You are on page 1of 6

Thực phẩm và bệnh Gút

Tối qua, sau một bữa tiệc thịnh soạn, nửa đêm thức giấc vì ngón chân cái nóng như lửa đốt, sưng to và rất
đau, đặc biệt khi sờ vào. Rất có thể bạn đang bị cơn gút cấp tính.

Bệnh gút là gì?
Bệnh gút (tiếng Anh là gout, gọi theo âm Hán-Việt là thống phong),
hay viêm khớp do gút, là một dạng viêm khớp được đặc trưng bởi
cơn đau khớp dữ dội và đột ngột, kèm theo đó là sưng đỏ khớp. Gút
là một bệnh khớp phổ biến ở đàn ông trung niên, do khớp bị lắng
đọng các tinh thể muối urate trong ổ khớp và các tổ chức quanh
khớp. Dù gặp ở đàn ông nhiều hơn, nhưng phụ nữ sau mãn kinh
cũng có thể bị bệnh này. Rất may, bệnh gút có thể khỏi hẳn nếu
được điều trị đúng. Hơn nữa, gút là một bệnh có thể được dự
phòng.
Triệu chứng biểu hiện
Gút hầu như luôn biểu hiện cấp tính, xảy ra một cách đột ngột, thường là vào lúc nửa đêm và
không có dấu hiệu gì báo trước. Các triệu chứng thường gặp là:
Đau khớp dữ dội. Thường xảy ra ở khớp ngón chân cái nhưng các khớp khác cũng có thể bị là
khớp bàn chân, cổ chân, bàn tay và cổ tay. Nếu không được điều trị, đau có thể kéo dài 5 - 10
ngày rồi tự mất đi. Khó chịu lui dần trong 1 - 2 tuần, khớp trở lại bình thường.
Viêm và đỏ khớp. Khớp bị ảnh hưởng bị sưng đỏ, đau khi sờ vào.
Yếu tố nguy cơ
Bệnh gút dường như dễ xảy ra ở những người có nồng độ acid uric tăng. Một số yếu tố có thể
làm tăng nồng độ acid uric là:

Lối sống. Ăn nhiều chất đạm động vật (đặc biệt là tôm, cua) cùng với uống nhiều bia rượu có thể
làm tăng nguy cơ bị bệnh gút.

Một số bệnh. Có thể gia tăng nguy cơ bị bệnh gút khi mắc một số bệnh nội khoa như: tăng huyết
áp không được điều trị, đái tháo đường, tăng lipid máu và xơ vữa động mạch.

Một số thuốc. Một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ bị bệnh gút là thuốc lợi tiểu nhóm thiazide
(thường được sử dụng điều trị tăng huyết áp) và dùng aspirin liều thấp kéo dài. Các thuốc khác
cũng có thể làm tăng nguy cơ bị gút là: pyrazinamide (dùng trong điều trị bệnh lao), cyclosporine
(được sử dụng ở những người được ghép tạng với mục đích chống thải ghép), một số thuốc
điều trị ung thư.

Tiền sử gia đình bị gút. Nếu trong gia đình (cha mẹ, anh em…) có người bị gút thì những người
còn lại có thể cũng dễ bị bệnh này. Bệnh nhân bị bệnh gút có thể bị những tình trạng nặng nề
hơn như: sỏi thận, bệnh gút tái đi tái lại vài lần trong năm và bệnh gút tiến triển, với biểu hiện
của sự lắng đọng tinh thể urate dưới dạng nốt ở dưới da được gọi là nốt tophi. Nốt tophi thường
là không đau, nhưng trong cơn gút cấp nó có thể sưng lên và đau khi sờ vào.

Điều trị bệnh gút
Với cơn đau cấp tính. Sử dụng thuốc kết hợp với các biện pháp nghỉ ngơi cho khớp bị đau. Có 3
nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị gút cấp tính là: các loại thuốc kháng viêm như
1

Với người bị gút. sulphinpyrazone và probenecid) cho đến khi nồng độ acid uric máu trở về bình thường. cần tham khảo ý kiến bác sĩ khi bạn đang sử dụng dài hạn aspirin. Nho. Dâu tây giúp làm giảm tình trạng viêm do nó có chứa nhiều vitamin C so với các trái cây khác. Tuy nhiên. Dâu tây. Bên cạnh đó. Tiếng Việt gọi là việt quất. bạn cần cẩn trọng nếu đang bị viêm loét dạ dày tá tràng. clopidogrel hay warfarin.colchicine và các thuốc kháng viêm không steroid như indomethacin. Với những bệnh nhân bị tăng acid uric trong máu. anthocyanin còn có hoạt tính chống oxy hóa có lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Thêm vào đó. Chuối. Chuối. một chất quan trọng trong việc điều trị gút. Không chỉ giúp ích trong gút. Men này cũng làm giảm sưng. Khóm giúp làm giảm đau và ngăn chặn cơn viêm khớp cấp do gút. Blueberry. New Zealand. Nên tránh một số thực phẩm có khả năng làm tăng acid uric máu như: rượu bia. Acid folic là vitamin nhóm B. châu Âu. Blueberry là thứ trái cây tuyệt vời mà thiên nhiên ban tặng cho người bị gút. Dâu tây cũng có chứa chất quecritin giúp làm giảm sưng. Thi thoảng. giúp sửa chữa các sẹo của mô bị tổn thương trong cơn gút cấp. Một số trường hợp khớp bị biến dạng do gút. tim. dùng phẫu thuật để lấy đi tophi bị nhiễm trùng hay tophi ảnh hưởng vào cử động khớp. Bệnh nhân cần theo một chế độ ăn đặc biệt. khóm có thể được sử dụng như thực phẩm bổ sung. Nho cũng có chứa một lượng lớn anthocyanin. tôm. cá trích. Chế độ ăn và bệnh gút Những người thừa cân hay béo phì cần có kế hoạch ăn uống giảm cân. thuốc làm giảm acid uric máu và các thuốc corticosteroid (uống hoặc chích thẳng vào khớp). Trong thời gian uống thuốc làm giảm acid uric máu. cá mòi. cật. phẫu thuật giúp cho khớp cải thiện chức năng và cử động của khớp. Nó còn có hoạt tính làm giảm acid uric máu. bưởi. phòng ngừa ung thư. Cũng vậy. Khóm cũng chứa nhiều kali. đặc biệt tốt khi dùng cùng với khóm. trứng cá. Phẫu thuật. 2 . có nhiều ở xứ lạnh như Bắc Mỹ. acid folic. bưởi có rất nhiều kali. Tác dụng của khóm là do trong nó có một men được gọi là bromelain. Phẫu thuật hiếm khi được sử dụng trong điều trị gút. bưởi cũng có nhiều vitamin C giúp làm giảm tình trạng viêm. Một số loại trái cây rất có ích cho người bị gút là: Khóm (thơm). Kali giúp thải acid uric ra khỏi cơ thể. cua. Blueberry có hoạt tính kháng viêm là do có hoạt chất được gọi là anthocyanin. gan. bệnh nhân cần sử dụng một số thuốc làm giảm acid uric máu (như allopurinol. cá hồi. não. Úc. Màu tím thẫm hay xanh đậm của nho là do nhóm hóa chất này. bệnh nhân cần uống nhiều nước để giúp thải acid uric qua đường tiểu được dễ dàng hơn. Kali cũng giúp thận thải tinh thể urate qua nước tiểu.

măng tây. Thực hiện tốt chế độ ăn uống có thể giảm bớt số lượng thuốc. làm giảm số người trở thành bệnh nhân Gout. Uống nhiều nước. Không ăn nhiều (vừa phải. góp phần làm bệnh Gout và các bệnh kèm theo dễ kiểm soát hơn. không thể thiếu được trong việc phòng ngừa bệnh Gout cho các đối tượng có tăng acid uric máu đơn thuần. nước khoáng có bicarbonate. đái tháo đường. cà phê. Không ăn nhiều (vừa phải. gà lộn. không ăn đường. hột vịt.CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG CỦA NGƯỜI TĂNG ACID URIC MÁU VÀ BỆNH GOUT TS. trà. chế độ ăn uống không thể thay thế được các thuốc điều trị bệnh Gout. Không ăn các thức ăn chứa nhiều purine như: phủ tạng động vật: tim. hoặc vì một lý do nào đó không sử dụng được các thuốc này. cá mòi. Sữa. Không ăn nhiều (vừa phải. Tránh stress. trứng cá. trái cây tươi. Không ăn mỡ động vật. cua…). óc.. nước sắc lá xakê. gan.. lá lách. Lê Anh Thư Chế độ ăn uống của người tăng acid uric máu và bệnh gout Không dùng Không uống nhiều rượu mạnh. số loại thuốc cần dùng. chế độ ăn uống góp phần điều trị cho bệnh Gout và các bệnh kèm theo (cao huyết áp. giảm bớt số thuốc phải dùng. Chế độ ăn uống càng quan trọng hơn khi người bệnh bị dị ứng với các thuốc làm giảm acid uric máu. nhưng có một vai trò quan trọng trong điều trị. Như vậy. suy gan…). cá trích. trứng.BS. tránh lạnh đột ngột… Chế độ ăn uống có thay thế được thuốc không? Đối với bệnh Gout Trong đa số trường hợp. giảm bớt các hậu quả xấu của bệnh. 3 . Dùng nhiều Các loại rau xanh. rối loạn lipid máu…) chứ không thể thay được thuốc. tránh gắng sức. cá đối. suy thận. điều độ) các loại đậu hạt. thận. Dùng hạn chế Hạn chế protid (<1g protein/kg/ ngày tương đương < 200g thịt nạc mỗi ngày). điều độ) đồ biển (tôm. cacao. Chế độ sinh hoạt Chống béo phì.. điều độ) chocolate. Các loại ngũ cốc. Đối với tình trạng tăng acid uric máu Chế độ ăn uống và chế độ sinh hoạt sẽ giúp phòng ngừa bệnh Gout. Tăng cường vận động. Chế độ ăn uống còn là biện pháp chính. người bệnh không dùng được các thuốc làm hạ acid uric (dị ứng thuốc. Chế độ ăn uống được sử dụng để thay thế thuốc trong một số ít trường hợp. giảm bớt liều thuốc phải dùng.

cao huyết áp. da động vật. ngày càng gia tăng và đang là một hiểm họa lớn cho loài người trong thế kỷ 21.Các chế phẩm từ đậu nành như : Đậu phụ. thịt thú rừng…. các bệnh nhân béo phì. Hội chứng chuyển hóa kinh điển gồm 4 biểu hiện: béo phì. bệnh mạch vành. lòng. làm giảm nguy cơ sỏi thận 4 .Đồ uống : Nên uống nhiều nước (tối thiểu 2. tăng nguy cơ sỏi thận. rất dễ bị gout và ngược lại. cao huyết áp. đậu đỏ. 2. thức ăn nhanh. Phủ tạng động vật như : Lưỡi.Thức ăn : Các thực phẩm giàu chất xơ nói chung như dưa leo. thịt dê. cơm rượu. đậu trắng. thịt vịt…. nhất là các loại trứng đang phát triển thành phôi như trứng vịt lộn… Giảm bớt những thực phẩm giàu đạm khác trong khẩu phần ăn như : Thịt màu đỏ không có lợi cho + Đạm động vật nói chung như: Thịt lợn. nếp than… Hạn chế đồ uống có gaz. Những thức ăn. nấm. Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân gout I.Trứng gia cầm nói chung. Những thức ăn. Giảm các đồ uống có tính toan như : nước cam. đồ uống không có lợi cho người bị bệnh gout : 1. bia. đái tháo đường. đồ uống có lợi cho người bị bệnh gút: 1.. quay. thận. ếch… + Đạm thực vật: Đậu hạt nói chung nhất là các loại đậu ăn cả hạt như : đậu Hà Lan. bệnh nhân gout thường mắc bệnh các bệnh béo phì. giá. tim. đái tháo đường.5 đến 3 lít nước mỗi ngày). nói cách khách.. rối loạn lipid máu. măng trúc. bệnh mạch vành. thực phẩm chế biến với các chất béo no như: Mì tôm. nước trái cây giàu vitamin C vì làm tăng nguy cơ kết tinh urate ở ống thận. ngựa. chanh. Thức ăn : Kiêng tuyệt đối những thực phẩm giàu đạm có gốc Purin như : Hải sản. làm giảm thoái hoái biến đạm để sinh năng lượng nên giảm sự hình thành acid uric. củ sắn. Nên uống nước khoáng không ga có độ kiềm cao giúp tăng đào thải acid uric và hạn chế sự kết tinh urate tại ống thận. nước uống ngọt nhiều đường vì sẽ làm tăng nguy cơ béo phì. sữa đầu nành.Các bệnh rối loạn chuyển hóa ở người thường đi kèm với nhau. một trong những yếu tố tăng nặng bệnh gút. bò. thức ăn chiên. rối loạn lipid máu. cao huyết áp. gan. Nay thêm một biển hiện thứ 5 là tăng acid uric máu.Cá và bệnh gout các loại thủy sản như: lươn. măng tây. các loại thịt có màu đỏ như : Thịt trâu. Bệnh nhân có tầm vóc trung bình 50 kg không nên ăn quá 100g thực phẩm giàu đạm mỗi ngày Đồ uống : Tuyệt đối không uống bất kỳ một dạng chất cồn nào như : Rượu. cà chua…giúp làm chậm quá trình hấp thu đạm. óc…. thịt gà. bạc hà (dọc mùng) vì sẽ làm gia tăng tốc độ tổng hợp acid uric trong cơ thể. Giảm các thực phẩm giàu chất béo no như : Mỡ. thịt chó. đậu xanh…. Kiêng tất cả các loại thực phẩm có tốc độ tăng trưởng nhanh như : Măng tre. tào phớ… nhìn chung ít làm tăng acid uric hơn các loại đậu chưa chế biến. II. xơ mỡ động mạch.

Sách Trấn nam bản thảo cho rằng cải xanh còn có tác dụng lợi tiểu. acid uric được tạo thành từ ba nguồn: thoái giáng từ các chất có nhân purin do thức ăn đưa vào... cà bát.2010 20:22 Có thể nói nguyên nhân trực tiếp gây bệnh gút (thống phong) là acid uric. Theo dinh dưỡng học cổ truyền. vị đắng ngọt. Do đó. Một số thực phẩm có lợi cho bệnh nhân Gout: Người bị gút nặng. thông kinh hoạt lạc" nên là thực phẩm rất tốt cho người có acid uric trong máu cao. đồ uống không có lợi cho người bị bệnh Gout : Trong cơ thể. có công dụng thanh nhiệt. có công dụng thanh nhiệt lợi thủy. công dụng thanh nhiệt. thông tiện nên là thực phẩm thích hợp cho người có acid uric máu cao. Có thể ăn sống. Cần trồng trên cạn tính mát. khoáng chất và hầu như không chứa nhân purin. Rau cần: cần trồng dưới nước tính mát. thông lợi tràng vị. 5 . đều có tác dụng hoạt huyết tiêu thũng. Dưa chuột (Dưa leo): là loại rau kiềm tính. ớt. thoái giáng các chất có nhân purin từ trong cơ thể và tổng hợp các purin từ con đường nội sinh. ngày ăn rau xanh để hỗ trợ điều trị bệnh.. Một trong những biện pháp phòng chống acid uric trong máu tăng cao là dùng các thực phẩm không hoặc ít có nhân purin và có công dụng tăng cường đào thải acid uric qua đường tiết niệu.. hạt tiêu. vị ngọt. rất thích hợp với người bị bệnh gút. và hầu như không chứa nhân purin. chia thành 3-4 bữa. giải độc nên có khả năng bài tiết tích acid uric qua đường tiết niệu. Những thức ăn. dưa chuột tính mát. cà phê. quế. Đây cũng là loại thực phẩm kiềm tính và hầu như không chứa nhân purin. đặc biệt tốt trong giai đoạn gút cấp tính.. cà tím. Sách Bản thảo cương mục thập di cho rằng cải bắp có công dụng "bổ tinh tủy. vị ngọt. rượu trắng. Nghiên cứu hiện đại cho thấy cà còn có tác dụng lợi niệu ở một mức độ nhất định. Rau cần giàu các sinh tố. đậu. ngày ăn dưa chuột. công dụng thanh nhiệt. các loại thịt có màu đỏ. Cải xanh có tác dụng giải nhiệt trừ phiền. tụy. thận.5kg.03. Theo dinh dưỡng học cổ truyền. nấm. não. lợi tiểu. ép lấy nước uống hoặc nấu canh ăn hằng ngày. lợi quan tiết (có ích cho khớp). súp lơ tính mát. Có thể dùng cả hai loại.CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN GOUT 28. xào hoặc làm nộm. vị ngọt.). Cải xanh: cũng là loại rau kiềm tính.. khứ phong thông lạc.5kg chia thành nhiều bữa dưới các dạng nấu. acid uric máu tăng quá cao nên ăn chay theo chu kỳ như ngày ăn táo.. thanh nhiệt chỉ thống. người có acid uric máu cao nên kiêng hoặc hạn chế các thực phẩm chứa nhiều nhân purin như phủ tạng động vật (gan. Không dùng các đồ ăn thức uống có tính kích thích như trà đặc. khu phong và lợi thấp. Súp lơ: là một trong những loại rau chứa ít nhân purin (mỗi 100g chỉ có dưới 75mg). các loại hải sản. lợi ngũ tạng lục phủ. Cà: cà pháo. Cải bắp: là loại rau hầu như không có nhân purin. Nếu ăn táo hoặc dưa chuột mỗi ngày dùng 1. hồi.. Nếu ăn rau xanh mỗi ngày 1.

Đây là loại quả đặc biệt tốt cho những người bị gút giai đoạn cấp tính. nhiều nước. Lê và táo: hai loại quả tính mát. công dụng bổ trung ích khí. là loại thực phẩm kiềm tính và hầu như không chứa nhân purin. là thực phẩm rất tốt cho bệnh nhân bị bệnh gút. giảm mỡ máu và hạ đường huyết. Trong thành phần hóa học của đậu đỏ hầu như không có nhân purin. Bí xanh: tính mát. có công dụng lợi quan tiết. lý tưởng cho người bị cao huyết áp. chỉ khát trừ phiền. béo phì và tăng acid uric trong máu. có tác dụng thanh nhiệt tiêu đàm. vị ngọt. giàu sinh tố và hầu như không có nhân purin. công dụng bổ khí huyết. Là thứ nước uống lý tưởng cho bệnh nhân bị bệnh gút cả cấp tính và mãn tính. lợi tiểu tiện. vị ngọt chua. trừ tà nhiệt (Thực tính bản thảo). nhiều nước và chứa rất ít nhân purin. công dụng thanh nhiệt sinh tân. nhiều nước và chứa rất ít nhân purin. Đậu đỏ: còn gọi là xích tiểu đậu. rối loạn lipid máu. Trong thành phần hóa học hầu như không có nhân purin. Đây cũng là loại quả kiềm tính. nước và hầu như không có nhân purin. rất thích hợp với người bị phong thấp nói chung và thống phong nói riêng. vị ngọt đạm. Đây cũng là loại rau kiềm tính. nhiều nước và hầu như không có nhân purin. Trong thành phần có chứa nhiều muối kali.Củ cải: tính mát. có công dụng thanh nhiệt giải thử. vị ngọt. 6 . Dưa hấu: tính lạnh. lợi niệu tiêu thũng. Là loại thực phẩm kiềm tính. giảm béo. giải độc. tính bình. dùng rất tốt cho bệnh nhân bị bệnh gút cấp tính và mãn tính. Khoai tây: là một thực phẩm kiềm tính. Bí đỏ: tính ấm. Là loại quả kiềm tính. vị ngọt. trừ phiền chỉ khát và lợi tiểu tiện. vị ngọt. trừ phong thấp (Tùy tức cư ẩm thực phổ). có công dụng kiện tỳ chỉ tả. cường gân cốt và lợi tiểu tiện. hành phong khí. muối kali và hầu như không có nhân purin. giàu sinh tố. giàu muối kali. Sữa bò: là loại thực phẩm bổ dưỡng giàu chất đạm. sinh tố. vị ngọt. Trong thành phần có chứa nhiều nước. Nho: tính bình. có khả năng thanh thải acid uric qua đường tiết niệu khá tốt.