You are on page 1of 7

Pandiwari

:

Ang pandiwari ay salitang nagmula sa pandiwa at ginagamit katulad ng pang-uri
bilang panuring, pang-abay o pangngalan . Malinaw na naglalarawan ng kahulugan
nito ang tawag na pandiwari na isang pinaiksing pagtatambal ng pandiwa at pang-
uri.

6 na anyo ng Pandiwari

1. Salitang-ugat
2. Salitang-ugat na inuunlapian ng NAKA
3. Pandiwa sa 3 Panauhan
4. Pandiwang Alanganin
5. Pandiwang Tambalan
6. Pandiwang Pawatas

Pariralang Pandiwari

Pagsasama ng panlaping naka + salitang ugat + layon nito o kaya ay pagsasama ng pantukoy na
ang + pang-ngalang diwa + layon nito.

Halimbawa: Ang nakatayo sa unahan ng klasrum ay ang pinakamahusay na
mag-aaral.

7-6.4 Mga pandiwari

Sa wikang Filipino, ang pandiwari ay anyong makadiwang walang kabisaang pang-ubod {*} {2-
4.3}. Sa gayon, tungkuling pang-ibaba sa pangungusap ang maaaring tuparin ng mga ito at
gamitin bilang pang-uri, pang-abay o pangngalan; ngunit bilang pamaksa lamang kung hindi
maaari itong ipagkamali sa pandiwang may kabisaang pang-ubod. Pagsasama-sama ng salitang
pandiwa at pang-uri ang katawagan na pandiwari (susi {J/V}, {D/V} o {N/V} {7A-641 Θ}.

{*} Hindi binabago ang katangiang katinigan, pagkakabago at panahunan.

(2) Maaaring magamit na pandiwari ang lahat ng anyong panahunan. Pinapadali ito ng
katunayang na walang banghay sa panauhan at kailanan sa wikang Filipino {7-1.2 Θ}. Kung
kaya, may tatlong pandiwari ang bawat pandiwa, maging tahasan man o balintiyak: Pandiwari ng
pangnagdaan, kasalukayan at panghinaharap. Sa pamamagitan nito, nagagawa ang mga
pandiwari sa dalawang tinig at sa lahat ng panahunan at palaanyuang puspusang pareho ng
anyong pamanahon. Pampalaugnayang mapagbubukod ang pandiwari at anyong pamanahong
may kabisaang pang-ubod. Pandiwaring makangalan ang kinakain sa [1] na bumubuo ng
pamaksa. Pantuwid na panuring ang ng kuryente; ito'y panuring sa kinakain. Walang kabaisaang
pang-ubod ang kinakain; pag mayroon ay kawani sana ang kuryente at nasa fokus ng pandiwang
balintiyak (kinakain ang kuryente o kuryente ang kinakain [2]). Di-pambalarila at magulo ang
pangungusap na [3]; halimbawa ito kung kailan hindi maaaring gamitin ang pandiwari.

[1 {N/VP10/
Malakas ang kinakain ng air-con ng kuryente.
] E}

[2 Kuryente (hindi panggatong) ang kinakain ng air-con. {VP10/E}

panlapag ang mga ito. pagpapatuloy o kalagayan. pagpapatuloy o kalagayan. {J/VP10/A} {C-L/P0(P-P=P-V(VP10/A P- [5] Umiiyak na ang asong pinalo ng malikot na bata.4. dahil katulad nito ang salitang kaugnay ng sugnay na makaangkop.1}. {VA00/E} [2] Nakita ko ang batang lumalakad. Kung makaturing ang gamit ay parating inilalarawan ng pandiwari ang isang kilos. 7-6. Karaniwang bawal ang gamit ng pawatas bilang pandiwari [2|6]. maaaring gamitin ang mga pandiwari bilang panuring sa pangngalan [1|2] (pandiwaring makaturing. pero hindi kailanman ang isang tao o bagay na sumasali sa kilos. ] Kinakain ng air-con ng kuryente ang malakas.3}.1 Pandiwaring makaturing Katulad ng pang-uri. Karaniwang nawawalan an pamaksa ng sugnay na makaangkop dahil katulad nito ang pamaksa ng sugnay na pang-itaas {12-5. Karaniwang ito ay nasa likod ng salitang kaugnay. {J/VA00/N} Ito ang lansangang aming pinanggalingan. Madalang na nilalakipan ng pantuwid at pandako ang pandiwari [7].)} [4] Umiiyak na ang pinalong aso. (3) Malimit ang pandiwari ay maaaring ipalagay na pandiwa (panaguri) ng isang pinaiksing sugnay na makaangkop {12-5. at mawawala ang pamaksa ng sugnay na makaangkop. [7] {P-J(MA. maaaring palawakin ang pandiwari sa isang sugnay na pang-angkop. Maaaring kilalaning pinaiksing sugnay na makaangkop ang lahat ng pandiwaring panuring.4.E} ubod na hindi bagay sa pamaksang malakas.4. (May pagkamalabo [3 ang pangungusap na ito. Mayroon itong pang-angkop. Kung kaya maliwanag ang pagkakaparehong pampalaanyuan ng pandiwari at anyo ng panahunan. {C-1(P-P=P-V(VP10/A) .4}. C))} [6] Nakita ko ang batang lumakad.. Gayon din maaari pati ipaliwanag ang pagkawala ng kabisaang pang-ubod (at ng fokus kaugnay dito). dahil hindi makikita na pandiwari ang {N/VP10/ ] kinakain at pinagkakamalan itong pandiwang may kabisaang pang. [1] Lumalakad ako. Dapat ibukod sa pandiwari na pampalaugnayang anyong pamanahon ang tanging pandiwari na may iba-ibang panlapi {7-6.L J/VP10/A)} {7A-6411 Σ} . sa wastong pagsasalita: pandiwaring may gamit na makaturing). {J/VA00/E} [3] Pinalo ang aso. Parati.) Iba pang mga halimbawa {7K-642}.PP. Magiging panaguri ng sugnay na makaangkop (pandiwang may kabisaang pang-ubod) ang pandiwari [3|4|5].

Kumakantang lumalakad ako. Maaaring maging sanhi ng pagkakagulo ang pampalaanyuang pagkakapareho ng pandiwari at anyong panahunan ng pandiwa (at sa kabisaang pang-ubod nito {2-4.PP)} [5] Nabasa ang pinag-apuyan natin.7-6. [1] Hindi masarap ang niluto mo. Dahil sa pagpapaikli.L [7] na ito.4. panlapag (pag panlapag.) {N/VP10/A} [2] Hindi masarap ang pagkaing niluto mo. Panuring na at hindi kawani ang mga ito.PP. {7K-6433 Σ} Pulang asukal ang aming ipinalit sa puti sa mga biskuwit {P-N(MA.3}). Sa halimbawang [9]. Kataliwasan ang gamit na pangkawikaan ng umano [4].4.4 [3]}. Nasa pawatas ang pandiwari sa [11]. dahil wala nang kabisaan pang-ubod ang pandiwari [1 4-9]. pantuwid [8] at pandako [9] (sa [10 11] sa pariralang pangkaroon). (2) Maaaring lakipan ng pantuwid at pandako ang pandiwaring makangalan. pandiwaring makaturing {7-6. o [1] {D/VA00/E} Lumalakad ako. Una. Dahil dito iniwasang buuin ang mga pangungusap na ito. {J/VP10/A} Alin sa bata ang busog? Busog na ang natutulog.4. dapat tupdin ang ilang katangian na nanggagaling sa pampalaanyuhang pagkakapareho ng pandiwari at anyong panahunin ng pandiwa. {7K-6432 Σ} {N/VP10/A} Inakala niyang hulihin ang nagsasaboy sa kanya ng [6] {N/VA10/E} buhangin.) {C-C/S(C [2] Habang kumakanta ay lumalakad ako. N/VP10/A)} . ( Lumalakad ako. {W Girl 3. may ilang kalagayan kung saan maaaring ilarawang "di-tumpak" na pangngalan ang pandiwari. Nagagamit na pamaksa [1 3-7]. Hindi maaari ang paggamit bilang panaguri [14a] {7-6.1}) at pang-umpog (pagkakagulo katulad ng panaguri). hinahalinhan ang pantuwid ng pandakong pinangangunahan {7K-711}). {D/VA00/A} ?? 7-6.3 Pandiwaring makangalan (1) Kung ginagamit bilang pangngalan ang pandiwari (pandiwaring makangalan) {7K-6431 }. [3] {N/VA00/E} Welches Kind ist satt? Das schlafende Kind ist satt. nilakdawan ang pangngalang kaugnay dito [1|2 3].6} MC. (Tingnan din ang [16-18].) VA00/E)} {C-L(L [3] Lumalakad akong kumakanta. (?? Kumakanta ako. Alam kong hindi nagugustuhan ng aking ina ang mga {P-N(N/VP10/E [4] ginagawa ko.2 Pandiwaring makaabay Madalang na ginagamit na pang-abay ang pandiwari (pandiwaring makaabay). ( Lumalakad ako.) VA00/E)} [4] Di-umano'y kinuha ng pulis ang retrato niya.

Kalimitang sa halip nito. Maaaring bumuo ng maramihan sa pamamagitan ng mga ang mga pandiwaring makangalan [4 12 13|14 15]. [12 {P-S=P- Tawagin mo ang mga dumating. inilalarawan ito ang taong gumaganap ng kilos kung nanggagaling sa pandiwang tahasan ang pandiwari [3]. {7K-6252} C)} [10 Marami pa siyang sinabing halos aking ikinabingi. {P-A=P- ] [{13A-5213 Σ}] N(N/VA00/A)} (4) Halos palagi maaari ang pananaw na pagpapaikli ang pandiwaring makangalan.{4K. sa uring {VP10}). {7-6. di-pambalarila ang pangungusap na [17]. Hindi na pamaksa ang pandiwaring niluto. ang pamaksang niluto ay malinaw na pandiwa na mamamalakad ng pagbuo ng pangungusap (kabisaang pang-ubod. pero pangngalan naman (halimbawa: tinapay. Kapansin-pansin sa pariralang pangkaroon ang paggamit na pandiwari bilang pangngalan [10 11 . May problema ng pagbubukod ng pandiwari sa anyong pamanahong may kabisaang pang-ubod [1|16]. pagpapatuloy o kalagayan.2. MC.PP)} {P-N(N/VP10/F P- [9] Naghintay sila sa (ng) sasabihin ng ama nila. ] N(N/VA00/A)} [14 [a] Mga dumating na ang bisita. tungkuling tagaganap). hindi na ito kinikilala bilang pandiwari mismo. ngunit isang panuring ng pamaksang hapunan. at ang bagay na niyari kung galing sa pandiwang balintiyak [1 7 9] (lalo na kung panahunan ng pangnagdaan). Kung gayon. [b] Dumating na ang {P-P=P-V(VA00/A)} ] mga bisita. nilikha). (3) Pansemantika. {P-A/E=P- ] 431 Σ} N(N/VP10/A)} [11 {P-A/E=P- Wala akong makita. Kalutasan ang pangungusap na [18]. ] N(N/VA00/A)} [13 {P-P=P- Mga dumating lang ang tawagin mo. ngunit kulang ang palagay na ito. hindi kaya ng pandiwaring bumuo ng pamaksa. Ito ay pandiwang balintiyak na may fokus (sa tagatiis na hapunan bilang panaguri) at may pantuwid (mo. Wala itong pamaksa dahil magkapareho ang nilakdawang pamaksa nito at bagong pamaksang hapunan. sinigang. tama na ang laman at ang palaugnayan. {P-N(N/VP10/E [8] Tingnan mo ang ganda ng ginagawa niya. Hindi sa ganito maaaring "palawakin" ang pandiwaring niluto [1]. May salungguhit = Panuring ng pandiwari. hugis pinaiksing sugnay na makaangkop ang panuring.6} ] N(N/VP10/N)} Higit na maitim ang limbag = Pandiwari at pananda nito. Pag-uulit ng halimbawang [1]. Magiging maliwanag ito sa sumusunod na halimbawa. [15 Makakausap sila ukol sa kanyang mga sinusulat. Fettdruck = Partizip mit Bestimmungswort. hindi na inilalarawan ng pandiwaring ito ang isang kilos. Gayunman may saligang kaibahan: Sa pangungusap na [16]. Unterstreichen = Attribut des Partizipes.

Linilinaw dito ang paggamit ng mga anyong ANG (panghalip na siya sa [10] at ako sa [19]) na walang kabisaang pang-ubod ang pandiwari (sasabihin ako sa halip ng karaniwang anyong sasabihin ko sa [19]).4} Ipinapalagay naming pang-abay ang mga anyong nabuo sa unlaping pa. {P-S=P-N(N C-L)} [19] May sasabihin ako sa iyo. Araw-araw. ibigay mo sa aso ang tira ng lutuin mo. {D} Nobela . May alinglangan kung tunay na pandiwari ang mga ito o karaniwang pang-uri lamang {7K-6441}. (5) Parati maaaring nagamit na pangngalan ang mga pandiwari kung nasa anyong panahunin [20 21]. Kalimitan hindi ganito maaari kung nasa pawatas ([20].3}.4 Tanging pandiwari Sa tabi ng pandiwaring katulad ng anyong panahunan ay may ilang tanging pandiwaring binubuo sa pamamgitan ng ibang panlapi. halimbawa: pataas). {N/VP10/A} [16] Hapunan ang niluto mo. C)} 7-5. {P-S=P-N(N/VP10/A)} [18] Hindi masarap ang hapunang niluto mo. Kailangang paghiwalayin ang pandiwaring naka. C)} {P-C=P-N(N/VP10/N P- [22] Araw-araw. {J/V/Pa} [3] Ang bata ay nagbasa nang paupo.at ang pangnagdaang anyo ng mga pandiwang maka. Maaari yatang hinuhain sa nauunang mga paglalahad na wala namang tanging pandiwari.4. ginagamit namin ang susing {J/V/Pa} o {D/V/Pa}. [1] Nakatayo sa tabi ng pinto ang aking ina.{8-3. {J/V/Pa} [2] Bulag ang taong nakasalaming iyon.3. Para dito. dahil sa maaari rin silang mabuo sa ugat na walang katumbas na pandiwa ({10-2. ibigay mo sa aso ang tira ng lulutuin {P-C=P-N(N/VP10/E P- [20] mo. ibigay mo sa aso ang tira ng niluluto {P-C=P-N(N/VP10/F P- [21] mo. Nakakabuo ng tanging pandiwaring kasalukuyan ang ilang pandiwang tahasan sa pamamagitan ng unlaping naka. C)} Araw-araw.[3]. [1] Hindi masarap ang niluto mo. gayunman [11]).19] {4-3.4} (doon may mga paglalarawan).[1 2]. {VP10/A} [17] Hindi masarap ang niluto mo ang hapunan. ngunit palagi ito ay pang-uri o pang-abay.

magbigay ng aral tungo sa pag-unlad ng buhay at lipunan 5. Noong ika-18 siglo. nagsisilbing daan tungo sa pagbabago ng sarili at lipunan 6. Ang mga pangyayaring ito ay may kanya-kanyang tungkuling ginagampanan sa pagbuo ng isang matibay at kawili-wiling balangkas na siyang pinakabuod ng nobela. dapat maging malikhain at maguni-guni ang paglalahad 4.000 salita o 300-1. nananawagan sa talino ng guni-guni 3. pumupukaw ng damdamin ng mambabasa kaya ito nagiging kawili-wili 5. maraming magagandang tagpuan kung saan nakikilala pa ng lalo ang mga tauhan . [baguhin] Layunin 1. mapukaw ang damdamin ng mambabasa 4.Ang nobela o kathambuhay[1] ay isang mahabang kuwentong piksyon na binubuo ng iba't ibang kabanata. maraming ligaw na tagpo at kaganapan 7. Mga nilalaman [itago] • 1 Kahulugan • 2 Layunin • 3 Katangian • 4 Elemento • 5 Uri • 6 Tingnan din • 7 Mga sanggunian [baguhin] Kahulugan Mahabang kathang pampanitikan na naglalahad ng mga pangyayari na pinaghahabi sa isang mahusay na pagbabalangkas na ang pinakapangunahing sangkap ay ang pagkakalabas ng hangarin ng bayani sa dako at ng hangarin ng katunggali sa kabila -isang makasining na pagsasalaysay ng maraming pangyayaring magkasunod at magkakaugnay.000-200. malinis at maayos ang pagkakasulat 9. Mayroon itong 60. maganda 10. pumupuna sa lahat ng mga larangan ng buhay 3. gumising sa diwa at damdamin 2. Ngayon. nagbibigay inspirasyon sa mambabasa [baguhin] Katangian 1. ang balangkas ng mga pangyayari ay tumutukoy sa kaisahang ibig mangyari 8. kailangang isaalang-alang ang ukol sa kaasalan 6.300 pahina. maliwanag at maayos na pagsulat ng mga tagpo at kaisipan 2. ito ay kadalasan may istilong artistiko at isang tiyak na istilo o maraming tiyak na istilo. naging istilo nito ang lumang pag-ibig at naging bahagi ng mga pangunahing literary genre.

tema . Nobelang Masining .nagpapagalaw at nagbibigay buhay sa nobela 3.batay sa nakikita o obserbasyon ng may-akda 5. kalagayan. Nobelang Banghay . simbolismo .paglalarawan sa tauhan at pagkakasunud-sunod ng pangyayari ang ikinawiwili ng mga mambabasa 5. mga hangarin. una . damdamin .ukol sa mga pangyayari na nakakapagpabago ng ating buhay o sistema.kapag kasali ang may-akda sa kwento b. pangalawa .diyalogong ginagamit sa nobela 9.ukol sa pag-iibigan 2.nagbibigay ng mas malalim na kahulugan sa tao. tagpuan .paksang-diwang binibigyan ng diin sa nobela 6.binibigyang-diin ang kasaysayan o pangyayaring nakalipas na 3.ang may-akda ay nakikipag-usap c. bagay at pangyayarihan [baguhin] Uri 1.pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa nobela 4. Nobelang Pagbabago . lubhang mahalaga sa buhay ng tao 6. Nobelang Romansa .isang akdang nasa pagkakabalangkas ng mga pangyayari ang ikawiwili ng mga mambabasa 4.binibigyang-diin sa nobelang ito ang katauhan ng pangunahing tauhan. pamamaraan . banghay . at pangangailangan 7.lugar at panahon ng mga pinangyarihan 2. Kasaysayan . . pangatlo .panauhang ginagamit ng may-akda a. pananaw . tauhan . Layunin .nagbibigay kulay sa mga pangyayari 7. Nobelang Tauhan . sitwasyon.istilo ng manunulat 8.mga layunin at mga simulan.[baguhin] Elemento 1. pananalita .