Αυτή είναι μια αναθεωρημένη εκδοχή της διάλεξης που δόθηκε στις 18 Νοέμβρη 2009 στο Τμήμα

Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Σάϊμον Φρέιζερ, στο Βανκούβερ της Βρεττανική
Κολομβίας, Καναδάς.
Το κείμενο αυτό είναι μια εισαγωγή στον αναρχισμό, όπως εξηγείται από έναν από τους
επιφανέστερους εκπροσώπους του, τον Ιταλό αναρχικό Ερρίκο Μαλατέστα. Ο Μαλατέστα
γεννήθηκε το 1853 και πέθανε το 1932. Παρέμεινε αγωνιστής αναρχικός περίπου για εξήντα
χρόνια, από το 1871 οπότε ο αναρχισμός ξεκίνησε ως κίνημα εντός της Πρώτης Διεθνούς, έως το
θάνατό του, λίγα χρόνια πριν τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο τον οποίο οι ιστορικοί αποτιμούν ως
το απόγειο του αναρχισμού. Η ζωή του Μαλατέστα, λοιπόν, εκτείνεται μέσα σε μια αξιοσημείωτη
περίοδο της ιστορίας του αναρχισμού. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος του αγωνιστικού του βίου ως
εξόριστος, ιδιαίτερα στο Λονδίνο, και υπήρξε ηγετική φιγούρα όχι μόνο του Ιταλικού αναρχικού
κινήματος αλλά και του διεθνούς αναρχισμού.
Το κείμενο αυτό είναι φτιαγμένο ως σχολιασμός σε μια από τις γνωστότερες μπροσούρες του
Μαλατέστα, Αναρχία1. Η μπροσούρα δημοσιεύτηκε στην αρχική της μορφή το 1891 αλλά μια
πρώτη εκδοχή της είχε δημοσιευθεί σε σειρές στο περιοδικό του Μαλατέστα Το Κοινωνικό Ζήτημα
το 1884. Άρα η μπροσούρα είναι 125 ετών, αλλά εξακολουθούν να εμφανίζονται νέες εκδόσεις
τόσο έντυπες όσο και ηλεκτρονικές, σε διάφορες γλώσσες. Για ποιόν λόγο εισάγουμε τον
αναγνώστη στην σκέψη του Μαλατέστα και στον αναρχισμό εν γένει μέσω της ανάγνωσης ενός
ιδιαίτερου κειμένου, παρά μέσω μιας σύνοψης των ιδεών του Μαλατέστα; Η εξήγηση του τι εστί
αναρχισμός προϋποθέτει δύο πράγματα. Το πρώτο και αρνητικό καθήκον είναι να διαλύσουμε τις
στερεότυπες και υπερβολικές ερμηνείες που συχνά διαβάζουμε από συγγραφείς οι οποίοι γράφουν
περί αναρχισμού χωρίς να τον κατανοούν. Το δεύτερο και θετικό καθήκον είναι να ερμηνεύσουμε
τον αναρχισμό μέσα από τα λόγια των ιδίων των αναρχικών, ως αντίδοτο στα στερεότυπα. Το
κείμενο Αναρχία του Μαλατέστα είναι ιδανικό και τα δύο καθήκοντα.
Τα γραπτά του Μαλατέστα που αποτελούνται από λίγες δημοφιλείς μπροσούρες και χιλιάδες
άρθρων που βρίσκονται σκόρπια στον αναρχικό τύπο, χαρακτηρίζονται από απλότητα και
ταυτόχρονα βάθος. Το πρώτο γενικά έχει αναγνωριστεί ενώ το δεύτερο έχει παραμεληθεί.
Ακριβώς εξαιτίας της δημοφιλούς του φύση το Αναρχία χαρακτηρίζεται ιδιαιτέρως από απλότητα
στις παρουσιάσεις. Είναι γραμμένο σε γλώσσα απλή και εκφράζει ιδέες απλές. Για τον λόγο αυτό
είναι ιδανικό στην απεικόνιση της προέλευσης της στερεοτυπικής παραφιλολογίας και στην
διάψευσή της, δείχνοντας ότι η απλότητα είναι απατηλή και ότι οι ιδέες βασίζονται σε στερεότερα
εδάφη από όσα τους αναγνωρίζονται. Εδώ θα συζητηθούν οι θεωρητικές θεμελιώσεις της σκέψης
του Μαλατέστα μέσω του σχολιασμού αποσπασμάτων του. Προκειμένου να υπογραμμίσουμε την
θεωρητική συνάφεια των ιδεών του Μαλατέστα θα τις συγκρίνουμε με εκείνες των γνωστότερων
και πιο “έμπιστων” στο ευρύ κοινό συγγραφέων του εικοστού αιώνα.
Τα παρόντα σχόλια είναι αυτάρκη και δεν απαιτούν την εξοικείωση του αναγνώστη με την
μπροσούρα. Η σειρά με την οποία αναφέρονται τα αποσπάσματα του Μαλατέστα αντιστοιχούν
στην αρχική τους ακολουθία, ώστε να αντανακλούν το δυνατόν καλύτερα τις αιτιάσεις του
συγγραφέα. Εντούτοις συστήνουμε θερμά στον αναγνώστη να διαβάσει ολόκληρη την μπροσούρα
του Μαλατέστα. Γενικότερα και στην προσπάθεια εκτίμησης ενός συγκεκριμένου γραπτού του
Μαλατέστα, το παρόν κείμενο έχει στόχο την πρόκληση αρμόζουσας αναγνώρισης για ολόκληρο το
έργο του, της οποίας η έκδοση ετοιμάζεται στην Ιταλία.
Παράδειγμα της προσλαμβανόμενης άποψης για τον αναρχισμό είναι τα “Συμπεράσματα” του
βιβλίου Οι Αναρχικοί του Τζέιμς Τζολλ που αποτελούν ακόμη την πιο δημοφιλή εισαγωγή στον
αναρχισμό2. Η αποτίμηση του αναρχισμού που επιχειρεί το συγκεκριμένο κεφάλαιο του βιβλίου
1 Χρησιμοποίησα την εξής έκδοση: Errico Malatesta, Anarchy, ed. Vernon Richards (London: Freedom Press, 1974)
2 James Joll, The Anarchists, 2d ed. (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1980), 257-266. Τα πλάγια

του Τζολλ απεικονίζει εύστοχα τις κοινές ιδέες για τον αναρχισμό. Χωρίς να προσπαθήσω σύνοψη
του κεφαλαίου, θα διαλέξω μερικά κεντρικά αποσπάσματα τα οποία αξιοσημείωτα για την γλώσσα
που χρησιμοποιείται στις εκφραζόμενες ιδέες. Τα πάντα εξηγούνται με όρους ακραίους, πράγμα
που δεν αφήνει χώρο σε λογικές απόψεις.
Για τον Τζολ “οι αντιφάσεις και οι ασυνέπειες της αναρχικής θεωρίας, η δυσκολία, αν όχι η
αδυνατότητα να γίνουν πράξη φαίνεται ότι απεικονίζονται στην εμπειρία των τελευταίων εκατόν
πενήντα ετών”. Εντούτοις “ο αναρχισμός είναι ένα δόγμα το οποίο έχει προσελκύσει κάποιο
αριθμό ανθρώπων κάθε γενιάς και οι ιδέες του εξακολουθούν να γοητεύουν”. “Ο αναρχισμός”,
εξηγεί ο Τζολλ, “είναι αναγκαστικά μια ιδεολογία του όλα ή τίποτα και συνεπώς έχει μικρότερη
επιτυχία σε χώρες όπου εξακολουθεί να υπάρχει ελπίδα για κάποιο όφελος από το υπάρχον
σύστημα”. Οι αναρχικοί “δεν έχουν ποτέ.. οραματισθεί κάποιο ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ της
υπάρχουσας κοινωνίας και της ολικής επανάστασης των ονείρων του” και “φαίνονται αντίθετοι με
τις τάσεις κυριαρχίας των σύγχρονων οικονομικών οργανισμών”. Πολλές από τις απόψεις τους
“φαίνεται ότι βασίζονται σε ένα ρομαντικό, οπισθοδρομικό όραμα μιας εξειδανικευμένης
παρελθούσης κοινωνίας τεχνιτών και αγροτών και σε μια ολική απόρριψη των πραγματικοτήτων
της κοινωνίας και των οικονομικών οργανισμών του εικοστού αιώνα”. Όμως, ομολογεί ο Τζολλ,
“σε χώρες όπου η βιομηχανική ανάπτυξη δεν καθορίζει την συνολική κοινωνική δομή... οι ιδέες
των αναρχικών ίσως να φαίνονται ότι είναι εφικτές”. Συμφωνώντας με τον Γάλλο κρατιστή Ζωρζ
Κλεμανσώ, ο οποίος κάποτε ισχυρίστηκε ότι “λυπάται για όσους δεν ήσαν αναρχικοί στα είκοσί
τους”, ο Τζολλ δηλώνει ότι “η ενθουσιώδης και ακατάσχετη αισιοδοξία των αναρχικών δογμάτων
πάντοτε θα γοητεύουν τους νέους για να εξεγερθούν ενάντια στις κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις
των ενηλίκων”. Πράγματι, “οι δεκαετίες 1960 και 1970... έδειξαν ότι η αναρχική παράδοση δεν
έχει πεθάνει”. Όμως “οι σύγχρονοι επαναστάτες, όπως και οι πρόγονοί τους, φαίνεται ότι
διχάζονται από τη μια μεταξύ της πίστης τους για συνεργασία και ειρηνική κοινοτική ζωή και της
πίστης τους από την άλλη στην άμεση βίαιη δράση”. Υπό αυτό το δίλημμα “οι τρομοκρατικές
ενέργειες μπορεί να προκαλέσουν αναστάτωση και συμφορά”, αλλά “παρ' όλ' αυτά είναι λιγότερο
αποτελεσματικός τρόπος αλλαγής των αξιών της υπάρχουσας κοινωνίας απ' ό,τι η συνεχής κριτική
των κοινωνικών στόχων και αξιών μας από τους φιλοσοφικούς αναρχικούς”. Οι τελευταίοι
επιδρούν ωφέλιμα “κάνοντάς μας να σκεφτούμε και πάλι τις πολιτικές και οικονομικές μας μας
πεποιθήσεις”. “Όπως όλοι οι πουριτανοί”, καταλήγει ο Τζολλ, “οι αναρχικοί κατάφεραν να μας
κάνουν να ανησυχήσουμε λίγο για το είδος της ζωής μας”.
Το ευρέως διαδεδομένο στερεότυπο συνοψίζεται από το στίγμα του χιλιανισμού, που συχνά
συνοδεύει τον αναρχισμό μετά την εισαγωγή του από έναν άλλον σημαίνοντα διανοητή του
αναρχισμού, τον Ε. Τζ. Χομπσμπάουμ3. Η ωμή κεντρική ιδέα της ανάλυσης του Τζολλ μπορεί να
διαβαστεί ως εξής: οι αναρχικοί θέλουν μια τέλεια κοινωνία, δεν έχουν ιδέα πώς θα φτάσουν ως
εκεί, αλλά δεν είναι ευχαριστημένοι με κάποιαν άλλη. Έχοντας χάσει κάθε έλλογο μέσο, έχουν δυο
δρόμους να διαλέξουν: του ονειροπόλου ή του δυναμιτιστή. Εν ολίγοις, ο αναρχισμός είναι
παράλογος. Όμως ποτέ δεν εξαφανίζεται. Ένας τρόπος διεξόδου από αυτό το ιστοριογραφικό
παράδοξο, ως προς τον σαρκασμό του Κλεμανσώ, είναι να εξομοιωθεί ο αναρχισμός με ένα σπυρί:
όλοι πρέπει να τον υπομένουμε. Άλλα επιδημιολογικά ανάλογα είναι οι αναφορές περί ελονοσίας η
οποία εξαπλώνεται σε οπισθοδρομικές χώρες, ή περί γρίπης η οποία επανακάμπτει κυκλικά. Όπως
και νά 'χει, η ασθένεια παρέχει ένα ωφέλιμη παρενέργεια: ανοσοποιεί την αστική κοινωνία έναντι
του εφησυχασμού.
***
Σε αντίθεση με τις απόψεις που αναπαριστά η ερμηνεία του Τζολλ, ας δούμε τι είναι η αναρχία και
γράμματα στην παράθεση είναι δικά μου.
3 E. J. Hobsbawm, Primitive Rebels: Studies in Archaic Forms of Social Movement in the 19th and 20th Centuries
(Mancherster University Press, 1959).

.π. . της απολύτου Ελευθερίας. είναι η Αναρχία. Για τον Μαλατέστα κυβέρνηση είναι ένα σύνολο κυβερνητών. σε μικρό ή μεγάλο βαθμό. Αυτό έχει να κάνει με την απάντηση σε ισχυρισμούς που δικαιολογούν την ύπαρξη της κυβέρνησης. ότι οι άνθρωποι έχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και ότι μια εξωτερική. βουλευτές.λ.. 88 (orig. είναι όσοι διαθέτουν τη δύναμη. ως μέγιστο χάος ή ως μέγιστη τάξη. *** Γιατί ο Μαλατέστα ανάγει την κυβέρνηση σε κυβερνήτες. Κατά συνέπεια. όπως η δική τους που δεν είναι ούτε Κυρίαρχοι. Αυτός είναι ένας ουδέτερος ορισμός. Για εμάς η κυβέρνηση αποτελείται από το σύνολο των κυβερνητών· και οι κυβερνήτες—βασιλείς. με σκοπό να είναι σε θέση να χρησιμοποιεί τη δύναμη και τα μέσα τους. Η διαφορά δεν είναι φιλολογική αλλά ουσιώδης και πραγματική. να κάνουν χρήση της κοινωνικής ισχύος. δηλαδή της φυσικής. υψηλότερη αρχή απαιτείται ώστε να υποχρεωθεί ένα μέρος του λαού να σέβεται τα συμφέροντα κάποιου άλλου. καθόσον πιστεύει ότι αυτές είναι επωφελείς. Μια δεύτερη και σημαντικότερη συνέπεια είναι να τονιστεί ότι η κυβέρνηση απαρτίζεται από ανθρώπους σαν όλους τους άλλους. ο Μαλατέστα συνεχίζει ορίζει τί είναι κυβέρνηση. δηλαδή. “Αν υποθέταμε ότι ένα μεγάλο Πλήθος ανθρώπων συναινεί στην επιτήρηση 4 Thomas Hobbes. Η κυβέρνηση χρειάζεται για να ακολουθούν οι άνθρωποι τους κανόνες της φύσης. Όμοια με τον Χομπς ο Μαλατέστα κάνει και αυτός μια υπεραπλουστευτική προσέγγιση. ώστε να υποχρεωθούν όλοι οι άλλοι να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες εκείνων.ο αναρχισμός κατά την άποψη του Μαλατέστα. έχουν αναχθεί ο καθένας σε Άρχοντα. ed.. 1651. όπως κυβέρνηση. όπως εξετάζει στη συνέχεια ο Μαλατέστα.: Penguin Books. είναι οι Κανόνες της Φύσης”. : Οι Κανόνες με τους οποίους οι άνθρωποι καθοδηγούνται να αποφύγουν τη συνθήκη αυτή. Leviathan. πρόεδροι.). London etc. υπουργοί. Forme and Power of a Common-wealth Ecclesiastical and Civil (London. Η κίνηση αυτή έχει αποχρώσες συνέπειες. κ.. Όμως όλες βασίζονται σε μια προκατειλημμένη άποψη. 1985). Εξαρτάται από την άποψη κάποιου αν η κυβέρνηση είναι ένα αναγκαίο μέσον της κοινωνικής ζωής. reprint. Πρόκειται βασικά για μια χομπσιανή άποψη η οποία αντιμετωπίζει την κυβέρνηση ως ηθικολογική. ούτε και Υποκείμενα. διανοητικής και οικονομικής δύναμης ολόκληρης της κοινωνίας. θεσπίζοντας και επιβάλλοντας αυτόν το κανόνα επικοινωνίας μέσω του οποίου αντιτιθέμενα συμφέροντα μπορούν να επιλυθούν και μέσω του οποίου κάθε άτομο θα επιτύχει την μέγιστη ικανοποίηση με τις λιγότερο δυνατόν θυσίες. Πολιτεία είναι “Ένα Πρόσωπο του οποίου το μεγάλο Πλήθος των Νόμων. όπου αφηρημένες συλλογικές έννοιες. Οι Κανόνες της Φύσης μπορούν να συνοψιστούν στο ρητό “Μην κάνεις στους άλλους ό. μέσω αλληλοδεσμευόμενων Συμβολαίων μεταξύ των. Η μπροσούρα Αναρχία ξεκινά με έναν ορισμό της “αναρχίας”.--. χωρίς κυβέρνηση. είτε το παραδέχονται ή όχι. Για τον Χομπς Κράτος είναι το αποτέλεσμα των συμφωνιών μεταξύ ατόμων. για την Ειρήνη και την Κοινή Άμυνα”4. or the Matter. Για τον Χομπς “η συνθήκη της απλής Φύσης. συμβατός τόσο με τις αρνητικές όσο και με τις θετικές ερμηνείες. τον πρώτο εκ των τριών ορισμών τους οποίους θα σχολιάσω παρακάτω: Η λέξη Αναρχία προέρχεται από την Ελληνική και κυριολεκτικά σημαίνει χωρίς κυβέρνηση: η κατάσταση ενός λαού που ζει χωρίς επίσημες αρχές. Μια πρώτη συνέπεια είναι να τονιστεί ότι η κυβέρνηση είναι μια μικρή μειοψηφία. αξιολογούνται με όρους συνόλων ατόμων. Για τον Χομπς. Πολλές και ποικίλες είναι οι θεωρίες με τις οποίες κάποιοι αναζητούν την εξήγηση και δικαιολόγηση της ύπαρξης της κυβέρνησης.τι δεν θέλεις να κάνουν εκείνοι σε σένα”. Ο ορισμός αυτός είναι παρόμοιος με την κλασσική ερμηνεία που δόθηκε τον δέκατο έβδομο αιώνα από τον Τόμας Χομπς στον Λεβιάθαν.

πλήρως τον ρόλο της κυβέρνησης πρέπει να έχουμε μια ευρύτερη εικόνα. Οι αιτίες μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: οι κυβερνήτες. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι δύο εξουσίες. ch. δεν συμπεριφέρονται ηθικά. όμως. Δεν θα συζητήσω ποια μορφή εξουσίας εμφανίστηκε πρώτη. 7. Για αυτόν κυβέρνηση σημαίνει καταπίεση. δηλαδή. αντί να δίνουμε έμφαση στην αντίθεση μεταξύ μιας χομπσιανής φυσικής κατάστασης που χαρακτηρίζεται από την αντίθεση συμφερόντων και παγκόσμιου πολέμου και μιας κατάστασης ειρήνης που δημιουργείται από την κυβέρνηση.της Δικαιοσύνης και των άλλων Νόμων της Φύσης. που αποτελεί βραβείο αυτού του αγώνα και μέσο εγγύησης και διαιώνισης στους νικητές των αποτελεσμάτων της νίκης τους. να ζητιανεύουν στους δρόμους και να κλέβουν ψωμί”6. είτε ο αγώνας βασίστηκε στην φυσική δύναμη. και προστατεύεται από τον νόμο. Κι εκείνοι που πάλεψαν για να νικήσουν. επίσης. αποστερώντας του τα μέσα διαβίωσης και φέρνοντάς τους. ο Μαλατέστα υπογραμμίζει την συνέχεια μεταξύ των δύο: Αν η ανθρώπινη ύπαρξη είναι ένας αγώνας μεταξύ ανθρώπων. η πολιτική και η οικονομική. συγκρούστηκαν με τους μαρξιστές. όπως ισχυρίζεται ο Χομπς. Αυτή. οι άνθρωποι δεν συμπεριφέρονται ηθικά όταν δεν υπάρχει κάποια ανώτερη δύναμη που τους προκαλεί το δέος. ούτε Πολιτεία καθόλου· διότι θα υπήρχε Ειρήνη δίχως υποταγή”5. στην μεγαλειώδη του ισότητα. του Μαλατέστα περί οικονομικές και πολιτικής καταπίεσης υπογραμμίζουν ότι ο αναρχισμός είναι μια μορφή σοσιαλισμού. 86.. Η παραπάνω διατύπωση εκφράζει την κεντρική ιδέα κάθε μορφής σοσιαλισμού: “ο καθένας που είναι φτωχός. Για να κατανοήσουμε. Οι απόψεις. Ο Μαλατέστα έχει διαφορετική άποψη. Η τυπική ισότητα είναι κοροϊδία όταν υπάρχει υλική ανισότητα. έχουν τη δύναμη “να υποχρεώσουν τον καθένα να ικανοποιήσει τις επιθυμίες τους”. Πριν. Υπάρχουν δύο τρόποι καταπίεσης του ανθρώπου: είτε άμεσα με ωμή χρήση βίας. έτσι. 6 Anatole France. . Ο αναρχισμός γεννήθηκε ως κίνημα μέσα στην Πρώτη Διεθνή όπου οι αναρχικοί. διότι η κυβέρνηση δεν είναι η μόνη μορφή καταπίεσης. σε κατάσταση συνθηκολόγησης. διότι για εκείνους αναρχισμός και σοσιαλισμός ήταν ένα και το αυτό πράγμα.. 1894. Ο ισχυρισμός αυτός είναι σημαντικός διότι μας δείχνει πόσο εσφαλμένη είναι η απλή αντιμετώπιση του αναρχισμού αντίθεση με την κυβέρνηση. 186. όπως έχει ισχυριστεί ο Μαλατέστα. είναι δούλος”. η Διεθνής διασπασθεί οι αναρχικοί αυτοαποκαλούνταν απλά σοσιαλιστές. με φυσική βία· ή έμμεσα. Επιστρέφοντας στην κριτική της κυβέρνησης. αν και ο Μαλατέστα κάνει ορισμένες νύξεις επί του θέματος. Αν. λοιπόν. ή είναι διανοητικός ή έγινε στο πεδίο της οικονομίας. τότε οι κυβερνήτες. η οποία δημιουργείται από την ατομική ιδιοκτησία των μέσων της παραγωγής. δηλαδή στο πολιτικό προνόμιο· ο τελευταίος αποτελεί την προέλευση της ιδιοκτησίας. άνθρωποι σαν όλους τους άλλους και χωρίς περιορισμούς. του αναρχισμού ως κινήματος είναι οι ίδιες με εκείνες του σοσιαλισμού. Ο πρώτος βρίσκεται στην ρίζα της εξουσίας. δηλαδή το οικονομικό προνόμιο. The Red Lily. είναι και η προέλευση του αναρχισμού. Η ιδέα αυτή έχει εκφραστεί με ωραίο τρόπο από τον Ανατόλ Φρανς: “Ο νόμος. χωρίς την ύπαρξη κάποιας κοινής Δύναμης να τους προκαλεί δέος· θα μπορούσαμε να υποθέσουμε το ίδιο για όλο το Ανθρώπινο είδος· και τότε δεν θα χρειαζόταν ούτε Πολιτική Κυβέρνηση. Οι ρίζες. 79. που εκπροσωπούνταν από τον Μιχαήλ Μπακούνιν. πάντοτε γίνονται σύμμαχοι. πρέπει να υπάρχουν νικητές και νικημένοι και η κυβέρνηση. σίγουρα δεν θα περιέλθει στα χέρια εκείνων που έχασαν. επομένως. όμως. για να εξασφαλίσουν 5 Όπως προηγουμένως. απαγορεύει στους πλούσιους αλλά και στους φτωχούς να κοιμούνται κάτω από γέφυρες.

αντίθετα. Το στερεότυπο αυτό δεν υποστηρίζεται μόνο από σχολιαστές εχθρικούς προς τον αναρχισμό. Για τον Μαλατέστα. Πρώτα απ' όλα. Εδώ πρέπει να εξεταστεί ένα άλλο στερεότυπο για τον αναρχισμό και απαιτεί μια σύντομη παρέκβαση. για νικητές και ηττημένους. η οργάνωση είναι η ουσία της ανθρώπινης ζωής. όπως θα δούμε παρακάτω. την ανάπτυξη και την ευζωία των εταίρων. 7 Robert Nozick. η συνεργασία (εθελοντική ή υποχρεωτική) είναι το μόνο μέσον προόδου. οι οικονομίες κλίμακας και τα έλλογα ατομικά συμφέροντα εγείρεται κάτι που μοιάζει πολύ με ένα μικρό κράτος ή με μια ομάδα διακριτών μικρών κρατών”7. δηλαδή χωρίς συνεργασία. Ο Μαλατέστα και οι αναρχικοί διαφέρουν από συγγραφείς σαν τον Χομπς και τον Νόζικ ως προς την εικασία το ατομικό συμφέρον και ο αγώνας είναι νόμοι της φύσης.καλύτερες συνθήκες από τους άλλους και για να κερδίσουν προνόμια και δύναμη. μέσω της συνεργασίας που μπορεί να περιγραφεί και ως ένωση στον αγώνα εναντίον όλων των ανταγωνιστικών προς την ύπαρξη. σίγουρα δεν θα την χρησιμοποιήσουν για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα των νικημένων και για να περιορίσουν την εξουσία τους καθώς και την εξουσία των φίλων και υποστηρικτών τους. Με άλλα λόγια η κυβέρνηση δεν αποτελεί αντίδοτο του κοινωνικού αγώνα αλλά αποτέλεσμά του. οι άνθρωποι έχουν εκ φύσεως δύο τάσεις. έχει διττή άποψη για την κοινωνία: Τα ζωντανά πλάσματα στη φύση έχουν δυο τρόπους επιβίωσης και βελτίωσης της ζωής τους. State. το ίδιο το γεγονός ότι ο Μαλατέστα ερμηνεύει την κοινωνική εξέλιξη με όρους ατομικής προδιάθεσης είναι σημαντικός. ποτέ δεν το έκαναν με τον αδέξιο τρόπο που αποδίδεται στους αναρχικούς από τις κριτικές. Δεύτερον. Για τον Μαλατέστα η συνεργασία είναι η καθαυτό ουσία της κοινωνίας. Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι οι αναρχικοί είναι απερίφραστα αντίθετοι με την οργάνωση. Ο Μαλατέστα. Στην πραγματικότητα πολλοί από τους ισχυρισμούς που αναπτύχθηκαν από αντιοργανωτικούς αναρχικούς επαναλήφθηκαν στην κοινωνιολογική φιλολογία του εικοστού αιώνα. οι πιέσεις των αγορών. Μια διαφωνία σχετικά με αυτό είναι εκείνη του Αμερικανού φιλοσόφου Ρόμπερτ Νόζικ ο οποίος μας δείχνει πώς η κυβέρνηση προκύπτει από την φυσική κατάσταση. . Είναι αλήθεια ότι δεν εγκωμιάζουν ανεπιφύλακτα όλοι οι αναρχικοί την οργάνωση όπως ο Μαλατέστα. όπως έχει περιγράψει ήδη ο Τζων Λοκ: “Από την αναρχία που δημιουργούν οι αυθόρμητες ομαδοποιήσεις. Στην πραγματικότητα η αντιπαράθεση περί οργάνωσης μεταξύ των αναρχικών ήταν η πιο μακροχρόνια και η πιο επίμονη. Δεν μπορεί να υπάρξει ανθρώπινη ζωή χωρίς την συνεργασία: Όσον αφορά στον Άνθρωπο. Ο Μαλατέστα. Επιπλέον ακόμη και όσοι αντετίθεντο με την οργάνωση στο όνομα της ατομικής αυτονομίας. Anarchy. αλλά και από τους λεγόμενους μετα-αναρχικούς θεωρητικούς που εμπνέονται από μετα-μοντέρνες ιδέες δανεισμένες από την Γαλλική φιλοσοφία και κατεδαφίζουν την κατηγορία αυτή εναντίον του “κλασικού” αναρχισμού. αλλά είναι και επιβλαβής για τον καθένα. όπως υποβάλλει η κοινή ετυμολογία των δύο λέξεων. and Utopia (New York: Basic Books. η διαίρεση της εργασίας. οι ενώσεις αλληλοπροστασίας. αντίθετα. ανάπτυξης και ασφάλειας· και ο αγώνας—κατάλοιπο των προγόνων μας—δεν έχει αποδειχθεί μόνο άχρηστο στην εξασφάλιση της ατομικής ευμάρειας. Η συνεργασία με την σειρά της είναι συνώνυμη της οργάνωσης. 1974). Εντούτοις υποστηρίζουμε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ανθρώπινη ζωή εκτός κοινωνίας. Παρ' όλα αυτά ο ισχυρισμός ότι όλοι οι αναρχικοί ήσαν αντίθετοι με την οργάνωση είναι απλώς λανθασμένη. Ο πρώτος είναι ο ατομικός αγώνας έναντι των στοιχείων της φύσης και έναντι άλλων ατόμων του ιδίου ή άλλου είδους· ο άλλος είναι μέσω της αλληλοβοήθειας. Εν ολίγοις. λοιπόν. διατυπώνει έναν θεμελιώδη δυϊσμό μεταξύ δυο αρχών: του αγώνα και της συνεργασίας. αψηφά το στερεότυπο σύμφωνα με το οποίο οι αναρχικοί πιστεύουν στην φιλάγαθη ανθρώπινη φύση. Αυτός είναι ένας άλλος σημαντικός ισχυρισμός. 15-16. φυσικών παραγόντων.

Όμως έτσι είχε γίνει: όλοι τους ανασηκώθηκαν”. 80-81. 1962). όσο για τα πρακτικά συμπεράσματά της: αλληλεπιδρώντας με τους άλλους ανθρώπους όλοι μας έχουμε να κάνουμε μια θεμελιώδη επιλογή μεταξύ αγώνα και συνεργασίας. Με αυτή τη διάκριση ο Μαλατέστα αναγνωρίζει την διαφορά μεταξύ μιας φυσικής κατάστασης γενικευμένου αγώνα και της κοινωνίας. έχουν κοινά σημεία αλλά διαφέρουν ριζικά μεταξύ τους.π. η οποία βεβαίως πρέπει να διερευνηθεί. πρέπει να πούμε ότι η ιστορική αφηγηματική του Μαλατέστα δεν σημαντική τόσο για την ειλικρίνειά της. Πριν δούμε τι λέει ο Μαλατέστα επ' αυτού θα παραθέσω. Merton. η αντίθεση αυτή είναι σημαντική για την κατανόηση της διαφοράς μεταξύ αναρχισμού και δεξιού φιλελευθερισμού. The Fatal Conceit: The Errors of Socialism (The University of Chicago Press. Για τον Χάγιεκ. 1962). όπως και πολλοί από τους οργανωτικούς αντιπάλους τους. 9 Friedrich von Hayek.. αγάπης” που συνοψίζονται στην ιδέα της αλληλεγγύης. εν είδη εισαγωγής. (New York: Macmillan. “Bureaucratic Structure and Personality”. Όλοι ανασηκωμένοι είδαν τα ίδια10 ακριβώς που θα είχαν δει αν κρατούσαν τις φτέρνες τους στο έδαφος. Όπως θα δούμε. Παρότι υπολήπτονται την ατομική αυτονομία. φιλίας. 1951. Αντίθετα. Dent & Sons και New York: E. ανατύπωση. P. The Betrothed (London: J. *** Ο τρόπος δράσης των ατόμων εξαρτάται όχι μόνο από τις δικές τους θεμελιώδεις επιλογές.. η αλληλεγγύη και ο αλτρουισμός είναι “κατάλοιπα του ενστικτώδους και επιφυλακτικής μικρο-ηθικής της μικρής ομάδας”. Dutton & Co. έστω και μιας καταναγκαστικής κοινωνίας. Για τον Μαλατέστα. . Η πραγματική αντίθεση ήταν αν τα μέσα αγώνα του παρόντος πρέπει να είναι κυρίως συλλογικά ή ατομικά. όπως θα δείξω σε λίγο. στο Social Theory and Social Structure. Μια άλλη παρανόηση σχετικά με τους αντι-οργανωτικούς είναι ότι υποστηρίζουν την απεριόριστη αυθαιρεσία του ατόμου. 179. Ο Μαλατέστα κάνει διάκριση μεταξύ της “εθελοντικής” και “υποχρεωτικής” συνεργασίας. Robert K. η συζήτηση του Ρόμπερτ Μίτσελ για τον “σιδηρούν νόμο της ολιγαρχίας” και η συζήτηση του Ρόμπερτ Μέρτον για τα αποτελέσματα της συμμόρφωσης σε νόμους που επιφέρει η γραφειοκρατία8. 1968). ένα απόσπασμα από το βιβλίο Οι Αρραβωνιασμένοι. Ένα πλήθος διαδηλώνει σε κάποια πλατεία. enlarged ed. η οποία τελικά ανεξαρτητοποιείται από την υλική πρόοδο που παρέχει η συνεργασία.χ. The Free Press. Political Parties: A Sociological Study of the Oligarchical Tendencies of Modern Democracy (New York: The Free Press and London: Collier-Macmillan. Συνήθως αυτό αποκαλείται “στρατηγική αλληλεπίδραση”.. διατυπώνει μια εξέλιξη από “την συσσωρευμένη και εκπεφρασμένη εμπειρία των γενεών. 1988). Η κατάσταση αυτή είναι ένα παράδειγμα διαφόρων αντίστοιχων που συμβαίνουν στην κοινωνική 8 Robert Michels. Η σύγκριση είναι κατά κύριο λόγο ενδιαφέρουσα διότι οι δύο συγγραφείς. Ξαφνικά ανακοινώνεται ότι ο κυβερνήτης έρχεται για να τους μιλήσει: “Και όλοι ανασηκώθηκαν στις μύτες των ποδιών τους και έστρεψαν κοιτώντας προς την κατεύθυνση απ' όπου αναμενόταν η αναπάντεχη ετούτη άφιξη. που μέσω της ενοποίησης με τους άλλους ανθρώπους θα ενισχυθούν η ατομική ασφάλειά τους και η ευζωία τους” στα κοινωνικά αισθήματα της “συμπάθειας. Ταυτόχρονα δεν θεωρεί τον καταναγκασμό ως τον μόνο τρόπο πραγματοποίησης της συνεργασίας. Μέσα σε μεγάλες ομάδες “η παλαιά παρόρμηση των έμφυτων αλτρουιστικών ενστίκτων δυσχεραίνει τον σχηματισμό εκτενέστερων εντολών”9. υποστηρίζουν εν γένει τον αναρχικό κομμουνισμό. Ολοκληρώνοντας τη συζήτηση για τις απόψεις του Μαλατέστα σχετικά με τον αγώνα και την συνεργασία. Φρίντριχ φον Χάγιεκ. αλλά και από τις επιλογές και συμπεριφορές των άλλων. Ο καταναγκασμός είναι και αυτός μια μορφή συνεργασίας και επομένως μιας κοινωνίας. Είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε πώς η ιστορική αφηγηματική του Μαλατέστα αντιπαραβάλλεται ξεκάθαρα εκείνης του θεμελιωτή του δεξιού φιλελευθερισμού. ο αγώνας είναι “ένα απομεινάρι των προγόνων μας”. M. μεταξύ ιδίου συμφέροντος και αλληλεγγύης. 10 Alessandro Manzoni. μια διάσημης νουβέλας του Ιταλού Αλεσσάντρο Μαντσόνι.

Ο αναρχικός ισχυρισμός έχει ως εξής: οι ατομικιστές απομυζούν τους συνεργαζόμενους. Στην συγκεκριμένη περίπτωση. ενώ βασίζονται στην συνεργασία όλων των άλλων. Έτσι. Με πολιτική φρασεολογία. ωθεί τον Άνθρωπο και την ανθρώπινη κοινωνία προς την αλληλεγγύη· ή θα λέγαμε καλύτερα. Οι κυβερνώντες δεν είναι ηθικολόγοι. Εν ολίγοις. Τους περιγράφει ως προνομιούχο μειοψηφία που απομυζά την συλλογική εργασία όλων. συγκρινόμενη με την ιδανική περίπτωση της καθολικής συνεργασίας. Αντίθετα. δηλαδή την εκμετάλλευση της εργασίας ολόκληρης της κοινότητας από μια προνομιούχο τάξη. αλλά . παρά αλληλοαποκλειόμενες διότι και οι δυο προϋποθέτουν εγκατάλειψη της συνεργασίας. Ο Μαλατέστα εδώ απλώς δηλώνει κάτι στο οποίο συμφωνούν οι πολιτικοί θεωρητικοί και απεικονίζει το απόσπασμα του Μαντσόνι: ότι η καθολική συνεργασία—όλοι κρατούν τις φτέρνες τους στο έδαφος—είναι ο καλύτερος τρόπος διασφάλισης της μέγιστης ευημερίας όλων των ατόμων ταυτόχρονα. Είδαμε και νωρίτερα ότι ο Μαλατέστα αντιμετωπίζει την κυβέρνηση όχι σαν ένα ενιαίο όλον αλλά ως κάτι που αποτελείται από άτομα. κάποιος που ανασηκώνεται πλεονεκτώντας από το γεγονός ότι όλοι οι άλλοι παραμένουν όρθιοι—δηλαδή και τεχνικά μιλώντας. όπως συμπίπτουν τα συμφέροντα του ατόμου και εκείνα της κοινωνίας. κάποιος που αποστατεί ενώ όλοι οι άλλοι συνεργάζονται—ονομάζεται μοναχικός καβαλάρης. ενώ την ίδια στιγμή εξαναγκάζει όλους τους άλλους να συνεργαστούν. ας δούμε τι έχει να πει ο Μαλατέστα για την αλληλεγγύη και το ίδιον συμφέρον. έξω από την οποία δεν είναι εφικτή η ανθρώπινη ζωή· αλλά ήταν ένας τρόπος συνεργασίας επιβεβλημένος και ελεγχόμενος από ολίγους για τα δικά τους συμφέροντα. Ας δούμε γιατί. ακόμη και υπό εγωιστική προοπτική. αφού βλέπουν τα ίδια και δεν είναι άνετα. εγωισμός και αλτρουισμός (φροντίδα για τα συμφέροντα των άλλων) συντήκονται σε ένα μοναδικό συναίσθημα. Για τον λόγο αυτό. Πώς μπορούμε να χαρακτηρίσουμε αυτή την μειοψηφία. οι ατομικιστικές επιδιώξεις και η κυβέρνηση είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Θεωρώντας τους κυβερνήτες ως άτομα εφαρμόζει τις αντιλήψεις που οι πολιτικοί θεωρητικοί εφαρμόζουν σε “συνήθεις” κοινωνικούς παράγοντες. είναι επιθυμητό να διαδίδονται όσο το δυνατόν ο αλτρουισμός και η συνεργασία. κάποιος έχει την καλύτερη θέα αν είναι ο μόνος που θα ανασηκωθεί και την χειρότερη αν είναι ο μόνος που δεν θα ανασηκωθεί.ζωή και εμπλέκουν επιλογές μεταξύ εγωισμού και αλτρουισμού.τι θα ήταν αν όλοι παρέμεναν ορθοί. Όταν η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζεται σαν ένας εξωγενής παράγοντας που παρεμβαίνει στις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών πρωταγωνιστών θεωρείται υπό ριζικά διαφορετικό φως. Ο Μαλατέστα αναφέρεται στην κυβέρνηση και τους καπιταλιστές. Αλλά καθώς όλοι ανασηκώνονται είναι χειρότερα από ό. Δεν συνεισφέρει στην εργασία αυτή. αντίθετα αναβίωσε την ιδιωτική ιδιοκτησία και την κυβέρνηση. Εμποδίζει την εμφάνιση του ατομικισμού ή μήπως είναι οι ίδιοι ατομικιστές. Ιδανική κατάσταση γι' αυτούς είναι η συνεργασία όλων των άλλων. Το πρόβλημα του “μοναχικού καβαλάρη” θεωρείται ο κύριος λόγος που απαιτείται μια κυβέρνηση για να διασφαλίσει την συνεργασία όλων στην παροχή των συλλογικών αγαθών. Ο Μαλατέστα εδώ περιγράφει μια ασύμμετρη κατάσταση. οι ανθρώπινοι παράγοντες που επιβάλουν την συνεργασία αναζητούν την μεγιστοποίηση των ωφελειών τους. Οι κοινωνικοί επιστήμονες την ονομάζουν Δίλημμα του Κρατούμενου. Ο Μαλατέστα συνεχίζει: Η κατανόηση της χρησιμότητας της συνεργασίας που θα έπρεπε να οδηγήσει στον θρίαμβο της αλληλεγγύης σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις. από ένα από τα πρώτα παραδείγματα όπου περιγράφηκε αυτή η κατάσταση. Αλληλεγγύη είναι η κατάσταση κατά τη οποία ο Άνθρωπος πετυχαίνει τον μέγιστο βαθμό ασφάλειας και ευζωίας· και γι' αυτό ο εγωισμός. δηλαδή η αποκλειστική έγνοια κάποιου για τα δικά του συμφέροντα. Παρέμενε συνεργασία. μάλλον. Έχοντας κατά νου το μοντέλο Μαντσόνι και το πρόβλημα του μοναχικού καβαλάρη. η καλύτερη συνθήκη για έναν ατομικιστή είναι να μπορεί να επιβάλλει την συνεργασία.

Αντίθετα. Η κυβέρνηση δεν απομακρύνει τον αυθαίρετο ατομικισμό αλλά τον μονοπωλεί. Με δυο λόγια. συνειδητοποιημένου των κοινών ταξικών συμφερόντων του. Οι συνθήκες της κίνησης αυτής είναι αποτέλεσμα των υπαρχόντων προκειμένων”11.. Οι Μαρξ και Ένγκελς έγραψαν: “Ο κομμουνισμός για εμάς δεν είναι μια κατάσταση οι οποία πρέπει να καθιερωθεί. παρά το αντίθετο. . Η διαδικασία περιγράφηκε ως ιστορικά αναγκαία και ανεξάρτητη από τις επιθυμίες του ατόμου. μάλλον. ο Μαλατέστα αναγνωρίζει ότι η ατομική επιθυμία είναι ένας παράγων αδύναμος στην ζωή και την ιστορία. ως ταξικό αγώνας. καθορίζεται κυρίως από την ανάπτυξη των υλικών συνθηκών που παράγουν πόλωση και ομογενοποίηση των τάξεων. Αντίστοιχα ο σχηματισμός του προλεταριάτου ως συμπαγούς συνόλου. Ονομάζουμε κομμουνισμό την πραγματική κίνηση που καταρρίπτει την υπάρχουσα κατάσταση των πραγμάτων. “The German Ideology”. οι Μαρξ και Ένγκελς αποδίδουν μια εύγνωστη πορεία στην ιστορία. Ο Μαλατέστα τρέφει μια “εθελοντιστική” θεώρηση της κοινωνίας. ότι μαρξισμός και αναρχισμός πηγάζουν από τις ίδιες σοσιαλιστικές ρίζες. το οποίο έχω ήδη υπογραμμίσει. με τη σειρά τους. Στον βαθμό που οι υλικές συνθήκες είχαν κοινωνική προέλευση. δεν υπάρχει αναγκαία ανάπτυξη στην ιστορία και το μέλλον είναι ανοικτό και απροσδιόριστο. Αντίστοιχα.αυθαίρετοι ατομικιστές. στην πραγματικότητα όμως αύξησαν τις ικανότητες του ανθρώπου και την αποτελεσματική ελευθερία. εθελοντισμός δεν σημαίνει ότι μπορούμε να πετάξουμε αν το θελήσουμε. Αντίθετα. φαίνεται ότι περιόριζε την αυτονομία των ατόμων αλλά στην πραγματικότητα βελτίωσε τις συνθήκες διαβίωσης μέσω των πλεονεκτημάτων της συνεργασίας. παρά σε κατηγορηματικές λειτουργίες παραγωγής οι οποίες αυτοεπιβάλλονται στα άτομα. Ο Μαλατέστα εδώ περιγράφει μια στρατηγική αλληλεπίδραση της σημερινής κοινωνίας ως αποτέλεσμα της συνύπαρξης των δυο τάσεων τις οποίες διαπιστώνει. με τη σειρά της. Είναι φανερό το κοινό σημείο με την μαρξιστική ανάλογη άποψη και εκκινεί από το γεγονός. 2000). αντικατοπτρίζουν τις βαθιές θεωρητικές διαφορές που καθιστούν τις δυο τάσεις του σοσιαλισμού χωριστές. 2nd ed. μεταξύ των τάσεων για ένωση και συντροφικότητα ώστε να κατακτήσει και να προσαρμόσει των εξωτερικό κόσμο των Ανθρώπινων αναγκών και να ικανοποιήσει τα αισθήματα στοργής—και της τάσης για διαίρεση σε μονάδες χωριστές και εχθρικές. στο Karl Marx. Ο Μαλατέστα αποδίδει μεγάλες συνέπειες στο ιστορικό γεγονός της συνεργασίας “που επιβάλλεται και ελέγχεται από ολίγους για ίδιον προσωπικό όφελος”: Από το γεγονός αυτό δημιουργείται η μεγάλη αντίφαση η οποία πληροί τις σελίδες της ανθρώπινης ζωής. Εν ολίγοις. Η ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία μορφοποίησε συλλογικά την κοινωνία εν συνόλω. Παρόμοια η συνεργασία. ήταν το αποτέλεσμα μιας 11 Karl Marx and Frederick Engels. Αντίθετα με ένα άλλο χονδροειδές στερεότυπο. στην βάση μιας ολιστικής θεώρησης της κοινωνίας. η ιστορία περιγράφεται ως αγώνας μεταξύ εκμεταλλευτών και εκμεταλλευομένων. ακόμη κι όταν ήταν ελεύθερη και εθελοντική. Για τον Μαρξ η κοινωνική συνείδηση των ανθρώπων καθορίζεται από την κοινωνική τους θέση η οποία. Την ίδια στιγμή υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις αντίστοιχες θεωρήσεις της ιστορίας ως ταξικού αγώνα οι οποίες. Οι επιστήμες έδειχναν ότι περιορίζουν την ελευθερία συντρίβοντας τις ιδιόρρυθμες επιθυμίες και σχέδια. Selected Writings. ένα ιδανικό στο οποίο πρέπει να προσαρμοστεί η πραγματικότητα. (Oxford University Press. Για να συνεχίσουν να είναι τέτοιοι πρέπει να εξαναγκάσουν όλους τους άλλους να συνεργαστούν. Το αντίδοτο σε τέτοιους περιορισμούς είναι η επιστήμη και η συνεργασία. καθορίζεται κυρίως από τους οικονομικούς παράγοντες.. David McLellan. ed. ο Μαλατέστα εντάσσει τους κύριους παράγοντες των κοινωνικών διαδικασιών στην ιδιοσυγκρασία του ατόμου. 187.

Μπορούμε να τον εκτιμήσουμε συγκρίνοντάς τον με την καθιερωμένη διχοτομία που θεωρείται θεμελιώδης για την κοινωνική ζωή: εκείνης μεταξύ χάους και του νόμου. μια κοινωνία φίλων χαρακτηρίζεται από την απουσία φόβου. Στην πραγματικότητα μπορούμε να συνάγουμε μια άλλη διχοτομία. Αντίθετα. και η αναρχική ιδέα “δεν είναι μια Ουτοπία δομημένη σε μια a priori μέθοδο για κάποιες προσδοκίες που εκλαμβάνονται ως αρχές”. Έτσι. αλλά δεν ήταν κοινός σε όλους τους αναρχικούς. Με καμία. Η “αναρχία”. Αντίθετα. Ο Μαλατέστα περιγράφει την κοινωνία που είναι αποτέλεσμα των παραπάνω. η ατομική επιθυμία περιοριζόταν δραματικά. αλλά δεν διευθύνονται από κανένα νόμο.περίπλοκης αλληλεπίδρασης ατομικών επιθυμιών. Ο αναρχισμός είναι μια “παγκόσμια αντίληψη βασιζόμενη σε μηχανική εξήγηση όλων των φαινομένων”. ο Κροπότκιν βλέπει τον αναρχισμό ως μέρος μιας ευρύτερης κοσμικής τάσης προς την αρμονία· εξισώνει την αναρχία με την “φυσική τάξη”. η οποία θέτει το χάος και τον νόμο στην ίδια πλευρά. η νοούμενη ως θεμελιώδης διχοτομία πλήρης. από το απλούστερο προς το περιπλοκότερο. ουδεμία κοινωνική αλλαγή αναμενόταν αν η επιθυμία γι' αυτήν δεν ήταν συνειδητή. . Αυτή είναι η ουσία των μαρξιστικών ισχυρισμών για την κυβέρνηση. αλλά δεν το θεωρούσε δεδομένο. Με ποιά πλευρά αυτής της διχοτομίας τίθεται μια κοινωνία φίλων. μέσω των αυθόρμητων ομαδοποιήσεων των ανθρώπων σύμφωνα με τις προτιμήσεις τους. New York: Dover. Εντούτοις και στον βαθμό που ο ανταγωνισμός έδινε την θέση του στην συνεργασία. από τα κάτω προς τα πάνω. είναι μια κατάσταση οικουμενικού πολέμου. η κοινωνική οργάνωση μπορεί να εμφανίσει την λειτουργία η οποία θα είναι η καλύτερη διαβίωση για τους ανθρώπους και η μεγαλύτερη ελευθερία για όλους και θα παρασύρει το σύνολο της ανθρωπότητας σε μια κοινότητα συντροφικότητας και θα τροποποιείται και θα βελτιώνεται σύμφωνα με τις μεταβαλλόμενες περιστάσεις και τα μαθήματα από την εμπειρία. γιατί η κοινωνική ζωή να μην μπορεί να συμπεριλάβει μια κυβέρνηση η οποία θα εκπροσωπεί τα συμφέροντα της κοινωνίας ως όλου. Ο 12 Kropotkin's Revolutionary Pamphlets (1927. ανατύπωση. Ο δεύτερος ορισμός της αναρχίας ως “κοινωνίας φίλων” ίσως φανεί αφελής αλλά είναι προνοητικός. Αυτή η κοινωνία των ελεύθερων ανθρώπων. ξεκινώντας από τα πιο επείγοντα συμφέροντα και καταλήγοντας στα πιο απομακρυσμένα και γενικά. Ο εθελοντισμός ήταν ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα του αναρχισμού του Μαλατέστα. 1970). 150. ως εξής: Από την ελεύθερη συμμετοχή όλων. 185. Αυτή είναι η ουσία του εθελοντισμού του Μαλατέσατα. Από την άλλη. σύμφωνα με τον ορισμό του Χομπς. Η τρέχουσα πρότυπη εικόνα της αναρχικής θεωρίας έχει επηρεαστεί περισσότερο από τις επιστημονικές ιδέες του Ρώσου αναρχικού Πέτρου Κροπότκιν. μια “κοινή Ισχύς που προκαλεί σε όλους δέος”. Ο νόμος. με την υποτιμητική έννοια. Οι φίλοι όντως ενεργούν συλλογικά. τόσο των φυσικών όσο και των κοινωνικών. είναι ο φόβος του καθενός για ένα τι. Όσο αυτή η αλληλεπίδραση των επιθυμιών διαποτιζόταν από τον ανταγωνισμό. αλλά εξάγεται “από την ανάλυση των τάσεων οι οποίες ήδη υφίστανται”12. *** Στο σημείο αυτό ο Μαλατέστα εξετάζει μια πιθανή αντίρρηση στον ισχυρισμό ότι η αναρχία είναι η μόνη μορφή κοινωνίας στην οποία πραγματοποιείται πλήρως η οικουμενική αλληλεγγύη: μόλις η αλληλεγγύη αντικαταστήσει τον αγώνα και η διαίρεση των τάξεων απαλειφθεί. η ατομική επιθυμία ενισχύονταν. ο Μαλατέστα αναμένει την έλευση της αναρχίας από την ανάπτυξη των αισθημάτων αλληλεγγύης στον υψηλότερο βαθμό. Σε αντίθεση με την πίστη του Μαλατέστα στην ανοικτότητα και απροσδιοριστία της ιστορίας. Όσο τα άτομα συνεργάζονταν και έθεταν κοινούς στόχους καθόριζαν και την πορεία της κοινωνίας. Και οι δυο θεωρούν την κοινωνική ζωή ότι βασίζεται στον φόβο. στην οποία όλοι φοβούνται όλους. Σκεφτόταν ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό. αυτή η κοινωνία των φίλων είναι η Αναρχία.

η σχέση μεταξύ πραγματικών φαινομένων και ιδεατών στόχων “είναι τέτοια ώστε. ότι οι δυνάμεις διακυβέρνησης βρίσκονταν στα χέρια των ικανότερων και ευγενέστερων ανάμεσά μας. στην περίπτωση αυτή. . είναι ήδη μια προνομιούχος τάξη και αποκομμένη από τους ανθρώπους. Outlines of Psychology (Leipzig: Wilhelm Engelmann. ώστε να επιβάλλει τις δικές της πολιτικές και να δώσει προτεραιότητα στα δικά της συμφέροντα. διότι υπερεκτιμά την δύναμη της επιστημονικής γνώσης και δημιουργεί προνομιούχες τάξεις. Όπως θα έκανε κάθε εξουσιοδοτημένο σώμα. Πρέπει να υπερασπίζεται τον εαυτό της έναντι των δυσαρεστημένων και χρειάζεται για τον λόγο αυτόν την υποστήριξη ενός τμήματος του λαού. Σχετική είναι και η έννοια της μετάθεσης των στόχων. αντίθετα. θα παρέλυε και θα κατέστρεφε τα οφέλη αυτά αφού θα υπάρχει ανάγκη οι άνθρωποι της κυβέρνησης να ασχολούνται με τόσα πολλά ζητήματα τα οποία δεν κατανοούν και πάνω απ' όλα λόγω της σπατάλης ενέργειας για να διατηρηθούν στην εξουσία και τους φίλους τους ικανοποιημένους· να ελέγχουν τους δυσαρεστημένους και να υποτάσσουν τους εξεγερμένους. Το φαινόμενο αυτό αναφέρεται στην κοινωνιολογία ως “οι απρόβλεπτες συνέπειες των σκόπιμων κοινωνικών ενεργειών”.. η μεγάλη αξία που δίνει αυτή στην ηγεσία της για το κοινό καλό και οι απρόβλεπτες δευτερεύουσες συνέπειες της δράσης της στην κοινωνία συμβάλλουν στην κατεύθυνση να αφιερώνει η ελίτ μια ολοένα αυξανόμενη δραστηριότητα προς κατασταλτικές λειτουργίες και στην δημιουργία μιας άλλης προνομιούχου τάξης γύρω από αυτήν για να την υποστηρίζει. Νωρίτερα ο Μαλατέστα είχε υποστηρίξει: “Ακόμη κι αν υπήρχαν άνθρωποι με απεριόριστη καλοσύνη και γνώση.Μαλατέστα απαντά: Η κυβέρνηση. όπως του Friedrich von Hayek και του Karl Raimund Popper. Οι αναρχικοί ισχυρισμοί θυμίζουν έντονα τον “νόμο της ετερογένειας των στόχων” που ορίστηκε το 1897 από τον Γερμανό ψυχολόγο Wilhelm Wund. ακόμη κι αν υποθέταμε. Την ίδια ιδέα την οποία προέβλεψαν οι αναρχικοί αναγνωρίζουμε σε μεταγενέστερες αναλύσεις των υφιστάμενων σοσιαλιστικών κρατών από κριτικές της φιλελεύθερης παράδοσης. 1897). Οι αναρχικοί απέρριπταν ως την ιδέα της κοινωνικής μηχανικής ως μέσου χειραφέτησης. όπου τα μέσα τείνουν να γίνουν τα ίδια στόχοι. Η κριτική του Χάγεκ συνδέει τις θέσεις του Μαρξ για τον κρατικό σχεδιασμό με την άποψη που έχει για την επιστήμη η οποία. Σε κάθε περίπτωση. πάντοτε εγείρονται δευτερεύοντα φαινόμενα τα οποία δεν είχαν ληφθεί υπόψη κατά την πρώτη ιδέα του στόχου. με τη σειρά της.”. ακόμη κι αν το ήθελε η κυβέρνηση. Μήπως. τι οφέλη θα προσέθεταν τα κυβερνητικά αξιώματα. Ο νόμος αυτός λέει ότι. Το ίδιον συμφέρον της τάξης αυτής. ολόκληρη η γνώση για τις 13 Wilhelm Wundt. Τα νέα αυτά φαινόμενα εισάγουν νέες σειρές κινήτρων και έτσι τροποποιούν τους παλαιούς στόχους ή προσθέτους νέους”13. αντίθετα. δεν μπορεί να ικανοποιήσει όλους ακόμη κι αν κατάφερνε να ικανοποιήσει μερικούς. πράγμα που δεν έχει παρατηρηθεί στην ιστορία. σε στόχο καθαυτό διαιωνιζόμενο και ισχυροποιούμενο. Η κυβέρνηση. εξαρτάται από τον μεθοδολογικό του ολισμό. αν δεν κατέχει την γη θα αποκτήσει οπωσδήποτε θέσεις κλειδιά ειδικά δημιουργημένα και θα καταπιέσει και θα εκμεταλλευτεί όχι λιγότερο από την καπιταλιστική τάξη. Από την υπόθεση ότι η κοινωνική διαδικασία μπορεί να κατανοηθεί ως σύνολο προέρχεται η μη ρεαλιστική πεποίθηση ότι. θα αναζητούσε ενστικτωδώς την επέκταση των δυνάμεών της πέραν του δημοσίου ελέγχου.. Και οι δυο απόψεις είναι παρούσες στην αναρχική κριτική του Μαρξιστικού κράτους. Αυτοί ήσαν καθιερωμένοι αναρχικοί ισχυρισμοί. 326-7. θα μετατραπεί. Έχοντας θέση προνομιούχο η κυβέρνηση τίθεται σε αντιπαράθεση με τον λαό του οποίου η δύναμη την εξουδετερώνει. την οποία βλέπουν οι μαρξιστές ως μέσον χειραφέτησης το οποίο θα εγκαταλειφθεί μετά την επίτευξη του στόχου. Και τότε η παλιά ιστορία της προνομιούχου τάξης η οποία εμφανίζεται μέσω της συνεργασίας με την κυβέρνηση ξεκινά από την αρχή και.

ούτε 14 Friedrich Hayek. σε αντίθεση με τον μεθοδολογικό ολισμό. 1-10. Για αυτόν η αλληλεγγύη είναι η υψηλότερη ανθρώπινη προδιάθεση. καθίσταται μεγαλύτερο ή μικρότερο αν οι ατομικές δυνάμεις κατευθύνονται προς έναν κοινό στόχο ή αν διαιρούνται ή είναι ανταγωνιστικές.κοινωνικές διεργασίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέσα σε μια συστηματικώς ολοκληρωμένη μορφή14. ο τελευταίος εξηγεί την συμπεριφορά των ατόμων βάσει της επιρροής και των περιορισμών που θέτει σε κάθε ένα άτομο το κοινωνικό σύνολο· το τελευταίος εξηγεί τα κοινωνικά σύνολα ως αποτέλεσμα των περίπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ των πρωταγωνιστών. Εδώ ο Μαλατέστα στέκεται ξεκάθαρα απέναντι στον μεθοδολογικό ολισμό που χαρακτήριζε τον μαρξισμό. ασκώντας στην ολιστική μηχανική την μέθοδο του αυτοσχεδιασμού. πρέπει να αποτελείται από άτομα. 1955). Και αν αντίθετα κάποιος εννοεί κυβερνητική δράση όταν μιλά για κοινωνική δράση. 16 Raymond Boudon. ερμηνεύει την κοινωνία μεθοδολογικά ως “φαινόμενο σύνθεσης”. Για τον Μαλατέστα ο άνθρωπος είναι ουσιωδώς ον κοινωνικό του οποίου η ζωή δεν μπορεί καν να εννοηθεί χωρίς την συνεργασία. “στις υφιστάμενες ηθικές κι υλικές δυνάμεις της κοινωνίας. Πριν απαντήσει στην ερώτηση αυτή ο Μαλατέστα εξηγεί στο σημείο αυτό μια μεθοδολογική προϋπόθεση η οποία συνδέει πολλές από τις ιδέες που αναλύθηκαν έως τώρα. όταν όλα τα άλλα πράγματα είναι ισότιμα. Κάθε σκέψη και ανθρώπινη δράση έχει αναπόφευκτα την προέλευσή της στον οργανισμό του κάθε ατόμου και γίνονται σκέψεις και πράξεις συλλογικές όταν είναι ή γίνονται αποδεκτές από άλλα άτομα. για να χρησιμοποιήσουμε έναν άλλον σύγχρονο όρο που αποδίδεται στον Raymond Boydon16. το άτομο. Γι' αυτό η κοινωνική δράση δεν είναι ούτε άρνηση ούτε συμπλήρωμα της ατομικής πρωτοβουλίας αλλά είναι αποτέλεσμα πρωτοβουλιών. Εν συντομία. The Counter-Revolution of Science (London: The Free Press of Glencoe. 1974). τότε και αυτό είναι αποτέλεσμα ατομικών δυνάμεων. ότι η προσέγγιση αυτή επεκτάθηκε από το περιγραφικό στο κανονιστικό/δεοντολογικό πεδίο. στις κοινωνικές επιστήμες του εικοστού αιώνα έχει ονομαστεί μεθοδολογικός ατομικισμός. εισαγωγή στο The Unintended Consequences of Social Action (London and Basingstoke: The Macmillan Press. την θεώρηση της κοινωνίας ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των ατομικών διαθέσεων. όπως η απλουστευτική θεώρηση της κυβέρνησης ως αποτελούμενης από άτομα. Η εικασία αυτή είναι μια εκδοχή εκείνου που. Για τον λόγο αυτό δεν είναι ατομικιστής από ηθικής ή πολιτικής πλευράς. Είναι σημαντικό. Αν η κοινωνία ή η συλλογικότητα—και το Κράτος ή η κυβέρνηση που λέει ότι τα εκπροσωπεί--δεν είναι ρηχή αφαίρεση. (London: Routledge and Kegan Paul. *** Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση δεν μετατρέπεται αναγκαστικά η ίδια σε μια διαιωνιζόμενη και αυτο-ενισχυούμενη προνομιούχο τάξη. ανατύπωση. . Για αυτόν η ολιστική προσέγγιση. 1982). 15 Karl R.” Η μέθοδος αυτή “οδηγεί στο διαβόητο φαινόμενο του απρογραμμάτιστου σχεδιασμού”15. Εκδ. Υπό μια μεθοδολογικά ατομικιστική προοπτική δεν υπάρχει καθαυτό δράση της “κοινωνίας”. όπως κάνουν οι εξουσιαστές. 91. The Poverty of Historicism. Popper. ρωτά ο Μαλατέστα. τόσο μεγαλύτερες είναι οι απρομελέτητες και αναπάντεχες επιπτώσεις. του εθελοντισμού και της κοινωνικής απροσδιοριστίας. 67-69. Ο Πόππερ συγκρίνει τις “κλιμακούμενες” και “ολιστικές” προσεγγίσεις με την κοινωνική μηχανική. επίσης. Όταν μιλάμε για τον μεθοδολογικό ατομικισμό πρέπει να δώσουμε έμφαση στον όρο “μεθοδολογικός”. αλλά εκείνων μόνο των ατόμων που σχηματίζουν την κυβέρνηση ή που λόγω της θέσεώς τους μπορούν να επηρεάζουν την πολιτική της κυβέρνησης. σκέψεων και δράσεων όλων των ατόμων που απαρτίζουν την κοινωνία· ένα αποτέλεσμα το οποίο. αναθ.”. η οποία “στοχεύει στην αναδιαμόρφωση 'ολόκληρης της κοινωνίας' σύμφωνα με ένα καθοριστικό σχέδιο ή προσχέδιο” είναι αδύνατη: “όσο μεγαλύτερες είναι οι επιχειρούμενες ολιστικές αλλαγές. 1961. Επίσης. “τι έχει να προσθέσει η κυβέρνηση”. Ο Μαλατέστα ξεκαθαρίζει τις μεθοδολογικές εικασίες του ως εξής: Το αληθινό ον είναι ο άνθρωπος.

δεν μπορεί να υπάρξει αναρχία. το μεγαλύτερο. μέσα από την πραγματική ανάγκη οργάνωσης της εργασίας. Novak. Πολλοί νομίζουν ότι αν δεν υπήρχαν καραμπινιέροι. Το κοινό καλό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα μόνον των αυθόρμητων προσπαθειών των κοινωνικών παραγόντων. Αυτό που στ' αλήθεια απορρίπτει ο Μαλατέστα είναι η ιδέα του “καλού δια της βίας”. Έχει υποστηριχθεί ότι “η πεποίθηση πως. “The Place of Anarchism in the History of Political Thought”. είναι απαραίτητα.τι επιθυμείς κατά την επιδίωξη του κοινού καλού” αν θέλουμε να το συμβιβάσουμε με τον ισχυρισμό “καθένας θα επιθυμεί ό. Για κάθε κοινωνική λειτουργία. να βιάσει. αλλά μόνον αλληλεπίδραση ατόμων. 3 (July.τι επιθυμείς ως προς το να πράττεις ό. θα ήθελαν να γίνει σεβαστή αυτή η παράξενη ελευθερία η οποία παραβιάζει και καταστρέφει την ελευθερία και την ζωή των άλλων. η εθελοντική αλληλεγγύη.. έξω από την κυβερνητική παρέμβαση. διότι υποστηρίζουμε. κ..λ.τι πρέπει να πράττεις”. Σε αντίθεση με αυτή την γελοία ερμηνεία ο Μαλατέστα ξεκαθαρίζει τι εννοούν οι αναρχικοί όταν μιλούν για ελευθερία: Η ελευθερία που επιθυμούμε για εμάς και τους άλλους δεν είναι μια απόλυτη μεταφυσική. όπως εύκολα μπορεί να αναγνωρίσει ο Μαλατέστα. Στην πραγματικότητα. Με άλλα λόγια. ο κάθε ένας θα ΕΠΙΘΥΜΕΙ Ο. . ότι σε μια αρμονική κοινωνία. Βέβαια σε κάθε μεγάλο συλλογικό εγχείρημα η διαίρεση της εργασίας. είναι παρόν στον αναρχισμό όσο και στον πρώιμο φιλελευθερισμό”17. αφηρημένη ελευθερία που στην πράξη αναπόφευκτα μεταφράζεται σε καταπίεση των αδυνάτων· αλλά είναι ελευθερία αληθινή. δηλαδή από αλληλεγγύη.τι πρέπει να πράξει”. συμπεριλαμβανομένων της εσωτερικής και εξωτερικής άμυνας της κοινωνίας..τι επιθυμείς” πρέπει ανεπιφύλακτα να ερμηνευθεί ως “κάνε ό. το σημαντικότερο τμήμα της κοινωνικής ζωής εκπληρώνεται.και δράση των θεσμών ως συνόλων. Πιστεύω ότι δεν ταιριάζει. στο όνομα των αρχών τους. no. εφικτή ελευθερία που είναι η συνειδητή κοινότητα συμφερόντων. αν τα άτομα αφήνονταν να επιδιώξουν μόνα τους τις φυσικές τους επιθυμίες το αποτέλεσμα θα ήταν το γενικό όφελος.τι θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς αυτήν. σε μια κοινωνία χωρίς κυβερνήσεις και χωρίς ιδιοκτησία. ο Μαλατέστα εγείρει ένα ζήτημα για την δράση των κυβερνητών: Αν από τον νόμο και ολόκληρη την δραστηριότητα της κυβέρνησης αφαιρεθούν όλα όσα υφίστανται προς υπεράσπιση της προνομιούχου μειονότητας και αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες της τελευταίας. η διεύθυνση. Ο ισχυρισμός αυτός πιθανόν αντανακλά μια διαδεδομένη άποψη για τον αναρχισμό. Κηρύσσουμε το ρητό ΚΑΝΕ Ο. η ανάθεση σε μια κυβέρνηση αυτών των λειτουργιών δεν προσθέτει ουδέν όφελος σε ό. να βλάψει τους άλλους κατά τα γούστα του· και ότι οι αναρχικοί. Αν πράγματι δεν υπάρχουν άτομα που ενεργούν αυθόρμητα προς όφελος όλων.ΤΙ ΕΠΙΘΥΜΕΙΣ και με αυτό συνοψίζουμε το πρόγραμμά μας. η τεχνική διαχείριση. Αλλά οι εξουσιαστές κάνουν αδέξια λογοπαίγνια ώστε να παράξουν. έναν raison d'etre για την κυβέρνηση. *** 17 D. Στην περίπτωση του εθελοντιστή Μαλατέστα το “κάνε ό.ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΑΞΕΙ.. 1958): 324. ακόμη και σήμερα.π. The Review of Politics 20. τι απομένει που δεν αποτελεί παρά δράση του καθενός. αστυνομικοί και δικαστές ο καθένας θα μπορούσε να σκοτώσει.. Αλλά το κοινό καλό πρέπει να επιδιώκεται εσκεμμένως. Πώς ταιριάζει με τις απόψεις του Μαλατέστα. Έτσι. η αληθινή σημασία του ρητού είναι “κάνε ό.

τουλάχιστον την ελάττωση των κυβερνητικών λειτουργιών στο απολύτως ελάχιστο· επειδή όμως σέβεται την ιδιωτική ιδιοκτησία βασίζεται εξολοκλήρου στην αρχή ο καθένας για τον εαυτό του και στον ανταγωνισμό μεταξύ των . η οποία αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή είναι περισσότερο από προσωπική άποψη. εξετάζουμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο κάποιο πρόβλημα δεν σημαίνει ότι θα το αντιμετωπίσουμε με τον τρόπο αυτόν και στο μέλλον. Και ποιος θα κάνει του μεταλλωρύχου ή του ναύτη. Για τον λόγο αυτό πρέπει να θεωρούμε την αναρχία πάνω απ' όλα ως μια μέθοδο. η οποία εγγυάται την καλύτερη δυνατή κοινωνία και χωρίς να περιγράφει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. διότι η ουσία τέτοιων εννοιών είναι ότι η ακριβής μορφή της κοινωνίας επαφίεται στα μέλη της. Το γεγονός όμως ότι επειδή σήμερα. αναλόγως των περιστάσεων.. με τα στοιχεία που έχουμε. το σημαντικότερο σε ολόκληρο το έντυπο: Στο κάτω-κάτω ένα πρόγραμμα που ασχολείται με τις βάσεις της κοινωνικής δομής δεν μπορεί παρά να προτείνει μεθόδους.. Η δεύτερη βασίζεται στην ελεύθερη ατομική επιχειρηματικότητα και διακηρύσσει. Αν κάποιος ρωτήσει: “πώς αντιμετωπίζει η δημοκρατία το ζήτημα”....... Πέραν της μεθόδου. όμως. Για τον λόγο αυτό όντως έχουμε τις λύσεις μας που. Η πρώτη εμπιστεύεται σε λίγους τη διαχείριση της κοινωνικής ζωής και οδηγεί στην εκμετάλλευση και καταπίεση των μαζών από αυτούς.Οι αναρχικές κριτικές της κυβέρνησης συνήθως συνοδεύονται με ένα παγιωμένο σύνολο ερωτήσεων που αμφισβητούν το εφικτό της αναρχίας. πάνω απ' όλα. ας πούμε.. Και ποιος θα καθαρίσει τα αποχωρητήρια. όλοι μιλούν ότι θέλουν την ευημερία της ανθρωπότητας και πολλοί πράγματι την θέλουν· τα κόμματα εξαφανίζονται και μαζί με αυτά όλες οι δράσεις που οργανώθηκαν και κατευθύνθηκαν προς έναν συγκεκριμένο στόχο. Στο σημείο αυτό ο Μαλατέστα αντιπαραθέτει την αναρχική μέθοδο με τις κυριότερες εναλλακτικές της: Οι μέθοδοι από τις οποίες τα διάφορα μη αναρχικά κόμματα αναμένουν ή ισχυρίζονται ότι αναμένουν το μεγαλύτερο καλό όλων. μια ιδανική περιγραφή του τρόπου που πρέπει να οργανωθεί ως σύνολο μια τέλεια κοινωνία· αντίθετα περιγράφεται δυναμικά ως μέθοδος που προσδιορίζει μια ανοικτή ως προς τους στόχους διαδικασία. Και αυτή η μέθοδος είναι που. αναπτύσσει περαιτέρω τις αιτιάσεις του με τρόπο σαφή και γνήσιο. διακρίνει μεταξύ των κομμάτων και καθορίζει τις ιστορικές σημασία τους. Για την καλύτερη κατανόηση της ιδέας της αναρχίας ως μεθόδου. Τέτοια είναι μέθοδος της ελευθερίας. μπορούν να αναχθούν σε δυο: την εξουσιαστική και την επονομαζόμενη φιλελεύθερη.” η απάντηση θα μπορούσε να είναι ότι δεν μπορεί να δοθεί απάντηση εκ των προτέρων και ότι η ουσία της δημοκρατίας είναι ότι η πολιτική αποφασίζεται από το εκλεγμένο κοινοβούλιο. Νοιαζόμαστε για όλα τα προβλήματα της κοινωνικής ζωής.. φαίνονται σε εμάς είτε οριστικές ή πρόσκαιρες. μπορούμε να συγκρίνουμε την αναρχία με την δημοκρατία.. “της υγειονομικής περίθαλψης.. έχουμε αποτύχει να τους εξηγήσουμε τι είναι ο αναρχισμός. Ο Μαλατέστα παρέχει ένα δείγμα αυτών των ερωτήσεων. Η απάντηση του Μαλατέστα η καθιερωμένη αναρχική: Αν πράγματι οι αναγνώστες μας περιμένουν μια απάντηση.. Και στις δυο περιπτώσεις της δημοκρατίας και της αναρχίας θα αποτελούσε κατηγορικό σφάλμα η απαίτηση λεπτομερούς περιγραφής της κοινωνίας. Ο Μαλατέστα. Στην παράγραφο αυτή η αναρχία δεν ορίζεται στατικά ως ένα προσχέδιο. ίσως. Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι.Κι αν υποθέταμε ότι οι κάτοικοι της Σιβηρίας θελήσουν να περάσουν τον χειμώνα στην Νίκαια. υπογραμμίζοντας το πόσο συχνά αυτές προσεγγίζουν το παράδοξο: . αν όχι την κατάργηση. Κι όλοι θέλουν να φάνε πέρδικα και να πιουν κρασί από την επαρχία Κιάντι.

Και γιατί τα προβλήματα που αναπτύσσονται εναντίον των αναρχικών ιδεών είναι προς όφελός τους. Δική μου μετάφραση. Ήσαν πράγματι “πολύ ανήσυχοι για όλα τα προβλήματα της κοινωνικής ζωής” και είχαν τις δικές τους λύσεις. Hamon Papers. International Instituut voor Sociale Geschiedenis. Κάτι τέτοιο ανέτρεπε το νόημα του αναρχισμού. Πίστευαν ότι τα προβλήματα έπρεπε να αντιμετωπιστούν και να βρεθούν λύσεις. Όπως ισχυρίζεται και αλλού ο Μαλατέστα. μια κοινωνία που βασίζεται στον πειραματισμό είναι πλουραλιστική κοινωνία στην οποία μπορούν να δοκιμαστούν διαφορετικές και εφικτές εναλλακτικές λύσεις των κοινωνικών προβλημάτων. . το 1896. file no. Αντίθετα. χωρίς τον σοσιαλισμό. επίσης. Amsterdam. μια κοινωνία πειραματική και πλουραλιστική. Διότι η πειραματική μέθοδος απαιτεί την μέθοδο της ελευθερίας. όπως δείξαμε πιο πάνω για τον Χάγιεκ. θεωρώ τον κολλεκτιβισμό αναγκαία λύση για την διασφάλιση του ελευθεριακού χαρακτήρα του κομμουνισμού”19. Αυτή η δεύτερη μέθοδος. Ο αναρχισμός υπερασπιζόταν. το καθεστώς ισχύος ανατρέπει την διαδικασία του κοινωνικού πειραματισμού. Η πειραματική μέθοδος ήταν. Πράγματι. Στην παράγραφο αυτή έχουμε έναν ξεκάθαρο υπολογισμό των διαφορών μεταξύ αναρχισμού και δεξιάς ελευθεριότητας. για εκείνες τις λύσεις που ικανοποιούν καλύτερα τις επιταγές της επιστήμης καθώς και τις ανάγκες και επιθυμίες όλων. τείνει στην περαιτέρω αύξηση του χάσματος μεταξύ φτωχών και πλούσιων που με τη σειρά του οδηγεί σε εκμετάλλευση και κυριάρχηση. με την οποία οι αναρχικοί μοιράζονται μόνον την υπεράσπιση της μεθόδου της ελευθερίας. προς όφελός τους. πράγματι. δηλαδή ο φιλελευθερισμός. April 1933. 20 July 1896. αφού η ελευθερία δεν είναι εφικτή χωρίς ισότητα και η αληθινή αναρχία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την αλληλεγγύη. αντίθετα. αλλά καμιά τους δεν εγγραφόταν στο αναρχικό πρόγραμμα. ιδιαίτερα κατά την δεκαετία του 1880. αν η σοσιαλιστική κοινωνία πρέπει να είναι κολλεκτιβιστική ή κομμουνιστική. Όταν οι αναρχικοί άφηναν ακαθόριστη την μελλοντική κοινωνία. Ειδικότερα υπήρξε μια συζήτηση μεταξύ αναρχικών. Όταν ρωτήθηκε για την άποψή του. μόνο. Δηλαδή. μέσω δοκιμής και σφάλματος. London.ανθρώπων. Στην επόμενη παράγραφο έχουμε ένα παράδειγμα του τρόπου που η πειραματική. 19 Malatesta to Augustin Hamon. Για τον Μαλατέστα μια κοινωνία που βασίζεται στην μέθοδο της ελευθερίας είναι. ο Μαλατέστα απάντησε: “Είμαι κομμουνιστής μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν είμαι αναγκασμένος να είμαι τέτοιος. Ο κολλεκτιβισμός εξασφαλίζει το προϊόν καθενός προς τον καθένα· ο κομμουνισμός έχει μια διαφορετική άποψη για την διανομή η οποία πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις ανάγκες. οι αναρχικές ιδέες “ήσαν το πειραματικό σύστημα που εφαρμόστηκε από το πεδίο της έρευνας σ' εκείνο της κοινωνικής υλοποίησης”18. Η δεύτερη είναι αναρχία μείον σοσιαλισμό και αλληλεγγύη. διότι μόνο η αναρχία δείχνει τον δρόμο που πρέπει να πάρουν. Επιπλέον. όσους δεν έχουν τίποτα· και μακράν του να παράγει αρμονία. “Towards Anarchism”. αναγκαία ακριβώς επειδή τα προβλήματα ήταν σοβαρά και οι λύσεις δεν βρίσκονταν εύκολα. Μόνον επιτρέποντας να αναπτυχθούν τα κοινωνικά πειράματα μπορούν να εμφανιστούν και να αναγνωριστούν οι καλύτερες λύσεις. Man! (S. 109. Francisco). η ελευθερία που διακηρύσσει είναι η ελευθερία των ισχυρών και των ιδιοκτητών να καταπιέζουν και να εκμεταλλεύονται τους αδυνάτους. Αλλά το ζήτημα της απροσδιοριστίας της μελλοντικής κοινωνίας ήταν ότι. πλουραλιστική 18 Errico Malatesta. είναι θεωρητικά ένα είδος αναρχίας δίχως σοσιαλισμό και γι' αυτό είναι απλώς ένα ψέμα. μια μέθοδο. η λέξη “κομμουνισμός” δεν αναφέρεται πουθενά στο φυλλάδιο. δεν αγνοούσαν τα προβλήματα. όπως εξηγεί η παράγραφος που ακολουθεί: Όλα τα προβλήματα που αναπτύσσονται για να αντιμετωπίσουν τις αναρχικές ιδέες είναι. οι προτεινόμενες λύσεις ήταν όλες πρόσκαιρες και προσωπικές απόψεις. με άλλα λόγια σε εξουσία.

“Η υπόθεση της ατομικής ελευθερίας βασίζεται κυρίως στην αναγνώριση της αναπόφευκτης άγνοιας όλων μας σχετικά με πολλούς σημαντικούς παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται τα επιτεύγματα των στόχων μας και η ευημερία μας”22. θα συμφωνήσουν ή θα διαφωνήσουν ανάλογα με τις απόψεις τους και θα εφαρμόσουν τις μεθόδους τις οποίες θεωρούν καλύτερες. στο τέλος αυτή θα υιοθετηθεί. 22 Friedrich Hayek. Fatal Conceit. 21 Hayek. Για να κατανοήσουμε τον πολιτισμό μας πρέπει να αντιληφθούμε ότι η εκτεταμένη τάξη ήταν αποτέλεσμα όχι του ανθρώπινου σχεδιασμού ή πρόθεσης. The Constitution of Liberty (The University of Chicago Press. την αγορά. Με άλλα λόγια. γνωστής ως καπιταλισμός. 99. οι περιγραφές του μπορούν να θεωρηθούν κανονιστικές: αυτά πρέπει να συμβούν στην αναρχία για να πραγματοποιηθεί. τις ονομαζόμενες “εξηγήσεις του αόρατου χεριού”.. Τι θα συμβεί αν τα πράγματα δεν εξελιχθούν έτσι. Αυτό που περιγράφεται εδώ είναι η αυθόρμητη διαδικασία. Για το Χάγεκ οι αγορές “βοηθούν στην χρήση της γνώσης πολλών ανθρώπων χωρίς την ανάγκη της συλλογής της πρώτα σε ένα ενιαίο σώμα και γι' αυτό καθιστούν εφικτή τον συνδυασμό της αποκέντρωσης των αποφάσεων και των αμοιβαίων προσαρμογών αυτών των αποφάσεων.. Οι αιτιάσεις του ανήκουν σε μια ευρύτερη τάξη. Ας στραφούμε. από.” 21. λοιπόν. Τι θα κάνουμε. Για τον εθελοντιστή Μαλατέστα δεν υπάρχει ευγενής ανθρώπινη φύση ή αναγκαία πορεία της ιστορίας.. Στην πραγματικότητα δεν είναι βέβαιος ότι οι εξελίξεις θα είναι τέτοιες. Ο Χάγεκ υπογραμμίζει ότι. Για τον Χάγεκ “ο πολιτισμός μας εξαρτάται. σε μια οικεία διαδικασία του σήμερα. παιδαγωγοί και όλοι όσοι ενδιαφέρονται με το μέλλον της μελλοντικής γενιάς θα συναντηθούν. τα συλλογικά αγαθά που παρέχει μια πολύ οργανωμένη κοινωνία μπορούν να παρασχεθούν χωρίς κάποιον αντίστοιχο σχεδιασμό ή συντονισμένη προσπάθεια. Και εκείνη η μέθοδος που θα εφαρμοσθεί ως η καλύτερη. στις οποίες περιλαμβάνονται και οι εξηγήσεις του Nozick περί ελαχίστου κράτους..τι του αρέσει. η κύρια λειτουργία των αγορών είναι να καθίστανται όχημα επικοινωνίας διάσπαρτων γνώσεων περί διαθέσιμων πόρων και αναγκών και να πληροφορούν τα άτομα προς ποια κατεύθυνση πρέπει να στοχεύουν οι προσπάθειές τους για το συνολικό προϊόν. Είτε η άποψη του Χάγεκ είναι άλογη. Εξαρτώνται από τον λαό. ή θα πρέπει να αναθεωρηθούν οι απόψεις περί “ολοφάνερου” παραλογισμού της έφεσης των αναρχικών για αυθορμητισμό. Ο Χάγεκ περιγράφει εδώ ακριβώς μια αυθόρμητη διεργασία. στους αναρχικούς αποδίδεται η προσδοκία ότι. 1960). 6.. Counter-Revolution of Science. Εν ολίγοις ο Χάγεκ χαράσσει μια σαφή γραμμή μεταξύ ελευθερίας. Και αν οι άνθρωποι δεν καταφέρουν να διαχειριστούν οι ίδιοι τις υποθέσεις τους δεν θα υπάρξει αναρχία και τελικά θα προκύψει μια νέα κυβέρνηση. όπως ισχυρίζονται μερικοί. αυθορμητισμού και τάξης. 29-31. αλλά του αυθορμητισμού. θα συζητήσουν. Η πίστη στον αυθορμητισμό συνήθως ερμηνεύεται ως η μη πραγματική και άλογη παραδοχή περί καλοκάγαθης ανθρώπινης φύσης. για συγκριτικούς σκοπούς. τέτοιας ώστε όλοι να είναι καλά καθώς ο καθένας θα κάνει ό. την εκτεταμένη κλίμακα της ανθρώπινης συνεργασίας.. . Η έφεση των αναρχικών στον αυθορμητισμό αντιμετωπίζεται γενικά σαν ένα από τα εμφανέστερα παράλογα χαρακτηριστικά τους.μέθοδος της ελευθερίας αναμένεται να λειτουργήσει: Πώς θα εκπαιδευτούν τα παιδιά. Δεν γνωρίζουμε.. Πώς είναι σίγουρος ο Μαλατέστα ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν όπως λέει. Γονείς. Τόσο ο Χάγεκ όσο και ο Μαλατέστα θεωρούν την τάξη και το συλλογικό αγαθό ως προϊόν όχι του σχεδιασμού αλλά της αυθόρμητης διεργασίας.. Συγκεκριμένα. 20 Hayek. τον οποίο συναντούμε σε ένα ανταγωνιστικό σύστημα”20.

Όπως ο ορισμός της αναρχίας ως “κοινωνίας φίλων” και ο ορισμός αυτός. reprint. Ο Μαλατέστα δεν διευκρινίζει πώς θα μοιάζει μια αναρχική κοινωνία. την ισότητα των συνθηκών· φάρος της είναι η αλληλεγγύη και μέθοδός της η ελευθερία. επίσης. η αναρχική κοινωνία γίνεται το αποτέλεσμα της σύνθεσης ατομικών ενεργειών η οποία οδηγείται από την αξία της αλληλεγγύης και διαπνέεται από την μέθοδο της ελευθερίας. ούτε και η απόλυτη ιδέα που απομακρύνεται όσο την πλησιάζουμε όπως ο ορίζοντας· είναι ο ανοικτός προς κάθε διαδικασία και καλυτέρευση τρόπος για το καλό όλων. ιδεατή κοινωνία· και στο μεταξύ μπορούν να είναι μόνον είτε τερροριστές ή φιλόσοφοι. συγγραφέα του “Ο Μοναδικός και το Δικό του”. Έτσι. Φάρο αυτής της κοινωνικής εξέλιξης αποτελεί η αλληλεγγύη. αποκλείει ξεκάθαρα τον εξουσιαστικό σοσιαλισμό. χαρακτηρίζεται από την σαφή απεικόνιση του μεθοδολογικού ατομικισμού του Μαλατέστα. δεν είναι ένα σημείο καταληκτικό· είναι απλώς ένα σημείο εκκίνησης μια ανοικτής διαδικασίας. από κοινού με τον σοσιαλισμό. ο Μαλατέστα προϋποθέτει επίσης την συνέχεια μεταξύ της αναρχικής δράσης στο παρόν και στην μελλοντική κοινωνία. Πρώτα απ' όλα ισότητα των μέσων σημαίνει κοινή κατοχή των μέσων παραγωγής. ελευθερία που θυμίζουν την Γαλλική Επανάσταση. επίσης. Μια άλλη σχετική ιδέα από την πολιτική επιστήμη του εικοστού αιώνα είναι το “πλαίσιο ουτοπίας” του Robert Nozick. ed. Για τον James Joll οι αναρχικοί επιθυμούν μια απόμακρη. Εδώ περιγράφεται μια σοσιαλιστική κοινωνία.. . (Princeton University Press. μια σκοπίμως επιδιωκόμενη αξία· και η ελευθερία είναι μια μέθοδος. δηλαδή. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει κατανόηση της κοινωνίας περισσότερο διαφορετική από την Μαρξιστική. Αυτή η θέση βρίσκεται σε άμεση αντίθεση με εκείνα τα ατομικιστικά ρεύματα που θεωρούν την αυτοεπιβεβαίωση και τον εγωισμό ως τα θεμέλια του αναρχισμού και βρίσκουν στήριξη στις ιδέες του Γερμανού φιλοσόφου Μαξ Στίρνερ. έχει σημαντικά στοιχεία κοινά με του Ποπερ. 5th rev. για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο που έκανε δημοφιλή ο Καρλ Πόπερ23. είναι ο ρόλος που αποδίδεται σε κάθε αξία: η ισότητα είναι σημείο εκκίνησης. ουσιώδες περιβάλλον. ίσως φανεί παραπλανητικά απλός με τις αναφορές του στην καθιερωμένη τριάδα αρχών. όμως. Πιστεύω ότι η κοινωνία του Μαλατέστα. Εν ολίγοις ο Μαλατέστα προτείνει μια σοσιαλιστική ανοικτή κοινωνία. ισότητα. The Open Society and Its Enemies. Τα μέσα είναι υπό κατασκευή στόχοι. Αυτό που έχει σημασία. σημείο αναχώρησης. θέτοντας την μέθοδο ως την ουσία της αναρχικής κοινωνίας. ως μέθοδος κοινωνικής εξέλιξης. Ο Μαλατέστα ολοκληρώνει ως εξής τον ορισμό του: Δεν είναι η τελειότητα. ώστε να διαχύσει την ιδέα της αναρχικής κοινωνίας μέσα στις ατομικές προδιαθέσεις και πράξεις. Ο ορισμός. Ο ορισμός είναι πολύ γενικός και χωρίς αναφορές σε συγκεκριμένες λύσεις κοινωνικών προβλημάτων. Ο αναρχο-καπιταλισμός δεν αποτελεί επιλογή.Ο Μαλατέστα κλείνει την συζήτηση για τον πειραματικό και πλουραλιστικό χαρακτήρα της αναρχικής κοινωνίας με έναν τρίτο και τελευταίο ορισμό της αναρχίας η οποία συνοψίζει και διαυγάζει τους προηγούμενους: Η αναρχία. χαρακτηριστική του πλουραλισμού και του πειραματισμού της. έχει ως βάση της. Ο ορισμός του όμως είναι πολύ χαρακτηριστικός. αδελφοσύνη. Η αλληλεγγύη είναι φάρος. Ο σοσιαλισμός. όμως. 2 vols. 1966. Η στερεότυπη ιδέα του Joll για την αναρχία ως μελλοντικής εποχής αθωότητας και ευτυχίας δεν βρίσκεται πουθενά. Ο Μαλατέστα εγκαταλείπει την ιδέα της αναρχίας ως περιγραφής της βέλτιστης κοινωνικής οργάνωσης. Ο Νόζικ υπογραμμίζει τον θεμελιώδη ρόλο της ουτοπίας 23 Karl R. Αντίθετα. Popper. η αλληλεγγύη είναι φάρος και η ελευθερία είναι η μέθοδος. Τελικά η ελευθερία. 1971).

οι σκεπτόμενες και ειλικρινείς δυνάμεις της κοινωνίας είναι λίγες. Το απόσπασμα που ακολουθεί προτείνει μια απάντηση στο ερώτημα αυτό. οι οποίες για τον Μαλατέστα είναι αυστηρότερες. 1965. τόσο περισσότερο η κοινωνία θα στρέφεται προς μεγαλύτερη ελευθερία. Κι αν δεν υπάρχουν τόσοι άνθρωποι ή υπάρχουν μόνο λίγοι. Άπαξ καταργηθεί αυτή η αρνητική δύναμη που είναι η κυβέρνηση. καταπιεσμένοι από τη φτώχεια και αποβλακωμένοι από τις προλήψεις. Αν υπάρχουν μορφωμένοι άνθρωποι που θέλουν να μεταδώσουν την γνώση θα οργανώσουν σχολεία και θα καταβάλουν ιδιαίτερες προσπάθειες να πείσουν όλους για την χρησιμότητα και την ευχαρίστηση να είναι κάποιος μορφωμένος. οι αναρχικοί γνωρίζουν καλά ότι αποτελούν μειοψηφία στην παρούσα κοινωνία και δεν αναμένουν να εξελιχθούν σε πλειοψηφία σύντομα. Όσο περισσότεροι οι αναρχικοί.. Facet Books. δεν έχουν να κάνουν τόσο με την δυναμική του πλαισίου όσο με τις συνθήκες που καθιστούν εφικτή την λειτουργία του. στο μέτρο που δεν παραβλάπτουν το ίδιο το πλαίσιο24. Τρίτον. 2003). . 298. στην παρούσα κατάσταση του ανθρώπινου είδους. Η κοινωνική δράση είναι το αποτέλεσμα των πρωτοβουλιών όλων των ατόμων που απαρτίζουν την κοινωνία· αποτέλεσμα που επηρεάζεται από την κατεύθυνση καθενός από τα συστατικά της.. Το σημείο κλειδί είναι η έννοια της κοινωνικής απροσδιοριστίας: ουδείς γνωρίζει τι μπορεί να γίνει μια κοινωνία. Δεύτερον. ο Μαλατέστα δεν τρέφει αυταπάτες για τα επαναστατικά ένστικτα των λαών. 24 Nozick. 26 Max Weber. όμως. κοινή στους Πόπερ και Νόζικ. όταν η πλειοψηφία των ανθρώπων. 25 Russell Hardin. Και πάλι ο μεθοδολογικό ατομικισμός βρίσκεται στην βάση της προσέγγισης αυτής.. Όπως λέει ο Μαξ Βέμπερ: “Όλη η ιστορική εμπειρία επιβεβαιώνει την αλήθεια ότι. η κυβέρνηση δεν μπορεί να τους δημιουργήσει. Indeterminacy and Society (Princeton University Press. Φυσικά. ενεργούν με συνέπεια ως προς τις αρχές τους. that man would not have attained the possible unless time and again he had reached out for the imposible”26. Μπορώ να επιλέξω στρατηγική αλλά όχι την έκβαση”25. Για αυτόν η μέθοδος της ελευθερίας. μέσα σε ένα πλαίσιο που δεν είναι καθαυτό ουτοπικό αλλά πλουραλιστικά ανοικτό σε όλες τις ουτοπίες. όσο συνεπέστερα προς τις αρχές ενεργούν αυτοί. όμως. 311-7. δεν είναι βιώσιμη χωρίς την αλληλεγγύη. Με άλλα λόγια οι αναρχικοί ενεργούν για την κατάργηση της κυβέρνησης χωρίς να αναμένουν ότι θα υπάρξει αναρχική κοινωνία. 1. Πρώτον. οι αναρχικοί ενεργούν από καθήκον και όχι από συμφέρον· ωθούνται από μια ηθική δέσμευση σε ένα συλλογικό συμφέρον. η κοινωνία θα γίνει εκείνο που μπορεί να είναι και μόνον όσα μπορεί να γίνει με δεδομένες τις δυνάμεις και τις ικανότητές της της στιγμής εκείνης. Δίχως να γνωρίζουν τι “μπορεί να γίνει μια κοινωνία” οι αναρχικοί αγωνίζονται για την πλήρη πραγμάτωση του προγράμματός τους ώστε να προξενήσουν “όλα όσα μπορεί να γίνει”. Πώς συμβιβάζονται το πρώτο και το τελευταίο σημείο. Σε αντίθεση προς τον στερεότυπη αναρχική αισιοδοξία. 55. Οι διαφορές αυτές. 1972). βαλτώνουν μέσα στον εξευτελισμό.. Γιατί. *** Πώς μπορεί να υπάρξει η αναρχική κοινωνία. Θεμελιώδης διαφορές χωρίζουν τον Μαλατέστα από τους Πόπερ και Νόζικ. η μοίρα της ανθρωπότητας εξαρτάται από τις ενέργειες μιας σχετικά μικρής ομάδας ατόμων· φυσικά δεν είναι δυνατόν ξαφνικά οι άνθρωποι να φτάσουν στο σημείο να νοιώσουν αισθήματα καθήκοντος και πραγματική ευχαρίστηση στο να ελέγχουν τις πράξεις τους με τρόπο ώστε άλλοι να αποκομίζουν εξ αυτών μέγιστο όφελος.ως ατομικό και συλλογικό κίνητρο. repr. Όπως το θέτει ο κοινωνικός επιστήμων Russel Hardin: “Υπάρχουν πολλά κοινωνικά πλαίσια εντός των οποίων δεν μπορώ να ενεργήσω με τρόπο που προκαθορίζει την κατάληξή μου. Σε αυτό το εδάφιο εκφράζονται τρεις αντιλήψεις. Αν σήμερα. Politics as a Vocation (Philadelphia: Fortress Press. αυτός δεν είναι λόγος να αδρανοποιηθούν και να υποταχθούν σε άλλες.

όπως μόνον μέσω της εργασίας κάποιος μπορεί να μάθει να εργάζεται. Υπάρχει επίγνωση των μελλοντικών δυσκολιών και όχι τυφλή πεποίθηση για μια εύκολη νίκη. Στις παραγράφους αυτές δεν υπάρχει καμία ουτοπική ή κάποια “όλα-ή-τίποτα” διάθεση που συνήθως αποδίδεται στους αναρχικούς. οι αναρχικοί δεν πιστεύουν ότι το καλό μπορεί να γίνει διατηρώντας την εξουσία ακριβώς επειδή έμαθαν το μάθημα του Μακιαβέλλι—ότι. Ο καταναγκασμός δημιουργεί μόνον καταναγκασμό. 1987). Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να εγερθούν οι μάζες διότι μόνο μέσω της ελευθερίας κάποιος μορφώνεται να είναι ελεύθερος. Φυσικά θα υπάρξουν δυσκολίες και μειονεκτήματα· η λύση όμως θα βρεθεί και θα λυθούν με τρόπο αναρχικό. η ελευθερία καθιστά την ελευθερία εφικτή (αμφίβολο το νόημα της πρότασης).Ενεργώντας με τον τρόπο αυτό οι αναρχικοί δεν αγνοούν την σημερινή πραγματικότητα. The Possibility of Cooperation (Cambridge University Press. η ανθρώπινη πρόοδος μετρείται με τον βαθμό μείωσης της κυβέρνησης και της ιδιωτική ιδιοκτησίας. Σε κάθε περίπτωση. πάντα θα προσπαθεί να προσαρμόσει του κυβερνόμενους στην ατολμία. Η πεποίθηση αυτή είναι άμεσα αντίθετη με τις ιδέες των Μαρξιστών οι οποίοι υποστήριζαν ότι. Εντούτοις. Δεν γνωρίζουμε αν η αναρχία και ο σοσιαλισμός θα θριαμβεύσουν ή όχι κατά την επόμενη επανάσταση· αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι. Ακόμη κι αν ηττηθούμε το έργο μας δεν θα αχρηστευθεί διότι όσο πιο αποφασιστικοί είμαστε για την πλήρη πραγμάτωση του προγράμματός μας. Ακόμη κι αν η κυβέρνηση δεν είχε άλλα μειονεκτήματα. Όπως δηλώνει η αρχή της ετερογένειας των στόχων. την ευφυΐα και την αδιαλλαξία μας. θα έχουμε τελικά εκείνο το είδος επιρροής που θα αντιστοιχεί στην αριθμητική μας δύναμη. κατά τη διάρκεια του αγώνα ανατροπής της παλαιάς κοινωνίας. το προλεταριάτο πρέπει να χρησιμοποιήσει μέσα που θα απορριφθούν μετά την απελευθέρωση. Και θα έχουμε επιτελέσει ένα αξιόλογο έργο επειδή. Μόνον μέσω της ελευθερίας μπορεί κάποιος να αυτοδιδαχθεί να είναι ελεύθερος. Η λογική των περιστάσεων είναι πάντοτε ισχυρότερη των καλών προθέσεων. τόσο λιγότερη ιδιοκτησία και λιγότερη κυβέρνηση θα υπάρξει στην νέα κοινωνία. Η άποψη αυτή έχει επαναδιατυπωθεί στις μέρες μας από τον Michael Taylor που υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση “επιδεινώνει τις συνθήκες που υποτίθεται ότι την καθιστούν απαραίτητη”27. θα γίνεται όλο και πιο καταπιεστική και θα προσπαθεί να γίνεται πάντοτε απαραίτητη. ο καταναγκασμός καθιστά τον καταναγκασμό αναγκαίο. δηλαδή. στο κάτω της γραφής. αν θέλεις να παραμείνεις στην εξουσία πρέπει να μάθεις να μην είσαι καλός. . με την άμεση παρέμβαση των ενδιαφερομένων μερών και με ελεύθερες συμφωνίες. 168-9. Στην αντίθετη διεργασία της αυτοπραγμάτωσης. Η στάση αυτή συχνά αντιπαρατίθεται προς τον “ρεαλισμό” του Μακιαβέλλι ο οποίος διαχωρίζει την πολιτική από το ήθος. η οποία ήταν ίσως η πιο θεμελιώδης και γενική αρχή της αναρχικής πράξης: η αντιεξουσιαστική κοινωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί με εξουσιαστικά μέσα. αυτό θα γίνει επειδή στην περίπτωση αυτή θα έχουμε ηττηθεί και όχι επειδή πιστεύαμε ότι είναι χρησιμο να επιτρέψουμε την διατήρηση οποιουδήποτε τμήματος του κακού συστήματος κάτω από το οποίο στενάζει η ανθρωπότητα. την ενέργεια. Βασισμένοι σ' αυτή τη γνώση οι αναρχικοί υπερασπίστηκαν την αρχή της συνέπειας μεταξύ στόχων και μέσων. τα μέσα τείνουν να καταστούν τα ίδια στόχοι. Σκοποί και μέσα αλληλοσυνδέονται. αλλά μάλλον ωθούνται από μια έλλογη προσπάθεια να είναι όσο το δυνατόν αποτελεσματικοί. Καμία παράλογη καθαρολογία δεν υπάρχει στην υπεράσπιση ενεργειών που συμορφώνονται με τα αναρχικά ήθη. ο μεθοδολογικός ατομισμός ανοίγει την πόρτα 27 Michael Taylor. αν θριαμβεύσουν τα λεγόμενα προγράμματα συμβιβασμού. Ταυτόχρονα.

Ο τίτλος της ήταν “Η δεύτερη ζωή της Αναρχίας” και το άρθρο εξηγούσε ότι “τα παιδιά που βγήκαν στους δρόμους είχαν μικρή σχέση με την ιστορία και την ιδέα κυκλωμένου Α”28. για το ποια δεν είναι επαρκή και οδηγούν αλλού και όχι στο επιθυμητό. Ο αναρχισμός εξακολουθεί να αναδύεται και να συνδέεται με παρόμοιες αναλύσεις. Η αδιαλλαξία των αναρχικών επί των αρχών τους. Η ανησυχία αυτή αποκαλύπτει μια πλευρά του αναρχισμού που σπανίως αναδεικνύεται και μπορεί να περιγραφεί ως η συντηρητική του διάσταση. Τον Δεκέμβρη του 2008. Ασυνέχεια και αυθορμητισμός. ακόμη και με κόστος την ήττα. Όχι. Με άλλα λόγια. Η κλιμάκωση και η αδιαλλαξία των αρχών πάνε χέρι-χέρι. όταν οι αναρχικοί βρέθηκαν μπροστά-μπροστά στις κινητοποιήσεις που σάρωσαν την Ελλάδα. . “La seconda vita dell' Anarchia”. ασχέτως αν η αναρχία και ο σοσιαλισμός θα θριαμβεύσουν στην επόμενη επανάσταση. Μετά τις διαμαρτυρίες του 1999 στο Σηάτλ εναντίον του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου ο αμερικανικός τύπος έγραφε: «Η ιδέα που δεν θέλει να πεθάνει επέστρεψε». ήταν ο δικός τους τρόπος διάσωσης του μέλλοντος όταν δεν ήσαν αρκετά ισχυροί για να κερδίσουν το παρόν. Και αν σήμερα υποχωρούμε δίχως να συμβιβαζόμαστε. Γιατί δεν λέει. ο αναρχισμός μπορεί να πεθάνει και αυθόρμητα να ξαναγεννηθεί. Δεν θεωρούν την ήττα ως κατηγορηματικό βάρος. Υπήρχε μια ευρύτερη αποτυχία παρά ήττα: μια εγκατάλειψη αναρχικών αρχών. Η τελευταία πρόταση φυλλαδίου είναι βαρυσήμαντη. σαν τον Μαρξισμό. η La Repubblica. Και γιατί συνδέει την σημερινή ασυμβίβαστη υποχώρηση με την αυριανή νίκη. Ίσως η απαρχή μιας καλύτερης εξήγησης της αναζωπύρωσης του αναρχισμού να βρίσκεται στην έρευνα για τους καλούς σκοπούς των αναρχικών και όχι στην “θεωρία εφηβικής ακμής” του James Joll. Ο Μαλατέστα υποστηρίζει την αξία του αναρχισμού να προκαλεί την κοινωνική πρόοδο. 28 Guido Rampoldi. κάτι σαν “πρέπει να νικήσουμε με κάθε κόστος. Όμως η άποψη για τον αναρχισμό δεν άλλαξε πολύ. πράγμα σπουδαιότερο. η δεύτερη μεγαλύτερης κυκλοφορίας εφημερίδα στην Ιταλία. θρύψαλα. αντίθετα. είμαστε βέβαιοι για την αυριανή νίκη. Ή μήπως προσπαθεί να κινητοποιήσει τον αναγνώστη. Στην πραγματικότητα. La Repubblica (Rome). αφιέρωσε τις κεντρικές σελίδες σε μια ανάλυση του φαινομένου. με οποιαδήποτε μέσα”. Γιατί ο Μαλατέστα δίνει προτεραιότητα στην “υποχώρηση χωρίς συμβιβασμούς”. Μήπως εκλογικεύει τις αδυναμίες και την αναποτελεσματικότητα των αναρχικών. αυτή η στάση ενώπιον της ήττας δεν ξεκινά από μια δογματική προσκόλληση σε αφηρημένες αξίες αλλά έχει έλλογο κίνητρο στην προκατάληψη παραμονής στην σωστή μεριά. Η συνέπεια μεταξύ σκοπών και μέσων είχε προτεραιότητα έναντι της νίκης. 4 January 2009: 26. καταδίκη και αναγεννήσεις σαν τον φοίνικα είναι συμπληρωματικά μέρη των παράλογων ερμηνειών που διακόπτουν την σχέση μεταξύ της ήττας και της αναζωπύρωσης του αναρχισμού. Οι αναρχικοί δεν νοιάζονταν μόνο για το ποια μέσα ήσαν επαρκή αλλά. Στην ρίζα της ανησυχίας αυτής βρισκόταν μια έντονη επίγνωση του ζητήματος ετερογένειας των στόχων. απευθύνεται σε μια βαθιά και με λογικά κίνητρα νοοτροπία των αναρχικών. Αντίθετα. ο αναρχισμός εξακολουθεί να ελκύει τη νέα γενιά.προς μια κλιμακούμενη άποψη για την κοινωνία: κυβέρνηση και ιδιωτική ιδιοκτησία θα έχουν μεγαλύτερη ή μικρότερη δύναμη αναλόγως της δύναμης και της αδιαλλαξίας της που θα αντιμετωπίσουν. Εδώ βρίσκεται η σύνδεση μεταξύ της σημερινής “υποχώρησης χωρίς συμβιβασμούς” και της ελπιδοφόρου νίκης αύριο. Σε αντίθεση με το παράλογο στερεότυπο των αναρχικών ως δονκιχωτικών υπερασπιστών χαμένων αγώνων. *** Το βιβλίο του Joll γράφτηκε περισσότερα από τριάντα χρόνια πριν. παρότι αντιμετωπίζεται από τους ιστορικούς ως κίνημα καταδικασμένο από την γέννησή του. μετά την δολοφονία ενός νεαρού αναρχικού από την αστυνομία. όπως άλλες ιδεολογίες. νοιάζονταν δηλαδή για τις αθέλητες συνέπειες των πράξεών τους.

προσπάθησαν να δείξω ότι η αναρχική θεωρία. _ . χωρίς να το συνειδητοποιούν. Η αληθινή ουσία του κινήματος για το περιβάλλον είναι η έφεσή του στην δράση του κοινωνικού παράγοντα. γιατί η ίδια αυτή μέθοδος να είναι ουτοπική όταν την υπερασπίζουν αναρχικοί. όταν αναλύεται με βλέμμα αγαθοεργό. Ακόμη και με πολιτικούς όρους μπορούμε να δούμε ότι τα σύγχρονα κινήματα. πώς θα σώσουμε τον πλανήτη. την χρήση μαζικών μέσων μεταφοράς και ποδηλάτων αντί για ιδιωτικά αυτοκίνητα. κ. την ανακύκλωση. υπάρχει η τάση προς την πεποίθηση ότι η λύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων μπορεί να βρεθεί και πρέπει να βρεθεί. αντίθετα. Αλλά κανείς δεν περιμένει ότι το πρόβλημα θα λυθεί μόνον με τα μέσα αυτά.λ. ατομικής συμπεριφοράς όλων των μελών της κοινωνίας που ενεργούν ενάντια στο ίδιον άμεσο συμφέρον τους και στο όνομα των συμφερόντων ολόκληρης της ανθρωπότητας. Και αν δεν είναι. Αν είναι όντως ουτοπική. δανείζονται από την αναρχική μέθοδο. μπορεί να αποδειχθεί έλλογη και εξελιγμένη θεωρία. Με άλλα λόγια.π. σαν αποτέλεσμα της σύνθεσης της εθελοντικής. Υπάρχει διεθνής αυξανόμενη επίγνωση για την μείωση της κατανάλωσης. Πολλές από τις ιδέες της μπορούν να διατυπωθούν με όρους που τεκμηριώνονται από τις σύγχρονες θεωρίες της πολιτικής επιστήμης. Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί το κίνημα για το περιβάλλον. Πόσο ουτοπική είναι η ιδέα αυτή.Εγώ. Για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων βεβαίως γίνονται επικλήσεις στην εφαρμογή της νομιμότητας και στην βία.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful