Analiza pomo u finansijskih pokazatelja RATIO ANALYSIS

Finansijski pokazatelji (ratio) 

Pokazatelji su odnosi izme u dve veli ine izra en u prostoj matemati koj formuli.

Interpretacija pokazatelja  

  

mentalni standardi samog analiti ara koji odra avaju njegovo iskustvo o tome ta se smatra normalnim pokazateljem, a ta ne, pore enje sa prosekom grane u kojoj kompanija posluje, pore enje sa istorijskim pokazateljima iste kompanije (prethodna godina), pore enje sa pokazateljima koji su uneti u planove kompanije, utvr eni standardi (uobi ajeni u literaturi).

Klasifikacija pokazatelja 
   

pokazatelji likvidnosti, pokazatelji poslovne aktivnosti, pokazatelji rentabilnosti (profitabilnosti), pokazatelji finansijske strukture i pokazatelji tr i ne vrednosti.

Pokazatelji likvidnosti 

sposobnost kompanije da servisira dospele obaveze pla anja, uz odr avanje potrebne strkture sredstava i o uvanje dobrog kreditnog boniteta

Pokazatelj op te likvidnosti 

Pokazatelj op te (teku e) likvidnosti = Obrtna sredstva / Kratkoro ne obaveze Normala (standard) 2:1, opreznost u tuma enju ove granice (zavisi od strukture obrtnih sredstava i koeficijenata obrta zaliha i potra ivanja) Posebno prou iti strukturu kratkoro nih obaveza (napraviti izmene vezane za neke prona ene iznose potencijalnih obaveza, firm commitment)  

Pokazatelj reducirane likvidnosti 

Pokazatelj reducirane likvidnosti = Likvidna sredstva (Gotovina, potra ivanja , kratkoro ni plasmani) / Kratkoro ne obaveze Standard 1:1 (Acid test) 

Industry norms (prosek grane, SAD, 2000.g.)
Vrsta delatnosti Poljoprivredna proizvodnja proizvodnja Rudarstvo Gra evinarstvo Trgovina: Trgovina: hardveri op ti proizvodi automobili finansijske usluge Current ratio (op ta likvidnost) 1.31 1.19 1.44 Quick ratio (reducirana likvidnost) 0.39 0.77 0.98

1.68 2.14 1.23 1.18

0.43 0.15 0.19 0.34

Neto obrtna sredstva 

Neto obrtna sredstva (working capital) = Obrtna sredstva ² Kratkoro ne obaveze Ako su rastu a iz godine u godinu to je indikator ja anja likvidnosti firme (opreznost u tuma enju zbog mogu e lo e strukture obrtnih sredstava, prou iti koeficijente obrta obrtnih sredstava) 

Pokazatelji likvidnosti 

Ozbiljno ugro enoj likvidnosti prethodi: niska profitabilnost kompanije, ograni ene mogu nosti ( anse), gubitak novih i postoje ih vlasnika, insolventnost i bankrot 

  

Pokazatelji likvidnosti 

Neto obrtni fond
sigurnosna margina za kreditore  likvidna rezerva da bi se odgovorilo potencijalnim obavezama i drugim neizvesnostima  deo restriktivnih klauzula u ugovorima o kreditu 

Ograni enja pokazatelja likvidnosti  



Da li ovi pokazatelji govore o tome koliko e firma odbaciti budu ih nov anih tokova kojima mo e da odgovori svojim obavezama ? Odgovor je NE. Stati ki pokazatelj (samo jedna godina)

Pokazatelji poslovne aktivnosti  

Preduze e ula e u stalna i obrtna sredstva sa namerom da ih koristi efikasno, to zna i da sa malim ulaganjima ostvari to ve i obim poslovne aktivnosti. pokazatelji aktivnosti povezuju informacije iz bilansa stanja i bilansa uspeha.

Koeficijent obrta potra ivanja od kupaca 
  

Koeficijent obrta kupaca = Prihodi od prodaje/ Prose an saldo kupaca Prose an saldo kupaca = Kupci u teku em periodu + Kupci u prethodnom periodu /2 Prose an period naplate potra ivanja = 365/ Koeficijent obrta kupaca Tuma enje: 


ako je ve i koeficijent obrta i ako je prose an period naplate potra ivanja kra i (mereno brojem dana) tada se ovi pokazatelji smatraju po eljnim uporediti ih sa kreditnim uslovima (ako se kupcima odobrava pla anje u roku do 30 dana tada prose an period naplate mora da iznosi pribli no 30 dana)

Prose an period naplate potra ivanja u odre enim delatnostima

Industry Norms (Days sales outstanding, DSO)
Vrsta delatnosti Poljoprivredna proizvodnja proizvodnja Rudarstvo Gra evinarstvo Trgovina: Trgovina: hardveri op ti proizvodi automobili finansijske usluge DSO 19 52 43

22 4 9 1

Koeficijent obrta dobavlja a  

Koeficijent obrta dobavlja a = Vrednost godi njih nabavki robe i materijala na kredit / Prose an saldo dobavlja a u toku godine Prose no vreme pla anja obaveza prema dobavlja ima = 365/ Koeficijent obrta dobavlja a

Koeficijent obrta zaliha 
 

Koeficijent obrta zaliha = Cena ko tanja realizovanih proizvoda / Prose an saldo zaliha Prose no vreme trajanja jednog obrta = 365/ Koeficijent obrta Cena ko tanja realizovanih proizvoda se ne mo e prona i u bilansu uspeha u na oj zemlji zbog obra una rezultata primenom metode ukupnih tro kova 

Trgovina: 



Koeficijent obrta robe (trgovina) = Nabavna vrednost prodate robe / Prose an saldo zaliha robe Prose an saldo zaliha robe = Saldo robe na po etku godine + Saldo robe na kraju godine / 2

Sales to Inventory  



U razvijenim zemljama koristi se slede i pokazatelj Sales / Average Inventory Prihodi od prodaje / Prose ne zalihe

Industry averages (koeficijent obrta zaliha)
Vrsta delatnosti Poljoprivredna proizvodnja proizvodnja Rudarstvo Gra evinarstvo Trgovina: Trgovina: hardveri op ti proizvodi automobili finansijske usluge Sales to Inventory 2.52 nema podataka 4.74

4.20 3.81 4.75 0

Koeficijent obrta obrtnih sredstava   

Koeficijent obrta ukupnih obrtnih (teku ih) sredstava = Ukupni poslovni rashodi iz bilansa uspeha / Prose na obrtna sredstva Prose na obrtna sredstva = Obrtna sredstva na po etku + Obrtna sredstva na kraju godine / 2 Koeficijent obrta stalnih sredstava = Neto prihodi od prodaje / Prose na stalna sredstva. sredstva.

Koeficijent obrta poslovne aktive (sredstava) 

Koeficijent obrta ukupnih poslovnih sredstava = Neto prihodi od prodaje / Ukupna poslovna sredstva (sada nja vrednost)

Pokazatelji finansijske strukture 
  

Cilj ovih pokazatelja je da se utvrdi solventnost kompanije Solventnost je sposobnost pla anja obaveza na dugi rok Odnos sopstvenog i pozajmljenog kapitala naziva se finansijskom strukturom Finansijska struktura mora da odgovara strukturi aktive , to je u skladu sa zlatnim bilansnim pravilom u irem i u em smislu

Odnos pozajmljenih prema ukupnim izvorima finansiranja 

Odnos pozajmljenih prema ukupnim izvorima finansiranja = Pozajmljeni izvori (dugoro ne i kratkoro ne obaveze) / Ukupna pasiva govori o u e u pozajmljenih izvora (dugoro nih i kratkoro nih) u strukturi pasive, to je ve e ovo u e e firma je zadu ena, to zna i da e imati ve e iznose na ime finansijskih rashoda na ime kamate i obaveze po osnovu vra anja glavnice kredita 

Odnos obaveza i sopstvenog kapitala 

Odnos obaveza i sopstvenog kapitala (debt/equity ratio) = Dugoro ne obaveze / Sopstveni kapital Popularan pokazatelj za analiti are Pokazatelj rizika finansiranja firme (rizik je ve i ako je ve e u e e pozajmljenih izvora u strukturi) 



Debt to equity ratio
Delatnosti Debt to equity 1.33

Poljoprivreda

Rudarstvo Gra evinarstvo Hardware General merchandise Automobiles Financial services

0.48 1.31 1.30 0.59 2.61 0.72

Pokazatelj pokri a kamate 

Koeficijent pokri a kamate = Poslovni dobitak / Tro kovi kamate na kredite Ne postoji standard, ovaj pokazatelj daje informaciju o tome koliko firma ima mogu nosti da iz ostvarenog poslovnog dobitka pokrije kamata (kamate su fiksni finansijski rashodi) 

Pokazatelji profitabilnosti 

Prihodi i rashodi, tako i rezultat su posledica promena u aktivi i pasivi
prihodi pove avaju aktivu i smanjuju pasivu, dok rashodi pove avaju pasivu i smanjuju aktivu  prihodi i rashodi , dakle rezultat, se mora staviti u odnos sa sredstvima koja su pomogla njegovom stvaranju 

Stopa prinosa (uop teno) 

Stopa prinosa se , uop teno, defini e kao odnos rezultata i ulo enog kapitala REZULTAT / ULO ENI KAPITAL INCOME / INVESTMENT  

STOPA PRINOSA   

Uop teno govore i, stopa prinosa meri prinos (rezultat) koji je firma ostvarila anaga ovanim kapitalom ili sredstvima Rezultat se mo e iskazati na razli ite na ine, ali se naj e e koristi NETO DOBITAK Anga ovani kapital mo e se iskazati na razli ite na ine (ukupna poslovna sredstva (ukupna aktiva), sopstveni kapital i sli no)

Stopa prinosa na poslovna sredstva , ROA 

Stopa prinosa na poslovna sredstva (Return on assets, ROA) = Neto dobitak / Prose na poslovna aktiva Prose na poslovna aktiva = Poslovna sredstva na po etku + Poslovna sredstva na kraju godine /2 

Stopa prinosa na poslovna sredstva , ROA 

Stopa prinosa na poslovna sredstva = Stopa neto dobitka x Koeficijent obrta poslovnih sredstava
STOPA PRINOSA NA POSLOVNA SREDSTVA = KOEFICIJENT OBRTA POSLOVNIH SREDSTAVA = Prihodi od prodaje / Prose na poslovna sredstva

STOPA NETO DOBITKA = Neto dobitak / Prihodi od prodaje

X

Stopa prinosa na poslovna sredstva
Ova mera iskazuje: iskazuje: PRIKAZUJE POSLOVNU EFIKASNOST ODNOSI SE NA KOMPANIJU U CELINI (UKUPNA AKTIVA JE U IMENIOCU) Meri:
efikasnost menad menta,  profitabilnost i  adekvatna je mera planiranja i kontrole poslovnih aktivnosti 

Stopa prinosa na sopstveni kapital, ROE (return on equity)  

Meri profitabilnost ostvarenu anga ovanjem kapitala vlasnika (isklju eni su svi dugovi ili obaveze) Stopa prinosa na sopstveni kapital (Return on equity, ROE) = Neto dobitak / Prose ni sopstveni kapital (akcijski kapital)

Stopa prinosa na sopstveni kapital, ROE (return on equity) 

Stopa prinosa na sopstveni kapital proizvod je dve veli ine:
stope neto dobitka i  koeficijenta obrta sopstvenih sredstava 

Stopa prinosa na sopstveni kapital =
STOPA NETO DOBITKA= Neto dobitak / Prihodi od prodaje KOEFICIJENT OBRTA SOPSTVENIH SREDSTAVA = Prihodi od prodaje / Prose no anga ovana sopstvena sredstva ili sopstveni kapital

X

Stopa prinosa na sopstveni kapital, ROE
Kompanija Stopa prinosa na sopstveni kapital, ROE %

Exxon Mobile

16 20.4 20.6 14.8

Nike

Hewlett Packard

Tiffany

Du Pont Sistem analize 


skup pokazatelja koji su me usobno zavisni ROE = Stopa neto dobitka x Koeficijent obrta ukupne aktive x Finansijski leverid
STOPA PRINOSA NA SOPSTVENI KAPITAL =

STOPA NETO DOBITKA = Neto dobitak / Prihodi od prodaje

x

KOEFICIJENT OBRTA POSLOVNE AKTIVE = Prihodi od prodaje / Prose na poslovna sredstva

x

FINANSIJSKI LEVERID = Ukupna aktiva / Sopstveni kapital

Primer
Kompanija Stopa prinosa na sopstveni kapital, ROE Stopa dobitka, profit margin Koeficijent obrta ukupne aktive (ROA) Finansijski leverid

Exxon Mobile

16 20.4 20.6 14.8

5.3

1.33

2.26

Nike

8.4

1.51

2.60

Hewlett Packard

7.7

1.29

2.06

Tiffany

4.9

1.23

2.48

Odnosi stope neto dobitka i koeficijenata obrta u razli itim delatnostima

ANALIZA ROE 
 

Stopa neto dobitka prikazuje u e e neto dobitka u prihodima od prodaje Ova stopa se mo e pove avati ako se pove avaju prodajne cene na istom nivou tro kova (cene ko tanja ili nabavne vrednosti) Pad u vrednosti ovog pokazatelja govori o konkurentskim slabostima kompanije ili da su proizvodi ili usluge ove kompanije manje konkurentni

Analiza ROE 

Koeficijent obrta poslovne aktive, ROA, prikazuje efikasnost kompanije i njezinog menad menta u kori enju sredstava, ova efikasnost se meri ostvarenim prihodima od prodaje na svaki dinar anga ovanih poslovnih sredstava (stalnih i obrtnih)

Analiza ROE 
 

Finansijski leverid kao odnos ukupne poslovne aktive i sopstvenog kapitala govori o riziku finansiranja ove kompanije ve i finansijski leverid zna i da je ve i deo aktive kompanije finansiran iz obaveza (kratkoro nih i dugoro nih) DEJSTVO LEVERID A JE SADR ANO U SLEDE EM: 
 

Ako poverioci zara uju na ime kamate manje od ROA (prinosa na sopstvena sredstva) tada benefite izvla e vlasnici, U suprotnom, ako poverioci na ime kamate primaju vi e od ROA (prinosa na poslovnu aktivu) tada vlasnici gube to je ve a razlika izme u prinosa na poslovnu aktivu i prinosa poverioca (kamatne stope) to govori o tome koliko je firma uspe na ili neuspe na

Dejstvo leverid a

Return on investment in > assets

Fixed rate of return on borrowed funds Fixed rate of return on borrowed funds

Positive = financial leverage

Return on investment in < assets

Negative = financial leverage

Dell 

Return on Equity (ROE), (ROE), 2000.g.

Net Income $1,666.00 OE :! ! ! 31.39% Total Common Equity $5,308.00

Dell
80% 70% 60% 50%

ROE

40% 30% 20% 10% 0%

Jan-96 Dell Indust y 28.13% 22.30%

Jan-97 64.27% 30.60%

Jan-98 73.01% 25.50%

Jan-99 62.90% 18.00%

Jan-00 31.39%

Pokazatelji tr i ne vrednosti kompanije 

poma u investitorima u odlu ivanju da li ulo iti ili ne u odre enu kompaniju

Dobitak po akciji, EPS; earnings per share  

Neto dobitak po akciji = Neto dobitak/ broj emitovanih obi nih akcija pokazuje koliko neto dobitka firma ostvaruje na jednu obi nu akciju

Odnos tr i ne cene po akciji i neto dobitka po akciji, P/E ratio, price earnings ratio 
 

Odnos tr i ne cene i neto dobitka po akciji = Tr i na cena / Neto dobitak po akciji Ovo je va an indikator za budu e ulaga e kapitala i ako je on ve i to zna i da akcionari imaju velika o ekivanja od ovog preduze a. Ve i P/E ukazuje na budu i rast neto dobitka, to zna i da ulaga i imaju poverenje u preduze e, zna i da investitori o ekuju zna ajan rast dobitka ove kompanije u budu im periodima uvek treba porediti u okviru grane u kojoj kompanija posluje Diskutabilan kvalitet ovog pokazatelja (P/E; earnings ili neto dobitak je proizvod ra unovodstvenih standarda i podlo an je manipulaciji) Ako je P/E =4 to zna i da su investitori za 1 $ dobitka koji kompanija ostvari spremni da plate 20$ Tr i na vrednost akcija se mo e dobiti ako se poznaje vrednost ovog pokazatelja i dobitka po akciji. Ako je dobitak po akciji 50 nov anih jedinica, a P/E 4, tada se o ekivana tr i na cena akcija te kompanije u budu nosti kre e oko 50 x 4 = 200 n.j. 

  

Pokazatelj pla anja dividendi, dividend payout ratio 

Pokazatelj pla anja dividende = Ispla ena dividenda po akciji / Neto dobitak po akciji. akciji. pokazuje koliku dividendu po jednoj akciji dobijaju vlasnici na osnovu neto dobitka po akciji Mycrosoft = dividend payout ratio = 0   

Da li je ova kompanija uspe na mereno prema reakcijama investitora na akcije ove kompanije? Za to?

Dividendna stopa , dividend yield  

Dividenda stopa = Dividenda po akciji / Tr i na cena po akciji, akciji, pokazuje prinos od dividende koju ostvaruje akcionar po jednoj akciji

Book value per share, knjigovodstvena vrednost po akciji 

Knjigovodstvena vrednost po akciji = Sopstveni kapital / broj emitovani obi nih akcija Ako bi do lo do likvidacije preduze a, kada se podmire svi poverioci, obi nim akcionarima bi ostale akcije u vrednosti ovog pokazatelja. Ovaj pokazatelj se koristi kod odre ivanja likvidacione vrednosti firme, koja predstavlja stvarni iznos koji e primiti obi ni akcionari firme ako do e do njezine likvidacije. Ako se zanemare tro kovi postupka ste aja ovo bi mogla da bude minimalna vrednost po akciji. Koristi se u investicionoj analiza za pronala enje podcenjenih akcija( ako je veoma niska to mo e biti indikator podcenjene akcije, i te kompanije su targeti za preuzimanje) 

 



Odnos tr i ne cene i knjigovodstvene vrednosti, Price to book ratio 

P/B je veoma zna ajan pokazatelj, ve i P/B u na oj zemlji govori o potencijalno atraktivnoj kompaniji za kupovinu, pogotovo kada se o ekuje da e ove akcije biti kupljene, tj. prodaja ve inskog paketa se o ekuje

Tr i na vrednost firme, market capitalization  

Tr i na vrednost firme (tr i na kapitalizacija) = Broj emitovanih akcija u prometu x Tr i na cena po akciji. akciji. Tr i na vrednost po akciji (market value per share) = Tr i na kapitalizacija / Broj akcija = tr i na (kotacijska) cena akcija

Odnos knjigovodstvene vrednosti firme i tr i ne kapitalizacije firme
Kompanija Knjigovodstvena vrednost (ukupna) Tr i na vrednost (ukupna) 14,756 656 5,392 46,761 2,848 92,983

Wal Mart Stores Analog Devices Coca Cola

Pokazatelji nov anih tokova  



odnose se na informacije iz izve taja o nov anim tokovima i bilansa stanja i bilansa uspeha dopuna pokazateljima likvidnosti Cash is a King

Odnos neto nov anog toka i neto dobitka 

Odnos neto nov anog toka i neto dobitka = Neto nov ani tok iz poslovne aktivnosti / Neto dobitak 

Ovaj koeficijent pokazuje koliko je preduze e sposobno da generi e neto nov anih tokova iz poslovne aktivnosti na svaki dinar neto dobitka ostvarenog u teku em obra unskom periodu. Ako je ovaj odnos vi i u odnosu na prosek grane ili u odnosu na prethodne poslovne godine, to zna i da je preduze e sposobno da "izvla i" gotovinu iz poslovne delatnosti. Neto nov ani tok je razlika izme u primanja i izdavanja gotovine. Neto nov ani tok mo e se javiti kao neto priliv ili neto odliv gotovine u obra unskom periodu. 

U e e neto nov anog toka iz poslovne aktivnosti u prihodima od prodaje 

U e e neto nov anog toka u prihodima od prodaje = Neto nov ani tok iz poslovne aktivnosti / Neto prihodi od prodaje 

 

koeficijent pokazuje koliko je preduze e ostvarilo neto nov anog toka iz poslovne aktivnosti na svaki dinar neto prihoda od prodaje, koeficijent je merilo sposobnosti aktivnosti prodaje da generi e nov ane tokove. To dalje zna i, da ve i koeficijent zna i ve u sposobnost prodaje u generisanju priliva gotovine iz poslovne aktivnosti.

Odnos neto nov anog toka i ukupnih sredstava preduze a 

Odnos neto nov anog toka i ukupnih sredstava preduze a = Neto nov ani tok iz poslovne aktivnosti / Prose na ukupna sredstva preduze a Ovaj pokazatelj govori o tome koliko neto nov anih tokova firma ostvaruje na svaki dinar prose no anga ovanih sredstava sposobnost imovine da generi e gotovinu  

Slobodan nov ani tok, free cash flow 

Slobodan nov ani tok (free cash flow to equityholders) = Neto nov ani tok iz poslovne aktivnosti ² Dividende ² Neto Ulaganja u dugoro na (stalna) sredstva
Neto ulaganja u dugoro na (stalna) sredstva = Prilivi od prodaje stalnih sredstava ² Odlivi po osnovu nabavke stalnih sredstava,  Neto ulaganja u dugoro na sredstva - ovaj cash flow slu i da se odr i poslovni kapacitet firme (to su tro kovi nu ni da se odr i kontinuitet rasta firme) 

Free cash flow  

Slobodan nov ani tok (free cash flow) je zna ajno merilo uspe nosti preduze a kojeg investitori (akcionari) veoma rado koriste u analizi atraktivnosti akcija preduze a na finansijskim tr i tima. Ovaj nov ani tok se defini e kao merilo ostatka gotovine iz poslovnih aktivnosti kada se isplate dividende i kada se izvr e ulaganja u rast preduze a koji potencijalno stoji na raspolaganju akcionarima firme

Altman Z-score Model za analizu Zbankrotstva 

Z = 0.717 X1+ 0.847 X2 + 3.107 X3+ 0.420 X4 + 0.998 X5 GDE JE X1 = NETO OBRTNA SREDSTVA / UKUPNA AKTIVA X2= ZADR ANI DOBITAK / UKUPNA AKTIVA X3= DOBITAK PRE KAMATE I POREZA (EBIT) / UKUPNA AKTIVA X4= SOPSTVENI KAPITAL / UKUPNE OBAVEZE X5= PRIHODI OD PRODAJE / UKUPNA AKTIVA 

   

Tuma enje Z-score Z 



ako je Z<1.20 verovatno a bankrota je velika (crna zona), Z>2.90 niska verovatno a bankrota (bela zona), 1.20<Z<2.90 siva zona ( anse za bankrot su 50%).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful