BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI

TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI
BỘ MÔN: KHOA HỌ C MÁ Y TÍ NH
KHOA: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN



BÀI GIẢNG

TIN HỌC ĐẠI CƢƠNG




TÊN HỌC PHẦN: TIN HỌC ĐẠI CƢƠNG
MÃ HỌC PHẦN: 17202
TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO: ĐẠI HỌC CHÍNH QUY
DÙNG CHO SV NGÀNH: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN








HẢI PHÒNG - 2008

i

MỤC LỤC
Chƣơng 1. Đại cƣơng về tin học .............................................................................................. 1
1.1. Thông tin và xử lý thông tin, đơn vị đo thông tin .................................................. 1
1.2. Xử lý thông tin ....................................................................................................... 2
1.3. Ứng dụng công nghệ thông tin ............................................................................... 3
Chƣơng 2. Nguyên lý biểu diễn và xử lý thông tin ................................................................ 4
2.1. Kiến trúc chung của máy tính điện tử .................................................................... 4
2.2. Nguyên lý Von Neumann....................................................................................... 4
2.3. Các thiết bị của máy tính ........................................................................................ 5
2.4. Biểu diễn thông tin trong máy tính ........................................................................ 5
Chƣơng 3. Hệ điều hành .......................................................................................................... 6
3.1. Chức năng của hệ điều hành .................................................................................. 6
3.2. Sự phát triển các hệ điều hành ............................................................................... 6
3.3. Hệ điều hành MS DOS ........................................................................................... 6
3.4. Hệ điều hành MS WINDOWS ............................................................................. 12
3.5. Giới thiệu hệ điều hành Unix và Linux ................................................................ 14
Chƣơng 4. Mạng máy tính, Internet và tội phạm tin học ................................................... 14
4.1. Mạng máy tính ..................................................................................................... 15
4.2. Internet ................................................................................................................. 15
4.3. Tội phạm tin học .................................................................................................. 16
Chƣơng 5. Phần mềm soạn thảo văn bản MS Word ........................................................... 17
5.1. Khởi động màn hình làm việc - các thao tác cơ bản ............................................ 17
5.2. Định dạng văn bản ............................................................................................... 19
5.3. Các lệnh về khối ................................................................................................... 22
5.4. Các chế độ hiển thị văn bản. ................................................................................ 24
5.5. Các thao tác tạo bảng biểu trong văn bản ............................................................ 35
5.6. Sắp xếp dữ liệu trong bảng và tính toán ............................................................... 41
5.7. Chèn thêm đối tượng vào văn bản ....................................................................... 45
5.8. Tạo số trang - tiêu đề, hạ mục .............................................................................. 46
Chƣơng 6. Phần mềm Bảng tính Excel ................................................................................. 46
6.1. Khởi động Excel - Giới thiệu bảng tính ............................................................... 47
6.2. Cách tạo lập bảng tính .......................................................................................... 47
6.3. Định dạng dữ liệu trong bảng tính ....................................................................... 48
6.4. Thao tác sao chép, di chuyển dữ liệu. .................................................................. 53
6.5. Làm việc với các vùng - làm việc với các tệp bảng tính, in ấn ............................ 56

ii

6.6. Đồ thị trong Excel - chèn các đồ hoạ vào trong bảng tính ................................... 57
6.7. Cơ sở dữ liệu trong Excel..................................................................................... 64
6.8. Liên kết dữ liệu .................................................................................................... 65
6.9. Tạo Macro ............................................................................................................ 65
Chƣơng 7. Phần mềm trình chiếu Power Point ................................................................... 66
7.1. Giới thiệu chương trình Power Point ................................................................... 66
7.2. Soạn thảo nội dung trình chiếu ............................................................................ 66
7.3. Định dạng hiệu ứng và hoàn thiện trình chiếu ..................................................... 67
Tài liệu tham khảo ................................................................................................................. 73



iii


Tên học phần: Tin học đại cương (dành cho SV khoa CNTT) Loại học phần: 2
Bộ môn phụ trách giảng dạy: Khoa học máy tính Khoa phụ trách: CNTT
Mã học phần: 17202 Tổng số TC: 4
TS tiết Lý thuyết Thực hành/Xemina Tự học Bài tập lớn Đồ án môn học
75 30 45 0 0 0
Điều kiện tiên quyết:
Môn học cần được bố trí tại kỳ học đầu tiên
Mục tiêu của học phần:
Giúp cho sinh viên nắm bắt được kiến thức cơ bản về tin học, về hệ điều hành
Windows.
Cung cấp các kiến thức cơ bản về soạn thảo văn bản hành chính với MS Word
Phân tích và thiết kế bảng tính để áp dụng trong công tác văn phòng với MS Excel
Thiết kế tài liệu trình chiếu với MS PowerPoint
Khai thác thông tin trên Internet
Một số phương pháp phát hiện và phòng tránh virus Tin học
Nội dung chủ yếu
Gồm 2 phần:
Phần các kiến thức cơ sở: cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ sở về thông tin, máy
tính, phần mềm và ứng dụng công nghệ thông tin.
Phần sử dụng máy tính: cho sinh viên làm quen với máy tính, thực hành các lệnh và các
phần mềm xử lý thông tin thông dụng và Internet, virus, sử dụng các chương trình soạn thảo
văn bản, bảng tính, tạo slide trình chiếu
Nội dung chi tiết của học phần:

TÊN CHƢƠNG MỤC
PHÂN PHỐI SỐ TIẾT
TS LT TH/Xemina BT KT
Chƣơng 1. Đại cƣơng về tin học 4 4 0 0 0
1.1. Thông tin và xử lý thông tin, đơn vị đo
thông tin
1
1.1.1. Tổng quan về thông tin
1.1.2. Độ đo thông tin
1.1.3. Mã hóa thông tin
1.2. Xử lý thông tin 1
1.2.1. Xử lý thông tin
1.2.2. Xử lý thông tin bằng máy tính điện tử
1.2.3. Tin học và công nghệ thông tin
1.3. Ứng dụng công nghệ thông tin 2
1.3.1. Các bài toán khoa học kỹ thuật

iv


TÊN CHƢƠNG MỤC
PHÂN PHỐI SỐ TIẾT
TS LT TH/Xemina BT KT
1.3.2. Các bài toán quản lý
1.3.3. Tự động hoá
1.3.4. Công nghệ thông tin trong hoạt động văn
phòng

1.3.5. Công nghệ thông tin và giáo dục
1.3.6. Thương mại điện tử
1.3.7. Công nghệ thông tin và ứng dụng hàng
ngày

Chƣơng 2. Nguyên lý biểu diễn và xử lý
thông tin
5 3 1 0 1
2.1. Kiến trúc chung của máy tính điện tử 0.5
2.2. Nguyên lý Vol Neumann 0.5
2.3. Các thiết bị của máy tính 1
2.4. Biểu diễn thông tin trong máy tính 1 1
2.4.1. Các hệ đếm thường dùng trong tin học
2.4.2. Biểu diễn thông tin trong máy tính 1
2.4.3. Lưu trữ thông tin trên máy tính
Chƣơng 3. Hệ điều hành 15 7 7 0 1
3.1. Chức năng của hệ điều hành 0.5
3.2. Sự phát triển các hệ điều hành 0.5
3.3. Hệ điều hành MS DOS 3 3 1
3.3.1. Mô tả họ máy tính PC
3.3.2. Tổ chức thông tin trên đĩa
3.3.3. Khái niệm tệp tin (file), đường dẫn, thư
mục

3.3.4. Lệnh nội trú và ngoại trú
3.3.5. Thực hiện một chương trình trên MS
DOS

3.3.6. Các lệnh thao tác với file và thư mục
3.4. Hệ điều hành MS WINDOWS 2 4
3.4.1. Giới thiệu WINDOWS
3.4.2. Các tác vụ cơ bản trong WINDOWS
3.4.3. Một số ứng dụng chuẩn trong
WINDOWS

3.4.4. Các tùy biến hệ thống
3.4.5. Cách cài đặt và gỡ bỏ chương trình
3.5. Giới thiệu hệ điều hành Unix và Linux 1
Chƣơng 4. Mạng máy tính, Internet và tội
phạm tin học
5 2 3 0 0
4.1. Mạng máy tính 0.5
4.1.1. Các mô hình xử lý cộng tác
4.1.2. Mạng máy tính
4.2. Internet 1 2

v


TÊN CHƢƠNG MỤC
PHÂN PHỐI SỐ TIẾT
TS LT TH/Xemina BT KT
4.2.1. Khái niệm về Internet
4.2.2. Các tài nguyên trên Internet
4.2.3. Các dịch vụ trên Internet
4.2.4. Công nghệ Internet
4.3. Tôi phạm tin học 0.5 1
4.3.1. Tin tặc, tội phạm kỹ thuật
4.3.2. Khái niệm, phân loại và cách phòng
chống virus

4.3.3. Vấn đề bản quyền và đạo đức nghề
nghiệp

Chƣơng 5. Phần mềm soạn thảo văn bản
MS Word
19 7 12 0 0
5.1. Khởi động màn hình làm việc - các thao
tác cơ bản
1 1
5.1.1. Khởi động, thoát chương trình
5.1.2. Mở và lưu giữ tài liệu
5.1.3. Các thao tác nhập, xoá, di chuyển văn
bản

5.2. Định dạng văn bản 1 2
5.2.1 Định dạng ký tự
5.2.2 Định dạng đoạn văn bản (Paragraph)
5.2.3. Môi trường tiếng Việt
5.3. Các lệnh về khối: Sao chép; di chuyển; sử
dụng Autotext; tìm kiếm và thay thế
0.5 2
5.4. Các chế độ hiển thị văn bản. Định dạng
trang văn bản, in ấn.
1 2
5.4.1. Các chế độ hiển thị văn bản trong cửa sổ
soạn thảo

5.4.2. Định dạng văn bản dạng cột báo
5.4.3. Định dạng trang văn bản (đặt lề, cỡ giấy,
hướng in, in ấn)

5.4.4. In trộn (mail merge)
5.5. Các thao tác tạo bảng biểu trong văn bản 1 1
5.5.1. Thao tác tạo bảng
5.5.2. Định dạng bảng
5.6. Sắp xếp dữ liệu trong bảng và tính toán 1 2
5.7. Chèn thêm đối tượng vào văn bản: ký
hiệu, khung hình, ảnh, chữ nghệ thuật, công
thức, biểu đồ, …
0.5 1
5.8. Tạo số trang - tiêu đề, hạ mục - Tạo và sử
dụng Macro, dùng các kiểu trình bày Style
1 1
Chƣơng 6. Phần mềm Bảng tính Excel 19 5 14 0 0
6.1. Khởi động Excel - Giới thiệu bảng tính 0.5

vi


TÊN CHƢƠNG MỤC
PHÂN PHỐI SỐ TIẾT
TS LT TH/Xemina BT KT
6.2. Cách tạo lập bảng tính 0.5 1
6.3. Định dạng dữ liệu trong bảng tính 0.5 2
6.3.1 Định dạng bảng tính
6.3.2 Sao chép, hủy bỏ định dạng
6.3.3 Sử dụng Style
6.4. Thao tác sao chép, di chuyển dữ liệu. Chèn
xoá ô, cột, hàng trong bảng tính, áp dụng toán
học trong bảng tính.
1 2
6.4.1. Sao chép và di chuyển dữ liệu
6.4.2. Chèn xoá ô cột, hàng
6.4.3. Áp dụng toán học trong bảng tính (địa
chỉ tương đối, tuyệt đối). Cách sử dụng các
hàm

6.4.4. Một số hàm thường dùng (Sum, If,
Average, Max, Min, Rank, Int, Mod, Round,
Left, Right, Upper, Lower, Len, Rept...)

6.5. Làm việc với các vùng - làm việc với các
tệp bảng tính, in ấn
0.5 2
6.6. Đồ thị trong Excel - chèn các đồ hoạ vào
trong bảng tính
0.5 2
6.7. Cơ sở dữ liệu trong Excel 0.5 2
6.7.1 Tạo cơ sở dữ liệu
6.7.2 Tìm kiếm, sắp xếp trong một CSDL, đặt
lọc dữ liệu

6.8. Liên kết dữ liệu 0.5 1
6.8.1. Liên kết giữa các bảng tính (sheets)
trong cùng 1 tệp tin bảng tính

6.8.2. Liên kết giữa các tệp tin bảng tính
(Workbooks)

6.8.3. Liên kết giữa Excel và những ứng dụng
khác trong Windows

6.9. Tạo Macro 0.5 2
Chƣơng 7. Phần mềm trình chiếu Power
Point
8 2 6 0 0
7.1. Giới thiệu chương trình Power Point 0.5 1
7.2. Soạn thảo nội dung trình chiếu 0.5 2
7.3. Định dạng hiệu ứng và hoàn thiện trình
chiếu
1 3
Nhiệm vụ của sinh viên :
Tham dự các buổi thuyết trình của giáo viên, tự học, tự làm bài tập do giáo viên giao,
tham dự các buổi thực hành, các bài kiểm tra định kỳ và cuối kỳ.
Tài liệu học tập :

vii

Bùi Thế Tâm, Giáo trình Tin học Đại cương: Lý thuyết, bài tập và lời giải, NXB Giao
thông vận tải, 2007
Hồ Sĩ Đàm, Đào Kiến Quốc, Hồ Đắc Phương, Giáo trình tin học cơ sở, NXB Đại học
Sư phạm, 2004.
Hình thức và tiêu chuẩn đánh giá sinh viên:
Hình thức thi cuối kỳ : Thi vấn đáp.
Sinh viên phải đảm bảo các điều kiện theo Quy chế của Nhà trường và của Bộ
Thang điểm: Thang điểm chữ A, B, C, D, F
Điểm đánh giá học phần: Z = 0,3X + 0,7Y.
Bài giảng này là tài liệu chính thức và thống nhất của Bộ môn Khoa học máy tính,
Khoa Công nghệ thông tin và được dùng để giảng dạy cho sinh viên.
Ngày phê duyệt: / /20

Trƣởng Bộ môn: ThS. Nguyễn Hữu Tuân (ký và ghi rõ họ tên)

1
Chƣơng 1. Đại cƣơng về tin học
1.1. Thông tin và xử lý thông tin, đơn vị đo thông tin
1.1.1. Tổng quan về thông tin
Thông tin : là tập hợp các dữ liệu sau khi được xử lí cho ta những hiểu biết về một
vấn đề nào đó.
Máy tính : là công cụ lưu trữ và xử lí dữ liệu một cách tự động, thực hiện các phép
tính số học và lí luận theo những quy trình định trước, cung cấp những thông tin theo yêu
cầu.
Theo nghĩa rộng, dữ liệu thô là các số, ký tự, hình ảnh hay các kết quả khác của các
thiết bị chuyển đổi các lượng vật lý thành các ký hiện. Các dữ liệu thuộc loại này thường
được xử lý tiếp bởi người hoặc đưa vào máy tính. Trong máy tính, dữ liệu được lưu trữ và
xử lý tại đó hoặc được chuyển (output) cho một người hoặc một máy tính khác. Dữ liệu thô
là một thuật ngữ tương đối; việc xử lý dữ liệu thường được thực hiện theo từng bước, và
"dữ liệu đã được xử lý" tại bước này có thể được coi là "dữ liệu thô" cho bước tiếp theo.
CNTT là ngành sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lưu trữ, bảo
vệ, xử lý, truyền, và thu thập thông tin. người làm việc trong ngành này thường được gọi là
dân CNTT (IT specialist) hoặc cố vấn quy trình doanh nghiệp (Business Process
Consultant)
Ở Việt Nam:khái niệm CNTT được hiểu và định nghĩa trong nghị quyết Chính phủ
49/CP kí ngày 04/08/1993 : Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các
phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm
tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và
tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội.
Máy tính : là công cụ lưu trữ và xử lí dữ liệu một cách tự động, thực hiện các phép
tính số học và lí luận theo những quy trình định trước, cung cấp những thông tin theo yêu
cầu.

Lợi ích của máy tính :
Tố c độ cao: Máy tính có thể thực hiện các tác vụ thường xuyên với tốc độ nhanh hơn
con ngươ
̀
i. Chúng có thể làm các phép tính phức tạp trong vài giây . Ví dụ, giáo viên có thể
dùng máy tính để lập nhanh chóng danh sách điểm học sinh thay vì lập bằng tay .
Độ chính xác : Khi mộ t viê ̣ c đượ c thự c hiê ̣ n thu
̉
công thi
̀
luôn co
́
kha
̉
năng c on ngươ
̀
i la
̀
m
lỗ i. Máy tính có thể được dùng để thực hiện công việc theo cách đảm bảo độ chính xác khi

̃
liê ̣ u đưa va
̀
o la
̀
chi
́
nh xa
́
c.
Lưu trư
̃
: Máy tính có thể lưu trữ một lượng thông tin lớn . Sau khi thông tin đượ c lưu,
nó có thể được lấy ra khi cần . Ví dụ, bạn có thể dùng máy tính để lưu chi tiết toàn bộ hoạt
độ ng ba
́
n le
̉
cu
̉
a ba ̣ n . Sau đo
́
ba ̣ n co
́
thể du
̀
ng thông tin đo
́
để tiế n ha
̀
nh ca
́
c loa ̣ i phân ti
́
ch
khác nhau. Ví dụ, bạn có thể muốn t heo do
̃
i mố i tương quan giư
̃
a mộ t loa ̣ i ha
̀
ng mơ
́
i đưa
vào và sự gia tăng hàng bán ra.
Tự độ ng ho
́
a : Có thể ra lệnh cho máy tính để nó tự động thực hiện những nhiệm vụ
phư
́
c ta ̣ p. Ví dụ, nế u ba ̣ n muố n lâ ̣ p mộ t ba
́
o ca
́
o va
̀
biể u đổ mô ta
̉
kế t qua
̉
đầ u tư ca
́
nhân
trung bi
̀
nh ha
̀
ng tha
́
ng cu
̉
a ba ̣ n , máy tính se giúp bạn thực hiện nó một cách hiệu quả . Tự
độ ng ho
́
a co
́
thể la
̀
m tăng hiê ̣ u qua
̉
ca
́
nhân cu
̉
a ba ̣ n.
Tính thống nhất : Máy tính có thể thực hiệ n cu
̀
ng mộ t nhiê ̣ m vụ nhiề u lầ n va
̀
co
́
độ
chính xác như nhau mà không hề mệt mỏi . Ví dụ, bạn có thể dùng máy tính để in giấy mời

2
cho ca
́
c buổ i tiê ̣ c lễ hoă ̣ c họ p mă ̣ t cộ ng đồ ng . Máy tính se in từng giấy mời với cùng chấ t
lượ ng cu
̀
ng lu
́
c.
Tính đa dụng: Máy tính có thể thực hiện cả những nhiệm vụ đơn giản lẫn phức tạp. Ví
dụ, bạn có thể dùng chúng để viết thư, nghe nha ̣ c, ve tranh hoặc thiết kế ô tô.
Tiế t kiê ̣ m chi phi
́
: Máy tính làm giả m khố i lượ ng công viê ̣ c giấ y tơ
̀
va
̀
nhân công , do
đo
́
la
̀
m gia
̉
m chi phi
́
. Ví dụ, bạn có thể tạo và chỉnh sửa báo cáo một cách dễ dàng khi dùng
máy tính. Bạn có thể gửi báo cáo điện tử cho người quản lý hoặc giáo viên bằng e-mail.
1.1.2. Độ đo thông tin
Ðơn vị dùng để đo thông tin gọi là bit. Một bit tương ứng với một chỉ thị hoặc một
thông báo nào đó về 1 sự kiện có trong 2 trạng thái có số đo khả năng xuất hiện động thời là
Tắt(Off) / Mở(On) hay Ðúng(True) / Sai(False).
Ví dụ: Một mạch đèn có 2 trạng thái là:
- Tắt (Off) khi mạch điện qua công tắc là hở
- Mở (On) khi mạch điện qua công tắc là đóng
Bit là chữ viết tắt của BInary digiT. Trong tin học, người ta thường sử dụng các đơn
vị đo thông tin lớn hơn sau:
1 B (byte) = 8 bit
1 KB (Kilo byte) = 1024 B (= 2
10
)
1MB (Mega Byte) = 1024 KB
1GB (Giga byte) = 1024 MB
1TB (Têra Byte) = 1024 GB
1PB (Pêta byte) = 1024 TB
1.1.3. Mã hóa thông tin
Khi đưa thông tin vào máy tính chúng ta phải tìm một cách biểu diễn riêng máy mới
hiểu được, cách biểu diễn đó gọi là mã hóa thông tin.
Thông tin muốn xử lí được trong máy tính cần được biến đổi thành một dãy bit. Cách
biến đổi như vậy gọi là mã hoá thông tin.
Để mã hóa thông tin dạng văn bản ta dùng bộ mã ASCII sử dụng 8 bit để mã hóa. Các
kí tự được đánh số từ 0-255 và các số hiệu này được gọi là mã ASCII thập phân của kí tự.
Bộ mã ASCII mã hóa được 2
8
=256 kí tự. Bộ mã Unicode sử dụng 16 bít để mã hoá, có thể
mã hoá được 2
16
= 65536 kí tự.
1.2. Xử lý thông tin
1.2.1. Xử lý thông tin
Xử lý thông tin (process information): biến đổi, phân tích, tổng hợp, tra cứu... những
thông tin ban đầu để có được những thông tin mong muốn.
1.2.2. Xử lý thông tin bằng máy tính điện tử

3
Máy tính là công cụ xử lý thông tin. Về cơ bản, quá trình xử lý thông tin trên máy
tính - cũng như quá trình xử lý thông tin của con người - có 4 giai đoạn chính :
Nhận thông tin (Receive input): thu nhận thông tin từ thế giới bên ngoài vào máy tính.
Thực chất đây là quá trình chuyển đổi các thông tin ở thế giới thực sang dạng biểu diễn
thông tin trong máy tính thông qua các thiết bị đầu vào.
Xử lý thông tin (process information): biến đổi, phân tích, tổng hợp, tra cứu... những
thông tin ban đầu để có được những thông tin mong muốn.
Xuất thông tin (produce output) : đưa các thông tin kết quả (đã qua xử lý) ra trở lại
thế giới bên ngoài. Ðây là quá trình ngược lại với quá trình ban đầu, máy tính se chuyển đổi
các thông tin trong máy tính sang dạng thông tin ở thế giới thực thông qua các thiết bị đầu
ra.
Lưu trữ thông tin (store information): ghi nhớ lại các thông tin đã được ghi nhận để
có thể đem ra sử dụng trong những lần xử lý về sau.
1.2.3. Tin học và công nghệ thông tin
CNTT là ngành sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lưu trữ, bảo
vệ, xử lý, truyền, và thu thập thông tin
Tin học là ngành nghiên cứu về việc tự động hóa xử lý thông tin bởi một hệ thống
máy tính cụ thể hoặc trừu tượng. Với cách hiểu hiện nay, tin học bao hàm tất cả các nghiên
cứu và kỹ thuật có liên quan đến việc xử lý thông tin. Trong nghĩa thông dụng, tin học còn
có thể bao hàm cả những gì liên quan đến các thiết bị máy tính hay các ứng dụng tin học
văn phòng.
1.3. Ứng dụng công nghệ thông tin
Tin học hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong tất cả các ngành nghề khác nhau của
xã hội từ khoa học kỹ thuật, y học, kinh tế, công nghệ sản xuất đến khoa học xã hội, nghệ
thuật,...
+ Các bài toán khoa học kỹ thuật
+ Các bài toán quản lý
+ Tự động hoá
+ Công nghệ thông tin trong hoạt động văn phòng
+ Công nghệ thông tin và giáo dục
+ Thƣơng mại điện tử
+ Công nghệ thông tin và ứng dụng hàng ngày
Bài tập:
1. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số 10 sang cơ số 2 và ngược
lại
2. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số 10 sang cơ số 8 và ngược
lại
3. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số 10 sang cơ số 16 và ngược
lại

4
4. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số x sang cơ số y và ngược lại
Chƣơng 2. Nguyên lý biểu diễn và xử lý thông tin
2.1. Kiến trúc chung của máy tính điện tử
Máy tính bao gồm các bộ phận sau:
o Bộ xử lý trung tâm
o Bộ nhớ trong
o Bộ nhớ ngoài
o Thiết bị vào
o Thiết bị ra
Máy tính là thiết bị dùng để tự động hóa quá trình thu thập, lưu trữ và xử lý thông
tin. Có nhiều loại máy tính khác nhau nhưng chúng đều có chung một sơ đồ cấu trúc như
sau:


2.2. Nguyên lý Von Neumann
Năm 1946, nhà toán học Mỹ John Von Neumann (1903 - 1957) đã đề ra một nguyên
lý máy tính hoạt động theo một chương trình được lưu trữ và truy nhập theo địa chỉ.
Nguyên lý này được trình bày ở một bài báo nổi tiếng nhan đề: Thảo luận sơ bộ về thiết kế
logic của máy tính điện tử . Nội dung nguyên lý Von Neumann gồm :
- Máy tính có thể hoạt động theo một chương trình đã được lưu trữ.
Theo Von Neumann, chúng ta có thể tập hợp các lệnh cho máy thi hành theo một
chương trình được thiết kế và coi đó như một tập dữ liệu. Dữ liệu này được cài vào trong
máy và được truyền bằng xung điện. Ðây là một cuộc cách mạng mới cho máy tính nhằm
tăng tốc độ tính toán vào thời đó vì trước kia máy chỉ có thể nhận được các lệnh từ băng
giấy hoặc bìa đục lỗ và nạp vào bằng tay. Nếu gặp bài toán lặp lại nhiều lần thì cũng tiếp
tục bằng cách nạp lại một cách thủ công như vậy gây hạn chế trong tính toán sử dụng.
- Bộ nhớ được địa chỉ hóa
Mỗi dữ liệu đều có một địa chỉ của vùng nhớ chứa số liệu đó. Như vậy để truy nhập

Bộ nhớ ngoài
CPU
Bộ điều
khiển
Bộ số học/
Logic
Bộ nhớ trong
Thiết bị vào Thiết bị ra

5
dữ liệu ta chỉ cần xác định địa chỉ của nó trên bộ nhớ.
- Bộ đếm của chương trình
Nếu mỗi câu lệnh phải dùng một vùng nhớ để chứa địa chỉ của câu lệnh tiếp theo thì
không gian bộ nhớ se bị thu hẹp. Ðể khắc phục hạn chế này, máy được gắn một thanh ghi
để chỉ ra vị trí của lệnh tiếp theo cần được thực hiện và nội dung của nó tự động được tăng
lên mỗi lần lệnh được truy cập. Muốn đổi thứ tự lệnh ta chỉ cần thay đổi nội dung thanh ghi
bằng một địa chỉ của lệnh cần được thực hiện tiếp.
2.3. Các thiết bị của máy tính
Mỗi loại máy tính có thể có các hình dạng hoặc cấu trúc khác nhau, tùy theo mục đích
sử dụng nhưng, một cách tổng quát, máy tính điện tử là một hệ xử lý thông tin tự động gồm
3 phần chính:
* Ðơn vị xử lý trung ương (CPU - Central Processing Unit)
* Khối bộ nhớ (Memory): để chứa chương trình và dữ liệu
* Khối vào ra (Input/Output): bao gồm màn hình, máy in, bàn phím,...
2.4. Biểu diễn thông tin trong máy tính
2.4.1. Các hệ đếm thƣờng dùng trong tin học
Hệ đếm: Là tập hợp các ký hiệu và quy tắc sử dụng tập ký hiệu đó để biểu diễn và
xác định giá trị các số.
Hệ thập phân (hệ cơ số 10) là hệ sử dụng tập kí hiệu gồm 10 chữ số: 0, 1,..., 9 để biểu
diễn.
Hệ nhị phân (hệ cơ số 2) là hệ chỉ sử dụng 2 kí hiệu là 0 và 1 để biểu diễn
Hệ hexa (hệ cơ số 16) là hệ sử dụng tập kí hiệu gồm các kí hiệu 0, 1,..., 8, 9, A, B, C,
D, E, F; trong đó A, B, C, D, E, F có giá trị tương ứng là 10, 11, 12, 13, 14, 15 trong hệ
thập phân.
Hệ octa (hệ cơ số 8) là hệ sử dụng tập kí hiệu gồm các kí hiệu 0, 1,..., 7 để biểu diễn.
2.4.2. Biểu diễn thông tin trong máy tính
Để máy tính có thể trợ giúp con người trong hoạt động thông tin, thông tin cần được
biểu diễn dưới dạng phù hợp.
Đối với các máy tính thông dụng như hiện nay, dạng biểu diễn ấy là dãy bit (còn gọi
là dãy nhị phân) chỉ bao gồm hai kí hiệu 0 và 1 để biểu diễn các số, các chữ cái, các hình
ảnh,…tức là để biểu diễn thông tin nói chung.
Hai kí hiệu 0 và 1 có thể cho tương ứng với hai trạng thái có hay không có tín hiệu
hoặc đóng hay ngắt mạch điện.
Với vai trò như là công cụ trợ giúp con người trong hoạt động thông tin, máy tính
cần có những bộ phận đảm bảo việc thực hiện hai quá trình sau:
Biến đổi thông tin đưa vào máy tính thành dãy bit.
Biến đổi thông tin lưu trữ dưới dạng dãy bit thành một trong các dạng quen thuộc với
con người: văn bản, âm thanh và hình ảnh.

6
Ví dụ: Để biểu diễn một xâu k tự, máy tính có thể dùng một dãy byte, mỗi byte biểu
diễn một kí tự từ trái sang phải.
Ví dụ: Dãy ba byte 01010100 01001001 01001110 biểu diễn xâu ký tự “TIN”.
2.4.3. Lƣu trữ thông tin trên máy tính
Bài tập:
1. Hãy trình bày chi tiết các thiết bị vào của máy tính mà em biết
2. Trình bày chi tiết các loại bộ nhơ trong máy tính
3. Trình bày chi tiết các loại thiết bị ra của máy tính
4. Trình bày về một số loại chip trong máy tính
Chƣơng 3. Hệ điều hành
3.1. Chức năng của hệ điều hành
Hệ điều hành là một chương trình chạy trên máy tính, dùng để điều hành, quản lý các
thiết bị phần cứng và các tài nguyên phần mềm trên máy tính.
Hệ điều hành đóng vai trò trung gian trong việc giao tiếp giữa người sử dụng và phần
cứng máy tính, cung cấp một môi trường cho phép người sử dụng phát triển và thực hiện
các ứng dụng của họ một cách dễ dàng.
Hệ điều hành có chức năng sau:
 Điều khiển và quản lý trực tiếp các phần cứng như bo mạch chủ, bo mạch đồ họa và
bo mạch âm thanh,...
 Thực hiện một số thao tác cơ bản trong máy tính như các thao tác đọc, viết tập tin,
quản lý hệ thống tập tin (file system) và các kho dữ liệu.
 Cung ứng một hệ thống giao diện sơ khai cho các ứng dụng thường là thông qua
một hệ thống thư viện các hàm chuẩn để điều hành các phần cứng mà từ đó các ứng dụng
có thể gọi tới.
 Cung ứng một hệ thống lệnh cơ bản để điều hành máy. Các lệnh này gọi là lệnh hệ
thống (system command).
 Ngoài ra hệ điều hành, trong vài trường hợp, cũng cung cấp các dịch vụ cơ bản cho
các phần mềm ứng dụng thông thường như chương trình duyệt Web, chương trình soạn
thảo văn bản....
3.2. Sự phát triển các hệ điều hành
Có nhiều hệ điều hành như: MS DOS, WINDOWS, LINUX,…Mổi hệ điều hành còn
có nhiều phiên bản ngày càng được nâng cấp, cải tiến.
Có các loại chính:
- Đơn nhiệm một người sử dụng: Các chương trình phải được thực hiện lần lượt và
mỗi lần làm việc chỉ có một người được đăng kí vào hệ thống.
- Đa nhiệm một người sử dụng: Có một người được đăng kí vào hệ thống, nhưng có
thể kích hoạt cho hệ thống thực hiện đồng thời nhiều chương trình.
- Đa nhiệm nhiều người sử dụng: Cho phép nhiều người được đăng kí vào hệ
thống, người sử dụng có thể cho người sử dụng thực hiện đồng thời nhiều chương trình.
3.3. Hệ điều hành MS DOS

7
Hệ điều hành MS-DOS (MicroSoft - Disk Operating System) là phần mềm khai thác
đĩa từ (đĩa cứng hoặc đĩa mềm) rất thông dụng. MS-DOS là sản phẩm nổi tiếng của hãng
Microsoft được cài đặt hầu hết trên các máy IBM PC và các máy tương thích. Phiên bản
cuối cùng của DOS hiện nay là version 7.0. Tuy nhiên, hệ điều hành MS-DOS version 6.0 -
6.22 vẫn còn được nhiều người tiếp tục sử dụng.
DOS là hệ điều hành đơn nhiệm, tương thích với hầu hết các máy tính cá nhân có từ
trước tới nay.
3.3.1. Mô tả họ máy tính PC
Thông thường, thuật ngữ "Personal Computer" quen được dùng cho máy tính chạy hệ
điều hành Microsoft Windows trên nền tảng các máy tính của IBM và Intel, nhưng nó
không đúng. Ví dụ như, một máy Macintosh chạy Mac OS và một máy tính tương thích
IBM PC có thể chạy Linux đều là máy tính cá nhân. Sự nhầm lẫn này xuất phát từ thực tế
thuật ngữ "PC" thường được dùng như chữ viết tắt của "máy tương thích IBM PC" và trước
đây Mac OS chạy trên máy có phần cứng không tương thích IBM như kiến trúc PowerPC.
Như vậy, máy tính cá nhân dùng để chỉ một trong những định nghĩa sau:
 Loạt máy tính cá nhân của IBM.
 Một trong những máy tính bắt nguồn từ những đặc điểm kỹ thuật gốc của
IBM, cũng được gọi là máy tính tương thích với IBM PC.
Các thành phần cơ bản của PC gồm: 1: màn hình, 2: bo mạch chủ, 3:
CPU, 4: chân cắm ATA, 5: RAM, 6: các thẻ cắm mở rộng chức năng cho
máy, 7: nguồn máy tính, 8: ổ CD/DVD, 9: ổ cứng, 10: bàn phím, 11: chuột,
….
3.3.2. Tổ chức thông tin trên đĩa
Dữ liệu lưu trữ trong bộ nhớ ngoài của máy tính dưới dạng các tập tin (files).
Để dễ dàng cho việc tìm kiếm, các file được nhóm với nhau thành các nhóm, mỗi nhóm
được gọi là một thư mục (Directory), trong một thư mục có thể chia thành nhiều thư mục
nhỏ hơn. Thư mục gốc là thư mục lớn nhất (cả một ổ đĩa..). Do các thư mục phân cấp dưới
dạng cây, nên tập các thư mục trong máy tính được gọi là cây thư mục (Tree).
3.3.3. Khái niệm tệp tin (file), đƣờng dẫn, thƣ mục
Tệp còn gọi là tập tin, là một tập hợp các thông tin ghi trên bộ nhớ ngoài, tạo thành
một đơn vị lưu trữ do hệ điều hành quản lý. Mỗi tệp có một tên để truy cập.
- Tên tệp: Tên tệp gồm hai phần:
<phần tên>.<phần mở rộng>
Ví dụ: baitap.pas, vanban.doc.
- Quy tắc đặt tên tệp của Hệ điều hành Windows:
- Phần tên: dài không quá 255 kí tự.
- Phần mở rộng: Không nhất thiết phải có và được hệ điều hành sử dụng để
phân loại tệp.
- Không được dùng các kí tự sau: / \ | : * ? " < >
Ví dụ: Trong các tên tệp sau thì tên tệp nào đúng, tên tệp nào sai theo quy định đặt
tên của hệ điều hành Windows?

8
Bt20/11.pas
Tho.doc
Tin hoc.txt
Lythuyet.doc.com
Truongpvd.xls
- Để quản lý các tệp được dễ dàng, Hệ điều hành tổ chức lưu trữ tệp trong các thư
mục.
- Thư mục là một hình thức sắp xếp trên đĩa để lưu trữ từng nhóm các tệp có liên
quan với nhau.
- Mỗi đĩa có một thư mục được tạo tự động gọi là thư mục gốc.
Vd: A:, C:, D:
- Trong mỗi thư mục, ta cso thể tạo những thư mục khác gọi là thư mục con.
- Mỗi thư mục có thể chứa các tệp và thư mục con.
- Thư mục chứa thư mục con được gọi là thư mục mẹ.
- Trong một thư mục không chứa các tệp cùng tên và các thư mục con cùng tên.
- Tên thư mục được đặt theo quy cách đặt phần tên của tệp.





Ví dụ:




Đường dẫn (Path ) là địa chỉ đầy đủ (tên các thư mục) của một file hay một thư mục
trên đĩa.
3.3.4. Lệnh nội trú và ngoại trú
Lệnh nội trú là những lệnh nằm thường trực trong bộ nhớ máy khi đã được khởi động
và sẵn sàng thực hiện lệnh khi ta gọi đến. Lệnh nội trú nằm trong phần khởi động của MS-
DOS chứa trong các file COMMAND.COM, IO.SYS và MSDOS.SYS.
Tập tin COMMAND.COM là tập tin quan trọng nhất, có nhiệm vụ thông dịch lệnh và
xử lý các lệnh nội trú. Khi khởi động máy, COMMAND.COM được nạp vào bộ nhớ RAM.
Khi nhận được lệnh từ bàn phím, tập tin này se nhận diện và điều khiển việc thi hành các
lệnh từ người sử dụng.
Hai tập tin IO.SYS và MSDOS.SYS là hai tập tin ẩn, nó cũng được nạp vào RAM khi
khởi động máy. Chúng có nhiệm vụ quản lý và điều khiển các thiết bị ngoại vi và các tập
tin trên đĩa.
C:\
Word Games Hdan.doc
Covua.exe
Lythuyet Baitap
B1.doc B2.doc


9
Tập lệnh nội trú gồm các lệnh chính thường dùng như:
· Các lệnh liên quan đến thư mục: DIR, CD, MD, RD, PATH, TREE, ...
· Các lệnh liên quan đến file: TYPE, DEL, COPY, REN, ...
· Các lệnh thời gian: TIME, DATE
· Các lệnh khác: PROMPT, CLS, VER, VOL,...
Lệnh ngoại trú cũng là những lệnh chứa các chức năng nào đó của điều hành nhưng
ít được sử dụng hơn lệnh nội trú nên được để trên đĩa hay thư mục riêng để đỡ tốn bộ nhớ.
Các lệnh ngoại trú phải được nạp từ đĩa vào trong bộ nhớ mới chạy được. Khi thực hiện
xong câu lệnh, vùng bộ nhớ có chứa câu lệnh ngoại trú đó se bị thu hồi. Các tập lệnh ngoại
trú có phần mở rộng là EXE hay COM hoặc BAT. Khi gọi lệnh mà máy không tìm thấy
trên màn hình hình se xuất hiện câu báo lỗi Bad command or file name (Sai lệnh hoặc
không có tên tập tin). Các lệnh ngoại trú như:
· Các lệnh liên quan đến ổ đĩa: FORMAT, LABEL, CHKDSK, DISKCOPY, ...
· Các lệnh liên quan đến tổ chức hệ thống: SYS, TREE, DELTREE, ...
· Các lệnh liên quan đến tập tin: UNDELETE, ATTRIB, FIND, ...
· Các lệnh khác: PRINT, GRAPHICS, SORT, ...
3.3.5. Thực hiện một chƣơng trình trên MS DOS
Sau khi khởi động trên màn hình tồn tại dấu nhắc A:\> hoặc C:\>, …
Để thực hiện một chương trình trong DOS tại dấu nhắc hệ thống ta gõ lệnh theo cú
pháp sau:
[drive:][\directory][\sub-dir ...]
Ví dụ:
C:\tc\bin\tc.exe
3.3.6. Các lệnh thao tác với file và thƣ mục
* Liệt kê thư mục (DIR)
Hiển thị danh sách các tập tin và các thư mục con có trong thư mục.
Cú pháp: DIR [drive :] [path][/P][/W][/A : attribs][/O : sortorder] 
Ghi chú:
/P: hiển thị từng trang màn hình (Page)
/W: hiển thị theo hàng ngang (Wide), lượt bỏ bớt số liệu về kích thước byte,
ngày, giờ.
/A : hiển thị thuộc tính (Attribut) của file

10
/Option: các ý định hiển thị trật tự sắp xếp:
N : theo alphabetic tên file;
E : theo alphabetic tên phần mở rộng
S : theo kích thước bytes (từ nhỏ đến lớn)
D : theo ngày tháng và giờ (từ trước đến nay)
G : theo nhóm thư mục trước
* Tạo thư mục mới (Make Directory - MD)
Tạo một thư mục mới trong ổ đĩa hoặc thư mục hiện hành.
Cú pháp: MD [drive :][path]<tên thư mục mới> 
* Ðổi thư mục (Change Directory - CD)
Cú pháp: CD [drive :] {path} 
Ví dụ 4.5 C:\>CD PASCAL  se có C:\PASCAL>_
Ghi chú:
- Từ thư mục con, muốn trở về thư mục cha, ta gõ: CD.. 
- Nếu muốn về thẳng thư mục gốc, ta gõ: CD\ 
- Ðể hiển thị đường dẫn hiện hành, ta gõ: CD 
* Xem nội dung tập tin trên màn hình (TYPE)
Cú pháp: TYPE [drive:][path]<file name> 
Ghi chú:
- Lệnh TYPE dùng hiển thị một tập tin văn bản chứa mã ASCIIï mới đọc
được.
- Các file chứa mã nhị phân của chương trình như các file *.EXE, *.COM,
*.BIN,... thì khi gõ lệnh TYPE se không đọc bình thường được.
* Xóa thư mục (Remove Directory - RD)
Xoá bỏ một thư mục con rỗng (không chứa các tập tin và thư mục con).
Cú pháp: RD [drive :] <path> 
* Sao chép tập tin (COPY)

11
Cú pháp 1: sao chép tập tin sang một vị trí khác.
COPY [drive1 :][path1]<filename1> [drive2:][path2][<filename2>] 
Ghi chú:
- Muốn copy một nhóm tập tin, ta có thể dùng các ký tự đại diện của tập tin là dấu *
hoặc ? trong <filename>
- Nếu không viết <filename 2> thì máy se hiểu là sao chép mà không đổi tên tập tin.
Khi đó ổ đĩa [drive1:] phải khác [drive2:] hoặc đường dẫn <path1> khác
<path2>
- Khi không chỉ rõ Ổ đĩa và đường dẫn thì máy se hiểu đang thực hiện trên ổ đĩa và
thư mục hiện hành.
Cú pháp 2: cho phép nối các tập tin có sẵn thành một tập tin mới chung.
COPY <file 1> + <file 2> [+ ... + <file n>] [<new_file>] 
Ghi chú:
- Nếu không đặt tên tập tin mới thì tất cả các tập tin se ghép chung vào <file 1>
- Nếu <new_file > đã có thì nội dung cũ se được thay bằng nội dung mới.
- Tên <new_file > không được trùng với tên các tập tin cần ghép.
Cú pháp 3: sao chép tập tin ra máy in.
COPY <filename> PRN 
Cú pháp 4: dùng lệnh COPY để tạo ra một tập tin văn bản đơn giản.
COPY CON <filename> 
Ghi chú:
- Sau khi gõ Enter, ta có thể đánh vào một vài đoạn văn trên bàn phím tùy ý. Muốn
kết thúc, đánh tổ hợp phím Ctrl+Z hay F6 và Enter để lưu trữ.
- Khi gõ Enter để xuống dòng, ta không di chuyển con trỏ trở lên dòng trên được.
- Lỗi văn bản sai không thể sửa nội dung trực tiếp khi đã lưu, ngoại trừ phải dùng các
trình soạn thảo văn bản khác.
* Xoá tập tin (Delete - DEL)
Cú pháp: DEL [drive:][path]<file name>[/P] 
Ghi chú:

12
- Có thể xoá một loạt <tên file> nếu dùng các ký tự * và ?
- [/P] tạo nhắc để xác định từng tập tin muốn xóa
- Xóa tất cả các tập tin thì dùng lệnh DEL *.* khi đó máy se hỏi lại :
All files in directory will be deleted ! (Tất cả các tập tin se bị
xóa !
Are you sure (y/n) ? _ Bạn có chắc không (y/n) ?)
Gõ y (yes) nếu muốn xóa tất cả và n (no) khi không muốn dùng lệnh xóa tất cả.
- Lệnh DEL không xóa các tập tin ẩn (hiden) và tập tin chỉ đọc (read only). Muốn
xoá các tập tin này ta phải dùng lệnh ATTRIB ngoại trú để thay đổi thuộc tính của nó.
- Nếu DEL một thư mục thì xóa hết các tập tin trong thư mục đó.
* Ðổi tên tập tin (Rename - REN)
Cú pháp: REN [drive:][path]<old_file> <new_file> 
Ghi chú:
- <old_file> : tên tập tin cũ cần đổi <new_file> : tên tập tin mới
- Trường hợp tập tin mới đã có tên rồi hoặc không có tập tin cũ, máy se báo:
Duplicate file name or file not found
3.4. Hệ điều hành MS WINDOWS
3.4.1. Giới thiệu WINDOWS
Microsoft Windows là tên của các dòng phần mềm hệ điều hành đa nhiệm, độc
quyền của hãng MicroSoft. Lần đầu tiên Microsoft giới thiệu một môi trường điều hành
mang tên Windows (Cửa sổ) là vào tháng 11 năm 1985 với những tín năng thêm vào Hệ
điều hành đĩa từ Microsoft giao diện dụng hộ đồ hoạ (Graphical User Interfaces, gọi tắt là
GUI).
Kể từ khi ra đời đến nay Windows đã có rất nhiều phiên bản (xem danh sách sau).
 1985, Tháng 11 - Windows 1.0
 1987, 9 tháng 12 - Windows 2.0
 1990, 22 tháng 5 - Windows 3.0
 1992, Tháng 8 - Windows 3.1
 1992, Tháng 10 - Windows for Workgroups 3.1
 1993, Tháng 11 - Windows for Workgroups 3.11
 1995, 24 tháng 8 - Windows 95 (Số hiệu phiên bản: 4.00.950)
 1998, 25 tháng 6 - Windows 98 (Số hiệu phiên bản: 4.1.1998)
 1999, 5 tháng 5 - Windows 98 Second Edition (Số hiệu phiên bản: 4.1.2222)
 2000, 19 tháng 6 - Windows Me (Số hiệu phiên bản; 4.9.3000)
 Dựa vào hạt nhân NT

13
 1993, Tháng 8 - Windows NT 3.1
 1994, Tháng 9 - Windows NT 3.5
 1995, Tháng 6 - Windows NT 3.51 (Số hiệu phiên bản: NT 3.5.1057)
 1996, 29 tháng 7 - Windows NT 4.0 - phiên bản cuối cùng chạy được trên cấu trúc
RISC như DEC Alpha, MIPS và PowerPC. Các phiên bản sau tập trung vào các cấu
trúc dựa vào x86 - hầu hết để làm máy chủ - bộ xử lý IA-64. (Phiên bản số: NT
4.0.1381)
 2000 17 tháng 2 - Windows 2000 (Số hiệu phiên bản: NT 5.0.2195)
+ Các phiên bản hiện nay:
 Windows CE cho các hệ thống trong thiết bị, như trong các sản phẩm dân dụng (lưu
ý: CE là một hệ điều hành khác với DOS và Windows NT/2000/XP, và Microsoft
đã công bố mã nguồn)
 Windows Mobile cho điện thoại thông minh và PDA (một phiên bản của Windows
CE)
o Portable Media Center cho các máy Portable Media Player
 Windows XP cho máy tính cá nhân và máy tính xách tay
o Windows XP Starter Edition, cho những người sử dụng máy tính mới ở các
nước đang phát triển
o Windows XP Home Edition, cho máy tính tại nhà
o Windows XP Home Edition N, như trên, nhưng không có Windows Media
Player theo quyết định của EU
o Windows XP Professional Edition, cho doanh nghiệp và những người dùng
giỏi
o Windows XP Professional Edition N, như trên, nhưng không có Windows
Media Player theo quyết định của EU
o Windows XP Professional x64 Edition, cho các máy tính có bộ xử lý 64-bit
(dựa trên Windows Server 2003)
o Windows XP Tablet PC Edition, cho máy tính xách tay, có bút viết và màn
hình cảm ứng
o Windows XP Media Center Edition cho máy để bàn và máy xách tay, tập
trung vào chức năng giải trí đa phương tiện
 Windows Server 2003 cho máy chủ
o Small Business Server cho máy chủ đầu tiên (2 bộ xử lý)
o Web Edition cho chủ web cơ bản (2 bộ xử lý)
o Standard Edition cho các chương trình phục vụ nhỏ không cần tụ nhóm (4 bộ
xử lý)
o Enterprise Edition cho các chương trình phục vụ lớn hơn, cho phép tụ nhóm
(clustering) (8 bộ xử lý)
o Datacenter Edition cho máy chủ mainframe (128 bộ xử lý)
o Storage Server cho các thiết bị lưu trữ được kết nối mạng
 Windows XP Embedded cho các hệ thống thiết bị nhúng
 Windows Vista (tên mã là Longhorn) phát hành tháng 1/2007
 Windows 7 (tên mã là Vienna) đã được phát hành vào ngày 22/10/2009
3.4.2. Các tác vụ cơ bản trong WINDOWS

3.4.3. Một số ứng dụng chuẩn trong WINDOWS

14
 Lịch
 Đồng hồ
 NotePad: trình soạn văn bản thường (text) Người dùng Windows cũng có thể làm
phụ đề cho phim (tập tin đuôi .srt), thêm các khóa registry (tập tin đuôi .reg), thiết
kế website (tập tin đuôi .htm), tạo các tập tin batch (tập tin đuôi .bat) bằng NotePad
 WordPad: trình soạn văn bản thường và siêu văn bản (hyper text)
 Hoạ đồ Microsoft (Microsoft Paint): trình ve, chỉnh hình
 …..
3.4.4. Các tùy biến hệ thống

3.4.5. Cách cài đặt và gỡ bỏ chƣơng trình

3.5. Giới thiệu hệ điều hành Unix và Linux
Unix hay UNIX là một hệ điều hành máy tính viết vào những năm 1960 và 1970 do
một số nhân viên của công ty AT&T Bell Labs bao gồm Ken Thompson, Dennis Ritchie và
Douglas McIlroy. Ngày nay hệ điều hành Unix được phân ra thành nhiều nhánh khác nhau,
nhánh của AT&T, nhánh của một số nhà phân phối thương mại và nhánh của những tổ chức
phi lợi nhuận.
Unix có thể chạy trên nhiều loại máy tính khác nhau, từ những máy tính cá nhân cho
đến các máy chủ dịch vụ. Nó là một hệ điều hành đa nhiệm (có thể cùng lúc thực hiện nhiều
nhiệm vụ) hỗ trợ một cách lý tưởng đối với các ứng dụng nhiều người dùng. Unix được viết
bằng ngôn ngữ lập trình C, một ngôn ngữ rất mạnh và mềm dẻo. Unix hỗ trợ các ứng dụng
mạng và hỗ trợ nhiều môi trường lập trình khác nhau. Với hàng trăm lệnh và một số lượng
rất lớn các tùy chọn, Unix thực sự là một khó khăn đối với người mới bắt đầu. Với sự phát
triển của các shell Unix hệ điều hành này đã trở nên phổ dụng hơn trong lĩnh vực điện toán.
Linux là tên gọi của một hệ điều hành máy tính và cũng là tên hạt nhân của hệ điều
hành. Nó có le là một ví dụ nổi tiếng nhất của phần mềm tự do và của việc phát triển mã
nguồn mở.
Phiên bản Linux đầu tiên do Linus Torvalds viết vào năm 1991, lúc ông còn là một
sinh viên của Đại học Helsinki tại Phần Lan. Ông làm việc một cách hăng say trong vòng 3
năm liên tục và cho ra đời phiên bản Linux 1.0 vào năm 1994. Bộ phận chủ yếu này được
phát triển và tung ra trên thị trường dưới bản quyền GNU General Public License. Do đó
mà bất cứ ai cũng có thể tải và xem mã nguồn của Linux
Bài tập:
1. Thực hiện quá trính cài đặt hệ điều hành Windows XP trên máy tính
2. Thực hiện cài đặt một số chương trình thông dụng trong Windows
3. Thực hiện tạo cây thư mục trong MS_DOS
4. Thực hiện các lệnh về file trong MS_DOS
5. Thực hiện một số thao tác về file và thư mục trong Windows
Chƣơng 4. Mạng máy tính, Internet và tội phạm tin học

15
4.1. Mạng máy tính
4.1.1. Các mô hình xử lý cộng tác
Cơ bản có ba loại mô hình xử lý mạng bao gồm :
- Mô hình xử lý mạng tập trung.
- Mô hình xử lý mạng phân phối.
- Mô hình xử lý mạng cộng tác.
Mô hình xử lý cộng tác bao gồm nhiều máy tính có thể hợp tác để thực hiện một công
việc. Một máy tính có thể mượn năng lực xử lý bằng cách chạy các chương trình trên các
máy nằm trong mạng.
Ƣu điểm : rất nhanh và mạnh, có thể dùng để chạy các ứng dụng có các phép toán
lớn.
Khuyết điểm : các dữ liệu được lưu trữ trên các vị trí khác nhau nên rất khó đồng bộ
và backup, khả năng nhiễm virus rất cao.
4.1.2. Mạng máy tính
Mạng máy tính là một nhóm các máy tính, thiết bị ngoại vi được nối kết với nhau
thông qua các phương tiện truyền dẫn như cáp, sóng điện từ, tia hồng ngoại, … giúp cho
các thiết bị này có thể trao đổi dữ liệu với nhau một cách dễ dàng.
Mạng máy tính được chia thành các loại sau:
1/- Mạng cục bộ LAN (Local Area Network)
2/- Mạng đô thị MAN (Metropolitan Area Network)
3/- Mạng diện rộng WAN (Wide Area Network)
4/- Mạng Internet
4.2. Internet
4.2.1. Khái niệm về Internet
Mạng Internet là trường hợp đặc biệt của mạng WAN, nó cung cấp các dịch vụ toàn
cầu như mail, web, chat, ftp và phục vụ miễn phí cho mọi người.
Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập công cộng gồm các
mạng máy tính được liên kết với nhau. Hệ thống này truyền thông tin theo kiểu nối chuyển
gói dữ liệu (packet switching) dựa trên một giao thức liên mạng đã được chuẩn hóa (giao
thức IP). Hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp,
của các viện nghiên cứu và các trường đại học, của người dùng cá nhân, và các chính phủ
trên toàn cầu.
4.2.2. Các tài nguyên trên Internet
Tài nguyên trên Internet đa dạng và phong phú, điển hình như : các tài liệu, phim ảnh,
chương trình, …
4.2.3. Các dịch vụ trên Internet
Internet có rất nhiều dịch vụ đa dạng phục vụ nhiều yêu cầu khác nhau. Ví dụ: dịch vụ

16
thư điện tử, tìm kiếm, dịch vụ lưu trữ và chia sẻ tài nguyên, …
4.2.4. Công nghệ Internet
ADSL, EDGE, 3G, …
4.3. Tội phạm tin học
4.3.1. Tin tặc, tội phạm kỹ thuật
Tin tặc (Hacker) là người có thể viết hay chỉnh sửa phần mềm, phần cứng máy tính
bao gồm lập trình, quản trị và bảo mật. Những người này hiểu rõ hoạt động của hệ thống
máy tính, mạng máy tính và dùng kiến thức bản thân để làm thay đổi, chỉnh sửa nó với
nhiều mục đích tốt xấu khác nhau.
Hack, trong tiếng Anh, là hành động thâm nhập vào phần cứng máy tính, phần mềm
máy tính hay mạng máy tính để thay đổi hệ thống đó.
4.3.2. Khái niệm, phân loại và cách phòng chống virus
Khái niệm: Trong khoa học máy tính, virus máy tính (thường được người sử dụng
gọi tắt là virus) là những chương trình hay đoạn mã được thiết kế để tự nhân bản và sao
chép chính nó vào các đối tượng lây nhiễm khác (file, ổ đĩa, máy tính ..)
Có nhiều cách phân loại virus khác nhau, sau đây trình bày một các phân loại:
1. Keylogger:
2. Trojan:
3. Sâu máy tính (Worm):
4. Rootkit:
5. Phần mềm gián điệp (Spyware, Malware…):
Phòng chống: Cài đặt chương trình diệt virus và quét thường xuyên, ….
4.3.3. Vấn đề bản quyền và đạo đức nghề nghiệp
1- Tác giả đồng thời là chủ sở hữu tác phẩm có các quyền nhân thân đối với tác phẩm
của mình bao gồm:
a) Đặt tên cho tác phẩm;
b) Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác
phẩm được công bố, phổ biến, sử dụng;
c) Công bố, phổ biến hoặc cho người khác công bố, phổ biến tác phẩm của mình;
d) Cho hoặc không cho người khác sử dụng tác phẩm của mình;
đ) Bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm, cho phép hoặc không cho phép người khác sửa đổi
nội dung tác phẩm.
2- Tác giả đồng thời là chủ sở hữu tác phẩm có các quyền tài sản đối với tác phẩm
của mình bao gồm:
a) Được hưởng nhuận bút;
b) Được hưởng thù lao khi tác phẩm được sử dụng;
c) Được hưởng lợi ích vật chất từ việc cho người khác sử dụng tác phẩm dưới các
hình thức sau đây:

17
- Xuất bản, tái bản, trưng bày, triển lãm, biểu diễn, phát thanh, truyền hình, ghi âm,
ghi hình, chụp ảnh;
- Dịch, phóng tác, cải biên, chuyển thể;
- Cho thuê;
d) Nhận giải thưởng đối với tác phẩm mà mình là tác wiả, trừ trường hợp tác phẩm
không được Nhà nước bảo hộ.
Bài tập:
1- Tìm hiểu các loại virus máy tính
2- Cách sử dụng một phần mềm diệt virus
3- Cho biết các dịch vụ và công nghệ được sử dụng phổ biến trên Internet
4- Cho biết có mấy loại Hacker
5- Tác hại của virus máy tính
Chƣơng 5. Phần mềm soạn thảo văn bản MS Word
5.1. Khởi động màn hình làm việc - các thao tác cơ bản
5.1.1. Khởi động, thoát chƣơng trình
Cách khởi động:
Cách 1: Chọn lệnh Start của Windows: Start | Programs | Microsoft Word
Cách 2: Nháy kép chuột lên biểu t−ợng của phần mềm Word nếu
như nhìn thấy nó bất kỳ ở chỗ nào: trên thanh tác vụ (task bar), trên màn hình nền
củaWindows, vv..
Cách 3: Nếu muốn mở nhanh một tệp văn bản vừa soạn thảo gần đây nhất trên
máy tính đang làm việc, có thể chọn Start | Documents, chọn tên tệp văn bản (Word) cần
mở. Khi đó Word se khởi động và mở ngay tệp văn bản vừa chỉ định.
Cách thoát khỏi Word
+ Đóng cửa sổ làm việc:
Cách 1: Nhấn vào biểu tượng dấu nhân màu đen trên góc phải cửa sổ soạn thảo ( Nằm
trên thanh Thực đơn)
Cách 2: Nhấn vào File, trên Menu đổ xuống chọn Close.
Cách 3 : Nhấn vào tổ hợp phím Ctrl + W trên bàn phím.
+ Đóng Word:
Cách 1 : Nhấn vào biểu tượng hình dấu nhân màu đỏ ở góc phải trên cùng của cửa sổ
soạn thảo.
Cách 2 : Nhấn vào File trên thanh Menu, trên Menu đổ xuống chọn Exit.
Cách 3 : Dùng tổ hợp phím Alt + F4 trên bàn phím
Chú ý:
Khi chúng ta đóng tệp đang làm việc hay đóng chương trình mà ta chưa ghi tệp đang
làm việc lại thì một thông báo(hình bên) xuất hiện.

18

• Chọn Yes nếu ta muốn ghi tệp đang làm việc lại.
• Chọn No nếu chúng ta không muốn ghi những thay đổi đã làm với tệp.
• Chọn Cancel để huỷ lệnh đóng.
5.1.2. Mở và lƣu giữ tài liệu
Mở tệp mới
Thông thường khi ta khởi động chương trình soạn thảo bằng cách 1 và cách 2 như
phần trên thì mặc nhiên Word đã tạo cho chúng ta một tệp mới với tên mặc định là
Documen1.
Để tạo một tài liệu (tệp) mới trong cửa sổ của Word, ta có thể thực hiện theo các cách
sau:
Cách 1: Nhấn chuột trái vào biểu tượng tờ giấy trắng trên thanh Công cụ chuẩn.
Cách 2: Nhấn chuột trái vào trường File trên thanh Menu. Trên menu đổ xuống, nhấn
chọn New.
Cách 3: Dùng tổ hợp phím Ctrl + N trên bàn phím.
Các mở tệp đã có trên đĩa:
Cách 1: Tìm đến nơi chứa tệp và kích đúp chuột trái vào file cần mở
Cách 2: Ấn tổ hợp phím Ctrl+O rồi tìm đến nơi chứa file, chọn file cần mở rồi chọn
Open
Cách 3: Vào menu file, chọn Open, …
Cách 4: Nhấn chuột trái vào biểu tượng hình quyển sách mở trên thanh Công cụ
chuẩn.
Cách ghi tệp vào đĩa:
Cách 1: Nhấn chuột trái vào biểu tượng hình đĩa mềm trên thanh Công cụ chuẩn.
Cách 2: Vào trường File trên thanh Menu, ở menu đổ xuống, nhấn chọn Save.
Cách 3: Dùng tổ hợp phím Ctrl+S trên bàn phím.
Trong trường hợp ta muốn ghi tệp đã tồn tại với tên khác, ta có thể thực hiện theo hai
cách: Nhấn F12 hoặc vào File chọn Save as
5.1.3. Các thao tác nhập, xoá, di chuyển văn bản
Sử dụng phím trên bàn phím để nhập dữ liệu cho văn bản.
- Các phím chữ a, b, c, .. z;
- Các phím số 0 đến 9;
- Các phím dấu ‘,><?[ ]{ }…

19
- Sử dụng phím Shift để gõ chữ in hoa và một số dấu
- Sử dụng phím Caps Lock để thay đổi kiểu gõ chữ
Hoa, thường.
- Sử dụng phím ↵ Enter để ngắt đoạn văn bản.
- Sử dụng phím Tab để dịch điểm Tab.
- Sử dụng phím Space Bar để chèn dấu cách.
- Sử dụng các phím mũi tên: ←↑↓→ để dịch chuyển con trỏ
trên văn bản.
- Sử dụng phím Page Up và Page Down để dịch chuyển
con trỏ về đầu hoặc cuối trang màn hình soạn thảo.
- Phím Home, End để đưa con trỏ về đầu hoặc cuối
dòng văn bản.
- Phím Delete để xóa ký tự tại vị trí hiện tại dấu nháy.
- Phím Backspace để xóa ký tự bên trái dấu nháy.
5.2. Định dạng văn bản
5.2.1 Định dạng ký tự
Để định dạng font chữ, chúng ta có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chọn đoạn văn bản cần thay đổi font chữ (bôi đen)
Bước 2: Chọn font chữ theo các cách sau
Cách 1: trên thanh định dạng, nhấn chọn mục font ( như hình bên) Trên menu đổ
xuống, chọn
font phù hợp.

Cách 2: Dùng tổ hợp phím Ctrl +D để kích hoạt cửa sổ font, hãy chọn font phù hợp
rồi nhấn OK

20

Để định dạng cỡ chữ, chúng ta có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chọn đoạn văn bản cần thay đổi cỡ chữ (bôi đen)
Bước 2: Chọn cỡ chữ theo các cách sau:
Cách 1: trên thanh định dạng, nhấn chọn mục cỡ chữ ( như hình bên) trên menu đổ
xuống, chọn cỡ phù hợp.

Cách 2: Chọ Format/Font ở mục Size ( như hình bên) chọn cỡ phù hợp rồi nhấn ok.

Để định dạng kiểu chữ, ta thực hiện như sau:

21
+ Bôi đen (chọn) đoạn văn bản cần thay đổi kiểu chữ
+ Dùng 3 cách sau để chọn kiểu chữ
Cách 1: Dùng ký hiệu trên thanh định dạng

U: chữ có gạch chân; B: chữ đậm; I: chữ nghiêng
Cách 2: Dùng cửa sổ font

Cách 3: Dùng tổ hợp phím
Ctrl + B: chữ đậm; Ctrl + I: chữ nghiêng; Ctrl + U: chữ có gạch chân.
5.2.2 Định dạng đoạn văn bản (Paragraph)
Căn lề cho văn bản
Cách 1


22
Cách 2:
Trên thanh Menu chọn theo đường dẫnFormat/paragraph, trên cửa sổ Paragraph chọn
theo hình
sau:

Cách 3: Dùng tổ hợp phím trên bàn phím
Ctrl + L; Ctrl + R; Ctrl+E; Ctrl+J

5.2.3. Môi trƣờng tiếng Việt
Để gõ tiếng Việt ta thực hiện các bước sau:
Bước 1: chọn font chữ: có thể chon font chữ là Times New Roman, .VnTime, …
Bước 2: khởi động bộ gõ tiếng Việt như UniKey, VietKey-Nếu bước 1 chọn font là
Times… thì tại bước 2 chọn bảng mã là Unicode, nếu bước 1 chọn font là .VnTime thì chọn
bảng mã là TCVN (ABC)
Bước 3: gõ tiếng Việt (theo kiểu Telex)
ê: ee; â: aa; ă: aw; đ:dd; ơ: ow; ư:uw; ô: oo; dấu huyền:f; dấu sắc: s; dấu nặng: j; dấu
ngã: x; dấu hỏi: r; bỏ dấu:z
5.3. Các lệnh về khối
Cung cấp các kỹ năng thao tác trên khối văn bản như:
+ Sao chép hoặc cắt-di chuyển ( Copy or Cut)
+ Dán khối văn bản (Paste)
Trước khi thực hiện các lệnh sao chép hoặc cắt thì ta phải bôi đen đoạn văn bản cần
sao chép hoặc cắt.
Dùng bàn phím: đặt dấu nháy ở đầu (cuối) phần văn bản cần chọn, nhấn và giữ phím
Shift kết hợp với các phím di chuyển để mở rộng khối cần chọn.
Dùng chuột: Click vào vị trí đầu (cuối) phần văn bản cần chọn, nhấn giữ chuột trái và
kéo đến vị trí cuối (đầu) khối.
Dùng chuột kết hợp với phím Shift: Click vào vị trí đầu (cuối) phần văn bản cần chọn,
nhấn giữ phím Shift, di chuyển đến vị trí cuối (đầu) khối, Click chọn.
 Chọn từ: D_Click lên từ cần chọn.

23
 Chọn dòng: đưa trỏ chuột vào đầu dòng cần chọn, khi có dạng ¯ thì Click chọn.
 Chọn câu: nhấn giữ phím Ctrl và Click vào vị trí bất kỳ trong câu cần chọn.
 Chọn đoạn: D_Click vào khoảng trống bên trái của đoạn.
Chọn toàn bộ văn bản: dùng tổ hợp phím Ctrl + A hoặc nhấn giữ phím Ctrl rồi Click
chọn lên đầu dòng bất kỳ hoặc chọn lệnh Edit/Select All.
 Thao tác thực hiện với lệnh sao chép (copy)
B1. Dùng chuột hoặc tổ hợp Shift + các phím ←↑↓→ để chọn ( bôi đen) vùng văn
bản cần sao chép.
B2. Dùng các lệnh và tổ hợp phím sau để thực hiện việc sao chép.
Cách 1: Dùng tổ hợp phím Ctrl + C
Cách 2: Vào theo đường dẫn Edit/Copy
Cách 3: Phải chuột vào vùng văn bản vừa chọn, trên Menu đổ xuống, chọn Copy
 Thao tác thực hiện với lệnh cắt (cut)
B1. Dùng chuột hoặc tổ hợp Shift + các phím ←↑↓→ để chọn ( bôi đen)
vùng văn bản cần sao chép.
B2. Dùng các lệnh và tổ hợp phím sau để thực hiện việc sao chép.
Cách 1: Dùng tổ hợp phím Ctrl + X
Cách 2: Vào theo đường dẫn Edit/Cut
Cách 3: Phải chuột vào vùng văn bản vừa chọn, trên Menu đổ xuống, chọn Cut
 Giữa lệnh sao chép (Copy) và di chuyển (cut) có sự khác nhau:
Đối với lệnh sao chép (Copy): Thì đoạn văn bản được chọn để sao chép vẫn
còn.
Đối với lệnh di chuyển (Cut) thì đoạn văn bản được chọn se mất khỏi vị chí
được chọn.
 Thao tác thực hiện với lệnh dán (Paste)
B1. Dùng chuột chọn vị chí cần dán đoạn văn bản đã được thực hiện bằng lệnh
Copy hay Cut.
B2. Dùng các lệnh và tổ hợp phím sau để thực hiện việc sao chép
Cách 1: Dùng tổ hợp phím Ctrl + V
Cách 2: Vào theo đường dẫn Edit/Paste
Cách 3: Phải chuột vào vùng văn bản vừa chọn, trên Menu đổ xuống, chọn Paste
 Thao tác Undo, Redo và Repeat
- Undo: cho phép hủy bỏ lệnh vừa mới thực hiện. Có thể thực hiện lệnh Undo nhiều
lần, mỗi lần se hủy bỏ một lệnh, trình tự Undo se đi ngược lại với trình tự lệnh vừa được
thực hiện.
Muốn thực hiện Undo, bạn chọn một trong các thao tác sau: chọn lệnh Edit/Undo,
hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Z, hoặc Click vào nút
- Redo: cho phép hủy bỏ thao tác Undo vừa được thực hiện.
Muốn thực hiện Redo, bạn chọn một trong các thao tác sau: chọn lệnh Edit/Redo,

24
hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Y, hoặc Click vào nút
- Repeat: cho phép lặp lại thao tác vừa mới thực hiện. Lệnh Undo và lệnh Repeat
cùng chia sẻ một vị trí trên menu Edit.
Muốn thực hiện Repeat, bạn chọn lệnh Edit/Repeat hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Y.
5.4. Các chế độ hiển thị văn bản.
5.4.1. Các chế độ hiển thị văn bản trong cửa sổ soạn thảo
- Chế độ Normal
Vào menu View/Normal. Chế độ hiển thị bình thường, hiển thị tài liệu trong một định
dạng cơ bản, cho việc định dạng và hiệu chỉnh có hiệu quả. Không hiển thị các lề, các tiêu
đề đầu trang (Header) hay hạ mục cuối trang (Footer).
- Chế độ Web Layout
Vào menu View/Web Layout. Chế độ hiển thị dạng Web, hiển thị tài liệu rất dễ đọc
trên màn hình. Đây là chế độ hiển thị lý tưởng cho các trang Web hay cho việc đọc trực
tuyến các tài liệu Word thông thường. Văn bản hiển thị không có các ngắt trang mà chỉ có
các lề rất nhỏ. Các dòng văn bản được chạy ngang qua toàn bộ cửa sổ, và bất kỳ mẫu nền
hay hình ảnh nào đã gán cho văn bản đều được nhìn thấy.
- Chế độ Print Layout
Vào menu View/Print Layout. Chế độ hiển thị chi tiết, hiển thị văn bản và đồ họa một
cách chính xác như khi chúng se xuất hiện trên trang in, chỉ ra tất cả các lề, các tiêu đề đầu
và cuối trang. Tất cả các lệnh hiệu chỉnh và định dạng đều có hiệu lực, nhưng Word chạy
chậm hơn so với chế độ hiển thị Normal, và việc cuộn màn hình cũng không thật trôi chảy.
- Chế độ Outline
Vào menu View/Outline. Chế độ hiển thị tổng quan, chỉ ra cấu trúc tài liệu. Cho phép
bạn xem rất nhiều mức chi tiết và sắp xếp lại văn bản của tài liệu một cách nhanh chóng.
- Chế độ Print Preview
Vào menu File/Print Preview hoặc chọn nút lệnh trên thanh công cụ chuẩn. Hiển
thị hình ảnh của một (hoặc nhiều hơn) toàn bộ trang in và cho phép bạn điều chỉnh cấu tạo
trang.
- Phóng to/thu nhỏ màn hình (Zoom Control)
Ta có thể phóng to/thu nhỏ màn hình để tiện theo dõi trong quá trình soạn thảo văn
bản bằng cách vào menu View/Zoom hoặc sử dụng nút Zoom Control .
5.4.2. Định dạng văn bản dạng cột báo
Chức năng này cho phép trình bày tài liệu dưới dạng cột (như cách trình bày của các
bài báo).
Nếu muốn xem văn bản dạng báo chí trên màn hình, bạn phải chuyển sang chế độ
hiển thị Print Layout hoặc Print Preview. Trong các chế độ hiển thị khác của Word, văn
bản chỉ được hiển thị trên cột đơn.
Bạn có thể tạo văn bản dạng cột bằng hai cách: Sử dụng nút Columns trên thanh công
cụ chuẩn hoặc dùng menu Format/Columns.
¡ Cách 1: Sử dụng nút Columns
- Chọn phần văn bản cần chia cột.

25
- Click vào nút , sau đó Drag để xác định số cột.
¡ Cách 2: Sử dụng menu Format/Columns
- Chọn phần văn bản cần chia cột.
- Vào menu Format/Columns, xuất hiện hộp thoại:
- Presets: các mẫu chia cột định sẵn.
- Number of columns: chọn số cột muốn chia.
- Width and spacing: độ rộng cột (Width) và khoảng cách (Spacing) giữa các cột.
- Line between: bật/tắt đường phân cách giữa các cột.
- Equal column width: Nếu chọn, các cột se có độ rộng bằng nhau.
- Apply to: phạm vi văn bản được chia thành cột.
Selected text: chia cột cho khối văn bản được chọn (mặc nhiên).
Whole document: cho toàn văn bản.
This Point Forward: từ vị trí dấu nháy trở về sau.
Lưu ý: sau khi đã thực hiện các bước trên, bạn có thể chia lại độ cao các cột bằng tay
theo ý muốn (cân bằng các cột). Bạn thực hiện như sau:
Đặt dấu chèn tại vị trí muốn chia cột.
Vào menu Insert/Break/chọn mục Column Break. Click chọn OK.
hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Shift + Enter
5.4.3. Định dạng trang văn bản (đặt lề, cỡ giấy, hƣớng in, in ấn)
Canh lề đoạn văn bản
Có 4 cách canh lề đoạn văn bản như sau:
Left (canh trái): canh thẳng lề trái nhưng lề phải se so le nhau.
Định dạng văn bản theo dạng cột

26
Center (canh giữa): canh thẳng ở giữa so với lề trái, phải của đoạn văn bản.
Right (canh phải): canh thẳng lề phải nhưng lề trái se so le nhau.
Justify (canh đều): canh thẳng 2 lề trái, phải của văn bản.
¡ Cách thực hiện:
- Chọn các đoạn văn bản cần định dạng
- Sử dụng thanh công cụ Formatting, gồm các nút:

Canh trái, hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + L

Canh giữa, hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + E

Canh phải, hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + R

Canh đều, hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + J
Tạo độ lệch các dòng trong đoạn so với lề
Khi chưa định dạng thì các dòng trong đoạn se được hiển thị từ lề trái sang phải của
đoạn. MS Word cho phép thay đổi cách thể hiện các dòng trong đoạn như sau:
- First line indent: dòng đầu tiên thụt vào so với các dòng còn lại trong đoạn.
- Left indent: các dòng trong đoạn đều thụt vào so với lề trái của văn bản.
- Right indent: các dòng trong đoạn đều thụt vào so với lề phải của văn bản.
- Hanging indent: các dòng từ dòng thứ hai trong đoạn đều thụt vào so với dòng đầu
tiên.
¡ Định dạng đoạn văn bản bằng cách sử dụng thước ngang (Ruler)
- Chọn các đoạn văn bản cần định dạng.
- Chọn canh lề bằng các nút công cụ trên thước ngang
Ghi chú: Đối với Left indent có thể sử dụng nhanh 2 nút (Increase Indent) và
(Decrease indent) trên thanh công cụ Formatting.
¡ Định dạng đoạn văn bản bằng cách sử dụng menu Format/Paragraph
- Chọn các đoạn văn bản cần định dạng.
- Vào menu Format/Paragraph, xuất hiện hộp thoại:
Lớp Indents and Spacing

27


















- Alignment: Canh lề cho đoạn, gồm có các mục: Left, Centered, Right, Justified.
- Indentation: Tạo độ lệch các dòng trong đoạn so với lề:
+ Left : Độ lệch trái.
+ Right : Độ lệch phải.
+ Special : Có các lựa chọn sau:
None: lề theo qui định của Left và Right indent.
First Line: Đặt độ lệch cho dòng đầu tiên của đoạn (được xác định trong mục By).
Hanging: Đặt độ lệch cho các dòng không phải là dòng đầu tiên của đoạn (được xác
định trong mục By).
- Spacing: Định khoảng cách giữa các đoạn, bao gồm:
+ Before: khoảng cách giữa đoạn hiện hành và đoạn phía trên (mặc nhiên 0).
+ After: khoảng cách giữa đoạn hiện hành và đoạn phía dưới (mặc nhiên 0).
+ Line Spacing: Định khoảng cách giữa các dòng trong Paragraph.
Lớp Line and Page Breaks
Định dạng đoạn văn bản

28















Windows/ Orphan Control: chọn đặt tự động điều khiển dòng quả phụ/ cô nhi.
Dòng quả phụ là dòng đứng lẻ loi ở đầu trang tiếp theo, các dòng khác nằm ở trang trước.
Dòng cô nhi là dòng nằm ở trang cuối trang trước, các dòng khác nằm ở đầu trang sau.
Keep lines together: chọn đặt tránh ngắt trang ở giữa đoạn.
Keep with next: chọn đặt tránh ngắt trang ở đoạn hiện hành và đoạn tiếp theo.
Page break before: đặt dấu ngắt trang vào đầu đoạn hiện hành.
Suppress line number: chọn đặt không in con số chỉ dòng trong đoạn.
Don’t hyphenate: chọn đặt không dùng dấu nối khi ngắt dòng trong đoạn.
Trình bày trang in (Page Setup)
Khi mở một tài liệu mới thì Word se sử dụng các thiết lập định sẵn về khổ giấy,
hướng in, các lề, ... Tuy nhiên ta có thể thay đổi các giá trị này lại cho phù hợp.
Vào menu File/Page Setup, xuất hiện hộp thoại:










Cách ngắt dòng và ngắt trang

29

Định lề trang in (Lớp Margin)
- Gutter: dùng khi đóng thành sách, là khoảng cách dùng để đóng nẹp
sách.
-
Form Edge: khoảng cách dùng để tạo Header và Footer (khoảng cách từ Top/ Bottom đến
T
op
1
B
ottom
2
B
ottom
T
op
3
4
1: Trang chẵn.
2: Trang lẻ.
3: Inside: lề
trong.
4: Outside: lề
ngoài.
Lề trang giấy ở chế độ in 2 mặt
Định lề trang in
R
ight
T
op
L
eft
B
ottom
Lề trang giấy ở chế độ in 1 trang
T
op
L
eft
B
ottom
Lề trang giấy ở chế độ in 2 trang
trên 1 mặt giấy
R
ight
Hộp thoại Page Setup

30
Header/ Footer )
b. Định khổ giấy in và hướng trang in (Lớp Paper size)
- Paper size: định khổ giấy in, khổ giấy thường dùng là A4 (21x29.7 cm).
- Orientation: định hướng trang in:
 Portrait: hướng in đứng, đây là hướng in mặc nhiên.
 Landscape: hướng in ngang.
- Apply to: áp dụng các lựa chọn trên cho toàn văn bản (Whole Document) hay phần
đang định dạng (This Section) hay từ vị trí con trỏ về sau (This point forward).
Chọn:
- OK nếu muốn áp dụng các xác lập này cho tài liệu hiện hành.
- Default, sau đó chọn Yes nếu nuốn các xác lập này trở thành mặc nhiên, nghĩa là se
áp dụng vào tất cả các tài liệu được tạo từ đó về sau.


5.4.4. In trộn (mail merge)
Giả sử Phòng Đào Tạo của một Trường Đại Học X muốn dùng Word để in Giấy Báo
Hƣớng in ngang
H
ƣớng in
đứng
Định khổ giấy in và hướng trang in

31
Dự Thi cho thí sinh, trên các giấy báo dự thi này se có những phần văn bản tương tự trên
từng thư (ví dụ, các tiêu đề thư, nột dung thư và kết thúc thư), trong khi một số phần văn
bản khác se thay đổi trong mỗi giấy báo (ví dụ, họ tên, số báo danh, ngày sinh,...).
Se rất mất thời gian nếu tạo từng thư một theo thủ công (tức nhập tên của từng thí
sinh trong mỗi Giấy Báo Dự Thi). Sử dụng chức năng Mail Merge trong Word giúp bạn tiết
kiệm thời gian hơn khi thực hiện công việc này.
Mail Merge là chức năng dùng để trộn 2 tập tin lại với nhau. Trong đó: tập tin thứ
nhất chứa dữ liệu nguồn_phần thay đổi (Data Source, như họ tên, số báo danh, ngày
sinh,...), thông thường tập tin này có thể được tạo ra từ Table của Word, hoặc là một bảng
tính trong Excel, hay là Table trong Access,... Tập tin thứ hai là mẫu thƣ_phần cố định
(Form Letter) được thiết kế trong màn hình Word.
Ví dụ: Tạo phiếu báo dự thi:
¡ Cách thực hiện:
Bước 1: Tạo tập tin dữ liệu nguồn (Data Source) bằng chức năng Table của Word:
Hoten Sbd Ngsinh Qquan DT Kvuc Phong GC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC X CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
HĐTS NĂM 2002 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
-------------- -----------------

GIẤY BÁO DỰ THI
---------------------
Trường Đại Học X báo tin cho:

- Thí sinh: Sơn Nữ Phà Ca Số báo danh: CTA 01234
- Ngày sinh: 23/05/1978
- Quê quán: Châu Thành - Cần Thơ
- Đối tượng: 5 Khu vực: 1 Phòng thi: 0255A

Đúng 8 giờ 00 ngày 27 tháng 08 năm 2002, có mặt tại phòng thi 0255A Trường Đại
Học X để nghe phổ biến qui chế thi và các thủ tục thi

HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH - ĐẠI HỌC X
============================================================
+ Lịch thi: Chiều 27/08/2002: Toán, Sáng 28/08/2002: Hóa, Chiều 28/08/2002: Lý.
+ Mọi sai sót trên giấy báo thi điều chỉnh tại P.Đào Tạo - Đại Học X trước
27/08/2002.
+ Chú ý: Khi đi nhớ mang theo giấy chứng nhận ưu tiên và các giấy tờ khác.

32
Sơn Nữ Phà
Ca
CTA
01234
23/05/1978 Châu Thành
- Cần Thơ
5 1 0255A X
Trần Thanh

CTA
01235
30/08/1980 Phụng Hiệp
- Cần Thơ
8 3 0255A
Nguyễn
Hoàng Ân
CTA012
36
02/09/1985 Trà Nóc -
Cần Thơ
9 2 0254A X
…….

- Lưu và đóng tập tin này lại với tên là Dulieu.doc
Bước 2:
- Tạo tập tin chính (Main Document) để làm mẫu thư, tập tin này được tạo bằng Word và có
thể được trang trí hoa văn, hình ảnh,...
Bước 3: Thực hiện thao tác trộn thư.
- Từ tập tin chính (mẫu thư) được tạo ở bước 2, vào menu Tools/Mail Merge, xuất
hiện hộp thoại Mail Merge Helper :
TRƯỜNG ĐẠI HỌC X CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
HĐTS NĂM 2006 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
-------------- -----------------

GIẤY BÁO DỰ THI
---------------------
Trường Đại Học X báo tin cho:

- Thí sinh: O Số báo danh: O
- Ngày sinh: O
- Quê quán: O
- Đối tượng: O Khu vực: O Phòng thi: O

Đúng 8 giờ 00 ngày 27 tháng 08 năm 2002, có mặt tại phòng thi O Trường Đại Học
X để nghe phổ biến qui chế thi và các thủ tục thi

HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH - ĐẠI HỌC X
============================================================
+ Lịch thi: Chiều 27/08/2002: Toán, Sáng 28/08/2002: Hóa, Chiều 28/08/2002: Lý.
+ Mọi sai sót trên giấy báo thi điều chỉnh tại P.Đào Tạo - Đại Học X trước
27/08/2002.
+ Chú ý: Khi đi nhớ mang theo O


33







- Click vào nút Create và chọn mục Form Letter.
- Chọn tiếp mục Active Window.
- Click vào nút Get Data và chọn mục Open Data Source.
- Chọn tập tin dữ liệu đã tạo ở bước 1 từ hộp thoại Open Data Source. Word se hiển
thị thông báo đề nghị bạn chỉnh sửa tập tin chính (Edit Main Document).










Các bước thực hiện trộn thư
Thông báo đề nghị chỉnh sửa tập tin chính

34

Bước 4: Sử dụng thanh công cụ Mail Merge để trộn thư.
Ý




nghĩa các nút trên thanh công cụ:
1. Insert Merge Field: Chọn các trường
của tập tin dữ liệu để chèn vào mẫu thư.
7. Next Record: Chuyển đến mẫu tin phía
sau.
2. Insert Word Field: Chọn các trường
của Word để chèn vào mẫu thư.
8. Last Record: Chuyển đến mẫu tin cuối
cùng.
3. View Merged Data: Xem kết quả trộn
thư.
9. Mail Merge Helper: hiện hộp thoại
Mail Merge Helper.
4. First Record: Chuyển về mẫu tin đầu
tiên.
10. Merge to New Document: thực hiện
trộn thư, mỗi mẫu tin được in trên một
trang.
5. Previous Record: Chuyển về mẫu tin
phía trước.
11. Merge to Printer: thực hiện trộn thư
xuất ra máy in, mỗi mẫu tin được in trên
một trang.
6. Go to Record: Chọn mẫu tin hiện
hành.
12. Edit Data Source: Chỉnh sửa tập tin
dữ liệu.

- Chọn các trường của tập tin dữ liệu trong mục Insert Merge Field để chèn vào mẫu
thư theo đúng vị trí (1-8).
- Chọn các trường của Word trong mục Insert Word Field để chèn vào mẫu thư.
Xét ví dụ trên:
o Đặt con trỏ tại vị trí 9.
o Click vào nút Insert Word Field và chọn If… Then… Else, hộp thoại Insert
Word Field xuất hiện, bạn chọn và nhập thông tin theo đúng hướng dẫn.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
12
Thanh công cụ Mail Merge

35

Ghi chú:
- Muốn chuyển kết quả ra tập tin thì Click vào nút Merge to New Document trên
thanh Mail Merge, khi đó Word se tự động mở tập tin mới và đưa kết quả vào đó, mỗi mẫu
tin được ghi vào một trang. Nếu muốn lưu tập tin này thì chọn lệnh File/Save.
- Muốn thay đổi tập tin chính (Main document) hay tập tin dữ liệu (Data source) thì
chọn lại lệnh Tools/Mail Merge, hội thoại Mail Merge Helper xuất hiện, chọn nút lệnh Edit
tƣơng ứng để mở tập tin khác.
- Các thành phần nằm trong cặp dấu móc << >> là tên trường (dòng đầu tiên) của tập
tin dữ liệu.
5.5. Các thao tác tạo bảng biểu trong văn bản
5.5.1. Thao tác tạo bảng
Một bảng trong Word là một công cụ rất đa năng để sắp xếp văn bản theo các hàng
(rows) và các cột (columns). Giao của dòng và cột tạo thành ô (cell).
Sử dụng bảng có nhiều thuận lợi hơn so với việc sử dụng điểm dừng Tab. Ví dụ, nếu
một phần văn bản nào đó không vừa khít vào dòng đơn, Word se tạo ra một dòng mới và
tăng chiều cao thêm một hàng (Bảng bên dưới rất khó tạo nếu sử dụng điểm dừng Tab).
Cũng có thể các thao tác định dạng dữ liệu trong các ô, dễ dàng điều chỉnh kích thước
của hàng và cột. Dữ liệu trong bảng có thể được sắp xếp lại theo một trật tự nào đó, có thể
nhấn mạnh (làm nổi) các phần của bảng bằng cách sử dụng Borders và Background
Shading (khung và nền). Khi cần thiết có thể chuyển bảng thành văn bản và ngược lại.
Ký hiệu Ý nghĩa Ký hiệu Ý nghĩa

Left Tab: Văn bản được canh
trái so với vị trí điểm Tab.

Right Tab: Văn bản được canh
phải so với vị trí điểm Tab.

Center Tab: Văn bản được
canh giữa so với vị trí điểm Tab.

Decimal Tab: Văn bản được
canh theo dấu chấm thập phân
tại vị trí điểm Tab.

Bar Tab: Chèn một vạch dọc trên dòng, nhưng không phải điểm dừng Tab.

hộp thoại Insert Word Field
Một bảng(Table) của Word trên màn hình

36

× Sử dụng nút Insert Table
- Đặt dấu nháy tại vị trí cần chèn Table.
- Click vào nút Insert Table trên thanh công cụ Standard.
- Drag chọn số hàng và cột cho Table.

× Sử dụng menu Table/Insert/Table
Đặt dấu nháy tại vị trí cần chèn Table.
Chọn menu Table/Insert/Table, xuất hiện
hộp thoại như hình bên.
Number of Columns: số cột
Number of rows: số hàng
AutoFit behavior: tự động điều chỉnh
bảng cho vừa khít với văn bản.
AutoFormat: dùng để chọn các bảng đã
được định dạng sẵn
Click OK để tạo bảng.
5.5.2. Định dạng bảng
a) Di chuyển con trỏ trong bảng
÷ ¬ ^ +: qua trái, phải, lên xuống.
Tab: chuyển đến ô kế tiếp.
Shift + Tab: chuyển đến ô trước đó.
Alt + Home: về ô đầu của dòng hiện hành..
Alt + End: đến ô cuối của dòng hiện hành..
Alt + Page Up: về ô đầu của cột hiện hành..
Alt + Page Down: đến ô cuối của cột hiện hành..
Ghi chú:
- Có thể sử dụng chuột để Click chọn ô cần chuyển tới.
- Khi con trỏ đang ở ô cuối cùng, nếu nhấn phím Tab thì Word se tự động chèn thêm
một dòng mới ở cuối bảng.
- Bật tắt lưới phân cách: Table/ Show (Hide) Gridlines
b) Nhập văn bản vào bảng
Để nhập văn bản vào một ô của bảng, Click vào ô đó và nhập văn bản bình thường.
Chú ý rằng nếu đến biên phải của ô, Word se tự động tách văn bản xuống dòng dưới và tự
động tăng chiều cao lên một hàng để tiếp tục chứa dữ liệu mới. Nếu nhấn Enter trong ô,
Word se chèn thêm một đoạn mới trong ô.
Hiệu chỉnh và định dạng văn bản trong ô bằng cách sử dụng các kỹ năng định dạng và
hiệu chỉnh đã nêu trong các chương trước.
Hình 12.2: Tạo bảng
bằng nút công cụ
Tạo bảng bằng menu lệnh

37
c) Chọn hàng, cột và ô















Để chọn nhiều hàng, cột hoặc ô thì Drag chuột theo cách trên.
d) Chèn hàng, cột và ô
a. Chèn hàng
 Chọn số hàng cần chèn.
 Click vào nút Insert Rows ; hoặc R_Click, chọn Insert Rows.
Lưu ý: hàng được chèn vào se nằm phía trên của hàng được chọn.
b. Chèn cột
 Chọn số cột cần chèn.
 Click vào nút Insert Columns ; hoặc R_Click, chọn Insert Columns.
Lưu ý: cột được chèn vào se nằm phía bên trái của cột được chọn.
c. Chèn ô
 Chọn số ô cần chèn.
 Click vào nút Insert Cells , xuất hiện hộp thoại:






Các ô mới chèn vào se đẩy ô hiện hành sang phải
Các ô mới chèn se đẩy ô hiện hành xuống dưới
Chèn hàng và đẩy hàng hiện hành xuống dưới
Chèn cột và đẩy cột hiện hành sang phải
Click vào
đây để chọn một
dòng
Click vào đây để chọn một
cột
Click vào đây để chọn
một ô
Cách chọn một hàng, cột và ô
Hình 12.2: Tạo bảng bằng menu
lệnh
Chèn thêm ô

38

d. Dùng menu Table/Insert
 Xác định số hàng, số cột hoặc số ô cần chèn
 Chọn menu Table/Insert, xuất hiện menu đối tượng:








e) Xóa bảng, hàng, cột và ô
a. Xóa hàng
 Chọn số hàng cần xóa.
 R_Click, chọn Delete Rows.
b. Xóa cột
 Chọn số cột cần xóa.
 - R_Click, chọn Delete Columns.
c. Xóa ô
 Chọn số ô cần xóa.
 R_Click, chọn Delete Cells.







d. Dùng menu Table/ Delete
 Xác định số hàng, số cột hoặc số ô cần xoá hoặc đặt trỏ vào ô bất kỳ nếu xoá bảng.
 Chọn menu Table/Delete, xuất hiện menu đối tượng:
Chèn bảng
Chèn cột, cột được chèn vào se nằm ở bên trái
Chèn cột, cột được chèn vào se nằm ở bên phải
Chèn hàng, hàng được chèn vào se nằm ở phía trên
Chèn hàng, hàng được chèn vào se nằm ở phía dưới
Chèn ô
Xoá các ô đã chọn và đẩy các ô bên phải sang trái
Xoá các ô đã chọn và đẩy các ô phía dưới lên trên
Xoá hàng và đẩy các hàng ở dưới lên trên
Xoá cột và đẩy các cột ở bên phải sang trái
Xoá bảng
Xoá cột và đẩy các cột ở bên phải sang trái
Xoá hàng và đẩy các hàng ở dưới lên trên
Chèn bảng, hàng, cột , ô bằng menu
Xoá ô

39






f) Điều chỉnh kích cỡ của các ô
a. Điều chỉnh chiều cao của hàng







b. Điều chỉnh độ rộng của cột






a. Dùng menu Table/ Table Properties
- Lớp Table: cho phép canh lề cho
bảng, chọn đường viền và tô màu,
chọn vị trí đặt bảng, …
- Lớp Row: cho phép thay đổi độ cao
của hàng.
- Lớp Column: cho phép thay đổi độ
rộng của cột.
- Lớp Cell: cho phép thay đổi kich
thước của ô, canh lề dữ liệu trong
ô.



Ghi chú:
 D_Click trên đường lưới (Gridline) bên phải của cột để tự động điều chỉnh
Xoá ô
Drag chuột
vào đây
Điều chỉnh chiều cao của hàng
Xoá bảng, hàng, cột , ô bằng menu
Drag chuột vào đây
Điều chỉnh độ rộng của cột
Thay đổi thuộc tính cho bảng

40
(AutoFit) độ rộng của cột cho vừa với kích thước văn bản.
 Tự động điều chỉnh (AutoFit) độ rộng của cột cho toàn bảng vừa với kích thước
văn bản: chọn toàn bộ bảng, sau đó D_Click trên đường lưới (Gridline) bên phải
của bất kỳ cột nào.
g) Di chuyển và điều chỉnh kích cỡ của bảng
















h) Ghép ô và tách ô
a. Ghép ô
Chọn các ô muốn ghép.
Chọn lệnh Table/Merge Cells; hoặc R_Click/ Merge Cells
b. Tách ô
Chọn các ô cần tách.
Chọn lệnh Table/Split Cells; hoặc R_Click/
Split Cells, xuất hiện hộp thoại:
Number of columns: số cột được tạo thành.
Number of rows: số hàng được tạo thành.
Merge cells before split: trộn ô trước khi tách.

i) Tách bảng và ghép bảng
a. Tách bảng
Đặt con trỏ nằm trên dòng cần tách (dòng đầu tiên của bảng mới) và chọn lệnh
Table/Split Table; hoặc gõ tổ hợp phím Ctrl + Shift + Enter.
b. Ghép bảng
Tách ô
Di chuyển bảng: Drag vào đây
Drag vào đây để điều chỉnh
kích cỡ của bảng
Di chuyển và điều chỉnh kích cỡ của bảng

41
Xoá bỏ các dòng trống giữa hai bảng thì các bảng se được ghép lại.
j) Điền số thứ tự cho bảng
Chọn cột muốn điền số thứ tự và chọn lệnh Format/Bullets and Numbering hoặc
Click vào nút Numbering trên thanh Formating (tương tự như đối với văn bản thường).
5.6. Sắp xếp dữ liệu trong bảng và tính toán
- Dữ liệu chứa trong Table có thể được sắp xếp theo một trật tự nào đó tùy theo yêu
cầu của người sử dụng. Word cho chọn tối đa 3 cột để làm cơ sở cho sự sắp xếp (gọi là các
khóa sắp xếp). Khóa thứ nhất được ưu tiên sắp xếp trước, nếu giá trị trong khóa thứ nhất
bằng nhau thì sắp xếp theo khóa thứ 2, nếu giá trị trong khóa thứ nhất và khóa thứ 2 bằng
nhau thì sắp xếp theo khóa thứ 3. Trong mỗi khóa ta có thể chọn sắp xếp tăng (Ascending)
hoặc giảm (Descending).
 Sử dụng menu Table/Sort
 Quét chọn khối cần sắp xếp dữ liệu.
 Chọn menu Table/Sort, xuất hiện hộp thoại:
Sort By: khóa sắp xếp thứ
nhất (khóa chính).
Then By: khóa sắp xếp thứ
2, 3 (khóa phụ).
Header Row: thông báo
cho Word biết vùng dữ liệu đã
chọn có dòng tiêu đề.
No Header Row: thông
báo cho Word biết vùng dữ liệu
đã chọn không có dòng tiêu đề.
Option: cho phép thay đổi
các tuỳ chọn khi sắp xếp dữ liệu.
 Chọn có/ không có dòng
tiêu đề.
 Chọn các khoá sắp xếp và thứ tự sắp tương ứng với khoá.
 Click chọn OK để sắp xếp dữ liệu trong bảng.
 Sử dụng nút Sort Ascending và Sort Descending trên thanh công cụ
Tables And Borders
- Đặt con trỏ vào cột cần sắp xếp
- Click vào nút Sort Ascending để sắp xếp tăng; hoặc Sort Descending để sắp
xếp giảm.
k) Lặp lại tiêu đề bảng trên mỗi trang
Khi bảng có nhiều hàng và nằm trên nhiều trang liên tục, khi sang trang thì hàng tiêu
đề của bảng se không được lặp lại. Muốn cho Word tự động lặp lại hàng tiêu đề trên đầu
của mỗi trang thì thực hiện như sau:
- Chọn các hàng cần lặp lại trên mỗi trang, bắt đầu là hàng đầu tiên của bảng.
- Chọn lệnh: Table/Heading Rows Repeat.
Sắp xếp dữ liệu trong Table

42
l) Thực hiện các phép tính trong bảng
Chức năng chính của Word là dùng để soạn văn bản nên việc tính toán bị hạn chế rất
nhiều so với phần mềm chuyên nghiệp như EXCEL. Tuy nhiên ta có thể thực hiện các phép
tính đơn giản như: cộng, trừ, nhân, chia, tính tổng, tính trung bình, …
Quy ƣớc tên gọi của các ô trong bảng:
A1 B1 C1 D1
A2 B2 C2 D2
A3 B3 C3 D3
- Tên cột: cột đầu tiên là cột A, kế tiếp là B, C, D, …
- Tên hàng: hàng đầu tiên là hàng 1, kế tiếp là 2, 3, 4, …
- Tên ô: giao giữa cột và hàng. Ví dụ: giao của cột C và hàng 2 là ô C2.
¡ Cách thực hiện:
Đặt con trỏ tại ô cần tính toán và chọn
lệnh Table/Formula
Công thức bắt đầu bởi dấu =
Nhập trực tiếp hàm cần tính vào ô
Formula hoặc chọn hàm được liệt kê
trong hộp Paste Function.
Tham số của hàm có thể do Word tự
động đề nghị (ABOVE, BELOW,
LEFT, RIGHT) hoặc có thể được đưa
vào bằng tên ô
Chọn dạng hiển thị số tại mục Number Format.
Click chọn OK để thực hiện.
Ghi chú: ta có thể tính toán cho các ô còn lại có cùng phép tính bằng cách:
 Sao chép công thức vừa tính được đến các ô khác.
 Chọn các công thức vừa được sao chép.
 Nhấn phím F9 để cập nhật lại giá trị mới.
m) Các định dạng cơ bản trên bảng
Sau khi tạo bảng xong, để trang trí thêm cho bảng bạn có thể ve thêm bảng khác trong
bảng hiện tại, kẻ đường viền và tô nền, thay đổi hướng và canh lề cho văn bản trong ô...
Các thao tác định dạng nêu trên có thể được thực hiện bằng thanh công cụ Tables And
Borders.
Thực hiện các phép tính

43
Bật/ tắt thanh công cụ: View/ Toolbars/ Tables And Borders
Ý nghĩa các nút trên thanh công cụ:
1. Draw Table: Ve bảng. Ve các Gridline
của bảng
10. Split Cells: Chia ô
2. Eraser: Xóa các Gridline
11. Align: Chọn kiểu canh lề của văn bản
trong ô
3. Line Style: Chọn kiểu đường biên
12. Distribute Rows: Đặt các hàng bằng
nhau
4. Line Weight: Độ dáy nét
13. Distribute Columns: Đặt các cột bằng
nhau
5. Border Color: Chọn màu đường biên
14. Table AutoFormat: Định dạng bảng tự
động
6. Borders: Gán hoặc xóa các biên
15. Change Text Direction: Thay đổi
hướng văn bản
7. Shading Color: Màu nền 16. Sort Ascending: Sắp xếp tăng.
8. Insert: Chèn bảng, hàng, cột hoặc ô 17. Sort Descending: Sắp xếp giảm.
9. Merge Cells: Nối các ô 18. AutoSum: tự động tính tổng
a. Kẻ khung và tô màu nền cho bảng
- Chọn các ô cần kẻ khung và tô nền.
- Dùng các nút thứ 5, 6 và 7 để kẻ khung và tô màu nền cho bảng.
Lưu ý: Có thể kẻ khung và tô màu nền cho bảng bằng chức năng Borders and
Shading trong menu Format
b. Canh lề cho văn bản trong ô
- Chọn các ô cần canh lề.
- Chọn nút thứ 11 (Align) hoặc R_Click bên trong khối chọn tiếp mục Cell Alignment,
chọn tiếp kiểu cần canh lề.
c. Thay đổi hướng văn bản
- Chọn các ô cần đổi hướng.
- Chọn nút thứ 15 (Change Text Direction) hoặc R_Click bên trong khối chọn tiếp
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17
18
Thanh công cụ Tables And Borders

44
mục Text Direction hoặc vào menu Format/ Text
Direction.
n) Chuyển văn bản thành bảng
Giả sử có đoạn sau, với khoảng cách giữa các
cột là một phím Tab. Bây giờ muốn chuyển văn
bản trên thành bảng có 4 hàng và 3 cột.







¡ Cách thực hiện:
Chọn khối văn bản muốn chuyển thành
bảng.
Chọn lệnh Table/ Convert/ Text to Table,
Word se phân tích văn bản được chọn và
đề nghị số cột (Number of columns), số
hàng (Number of rows). Nếu không đồng
ý thì có thể chọn lại.
Separate text at: chọn dấu phân cách văn
bản, Word dựa vào đó để phân chia số cột,
số hàng.
Paragraphs: dựa vào đoạn văn bản, mỗi
đoạn tạo thành một ô.
Tabs: dựa vào ký hiệu Tab.
Commas: dựa vào ký hiệu dấu phẩy (,).
Others: dựa vào ký hiệu khác do bạn tự
nhập vào.
Click OK để thực hiện.
o) Chuyển bảng thành văn bản
Lệnh Table/ Convert/ Table to Text se chuyển dữ liệu
trong các ô của bảng thành văn bản, nghĩa là nó thực hiện
công việc ngược lại với lệnh Table/ Convert/ Text to Table.
¡ Cách thực hiện:
Chọn khối có dữ liệu cần chuyển thành văn bản.
Chọn lệnh Table/ Convert/ Table to Text.
Separate text with: chọn dấu phân cách văn bản tạo
thành. Click OK để thực hiện.
Canh lề cho văn bản
Chuyển văn bản thành bảng
Chuyển bảng thành văn
bản

45


5.7. Chèn thêm đối tƣợng vào văn bản
Chèn ký tự đặc biệt
Cách làm:
+ Nhấn vào Insert/Symbol
+ Cửa sổ symbol xuất hiện, nhấn chọn Font và ký tự cần
+ Chọn xong nhấn Insert để chèn ký tự đó vào vị trí con trỏ chuột bạn đang đặt.

Chèn hình ảnh
Cách làm:
+ Nhấn vào Insert/Picture
Clip Art = hình nghệ
thuật
From File= chèn ảnh từ 1 file trên máy
AutoShape = chèn hình ve
……

46

5.8. Tạo số trang - tiêu đề, hạ mục
Chèn (tạo) tiêu đề đầu hoặc cuối trang
Cách làm: vào View/Header and Footer
Khi đó con trỏ chuột se nháy trên Header, đánh nội dung vào.
Nếu muốn tạo tiêu đề cuối trang thì di chuột xuống cuối trang và nhấn trái chuột vào
khung Footer

Chèn (tạo) số trang
Cách làm: vào Insert/Page Numbers
Khi đó cửa sổ Numbers xuất hiện
Ta thực hiện chọn như sau

47

Bài tập:
1: Tạo văn bản với các tab
2: Tạo văn bản với các bảng dữ liệu
3: Tạo văn bản với các header và footer
4: Tạo văn bản và thực hiện cách trộn thư

Chƣơng 6. Phần mềm Bảng tính Excel
6.1. Khởi động Excel - Giới thiệu bảng tính
Khởi động Excel
Cách 1: Chọn lệnh Start / Programs / Microsoft Excel
Start / All Programs / Microsoft Office / Microsoft Office Excel
Cách 2: D_Click vào biểu tượng Microsoft Excel trong màn hình nền (Desktop).
Cách 3: D_Click lên tập tin Excel có sẵn trong máy (*.xls). Tập tin se tự động gọi
chương trình excel trước và sau đó mở luôn file excel đó.
Thoát khỏi Microsoft Excel
Cách 1: Click vào nút Close .
Cách 2: Chọn lệnh File/ Exit.
Cách 3: Nhấn tổ hợp phím Alt + F4.
6.2. Cách tạo lập bảng tính
Tập tin của Excel có phần mở rộng .XLS. Các thao tác mở file, đóng file, lưu file tương tự
như Word.

48

6.3. Định dạng dữ liệu trong bảng tính

6.3.1 Định dạng bảng tính
Định dạng hiển thị dữ liệu số
- Chọn vùng dữ liệu cần định dạng.
- Chọn menu Format/ Cells/
Number.
- Chọn quy định cách thể hiện số
cho dữ liệu trong hộp thoại Format
Cells.
Dữ liệu số khi nhập vào một ô trên
bảng tính se phụ thuộc vào 2 thành phần:
Loại (Category) và Mã định dạng
(Format code). Một số có thể hiển thị
theo nhiều loại như Number, Date,
Percentage,... Trong mỗi loại lại có nhiều
cách chọn mã định dạng.
Chọn loại thể hiện ở khung
Category:
Thể loại Công dụng Ví dụ
General
Định dạng số mặc định, canh phải, giữ nguyên dạng ban 15.75
Địa
chỉ của ô
hiện hành
Kết
nối vào
trang web
Online của
Microsoft
Office
Định dạng hiển thị dữ liệu số

49
đầu khi nhập vào. 15234
Number
Định dạng số năng động có thể được hỗ trợ bằng các dấu
phẩy, số chữ số thập phân tùy ý và màu hay dấu ngoặc đơn
(cho các số âm).
3.14159
(1,234.57)
Currency
Định dạng tiền tệ, như dấu đô la, các ký hiệu tiền tệ khác,
số chữ số thập phân tùy ý và màu hay dấu ngoặc đơn (cho
các số âm).
$15.25
VND 500
Accounting
Định dạng tiền tệ đặc biệt được thiết kế để canh các cột
theo các dấu thập phân của giá trị tiền tệ. (Ký hiệu tiền tệ
xuất hiện dọc theo các cạnh trái của ô).
$75.50
$5.50
Date
Định dạng ngày tháng chung, ngày tháng được hiển thị theo
một số kiểu tiêu chuẩn.
09/12/2003
Sep-12-03
Time
Định dạng giờ chung, giờ được hiển thị theo một số kiểu
tiêu chuẩn.
2:30 PM
14:30:20
Percentage
Một cách định dạng mà các giá trị trong các ô được chọn
được nhân với 100 và kết quả hiển thị với biểu tượng %.
184%
24.152%
Fraction Kiểu định dạng dưới dạng phân số. 1/5
Scientific
Định dạng số khoa học, sử dụng ký hiệu mũ cho các số có
quá nhiều chữ số.
1.25E+3
2.0E-2
Text
Một định dạng coi số như văn bản (dữ liệu se được canh
trái trong ô).
0123
00112
Special Bộ các dạng hữu ích, bao gồm: Zip Code, Phone Number ...
9810-123
12-34-56
Custom
Một danh sách các dạng tiêu chuẩn hay bất cứ dạng tuỳ
chọn nào mà bạn cần (như mô tả trong hộp thoại trên).
INV-0075
25/12/2003
Ta có thể định dạng nhanh cách hiển thị số bằng cách sử dụng các nút trên thanh công
cụ Formatting:





¡ Cách thay đổi đơn vị tiền tệ dùng trong Excel:
Để thay đổi đơn vị tiền tệ dùng trong Excel và các ứng dụng Windows khác, chọn lệnh
Start/ Settings/ Control Panel/ Regional and Language Options
1. Định dạng kiểu tiền tệ.
2. Định dạng kiểu phần trăm.
3. Định dạng kiểu ngăn cách phần ngàn, triệu, ...
4. Tăng thêm một số lẻ thập phân.
5. Giảm bớt một số lẻ thập phân.
1
2
3
4
5
Sử dụng các nút trên thanh Formatting

50
Trong lớp Regional Options, Click chọn lệnh Customize, Chọn lớp Currency, xuất hiện
hộp thoại
Nhập ký hiệu tiền tệ mới trong mục Currency Symbol.
Click chọn lệnh Apply.












Canh lề dữ liệu trong ô
Sự phân bố dữ liệu trong một ô
phụ thuộc vào 3 thành phần: phân bố
ngang (Horizontal), phân bố dọc (Vertical) và hướng thể hiện dữ liệu (Orientation).
- Chọn vùng dữ liệu cần định dạng.
- Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Alignment, xuất hiện hộp thoại:
1. Horizontal
2. Vertical
3. Merge and
Center
4. Orientation
1
2
4
3
Sự phân bố dữ liệu trong một ô
Thay đổi đơn vị tiền tệ

51
















Horizontal: phân bố ngang.
- General : dạng mặc nhiên.
- Left : canh lề trái.
- Center : canh lề giữa.
- Right : canh lề phải.
- Fill : lấp dữ liệu đầy ô.
- Justify : canh đều trái phải.
- Center across selection: canh giữa vùng
được chọn
Vertical: phân bố dọc.
- Top : canh lề trên.
- Center : canh lề giữa.
- Bottom : canh lề dưới.
- Justify : canh trên dưới.
Text control: điều chỉnh dữ liệu.
- Wrap text : nằm chung trong ô.
- Shrink to fit: canh vừa với ô.
- Merge cells: nhóm các ô lại.
Orientation: Chọn hướng thể hiện dữ liệu
Định dạng ký tự
Dữ liệu trong ô có thể định dạng ký tự theo các thành phần: Font (kiểu chữ), Font Style
(loại nghiêng, đậm, gạch dưới ...), Size (kích cỡ chữ), và Effects (hiệu ứng).
Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Font, bạn chọn thay đổi các thành phần tương tự
như với hộp thoại Font của Word.
Ghi chú:
Có thể định dạng nhanh việc canh lề và định định dạng ký tự bằng cách sử dụng các nút
công cụ trên thanh Formatting hoặc phím gõ tắt tương ứng.

Kẻ khung cho bảng tính
1. Canh trái
2. Canh giữa
3. Canh phải
4. Canh đều
5. Trộn ô và canh giữa
1
2
3
4
5
Định dạng sự phân bố dữ liệu trong một ô

52
Một tính năng hữu ích để làm nổi bật những thông tin cụ thể trong một bảng tính thêm
các đường viền (Border) cho các ô quan trọng.
Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Border
+ Chọn kiểu đường kẻ trong mục
Style.
+ Chọn màu đường kẻ trong mục
Color.
+ Chọn ve khung:
Presets:
None: bỏ đường kẻ.
Outline: kẻ xung quanh.
Inside: kẻ đường bên trong.
Border : Kẻ trên, dưới, ...

Ghi chú:
Có thể Click chọn ve hay bỏ
khung trực tiếp trong khung hiển thị
của hộp thoại.
Tạo đường viền nhanh bằng cách sử dụng thanh
công cụ.
- Xác định khối cần định dạng.
- Chọn nút Border trên thanh công cụ định dạng
(Formatting).
- Chọn dạng đường kẻ thích hợp.

Tô màu nền cho bảng tính
Để tạo hiệu quả bổ sung cho các
đường viền đã được ve, bạn có thể dùng
nhãn Patterns trong hộp thoại Format
Cells để tô màu nền cho nhiều ô trong
bảng tính.
Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp
Patterns
- Chọn màu nền trong mục Color.
- Chọn mẫu màu nền trong mục hộp
liệt kê thả Pattern.



¡ Tô màu nền nhanh: Sử dụng
thanh công cụ.
Kẻ khung cho bảng tính
Kẻ khung nhanh
Tô màu nền cho bảng tính

53
Xác định khối cần định dạng.
Chọn nút Fill Color trên thanh công cụ định dạng
(Formatting).
Chọn màu nền thích hợp.



Sao chép định dạng bằng nút Format Painter
Đôi khi bạn cần sao chép định dạng từ một này sang
các ô khác mà không sao chép dữ liệu trong ô. Ví dụ như cần sao chép Font chữ, Size chữ,
kiểu chữ (Bold, Italic), đường viền, màu nền, ... Để thực hiện được việc này, bạn có thể sử
dụng nút Format Painter . Thực hiện theo các bước sau:
Chọn ô có định dạng cần sao chép.
Click vào nút Format Painter
Chọn các ô mà bạn muốn sao chép định dạng.
6.3.2 Sao chép, hủy bỏ định dạng
Để sao chép định dạng trong Excel ta làm như Word
6.3.3 Sử dụng Style
6.4. Thao tác sao chép, di chuyển dữ liệu.
6.4.1. Sao chép và di chuyển dữ liệu
Sử dụng chức năng Copy và Paste để sao chép dữ liệu
- Chọn vùng dữ liệu nguồn cần sao chép.
- Vào menu Edit/ Copy; hoặc nhấn Ctrl + C; hoặc Click vào nút Copy .
- Di chuyển con trỏ ô đến ô đầu tiên của vùng đích.
- Vào menu Edit/ Paste; hoặc nhấn Ctrl + V; hoặc Click vào nút Paste .
6.4.2. Chèn xoá ô cột, hàng
a. Thêm hàng (Row)
+ Chọn các hàng mà tại đó muốn chèn thêm hàng mới vào.
+ Vào menu Insert/ Rows; hoặc R_Click, chọn Insert.
Lưu ý: Hàng mới được thêm vào se đẩy hàng được chọn xuống phía dưới.
b. Thêm cột (Column)
+ Chọn các cột mà tại đó muốn chèn thêm cột mới vào.
+ Vào menu Insert/ Columns; hoặc R_Click, chọn Insert.
Lưu ý: cột mới được thêm vào se đẩy cột được chọn sang bên phải.
c. Thêm ô mới
+ Chọn các ô hoặc đưa con trỏ đến ô mà tại đó muốn chèn các ô trống vào.
Tô màu nền nhanh

54
+ Vào menu Insert/ Cells; hoặc R_Click, chọn Insert..., xuất hiện hộp thoại sau:









6.4.3. Áp dụng toán học trong bảng tính (địa chỉ tƣơng đối, tuyệt đối). Cách sử
dụng các hàm
 Địa chỉ tƣơng đối
- Qui ƣớc viết: <tên cột><chỉ số hàng>, chẳng hạn A1, B2, ...
- Trong quá trình sao chép công thức thì các địa chỉ này se tự động thay đổi theo
phương, chiều để bảo tồn mối quan hệ tương đối.
Ví dụ: Giả sử ô C3 có công thức =A1+1, trong đó ô A1 gọi là ô liên hệ.
Ô C3 có mối liên hệ với ô A1 như sau:
C3 cách A1 hai cột về phía trái
và C3 cách A1 hai dòng về phía trên.
Mối liên hệ này phải được bảo tồn khi sao
chép công thức tại ô C3 đến địa chỉ khác.
Khi sao chép công thức này tới ô D5 thì công
thức tại D5 có dạng giống công thức tại C3 nhưng
địa chỉ đã thay đổi, ô liên hệ trong công thức tại ô
D5 là ô cách D5:
Hai cột về phía trái ¬ cột B
Hai dòng về phía trên ¬ dòng 3
Như vậy công thức tại ô D5 phải là =B3+1
 Địa chỉ tuyệt đối
- Qui ƣớc viết: $<tên cột>$<chỉ số hàng>, chẳng hạn $A$1, $B$2, ...
- Khi sao chép công thức thì các địa chỉ loại này se không bao giờ thay đổi.
Ví dụ: Giả sử ô C3 có công thức =$A$1+1
Khi sao chép công thức này tới ô D5 thì
công thức tại D5 vẫn là =$A$1+1



1
2
3
4
1. Chèn 1 ô hoặc nhiều ô, dữ liệu của
ô hiện hành bị đẩy sang phải.
2. Chèn 1 ô hoặc nhiều ô, dữ liệu của
ô hiện hành bị đẩy xuống dưới.
3. Chèn hàng.
4. Chèn cột.
Thêm ô mới
=A
1+1
=B3
+1
Địa chỉ tương đối
=$
A$1+1
=$A
$1+1
Địa chỉ tuyệt đối

55
 Địa chỉ bán tuyệt đối (địa chỉ hỗn hợp)
- Qui ƣớc viết: cột tuyệt đối: $<tên cột><chỉ số hàng>
hàng tuyệt đối: <tên cột>$<chỉ số hàng>, chẳng hạn $A1, B$2, ...
- Khi sao chép công thức thì các địa chỉ loại này chỉ thay đổi ở thành phần tương đối
còn thành phần tuyệt đối thì không thay đổi.
Ví dụ:






Ghi chú : Có thể sử dụng phím F4 để luân chuyển giữa các loại địa chỉ trên.








Sử dụng hàm: = TÊN HÀM ([Danh sách đối số])
6.4.4. Một số hàm thƣờng dùng (Sum, If, Average, Max, Min, Rank, Int, Mod,
Round, Left, Right, Upper, Lower, Len, Rept...)
Cú pháp Ý nghĩa và ví dụ
ABS(number)
Trả về giá trị tuyệt đối của một số thực.
=ABS(12 - 20) ¬ 8
INT(number)
Trả về số nguyên lớn nhất không vượt quá
number.
=INT(5.6) ¬ 5
=INT(-5.6) ¬ 6
MOD(number, divisor)
Trả về số dư của phép chia nguyên number
cho divisor (number, divisor là các số
nguyên).
=MOD(5, 3) ¬ 2
ODD(number)
Làm tròn trên tới một số nguyên lẻ gần nhất.
=ODD(3.6) ¬ 5
=ODD(-2.2) ¬ -3
PRODUCT(number1, number2, ...) Tính tích của các giá trị trong danh sách tham
Địa chỉ hỗn hợp
=A$
1+1
=B$
1+1
=$A
1+1
=$A
3+1
Chuyển đổi giữa các loại địa chỉ
=
C3
=
C$3
=
$C$3
=
$C3

56
số.
=PRODUCT(2, -6, 3, 4) ¬ -144
RAND( )
Trả về một số ngẫu nhiên trong khoảng từ 0
đến 1.
=RAND( ) ¬ Số ngẫu nhiên
ROUND(number, num_digits)
Làm tròn số number với độ chính xác đến
num_digits chữ số thập phân.
=ROUND(5.13687, 2) ¬ 5.14
=ROUND(145.13687, -2) ¬ 100
SQRT(number)
Tính căn bậc 2 của một số dương number.
=SQRT(36) ¬ 6
SUM(number1, number2, ...)
Tính tổng của các giá trị trong danh sách
tham số.
=SUM(2, -6, 8, 4) ¬ 8
SUMIF(range, criteria [, sum_range])
Tính tổng các ô thỏa mãn điều kiện.
- range: vùng mà điều kiện se được so sánh.
- criteria: chuỗi mô tả điều kiện. Ví dụ: "10",
">15", "<20", …
- sum_range: vùng được tính tổng. Các ô
trong vùng này se được tính tổng nếu các ô
tương ứng trong vùng range thỏa điều kiện.
Nếu không có sum_range thì vùng range se
được tính.
=SUMIF(C4:C12, “>=6”, F4:F12)
=SUMIF(C4:C12, “>=6”)
=SUMIF(B4:B12, “NV”, G4:G12)

6.5. Làm việc với các vùng - làm việc với các tệp bảng tính, in ấn
1. Chọn toàn bộ bảng tính.
2. Chọn cột.
3. Chọn hàng.
4. Chọn dãy ô liên tục.
5. Chọn dãy ô không liên tục.

57
Loại vùng Cách chọn
Vùng chỉ một ô Click vào ô cần chọn.
Vùng nhiều ô liên tục
- Mouse: Drag từ ô đầu đến ô cuối của vùng.
- Keyboard: Đưa con trỏ về ô đầu tiên, nhấn giữ phím
Shift kết hợp với các phím mũi tên.
- Mouse + Keyboard: Đưa con trỏ ô về ô đầu tiên, nhấn
giữ Shift, Click vào ô cuối của vùng.
Nhiều ô cách khoảng Giữ phím Ctrl, Click chọn từng ô.
Nhiều vùng cách khoảng Giữ phím Ctrl, Drag chọn lần lượt từng vùng.
Nguyên cột
Click vào tên cột cần chọn, Drag tiếp đến cột cuối (nếu
chọn nhiều cột).
Nguyên dòng
Click vào chỉ số hàng, Drag tiếp đến hàng cuối (nếu chọn
nhiều hàng).
Toàn bộ Sheet
Click vào nút đầu tiên giao giữa thanh chứa tên cột và
thanh chứa số của hàng; hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + A.
Một phần của ô
D_Click vào ô cần chọn (hoặc Đặt trỏ vào ô, gõ phím F2),
sau đó chọn giống như chọn văn bản thông thường.
6.6. Đồ thị trong Excel - chèn các đồ hoạ vào trong bảng tính
Một biểu đồ trong Excel được tạo ra từ dữ liệu trong bảng tính hiện hành. Vì vậy trước
khi xây dựng biểu đồ bạn cần tạo bảng tính có chứa các dữ liệu cần thiết bằng cách nhập dữ
liệu trực tiếp hoặc sử dụng các hàm Excel để tính.
Ví dụ như số liệu trong bảng THỐNG KÊ SỐ LƯỢNG SINH VIÊN theo từng năm học,
hay dữ liệu cho các ĐỒ THỊ TOÁN HỌC dưới đây:
A B C D E F G
1 THỐNG KÊ SỐ LƢỢNG SINH VIÊN ĐỒ THỊ TOÁN HỌC
2
3 NĂM TIN HỌC ĐIỆN TỬ CAO ĐẲNG x Y
1
=2x
2
-6 Y
2
=x+7
4 1992 100 54 0 -4 26 3
5 1993 154 53 45 -3 12 4
6 1994 96 38 60 -2 2 5
7 1995 145 78 80 -1 -4 6
8 1996 166 93 128 0 -6 7
9 1997 173 75 160 1 -4 8
1
0 1998 154 94 245 2 2 9

58
1
1 Cộng: 988 485 718 3 12 10
1
2 4 26 11

Yêu cầu:
Dùng biểu đồ dạng cột để biểu diễn số lượng sinh viên các ngành theo từng năm học.
Dùng biểu đồ Pie để so sánh tổng số sinh viên của 3 ngành từ năm 92-98.
Dùng biểu đồ XY(Scatter) để ve đồ thị cho các hàm số Y
1
=2x
2
–6 và Y
2
= x+7 trên cùng
một hệ trục toạ độ XY.
Các thao tác tạo biểu đồ
Ví dụ: Thực hiện yêu cầu (a): biểu diễn số lượng sinh viên các ngành theo từng năm.
- Vào menu Insert/Chart hoặc Click vào nút Chart Wizard trên thanh Standard.
- Thao tác qua 4 bước của Chart Wizard như sau:
Bƣớc 1 (Step 1 of 4 - Chart Type): chọn loại biểu đồ.













Bƣớc 2 (Step 2 of 4-Chart Source Data): Chọn vùng dữ liệu.
– Lớp Data Range
+ Data Range: vùng dữ liệu dựng biểu đồ.
+ Series in: dữ liệu của từng đối tượng nằm theo hàng (Row) hay cột (Column)




Chọn loại biểu đồ cần dùng
Chọn
loại biểu
đồ
Chọn
biểu đồ con
trong loại

59


– Lớp Series : vùng dữ liệu từng thành phần trong biểu đồ
+ Series: mỗi tên trong danh sách xác định một dãy số liệu trong biểu đồ (sinh viên mỗi
ngành). Dữ liệu tương ứng được định nghĩa trong hộp Name và Values
+ Name: tên cho dãy số liệu của đối tượng được chọn trong danh sách Series, là địa chỉ
ô tiêu đề của dãy số liệu, nếu không có thì thì hộp Name se trống, khi đó bạn phải tự nhập tên
vào.
Chú ý: những tên (name) này se là nhãn cho chú giải (Legend) để xác định mỗi dãy số
liệu trong biểu đồ.
+ Values: địa chỉ của dãy số liệu của đối tượng được chọn trong danh sách Series.
+ Nút Add: Thêm dãy số liệu mới.
+ Nút Remove: Xóa dãy số liệu không dùng trong biểu đồ.
+ Category(X) axis labels: Vùng dữ liệu làm tiêu đề trục X.
Bƣớc 3 (Step 3 of 4-Chart Options):
xác định các tùy chọn cho biểu đồ.
Titles: Đặt các tiêu đề cho biểu đồ.
+ Chart title: tiêu đề biểu đồ.
+ Category(X) axis: tiêu đề trục X.
+ Value (Y) axis: tiêu đề trục Y.
Axes: Tùy chọn cho các trục toạ độ
(X, Y, ...).
Gridlines: Tùy chọn cho các đường
lưới.
Legend: Tùy chọn cho phần chú giải.
Data Label: thêm hoặc bỏ các nhãn
Vùng dữ liệu dựng biểu đồ Vùng dữ liệu từng thành phần
Các tùy chọn cho biểu đồ

60
dữ liệu cho các thành phần của biểu đồ.
Data Tabel: Thêm bảng dữ liệu nguồn vào biểu đồ.




Bƣớc 4 (Step 4 of 4-Chart
Location): xác định vị trí đặt biểu
đồ.
As new sheet: tạo một
Sheet mới chỉ chứa biểu đồ.
As object in: chọn Sheet để
đặt biểu đồ.
Click vào nút lệnh Finish
để hoàn thành việc tạo biểu đồ.
Các biểu đồ minh hoạ
theo số liệu bảng tính và các yêu cầu ở trên






Xác định vị trí đặt biểu đồ

61







Chỉnh sửa biểu đồ
Sau khi dựng xong biểu đồ theo 4 bước nêu trên, bạn có thể chỉnh sửa lại biểu đồ bằng
cách thay đổi các thông số như: thay đổi loại biểu đồ, vùng dữ liệu, hiệu chỉnh các tiêu đề, ...
tương ứng với các bước đã thực hiện để dựng biểu đồ.
Cách thực hiện
Click chọn biểu đồ cần chỉnh sửa, khi đó menu Data se
chuyển thành Chart.
Chọn bước cần chỉnh sửa trong menu Chart (hoặc R_Click
lên nền biểu đồ rồi chọn lệnh tương ứng).
Thực hiện chỉnh sửa như khi dựng biểu đồ.
1. Chart Type: Chọn lại kiểu biểu đồ (Bước 1).
2. Source Data: Chọn lại dữ liệu nguồn (Bước 2).
3. Chart Options: Chọn lại các tùy chọn (Bước 3).
4. Location: Chọn lại vị trí cho biểu đồ (Bước 4).
(a) Số lượng SV các ngành theo từng năm
(b) So sánh tổng số SV của 3 ngành
(c) Đồ thị các
hàm số toán học
1
2
3
4
5
Hình 20.10: Chọn
bước chỉnh sửa biểu đồ

62
5. Add Data: thêm dãy số liệu mới.

Định dạng biểu đồ
Menu Format cho phép định dạng các thành phần trong biểu đồ. Tuỳ theo loại biểu
đồ, thành phần trên biểu đồ cần định dạng, Excel sẽ cung cấp nội dung định dạng phù
hợp. Đối với văn bản nhƣ tiêu đề, ghi chú, … thì có thể định dạng Font, màu chữ, màu
nền, hƣớng văn bản. Đối với các cột hay nguyên biểu đồ thì có thể chọn đƣờng viền,
màu, …
Cách thực hiện
Click chọn thành phần cần định dạng.
Vào menu Format/ Selected … (hoặc Ctrl + 1, hoặc R_Click lên thành phần cần định
dạng, sau đó chọn Format …), hộp thoại Format … xuất hiện.
Thực hiện định dạng cho thành phần đó theo ý muốn.
Ví dụ: định dạng vùng nền biểu đồ (Chart Area), hộp thoại Format Chart Area như hình
dưới đây:















Lớp Patterns: cho phép chọn đường viền và màu nền cho biểu đồ.
Lớp Font: cho phép định dạng các thành phần là văn bản trong biểu đồ (tương tự như
lớp Font trong hộp thoại Format/ Cells).
Lớp Properties: cho phép thay đổi các thuộc tính cho biểu đồ.
Move and size with cells: biểu đồ se di chuyển và thay đổi kích thước theo các ô. Nghĩa
là khi xoá hay thêm các ô vào trong bảng tính thì biểu đồ cũng di chuyển theo (Ví dụ như khi
ta xoá các ô bên trái biểu đồ thì biểu đồ cũng di chuyển qua trái, khi thêm các ô vào bên trái
biểu đồ thì biể đồ se di chuyển qua phải, …). Khi thay đổi độ rộng cột hay chiều cao hàng có
“đi” qua biểu đồ thì kích thước biểu đồ cũng thay đổi theo.
: Chọn đường viền và màu cho
vùng nền biểu đồ (Chart Area)
Đặt thuộc tính cho biểu đồ

63
Move but don’t size with cells: biểu đồ se di chuyển cùng các ô nhưng không thay đổi
kích thước theo các ô.
Don’t move or size with cells: biểu đồ se không di chuyển và cũng không thay đổi kích
thước theo các ô.
E Print object: cho in nếu biểu đồ nằm trong vùng được chọn để in.
E Locked: khoá biểu đồ cùng với Sheet (chỉ thực hiện được khi chọn khoá bảo vệ Sheet
trước)
Với thành phần khác, nội dung định
dạng cũng thay đổi cho phù hợp, như khi chọn
định dạng cho tiêu đề biểu đồ (Chart Title),
hộp thoại Format Chart Title như sau:
Lớp Alignment: cho phép canh lề và
chọn hướng chữ cho thành phần văn bản trong
cho biểu đồ.
Horizontal: canh lề văn bản theo phương
ngang.
Vertical: canh lề văn bản theo phương
dọc.
Orientation: chọn hướng chữ.
Sử dụng thanh công cụ Chart
Thanh công cụ Chart có chứa
một số nút được thiết kế nhằm giúp
bạn định dạng nhanh biểu đồ.
Click vào biểu đồ, thanh công
cụ Chart se tự động xuất hiện hoặc
bạn có thể bật/ tắt thanh công cụ
Chart bằng cách vào menu View/
Toolbars/ Chart.

Ý nghĩa:
1. Chart Objects: Chọn thành phần trong
biểu đồ để định dạng.
2. Format Chart ...: Hiển thị hộp thoại
Format ứng với thành phần đã được chọn ở
trên.
3. Chart Type: Chọn loại biểu đồ.
4. Legend: Ẩn/ hiện chú thích của biểu đồ.
5. Data Table: Ẩn/hiện bảng dữ liệu.
6. By Row: Biểu đồ được ve theo hàng
(row).
7. By Column: Biểu đồ được ve theo cột
(column).
8. Angle Text Downward: Nghiêng văn bản
(Text) theo hướng xuống.
9. Angle Text Upward: Nghiêng văn bản
(Text) theo hướng lên.
Ngoài cách sử dụng menu Format và thanh công cụ Chart để dịnh dạng cho biểu đồ,
bạn có thể thay đổi kích thước và di chuyển biểu đồ như là một đối tượng hình trong Excel
Canh lề và chọn hướng chữ cho
thành phần văn bản trong cho biểu đồ
Thanh công cụ Chart

1
2 3 4 5 6 7 8 9

64
6.7. Cơ sở dữ liệu trong Excel
6.7.1 Tạo cơ sở dữ liệu
Khi quản lý thông tin về một đối tượng nào đó, như quản lý nhân viên chẳng hạn, ta phải quản
lý nhiều thuộc tính liên quan đến nhân viên đó như họ tên, mã nhân viên, phái, năm sinh, nơi
sinh, địa chỉ, mã ngạch, bậc, hệ số, lương, phụ cấp, chức vụ,... Đó là các thuộc tính phản ánh
nội dung của một đối tượng cần quản lý. Các thuộc tính đó thường được biểu diễn dưới dạng
các kiểu dữ liệu khác nhau (là chuỗi, số, ngày tháng, …) và được hợp nhất thành một đơn vị
thông tin duy nhất gọi là mẫu tin (record). Các mẫu tin cùng “dạng” (cùng cấu trúc) hợp lại
thành một cơ sở dữ liệu.
Trong Excel, cơ sở dữ liệu có dạng như một danh sách, ví dụ như danh sách nhân viên, danh
sách hàng hóa,... Mỗi danh sách có thể gồm có một hay nhiều cột, mỗi cột như vậy được gọi
là một trường (field) của cơ sở dữ liệu, tên của cột se được gọi là tên trường.
Hàng đầu tiên trong danh sách (cơ sở dữ liệu) chứa các tên trường được gọi là hàng tiêu đề
(Header row), các hàng tiếp theo mỗi hàng là một mẫu tin (record) cho biết thông tin về đối
tượng mà ta quản lý.


Ví dụ: Xét cơ sở dữ liệu BẢNG LƢƠNG CHI TIẾT của các nhân viên trong một cơ quan
như sau:

+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+ Mỗi cột gọi là một trường (field): trường HO TEN, trường MANG, trường
BAC, trường HE SO, …
+ Hàng thứ ba được gọi là hàng tiêu đề (Header row).
+ Từ hàng thứ tư đến hàng thứ mười, mỗi hàng là một mẫu tin (record).
Một số công việc thường gặp khi làm việc trên cơ sở dữ liệu (bảng tính) như: sắp xếp (Sort)
các mẫu tin trong cơ sở dữ liệu theo thứ tự tăng/ giảm của một trường (gọi là trường khoá),
trích lọc (Filter) các mẫu tin thoả mãn điều kiện chỉ định, thống kê, tổng hợp các mẫu tin theo
nhóm (Subtotal), ...
6.7.2 Tìm kiếm, sắp xếp trong một CSDL, đặt lọc dữ liệu
A B C D E F G H
1
BẢNG LƢƠNG CHI TIẾT
Tháng 07/ 2001 2
3 STT HO TEN MANG BAC HE SO NG_BD LUONG PHU CAP
4 1 Trần Thanh Bình 01.003 4 2.58 25/01/97 541,800 108,360
5 2 Phan Thanh Bình 01.003 3 2.34 30/01/98 491,400 98,280
6 3 Nguyễn Xuân Huy 01.009 1 1.00 01/01/99 210,000 105,000
7 4 Trần Văn Hùng 01.009 2 1.09 15/01/99 228,900 114,450
8 5 Nguyễn Anh Dũng 01.003 1 1.86 01/10/97 390,600 78,120
9 6 Châu Thanh Khiết 01.009 1 1.00 01/05/98 210,000 105,000
10 7 Lê Minh Lợi 01.009 3 1.18 01/08/98 247,800 123,900
11 Tổng cộng: 2,320,500 733,110

65
Lọc dữ liệu tự động (AutoFilter).
Lệnh Data/Filters/AutoFilter dùng để lọc các mẫu tin thỏa mãn những tiêu chuẩn nào
đó từ cơ sở dữ liệu ban đầu. Chỉ những mẫu tin nào thỏa tiêu chuẩn thì mới được hiẻn thị còn
những mẫu tin khác se tạm thời bị che không nhìn thấy.
Cách thực hiện
Chọn vùng CSDL với tiêu đề là một hàng.
Vào menu Data/Filters/AutoFilter, Excel se tự động thêm các nút thả cạnh tên trường
cho phép bạn chọn tiêu chuẩn lọc tương ứng với các trường đó
6.8. Liên kết dữ liệu
Liên kết giữa các bảng tính (sheets) trong cùng 1 tệp tin bảng tính

Liên kết giữa các tệp tin bảng tính (Workbooks)
Liên kết giữa Excel và những ứng dụng khác trong Windows
6.9. Tạo Macro
Bài tập:
1. Tạo các công nhân và tính toán lương
2. Tạo bảng tính sinh viên và tinh điểm trung bình
3. Tạo một bảng tính các khác hàng và tinh thuế
4. …

66




Chƣơng 7. Phần mềm trình chiếu Power Point
7.1. Giới thiệu chƣơng trình Power Point
PowerPoint là phần mềm giúp tạo và tổ chức bài trình bày. Sau khi cài đặt MS_Office
bạn có thể sử dụng PowerPoint.
Để khởi động PowerPoint bạn có thể thực hiện như khởi động Word hoặc Excel.
Nếu khởi động thành công, màn hình làm việc của PowerPoint như sau:

7.2. Soạn thảo nội dung trình chiếu

Bằng cách chọn mục hộp thoại trên, hộp thoại New slide
xuất hiện, cho phép chọn bản trình diễn (Slide):



Danh sách Choose an AutoLayout: chứa các loại bố cục Slide mà bạn có thể

67






chọn. Dùng chuột chọn một mẫu rồi nhấp OK để tiếp tục. Màn hỡnh làm việc chớnh của
Powerpoint xuất hiện:

7.3. Định dạng hiệu ứng và hoàn thiện trình chiếu
Nhấn chuột lên nút Slide Show ở góc phải, cuối màn hình:

Nhấn lờn đõy để bắt
đầu trình diễn!



hoặc

-Mở mục chọn Slide Show | ;

hoặc

- Bấm phớm F5 trên bàn phím
Bài tập
6. Tạo bản trình chiếu các thức sử dụng Word
7. Tạo bản trình chiếu các thức sử dụng các hàm Excel
8. Tạo bản trình chiếu các thức sử dụng các lệnh DOS


68

Một số đề thi tham khảo
Đề 1:
Tạo bảng sau:
Nhà xuất khẩu:
Rank Books
P.O Box 568
Singapore
HOÁ ĐƠN
Người nhận hàng:
“theo lệnh”
Hoá đơn số:
142007
Ngày 11-11-98
Tham chiếu của nhà xuất khẩu số: 771108
Đơn đặt hàng của người mua số: 10598
Người mua (nếu không ghi ở trên)
Thailan Importer Co.
16 Japan Bandar
Bangkok
Quốc gia xuất xứ
hàng hoá
SINGAPORE
Quốc gia hàng đến
sau cùng
THAILAND
Ngày khởi hành
Khoảng 20-11-98
Điều kiện giao hàng và thanh toán:
C.I.F. Bangkok, thanh toán bằng thư tín
dụng không hủy ngang trả ngay.
Thư tín dụng số 2345/77
Tàu/Máy bay v.v...
Kunta Maru
Cảng xếp hàng
Singapore
Cảng dỡ hàng
Bangkok
Nơi giao hàng bằng
tàu chở tiếp
Tổng cộng hoá đơn:
US$6.6/-
Tạo lập bảng sau.
BẢNG CHI PHÍ VẬN TẢI
Chứng từ Mã hàng
Định
mức
Trọng
lượng
Đơn giá
Trong
định mức
Vượt
định mức
Tổng tiền
1AB 300
2CH 400
1LK 800

69
1CH 600
2AB 200
2CH 700
Yêu cầu:
Nhập dữ liệu vào bảng tính.
1. Dựa vào 2 ký tự cuối của chứng từ và Bảng định mức
đơn giá hãy điền giá trị cho cột Mã hàng, Định mức, Đơn giá.
2. Tính trong định mức: Nếu Trọng lượng < Định mức
thì Trong định mức = Trọng lượng* Đơn giá, nếu Trọng
lượng >= Định mức thì Trong định mức = Định mức * Đơn giá.
3. Tính cột Vượt định mức = (Trọng lượng - Định mức) * Đơn giá *3/2. Nhưng nếu sau
khi tính Vượt định mức <0 thì Vượt định mức = 0.
4. Tính cột tổng tiền = Trong định mức + Vượt định mức, nhưng nếu hàng chất lượng
loại 2 (dựa vào ký tự đầu tiên của chứng từ) thì được giảm 10% tổng tiền.
Đề 2:
Tạo văn bản sau.
BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Số: /QĐ-TĐKT Hải phòng, ngày tháng năm 2007
QUYẾT ĐỊNH
V/v khen thưởng các cá nhân đã hoàn thành nhiệm vụ năm 2006
HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI
- Căn cứ quyết định số 2624/QĐ-TC của Bộ GTVT qui định quyền hạn, nhiệm vụ Trường Đại
học Hàng hải.
- Căn cứ biên bản họp Hội đồng thi đua khen thưởng Nhà trường.
QUYẾT ĐỊNH
Điều 1. Trích từ quĩ phúc lợi thưởng cho các cá nhân đã hoàn thành tốt nhiệm vụ năm 2006.
Điều 2. Đối tượng là CB, GV, CNV có tên trong danh sách kèm theo.
Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, các Ông Trưởng phòng HCTH, Tài vụ, Thủ
trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.
HIỆU TRƢỞNG
Đề 3:
Tạo lập bảng sau.
BẢNG KÊ TÌNH HÌNH NHẬP XUẤT HÀNG HOÁ
Hoá đơn Mã hàng Tên hàng ĐVT Số lượng Đơn giá Th
u
Chi
Bảng định mức và đơn giá
Mã hàng Định mức Đơn giá
AB 350 0.3
CH 300 0.4
LK 750 0.6






70
T01 M1 30
C05 D2 60
T02 M2 50
T06 D1 80
C03 D3 75
T04 M3 90
C02 M1 60

Yêu cầu: - Nhập dữ liệu cho bảng tính.
1. Dựa vào 2 ký tự đầu của Mã hàng trong
Bảng kê và Bảng danh mục hàng hoá điền
Tên hàng, ĐVT.
2. Dựa vào Mã hàng và Bảng danh mục
hàng hoá tính Đơn giá theo yêu cầu sau:
- Nếu Hoá đơn là phiếu chi thì lấy giá nhập.
(Dựa vào ký tự đầu của Hoá đơn nếu T là
phiếu thu, C là phiếu chi).
- Nếu Hoá đơn là phiếu thu thì lấy giá xuất.
Đề 4:
Tạo lập bảng sau.
BẢNG CHI PHÍ VẬN TẢI
Chứng từ Mã hàng
Định
mức
Trọng
lượng
Đơn giá
Trong
định mức
Vượt
định mức
Tổng tiền
1AB 300
2CH 400
1LK 800
1CH 600
2AB 200
2CH 700
Yêu cầu:
Nhập dữ liệu vào bảng tính.
Danh mục hàng hoá
Mã hàng Tên hàng ĐVT Giá nhập Giá xuất
M1 Máy tính Bộ 6000000 6200000
M2 Máy in Cái 4300000 4450000
M3 Máy quét Cái 5000000 5100000
D1 Đĩa CD Hộp 40000 45000
D2 Đĩa DVD Hộp 60000 63000
D3 Đĩa cứng Cái 400000 430000

Bảng định mức và đơn giá
Mã hàng Định mức Đơn giá
AB 350 0.3
CH 300 0.4
LK 750 0.6


71
1. Dựa vào 2 ký tự cuối của chứng từ và Bảng định mức đơn giá hãy điền giá trị cho cột
Mã hàng, Định mức, Đơn giá.
2. Tính trong định mức: Nếu Trọng lượng < Định mức thì Trong định mức = Trọng
lượng* Đơn giá, nếu Trọng lượng >= Định mức thì Trong định mức = Định mức * Đơn giá.
3. Tính cột Vượt định mức = (Trọng lượng - Định mức) * Đơn giá *3/2. Nhưng nếu sau
khi tính Vượt định mức <0 thì Vượt định mức = 0.
4. Tính cột tổng tiền = Trong định mức + Vượt định mức, nhưng nếu hàng chất lượng
loại 2 (dựa vào ký tự đầu tiên của chứng từ) thì được giảm 10% tổng tiền.
Đề 5:
Tạo lập bảng sau.
BẢNG KÊ TÌNH HÌNH NHẬP XUẤT HÀNG HOÁ
Hoá đơn Mã hàng Tên hàng ĐVT Số lượng Đơn giá Thu Chi
T01 M1 30
C05 D2 60
T02 M2 50
T06 D1 80
C03 D3 75
T04 M3 90
C02 M1 60

Yêu cầu: - Nhập dữ liệu cho bảng tính.
1. Dựa vào 2 ký tự đầu của Mã hàng trong
Bảng kê và Bảng danh mục hàng hoá điền
Tên hàng, ĐVT.
2. Dựa vào Mã hàng và Bảng danh mục
hàng hoá tính Đơn giá theo yêu cầu sau:
- Nếu Hoá đơn là phiếu chi thì lấy giá nhập.
(Dựa vào ký tự đầu của Hoá đơn nếu T là
phiếu thu, C là phiếu chi).
- Nếu Hoá đơn là phiếu thu thì lấy giá xuất.
Danh mục hàng hoá
Mã hàng Tên hàng ĐVT Giá nhập Giá xuất
M1 Máy tính Bộ 6000000 6200000
M2 Máy in Cái 4300000 4450000
M3 Máy quét Cái 5000000 5100000
D1 Đĩa CD Hộp 40000 45000
D2 Đĩa DVD Hộp 60000 63000
D3 Đĩa cứng Cái 400000 430000


72
Tài liệu tham khảo
Bùi Thế Tâm, Giáo trình Tin học Đại cương: Lý thuyết, bài tập và lời giải, NXB Giao
thông vận tải, 2007
Hồ Sĩ Đàm, Đào Kiến Quốc, Hồ Đắc Phƣơng, Giáo trình tin học cơ sở, NXB Đại
học Sƣ phạm, 2004.

MỤC LỤC Chƣơng 1. Đại cƣơng về tin học .............................................................................................. 1 1.1. Thông tin và xử lý thông tin, đơn vị đo thông tin .................................................. 1 1.2. Xử lý thông tin ....................................................................................................... 2 1.3. Ứng dụng công nghệ thông tin ............................................................................... 3 Chƣơng 2. Nguyên lý biểu diễn và xử lý thông tin ................................................................ 4 2.1. Kiến trúc chung của máy tính điện tử .................................................................... 4 2.2. Nguyên lý Von Neumann....................................................................................... 4 2.3. Các thiết bị của máy tính........................................................................................ 5 2.4. Biểu diễn thông tin trong máy tính ........................................................................ 5 Chƣơng 3. Hệ điều hành .......................................................................................................... 6 3.1. Chức năng của hệ điều hành .................................................................................. 6 3.2. Sự phát triển các hệ điều hành ............................................................................... 6 3.3. Hệ điều hành MS DOS........................................................................................... 6 3.4. Hệ điều hành MS WINDOWS ............................................................................. 12 3.5. Giới thiệu hệ điều hành Unix và Linux ................................................................ 14 Chƣơng 4. Mạng máy tính, Internet và tội phạm tin học ................................................... 14 4.1. Mạng máy tính ..................................................................................................... 15 4.2. Internet ................................................................................................................. 15 4.3. Tội phạm tin học .................................................................................................. 16 Chƣơng 5. Phần mềm soạn thảo văn bản MS Word ........................................................... 17 5.1. Khởi động màn hình làm việc - các thao tác cơ bản ............................................ 17 5.2. Định dạng văn bản ............................................................................................... 19 5.3. Các lệnh về khối ................................................................................................... 22 5.4. Các chế độ hiển thị văn bản. ................................................................................ 24 5.5. Các thao tác tạo bảng biểu trong văn bản ............................................................ 35 5.6. Sắp xếp dữ liệu trong bảng và tính toán ............................................................... 41 5.7. Chèn thêm đối tượng vào văn bản ....................................................................... 45 5.8. Tạo số trang - tiêu đề, hạ mục .............................................................................. 46 Chƣơng 6. Phần mềm Bảng tính Excel ................................................................................. 46 6.1. Khởi động Excel - Giới thiệu bảng tính ............................................................... 47 6.2. Cách tạo lập bảng tính .......................................................................................... 47 6.3. Định dạng dữ liệu trong bảng tính ....................................................................... 48 6.4. Thao tác sao chép, di chuyển dữ liệu. .................................................................. 53 6.5. Làm việc với các vùng - làm việc với các tệp bảng tính, in ấn ............................ 56 i

6.6. Đồ thị trong Excel - chèn các đồ hoạ vào trong bảng tính ................................... 57 6.7. Cơ sở dữ liệu trong Excel..................................................................................... 64 6.8. Liên kết dữ liệu .................................................................................................... 65 6.9. Tạo Macro ............................................................................................................ 65 Chƣơng 7. Phần mềm trình chiếu Power Point ................................................................... 66 7.1. Giới thiệu chương trình Power Point ................................................................... 66 7.2. Soạn thảo nội dung trình chiếu ............................................................................ 66 7.3. Định dạng hiệu ứng và hoàn thiện trình chiếu ..................................................... 67 Tài liệu tham khảo ................................................................................................................. 73

ii

Tên học phần: Tin học đại cương (dành cho SV khoa CNTT) Bộ môn phụ trách giảng dạy: Khoa học máy tính Mã học phần: 17202 TS tiết 75 Lý thuyết 30 Điều kiện tiên quyết: Môn học cần được bố trí tại kỳ học đầu tiên Mục tiêu của học phần: Thực hành/Xemina 45 Tự học 0 Bài tập lớn 0

Loại học phần: 2 Tổng số TC: 4 Đồ án môn học 0

Khoa phụ trách: CNTT

Giúp cho sinh viên nắm bắt được kiến thức cơ bản về tin học, về hệ điều hành Windows. Cung cấp các kiến thức cơ bản về soạn thảo văn bản hành chính với MS Word Phân tích và thiết kế bảng tính để áp dụng trong công tác văn phòng với MS Excel Thiết kế tài liệu trình chiếu với MS PowerPoint Khai thác thông tin trên Internet Một số phương pháp phát hiện và phòng tránh virus Tin học Nội dung chủ yếu Gồm 2 phần: Phần các kiến thức cơ sở: cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ sở về thông tin, máy tính, phần mềm và ứng dụng công nghệ thông tin. Phần sử dụng máy tính: cho sinh viên làm quen với máy tính, thực hành các lệnh và các phần mềm xử lý thông tin thông dụng và Internet, virus, sử dụng các chương trình soạn thảo văn bản, bảng tính, tạo slide trình chiếu Nội dung chi tiết của học phần: TÊN CHƢƠNG MỤC Chƣơng 1. Đại cƣơng về tin học 1.1. Thông tin và xử lý thông tin, đơn vị đo thông tin 1.1.1. Tổng quan về thông tin 1.1.2. Độ đo thông tin 1.1.3. Mã hóa thông tin 1.2. Xử lý thông tin 1.2.1. Xử lý thông tin 1.2.2. Xử lý thông tin bằng máy tính điện tử 1.2.3. Tin học và công nghệ thông tin 1.3. Ứng dụng công nghệ thông tin 1.3.1. Các bài toán khoa học kỹ thuật TS 4 PHÂN PHỐI SỐ TIẾT LT TH/Xemina BT 4 0 0 1 KT 0

1

2

iii

2.4.TÊN CHƢƠNG MỤC 1. thư mục 3.4. Mạng máy tính.2. Mạng máy tính 4. Các thiết bị của máy tính 2.3.3.6.3. Thương mại điện tử 1.3. Các tùy biến hệ thống 3.5. Hệ điều hành 3.2.3.2.5. Lưu trữ thông tin trên máy tính Chƣơng 3.3.1.2. Thực hiện một chương trình trên MS DOS 3.5 1 1 1 0 1 1 1 15 7 0.5 0. Tự động hoá 1.3. Cách cài đặt và gỡ bỏ chương trình 3.4.1.4.1. Mô tả họ máy tính PC 3.4. Biểu diễn thông tin trong máy tính 2.5 3 0 0 1 2 iv . Biểu diễn thông tin trong máy tính 2.4.1.5 3 7 0 1 3 1 2 4 1 5 2 0. Mạng máy tính 4. Các lệnh thao tác với file và thư mục 3.3.4.6. Internet TS PHÂN PHỐI SỐ TIẾT LT TH/Xemina BT KT 5 3 0.4. Tổ chức thông tin trên đĩa 3. Hệ điều hành MS DOS 3.3. Nguyên lý biểu diễn và xử lý thông tin 2.5. Công nghệ thông tin và giáo dục 1.1.3.7.3.1. Sự phát triển các hệ điều hành 3. Giới thiệu WINDOWS 3.3. Giới thiệu hệ điều hành Unix và Linux Chƣơng 4.3. Khái niệm tệp tin (file).2. đường dẫn. Các mô hình xử lý cộng tác 4. Công nghệ thông tin và ứng dụng hàng ngày Chƣơng 2.2.4. Chức năng của hệ điều hành 3. Nguyên lý Vol Neumann 2.1.3. Internet và tội phạm tin học 4.3.1.1.2.3. Kiến trúc chung của máy tính điện tử 2. Các bài toán quản lý 1. Một số ứng dụng chuẩn trong WINDOWS 3.5 0. Lệnh nội trú và ngoại trú 3.3. Công nghệ thông tin trong hoạt động văn phòng 1.3.4.4.4. Các tác vụ cơ bản trong WINDOWS 3. Hệ điều hành MS WINDOWS 3. Các hệ đếm thường dùng trong tin học 2.4.5.

5 2 1 1 14 0 0 v .1. Các chế độ hiển thị văn bản. hướng in. Sắp xếp dữ liệu trong bảng và tính toán 5. Định dạng trang văn bản. chữ nghệ thuật. biểu đồ. sử dụng Autotext.2. In trộn (mail merge) 5.1.các thao tác cơ bản 5.3. Tạo số trang . thoát chương trình 5.4.1. Các chế độ hiển thị văn bản trong cửa sổ soạn thảo 5.2. cỡ giấy.2.8.2 Định dạng đoạn văn bản (Paragraph) 5. Khởi động Excel . Các tài nguyên trên Internet 4. Phần mềm Bảng tính Excel 6. hạ mục . dùng các kiểu trình bày Style Chƣơng 6.4. Mở và lưu giữ tài liệu 5. phân loại và cách phòng chống virus 4. Môi trường tiếng Việt 5.5 1 19 7 1 12 1 0 0 1 2 0.5 1 19 5 0. Các thao tác tạo bảng biểu trong văn bản 5.3.3. di chuyển văn bản 5.1.1. di chuyển.2. Khái niệm. công thức.2.3.2.tiêu đề.2. 5.2.6.3. Công nghệ Internet 4. tìm kiếm và thay thế 5. Khái niệm về Internet 4. Chèn thêm đối tượng vào văn bản: ký hiệu.4.3. Định dạng văn bản dạng cột báo 5.5. Tôi phạm tin học 4. Định dạng bảng 5.Giới thiệu bảng tính TS PHÂN PHỐI SỐ TIẾT LT TH/Xemina BT KT 0.3.5. Các dịch vụ trên Internet 4. Phần mềm soạn thảo văn bản MS Word 5. Khởi động màn hình làm việc .4. xoá.2. Thao tác tạo bảng 5. Vấn đề bản quyền và đạo đức nghề nghiệp Chƣơng 5.2.3.4. Định dạng văn bản 5. in ấn) 5.Tạo và sử dụng Macro.7.4.1.1.1.1. Tin tặc.TÊN CHƢƠNG MỤC 4.3. tội phạm kỹ thuật 4.2.5.4. Các thao tác nhập.3. Định dạng trang văn bản (đặt lề. … 5.2.5 1 2 2 1 1 1 0. Khởi động.1.2. Các lệnh về khối: Sao chép. khung hình. ảnh.1 Định dạng ký tự 5. in ấn.

Làm việc với các vùng . hàng trong bảng tính. tuyệt đối).2.4. Round.3. đặt lọc dữ liệu 6. Cách tạo lập bảng tính 6.7. di chuyển dữ liệu.1. Soạn thảo nội dung trình chiếu 7..3.5 0. Rank. Tạo Macro Chƣơng 7. hủy bỏ định dạng 6.2 Sao chép. Lower. áp dụng toán học trong bảng tính.7.3.5 2 KT 1 2 0.5 0. Cơ sở dữ liệu trong Excel 6. Liên kết giữa các bảng tính (sheets) trong cùng 1 tệp tin bảng tính 6. Đồ thị trong Excel .8. Định dạng dữ liệu trong bảng tính 6. Chèn xoá ô. Int. Chèn xoá ô cột. Giới thiệu chương trình Power Point 7. Sao chép và di chuyển dữ liệu 6.7. tự làm bài tập do giáo viên giao. sắp xếp trong một CSDL. Liên kết dữ liệu 6.5 1 2 6 1 2 3 0 0 Tham dự các buổi thuyết trình của giáo viên. Left. tự học. Liên kết giữa các tệp tin bảng tính (Workbooks) 6. Rept.8.8. Phần mềm trình chiếu Power Point 7. If.TÊN CHƢƠNG MỤC 6.8. in ấn 6.5 2 2 2 0.2 Tìm kiếm.chèn các đồ hoạ vào trong bảng tính 6.. cột. Mod. hàng 6. Average.9.3.5 1 0.5 8 2 0. Right.làm việc với các tệp bảng tính. Liên kết giữa Excel và những ứng dụng khác trong Windows 6. Upper.4. Thao tác sao chép. Tài liệu học tập : vi .3. các bài kiểm tra định kỳ và cuối kỳ.3.) 6.5. Định dạng hiệu ứng và hoàn thiện trình chiếu Nhiệm vụ của sinh viên : TS PHÂN PHỐI SỐ TIẾT LT TH/Xemina BT 0. tham dự các buổi thực hành.2.3.1 Định dạng bảng tính 6.4.6.1.2. Áp dụng toán học trong bảng tính (địa chỉ tương đối.1 Tạo cơ sở dữ liệu 6.5 0. Cách sử dụng các hàm 6. Max.3 Sử dụng Style 6. Một số hàm thường dùng (Sum.4. Min.5 1 0.1. 6. Len.4.2.4.

Hình thức và tiêu chuẩn đánh giá sinh viên: Hình thức thi cuối kỳ : Thi vấn đáp. Giáo trình Tin học Đại cương: Lý thuyết.7Y. Đào Kiến Quốc. B. Giáo trình tin học cơ sở. Sinh viên phải đảm bảo các điều kiện theo Quy chế của Nhà trường và của Bộ Thang điểm: Thang điểm chữ A. 2007 Hồ Sĩ Đàm. Khoa Công nghệ thông tin và được dùng để giảng dạy cho sinh viên.3X + 0. C. NXB Giao thông vận tải. Nguyễn Hữu Tuân (ký và ghi rõ họ tên) vii . NXB Đại học Sư phạm. F Điểm đánh giá học phần: Z = 0. bài tập và lời giải. Ngày phê duyệt: / /20 Trƣởng Bộ môn: ThS.Bùi Thế Tâm. 2004. D. Bài giảng này là tài liệu chính thức và thống nhất của Bộ môn Khoa học máy tính. Hồ Đắc Phương.

bạn có thể muốn t heo dõi mố i tương quan giữa mô ̣t loa ̣i hàng mới đưa vào và sự gia tăng hàng bán ra. Tự ̀ đô ̣ng hóa có thể làm tăng hiê ̣u quả cá nhân của ba ̣n.nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội. hình ảnh hay các kết quả khác của các thiết bị chuyển đổi các lượng vật lý thành các ký hiện. Sau khi thông tin đươ ̣c lưu .chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông . Chúng có thể làm các phép tính phức tạp trong vài giây . dữ liệu thô là các số. Ví dụ. Trong máy tính. xử lý. và "dữ liệu đã được xử lý" tại bước này có thể được coi là "dữ liệu thô" cho bước tiếp theo. máy tính sẽ giúp bạn thực hiện nó một cách hiệu quả . các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại . Độ chính xác : Khi mô ̣t viê ̣c đươ ̣c thực hiê ̣n thủ công thì luôn có khả năng c on người làm lỗi. Tự đô ̣ng hóa : Có thể ra lệnh cho máy tính để nó tự động thực hiện những nhiệm vụ phức ta ̣p.Chƣơng 1. Sau đó ba ̣n có thể dùng thông tin đó để tiế n hành các loa ̣i phân tích khác nhau. bạn có thể dùng máy tính để lưu chi tiết toàn bộ hoạt đô ̣ng bán lẻ của ba ̣n . CNTT là ngành sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi. Các dữ liệu thuộc loại này thường được xử lý tiếp bởi người hoặc đưa vào máy tính. Lợi ích của máy tính : Tố c đô ̣ cao: Máy tính có thể thực hiện các tác vụ thường xuyên với tốc độ nhanh hơn con người. Lưu trữ : Máy tính có thể lưu trữ một lượng thông tin lớn . lưu trữ.1. cung cấp những thông tin theo yêu cầu. Theo nghĩa rộng. người làm việc trong ngành này thường được gọi là dân CNTT (IT specialist) hoặc cố vấn quy trình doanh nghiệp (Business Process Consultant) Ở Việt Nam:khái niệm CNTT được hiểu và định nghĩa trong nghị quyết Chính phủ 49/CP kí ngày 04/08/1993 : Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học. đơn vị đo thông tin 1. Đại cƣơng về tin học 1. Tính thống nhất : Máy tính có thể thực hiệ n cùng mô ̣t nhiê ̣m vu ̣ nhiề u lầ n và có đô ̣ chính xác như nhau mà không hề mệt mỏi . Ví dụ. Dữ liệu thô là một thuật ngữ tương đối. Máy tính có thể được dùng để thực hiện công việc theo cách đảm bảo độ chính xác khi dữ liê ̣u đưa vào là chính xác. giáo viên có thể dùng máy tính để lập nhanh chóng danh sách điểm học sinh thay vì lập bằng tay . Ví dụ. thực hiện các phép tính số học và lí luận theo những quy trình định trước.1. bảo vệ. Ví dụ. Máy tính : là công cụ lưu trữ và xử lí dữ liệu một cách tự động. Tổng quan về thông tin Thông tin : là tập hợp các dữ liệu sau khi được xử lí cho ta những hiểu biết về một vấn đề nào đó. Ví dụ. Máy tính : là công cụ lưu trữ và xử lí dữ liệu một cách tự động. Thông tin và xử lý thông tin. truyền. cung cấp những thông tin theo yêu cầu. thực hiện các phép tính số học và lí luận theo những quy trình định trước. việc xử lý dữ liệu thường được thực hiện theo từng bước. nế u ba ̣n muố n lâ ̣p mô ̣t báo cáo và biể u đổ mô tả kế t quả đầ u tư cá nhân trung binh hàng tháng của ba ̣n . ký tự. nó có thể được lấy ra khi cần . bạn có thể dùng máy tính để in giấy mời 1 . và thu thập thông tin.1. dữ liệu được lưu trữ và xử lý tại đó hoặc được chuyển (output) cho một người hoặc một máy tính khác.

Một bit tương ứng với một chỉ thị hoặc một thông báo nào đó về 1 sự kiện có trong 2 trạng thái có số đo khả năng xuất hiện động thời là Tắt(Off) / Mở(On) hay Ðúng(True) / Sai(False). Bộ mã ASCII mã hóa được 28=256 kí tự. bạn có thể tạo và chỉnh sửa báo cáo một cách dễ dàng khi dùng máy tính. tra cứu. Ví dụ. tổng hợp. Xử lý thông tin Xử lý thông tin (process information): biến đổi. do đó làm giảm chi phí . Xử lý thông tin 1. Các kí tự được đánh số từ 0-255 và các số hiệu này được gọi là mã ASCII thập phân của kí tự. Thông tin muốn xử lí được trong máy tính cần được biến đổi thành một dãy bit. phân tích. 1. Bạn có thể gửi báo cáo điện tử cho người quản lý hoặc giáo viên bằ ng e-mail.2.Tắt (Off) khi mạch điện qua công tắc là hở .1.Mở (On) khi mạch điện qua công tắc là đóng Bit là chữ viết tắt của BInary digiT.cho các buổ i tiê ̣c lễ hoă ̣c ho ̣p mă ̣t cô ̣ng đồ ng . Máy tính sẽ in từng giấy mời với cùng chấ t lươ ̣ng cùng lúc. Trong tin học. Để mã hóa thông tin dạng văn bản ta dùng bộ mã ASCII sử dụng 8 bit để mã hóa. những thông tin ban đầu để có được những thông tin mong muốn.. Ví dụ: Một mạch đèn có 2 trạng thái là: . Xử lý thông tin bằng máy tính điện tử 2 . Mã hóa thông tin Khi đưa thông tin vào máy tính chúng ta phải tìm một cách biểu diễn riêng máy mới hiểu được.1.2. Tính đa dụng: Máy tính có thể thực hiện cả những nhiệm vụ đơn giản lẫn phức tạp .3. Tiế t kiê ̣m chi phí : Máy tính làm giả m khố i lươ ̣ng công viê ̣c giấ y tờ và nhân công . 1. nghe nha ̣c. 1.2. cách biểu diễn đó gọi là mã hóa thông tin. Độ đo thông tin Ðơn vị dùng để đo thông tin gọi là bit.2. Ví dụ.1.. vẽ tranh hoặc thiết kế ô tô. người ta thường sử dụng các đơn vị đo thông tin lớn hơn sau: 1 B (byte) = 8 bit 1 KB (Kilo byte) 1GB (Giga byte) 1TB (Têra Byte) 1PB (Pêta byte) = 1024 B = 1024 MB = 1024 GB = 1024 TB (= 210) 1MB (Mega Byte) = 1024 KB 1. Cách biến đổi như vậy gọi là mã hoá thông tin. bạn có thể dùng chúng để viết thư.2. Bộ mã Unicode sử dụng 16 bít để mã hoá. có thể mã hoá được 216= 65536 kí tự.

truyền. quá trình xử lý thông tin trên máy tính . tin học bao hàm tất cả các nghiên cứu và kỹ thuật có liên quan đến việc xử lý thông tin. Ðây là quá trình ngược lại với quá trình ban đầu. Lưu trữ thông tin (store information): ghi nhớ lại các thông tin đã được ghi nhận để có thể đem ra sử dụng trong những lần xử lý về sau. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số 10 sang cơ số 16 và ngược lại 3 . y học. Trong nghĩa thông dụng. Về cơ bản.cũng như quá trình xử lý thông tin của con người .3. xử lý. tra cứu. và thu thập thông tin Tin học là ngành nghiên cứu về việc tự động hóa xử lý thông tin bởi một hệ thống máy tính cụ thể hoặc trừu tượng. tổng hợp. tin học còn có thể bao hàm cả những gì liên quan đến các thiết bị máy tính hay các ứng dụng tin học văn phòng. Ứng dụng công nghệ thông tin Tin học hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong tất cả các ngành nghề khác nhau của xã hội từ khoa học kỹ thuật. máy tính sẽ chuyển đổi các thông tin trong máy tính sang dạng thông tin ở thế giới thực thông qua các thiết bị đầu ra. + Các bài toán khoa học kỹ thuật + Các bài toán quản lý + Tự động hoá + Công nghệ thông tin trong hoạt động văn phòng + Công nghệ thông tin và giáo dục + Thƣơng mại điện tử + Công nghệ thông tin và ứng dụng hàng ngày Bài tập: 1. lưu trữ.. kinh tế. nghệ thuật. bảo vệ.2. Tin học và công nghệ thông tin CNTT là ngành sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi.3. Thực chất đây là quá trình chuyển đổi các thông tin ở thế giới thực sang dạng biểu diễn thông tin trong máy tính thông qua các thiết bị đầu vào..Máy tính là công cụ xử lý thông tin. những thông tin ban đầu để có được những thông tin mong muốn.. công nghệ sản xuất đến khoa học xã hội. Với cách hiểu hiện nay. phân tích.có 4 giai đoạn chính : Nhận thông tin (Receive input): thu nhận thông tin từ thế giới bên ngoài vào máy tính. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số 10 sang cơ số 8 và ngược lại 3. 1.. 1. Xử lý thông tin (process information): biến đổi. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số 10 sang cơ số 2 và ngược lại 2.. Xuất thông tin (produce output) : đưa các thông tin kết quả (đã qua xử lý) ra trở lại thế giới bên ngoài.

Nếu gặp bài toán lặp lại nhiều lần thì cũng tiếp tục bằng cách nạp lại một cách thủ công như vậy gây hạn chế trong tính toán sử dụng. Có nhiều loại máy tính khác nhau nhưng chúng đều có chung một sơ đồ cấu trúc như sau: Bộ nhớ ngoài CPU Bộ điều khiển Bộ số học/ Logic Bộ nhớ trong Thiết bị vào Thiết bị ra 2. Nội dung nguyên lý Von Neumann gồm : . Nguyên lý này được trình bày ở một bài báo nổi tiếng nhan đề: Thảo luận sơ bộ về thiết kế logic của máy tính điện tử .Bộ nhớ được địa chỉ hóa Mỗi dữ liệu đều có một địa chỉ của vùng nhớ chứa số liệu đó.2. Theo Von Neumann.Máy tính có thể hoạt động theo một chương trình đã được lưu trữ. Nguyên lý biểu diễn và xử lý thông tin 2.1957) đã đề ra một nguyên lý máy tính hoạt động theo một chương trình được lưu trữ và truy nhập theo địa chỉ. nhà toán học Mỹ John Von Neumann (1903 . Ðây là một cuộc cách mạng mới cho máy tính nhằm tăng tốc độ tính toán vào thời đó vì trước kia máy chỉ có thể nhận được các lệnh từ băng giấy hoặc bìa đục lỗ và nạp vào bằng tay.4. Tìm hiểu cách thức chuyển đổi một số bất kỳ từ cơ số x sang cơ số y và ngược lại Chƣơng 2. chúng ta có thể tập hợp các lệnh cho máy thi hành theo một chương trình được thiết kế và coi đó như một tập dữ liệu. Nguyên lý Von Neumann Năm 1946. . Như vậy để truy nhập 4 . Kiến trúc chung của máy tính điện tử Máy tính bao gồm các bộ phận sau: o Bộ xử lý trung tâm o Bộ nhớ trong o Bộ nhớ ngoài o Thiết bị vào o Thiết bị ra Máy tính là thiết bị dùng để tự động hóa quá trình thu thập. Dữ liệu này được cài vào trong máy và được truyền bằng xung điện. lưu trữ và xử lý thông tin.1.

một cách tổng quát.. máy được gắn một thanh ghi để chỉ ra vị trí của lệnh tiếp theo cần được thực hiện và nội dung của nó tự động được tăng lên mỗi lần lệnh được truy cập.. Biểu diễn thông tin trong máy tính 2. 14.. Hai kí hiệu 0 và 1 có thể cho tương ứng với hai trạng thái có hay không có tín hiệu hoặc đóng hay ngắt mạch điện. 15 trong hệ thập phân.. 11. 2. Muốn đổi thứ tự lệnh ta chỉ cần thay đổi nội dung thanh ghi bằng một địa chỉ của lệnh cần được thực hiện tiếp. 2. 1. F có giá trị tương ứng là 10. Hệ nhị phân (hệ cơ số 2) là hệ chỉ sử dụng 2 kí hiệu là 0 và 1 để biểu diễn Hệ hexa (hệ cơ số 16) là hệ sử dụng tập kí hiệu gồm các kí hiệu 0... Với vai trò như là công cụ trợ giúp con người trong hoạt động thông tin. C.1. 9 để biểu diễn. Các thiết bị của máy tính Mỗi loại máy tính có thể có các hình dạng hoặc cấu trúc khác nhau... bàn phím. 8.4. Biến đổi thông tin lưu trữ dưới dạng dãy bit thành một trong các dạng quen thuộc với con người: văn bản. Hệ thập phân (hệ cơ số 10) là hệ sử dụng tập kí hiệu gồm 10 chữ số: 0. A.. Ðể khắc phục hạn chế này. B... 13. E. 2. D. 5 . máy tính cần có những bộ phận đảm bảo việc thực hiện hai quá trình sau: Biến đổi thông tin đưa vào máy tính thành dãy bit. thông tin cần được biểu diễn dưới dạng phù hợp. Hệ octa (hệ cơ số 8) là hệ sử dụng tập kí hiệu gồm các kí hiệu 0. F. các chữ cái. D. Biểu diễn thông tin trong máy tính Để máy tính có thể trợ giúp con người trong hoạt động thông tin. các hình ảnh. máy in. máy tính điện tử là một hệ xử lý thông tin tự động gồm 3 phần chính: * Ðơn vị xử lý trung ương (CPU . 1.dữ liệu ta chỉ cần xác định địa chỉ của nó trên bộ nhớ. tùy theo mục đích sử dụng nhưng.2. E. 1. 7 để biểu diễn. dạng biểu diễn ấy là dãy bit (còn gọi là dãy nhị phân) chỉ bao gồm hai kí hiệu 0 và 1 để biểu diễn các số. 12..4. B. C. âm thanh và hình ảnh.4.Bộ đếm của chương trình Nếu mỗi câu lệnh phải dùng một vùng nhớ để chứa địa chỉ của câu lệnh tiếp theo thì không gian bộ nhớ sẽ bị thu hẹp. Các hệ đếm thƣờng dùng trong tin học Hệ đếm: Là tập hợp các ký hiệu và quy tắc sử dụng tập ký hiệu đó để biểu diễn và xác định giá trị các số.3..Central Processing Unit) * Khối bộ nhớ (Memory): để chứa chương trình và dữ liệu * Khối vào ra (Input/Output): bao gồm màn hình. trong đó A. Đối với các máy tính thông dụng như hiện nay.…tức là để biểu diễn thông tin nói chung. 9. ...

dùng để điều hành.3. mỗi byte biểu diễn một kí tự từ trái sang phải.…Mổi hệ điều hành còn có nhiều phiên bản ngày càng được nâng cấp.. 3. bo mạch đồ họa và bo mạch âm thanh. quản lý các thiết bị phần cứng và các tài nguyên phần mềm trên máy tính..4.Ví dụ: Để biểu diễn một xâu k tự. Trình bày chi tiết các loại bộ nhơ trong máy tính 3. Hệ điều hành đóng vai trò trung gian trong việc giao tiếp giữa người sử dụng và phần cứng máy tính. . 2. . Hãy trình bày chi tiết các thiết bị vào của máy tính mà em biết 2. người sử dụng có thể cho người sử dụng thực hiện đồng thời nhiều chương trình. Hệ điều hành có chức năng sau:  Điều khiển và quản lý trực tiếp các phần cứng như bo mạch chủ.  Cung ứng một hệ thống giao diện sơ khai cho các ứng dụng thường là thông qua một hệ thống thư viện các hàm chuẩn để điều hành các phần cứng mà từ đó các ứng dụng có thể gọi tới.  Cung ứng một hệ thống lệnh cơ bản để điều hành máy. 3. Chức năng của hệ điều hành Hệ điều hành là một chương trình chạy trên máy tính.Đơn nhiệm một người sử dụng: Các chương trình phải được thực hiện lần lượt và mỗi lần làm việc chỉ có một người được đăng kí vào hệ thống.  Thực hiện một số thao tác cơ bản trong máy tính như các thao tác đọc. cung cấp một môi trường cho phép người sử dụng phát triển và thực hiện các ứng dụng của họ một cách dễ dàng. Hệ điều hành 3.Đa nhiệm nhiều người sử dụng: Cho phép nhiều người được đăng kí vào hệ thống.  Ngoài ra hệ điều hành. WINDOWS. LINUX. viết tập tin. máy tính có thể dùng một dãy byte. trong vài trường hợp. Hệ điều hành MS DOS 6 .2. cải tiến. chương trình soạn thảo văn bản.1.. Lƣu trữ thông tin trên máy tính Bài tập: 1. nhưng có thể kích hoạt cho hệ thống thực hiện đồng thời nhiều chương trình.. Trình bày chi tiết các loại thiết bị ra của máy tính 4. quản lý hệ thống tập tin (file system) và các kho dữ liệu. Sự phát triển các hệ điều hành Có nhiều hệ điều hành như: MS DOS.Đa nhiệm một người sử dụng: Có một người được đăng kí vào hệ thống. cũng cung cấp các dịch vụ cơ bản cho các phần mềm ứng dụng thông thường như chương trình duyệt Web. Ví dụ: Dãy ba byte 01010100 01001001 01001110 biểu diễn xâu ký tự “TIN”.. Các lệnh này gọi là lệnh hệ thống (system command).. Có các loại chính: . Trình bày về một số loại chip trong máy tính Chƣơng 3.3.

Phần tên: dài không quá 255 kí tự.3.2. tạo thành một đơn vị lưu trữ do hệ điều hành quản lý. một máy Macintosh chạy Mac OS và một máy tính tương thích IBM PC có thể chạy Linux đều là máy tính cá nhân.pas. Mỗi tệp có một tên để truy cập. Tổ chức thông tin trên đĩa Dữ liệu lưu trữ trong bộ nhớ ngoài của máy tính dưới dạng các tập tin (files). nhưng nó không đúng. . cũng được gọi là máy tính tương thích với IBM PC.. . 7: nguồn máy tính.).Tên tệp: Tên tệp gồm hai phần: <phần tên>. 5: RAM. 8: ổ CD/DVD.0. Ví dụ như. 3. thuật ngữ "Personal Computer" quen được dùng cho máy tính chạy hệ điều hành Microsoft Windows trên nền tảng các máy tính của IBM và Intel. 4: chân cắm ATA.3. là một tập hợp các thông tin ghi trên bộ nhớ ngoài. vanban. . các file được nhóm với nhau thành các nhóm. Phiên bản cuối cùng của DOS hiện nay là version 7.<phần mở rộng> Ví dụ: baitap.Quy tắc đặt tên tệp của Hệ điều hành Windows: .3.Hệ điều hành MS-DOS (MicroSoft . 3: CPU. mỗi nhóm được gọi là một thư mục (Directory).Phần mở rộng: Không nhất thiết phải có và được hệ điều hành sử dụng để phân loại tệp. DOS là hệ điều hành đơn nhiệm. Như vậy. 9: ổ cứng. . 11: chuột. 3. Mô tả họ máy tính PC Thông thường.doc.1. đƣờng dẫn. hệ điều hành MS-DOS version 6. nên tập các thư mục trong máy tính được gọi là cây thư mục (Tree). Khái niệm tệp tin (file). thƣ mục Tệp còn gọi là tập tin.0 6. MS-DOS là sản phẩm nổi tiếng của hãng Microsoft được cài đặt hầu hết trên các máy IBM PC và các máy tương thích. 6: các thẻ cắm mở rộng chức năng cho máy. ….Disk Operating System) là phần mềm khai thác đĩa từ (đĩa cứng hoặc đĩa mềm) rất thông dụng. 3. trong một thư mục có thể chia thành nhiều thư mục nhỏ hơn. tên tệp nào sai theo quy định đặt tên của hệ điều hành Windows? 7 . Thư mục gốc là thư mục lớn nhất (cả một ổ đĩa.   Các thành phần cơ bản của PC gồm: 1: màn hình.Không được dùng các kí tự sau: / \ | : * ? " < > Ví dụ: Trong các tên tệp sau thì tên tệp nào đúng.22 vẫn còn được nhiều người tiếp tục sử dụng. Do các thư mục phân cấp dưới dạng cây.3. Một trong những máy tính bắt nguồn từ những đặc điểm kỹ thuật gốc của IBM. 10: bàn phím. Để dễ dàng cho việc tìm kiếm. Sự nhầm lẫn này xuất phát từ thực tế thuật ngữ "PC" thường được dùng như chữ viết tắt của "máy tương thích IBM PC" và trước đây Mac OS chạy trên máy có phần cứng không tương thích IBM như kiến trúc PowerPC. máy tính cá nhân dùng để chỉ một trong những định nghĩa sau: Loạt máy tính cá nhân của IBM. tương thích với hầu hết các máy tính cá nhân có từ trước tới nay. Tuy nhiên. 2: bo mạch chủ.

Vd: A:. C:.COM. 8 . .3.doc Đường dẫn (Path ) là địa chỉ đầy đủ (tên các thư mục) của một file hay một thư mục trên đĩa.com Truongpvd. Khi khởi động máy.COM được nạp vào bộ nhớ RAM.Thư mục là một hình thức sắp xếp trên đĩa để lưu trữ từng nhóm các tệp có liên quan với nhau.Thư mục chứa thư mục con được gọi là thư mục mẹ. . C:\ Hdan.Mỗi thư mục có thể chứa các tệp và thư mục con. Hệ điều hành tổ chức lưu trữ tệp trong các thư mục. .Để quản lý các tệp được dễ dàng. Tập tin COMMAND.SYS và MSDOS. Chúng có nhiệm vụ quản lý và điều khiển các thiết bị ngoại vi và các tập tin trên đĩa. ta cso thể tạo những thư mục khác gọi là thư mục con.Tên thư mục được đặt theo quy cách đặt phần tên của tệp.exe Lythuyet Baitap B1. 3.Mỗi đĩa có một thư mục được tạo tự động gọi là thư mục gốc. Lệnh nội trú và ngoại trú Lệnh nội trú là những lệnh nằm thường trực trong bộ nhớ máy khi đã được khởi động và sẵn sàng thực hiện lệnh khi ta gọi đến.COM là tập tin quan trọng nhất. có nhiệm vụ thông dịch lệnh và xử lý các lệnh nội trú.Trong mỗi thư mục.txt Lythuyet. COMMAND. Khi nhận được lệnh từ bàn phím.doc Tin hoc. .SYS là hai tập tin ẩn.Bt20/11.xls . nó cũng được nạp vào RAM khi khởi động máy. IO.SYS và MSDOS.4.Trong một thư mục không chứa các tệp cùng tên và các thư mục con cùng tên. D: .SYS.doc B2.pas Tho. tập tin này sẽ nhận diện và điều khiển việc thi hành các lệnh từ người sử dụng. Lệnh nội trú nằm trong phần khởi động của MSDOS chứa trong các file COMMAND.doc. .doc Ví dụ: Word Games Covua. Hai tập tin IO. .

DELTREE.. CD. CLS.. TREE. DEL.. DATE · Các lệnh khác: PROMPT. Các lệnh thao tác với file và thƣ mục * Liệt kê thư mục (DIR) Hiển thị danh sách các tập tin và các thư mục con có trong thư mục. VER. Khi gọi lệnh mà máy không tìm thấy trên màn hình hình sẽ xuất hiện câu báo lỗi Bad command or file name (Sai lệnh hoặc không có tên tập tin).. · Các lệnh liên quan đến tổ chức hệ thống: SYS.. /A : hiển thị thuộc tính (Attribut) của file 9 DIR [drive :] [path][/P][/W][/A : attribs][/O : sortorder]  . Các lệnh ngoại trú phải được nạp từ đĩa vào trong bộ nhớ mới chạy được.. ATTRIB. TREE. vùng bộ nhớ có chứa câu lệnh ngoại trú đó sẽ bị thu hồi. DISKCOPY. . · Các lệnh thời gian: TIME.. Các lệnh ngoại trú như: · Các lệnh liên quan đến ổ đĩa: FORMAT. SORT.] Ví dụ: C:\tc\bin\tc. . Lệnh ngoại trú cũng là những lệnh chứa các chức năng nào đó của điều hành nhưng ít được sử dụng hơn lệnh nội trú nên được để trên đĩa hay thư mục riêng để đỡ tốn bộ nhớ. RD. CHKDSK. · Các lệnh liên quan đến file: TYPE. FIND. VOL...... 3. Các tập lệnh ngoại trú có phần mở rộng là EXE hay COM hoặc BAT. Thực hiện một chƣơng trình trên MS DOS Sau khi khởi động trên màn hình tồn tại dấu nhắc A:\> hoặc C:\>.Tập lệnh nội trú gồm các lệnh chính thường dùng như: · Các lệnh liên quan đến thư mục: DIR..6. .5.. . giờ. PATH. GRAPHICS. Cú pháp: Ghi chú: /P: hiển thị từng trang màn hình (Page) /W: hiển thị theo hàng ngang (Wide). · Các lệnh liên quan đến tập tin: UNDELETE.exe 3. LABEL. REN. ngày. · Các lệnh khác: PRINT. . MD. lượt bỏ bớt số liệu về kích thước byte.. COPY.3.3. … Để thực hiện một chương trình trong DOS tại dấu nhắc hệ thống ta gõ lệnh theo cú pháp sau: [drive:][\directory][\sub-dir . Khi thực hiện xong câu lệnh. ...

RD) Xoá bỏ một thư mục con rỗng (không chứa các tập tin và thư mục con)..BIN. ta gõ: * Xem nội dung tập tin trên màn hình (TYPE) Cú pháp: Ghi chú: . Cú pháp: MD [drive :][path]<tên thư mục mới>  * Ðổi thư mục (Change Directory . *. .Từ thư mục con.5 Ghi chú: . muốn trở về thư mục cha.  .COM.Nếu muốn về thẳng thư mục gốc.CD) Cú pháp: Ví dụ 4. thì khi gõ lệnh TYPE sẽ không đọc bình thường được... Cú pháp: RD [drive :] <path>  TYPE [drive:][path]<file name>  CD\  CD  CD [drive :] {path}  C:\>CD PASCAL  sẽ có C:\PASCAL>_ * Sao chép tập tin (COPY) 10 . ta gõ: . ta gõ: CD.. *.Lệnh TYPE dùng hiển thị một tập tin văn bản chứa mã ASCIIï mới đọc được. * Xóa thư mục (Remove Directory ./Option: các ý định hiển thị trật tự sắp xếp: N : theo alphabetic tên file.Ðể hiển thị đường dẫn hiện hành.Các file chứa mã nhị phân của chương trình như các file *.EXE.MD) Tạo một thư mục mới trong ổ đĩa hoặc thư mục hiện hành. E : theo alphabetic tên phần mở rộng S : theo kích thước bytes (từ nhỏ đến lớn) D : theo ngày tháng và giờ (từ trước đến nay) G : theo nhóm thư mục trước * Tạo thư mục mới (Make Directory .

đánh tổ hợp phím Ctrl+Z hay F6 và Enter để lưu trữ.Nếu không đặt tên tập tin mới thì tất cả các tập tin sẽ ghép chung vào <file 1> . COPY CON <filename>  Ghi chú: .Khi không chỉ rõ Ổ đĩa và đường dẫn thì máy sẽ hiểu đang thực hiện trên ổ đĩa và thư mục hiện hành.. ta có thể dùng các ký tự đại diện của tập tin là dấu * hoặc ? trong <filename> . .Muốn copy một nhóm tập tin. ngoại trừ phải dùng các trình soạn thảo văn bản khác.Lỗi văn bản sai không thể sửa nội dung trực tiếp khi đã lưu. * Xoá tập tin (Delete . . ta có thể đánh vào một vài đoạn văn trên bàn phím tùy ý. COPY <file 1> + <file 2> [+ . Khi đó ổ đĩa [drive1:] phải khác [drive2:] hoặc đường dẫn <path1> khác <path2> ..DEL) Cú pháp: Ghi chú: 11 DEL [drive:][path]<file name>[/P]  . COPY <filename> PRN  Cú pháp 4: dùng lệnh COPY để tạo ra một tập tin văn bản đơn giản. Cú pháp 2: cho phép nối các tập tin có sẵn thành một tập tin mới chung. Muốn kết thúc.Nếu không viết <filename 2> thì máy sẽ hiểu là sao chép mà không đổi tên tập tin. ta không di chuyển con trỏ trở lên dòng trên được.Sau khi gõ Enter. COPY [drive1 :][path1]<filename1> [drive2:][path2][<filename2>]  Ghi chú: . + <file n>] [<new_file>]  Ghi chú: .Khi gõ Enter để xuống dòng. Cú pháp 3: sao chép tập tin ra máy in.Cú pháp 1: sao chép tập tin sang một vị trí khác.Tên <new_file > không được trùng với tên các tập tin cần ghép.Nếu <new_file > đã có thì nội dung cũ sẽ được thay bằng nội dung mới. .

Muốn xoá các tập tin này ta phải dùng lệnh ATTRIB ngoại trú để thay đổi thuộc tính của nó. Lần đầu tiên Microsoft giới thiệu một môi trường điều hành mang tên Windows (Cửa sổ) là vào tháng 11 năm 1985 với những tín năng thêm vào Hệ điều hành đĩa từ Microsoft giao diện dụng hộ đồ hoạ (Graphical User Interfaces. 22 tháng 5 . 25 tháng 6 .00. 19 tháng 6 .Windows Me (Số hiệu phiên bản.Windows 3.1 1992.1. gọi tắt là GUI). .           1985. Kể từ khi ra đời đến nay Windows đã có rất nhiều phiên bản (xem danh sách sau). Tháng 11 .1. 5 tháng 5 .Windows for Workgroups 3. .[/P] tạo nhắc để xác định từng tập tin muốn xóa . Tháng 11 . 9 tháng 12 .0 1987.REN) Cú pháp: Ghi chú: .3000)  Dựa vào hạt nhân NT 12 .Windows 1. Hệ điều hành MS WINDOWS 3.<old_file> : tên tập tin cũ cần đổi <new_file> : tên tập tin mới REN [drive:][path]<old_file> <new_file>  .1998) 1999.0 1992. * Ðổi tên tập tin (Rename .Lệnh DEL không xóa các tập tin ẩn (hiden) và tập tin chỉ đọc (read only).4.Windows 95 (Số hiệu phiên bản: 4.950) 1998. Giới thiệu WINDOWS Microsoft Windows là tên của các dòng phần mềm hệ điều hành đa nhiệm.* khi đó máy sẽ hỏi lại : All files in directory will be deleted xóa ! Are you sure (y/n) ? _ Bạn có chắc không (y/n) ?) ! (Tất cả các tập tin sẽ bị Gõ y (yes) nếu muốn xóa tất cả và n (no) khi không muốn dùng lệnh xóa tất cả. máy sẽ báo: Duplicate file name or file not found 3. độc quyền của hãng MicroSoft.0 1990. Tháng 10 .Có thể xoá một loạt <tên file> nếu dùng các ký tự * và ? . Tháng 8 .11 1995.2222) 2000.1.Windows 3.Windows 98 (Số hiệu phiên bản: 4.Windows 2.Xóa tất cả các tập tin thì dùng lệnh DEL *.1 1993.4.9.Windows 98 Second Edition (Số hiệu phiên bản: 4.Trường hợp tập tin mới đã có tên rồi hoặc không có tập tin cũ.Windows for Workgroups 3.Nếu DEL một thư mục thì xóa hết các tập tin trong thư mục đó.. 24 tháng 8 . 4.

5.3.Windows NT 3.2195) + Các phiên bản hiện nay:        Windows CE cho các hệ thống trong thiết bị. (Phiên bản số: NT 4.Windows 2000 (Số hiệu phiên bản: NT 5. có bút viết và màn hình cảm ứng o Windows XP Media Center Edition cho máy để bàn và máy xách tay. như trên. cho doanh nghiệp và những người dùng giỏi o Windows XP Professional Edition N. như trên.0.1381) 2000 17 tháng 2 . Tháng 6 .     1993. cho máy tính tại nhà o Windows XP Home Edition N. cho máy tính xách tay.bộ xử lý IA-64.51 (Số hiệu phiên bản: NT 3.phiên bản cuối cùng chạy được trên cấu trúc RISC như DEC Alpha. nhưng không có Windows Media Player theo quyết định của EU o Windows XP Professional x64 Edition. nhưng không có Windows Media Player theo quyết định của EU o Windows XP Professional Edition.2.0 .Windows NT 3.4.1 1994. cho những người sử dụng máy tính mới ở các nước đang phát triển o Windows XP Home Edition. và Microsoft đã công bố mã nguồn) Windows Mobile cho điện thoại thông minh và PDA (một phiên bản của Windows CE) o Portable Media Center cho các máy Portable Media Player Windows XP cho máy tính cá nhân và máy tính xách tay o Windows XP Starter Edition. như trong các sản phẩm dân dụng (lưu ý: CE là một hệ điều hành khác với DOS và Windows NT/2000/XP. cho các máy tính có bộ xử lý 64-bit (dựa trên Windows Server 2003) o Windows XP Tablet PC Edition.Windows NT 4. Các tác vụ cơ bản trong WINDOWS 3. tập trung vào chức năng giải trí đa phương tiện Windows Server 2003 cho máy chủ o Small Business Server cho máy chủ đầu tiên (2 bộ xử lý) o Web Edition cho chủ web cơ bản (2 bộ xử lý) o Standard Edition cho các chương trình phục vụ nhỏ không cần tụ nhóm (4 bộ xử lý) o Enterprise Edition cho các chương trình phục vụ lớn hơn. MIPS và PowerPC. 29 tháng 7 . cho phép tụ nhóm (clustering) (8 bộ xử lý) o Datacenter Edition cho máy chủ mainframe (128 bộ xử lý) o Storage Server cho các thiết bị lưu trữ được kết nối mạng Windows XP Embedded cho các hệ thống thiết bị nhúng Windows Vista (tên mã là Longhorn) phát hành tháng 1/2007 Windows 7 (tên mã là Vienna) đã được phát hành vào ngày 22/10/2009 3.1057) 1996. Tháng 9 .0.Windows NT 3.hầu hết để làm máy chủ . Tháng 8 . Một số ứng dụng chuẩn trong WINDOWS 13 .4.5 1995. Các phiên bản sau tập trung vào các cấu trúc dựa vào x86 .

thêm các khóa registry (tập tin đuôi . Bộ phận chủ yếu này được phát triển và tung ra trên thị trường dưới bản quyền GNU General Public License. Phiên bản Linux đầu tiên do Linus Torvalds viết vào năm 1991. từ những máy tính cá nhân cho đến các máy chủ dịch vụ.0 vào năm 1994. Các tùy biến hệ thống 3.5. lúc ông còn là một sinh viên của Đại học Helsinki tại Phần Lan. Unix thực sự là một khó khăn đối với người mới bắt đầu. Thực hiện các lệnh về file trong MS_DOS 5. tạo các tập tin batch (tập tin đuôi . thiết kế website (tập tin đuôi . Với sự phát triển của các shell Unix hệ điều hành này đã trở nên phổ dụng hơn trong lĩnh vực điện toán.bat) bằng NotePad WordPad: trình soạn văn bản thường và siêu văn bản (hyper text) Hoạ đồ Microsoft (Microsoft Paint): trình vẽ.4. nhánh của AT&T.      Lịch Đồng hồ NotePad: trình soạn văn bản thường (text) Người dùng Windows cũng có thể làm phụ đề cho phim (tập tin đuôi . Thực hiện quá trính cài đặt hệ điều hành Windows XP trên máy tính 2.reg). Linux là tên gọi của một hệ điều hành máy tính và cũng là tên hạt nhân của hệ điều hành. Dennis Ritchie và Douglas McIlroy. Unix được viết bằng ngôn ngữ lập trình C. Internet và tội phạm tin học 14 . Giới thiệu hệ điều hành Unix và Linux Unix hay UNIX là một hệ điều hành máy tính viết vào những năm 1960 và 1970 do một số nhân viên của công ty AT&T Bell Labs bao gồm Ken Thompson.5.srt). Thực hiện tạo cây thư mục trong MS_DOS 4.4. Thực hiện cài đặt một số chương trình thông dụng trong Windows 3. nhánh của một số nhà phân phối thương mại và nhánh của những tổ chức phi lợi nhuận.. Nó có lẽ là một ví dụ nổi tiếng nhất của phần mềm tự do và của việc phát triển mã nguồn mở. 3.htm). Mạng máy tính. Nó là một hệ điều hành đa nhiệm (có thể cùng lúc thực hiện nhiều nhiệm vụ) hỗ trợ một cách lý tưởng đối với các ứng dụng nhiều người dùng. một ngôn ngữ rất mạnh và mềm dẻo. Unix hỗ trợ các ứng dụng mạng và hỗ trợ nhiều môi trường lập trình khác nhau. Unix có thể chạy trên nhiều loại máy tính khác nhau. Cách cài đặt và gỡ bỏ chƣơng trình 3. chỉnh hình …. Với hàng trăm lệnh và một số lượng rất lớn các tùy chọn. Thực hiện một số thao tác về file và thư mục trong Windows Chƣơng 4.4. Ngày nay hệ điều hành Unix được phân ra thành nhiều nhánh khác nhau. Ông làm việc một cách hăng say trong vòng 3 năm liên tục và cho ra đời phiên bản Linux 1. Do đó mà bất cứ ai cũng có thể tải và xem mã nguồn của Linux Bài tập: 1.

của người dùng cá nhân. ftp và phục vụ miễn phí cho mọi người.2. Internet 4. Các tài nguyên trên Internet Tài nguyên trên Internet đa dạng và phong phú. . thiết bị ngoại vi được nối kết với nhau thông qua các phương tiện truyền dẫn như cáp.Mô hình xử lý mạng phân phối.2.Mạng diện rộng WAN (Wide Area Network) 4/. sóng điện từ.3. Khuyết điểm : các dữ liệu được lưu trữ trên các vị trí khác nhau nên rất khó đồng bộ và backup.Mạng cục bộ LAN (Local Area Network) 2/.2. nó cung cấp các dịch vụ toàn cầu như mail. Ƣu điểm : rất nhanh và mạnh.4. Khái niệm về Internet Mạng Internet là trường hợp đặc biệt của mạng WAN. phim ảnh. tia hồng ngoại.2.1. web.2. Mô hình xử lý cộng tác bao gồm nhiều máy tính có thể hợp tác để thực hiện một công việc. Một máy tính có thể mượn năng lực xử lý bằng cách chạy các chương trình trên các máy nằm trong mạng. Mạng máy tính 4. có thể dùng để chạy các ứng dụng có các phép toán lớn. Hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp. Ví dụ: dịch vụ 15 . chương trình. . 4. Mạng máy tính Mạng máy tính là một nhóm các máy tính.2.1.Mô hình xử lý mạng cộng tác.1.1. Hệ thống này truyền thông tin theo kiểu nối chuyển gói dữ liệu (packet switching) dựa trên một giao thức liên mạng đã được chuẩn hóa (giao thức IP). … 4. chat. Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập công cộng gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau. và các chính phủ trên toàn cầu. điển hình như : các tài liệu. Các mô hình xử lý cộng tác Cơ bản có ba loại mô hình xử lý mạng bao gồm : . Mạng máy tính được chia thành các loại sau: 1/. 4. của các viện nghiên cứu và các trường đại học.1.Mô hình xử lý mạng tập trung. … giúp cho các thiết bị này có thể trao đổi dữ liệu với nhau một cách dễ dàng.Mạng Internet 4. khả năng nhiễm virus rất cao. Các dịch vụ trên Internet Internet có rất nhiều dịch vụ đa dạng phục vụ nhiều yêu cầu khác nhau.Mạng đô thị MAN (Metropolitan Area Network) 3/.

2. sử dụng.. Sâu máy tính (Worm): 4. sau đây trình bày một các phân loại: 1. c) Công bố. phổ biến tác phẩm của mình.3.4. phân loại và cách phòng chống virus Khái niệm: Trong khoa học máy tính. Keylogger: 2. Những người này hiểu rõ hoạt động của hệ thống máy tính.3. 4. phổ biến. d) Cho hoặc không cho người khác sử dụng tác phẩm của mình. Trojan: 3. là hành động thâm nhập vào phần cứng máy tính. cho phép hoặc không cho phép người khác sửa đổi nội dung tác phẩm. đ) Bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm. Công nghệ Internet ADSL. quản trị và bảo mật. mạng máy tính và dùng kiến thức bản thân để làm thay đổi. Phần mềm gián điệp (Spyware. … 4.2.1.) Có nhiều cách phân loại virus khác nhau. Tin tặc. máy tính . tội phạm kỹ thuật Tin tặc (Hacker) là người có thể viết hay chỉnh sửa phần mềm. phổ biến hoặc cho người khác công bố.Tác giả đồng thời là chủ sở hữu tác phẩm có các quyền nhân thân đối với tác phẩm của mình bao gồm: a) Đặt tên cho tác phẩm. …. virus máy tính (thường được người sử dụng gọi tắt là virus) là những chương trình hay đoạn mã được thiết kế để tự nhân bản và sao chép chính nó vào các đối tượng lây nhiễm khác (file.thư điện tử. được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố. trong tiếng Anh. phần cứng máy tính bao gồm lập trình. c) Được hưởng lợi ích vật chất từ việc cho người khác sử dụng tác phẩm dưới các hình thức sau đây: 16 . Malware…): Phòng chống: Cài đặt chương trình diệt virus và quét thường xuyên. 3G. b) Được hưởng thù lao khi tác phẩm được sử dụng. tìm kiếm. Vấn đề bản quyền và đạo đức nghề nghiệp 1. 4.2. … 4. Tội phạm tin học 4. b) Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm.3. Hack.3. Rootkit: 5.Tác giả đồng thời là chủ sở hữu tác phẩm có các quyền tài sản đối với tác phẩm của mình bao gồm: a) Được hưởng nhuận bút. ổ đĩa. chỉnh sửa nó với nhiều mục đích tốt xấu khác nhau. dịch vụ lưu trữ và chia sẻ tài nguyên. Khái niệm. phần mềm máy tính hay mạng máy tính để thay đổi hệ thống đó.3. EDGE.

các thao tác cơ bản 5.Tìm hiểu các loại virus máy tính 2. 17 . triển lãm.1. truyền hình. chuyển thể. vv. Khi đó Word sẽ khởi động và mở ngay tệp văn bản vừa chỉ định. trưng bày.Cho biết các dịch vụ và công nghệ được sử dụng phổ biến trên Internet 4. ghi hình.1. có thể chọn Start | Documents.1. .Cách sử dụng một phần mềm diệt virus 3. trên Menu đổ xuống chọn Close. cải biên. phóng tác. phát thanh. Phần mềm soạn thảo văn bản MS Word 5. trên màn hình nền củaWindows. ghi âm. + Đóng Word: Cách 1 : Nhấn vào biểu tượng hình dấu nhân màu đỏ ở góc phải trên cùng của cửa sổ soạn thảo.Dịch. tái bản.Cho biết có mấy loại Hacker 5. Cách 3 : Nhấn vào tổ hợp phím Ctrl + W trên bàn phím. . chọn tên tệp văn bản (Word) cần mở. thoát chƣơng trình Cách khởi động: Cách 1: Chọn lệnh Start của Windows: Start | Programs | Microsoft Word Cách 2: Nháy kép chuột lên biểu t−ợng của phần mềm Word nếu như nhìn thấy nó bất kỳ ở chỗ nào: trên thanh tác vụ (task bar). Bài tập: 1.Cho thuê. Cách 2 : Nhấn vào File trên thanh Menu. Khởi động. trên Menu đổ xuống chọn Exit. Khởi động màn hình làm việc . Cách 3: Nếu muốn mở nhanh một tệp văn bản vừa soạn thảo gần đây nhất trên máy tính đang làm việc. trừ trường hợp tác phẩm không được Nhà nước bảo hộ.Xuất bản. chụp ảnh... d) Nhận giải thưởng đối với tác phẩm mà mình là tác wiả. Cách thoát khỏi Word + Đóng cửa sổ làm việc: Cách 1: Nhấn vào biểu tượng dấu nhân màu đen trên góc phải cửa sổ soạn thảo ( Nằm trên thanh Thực đơn) Cách 2: Nhấn vào File.Tác hại của virus máy tính Chƣơng 5. biểu diễn. Cách 3 : Dùng tổ hợp phím Alt + F4 trên bàn phím Chú ý: Khi chúng ta đóng tệp đang làm việc hay đóng chương trình mà ta chưa ghi tệp đang làm việc lại thì một thông báo(hình bên) xuất hiện.

… Cách 4: Nhấn chuột trái vào biểu tượng hình quyển sách mở chuẩn.3. b. Trên menu đổ xuống.1.><?[ ]{ }… 18 trên thanh Công cụ chuẩn. Để tạo một tài liệu (tệp) mới trong cửa sổ của Word. Các thao tác nhập. Trong trường hợp ta muốn ghi tệp đã tồn tại với tên khác. c.. Mở và lƣu giữ tài liệu Mở tệp mới Thông thường khi ta khởi động chương trình soạn thảo bằng cách 1 và cách 2 như phần trên thì mặc nhiên Word đã tạo cho chúng ta một tệp mới với tên mặc định là Documen1. di chuyển văn bản Sử dụng phím trên bàn phím để nhập dữ liệu cho văn bản. .• • • Chọn Yes nếu ta muốn ghi tệp đang làm việc lại. trên thanh Công cụ Cách 2: Vào trường File trên thanh Menu.Các phím dấu ‘. . ta có thể thực hiện theo các cách sau: Cách 1: Nhấn chuột trái vào biểu tượng tờ giấy trắng trên thanh Công cụ chuẩn. Các mở tệp đã có trên đĩa: Cách 1: Tìm đến nơi chứa tệp và kích đúp chuột trái vào file cần mở Cách 2: Ấn tổ hợp phím Ctrl+O rồi tìm đến nơi chứa file. ở menu đổ xuống. Cách 3: Dùng tổ hợp phím Ctrl + N trên bàn phím.Các phím chữ a.Các phím số 0 đến 9. Chọn Cancel để huỷ lệnh đóng. . nhấn chọn Save. chọn file cần mở rồi chọn Open Cách 3: Vào menu file. xoá. Cách ghi tệp vào đĩa: Cách 1: Nhấn chuột trái vào biểu tượng hình đĩa mềm Cách 3: Dùng tổ hợp phím Ctrl+S trên bàn phím. .2. . Chọn No nếu chúng ta không muốn ghi những thay đổi đã làm với tệp. nhấn chọn New. 5. ta có thể thực hiện theo hai cách: Nhấn F12 hoặc vào File chọn Save as 5. chọn Open.1. z. Cách 2: Nhấn chuột trái vào trường File trên thanh Menu.

Phím Delete để xóa ký tự tại vị trí hiện tại dấu nháy. hãy chọn font phù hợp rồi nhấn OK 19 .1 Định dạng ký tự Để định dạng font chữ. 5. . Phím Home.Sử dụng phím Shift để gõ chữ in hoa và một số dấu Sử dụng phím Caps Lock để thay đổi kiểu gõ chữ Hoa.2. Sử dụng các phím mũi tên: ←↑↓→ để dịch chuyển con trỏ trên văn bản. Sử dụng phím Page Up và Page Down để dịch chuyển con trỏ về đầu hoặc cuối trang màn hình soạn thảo. Cách 2: Dùng tổ hợp phím Ctrl +D để kích hoạt cửa sổ font. nhấn chọn mục font ( như hình bên) Trên menu đổ xuống.Sử dụng phím ↵ Enter để ngắt đoạn văn bản. . ..2. Định dạng văn bản 5.Sử dụng phím Space Bar để chèn dấu cách.Sử dụng phím Tab để dịch điểm Tab. . chúng ta có thể thực hiện theo các bước sau: Bước 1: Chọn đoạn văn bản cần thay đổi font chữ (bôi đen) Bước 2: Chọn font chữ theo các cách sau Cách 1: trên thanh định dạng. thường. chọn font phù hợp.Phím Backspace để xóa ký tự bên trái dấu nháy. End để đưa con trỏ về đầu hoặc cuối dòng văn bản. .

Để định dạng cỡ chữ. Cách 2: Chọ Format/Font ở mục Size ( như hình bên) chọn cỡ phù hợp rồi nhấn ok. ta thực hiện như sau: 20 . chúng ta có thể thực hiện theo các bước sau: Bước 1: Chọn đoạn văn bản cần thay đổi cỡ chữ (bôi đen) Bước 2: Chọn cỡ chữ theo các cách sau: Cách 1: trên thanh định dạng. nhấn chọn mục cỡ chữ ( như hình bên) trên menu đổ xuống. Để định dạng kiểu chữ. chọn cỡ phù hợp.

5. B: chữ đậm.2.+ Bôi đen (chọn) đoạn văn bản cần thay đổi kiểu chữ + Dùng 3 cách sau để chọn kiểu chữ Cách 1: Dùng ký hiệu trên thanh định dạng U: chữ có gạch chân.2 Định dạng đoạn văn bản (Paragraph) Căn lề cho văn bản Cách 1 21 . I: chữ nghiêng Cách 2: Dùng cửa sổ font Cách 3: Dùng tổ hợp phím Ctrl + B: chữ đậm. Ctrl + I: chữ nghiêng. Ctrl + U: chữ có gạch chân.

22 . nếu bước 1 chọn font là . dấu hỏi: r. ơ: ow. dấu ngã: x. Ctrl+E. Dùng chuột kết hợp với phím Shift: Click vào vị trí đầu (cuối) phần văn bản cần chọn.  Chọn từ: D_Click lên từ cần chọn. . nhấn giữ phím Shift. â: aa. bỏ dấu:z 5. Click chọn. dấu nặng: j. Các lệnh về khối Cung cấp các kỹ năng thao tác trên khối văn bản như: + Sao chép hoặc cắt-di chuyển ( Copy or Cut) + Dán khối văn bản (Paste) Trước khi thực hiện các lệnh sao chép hoặc cắt thì ta phải bôi đen đoạn văn bản cần sao chép hoặc cắt. nhấn giữ chuột trái và kéo đến vị trí cuối (đầu) khối.3. Dùng bàn phím: đặt dấu nháy ở đầu (cuối) phần văn bản cần chọn. Môi trƣờng tiếng Việt Để gõ tiếng Việt ta thực hiện các bước sau: Bước 1: chọn font chữ: có thể chon font chữ là Times New Roman. nhấn và giữ phím Shift kết hợp với các phím di chuyển để mở rộng khối cần chọn. … Bước 2: khởi động bộ gõ tiếng Việt như UniKey. Ctrl+J 5.Cách 2: Trên thanh Menu chọn theo đường dẫnFormat/paragraph. VietKey-Nếu bước 1 chọn font là Times… thì tại bước 2 chọn bảng mã là Unicode.VnTime. dấu huyền:f. Ctrl + R. trên cửa sổ Paragraph chọn theo hình sau: Cách 3: Dùng tổ hợp phím trên bàn phím Ctrl + L. ư:uw. ô: oo.VnTime thì chọn bảng mã là TCVN (ABC) Bước 3: gõ tiếng Việt (theo kiểu Telex) ê: ee. Dùng chuột: Click vào vị trí đầu (cuối) phần văn bản cần chọn. dấu sắc: s. di chuyển đến vị trí cuối (đầu) khối.2. đ:dd.3. ă: aw.

Dùng chuột chọn vị chí cần dán đoạn văn bản đã được thực hiện bằng lệnh Copy hay Cut. trên Menu đổ xuống.  Thao tác thực hiện với lệnh dán (Paste) B1. Muốn thực hiện Undo. chọn Paste  Thao tác Undo. Dùng chuột hoặc tổ hợp Shift + các phím ←↑↓→ để chọn ( bôi đen) vùng văn bản cần sao chép. B2. Dùng các lệnh và tổ hợp phím sau để thực hiện việc sao chép Cách 1: Dùng tổ hợp phím Ctrl + V Cách 2: Vào theo đường dẫn Edit/Paste Cách 3: Phải chuột vào vùng văn bản vừa chọn. Redo và Repeat . hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Z. bạn chọn một trong các thao tác sau: chọn lệnh Edit/Undo. chọn Cut  Giữa lệnh sao chép (Copy) và di chuyển (cut) có sự khác nhau: Đối với lệnh sao chép (Copy): Thì đoạn văn bản được chọn để sao chép vẫn còn. Cách 1: Dùng tổ hợp phím Ctrl + X Cách 2: Vào theo đường dẫn Edit/Cut Cách 3: Phải chuột vào vùng văn bản vừa chọn. Dùng chuột hoặc tổ hợp Shift + các phím ←↑↓→ để chọn ( bôi đen) vùng văn bản cần sao chép. bạn chọn một trong các thao tác sau: chọn lệnh Edit/Redo.  Thao tác thực hiện với lệnh sao chép (copy) B1. 23 . Cách 1: Dùng tổ hợp phím Ctrl + C Cách 2: Vào theo đường dẫn Edit/Copy Cách 3: Phải chuột vào vùng văn bản vừa chọn.Undo: cho phép hủy bỏ lệnh vừa mới thực hiện. Đối với lệnh di chuyển (Cut) thì đoạn văn bản được chọn sẽ mất khỏi vị chí được chọn. trên Menu đổ xuống. mỗi lần sẽ hủy bỏ một lệnh. B2. khi có dạng  thì Click chọn. hoặc Click vào nút . Chọn toàn bộ văn bản: dùng tổ hợp phím Ctrl + A hoặc nhấn giữ phím Ctrl rồi Click chọn lên đầu dòng bất kỳ hoặc chọn lệnh Edit/Select All. B2. trình tự Undo sẽ đi ngược lại với trình tự lệnh vừa được thực hiện.Redo: cho phép hủy bỏ thao tác Undo vừa được thực hiện. Muốn thực hiện Redo. chọn Copy  Thao tác thực hiện với lệnh cắt (cut) B1.  Chọn đoạn: D_Click vào khoảng trống bên trái của đoạn. trên Menu đổ xuống.  Chọn câu: nhấn giữ phím Ctrl và Click vào vị trí bất kỳ trong câu cần chọn. Có thể thực hiện lệnh Undo nhiều lần. Dùng các lệnh và tổ hợp phím sau để thực hiện việc sao chép. Dùng các lệnh và tổ hợp phím sau để thực hiện việc sao chép. Chọn dòng: đưa trỏ chuột vào đầu dòng cần chọn.

Hiển thị hình ảnh của một (hoặc nhiều hơn) toàn bộ trang in và cho phép bạn điều chỉnh cấu tạo trang. Đây là chế độ hiển thị lý tưởng cho các trang Web hay cho việc đọc trực tuyến các tài liệu Word thông thường. Trong các chế độ hiển thị khác của Word.  Chế độ Outline Vào menu View/Outline. và việc cuộn màn hình cũng không thật trôi chảy. chỉ ra cấu trúc tài liệu. Chế độ hiển thị chi tiết. chỉ ra tất cả các lề.  Cách 1: Sử dụng nút Columns .  Chế độ Print Preview Vào menu File/Print Preview hoặc chọn nút lệnh trên thanh công cụ chuẩn. 5. 5. và bất kỳ mẫu nền hay hình ảnh nào đã gán cho văn bản đều được nhìn thấy.  Chế độ Web Layout Vào menu View/Web Layout. bạn chọn lệnh Edit/Repeat hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Y. các tiêu đề đầu và cuối trang. Văn bản hiển thị không có các ngắt trang mà chỉ có các lề rất nhỏ. hiển thị văn bản và đồ họa một cách chính xác như khi chúng sẽ xuất hiện trên trang in. Chế độ hiển thị tổng quan.4. bạn phải chuyển sang chế độ hiển thị Print Layout hoặc Print Preview. cho việc định dạng và hiệu chỉnh có hiệu quả. Muốn thực hiện Repeat.Repeat: cho phép lặp lại thao tác vừa mới thực hiện. nhưng Word chạy chậm hơn so với chế độ hiển thị Normal.  Chế độ Print Layout Vào menu View/Print Layout. Các dòng văn bản được chạy ngang qua toàn bộ cửa sổ.4. văn bản chỉ được hiển thị trên cột đơn. Định dạng văn bản dạng cột báo Chức năng này cho phép trình bày tài liệu dưới dạng cột (như cách trình bày của các bài báo). Chế độ hiển thị dạng Web. Nếu muốn xem văn bản dạng báo chí trên màn hình. . Các chế độ hiển thị văn bản. hiển thị tài liệu trong một định dạng cơ bản.2.hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Y.4. Bạn có thể tạo văn bản dạng cột bằng hai cách: Sử dụng nút Columns trên thanh công cụ chuẩn hoặc dùng menu Format/Columns. Lệnh Undo và lệnh Repeat cùng chia sẻ một vị trí trên menu Edit.1. Tất cả các lệnh hiệu chỉnh và định dạng đều có hiệu lực. các tiêu đề đầu trang (Header) hay hạ mục cuối trang (Footer). Không hiển thị các lề.  Phóng to/thu nhỏ màn hình (Zoom Control) Ta có thể phóng to/thu nhỏ màn hình để tiện theo dõi trong quá trình soạn thảo văn bản bằng cách vào menu View/Zoom hoặc sử dụng nút Zoom Control 5.Chọn phần văn bản cần chia cột. 24 . Các chế độ hiển thị văn bản trong cửa sổ soạn thảo  Chế độ Normal Vào menu View/Normal. Chế độ hiển thị bình thường. Cho phép bạn xem rất nhiều mức chi tiết và sắp xếp lại văn bản của tài liệu một cách nhanh chóng. hiển thị tài liệu rất dễ đọc trên màn hình. hoặc Click vào nút .

Width and spacing: độ rộng cột (Width) và khoảng cách (Spacing) giữa các cột. các cột sẽ có độ rộng bằng nhau. cỡ giấy.  Cách 2: Sử dụng menu Format/Columns . Định dạng văn bản theo dạng cột . Bạn thực hiện như sau: Đặt dấu chèn tại vị trí muốn chia cột. in ấn) Canh lề đoạn văn bản Có 4 cách canh lề đoạn văn bản như sau: Left (canh trái): canh thẳng lề trái nhưng lề phải sẽ so le nhau.Presets: các mẫu chia cột định sẵn. Whole document: cho toàn văn bản.Apply to: phạm vi văn bản được chia thành cột. Click chọn OK.3. Selected text: chia cột cho khối văn bản được chọn (mặc nhiên).Equal column width: Nếu chọn. .Number of columns: chọn số cột muốn chia.Line between: bật/tắt đường phân cách giữa các cột. Định dạng trang văn bản (đặt lề. hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + Shift + Enter 5. xuất hiện hộp thoại: . Vào menu Insert/Break/chọn mục Column Break.Click vào nút . Lưu ý: sau khi đã thực hiện các bước trên. . . . bạn có thể chia lại độ cao các cột bằng tay theo ý muốn (cân bằng các cột). . 25 .. hƣớng in.Chọn phần văn bản cần chia cột. This Point Forward: từ vị trí dấu nháy trở về sau.Vào menu Format/Columns.4. sau đó Drag để xác định số cột.

Chọn các đoạn văn bản cần định dạng.  Cách thực hiện: . hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + L Canh giữa.  Định dạng đoạn văn bản bằng cách sử dụng thước ngang (Ruler) . phải của văn bản. hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + R Canh đều. (Increase Indent) và  Định dạng đoạn văn bản bằng cách sử dụng menu Format/Paragraph . hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + E Canh phải. . hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + J Tạo độ lệch các dòng trong đoạn so với lề Khi chưa định dạng thì các dòng trong đoạn sẽ được hiển thị từ lề trái sang phải của đoạn.Chọn canh lề bằng các nút công cụ trên thước ngang Ghi chú: Đối với Left indent có thể sử dụng nhanh 2 nút (Decrease indent) trên thanh công cụ Formatting.Hanging indent: các dòng từ dòng thứ hai trong đoạn đều thụt vào so với dòng đầu tiên. MS Word cho phép thay đổi cách thể hiện các dòng trong đoạn như sau: . .Vào menu Format/Paragraph. Right (canh phải): canh thẳng lề phải nhưng lề trái sẽ so le nhau. . phải của đoạn văn bản. .Center (canh giữa): canh thẳng ở giữa so với lề trái. . gồm các nút: Canh trái.Chọn các đoạn văn bản cần định dạng .Right indent: các dòng trong đoạn đều thụt vào so với lề phải của văn bản.Sử dụng thanh công cụ Formatting. Justify (canh đều): canh thẳng 2 lề trái.Left indent: các dòng trong đoạn đều thụt vào so với lề trái của văn bản. xuất hiện hộp thoại: Lớp Indents and Spacing 26 .Chọn các đoạn văn bản cần định dạng.First line indent: dòng đầu tiên thụt vào so với các dòng còn lại trong đoạn.

Spacing: Định khoảng cách giữa các đoạn. bao gồm: + Before: khoảng cách giữa đoạn hiện hành và đoạn phía trên (mặc nhiên 0). + Special None: lề theo qui định của Left và Right indent. + Line Spacing: Định khoảng cách giữa các dòng trong Paragraph.Định dạng đoạn văn bản . gồm có các mục: Left. Hanging: Đặt độ lệch cho các dòng không phải là dòng đầu tiên của đoạn (được xác định trong mục By). : Có các lựa chọn sau: + Right : Độ lệch phải. Right. + After: khoảng cách giữa đoạn hiện hành và đoạn phía dưới (mặc nhiên 0). First Line: Đặt độ lệch cho dòng đầu tiên của đoạn (được xác định trong mục By). . . Centered.Alignment: Canh lề cho đoạn.Indentation: Tạo độ lệch các dòng trong đoạn so với lề: + Left : Độ lệch trái. Justified. Lớp Line and Page Breaks 27 .

Dòng quả phụ là dòng đứng lẻ loi ở đầu trang tiếp theo. xuất hiện hộp thoại: 28 . Suppress line number: chọn đặt không in con số chỉ dòng trong đoạn. Trình bày trang in (Page Setup) Khi mở một tài liệu mới thì Word sẽ sử dụng các thiết lập định sẵn về khổ giấy. Tuy nhiên ta có thể thay đổi các giá trị này lại cho phù hợp. các dòng khác nằm ở trang trước. Vào menu File/Page Setup. . các lề. Keep with next: chọn đặt tránh ngắt trang ở đoạn hiện hành và đoạn tiếp theo. Page break before: đặt dấu ngắt trang vào đầu đoạn hiện hành. các dòng khác nằm ở đầu trang sau. Dòng cô nhi là dòng nằm ở trang cuối trang trước. Keep lines together: chọn đặt tránh ngắt trang ở giữa đoạn.Cách ngắt dòng và ngắt trang Windows/ Orphan Control: chọn đặt tự động điều khiển dòng quả phụ/ cô nhi.. hướng in.. Don’t hyphenate: chọn đặt không dùng dấu nối khi ngắt dòng trong đoạn.

3: Inside: trong. B ottom 3 4 ottom B 2: Trang lẻ. L eft op B ottom R ight ottom Lề trang giấy ở chế độ in 1 trang B R ight Lề trang giấy ở chế độ in 2 trang trên 1 mặt giấy T eft op L T 1 T op 2 T Lề trang giấy ở chế độ in 2 mặt op 1: Trang chẵn.Gutter: dùng khi đóng thành sách. là khoảng cách dùng để đóng nẹp sách.Hộp thoại Page Setup Định lề trang in (Lớp Margin) . lề lề Form Edge: khoảng cách dùng để tạo Header và Footer (khoảng cách từ Top/ Bottom đến 29 Định lề trang in . 4: Outside: ngoài.

OK nếu muốn áp dụng các xác lập này cho tài liệu hiện hành. . sau đó chọn Yes nếu nuốn các xác lập này trở thành mặc nhiên.Paper size: định khổ giấy in. đây là hướng in mặc nhiên. nghĩa là sẽ áp dụng vào tất cả các tài liệu được tạo từ đó về sau. Chọn: .Orientation: định hướng trang in:  Portrait: hướng in đứng. H ƣớng in đứng Hƣớng in ngang Định khổ giấy in và hướng trang in 5. .4.Apply to: áp dụng các lựa chọn trên cho toàn văn bản (Whole Document) hay phần đang định dạng (This Section) hay từ vị trí con trỏ về sau (This point forward).4.Header/ Footer ) b. Định khổ giấy in và hướng trang in (Lớp Paper size) . .7 cm).Default. In trộn (mail merge) Giả sử Phòng Đào Tạo của một Trường Đại Học X muốn dùng Word để in Giấy Báo 30 . khổ giấy thường dùng là A4 (21x29.  Landscape: hướng in ngang.

họ tên. Ví dụ: Tạo phiếu báo dự thi:  Cách thực hiện: Bước 1: Tạo tập tin dữ liệu nguồn (Data Source) bằng chức năng Table của Word: Hoten Sbd Ngsinh Qquan DT Kvuc Phong GC 31 .Đối tượng: 5 Khu vực: 1 Phòng thi: 0255A Đúng 8 giờ 00 ngày 27 tháng 08 năm 2002. số báo danh. hay là Table trong Access..Quê quán: Châu Thành .Ngày sinh: 23/05/1978 . các tiêu đề thư. TRƯỜNG ĐẠI HỌC X CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập .. trong khi một số phần văn bản khác sẽ thay đổi trong mỗi giấy báo (ví dụ. Chiều 28/08/2002: Lý.. Sử dụng chức năng Mail Merge trong Word giúp bạn tiết kiệm thời gian hơn khi thực hiện công việc này. Trong đó: tập tin thứ nhất chứa dữ liệu nguồn_phần thay đổi (Data Source. số báo danh.----------------GIẤY BÁO DỰ THI --------------------Trường Đại Học X báo tin cho: . thông thường tập tin này có thể được tạo ra từ Table của Word. như họ tên. trên các giấy báo dự thi này sẽ có những phần văn bản tương tự trên từng thư (ví dụ... + Mọi sai sót trên giấy báo thi điều chỉnh tại P.Tự do .ĐẠI HỌC X ============================================================ + Lịch thi: Chiều 27/08/2002: Toán. nột dung thư và kết thúc thư). Sẽ rất mất thời gian nếu tạo từng thư một theo thủ công (tức nhập tên của từng thí sinh trong mỗi Giấy Báo Dự Thi).Thí sinh: Sơn Nữ Phà Ca Số báo danh: CTA 01234 HĐTS NĂM 2002 . Mail Merge là chức năng dùng để trộn 2 tập tin lại với nhau. ngày sinh.Cần Thơ .Đại Học X trước 27/08/2002.Dự Thi cho thí sinh... + Chú ý: Khi đi nhớ mang theo giấy chứng nhận ưu tiên và các giấy tờ khác.). ngày sinh.Hạnh phúc -------------.. có mặt tại phòng thi 0255A Trường Đại Học X để nghe phổ biến qui chế thi và các thủ tục thi HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH . Tập tin thứ hai là mẫu thƣ_phần cố định (Form Letter) được thiết kế trong màn hình Word. hoặc là một bảng tính trong Excel.). Sáng 28/08/2002: Hóa.Đào Tạo ..

Chú (Main nhớ mang để  . Bước 3: Thực hiện thao tác trộn thư.Thí sinh:  Số báo danh:  ..Cần Thơ Phụng Hiệp 8 .Sơn Nữ Phà CTA Ca 01234 Trần Thanh CTA Vũ 01235 Nguyễn Hoàng Ân …….Đối tượng:  Khu vực:  Phòng thi:  Đúng 8 giờ 00 ngày 27 tháng 08 năm 2002.Từ tập tin chính (mẫu thư) được tạo ở bước 2.Đào Tạo .Lưu và đóng tập tin này lại với tên là Dulieu.Cần Thơ Trà Nóc .ĐẠI HỌC X ============================================================ + Lịch thi: Chiều 27/08/2002: Toán. xuất hiện hộp thoại Mail Merge Helper : 32 .Tự do .. + Mọi sai sót trên giấy báo thi điều chỉnh tại P..Quê quán:  . Sáng 28/08/2002: Hóa. CTA012 36 23/05/1978 30/08/1980 02/09/1985 Châu Thành 5 .Đại Học X trước 27/08/2002.9 Cần Thơ 1 3 2 0255A 0255A 0254A X X .Ngày sinh:  .Tạo tập tin+chínhý: Khi điDocument)theo làm mẫu thư.Hạnh phúc ----------------GIẤY BÁO DỰ THI --------------------- Trường Đại Học X báo tin cho: . Chiều 28/08/2002: Lý.doc Bước 2: TRƯỜNG ĐẠI HỌC X HĐTS NĂM 2006 -------------CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập . . tập tin này được tạo bằng Word và có thể được trang trí hoa văn. hình ảnh. vào menu Tools/Mail Merge. có mặt tại phòng thi  Trường Đại Học X để nghe phổ biến qui chế thi và các thủ tục thi HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH .

Word sẽ hiển thị thông báo đề nghị bạn chỉnh sửa tập tin chính (Edit Main Document). .Các bước thực hiện trộn thư . .Click vào nút Create và chọn mục Form Letter.Click vào nút Get Data và chọn mục Open Data Source.Chọn tập tin dữ liệu đã tạo ở bước 1 từ hộp thoại Open Data Source.Chọn tiếp mục Active Window. . Thông báo đề nghị chỉnh sửa tập tin chính 33 .

1 12 Ý 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Thanh công cụ Mail Merge nghĩa các nút trên thanh công cụ: 1. mỗi mẫu tin được in trên một trang. bạn chọn và nhập thông tin theo đúng hướng dẫn. . mỗi mẫu tin được in trên một trang. Xét ví dụ trên: o Đặt con trỏ tại vị trí 9. cùng. . 6. Edit Data Source: Chỉnh sửa tập tin hành. xuất ra máy in. hộp thoại Insert Word Field xuất hiện.Chọn các trường của Word trong mục Insert Word Field để chèn vào mẫu thư. dữ liệu. trộn thư.Chọn các trường của tập tin dữ liệu trong mục Insert Merge Field để chèn vào mẫu thư theo đúng vị trí (1-8). 2. Insert Merge Field: Chọn các trường 7. Mail Merge Helper: hiện hộp thoại thư. Previous Record: Chuyển về mẫu tin 11. Insert Word Field: Chọn các trường 8. Mail Merge Helper. 4. Merge to Printer: thực hiện trộn thư phía trước. 34 . o Click vào nút Insert Word Field và chọn If… Then… Else. Merge to New Document: thực hiện tiên. 3. Go to Record: Chọn mẫu tin hiện 12. 5. sau. Next Record: Chuyển đến mẫu tin phía của tập tin dữ liệu để chèn vào mẫu thư. Last Record: Chuyển đến mẫu tin cuối của Word để chèn vào mẫu thư. View Merged Data: Xem kết quả trộn 9. First Record: Chuyển về mẫu tin đầu 10.Bước 4: Sử dụng thanh công cụ Mail Merge để trộn thư.

Word sẽ tạo ra một dòng mới và tăng chiều cao thêm một hàng (Bảng bên dưới rất khó tạo nếu sử dụng điểm dừng Tab).Muốn chuyển kết quả ra tập tin thì Click vào nút Merge to New Document trên thanh Mail Merge. nếu một phần văn bản nào đó không vừa khít vào dòng đơn. Ký hiệu Ý nghĩa Left Tab: Văn bản được canh trái so với vị trí điểm Tab. có thể nhấn mạnh (làm nổi) các phần của bảng bằng cách sử dụng Borders và Background Shading (khung và nền). Thao tác tạo bảng Một bảng trong Word là một công cụ rất đa năng để sắp xếp văn bản theo các hàng (rows) và các cột (columns).5. hội thoại Mail Merge Helper xuất hiện. dễ dàng điều chỉnh kích thước của hàng và cột.Muốn thay đổi tập tin chính (Main document) hay tập tin dữ liệu (Data source) thì chọn lại lệnh Tools/Mail Merge. Nếu muốn lưu tập tin này thì chọn lệnh File/Save. Cũng có thể các thao tác định dạng dữ liệu trong các ô. Dữ liệu trong bảng có thể được sắp xếp lại theo một trật tự nào đó. Giao của dòng và cột tạo thành ô (cell). . 5. Decimal Tab: Văn bản được Center Tab: Văn bản được canh theo dấu chấm thập phân canh giữa so với vị trí điểm Tab. Các thao tác tạo bảng biểu trong văn bản 5. Ký hiệu Ý nghĩa Right Tab: Văn bản được canh phải so với vị trí điểm Tab. Ví dụ.Các thành phần nằm trong cặp dấu móc << >> là tên trường (dòng đầu tiên) của tập tin dữ liệu.hộp thoại Insert Word Field Ghi chú: .1. tại vị trí điểm Tab.5. mỗi mẫu tin được ghi vào một trang. Sử dụng bảng có nhiều thuận lợi hơn so với việc sử dụng điểm dừng Tab. Khi cần thiết có thể chuyển bảng thành văn bản và ngược lại. Một bảng(Table) của Word trên màn hình 35 . khi đó Word sẽ tự động mở tập tin mới và đưa kết quả vào đó. chọn nút lệnh Edit tƣơng ứng để mở tập tin khác. . Bar Tab: Chèn một vạch dọc trên dòng. nhưng không phải điểm dừng Tab.

Ghi chú:  Có thể sử dụng chuột để Click chọn ô cần chuyển tới. 36 Tạo bảng bằng menu lệnh Hình 12.Click vào nút Insert Table trên thanh công cụ Standard.  Number of Columns: số cột  Number of rows: số hàng  AutoFit behavior: tự động điều chỉnh bảng cho vừa khít với văn bản..5.. Alt + Page Up: về ô đầu của cột hiện hành. Hiệu chỉnh và định dạng văn bản trong ô bằng cách sử dụng các kỹ năng định dạng và hiệu chỉnh đã nêu trong các chương trước. phải. Sử dụng nút Insert Table .  AutoFormat: dùng để chọn các bảng đã được định dạng sẵn  Click OK để tạo bảng. Định dạng bảng a) Di chuyển con trỏ trong bảng    : qua trái. Alt + Home: về ô đầu của dòng hiện hành.  Khi con trỏ đang ở ô cuối cùng.  Chọn menu Table/Insert/Table. 5. xuất hiện hộp thoại như hình bên. lên xuống. Shift + Tab: chuyển đến ô trước đó. nếu nhấn phím Tab thì Word sẽ tự động chèn thêm một dòng mới ở cuối bảng. Word sẽ chèn thêm một đoạn mới trong ô.2.2: Tạo bảng bằng nút công cụ .Drag chọn số hàng và cột cho Table.Đặt dấu nháy tại vị trí cần chèn Table.. Click vào ô đó và nhập văn bản bình thường. Word sẽ tự động tách văn bản xuống dòng dưới và tự động tăng chiều cao lên một hàng để tiếp tục chứa dữ liệu mới.. Nếu nhấn Enter trong ô. . Chú ý rằng nếu đến biên phải của ô. Alt + End: đến ô cuối của dòng hiện hành. Tab: chuyển đến ô kế tiếp.  Bật tắt lưới phân cách: Table/ Show (Hide) Gridlines b) Nhập văn bản vào bảng Để nhập văn bản vào một ô của bảng. Alt + Page Down: đến ô cuối của cột hiện hành. .  Sử dụng menu Table/Insert/Table  Đặt dấu nháy tại vị trí cần chèn Table.

c) Chọn hàng. cột và ô Click vào đây để chọn một dòng Click vào đây để chọn một cột Click vào đây để chọn một ô Cách chọn một hàng. hoặc R_Click. chọn Insert Rows.  Click vào nút Insert Columns c. Chèn cột  Chọn số cột cần chèn. d) Chèn hàng. Chèn hàng  Chọn số hàng cần chèn. cột hoặc ô thì Drag chuột theo cách trên. Lưu ý: hàng được chèn vào sẽ nằm phía trên của hàng được chọn. . Các ô mới chèn vào sẽ đẩy ô hiện hành sang phải Các ô mới chèn sẽ đẩy ô hiện hành xuống dưới Chèn hàng và đẩy hàng hiện hành xuống dưới Hình 12. Lưu ý: cột được chèn vào sẽ nằm phía bên trái của cột được chọn. xuất hiện hộp thoại: . chọn Insert Columns.2: Tạo bảng bằng menu lệnh Chèn cột và đẩy cột hiện hành sang phải Chèn thêm ô 37 . Chèn ô  Chọn số ô cần chèn. cột và ô a. hoặc R_Click. cột và ô Để chọn nhiều hàng.  Click vào nút Insert Rows b.  Click vào nút Insert Cells .

d. c. xuất hiện menu đối tượng: Chèn bảng Chèn cột. chọn Delete Rows. hàng được chèn vào sẽ nằm ở phía dưới Chèn ô Chèn bảng. cột được chèn vào sẽ nằm ở bên phải Chèn hàng. cột và ô a. Xoá các ô đã chọn và đẩy các ô bên phải sang trái Xoá các ô đã chọn và đẩy các ô phía dưới lên trên Xoá hàng và đẩy các hàng ở dưới lên trên Xoá cột và đẩy các cột ở bên phải sang trái Xoá ô d. Xóa hàng  Chọn số hàng cần xóa.  Chọn menu Table/Delete.  . hàng. Dùng menu Table/Insert  Xác định số hàng. Dùng menu Table/ Delete  Xác định số hàng. Xóa ô  Chọn số ô cần xóa. số cột hoặc số ô cần chèn  Chọn menu Table/Insert. ô bằng menu e) Xóa bảng. cột . hàng được chèn vào sẽ nằm ở phía trên Chèn hàng. chọn Delete Cells. cột được chèn vào sẽ nằm ở bên trái Chèn cột. hàng.R_Click. b. Xóa cột  Chọn số cột cần xóa.  R_Click. xuất hiện menu đối tượng: Xoá bảng Xoá cột và đẩy các cột ở bên phải sang trái Xoá hàng và đẩy các hàng ở dưới lên trên 38 . số cột hoặc số ô cần xoá hoặc đặt trỏ vào ô bất kỳ nếu xoá bảng.  R_Click. chọn Delete Columns.

chọn vị trí đặt bảng. …  Lớp Row: cho phép thay đổi độ cao của hàng. Dùng menu Table/ Table Properties  Lớp Table: cho phép canh lề cho bảng. hàng.  Lớp Column: cho phép thay đổi độ rộng của cột. canh lề dữ liệu trong ô. Ghi chú: Thay đổi thuộc tính cho bảng  D_Click trên đường lưới (Gridline) bên phải của cột để tự động điều chỉnh 39 . cột .  Lớp Cell: cho phép thay đổi kich thước của ô. chọn đường viền và tô màu.Xoá ô Xoá bảng. Điều chỉnh chiều cao của hàng Drag vào đây chuột Điều chỉnh chiều cao của hàng b. ô bằng menu f) Điều chỉnh kích cỡ của các ô a. Điều chỉnh độ rộng của cột Drag chuột vào đây Điều chỉnh độ rộng của cột a.

Merge cells before split: trộn ô trước khi tách. Tách ô  Chọn các ô cần tách. hoặc R_Click/ Split Cells. g) Di chuyển và điều chỉnh kích cỡ của bảng Di chuyển bảng: Drag vào đây Drag vào đây để điều chỉnh kích cỡ của bảng Di chuyển và điều chỉnh kích cỡ của bảng h) Ghép ô và tách ô a.(AutoFit) độ rộng của cột cho vừa với kích thước văn bản. hoặc R_Click/ Merge Cells b. Ghép bảng 40 . Number of rows: số hàng được tạo thành. Ghép ô  Chọn các ô muốn ghép.  Chọn lệnh Table/Merge Cells. Tách bảng Tách ô Đặt con trỏ nằm trên dòng cần tách (dòng đầu tiên của bảng mới) và chọn lệnh Table/Split Table. hoặc gõ tổ hợp phím Ctrl + Shift + Enter.  Tự động điều chỉnh (AutoFit) độ rộng của cột cho toàn bảng vừa với kích thước văn bản: chọn toàn bộ bảng.  Chọn lệnh Table/Split Cells. xuất hiện hộp thoại: Number of columns: số cột được tạo thành. sau đó D_Click trên đường lưới (Gridline) bên phải của bất kỳ cột nào. i) Tách bảng và ghép bảng a. b.

Word cho chọn tối đa 3 cột để làm cơ sở cho sự sắp xếp (gọi là các khóa sắp xếp).Click vào nút Sort Ascending xếp giảm. bắt đầu là hàng đầu tiên của bảng.  Click chọn OK để sắp xếp dữ liệu trong bảng. nếu giá trị trong khóa thứ nhất bằng nhau thì sắp xếp theo khóa thứ 2. 41 .6. k) để sắp xếp tăng. j) Điền số thứ tự cho bảng Chọn cột muốn điền số thứ tự và chọn lệnh Format/Bullets and Numbering hoặc Click vào nút Numbering trên thanh Formating (tương tự như đối với văn bản thường). No Header Row: thông báo cho Word biết vùng dữ liệu đã chọn không có dòng tiêu đề. xuất hiện hộp thoại: Sort By: khóa sắp xếp thứ nhất (khóa chính).Xoá bỏ các dòng trống giữa hai bảng thì các bảng sẽ được ghép lại.Chọn lệnh: Table/Heading Rows Repeat. khi sang trang thì hàng tiêu đề của bảng sẽ không được lặp lại.  Sử dụng nút Sort Ascending Tables And Borders .Đặt con trỏ vào cột cần sắp xếp . hoặc Sort Descending để sắp và Sort Descending trên thanh công cụ Lặp lại tiêu đề bảng trên mỗi trang Khi bảng có nhiều hàng và nằm trên nhiều trang liên tục. 3 (khóa phụ).Dữ liệu chứa trong Table có thể được sắp xếp theo một trật tự nào đó tùy theo yêu cầu của người sử dụng. Khóa thứ nhất được ưu tiên sắp xếp trước. 5. .Chọn các hàng cần lặp lại trên mỗi trang. Then By: khóa sắp xếp thứ 2. Sắp xếp dữ liệu trong bảng và tính toán . Muốn cho Word tự động lặp lại hàng tiêu đề trên đầu của mỗi trang thì thực hiện như sau: . Sắp xếp dữ liệu trong Table  Chọn các khoá sắp xếp và thứ tự sắp tương ứng với khoá. Trong mỗi khóa ta có thể chọn sắp xếp tăng (Ascending) hoặc giảm (Descending).  Chọn có/ không có dòng tiêu đề. nếu giá trị trong khóa thứ nhất và khóa thứ 2 bằng nhau thì sắp xếp theo khóa thứ 3. Option: cho phép thay đổi các tuỳ chọn khi sắp xếp dữ liệu. Header Row: thông báo cho Word biết vùng dữ liệu đã chọn có dòng tiêu đề.  Sử dụng menu Table/Sort  Quét chọn khối cần sắp xếp dữ liệu.  Chọn menu Table/Sort.

3. BELOW. kế tiếp là 2. kẻ đường viền và tô nền. tính trung bình. … Quy ƣớc tên gọi của các ô trong bảng: A1 A2 A3 B1 B2 B3 C1 C2 C3 D1 D2 D3  Tên cột: cột đầu tiên là cột A. 4. thay đổi hướng và canh lề cho văn bản trong ô. …  Tên ô: giao giữa cột và hàng. C.. m) Các định dạng cơ bản trên bảng Sau khi tạo bảng xong. LEFT. Các thao tác định dạng nêu trên có thể được thực hiện bằng thanh công cụ Tables And Borders.  Chọn các công thức vừa được sao chép. …  Tên hàng: hàng đầu tiên là hàng 1. D. Thực hiện các phép tính 42 . để trang trí thêm cho bảng bạn có thể vẽ thêm bảng khác trong bảng hiện tại..l) Thực hiện các phép tính trong bảng Chức năng chính của Word là dùng để soạn văn bản nên việc tính toán bị hạn chế rất nhiều so với phần mềm chuyên nghiệp như EXCEL. Ví dụ: giao của cột C và hàng 2 là ô C2. tính tổng.  Nhấn phím F9 để cập nhật lại giá trị mới.  Cách thực hiện:  Đặt con trỏ tại ô cần tính toán và chọn lệnh Table/Formula  Công thức bắt đầu bởi dấu =  Nhập trực tiếp hàm cần tính vào ô Formula hoặc chọn hàm được liệt kê trong hộp Paste Function.  Click chọn OK để thực hiện. kế tiếp là B. RIGHT) hoặc có thể được đưa vào bằng tên ô  Chọn dạng hiển thị số tại mục Number Format.  Tham số của hàm có thể do Word tự động đề nghị (ABOVE. Ghi chú: ta có thể tính toán cho các ô còn lại có cùng phép tính bằng cách:  Sao chép công thức vừa tính được đến các ô khác. nhân. chia. Tuy nhiên ta có thể thực hiện các phép tính đơn giản như: cộng. trừ.

cột hoặc ô 9. Thay đổi hướng văn bản . Distribute Rows: Đặt các hàng bằng nhau 13. Border Color: Chọn màu đường biên 6. chọn tiếp kiểu cần canh lề. Table AutoFormat: Định dạng bảng tự động 15.Chọn các ô cần canh lề. Split Cells: Chia ô 11. Align: Chọn kiểu canh lề của văn bản trong ô 12.Bật/ tắt thanh công cụ: View/ Toolbars/ Tables And Borders 1 2 18 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Thanh công cụ Tables And Borders Ý nghĩa các nút trên thanh công cụ: 1. Vẽ các Gridline của bảng 2.Chọn nút thứ 11 (Align) hoặc R_Click bên trong khối chọn tiếp mục Cell Alignment. Kẻ khung và tô màu nền cho bảng . . 6 và 7 để kẻ khung và tô màu nền cho bảng. Draw Table: Vẽ bảng. Line Style: Chọn kiểu đường biên 4. Canh lề cho văn bản trong ô . Sort Ascending: Sắp xếp tăng. AutoSum: tự động tính tổng . Insert: Chèn bảng. Borders: Gán hoặc xóa các biên 7.Dùng các nút thứ 5. Eraser: Xóa các Gridline 3. . 18.Chọn các ô cần đổi hướng. Distribute Columns: Đặt các cột bằng nhau 14. Merge Cells: Nối các ô a. Lưu ý: Có thể kẻ khung và tô màu nền cho bảng bằng chức năng Borders and Shading trong menu Format b.Chọn nút thứ 15 (Change Text Direction) hoặc R_Click bên trong khối chọn tiếp 43 10. Sort Descending: Sắp xếp giảm. . c. Shading Color: Màu nền 8. 17.Chọn các ô cần kẻ khung và tô nền. Line Weight: Độ dáy nét 5. Change Text Direction: Thay đổi hướng văn bản 16. hàng.

mục Text Direction hoặc vào menu Format/ Text Direction. n) Chuyển văn bản thành bảng Giả sử có đoạn sau, với khoảng cách giữa các cột là một phím Tab. Bây giờ muốn chuyển văn bản trên thành bảng có 4 hàng và 3 cột.

Canh lề cho văn bản

 Cách thực hiện:
 Chọn khối văn bản muốn chuyển thành bảng.  Chọn lệnh Table/ Convert/ Text to Table, Word sẽ phân tích văn bản được chọn và đề nghị số cột (Number of columns), số hàng (Number of rows). Nếu không đồng ý thì có thể chọn lại.  Separate text at: chọn dấu phân cách văn bản, Word dựa vào đó để phân chia số cột, số hàng. Paragraphs: dựa vào đoạn văn bản, mỗi đoạn tạo thành một ô. Tabs: dựa vào ký hiệu Tab. Commas: dựa vào ký hiệu dấu phẩy (,). Others: dựa vào ký hiệu khác do bạn tự nhập vào.  Click OK để thực hiện. o) Chuyển bảng thành văn bản Chuyển văn bản thành bảng

Lệnh Table/ Convert/ Table to Text sẽ chuyển dữ liệu trong các ô của bảng thành văn bản, nghĩa là nó thực hiện công việc ngược lại với lệnh Table/ Convert/ Text to Table.

 Cách thực hiện:
 Chọn khối có dữ liệu cần chuyển thành văn bản.  Chọn lệnh Table/ Convert/ Table to Text.  Separate text with: chọn dấu phân cách văn bản tạo thành. Click OK để thực hiện. Chuyển bảng thành văn bản 44

5.7. Chèn thêm đối tƣợng vào văn bản Chèn ký tự đặc biệt Cách làm: + Nhấn vào Insert/Symbol + Cửa sổ symbol xuất hiện, nhấn chọn Font và ký tự cần + Chọn xong nhấn Insert để chèn ký tự đó vào vị trí con trỏ chuột bạn đang đặt.

Chèn hình ảnh Cách làm: + Nhấn vào Insert/Picture Clip Art = hình nghệ thuật From File= chèn ảnh từ 1 file trên máy AutoShape = chèn hình vẽ ……

45

5.8. Tạo số trang - tiêu đề, hạ mục Chèn (tạo) tiêu đề đầu hoặc cuối trang Cách làm: vào View/Header and Footer Khi đó con trỏ chuột sẽ nháy trên Header, đánh nội dung vào. Nếu muốn tạo tiêu đề cuối trang thì di chuột xuống cuối trang và nhấn trái chuột vào khung Footer

Chèn (tạo) số trang Cách làm: vào Insert/Page Numbers Khi đó cửa sổ Numbers xuất hiện Ta thực hiện chọn như sau

46

Bài tập: 1: Tạo văn bản với các tab 2: Tạo văn bản với các bảng dữ liệu 3: Tạo văn bản với các header và footer 4: Tạo văn bản và thực hiện cách trộn thư Chƣơng 6. Phần mềm Bảng tính Excel 6.1. Khởi động Excel - Giới thiệu bảng tính Khởi động Excel Cách 1: Chọn lệnh Start / Programs / Microsoft Excel Start / All Programs / Microsoft Office / Microsoft Office Excel Cách 2: D_Click vào biểu tượng Microsoft Excel trong màn hình nền (Desktop). Cách 3: D_Click lên tập tin Excel có sẵn trong máy (*.xls). Tập tin sẽ tự động gọi chương trình excel trước và sau đó mở luôn file excel đó. Thoát khỏi Microsoft Excel Cách 1: Click vào nút Close Cách 2: Chọn lệnh File/ Exit. Cách 3: Nhấn tổ hợp phím Alt + F4. 6.2. Cách tạo lập bảng tính
Tập tin của Excel có phần mở rộng .XLS. Các thao tác mở file, đóng file, lưu file tương tự như Word.

.

47

75 48 .1 Định dạng bảng tính Định dạng hiển thị dữ liệu số .. . canh phải. Percentage. Chọn loại thể hiện ở khung Category: Định dạng hiển thị dữ liệu số Thể loại General Công dụng Ví dụ Định dạng số mặc định. Date.Địa chỉ của ô hiện hành Kết nối vào trang web Online của Microsoft Office 6. giữ nguyên dạng ban 15. ..Chọn vùng dữ liệu cần định dạng.Chọn menu Format/ Cells/ Number.3. Trong mỗi loại lại có nhiều cách chọn mã định dạng.3.Chọn quy định cách thể hiện số cho dữ liệu trong hộp thoại Format Cells. Một số có thể hiển thị theo nhiều loại như Number. Dữ liệu số khi nhập vào một ô trên bảng tính sẽ phụ thuộc vào 2 thành phần: Loại (Category) và Mã định dạng (Format code). Định dạng dữ liệu trong bảng tính 6..

giờ được hiển thị theo một số kiểu 2:30 PM tiêu chuẩn. 1/5 Time Percentage Fraction Scientific Định dạng số khoa học. Phone Number .. chọn lệnh Start/ Settings/ Control Panel/ Regional and Language Options 49 . Tăng thêm một số lẻ thập phân. Định dạng kiểu phần trăm.  Cách thay đổi đơn vị tiền tệ dùng trong Excel: Sử tiền các nút trong Excel và các ứng Để thay đổi đơn vịdụng tệ dùng trên thanh Formatting dụng Windows khác. 2 3.234..50 xuất hiện dọc theo các cạnh trái của ô).25E+3 quá nhiều chữ số. như dấu đô la. bao gồm: Zip Code. triệu. Giảm bớt một số lẻ thập phân. 2. Định dạng kiểu tiền tệ. các ký hiệu tiền tệ khác. 14:30:20 Một cách định dạng mà các giá trị trong các ô được chọn 184% được nhân với 100 và kết quả hiển thị với biểu tượng %.50 Accounting theo các dấu thập phân của giá trị tiền tệ. số chữ số thập phân tùy ý và màu hay dấu ngoặc đơn (1. sử dụng ký hiệu mũ cho các số có 1.0E-2 Một định dạng coi số như văn bản (dữ liệu sẽ được canh 0123 trái trong ô). ngày tháng được hiển thị theo 09/12/2003 một số kiểu tiêu chuẩn..14159 phẩy.25 số chữ số thập phân tùy ý và màu hay dấu ngoặc đơn (cho VND 500 các số âm). 00112 Bộ các dạng hữu ích. . 5 5. Date Định dạng ngày tháng chung. Sep-12-03 Định dạng giờ chung.. Currency Định dạng tiền tệ đặc biệt được thiết kế để canh các cột $75. 1 2. Định dạng kiểu ngăn cách phần ngàn. Number 15234 Định dạng số năng động có thể được hỗ trợ bằng các dấu 3. 3 4 4. (Ký hiệu tiền tệ $5.đầu khi nhập vào. 24. 25/12/2003 Ta có thể định dạng nhanh cách hiển thị số bằng cách sử dụng các nút trên thanh công cụ Formatting: 1. $15.152% Kiểu định dạng dưới dạng phân số. Định dạng tiền tệ. 9810-123 12-34-56 Text Special Custom Một danh sách các dạng tiêu chuẩn hay bất cứ dạng tuỳ INV-0075 chọn nào mà bạn cần (như mô tả trong hộp thoại trên).57) (cho các số âm).

Trong lớp Regional Options. . xuất hiện hộp thoại Nhập ký hiệu tiền tệ mới trong mục Currency Symbol.Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Alignment. phân bố dọc (Vertical) và hướng thể hiện dữ liệu (Orientation). Vertical 3. Merge Center and trong ô trong một ô phần: phân bố 4. Click chọn lệnh Customize. xuất hiện hộp thoại: 50 . Canh lề dữ liệu Sự phân bố dữ liệu phụ thuộc vào 3 thành Thay đổi đơn vị tiền tệ 1. Chọn lớp Currency. . Orientation 3 1 2 4 Sự phân bố dữ liệu trong một ô ngang (Horizontal).Chọn vùng dữ liệu cần định dạng. Click chọn lệnh Apply. Horizontal 2.

. Canh phải 4. Vertical: phân bố dọc.Top : canh lề trên.Wrap text : canh lề giữa. . Size (kích cỡ chữ). đậm. .Right : canh lề phải... : nằm chung trong ô. Canh đều 5. Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Font. Trộn ô và canh giữa Định dạng sự phân bố dữ liệu trong một ô Horizontal: phân bố ngang. . bạn chọn thay đổi các thành phần tương tự như với hộp thoại Font của Word. Font Style (loại nghiêng. . : canh lề giữa.1 2 3 4 5 1.Center : dạng mặc nhiên.General .Center . . : canh trên dưới. Canh giữa 3. .Bottom . Kẻ khung cho bảng tính 51 . và Effects (hiệu ứng).Justify .Shrink to fit: canh vừa với ô.Fill : lấp dữ liệu đầy ô. được chọn .Center across selection: canh giữa vùng .). . gạch dưới .Justify : canh đều trái phải. Orientation: Chọn hướng thể hiện dữ liệu Định dạng ký tự Dữ liệu trong ô có thể định dạng ký tự theo các thành phần: Font (kiểu chữ).Merge cells: nhóm các ô lại.Left : canh lề trái. Ghi chú: Có thể định dạng nhanh việc canh lề và định định dạng ký tự bằng cách sử dụng các nút công cụ trên thanh Formatting hoặc phím gõ tắt tương ứng. Text control: điều chỉnh dữ liệu. Canh trái 2. : canh lề dưới.

Tô màu nền cho bảng tính Để tạo hiệu quả bổ sung cho các đường viền đã được vẽ.Chọn dạng đường kẻ thích hợp.Chọn mẫu màu nền trong mục hộp liệt kê thả Pattern. Ghi chú: Có thể Click chọn vẽ hay bỏ khung trực tiếp trong khung hiển thị của hộp thoại. dưới.Chọn nút Border trên thanh công cụ định dạng (Formatting). . . Inside: kẻ đường bên trong. Tô màu nền cho bảng tính 52 .. + Chọn màu đường kẻ trong mục Color. Border : Kẻ trên. bạn có thể dùng nhãn Patterns trong hộp thoại Format Cells để tô màu nền cho nhiều ô trong bảng tính.. . . Kẻ khung nhanh  Tô màu nền nhanh: Sử dụng thanh công cụ.Một tính năng hữu ích để làm nổi bật những thông tin cụ thể trong một bảng tính thêm các đường viền (Border) cho các ô quan trọng.Chọn màu nền trong mục Color.Xác định khối cần định dạng. Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Patterns . Chọn lệnh Format/ Cells/ Chọn lớp Border + Chọn kiểu đường kẻ trong mục Style. Kẻ khung cho bảng tính Tạo đường viền nhanh bằng cách sử dụng thanh công cụ. . + Chọn vẽ khung: Presets: None: bỏ đường kẻ. Outline: kẻ xung quanh.

6. Chọn nút Fill Color trên thanh công cụ định dạng (Formatting).4.3. 53 . đường viền. Thao tác sao chép. chọn Insert. Click vào nút Format Painter Chọn các ô mà bạn muốn sao chép định dạng.3 Sử dụng Style 6. . . Chèn xoá ô cột. .Xác định khối cần định dạng. hoặc R_Click. .Vào menu Edit/ Copy. Lưu ý: Hàng mới được thêm vào sẽ đẩy hàng được chọn xuống phía dưới. di chuyển dữ liệu.1. Chọn màu nền thích hợp. Sao chép và di chuyển dữ liệu Sử dụng chức năng Copy và Paste để sao chép dữ liệu . b.4. Size chữ. Lưu ý: cột mới được thêm vào sẽ đẩy cột được chọn sang bên phải. Thêm hàng (Row) + Chọn các hàng mà tại đó muốn chèn thêm hàng mới vào. Thực hiện theo các bước sau: Chọn ô có định dạng cần sao chép. Ví dụ như cần sao chép Font chữ. Để thực hiện được việc này.Chọn vùng dữ liệu nguồn cần sao chép. hoặc Click vào nút Paste 6. + Vào menu Insert/ Rows. bạn có thể sử dụng nút Format Painter .. hoặc nhấn Ctrl + V. kiểu chữ (Bold. hủy bỏ định dạng Để sao chép định dạng trong Excel ta làm như Word 6. Thêm cột (Column) + Chọn các cột mà tại đó muốn chèn thêm cột mới vào. + Vào menu Insert/ Columns. 6. hàng a. Italic). .. hoặc R_Click. màu nền. Sao chép định dạng bằng nút Format Painter Tô màu nền nhanh Đôi khi bạn cần sao chép định dạng từ một này sang các ô khác mà không sao chép dữ liệu trong ô. Thêm ô mới + Chọn các ô hoặc đưa con trỏ đến ô mà tại đó muốn chèn các ô trống vào.Di chuyển con trỏ ô đến ô đầu tiên của vùng đích.3. chọn Insert. hoặc nhấn Ctrl + C.2. c.4.2 Sao chép. hoặc Click vào nút Copy .Vào menu Edit/ Paste.

4. Chèn 1 ô hoặc nhiều ô. . Ô C3 có mối liên hệ với ô A1 như sau: C3 cách A1 hai cột về phía trái và C3 cách A1 hai dòng về phía trên. Chèn 1 ô hoặc nhiều ô. dữ liệu của ô hiện hành bị đẩy sang phải.Trong quá trình sao chép công thức thì các địa chỉ này sẽ tự động thay đổi theo phương. xuất hiện hộp thoại sau: 1. $B$2. 3. . Khi sao chép công thức này tới ô D5 thì công thức tại D5 có dạng giống công thức tại C3 nhưng địa chỉ đã thay đổi..Qui ƣớc viết: $<tên cột>$<chỉ số hàng>. chẳng hạn $A$1..3. Chèn cột. Cách sử dụng các hàm  Địa chỉ tƣơng đối .+ Vào menu Insert/ Cells.. Chèn hàng. B2. Mối liên hệ này phải được bảo tồn khi sao chép công thức tại ô C3 đến địa chỉ khác. Ví dụ: Giả sử ô C3 có công thức =$A$1+1 Khi sao chép công thức này tới ô D5 thì công thức tại D5 vẫn là =$A$1+1 =$ A$1+1 =$A $1+1 Địa chỉ tuyệt đối 54 =A 1+1 =B3 +1 Địa chỉ tương đối 1 2 3 4 . trong đó ô A1 gọi là ô liên hệ. hoặc R_Click. 2. . chọn Insert. 4. . dữ liệu của ô hiện hành bị đẩy xuống dưới.. tuyệt đối). chiều để bảo tồn mối quan hệ tương đối.. Áp dụng toán học trong bảng tính (địa chỉ tƣơng đối.Qui ƣớc viết: <tên cột><chỉ số hàng>. Ví dụ: Giả sử ô C3 có công thức =A1+1. chẳng hạn A1.. Thêm ô mới 6. ô liên hệ trong công thức tại ô D5 là ô cách D5: Hai cột về phía trái  cột B Hai dòng về phía trên  dòng 3 Như vậy công thức tại ô D5 phải là =B3+1  Địa chỉ tuyệt đối .Khi sao chép công thức thì các địa chỉ loại này sẽ không bao giờ thay đổi..

 Địa chỉ bán tuyệt đối (địa chỉ hỗn hợp) . =MOD(5.Khi sao chép công thức thì các địa chỉ loại này chỉ thay đổi ở thành phần tương đối còn thành phần tuyệt đối thì không thay đổi. Left. Upper. number2. divisor) ODD(number) PRODUCT(number1.) . =INT(5. Rept. Right. =ABS(12 .6)  5 =ODD(-2. Rank. Average. . Len. B$2..6)  5 =INT(-5. chẳng hạn $A1. Lower..2)  -3 Tính tích của các giá trị trong danh sách tham 55 INT(number) MOD(number..) Cú pháp ABS(number) Ý nghĩa và ví dụ Trả về giá trị tuyệt đối của một số thực. Ví dụ: =A$ 1+1 =B$ 1+1 Địa chỉ hỗn hợp Ghi chú : Có thể sử dụng phím F4 để luân chuyển giữa các loại địa chỉ trên.4. . Một số hàm thƣờng dùng (Sum. Min.. Max. =ODD(3. If.. = $C$3 = C3 = $C3 Chuyển đổi giữa các loại địa chỉ Sử dụng hàm: = TÊN HÀM ([Danh sách đối số]) C$3 = =$A 1+1 =$A 3+1 6. divisor là các số nguyên). Round.6)  6 Trả về số dư của phép chia nguyên number cho divisor (number..4. Int. 3)  2 Làm tròn trên tới một số nguyên lẻ gần nhất. . Mod.20)  8 Trả về số nguyên lớn nhất không vượt quá number.Qui ƣớc viết: cột tuyệt đối: $<tên cột><chỉ số hàng> hàng tuyệt đối: <tên cột>$<chỉ số hàng>.

Chọn toàn bộ bảng tính..criteria: chuỗi mô tả điều kiện. F4:F12) =SUMIF(C4:C12. Làm việc với các vùng .) SUMIF(range.13687. Ví dụ: "10". Chọn hàng. =SUMIF(C4:C12. . -6. 3. … . in ấn 1. number2.range: vùng mà điều kiện sẽ được so sánh. -2)  100 Tính căn bậc 2 của một số dương number. sum_range]) 6. 4. Chọn dãy ô liên tục. 2)  5. num_digits) SQRT(number) SUM(number1. . "<20". =ROUND(5.số. Chọn cột. 8. . =SQRT(36)  6 Tính tổng của các giá trị trong danh sách tham số.làm việc với các tệp bảng tính. 4)  -144 RAND( ) Trả về một số ngẫu nhiên trong khoảng từ 0 đến 1.sum_range: vùng được tính tổng. “NV”. ">15".14 =ROUND(145. Các ô trong vùng này sẽ được tính tổng nếu các ô tương ứng trong vùng range thỏa điều kiện. Chọn dãy ô không liên tục. -6. Nếu không có sum_range thì vùng range sẽ được tính. G4:G12) ROUND(number. 56 . =RAND( )  Số ngẫu nhiên Làm tròn số number với độ chính xác đến num_digits chữ số thập phân. 4)  8 Tính tổng các ô thỏa mãn điều kiện.13687. “>=6”) =SUMIF(B4:B12.. 3.5. 5. 2. “>=6”. =SUM(2. criteria [. =PRODUCT(2.

Click vào nút đầu tiên giao giữa thanh chứa tên cột và thanh chứa số của hàng.Mouse: Drag từ ô đầu đến ô cuối của vùng. Đồ thị trong Excel . . Click vào ô cuối của vùng.chèn các đồ hoạ vào trong bảng tính Một biểu đồ trong Excel được tạo ra từ dữ liệu trong bảng tính hiện hành. Vùng nhiều ô liên tục . Giữ phím Ctrl. nhấn giữ phím Shift kết hợp với các phím mũi tên. Nhiều ô cách khoảng Nhiều vùng cách khoảng Nguyên cột Nguyên dòng Toàn bộ Sheet Một phần của ô Giữ phím Ctrl. hay dữ liệu cho các ĐỒ THỊ TOÁN HỌC dưới đây: A B C D E F G 1 THỐNG KÊ SỐ LƢỢNG SINH VIÊN 2 3 NĂM TIN HỌC ĐIỆN TỬ CAO ĐẲNG 1992 4 1993 5 1994 6 1995 7 1996 8 1997 9 0 1 1998 100 154 96 145 166 173 154 54 53 38 78 93 75 94 0 45 60 80 128 160 245 ĐỒ THỊ TOÁN HỌC x -4 -3 -2 -1 0 1 2 Y1=2x2-6 Y2=x+7 26 12 2 -4 -6 -4 2 3 4 5 6 7 8 9 57 .Keyboard: Đưa con trỏ về ô đầu tiên. Cách chọn . Click vào chỉ số hàng. Click chọn từng ô.Loại vùng Vùng chỉ một ô Click vào ô cần chọn. Click vào tên cột cần chọn. D_Click vào ô cần chọn (hoặc Đặt trỏ vào ô.6. 6. Vì vậy trước khi xây dựng biểu đồ bạn cần tạo bảng tính có chứa các dữ liệu cần thiết bằng cách nhập dữ liệu trực tiếp hoặc sử dụng các hàm Excel để tính. Drag chọn lần lượt từng vùng. nhấn giữ Shift. gõ phím F2). Ví dụ như số liệu trong bảng THỐNG KÊ SỐ LƯỢNG SINH VIÊN theo từng năm học. sau đó chọn giống như chọn văn bản thông thường.Mouse + Keyboard: Đưa con trỏ ô về ô đầu tiên. Drag tiếp đến cột cuối (nếu chọn nhiều cột). Drag tiếp đến hàng cuối (nếu chọn nhiều hàng). hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + A.

Chọn loại biểu đồ Chọn biểu đồ con trong loại Chọn loại biểu đồ cần dùng Bƣớc 2 (Step 2 of 4-Chart Source Data): Chọn vùng dữ liệu.Chart Type): chọn loại biểu đồ. Dùng biểu đồ XY(Scatter) để vẽ đồ thị cho các hàm số Y1=2x2–6 và Y2= x+7 trên cùng một hệ trục toạ độ XY. .1 2 1 Cộng: 988 1 485 718 3 4 12 26 10 11 Yêu cầu: Dùng biểu đồ dạng cột để biểu diễn số lượng sinh viên các ngành theo từng năm học. + Series in: dữ liệu của từng đối tượng nằm theo hàng (Row) hay cột (Column) 58 . – Lớp Data Range + Data Range: vùng dữ liệu dựng biểu đồ.Vào menu Insert/Chart hoặc Click vào nút Chart Wizard . trên thanh Standard.Thao tác qua 4 bước của Chart Wizard như sau: Bƣớc 1 (Step 1 of 4 . Các thao tác tạo biểu đồ Ví dụ: Thực hiện yêu cầu (a): biểu diễn số lượng sinh viên các ngành theo từng năm. Dùng biểu đồ Pie để so sánh tổng số sinh viên của 3 ngành từ năm 92-98.

+ Value (Y) axis: tiêu đề trục Y. + Nút Add: Thêm dãy số liệu mới. Y.). . Titles: Đặt các tiêu đề cho biểu đồ. + Category(X) axis labels: Vùng dữ liệu làm tiêu đề trục X. Legend: Tùy chọn cho phần chú giải. Dữ liệu tương ứng được định nghĩa trong hộp Name và Values + Name: tên cho dãy số liệu của đối tượng được chọn trong danh sách Series. + Values: địa chỉ của dãy số liệu của đối tượng được chọn trong danh sách Series. Axes: Tùy chọn cho các trục toạ độ (X. nếu không có thì thì hộp Name sẽ trống. + Category(X) axis: tiêu đề trục X. + Nút Remove: Xóa dãy số liệu không dùng trong biểu đồ.. Bƣớc 3 (Step 3 of 4-Chart Options): xác định các tùy chọn cho biểu đồ. + Chart title: tiêu đề biểu đồ.. Gridlines: Tùy chọn cho các đường lưới.Vùng dữ liệu dựng biểu đồ Vùng dữ liệu từng thành phần – Lớp Series : vùng dữ liệu từng thành phần trong biểu đồ + Series: mỗi tên trong danh sách xác định một dãy số liệu trong biểu đồ (sinh viên mỗi ngành). khi đó bạn phải tự nhập tên vào. là địa chỉ ô tiêu đề của dãy số liệu. Data Label: thêm hoặc bỏ các nhãn Các tùy chọn cho biểu đồ 59 . Chú ý: những tên (name) này sẽ là nhãn cho chú giải (Legend) để xác định mỗi dãy số liệu trong biểu đồ.

As object in: chọn Sheet để đặt biểu đồ. Các biểu đồ minh hoạ theo số liệu bảng tính và các yêu cầu ở trên Xác định vị trí đặt biểu đồ 60 . Click vào nút lệnh Finish để hoàn thành việc tạo biểu đồ. As new sheet: tạo một Sheet mới chỉ chứa biểu đồ.dữ liệu cho các thành phần của biểu đồ. Data Tabel: Thêm bảng dữ liệu nguồn vào biểu đồ. Bƣớc 4 (Step 4 of 4-Chart Location): xác định vị trí đặt biểu đồ.

. Location: Chọn lại vị trí cho biểu đồ (Bước 4). tương ứng với các bước đã thực hiện để dựng biểu đồ. . Chọn bước cần chỉnh sửa trong menu Chart (hoặc R_Click lên nền biểu đồ rồi chọn lệnh tương ứng).10: Chọn bước chỉnh sửa biểu đồ 61 1 2 3 4 5 . 4. vùng dữ liệu. khi đó menu Data sẽ chuyển thành Chart. bạn có thể chỉnh sửa lại biểu đồ bằng cách thay đổi các thông số như: thay đổi loại biểu đồ. 2. hiệu chỉnh các tiêu đề. Cách thực hiện Click chọn biểu đồ cần chỉnh sửa. 1. Hình 20. Thực hiện chỉnh sửa như khi dựng biểu đồ. Chart Options: Chọn lại các tùy chọn (Bước 3). Chart Type: Chọn lại kiểu biểu đồ (Bước 1). Source Data: Chọn lại dữ liệu nguồn (Bước 2). 3..(a) Số lượng SV các ngành theo từng năm (b) So sánh tổng số SV của 3 ngành (c) Đồ thị các hàm số toán học Chỉnh sửa biểu đồ Sau khi dựng xong biểu đồ theo 4 bước nêu trên.

hộp thoại Format Chart Area như hình dưới đây: : Chọn đường viền và màu cho vùng nền biểu đồ (Chart Area) Đặt thuộc tính cho biểu đồ Lớp Patterns: cho phép chọn đường viền và màu nền cho biểu đồ. Nghĩa là khi xoá hay thêm các ô vào trong bảng tính thì biểu đồ cũng di chuyển theo (Ví dụ như khi ta xoá các ô bên trái biểu đồ thì biểu đồ cũng di chuyển qua trái. Định dạng biểu đồ Menu Format cho phép định dạng các thành phần trong biểu đồ. Ví dụ: định dạng vùng nền biểu đồ (Chart Area). Lớp Properties: cho phép thay đổi các thuộc tính cho biểu đồ. Add Data: thêm dãy số liệu mới. Lớp Font: cho phép định dạng các thành phần là văn bản trong biểu đồ (tương tự như lớp Font trong hộp thoại Format/ Cells). Tuỳ theo loại biểu đồ. hộp thoại Format … xuất hiện. màu nền. hƣớng văn bản. …). màu chữ. Vào menu Format/ Selected … (hoặc Ctrl + 1. … Cách thực hiện Click chọn thành phần cần định dạng. Đối với các cột hay nguyên biểu đồ thì có thể chọn đƣờng viền. 62 . Thực hiện định dạng cho thành phần đó theo ý muốn. hoặc R_Click lên thành phần cần định dạng. màu. thành phần trên biểu đồ cần định dạng. Excel sẽ cung cấp nội dung định dạng phù hợp. Move and size with cells: biểu đồ sẽ di chuyển và thay đổi kích thước theo các ô. sau đó chọn Format …). Khi thay đổi độ rộng cột hay chiều cao hàng có “đi” qua biểu đồ thì kích thước biểu đồ cũng thay đổi theo. … thì có thể định dạng Font.5. khi thêm các ô vào bên trái biểu đồ thì biể đồ sẽ di chuyển qua phải. ghi chú. Đối với văn bản nhƣ tiêu đề.

thanh công cụ Chart sẽ tự động xuất hiện hoặc bạn có thể bật/ tắt thanh công cụ Chart bằng cách vào menu View/ Toolbars/ Chart. Angle Text Downward: Nghiêng văn bản 3.  Print object: cho in nếu biểu đồ nằm trong vùng được chọn để in.. Vertical: canh lề văn bản theo phương dọc. 4. Chart Type: Chọn loại biểu đồ. Don’t move or size with cells: biểu đồ sẽ không di chuyển và cũng không thay đổi kích thước theo các ô. trên. Sử dụng thanh công cụ Chart Thanh công cụ Chart có chứa một số nút được thiết kế nhằm giúp bạn định dạng nhanh biểu đồ. nội dung định dạng cũng thay đổi cho phù hợp. 5. (Text) theo hướng xuống.: Hiển thị hộp thoại 7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Canh lề và chọn hướng chữ cho thành phần văn bản trong cho biểu đồ Thanh công cụ Chart Ngoài cách sử dụng menu Format và thanh công cụ Chart để dịnh dạng cho biểu đồ. Click vào biểu đồ. (row). bạn có thể thay đổi kích thước và di chuyển biểu đồ như là một đối tượng hình trong Excel 63 . như khi chọn định dạng cho tiêu đề biểu đồ (Chart Title). Orientation: chọn hướng chữ. 2. 8. Chart Objects: Chọn thành phần trong 6.Move but don’t size with cells: biểu đồ sẽ di chuyển cùng các ô nhưng không thay đổi kích thước theo các ô. By Row: Biểu đồ được vẽ theo hàng biểu đồ để định dạng. By Column: Biểu đồ được vẽ theo cột Format ứng với thành phần đã được chọn ở (column). Ý nghĩa: 1. Angle Text Upward: Nghiêng văn bản (Text) theo hướng lên.. Data Table: Ẩn/hiện bảng dữ liệu.  Locked: khoá biểu đồ cùng với Sheet (chỉ thực hiện được khi chọn khoá bảo vệ Sheet trước) Với thành phần khác. Format Chart . 9. Horizontal: canh lề văn bản theo phương ngang. hộp thoại Format Chart Title như sau: Lớp Alignment: cho phép canh lề và chọn hướng chữ cho thành phần văn bản trong cho biểu đồ. Legend: Ẩn/ hiện chú thích của biểu đồ.

.000 123.000 247.009 5 Nguyễn Anh Dũng 01. + Từ hàng thứ tư đến hàng thứ mười. số. tên của cột sẽ được gọi là tên trường.009 7 Lê Minh Lợi 01. các hàng tiếp theo mỗi hàng là một mẫu tin (record) cho biết thông tin về đối tượng mà ta quản lý.600 210.000 228. … + Hàng thứ ba được gọi là hàng tiêu đề (Header row).800 491.360 98. thống kê.400 210. Đó là các thuộc tính phản ánh nội dung của một đối tượng cần quản lý. Trong Excel. nơi sinh. …) và được hợp nhất thành một đơn vị thông tin duy nhất gọi là mẫu tin (record)..900 390.7. như quản lý nhân viên chẳng hạn. bậc. trường MANG. trích lọc (Filter) các mẫu tin thoả mãn điều kiện chỉ định. mã nhân viên. năm sinh. Mỗi danh sách có thể gồm có một hay nhiều cột. mã ngạch.58 2. sắp xếp trong một CSDL. Các thuộc tính đó thường được biểu diễn dưới dạng các kiểu dữ liệu khác nhau (là chuỗi. danh sách hàng hóa.003 6 Châu Thanh Khiết 01.000 114. đặt lọc dữ liệu 64 541. mỗi hàng là một mẫu tin (record).2 Tìm kiếm. chức vụ. lương.500 108.900 733. tổng hợp các mẫu tin theo nhóm (Subtotal).110 BẢNG LƢƠNG CHI TIẾT Tháng 07/ 2001 MANG BAC HE SO NG_BD LUONG PHU CAP 01. Hàng đầu tiên trong danh sách (cơ sở dữ liệu) chứa các tên trường được gọi là hàng tiêu đề (Header row). trường BAC.00 1. mỗi cột như vậy được gọi là một trường (field) của cơ sở dữ liệu.120 105.280 105..009 4 3 1 2 1 1 3 2. .1 Tạo cơ sở dữ liệu Khi quản lý thông tin về một đối tượng nào đó. Ví dụ: Xét cơ sở dữ liệu BẢNG LƢƠNG CHI TIẾT của các nhân viên trong một cơ quan như sau: A 1 2 3 STT 4 5 6 7 8 9 10 11 HO TEN 1 Trần Thanh Bình 2 Phan Thanh Bình 4 Trần Văn Hùng B C D E F G H + + + + + + + + + + + + Mỗi cột gọi là một trường (field): trường HO TEN.003 01.86 1.009 Tổng cộng: . Cơ sở dữ liệu trong Excel 6.7.. ta phải quản lý nhiều thuộc tính liên quan đến nhân viên đó như họ tên. Các mẫu tin cùng “dạng” (cùng cấu trúc) hợp lại thành một cơ sở dữ liệu.09 1...320.00 1.. 6.. Một số công việc thường gặp khi làm việc trên cơ sở dữ liệu (bảng tính) như: sắp xếp (Sort) các mẫu tin trong cơ sở dữ liệu theo thứ tự tăng/ giảm của một trường (gọi là trường khoá).34 1.003 01. địa chỉ. cơ sở dữ liệu có dạng như một danh sách. ví dụ như danh sách nhân viên. trường HE SO. hệ số.800 2. phái. ngày tháng.7.18 25/01/97 30/01/98 01/01/99 15/01/99 01/10/97 01/05/98 01/08/98 3 Nguyễn Xuân Huy 01. phụ cấp.6.450 78.

Tạo Macro Bài tập: 1. Cách thực hiện Chọn vùng CSDL với tiêu đề là một hàng.8. Vào menu Data/Filters/AutoFilter. Liên kết dữ liệu Liên kết giữa các bảng tính (sheets) trong cùng 1 tệp tin bảng tính Liên kết giữa các tệp tin bảng tính (Workbooks) Liên kết giữa Excel và những ứng dụng khác trong Windows 6. 4. 2.9. Excel sẽ tự động thêm các nút thả cạnh tên trường cho phép bạn chọn tiêu chuẩn lọc tương ứng với các trường đó 6. 3.Lọc dữ liệu tự động (AutoFilter). Tạo các công nhân và tính toán lương Tạo bảng tính sinh viên và tinh điểm trung bình Tạo một bảng tính các khác hàng và tinh thuế … 65 . Chỉ những mẫu tin nào thỏa tiêu chuẩn thì mới được hiẻn thị còn những mẫu tin khác sẽ tạm thời bị che không nhìn thấy. Lệnh Data/Filters/AutoFilter dùng để lọc các mẫu tin thỏa mãn những tiêu chuẩn nào đó từ cơ sở dữ liệu ban đầu.

Sau khi cài đặt MS_Office bạn có thể sử dụng PowerPoint. Nếu khởi động thành công. cho phép chọn bản trình diễn (Slide): hộp thoại trên. Để khởi động PowerPoint bạn có thể thực hiện như khởi động Word hoặc Excel.2.1.Chƣơng 7. Phần mềm trình chiếu Power Point 7. hộp thoại New slide Danh sách Choose an AutoLayout: chứa các loại bố cục Slide mà bạn có thể 66 . màn hình làm việc của PowerPoint như sau: 7. Giới thiệu chƣơng trình Power Point PowerPoint là phần mềm giúp tạo và tổ chức bài trình bày. Soạn thảo nội dung trình chiếu Bằng cách chọn mục xuất hiện.

cuối màn hình: Nhấn lờn đõy để bắt đầu trình diễn! hoặc -Mở mục chọn Slide Show | hoặc . Dùng chuột chọn một mẫu rồi nhấp OK để tiếp tục. Tạo bản trình chiếu các thức sử dụng các lệnh DOS . 67 . Tạo bản trình chiếu các thức sử dụng Word 7.chọn. Màn hỡnh làm việc chớnh của Powerpoint xuất hiện: 7.3. Định dạng hiệu ứng và hoàn thiện trình chiếu Nhấn chuột lên nút Slide Show ở góc phải.Bấm phớm F5 trên bàn phím Bài tập 6. Tạo bản trình chiếu các thức sử dụng các hàm Excel 8.

v. Thư tín dụng số 2345/77 Quốc gia xuất xứ hàng hoá SINGAPORE Quốc gia hàng đến sau cùng THAILAND 68 .6/Tạo lập bảng sau.F. 16 Japan Bandar Bangkok Ngày khởi hành Khoảng 20-11-98 Tàu/Máy bay v.. Kunta Maru Cảng dỡ hàng Bangkok Cảng xếp hàng Singapore Nơi giao hàng bằng tàu chở tiếp Tổng cộng hoá đơn: US$6. thanh toán bằng thư tín dụng không hủy ngang trả ngay.Một số đề thi tham khảo Đề 1: Tạo bảng sau: Nhà xuất khẩu: Rank Books P. Bangkok..I.O Box 568 Singapore Người nhận hàng: “theo lệnh” Hoá đơn số: 142007 Ngày 11-11-98 HOÁ ĐƠN Tham chiếu của nhà xuất khẩu số: 771108 Đơn đặt hàng của người mua số: 10598 Người mua (nếu không ghi ở trên) Thailan Importer Co. BẢNG CHI PHÍ VẬN TẢI Chứng từ 1AB 2CH 1LK Mã hàng Định mức Trọng lượng 300 400 800 Đơn giá Trong định mức Vượt Tổng tiền định mức Điều kiện giao hàng và thanh toán: C.

các Ông Trưởng phòng HCTH. Nhưng nếu sau khi tính Vượt định mức <0 thì Vượt định mức = 0. Tính cột tổng tiền = Trong định mức + Vượt định mức. Tính cột Vượt định mức = (Trọng lượng .Tự do .4 0.6 1. Điều 2. Điều 3. 4. Định mức. Thủ trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.Căn cứ quyết định số 2624/QĐ-TC của Bộ GTVT qui định quyền hạn.1CH 2AB 2CH Yêu cầu: Nhập dữ liệu vào bảng tính. Đề 2: Tạo văn bản sau. Trích từ quĩ phúc lợi thưởng cho các cá nhân đã hoàn thành tốt nhiệm vụ năm 2006. ngày QUYẾT ĐỊNH tháng năm 2007 V/v khen thưởng các cá nhân đã hoàn thành nhiệm vụ năm 2006 HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI . BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập .Căn cứ biên bản họp Hội đồng thi đua khen thưởng Nhà trường. GV. Đơn giá. nhiệm vụ Trường Đại học Hàng hải.Định mức) * Đơn giá *3/2. Dựa vào 2 ký tự cuối của chứng từ và Bảng định mức đơn giá hãy điền giá trị cho cột Mã hàng. BẢNG KÊ TÌNH HÌNH NHẬP XUẤT HÀNG HOÁ Hoá đơn Mã hàng Tên hàng ĐVT Số lượng Đơn giá u 69 Th Chi . HIỆU TRƢỞNG Đề 3: Tạo lập bảng sau. QUYẾT ĐỊNH Điều 1. nếu Trọng lượng >= Định mức thì Trong định mức = Định mức * Đơn giá. Tính trong định mức: Nếu Trọng lượng < Định mức thì Trong định mức = Trọng lượng* Đơn giá.Hạnh phúc Số: /QĐ-TĐKT Hải phòng. CNV có tên trong danh sách kèm theo. . 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký. 2. Tài vụ. 600 200 700 Bảng định mức và đơn giá Mã hàng AB CH LK Định mức 350 300 750 Đơn giá 0.3 0. nhưng nếu hàng chất lượng loại 2 (dựa vào ký tự đầu tiên của chứng từ) thì được giảm 10% tổng tiền. Đối tượng là CB.

Nếu Hoá đơn là phiếu chi thì lấy giá nhập. M3 2. D3 (Dựa vào ký tự đầu của Hoá đơn nếu T là phiếu thu. Dựa vào 2 ký tự đầu của Mã hàng trongM1 Bảng kê và Bảng danh mục hàng hoá điềnM2 Tên hàng.3 70 0. Mã hàng Định mức Trọng lượng 300 400 800 600 200 700 Đơn giá Máy tính Máy in Máy quét Đĩa CD Đĩa DVD Đĩa cứng ĐVT Bộ Cái Cái Hộp Hộp Cái Giá nhập 6000000 4300000 5000000 40000 60000 400000 Giá xuất 6200000 4450000 5100000 45000 63000 430000 Trong định mức Vượt Tổng tiền định mức Bảng định mức và đơn giá Mã hàng AB CH LK Định mức 350 300 750 Đơn giá 0.4 0. .T01 C05 T02 T06 C03 T04 C02 M1 D2 M2 D1 D3 M3 M1 30 60 50 80 75 90 60 Danh mục hàng hoá Yêu cầu: .Nhập dữ liệu cho bảng tính.Nếu Hoá đơn là phiếu thu thì lấy giá xuất. C là phiếu chi). Đề 4: Tạo lập bảng sau. Dựa vào Mã hàng và Bảng danh mục D1 hàng hoá tính Đơn giá theo yêu cầu sau: D2 . ĐVT. BẢNG CHI PHÍ VẬN TẢI Chứng từ 1AB 2CH 1LK 1CH 2AB 2CH Yêu cầu: Nhập dữ liệu vào bảng tính.Mã hàng Tên hàng 1.6 .

Nhưng nếu sau khi tính Vượt định mức <0 thì Vượt định mức = 0. Tính cột Vượt định mức = (Trọng lượng . Tính cột tổng tiền = Trong định mức + Vượt định mức. M3 2. Máy tính Máy in Máy quét Đĩa CD Đĩa DVD Đĩa cứng ĐVT Bộ Cái Cái Hộp Hộp Cái Giá nhập 6000000 4300000 5000000 40000 60000 400000 Giá xuất 6200000 4450000 5100000 45000 63000 430000 Đơn giá Thu Chi 71 . Dựa vào 2 ký tự cuối của chứng từ và Bảng định mức đơn giá hãy điền giá trị cho cột Mã hàng. Đề 5: Tạo lập bảng sau. nhưng nếu hàng chất lượng loại 2 (dựa vào ký tự đầu tiên của chứng từ) thì được giảm 10% tổng tiền. ĐVT.Định mức) * Đơn giá *3/2. 3.Nếu Hoá đơn là phiếu thu thì lấy giá xuất. nếu Trọng lượng >= Định mức thì Trong định mức = Định mức * Đơn giá. Định mức. 2.1. Đơn giá. C là phiếu chi).Nếu Hoá đơn là phiếu chi thì lấy giá nhập. BẢNG KÊ TÌNH HÌNH NHẬP XUẤT HÀNG HOÁ Hoá đơn T01 C05 T02 T06 C03 T04 C02 Mã hàng M1 D2 M2 D1 D3 M3 M1 Tên hàng ĐVT Số lượng 30 60 50 80 75 90 60 Danh mục hàng hoá Yêu cầu: .Nhập dữ liệu cho bảng tính. D3 (Dựa vào ký tự đầu của Hoá đơn nếu T là phiếu thu. . Dựa vào Mã hàng và Bảng danh mục D1 hàng hoá tính Đơn giá theo yêu cầu sau: D2 . Tính trong định mức: Nếu Trọng lượng < Định mức thì Trong định mức = Trọng lượng* Đơn giá. Dựa vào 2 ký tự đầu của Mã hàng trongM1 Bảng kê và Bảng danh mục hàng hoá điềnM2 Tên hàng. 4.Mã hàng Tên hàng 1.

Giáo trình Tin học Đại cương: Lý thuyết. bài tập và lời giải. NXB Giao thông vận tải. Hồ Đắc Phƣơng. Giáo trình tin học cơ sở. Đào Kiến Quốc. 72 .Tài liệu tham khảo Bùi Thế Tâm. NXB Đại học Sƣ phạm. 2004. 2007 Hồ Sĩ Đàm.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful