You are on page 1of 21

TOÁN LOGIC

I. Khái niӋm mӋnh đӅ và chân trӏ:


r MӋnh đӅ toán hӑc là nhӳng diӉn đҥt có ý tưӣng
trӑn vҽn và ta có thӇ khҷng đӏnh là nó đúng
hay sai.
r Giá trӏ đúng hoһc sai cӫa mӝt mӋnh đӅ đưӧc
gӑi là chân trӏ cӫa mӋnh đӅ.
r Kí hiӋu:
chân trӏ đúng là 1(hoһc T ),
chân trӏ sai là 0 ( hoһc F )
II. Các ví dө:
1. Các phát sau đây là mӋnh đӅ toán hӑc:
 Tam giác cân có 2 góc bҵng nhau
 7-2=6
 London là thành phӕ cӫa nưӟc Ý.
 HNO3 là mӝt axit.
2. Các phát biӇu sau đây không phҧi là mӋnh đӅ
toán hӑc:
 Ai đang ӣ ngoài sân?
 x*y= 34
 Hãy giӳ im lһng khi đang ngӗi trong lӟp hӑc !
III. Phân loҥi mӋnh đӅ:
Trong viӋc khҧo sát các mӋnh đӅ, ngưӡi ta phân mӋnh đӅ làm
2 loҥi:
1. MӋnh đӅ sơ cҩp: là mӋnh đӅ không thӇ phân tích đưӧc
thành nhiӅu mӋnh đӅ đơn giҧn hơn.
Ví dө: p: ³ 15 chia hӃt cho 3´
2. MӋnh đӅ phӭc hӧp: là mӋnh đӅ đưӧc tҥo thành tӯ mӝt
hoһc nhiӅu mӋnh đӅ khác bҵng cách sӱ dөng các liên
tӯ: ³không´, ³và´, ³hay´, ³hoһc´, ³suy ra´, ³nӃu« thì´
v.v..
Ví dө: ³Hӗ Chí Minh là mӝt lãnh tө vĩ đҥi và cũng là
nhà thơ lӟn cӫa dân tӝc ta´
IV. Phép toán mӋnh đӅ:
1. Phép phӫ đӏnh: đưӧc nӕi bӣi liên tӯ ³không´
ý ý
1 0
0 1

Ví dө: p: ³Diego Maradona là cҫu thӫ bóng đá´


¬p: ³Diego Maradona không là cҫu thӫ
bóng đá´
r Chú ý: ¬ ¬p và p có cùng bҧn chân trӏ.
2. Phép hӝi: đưӧc nӕi bӣi liên tӯ ³ và ´
ý  ý 
1 1 1
1 0 0
0 1 0
0 0 0

Ví dө: p:´ tôi đang đӑc báo ´


q:´ tôi đang xem tivi´
p q: ³tôi đang đӑc báo và xem tivi´
3. Phép tuyӇn: đưӧc nӕi bӣi liên tӯ ³ hay ´
ý  ý
1 1 1
1 0 1
0 1 1
0 0 0
Ví dө: p:´ hôm nay là thӭ 6´
q:´ hôm nay trӡi mưa´
pVq:´hôm nay là thӭ 6 hay hôm nay trӡi
mưa´
4. Phép kéo theo: đưӧc nӕi bӣi cһp liên tӯ ³nӃu«
thì«´ ý  ý
1 1 1
1 0 0
0 1 1
0 0 1
Ví dө: p: ³ hôm nay trӡi trong xanh´
q: ³chúng tôi sӁ đi biӇn´
pĺq: ³ nӃu hôm nay trӡi trong xanh thì
chúng tôi sӁ đi biӇn´
5. Phép tương đương: đưӧc nӕi bӣi cһp liên tӯ ³nӃu
và chӍ nӃu ´ ý  ý
1 1 1
1 0 0
0 1 0
0 0 1

Ví dө: p: ³ Tam giác ABC là tam giác cân´


q: ³Tam giác ABC có 2 góc bҵng nhau´
p ļ q: ³tam giác ABC là tam giác cân nӃu
và chӍ nӃu tam giác ABC có 2 góc bҵng nhau´
6. Đӝ ưu tiên cӫa các phép toán mӋnh đӅ:
Thӭ tӵ ưu tiên theo mӭc đӝ giҧm dҫn như sau:
¬
,V
ĺ, ļ
± Các phép toán trên cùng 1 dòng có cùng đӝ ưu
tiên
± Ví dө: ¬p V q có nghĩa là ((¬p) V q)
¬p V q ĺr s có nghĩa là (((¬p) V q) ĺ(r s))
I. BiӇu thӭc logic
1. Đӏnh nghĩa: BiӇu thӭc logic đưӧc xây dӵng tӯ:
w Các mӋnh đӅ (hҵng mӋnh đӅ)
w Các biӃn mӋnh đӅ p, q, r« lҩy giá trӏ là các mӋnh đӅ
nào đó.
w Các phép nӕi (phӫ đӏnh, tuyӇn, hӝi«)
2. Ví dө:
w E(p, q, r)= (p q) V(¬rĺP) p,q,r là biӃn mӋnh đӅ,
còn P là hҵng mӋnh đӅ
w NӃu E, F là 2 biӇu thӭc logic thì ¬E, E V F« cũng
là biӇu thӭc logic. Như thӃ ta có thӇ xây dӵng đưӧc
nhiӅu biӇu thӭc logic ngày càng phӭc tҥp tӯ các biӇu
thӭc logic đơn giҧn ban đҫu.
3. Bҧng chân trӏ cӫa biӇu thӭc logic:
w Xét 2 biӇu thӭc E(p,q,r)= (p V q) ¬r,
F(p,q,r)= p V (q ¬r)
ý    ý  

0 0 0 1 0 0 0 0
0 0 1 0 0 0 0 0
0 1 0 1 1 1 1 1
0 1 1 0 1 0 0 0
1 0 0 1 1 1 0 1
1 0 1 0 1 0 0 1
1 1 0 1 1 1 1 1
1 1 1 0 1 0 0 1
4. BiӇu thӭc logic tương đương
w Xét bҧng chân trӏ cӫa 2 dҥng mӋnh đӅ pĺq và ¬pVq
ý  ý ý ý
0 0 1 1 1
0 1 1 1 1
1 0 0 0 0
1 1 0 1 1
w Đӏnh nghĩa 1: Hai biӇu thӭc E và F đưӧc gӑi là tương
đương nӃu chúng có cùng bҧng chân trӏ. Ký hiӋu: E
F
w Đӏnh nghĩa 2: mӝt biӇu thӭc logic đưӧc gӑi là hҵng
đúng nӃu nó luôn lҩy chân trӏ 1, và ngưӧc lҥi là hҵng
sai nӃu luôn lҩy chân trӏ 0.
II. Quy tҳc thay thӃ thӭ 1:
w Trong biӇu thӭc E, nӃu ta thay thӃ biӇu
thӭc con F bҵng 1 biӇu thӭc tương
đương thì biӇu thӭc thu đưӧc vүn tương
đương vӟi E.
w Ví dө: pĺ(qĺr) p ĺ(¬qVr)
w Chúng ta có thӇ ӭng dөng quy tҳc trên đӇ
³rút gӑn´ biӇu thӭc logic.
III. Quy tҳc thay thӃ thӭ 2:
w Giҧ sӱ biӇu thӭc E(p,q,r,«) là 1 hҵng
đúng. NӃu ta thay thӃ nhӳng nơi xuҩt hiӋn
p trong E bӣi 1 biӇu thӭc F(p¶,q¶,r¶,«) thì
biӇu thӭc thu đưӧc vүn là hҵng đúng.
w Ví dө: Ta có hҵng đúng ¬(pVq) ļ (¬p
¬q)
Thay thӃ p bӣi (r s) ta đưӧc 1 hҵng đúng
mӟi
¬((r s )Vq) ļ (¬ (r s) ¬q)
Bài 3: Các quy luұt logic
1. Phӫ đӏnh cӫa phӫ đӏnh:
¬¬ p p
2. Quy tҳc De Morgan:
¬(p q) ¬pV¬q
¬(pVq) ¬p ¬q
3. Luұt giao hoán:
p q q p
pVq qVp
4. Luұt kӃt hӧp:
pV(qVr) (pVq)Vr
p (q r) (p q) r
5. Luұt phân bӕ:
p (qVr) (p q)V (p r)
p V (q r) (pV q) (pV r)
Bài 3: Các quy luұt logic
6. Luұt lũy đҷng:
pVp p
p p p
7. Luұt trung hòa:
p 1 p
pV0 p
8. Luұt vӅ phҫn tӱ bù:
p V ¬p 1
p ¬p 0
9. Luұt thӕng trӏ:
pV1 1
p 0 0
10. Luұt hҩp thө:
p (pVq) p
pV(p q) p
Bài 4: quy tҳc suy diӉn
I. Giӟi thiӋu vӅ cách suy diӉn logic:
Trong mӝt chӭng minh toán hӑc, xuҩt phát tӯ mӝt sӕ khҷng
đӏnh đúng p1, p2, «, pn gӑi là tiӅn đӅ ta áp dөng các quy
tҳc suy diӉn đӇ suy ra chân lý cӫa mӝt khҷng đӏnh q mà
ta gӑi là kӃt luұn. NӃu viӃt theo biӇu thӭc logic là:
(p1 p2 « pn)ĺq là mӝt hҵng đúng
ví dө: giҧ sӱ ta có các tiӅn đӅ:
± p1 : nӃu An hӑc chăm thì An sӁ thi đұu đҥi hӑc
± p2: nӃu An không ham chơi thì An sӁ hӑc chăm
± p3: An thi rӟt đҥi hӑc
Ta muӕn dùng các quy tҳc suy diӉn đӇ suy ra kӃt luұn sau là
đúng:
± q: An ham chơi
± Muӕn vұy ta phҧi trӯu tưӧng hóa các mӋnh đӅ sơ
cҩp ³An hӑc chăm´, ³An ham chơi´, ³An thi đұu
đҥi hӑc´ thành các biӃn mӋnh đӅ p, q, r. Như vұy
các tiӅn đӅ thành các biӇu thӭc logic:
p1: pĺr
p2: ¬q ĺ p
p3: ¬ r
± Ta phҧi chӭng minh biӇu thӭc logic sau là mӝt
hҵng đúng:
[ (pĺr) (¬q ĺ p) ¬ r] ĺ q
II. Quy tҳc Modus Ponens(phương pháp
khҷng đӏnh)
quy tҳc này đưӧc thӇ hiӋn bҵng hҵng đúng:
[(pĺq) p] ĺq

Hoһc dưӟi dҥng sơ đӗ pĺq


p
.·. q
± Ví dө:
NӃu tôi là nhà tӍ phú thì tôi sӁ làm tӯ thiӋn
Mà tôi là nhà tӍ phú
Suy ra tôi sӁ làm tӯ thiӋn
± Ta có thӇ mӣ rӝng cho quy tҳc Modus
Ponens như sau: (rVs) ĺ (¬t u)
(rVs)
.·. (¬t u)