ΟΝΟΜΑΤΑ ΣΕ -ΩΙ / -ΟΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Δήμητρα Δελλή
Πανεπιστήμιο Κρήτης
ddel@phl.uoc.gr

Αbstract
The script -ώ(ι) /-όι (< *-oj-) is attested in the nominative case of proper nouns of the
feminine gender across dialects of a wide geographical zone, which comprises Doric regions
of mainland Greece and extends up to the Doric Greek colonies of Southern Italy and Cicely
and Cyrene. The issues that emerge in the course of the inquiry into the paradigm and will
concern us here are the following: a) Is it possible to talk about Doric types in -ώι / -όι? b)
Are the types in -ώι historically more ancient than the types in -ώ or do they concern a
proportionate innovation? c) What would be the phonetic realisation of -όι?

1. Πρόλογος
Τα αθέματα ονόματα σε -ώ(ι) της αρχαίας Ελληνικής, εντάσσονται σε μια ενιαία
σημασιολογική ενότητα. Συσχετίζονται στο σύνολό τους με το γυναικείο φύλο και με
γυναικεία γνωρίσματα 1 . Πρόκειται για υποκοριστικά κυρίων ονομάτων του τύπου Νικώ,
Ἀνθώ, Μελανθώ, Ἀνθεμώ, Καλλιστώ, Δηώ και προσωνύμια όπως μορφώ, Κυμώ, Ἐνυώ,
Ἀσσινώ, Ἀελλώ, Γοργώ, καμινώ. Δηλώνουν επίσης χαρακτηριστικά που αναφέρονται
αποκλειστικά στο θηλυκό γένος όπως λεχώ, θηλώ, ἀνθρωπώ (πρβλ. Ησύχ. ἀνθρωπώ· ἡ γυνή
παρά Λάκωσιν), συχνά δε με αρνητική σημασία: ἀλφιτώ, μορμώ, ἀκκώ, κερδώ (πρβλ. Ησύχ.
κερδώ· κερδίστη ἀλώπηξ), κυνώ κ.ά. Τέλος, δηλώνουν αφηρημένα ουσιαστικά των οποίων η
σημασία ταυτίζεται με τα χαρακτηριστικά γυναικείων μορφών από την μυθολογία όπως ἠχώ,
πειθώ, φειδώ. Αναλογικά δημιουργήθηκαν στις γραμματειακές γλώσσες αφηρημένα
ουσιαστικά του τύπου εὐεστώ ἐστώ, ἀπεστώ, κακεστώ, ἀειεστώ, δοκώ, μελλώ, πευθώ,
χρεώ 2 , κ.ά.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι το σύνηθες θεματικό ληκτικό φωνήεν Ω της ονομαστικής
μαρτυρείται με την μορφή ΩΙ σε πολυάριθμες δωρικές διαλέκτους μιας ευρείας ζώνης που
περιλαμβάνει δωρικές κοινότητες της κυρίως Ελλάδας από την παράκτια περιοχή του
Αμβρακικού (Αμβρακία, Ανακτόριο, Θύρρειο (;)) και νησιά του Ιονίου Πελάγους (Λευκάδα,
Κεφαλληνία), την Μεγαρίδα και το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου (Κορινθία,
1
2

Chantraine (1933, 115-117).
Βλ. σχετικά στο LSJ9.

769

Μεσσηνία) έως την δωρική Μήλο και την Κρήτη. ΠΑΕ 1908. σ. G. 113. 3ος (. Arch.Χ. Πρβλ. τον τύπο της Μεγαρικής Κυβώι (O. Fraser & Matthews (1997. σ. 106) εξάλλου αναφέρουν.Χ. Πρβλ. 2. Graindor. 6 IG IX 12. Fraser & Matthews (1997. 68-69) αξιολόγησε το φαινόμενο κατά την μελέτη τεσσάρων επιτυμβίων επιγραφών από την Αμβρακία στις οποίες μαρτυρείται η ονομαστική σε -ώι και κυρίως σε -όι: Δαμιόι (4ος αι. 4 1329-1332 με προγενέστερη βιβλιογραφία. Ἀριστὸι Νικάρχου (4ος/3ος αι. 58 (1984). αρ. με υστερογενείς παραλλαγές Ω και/ή ΟΙ και γι’αυτό θα μας απασχολήσουν εδώ ιδιαίτερα. 1).παρουσιάζουν ενδιαφέρον λόγω των γραφικών ποικιλιών ΩΙ (και ΟΙ στά αρχαϊκά αλφάβητα). αρ. αρ. L.Χ. επίσης. 56. Peek. ότι οι ‘ονομαστικές’ Ἀρετοῖ (IG V1 1500). 5) δημοσιεύει μία ανέκδοτη επιτύμβια επιγραφή του 4ου π. Πεισοῖ (IG V1 1476) είναι ‘παλαιές κλητικές’. Πουβλιὼι Ἀριστίωνος (1ος π. Oνόματα σε -ΩΙ και –ΟΙ: επιγραφικά δεδομένα Στο παρελθόν. αι. αρ. Inscriptions grecques dialectales de Sicile (1989).Αργολίδα. Masson. 1803 (δίδεται ως ἈριστΟΙ) και 1806 (Πουβλίωι). b). Λακωνία. 33. Οι τύποι αυτοί των δωρικών διαλέκτων -που μαρτυρούνται αποκλειστικά σε αυτόγραφα κείμενα. Άκρες. 3 Αποδίδονταν κυρίως ως παραδείγματα δοτικής ή κλητικής. SEG 51 741. 148-9 (δοτ. Ματρὼι Διώνδα (IG VII 146. Ἀρκεσώι). 2. 58 (1984). CIG. Όπως επισημαίνουν οι Fraser & Rönne (1957. σ. 105.). 318). αρ. Boeckh. Dialectorum graecarum exempla epigraphica potiora (1923). π. Πρβλ. 7 Αναφέρεται δε ότι ο Froehner είχε μεταγράψει Πασῶι.Χ. Ἀρχοῖ (IG V1 1442). 20. 146. π. 169. 5 A. σημ. Ο ίδιος επέστησε την προσοχή σε δύο ακόμη επιτύμβιες επιγραφές της ελληνιστικής περιόδου από την Λευκάδα με τα ονόματα Ἁγησόι και Γοργόι 6 . La Parola del Passato 35 (1980). Fraser & Matthews (1997. π./1ος μ. s. Πουβλιώι). Την εντάσσει δε στις επιγραφές της Μεγαρίδας λόγω της συνάφειας της με άλλες ήδη δημοσιευμένες επιτύμβιες ή αναθηματικές επιγραφές της περιοχής ή των αποικιών της 8 . σ. αρ. πίν. “Difesa de una dama Tarantina”.). Α.Χ. -οῖ). που βρέθηκε στην Τανάγρα της Βοιωτίας και στην οποία αναγνωρίζει την ονομαστική σε -ώι στο όνομα του δεύτερου στίχου Πυθίων / Πασώι 7 . 55.v.) αι. Phil.v. Πασινώι (P. Hermes 26 (1891). επ’ευκαιρία της μεσσηνιακής διαλέκτου. 169). Ακράγαντας. Πρβλ. 105). Στην κατηγορία συμπεριλαμβάνονται δωρικές αποικίες της ‘Μεγάλης Ελλάδας’ (Σελινούντας. 23-24. Ath. Mitt. Rev. Ο Bechtel (1963 [1923]) δεν αναφέρει σε καμία από τις δυτικές διαλέκτους ονομαστική ονομάτων σε -ώι /-όι. E. 2. Δαμιόι. Schwyzer. οι γραφές ΩΙ και ΟΙ της ονομαστικής ήταν συχνότατα παραγνωρισμένες από επιγραφικούς 3 και γλωσσολόγους 4 . 1934 [1936]. Ο Robert (1936. 381 και O. Fraser & Rönne (1957.).v. 71). Κλιὸι / Εὐθυμένεος (4ος αι. σσ. 5(2) και σ. 8 Ἀρκεσὼι Αἰσχύλου (Σελινούντας. Οι Thumb-Kieckers (1932. Phil. Bechtel 1982 [1917]. s. π.). IG XIV 271. Rev. πρώτος ο Wilhelm (1909. Rev. αρ. 1917 (VI). Dubois. Κλιόι. Köhler.Χ. Δικαιώι Εὐπαλῖνος (W. Ματρώι Μεγαρίς (Σικυώνα. 4 770 . 1). Pugliese Carratelli.Χ.) 5 . s. 167. Ἀριστόι (δίδεται Ἀριστιὸι Νικάρχου). Γέλα. Masson. 59. Τάραντας) καθώς επίσης και η δωρική Κυρήνη στις ακτές της Αφρικής.

πίν. 224-5 (δίδεται ως δοτ. IC III. Βull.. Van Effenterre. Κησὼι Ὑ]περφάνιος (Λατώ. Πεισὼι / Εὐφράνορος (Ίτανος.). αρ. “Comiso. στ. Επιτύμβια. Hellenika X (1938). Μαλόι. SEG 29 353 b. 1950. Βλ. 135). Α. Ἀριστώι (Ίτανος. 145 και σσ. 6ος αι. ό. 12 . Ἐρατόι. 190-197.π. O. Robert. 214. αρ. Épigr. Ανάθημα. s.Ο Masson 9 . αρ. et L. κυρίως) που είχαμε ήδη από την Κρήτη 10 . 1948. αρ. 3). 120. Fraser & Matthews (1997. αρ. 11 Lorber (1979. 161. 120.130. Δορόι. Masson. αρ. Épigr. 14 IG ΧΙΙ 3 1130.π. 42. αρ. Fιώι. 10 (= Masson. από τον Ολούντα της Κρήτης την ονομαστική Φρανιὼι / Φιλοστράτου / χαῖρε. E. Χορόι 11 . 258-261. Epigrammata sepolcrale greco del secolo VI av. Φιλόι. 90. 71. 154-5. αρ. 116). “Cretica”. 26). σσ. ό. 112). 617). Petros-Mesogeites. 130. Σελινώι. 6ος αι. Αἰνώι. 1. Épigr. Βull. 243. 158. σ.130. Γελόι 18 . 68.ἐθε/ραπεύετο (Λεβήνα. αρ. σ. IC IV. Διώι. 369.Χ. Θεμιστὼι / Τηλίωνος. 258.Χ. σ. αρ. ό. στην διάλεκτο της Μήλου με την επιγραφή Ἀρχι/ὸι Ἀγαθοκ/λέος 14 και σε δωρικές διαλέκτους της Σικελίας με τους τύπους ονομαστικής Συqόι 15 . αρ. επίσης. σ. Ο πρώτος εκδότης Κ. αρ. 127. Δορόι. Τιμασόι 19 . ό.π. Bile (1988. Arch. Ἱαρὼι / Σωναύτα (Ίτανος. Βull. 60. αρ. αρ.v Χορώι). αρ. 129. Robert. Φιλώι. 368. σ.). αρ. σ. NSA (1942). 15 Άκρες. Τα παραπάνω παραδείγματα ενισχύουν την ύπαρξη της ονομαστικής σε -ΩΙ /-ΟΙ στην κατηγορία των υπό εξέταση ονομάτων και αν επιχειρήσουμε να εντάξουμε το φαινόμενο σε χρονολογική κλίμακα διαπιστώνουμε ότι οι πρώτες μαρτυρίες απαντούν ευρέως με την αρχαϊκή μορφή ΟΙ (= -ōi) ήδη από τον 7ο/6ο αι. et L. 16. 40). Woodward. σ. Fraser & Matthews (1997. 13 Σπάρτη. διάβασε σε επιτύμβια επιγραφή του 2ου/1ου αι. 69.π. 10Β. Épigr. Fraser & Matthews (1987. σ. Διόι. αρ. 68α (= SEG 23 553) είχε προτείνει τον τύπο (Εὐ)φρανίω[ν]. Fraser & Matthews (1997.Χ. π. [Ἀ]στώι. Σθενόι. 9 Ο. βλ. Χορὼι καλά (Ολούς.Χ. 341). αρ.Χ. ό. Ἡρώι / Θεμιστοκλ(εῦ)ς. Αρχ. REG 94 (1981). 771 . Πρβλ. 18Α (1963).π. Γνησώι α[-. s. SEG 11 657. 30. 7. 129. 1950. 1045. Épigr. αρ. Για τα παρακάτω παραδείγματα από τις Inscriptiones Creticae. G. 127 και 130 με παρατηρήσεις για τα ονόματα Fιόι. σ.v. & L. Rev. Hαμαθόι. Λυσιώι Πάχωνος (ό. Χορόι 16 . Η επιγραφή κάτω από εγχάρακτο σχέδιο πλοίου) 13 .’’. αρ. 1990. 1950. Σελινόι.. 126. 12 Νεμέα. 114. Ἱμερώι. στ. Ἀριμνὼι / Εὐφρονίου (Ολούς. Hιμερόι. της Λακωνικής με το πιθανό παράδειγμα ΑΡΔΟΙ (= Ἀργώι. αρ. εξάλλου. Φιλόι. Μαλόι. Πρβλ. Πρόκειται για ένα ακόμη παράδειγμα ονομαστικής σε -ώι που προστίθεται στον μακρύ κατάλογο επιτυμβίων επιγραφών (μεταξύ του 3ου και του 1ου αι. 22 και 23. Δελτ. ό. ABSA 26 (1923-25). Βull.π. 153. Σποραδικά παραδείγματα αρχαϊκής γραφής ΟΙ βρίσκουμε επίσης στην Αργολική με το όνομα Χρυσόι του 5ου αι. Ναqόι 17 .π. Ἀριστώι (Χ2). 321-324. π. Ἀγώι (Κνωσσός. BCH 1951. SEG 52 847 (550-500? / 485-450?). Robert. Épigr. 119. 1950. s.127. Γοργόι.. Θεαινώι / Τεισικράτευς. σ. 2 [Χερσόνησος]. Bechtel 1982 [1917]. Fαχόι. IC I. H. 135: Δαμὼι Μενεσθένεος (Ιεράπυτνα. Masson. αρ. αρ. 130. αρ. 120. 146. σσ.π. SEG 34 946. Schwyzer. 35).Χ. ΒCH 103 (1979). 74. Ὀλυττόι και νέα ανάγνωση του ονόματος Lorber (1979. 170). σε επιγραφές αρχαϊκών κορινθιακών αγγείων: Αἰνόι. IG XIV 228. Χρηιώι (Γόρτυνα. --]ιώι /Λ]ε×ύκου (Ολούς.. 10 Σημειώνουμε: Τυχὼι Θιορήτω (Ch. 55).v. et L. σ. σ. Βull. Θεανόι. 99.v. 16 Επιτύμβιο επίγραμμα από την Καμάρινα της Σικελίας (περιοχή του Comiso). σ. και J. 110(2Χ). Ἐρατόι. Ανάγνωση των J. Ανάγνωση των J. σ. Βull. 7. 6/7). π.. 21). 128-132). 544. 31). αρ. 127) Ηιπ(π)όι = Ἱππώ. σσ. Χρυσώι). 29. 170). 1952. 131. Χορώι. π. Ὀλυττώι. 170 και 1952. Νέα ανάγνωση των J. αρ. Fαχώι. Fιόι. C. Δαβάρας. π. ό. s. 80). Robert. σ.111.110. 1941. Μαλώι.111(2Χ). Dialectorum graecarum exempla epigraphica potiora (1923). π. Φείδων και Ἱαρώι (Σαμώνιο Ιερό. σ. “Επιγραφαί εκ Κρήτης ΙΙ”. Μ. Ὀλυττόι. Ἁμαθώι. Pugliesse Carratelli. 11. εικ.

Χ. 86. et L. Fraser & Matthews (1997. Δαβάρας. s. Bile (1988. Τεισὼι / Ἕλληνα 31 . Ἀριστόι (Χ2) 21 .Χ. 13. 2. Fraser & Matthews (1997. 67. Κατάδεσμος. Κ.Χ. αρ.v. SEG 23 578. σ. αρ. Επίδαυρος) με ονόματα του 3ου αι. 6ος/5ος αι. 1665 και IG ΧΙΙ. στο Crespo (1993. σ. Από τα τέλη του 5ου και τις αρχές του 4ου αι. 57.Χ. s. 153. π.Σελινόι 20 . Εὐφρώι. σ. αρ. όπως Ἀριστώι. 22 Britisch Museum Inscriptions. C. Αρχ.). αρ. s. Αρχ.).v). 1966. Δελτ. με την μορφή 17 Σελινούντας. 138. π. π. ό. 27 IG ΧΙΙ. 32 Κ. αρ. 152.) και Τυχὼι Διοπειθείδα 27 και κυρίως στην Κρήτη όπου στις παραπάνω επιγραφές συγκαταλέγονται τα ονόματα Κ×ωτιλώι του 1ου αι. Δαβάρας. στην Μήλο με τους τύπους Νικώι / Νικοστράτō (4ος αι. 359. s. Suppl.). 18 772 . σημ. Bile (1988. 1670. σ. Collection of Ancient Greek Inscriptions IV 2. αρ. 68. Inscriptions grecques dialectales de Sicile (1989). 67. 63). Épigr. π.) αι. 31 Κ. ό.) (1874-1916). σ. 11. ΒCH 103 (1979). αρ. π.v). Γέλα. Suppl. s. s.έως και τον 1ο π. σσ. 28 Κ. 21 Καμάρινα. “Corinthien et eubéen dans les legendes des vases chalcidiens”. 2.Χ. “Επιγραφαί εκ Κρήτης ΙΙΙ”.Χ.) αι. αρ. Νακώι).Χ. Βull. Fraser & Rönne (1957. μαρτυρούνται τύποι ονομαστικής σε -ΩΙ στην Αργολίδα (Άργος. 169.v. Épigr. 169. 3. s. 948. από τον Άγιο Νικόλαο 29 . Fraser & Matthews (1997. 1966. σημ. Bile (1988. αρ. 2. π. Fraser & Rönne (1957. αρ. 67α. L. Πρβλ. Dubois. 3. Berliner Philologische Wochenschrift (1916). 1980. σ. SEG 38 935. 3. περίπου. στ. 25 IG V1 250. Κατάδεσμος.v. Πρβλ. s. 71. Δαβάρας.) 26 . 14. 123). Νέα ανάγνωση των J. σημ. 4ος (. Dubois. π. Robert. 1 και 5.Χ. 113).Χ. 18 Α (1963). Dialectorum graecarum exempla epigraphica potiora (1923). 34. σ. σ.v. Το αρχαϊκό και σπάνιο όνομα Συqόι από τις Άκρες (βλ. αρ. Νέα ανάγνωση των J. T. στ. Εφημ.π. Στον κατάλογο των παραδειγμάτων προσθέτουμε επίσης το αρχαϊκό όνομα Λακόι άγνωστης προέλευσης 22 και το όνομα Ξανθόι σε ευβοϊκό αγγείο με σαφή επιρροή από την κορινθιακή τεχνοτροπία και στην προκειμένη περίπτωση από την διάλεκτο 23 . Δαβάρας. 1389-1390. σ.v. Δαβάρας. Αρχ.Χ. π. 20 Σελινούντας. Αρχ. SEG XXXII 881. σ. Ἀρχαιώι 24 .v.) 25 και Γοργώι (1ος π. Fraser & Matthews (1997. σ. “Επιγραφαί εκ Κρήτης ΙΙΙ”.Χ.Χ. Newton (ed. 13. 8. 24 IG ΙV Ι2 321. σ. SEG XXXII 884. 67. πίν. Fraser & Rönne (1957. σημ. 15. Ἀριστώι). σημ. 76). 26 SEG 11 676. Bile (1988. αρ. 2. 15) μαρτυρείται επίσης στον Ακράγαντα των ετών 430-420 π./1ος αι. 6ος / 5ος αι. 18Α (1963). Δαμὼι / Μενεσθένεος 32 . s. Fraser & Matthews (1997. πίν. 109). π.Χ. αρ. 6ος /5ος αι. 23 A. Rumpf. 5ος αι. 12-13. 30 Κ. E. “Επιγραφαί εκ Κρήτης ΙΙ”. Fraser & Matthews (1997. Fraser & Matthews (1997. αρ. 5ος αι. στη Σπάρτη με τους τύπους Νικώι (ανάθημα. Πρβλ. από το Ρέθυμνο 28 και Ἀριστονώι του 1ου αι. 29 Κ. 76). π. και την Ιεράπυτνα: Ἀγὼι / Συνάννω 30 . αρ. 169. s.. Γελώι). Τιμασώι). 106). Πρβλ. SEG 23 579. 4. 280. 19 Σελινούντας. 167α.v.. 76). L. Εφημ. αρ. Πρβλ.v.Χ. μ. Chalkidische Vasen (1927). 46-48. Fraser & Matthews (1997. σ. “Επιγραφαί εκ Κρήτης ΙΙ”.π. Σελινώι). Συμπεριλαμβάνονται επίσης και οι ταφικές στήλες του 2ου (. 348. Robert. Fraser & Matthews (1997. Fraser & Matthews (1997.Χ. π. αρ. Πρβλ. -μετά δηλαδή την βαθμιαία εισαγωγή και χρήση του ανατολικού αλφαβήτου της Μιλήτου. αρ. 1980. Δαβάρας. αρ.Χ. Schwyzer. Δελτ. Βull. Bechtel 1982 [1917]. σ. π. 1 Β. Πρβλ. et L.

σ. “Ανασκαφή εν Αμβρακία”. 58 (1984).Χ.). s.Χ. Στρατώι. Δελτ. Dobias-Lalou (2000. 447. Jeffery. 40 Ιερό Απόλλωνος Υπερτελεάτα. Για τον αβέβαιο τύπο Νικώ(ι.Χ.ά. 380-381. Dubois. Στις ίδιες περιοχές. s. IC I. αρ. Ἐπαγώι.). 35 C.v. αρ. IC I. 43 Η. σημ. s. Ο. Ἀρχιώι. εκτός των τεσσάρων που προαναφέρηκαν. σ. 220-221. η Bile (1988. D. Μυρτώι. L.Χ.Δ. H.Χ. 267.Χ. σ. Μεγώι. Fraser & Matthews.v. 56. 10. Masson. 1997.v.) 43 βρίσκεται η αδημοσίευτη επιγραφή με τον τύπο Καλλιόι (3ος/2ος αι. σ. σ. Ξενόι). BCH 92 (1968). 42 BCH 79 (1955). 61). 20 Β (1965). Τέλος. SEG 29 822. Fraser & Matthews (1997. The Local Scripts of Archaic Greece (1990). Ἐπιμενὼ̣ / Καρπάδα 39 . αρ. L. 259. s. Bile (1988. 64. 32. εικ. Ανάθημα. 37 Λατώ. Κ. Rev. Σήμερα 33 O. εικ. π. 39 Απτέρα. κυρίως. Τσιριβαράκος. 37. πίν. 113. Μνασώι.ά. Σπάρτη.). Ζευξώι. αρ. 13). στο Crespo (1993. 75). 1. 426β (με κεφαλαία γράμματα). 17. 169. σσ. 51). Masson. (SEG 32 391. 105. Ἀριστόι (δίδεται ως Ἀριστὸι Ἀριστίωνος)). Επιτύμβια. Μεγώ. Ἀναξώι. Για τα πιθανά ονόματα ονομαστικής Καλλοι και [Κ]λεοι από το Θύρρειο της Ακαρνανίας και Τιμοι από το Ανακτόριο. σε επιτύμβιες επιγραφές του 3ου και 2ου αι. η γραφή Ω στα ονόματα Βασώ. Επιτύμβιο. Fraser & Matthews (1997. 21 και 98). Ελλάδας και νησιών του Ιονίου. Fraser & Matthews (1997. 56. Κλυτώι. σ. αρ. σ. 59. π. 2ος (. SEG 25 1971. Κλεὼ / Θειλαίω 38 . σημ. 34 Ανάγνωση από τον G. 359. Fraser & Rönne (1957. Fraser & Rönne (1957. 41 Dobias-Lalou (2000. Περ. μαρτυρούνται επίσης ονόματα σε -Ω από τον 3ο/2ο αι. 41 . βλ. 200 π. 698.) αι.v. Αρχ. Strauch (1997. Fraser & Rönne (1957. Jeffery. Suppl. Phil. 36 Ολούντας. π. 57). αρ. 25). Fraser & RönneLinders (1971. αρ. Ἀλυπώι. βλ. “Cretica”. JHS 69 (1949).v. 215.Χ. 844. π. 1. 5. π. κ. Daux. L. εικ. σε επιγραφικά κείμενα πόλεων της παράκτιας περιοχής της Β. αρ. αρ. Dobias-Lalou. “Difesa de una dama Tarantina”. La Parola del Passato 35 (1980). “Comments on same archaic greek inscriptions”. Πρβλ. κ. 8. Κλαυδία Δαμώ / Βηνοβίου 37 . που προαναφέρθηκαν βρίσκουμε επίσης Ἱλαρώ / Δάμα 36 . 71).v. στην δωρική διάλεκτο της Κυρήνης: θεωνύμιο Ἰασώι και πολυάριθμα παραδείγματα κύριων ονομάτων όπως Ἀκεσώι.Χ. Πρβλ. π. π. Fraser & Matthews (1997. ‘Ελληνιστικής περιόδου’.Χ. αρ. σ. Τελεσώι. το όνομα Ἀριστιὸι / Ἀριστίωνος (5ος /4ος αι. Fraser & Matthews. Inscriptions grecques dialectales de Sicile (1989). (IG V1 229. s. με τον τύπο Πλειστώι 34 . Μυρώι. Τελεσώ εμφανίζεται από τον 1ο αι. σ. Bile (1988. αρ. Στις δημοσιευμένες επιτύμβιες επιγραφές της Αμβρακίας συμπεριλαμβάνονται. 773 .π. 117). ΒCH 103 (1979). Βασώι. 127.v. 2 [Ἀριστιοι]). Ζευξώ. Για την Λακωνία αναφέρουμε τους τύπους Ἀλκιδώ και Ὀβριμώ 40 ενώ στην Κυρήνη. Φερώι 35 . G.).) 42 ενώ κοντά στην Ξενὸι / Εὐδίκου (3ος αι. εικ. σημ. 38 Κνωσός. s.Χ. σ. Η γραφή ΟΙ εμφανίζεται από τά τέλη του 5ου αι. s. 20) του 4ου/3ου αι. στην κρητική διάλεκτο. 169.).) από το Θύρρειο (σήμερα λανθάνει). 1997. σ.. 180) αποδελτίωσε 41 συνολικά γυναικεία ονομάτα των δύο παραλλαγών ΩΙ και Ω. Ενδεικτικά. 181. “La composante onomastique dans l’étude du dialecte cyrénéen”. 44 Fraser & Matthews (1997.Χ. μ.Συκώι 33 ενώ από τον λακωνική αποικία του Τάραντα έχουμε την επιγραφή IG XIV 668 II (στ. 21 και 97).) 44 . π. H. Pugliese Carratelli. η γραφή ΩΙ μαρτυρείται σταθερά έως και τον 1ο αι. 10. αρ. Εὐτυχώι. Έναντι των τύπων Ἀγώι.

358-9. Σχετικά με την επιγραφή Fouilles de Delphes III 5. 119. 3. Aνάθημα.Χ. 637. s.v. Πρβλ. Masson. I. –οῖ)). 71. σ. 58 Επιτύμβια.1-2. 86α. Σωτώ (αδημ. Fraser & Matthews (1997.)).) αι. τους πιθανούς τύπους [. Εκτός των γνωστών. από την έκδοση του Corpus των επιγραφών της Μεσσήνης. SEG 25 696. 36). [Γ]οργώ (αδημ. Fraser & Rönne-Linders (1971. Πλειστώ (δοτ. 33.Χ. Σωτώ (Επιτύμβια. 1978 Β1 [1985].)). 2 = IG IX 12. 169). αρ. CIG 1930 b (Νικο(ῖ)). 183.Χ. 4 1509). IG IX 12. στ.v. Στην Μεσσηνία. εικ.v. η γραφή ΟΙ μαρτυρείται με αξιοπρόσεκτη συχνότητα στην ελληνιστική Μεσσήνη. Λυσώ (Λυσοι –lap. Στον κατάλογο των επιγραφών των Ιόνιων νησιών συγκαταλέγεται επί πλέον η πρώτη μαρτυρία ονόματος σε -όι σε επιτύμβια επιγραφή του 2ου/1ου αι. “Cretica”.). αρ. 425γ (με κεφαλαία γράμματα).Χ. π. σ. σ. 4 1496. Ο. s. εικ. Η επιγραφή προέρχεται από την Καρδαμύλη κατά το IG ή από την λακωνική Ιππόλα σύμφωνα με τους Fraser & Matthews. BCH 92 1968. π. σσ. Ξενώ). 1ος π. 49 με το όνομα Κλεινὼι Φλειησίη.Χ. 64. IG V1 1476.) και Κλεώ (Επιτύμβια. 20 Β (1965).]μ×αριοι (Σπάρτη. Fraser & Matthews (1997. π.Χ. IG IX 12.) 54 και Πλειστόι (Φαρές. BCH 77 (1953). π. Fraser & Matthews (1997. IG V1 1442.Χ. Fraser & Matthews (1997. 3ος αι. 221.) 47 . 4 1268) και Σαττώ (IG IX 12. 49 A. Bechtel (1982 [1917]. 1. 50 Strauch (1997. SEG 35 484 (Κάλλιοι). 220-221. π. 1ος αι.) 50 . 47 Fraser & Matthews (1997. 847.) 46 . 4 1322). 1ος αι. IG V1 1480. σ. Strauch (1997. 4 1518). εικ. Γοργώ (4ος /3ος αι. 21).v. Fraser & Matthews (1997.) 55 . Ανάθημα.Χ. SEG 47 596. Bringen.Χ. Daux. Fraser & Matthews (1997. “Dédicace à Asklepios à Apollon”.) 51 . Πρβλ.).διαθέτουμε πλέον 45 και από την Αμβρακία ονόματα σε -Ω: Ξενὼ / Νίκωνος (3ος / 2ος αι. 3. IG IX 12. Πρβλ. Αρχ. εικ.Χ. 46 774 . Στις επιγραφές της Λευκάδας εξάλλου. εικ.Χ. σημ. αρ. δίπλα στα ονόματα Ἀριστώ (IG IX 12. Σωτώ (2ος (. IG IX 1. 4ος/3ος αι. π. 3ος/2ος αι. s. Ονόματα σε -ΟΙ μαρτυρούνται επίσης στην Πελοπόννησο.). 52 IG V1 1283. Strauch (1997. π. 224. 646. s. 1.Χ. Βλ. Πεισόι 57 . επίσης. ΒCH 103 (1979).). 4ος/3ος αι. 4 1506./1ος αι. Ανάθημα.) 53 καθώς επίσης και από την Μεσσηνία με τα ονόματα Νικόι (Επιτύμβια. 171). 1ος αι. Ι. 6 = IG IX 2 1 . Κλεώ (ελληνιστικής περιόδου). 170.Χ. π. Πιθανές αναγνώσεις κατά την Κουρίνου: Ἀριστό[κλεια ή Ἀριστο[νίκα ή Ἀριστό[ι. J. αρ. s. π. 53 Κουρίνου (2000.Χ. 2ος/1ος αι. 1ος αι. col. 36) και Ἀριστο[ (Σπάρτη. ειδικότερα. 48 Αρχ. Δελτ. π. από την Κεφαλληνία με τον όνομα Νικὸι χαῖρε 49 έναντι των Ξεννώ (Επιτύμβια. Boeckh.Χ. 51 Η επιγραφή βρέθηκε στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου και είναι πιθανότατα κορινθιακής προέλευσης. Λυσόι 58 και τον τύπο Ἀρετόι με πιθανή προέλευση 45 Βλ.). 4 1414. Επιτύμβια. G. 10. Ανάθημα. 54 IG V1 1334α. σε επιτύμβιες επιγραφές ή αναθήματα από την Αργολίδα με τα ονόματα Γοργόι (τέλος 4ου/πρώτο μισό του 3ου αι. 2000. πίν. 2ος αι. 12. αναγνωρίστηκε μία ακόμη ονομαστική στον τύπο Καλλιόι από επιτύμβια επιγραφή του 3ου αι. π. s. 169. 3ος/2ος αι. Fraser & Matthews (1997. Fraser & Matthews (1997. Τσιριβαράκος. 56 Ιερό Αρτέμιδος Λιμνάτιδος. π.Χ. μ. αρ. 1).).) 52 και Ξενόι εὐχάν (Σπάρτη.v. π. π. 57 Επιτύμβια. ονομάτων Ἀρχόι 56 . π.). αρ. π. αρ. 55 IG V1 1366. 3. s. π. s. βλ.).v. Αρχαιολογικά Ανάλεκτα εξ Αθηνών Ι (1968). 545).v. Κλεώ. Δελτ. Fraser & Rönne (1957. Δαμώ̣ (IG IX 12. 403 (Σοφιδώι)). την Λακωνία με τις επιγραφές Σοφιδόι (Πύρριχος. s.Χ. Κουρίνου. 48 .Χ.v.Χ. Κουρίνου (2000.v.

(IC I. σ. 5α). § 129 και § 118. Meyer (1880. αρ. Θέμελης.την ίδια πόλη 59 . κυρίως με τα ονόματα Γοργόι (Ανάθημα. -οῖ)). π. μ. 21) θεωρεί ότι η ονομαστική σε -ώι των δωρικών διαλέκτων είναι αναλογικό προϊόν εν σχέσει προς την κλητική σε -οῖ υιοθετώντας την παλαιότερη κρατούσα θέση των Meyer (1890. 119. Λυσώι). 283 και 284). ΠΑΕ 1998. Lejeune (1987) [1972] § 269 και 297). 65 Π. SEG 47 408.Χ.). 478. 86. σ. § 111. σ. Ἀριστόι (Ανάθημα. 3ος/2ος αι. Τα σωζόμενα Ιθώμης. 453-5.Χ. Σποραδικά δε.χ.Χ. π. ενώ το δεύτερο στοιχείο της i θα ήταν συντομότερο ως 59 IG V1 1500 (3ος/2ος (. 30. Γοργώι. 119. Kühner & Blass (1978 [1890]. Θέμελης. Chantraine (1998. 68 . αρ. 67 Για το κλιτικό παράδειγμα των ονομάτων σε -ώ(ι). 94-95 αρ.Χ. Το ερώτημα που τίθεται ως προς τις μαρτυρημένες ποικιλίες της ονομαστικής είναι το εξής: οι τύποι σε -ΩΙ είναι ιστορικά αρχαιότεροι από τύπους σε -Ω ή πρόκειται για νεότερο αναλογικό σχηματισμό. 114) είναι ότι στην μακρόχρονη /a:i/ π. 7). αρ. 3. § 88. Πρβλ.v. Πρβλ. SEG 51 494.) 61 . 62 Π. Dobias-Lalou. § 331. Buck (1955. 8).) αι. s. π. § 323). Θέμελης. § 47. Για τον τονισμό.Χ) 60 . 3ος αι π. Μεσσήνης και των πέριξ (1879). 309. Θέμελης. Φαινώ (Επιτύμβια) 66 . σ. ΠΑΕ 1995. Γοργόι / Λυσόι (Μνημείο πεσόντων επιφανών Μεσσηνίων πολιτών. σσ. 385). βλ.) 64 . [Ζ]ωτιχόι (Ανάθημα. ΠΑΕ 1994. 120-121. σημ. αρ.Χ. 61 Π. Θέμελης. ΠΑΕ 1995. 66 Στ. Μeillet (1919. π.) 62 . δίπλα στα ονόματα σε -ΩΙ και -Ω μαρτυρείται ο τύπος Ἀριστόι από την Τυλισό του 4ου/3ου αι. Θέμελης.Χ. δεν μπορούμε να δείξουμε ότι η διάρκειά τους αποτελεί στοιχείο αντίθεσης μεταξύ αυτών και των μακρών φωνηέντων και τούτο γιατί τόσο οι βραχύχρονες όσο και οι μακρόχρονες δίφθογγοι υπολογίζονται ως δύο χρονικές μονάδες όπως άλλωστε και ένα μακρό φωνήεν. η ονομαστική αθέματων ονομάτων σε -Ω(Ι) αποτελεί επεκταμένη βαθμίδα διφθογγικού θέματος σε *-oi όπως εμφανίζεται στην κλητική κατά το παράδειγμα δαίμων / δαῖμον 67 . 335. 9. 63 Π. 1. ενώ βρίσκουμε επίσης τον τύπο Μεγόι του 1ου αι. Ventris (1929. 60 775 .Χ. SEG 46 408. Καλλώ (Επιτύμβια.) Αρτοι. 3ος αι. ΠΑΕ 1997. 3). Η ιστορική προέλευση της -ΩΙ Με ινδοευρωπαϊκά κριτήρια. Η διαφορά όπως την περιγράφει ο Meillet (1964 [1937]. το πρώτο μακρό φωνήεν θα ήταν μεγαλύτερης σχετικά διάρκειας εν σχέσει προς την βραχύχρονη /ai/.) 63 . 108. πίν. τέλος. § 88). π. Πρβλ. s. 28-29. στην Κυρήνη (SEG 16 895. 25). 65-68.) 65 . Schwyzer (1977 [1939]. επίσης.Χ. και σημ. Fraser & Matthews (1997. 68 Ο Chantraine (1998. Π.2 και σημ. 345). σσ. 3ος/2ος αι. 28. SEG 45 303. Βλ. 9793 αδημοσίευτη επιγραφή με τον τύπο ονομαστικής (. π. κ. Οικονομάκης. SEG 48 505. 64 Π. § 6.Χ. Fraser & Matthews (1997. Στην Κρήτη.v. 230. 4. οι νεότερες ανασκαφικές εργασίες έφεραν στο φώς αναθήματα και ταφικές στήλες του 3ου ή και 2ου αι. Ἀρετώ (δοτ. την υπ’αρ. ευρ. 93. 3ος αι. σσ. σσ. 12α. 1. σ. π. μαρτυρούνται ονόματα σε -Ω: Ἀγεσώ (Ανάθημα. 341.ά. π. 3ος αι. 2000. Κατά την εξέταση και εξέλιξη των μακρόχρονων διφθόγγων. ΠΑΕ 2004. Βλ.

η ονομαστική αυτών των ονομάτων θα πρέπει να αναχθεί στην ινδοευρωπαϊκή κλιτική μορφολογία αν κρίνουμε από την ονομαστική sákhā ‘σύντροφος. Οι τύπος της ονομαστικής σε -Ω στην Ελληνική μπορεί να είναι παλαιός εάν τον παραλληλίσουμε με τα ονόματα sákhā / haša. § 308. 323). Lejeune (1987) [1972]. βρίσκουμε κληρονομημένες μακρόχρονες διφθόγγους */a:i/ */e:i/ */ο:i/ που μαρτυρούνται αποκλειστικά σε απόλυτη παύση λόγω του γνωστού βραχυντικού νόμου 70 . 71 Πρβλ. Σε κάθε περίπτωση πάντως. *πατρωFιος > πατρῶιος) ή τέλος λόγω αναλογικών σχηματισμών (ὤικουν). από έναν υποθετικό παράλληλο τύπο *sákhi με την ίδια σημασία. κατά τον Benveniste (ό. το δίγραμμα ΩΙ (και ΗΙ / ΑΙ) θεωρείται γενικώς δισύλλαβο. Κατά τον Benveniste (1984 [1935].είναι ακατάληκτα. Βλ. 1).και *ouμε μακρό φωνήεν και κατάληξη -s (του τύπου *βασιληυς.ά. Τα νεότερα επιγραφικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι τόσο η έκταση όσο και η συχνότητα εμφάνισης της ΩΙ σε πολυάριθμες δωρικές διαλέκτους ήδη από την αρχαϊκή περίοδο συνηγορούν υπέρ της τελευταίας υπόθεσης. Στην Ελληνική της πρώτης χιλιετίας. *ναυς. Νέες υστερογενείς μακρές δίφθογγοι δημιουργούνται είτε με συναίρεση (γνῶι < *γνωηι / *αFοιδα > ὠιδή) είτε με διφθογγισμό (*σωFιζω > σώιζω. 169). Εκτός της αττικής διαλέκτου και με βάση τα ομηρικά κυρίως έπη. γνωστές για τον αρχαϊστικό χαρακτήρα πολλών γλωσσικών χαρακτηριστικών τους. 72 Αντιθέτως. ενώ στο ᾳ [/a:i/]καθυστερούσε μέχρι περίπου τα 2/3». 1964 [1937]. 62) οι τύποι sakhā και sákhāyam (αιτιατική) θα ήταν η εξέλιξη ενός θέματος *sakhāi της Ινδοϊρανικής το οποίο συσχετίζεται εν τέλει με τον τύπο της Ελληνικής πειθώ(ι) 72 .προς την διάρκεια από το i της βραχύχρονης /ai/ 69 και αυτή η αρθρωτική δυσκολία πού ενεχόταν στην διάκρισή τους προκάλεσε μεταβολές των μακρόχρονων διφθόγγων είτε κατά την διάρκεια της ιστορίας των διαφόρων γλωσσών είτε κατά την εξέλιξη της ίδιας της Ινδοευρωπαϊκής. Beekes (2004. σημ. 776 . 73 Πρβλ. της Βεδικής έναντι των τύπων μάτηρ. όπως το διατύπωσε ο Allen (2000. θα συμφωνήσουμε με τον Lejeune (1987) [1972]. σύμμαχος’ της Βεδικής (και τον παράλληλο τύπο hašā της Αβεστικής) 71 . όμως.π. Είναι. την δοτική σε -āi των θεματικών ονομάτων της Αβεστικής (Meillet. 264). 108) «στο αι [/ai/] η μετάβαση [από μια φωνηεντική ποιότητα σε μιαν άλλη μέσα στα όρια μιας συλλαβής] επιταχυνόταν περίπου στο 1/3 του διαστήματος. Στις δυτικές (δωρικές) διαλέκτους. την διαφορά της εξέλιξης των ονομάτων σε *-ēr /*-ōn matá. § 225). *βωυς) τα ονόματα σε *ōi/*-oj. εξίσου πιθανό να πρόκειται για νεότερη εξέλιξη της Ελληνικής 73 . áçmā κ. Στην περίπτωση δε αυτή. ο τύπος της οργανικής ενικού sákhyā ανακατασκευάζεται. ο τύπος της ονομαστικής ΩΙ /o:i/ θα ήταν παλαιότερος.). ἄκμων. 70 Lejeune (1987) [1972]. Η πρώιμη παρουσία της ΩΙ σε μια περιφεριακή 69 Ακριβέστερα. Meillet (1964 [1937]. ότι η δίφθογγος ΩΙ της ονομαστικής θα είχε χάσει σε ορισμένες μόνο διαλέκτους το δεύτερο στοιχείο της ενωρίτερα από την ΩΙ της δοτικής των οθεματικών ονομάτων 74 . Εν αντιθέσει προς τα διφθογγικά θέματα *-eu-/*-au. Δεν διαθέτουμε ικανοποιητικά συγκριτικά στοιχεία για την ονομαστική ονομάτων σε *-οj-. 74 Πρβλ. § 235 και § 270).

2) και Θεμιτώι του 5ου/4ου αι.Χ.Χ. 4.Χ. όπως ήδη είδαμε παραπάνω. π.) από μείξη διαλεκτικών στοιχείων της Μεσσηνιακής (πρόκειται για διάλεκτο της λεγόμενης ‘αυστηρής’ δωρικής). αρ. π. Ἁγώι. κ. όψιμα παραδείγματα ονομαστικής σε -ΩΙ όπως Ἀμφιμώι (. Kadmos 25 (1986). στην αττική διάλεκτο.ά) όπου από τα πρώτα επιγραφικά κείμενα απαντά η ονομαστική σε -Ω (ή -Ο στο αρχαϊκό αλφάβητο). 75 Με τους τύπους (σε συλλαβική γραφή) Φιλώι του 6ου (. δυϊκός αριθμός.Χ. π. 259 κ. 163. 77 Όψιμα παραδείγματα προστακτικής.Χ. κατά τον Teodorsson (1974. 1. 512. θα περιορίσουμε την σύντομη -εκ των πραγμάτωνέρευνα σε δεδομένα από τις επιγραφές της ελληνιστικής Μεσσήνης στις οποίες η γραφή ΟΙ μαρτυρείται συστηματικά.Χ. Ἀρτεμώι κ. Fraser & Matthews (1997. 21-22).Χ. βλ. και χαρακτηρίζονται στο σύνολό τους (έως και τα μέσα του 1ου αι.λ.).). s. “Un scarabée de Cambridge à inscription chypriote syllabique”.ά. SEG VIII. πίν. Les Inscriptions chypriotes syllabiques (1983).μη δωρική διάλεκτο όπως η Κυπριακή 75 καθώς επίσης και στις αποικίες ελληνικών δωρικών πόλεων συνηγορεί επίσης υπέρ της ίδιας υπόθεσης δεδομένου ότι οι απομονωμένες γεωγραφικά περιοχές και οι αποικίες συντηρούν συνήθως παλαιότερους γλωσσικούς τύπους εν σχέσει προς το κέντρο ή την μητρόπολη. Dobias-Lalou (2000. 371.Χ. Masson. Για την Κρητική. Για την Κυρηναϊκή.) αι. Πρβλ. κατά τον Threatte (1985.v. παράλληλα με την Ω. 777 . βλ. και παραδείγματα ονομαστικής ΗΙ / ΑΙ αντί Η / Α) αλλά και σε άλλες γραμματικές κατηγορίες (προστακτακτική. π.Δ. μ. Κοινής και κυρίως της αττικής Κοινής) που δημιουργήθηκαν βάσει των γνωστών ιστορικών συνθηκών από τα τέλη του 4ου/αρχές του 3ου αι. π. τον μεταγενέστερο (του 2ου/3ου αι. κυρίως.) τύπο της Αρκαδικής Σωτηρώι SEG 23 250 [Φιγάλεια] και IG V2 178 [Τεγέα].v. s. Ας σημειωθεί ότι τα επιγραφικά κείμενα της Μεσσήνης χρονολογούνται από τα τέλη του ου 4 /αρχές του 3ου αι. 358. 1987. επιρρήματα) 77 . μ. επίσης. με χαρακτηριστικά των κοινών γλωσσών (της Β.Χ. 104).Χ. π. Σε διαλέκτους όπως η Αττική (η Αρκαδική κ. Masson. π.) θα πρέπει να θεωρηθούν ως παραδείματα αντίστροφης γραφής ΩΙ αντί Ω μετά τον μονοφθογγισμό της διφθόγγου ΩΙ 76 και τα οποία μάλιστα εντάσσονται γενικότερα στο φαινόμενο του μονοφθογγισμού των μακρών διφθόγγων δεδομένου ότι απαντούν παραδείγματα ΩΙ όχι μόνο στην ονομαστική (πρβλ. 358-2) τα δεδομένα δεν επιτρέπουν να συμπεράνουμε κάτι ανάλογο πριν από τα μέσα του 2ου αι. Χρωτώι. (Ο.Χ. η δίφθογγος ΩΙ είχε μονοφθογγιστεί προ του τέλους του 4ου αι. 123-124 και 215-216). στα υπό εξέταση ονόματα του 3ου και 2ου αι. 124) και μόνο μετά το 200 π.εξ. π. 76 Κατά τον Teodorsson (1974. Bile (1988. Η φωνολογική αξία της -ΟΙ Δεδομένου ότι κάθε μεταβολή εντάσσεται στις γενικότερες μεταβολές του γλωσσικού συστήματος μιας γλώσσας ή διαλέκτου. ΩΙ αντί Ω αλλά και παραδείγματα ΗΙ / ΑΙ αντί Η / Α βρίσκουμε και σε δωρικές διαλέκτους. (Ο. σ. ενώ κατά τον Threatte (1985. 366-7 και 1996.). που μαρτυρούνται από τα μέσα του 4ου αι. Fraser & Matthews.

7) (Ψήφισμα των Μεσσηνίων περί του ασύλου του ιερού του Ασκληπιού. παραπάνω). 300 π. Dobias-Lalou. στ. π. IG V1 1470. μ. εξάλλου. 1-2). Π. Αυτοκράτορος Καίσαρος Θεῶι υἱῶ Σεβαστῶ κ.Χ. αρ. π. 82 Ανάλογα παραδείγματα έχουμε επίσης από άλλες δωρικές διαλέκτους: Πηράντας Λατίμωι (Κνωσός. 18/17 π. 83 Σημειωτέον ότι η γενική των ο-θεματικών ονομάτων της ίδιας επιγραφής απαντά δύο φορές με την διαλεκτική κατάληξη -ω και δύο φορές με την κατάληξη της Κοινής -ου: τᾶς ἐγ δημοσίω (στ. ενδεικτικά: Λυσιμά]χωι (στ. 70. επίσης το όνομα Ἑλιξώ του 3ου αι. 83-85. 8). 81 Χαρακτηριστική κατάληξη των ο-θεματικών ονομάτων στις διαλέκτους της αυστηρής δωρικής. νόμωι (Απελευθερωτική πράξη.Χ. από το Ιερό της Αρτέμιδος (IG V1 1376). π. 1988. δημοσίου χαρακτήρα.Χ. Θέμελης. αναθηματικές και απελευθερωτικές επιγραφές 80 . ἐφ’] ὧι (στ. Σημειώνεται επίσης και στα παλαιότερα κείμενα ιδιωτικού χαρακτήρα. σ. Πρβλ. αιώνα 83 . 3). στ. π. Θέμελης. 84-85. π. θα πρέπει να την συνεξετάσουμε με την κατάσταση και εξέλιξη της ΩΙ σε τελική θέση άλλων μορφολογικών κατηγοριών καθώς επίσης και με την εξέλιξη του διγράμματος ΩΙ σε άλλες θέσεις. --]ωι (στ. Αντιστρόφως. Ἀγριανίου (στ. Καλλώ. 6). 2000. 7). στ. 79 Βλ. Βρίσκουμε λοιπόν την αντίστροφη γραφή ΩΙ αντί Ω στον τύπο Ὀλυμπιοδώρωι / Καλλ×ίπωι (= αττ. υπάρχουν ενδείξεις φωνητικής μεταβολής στην ανταλλαγή γραφών μεταξύ της δοτικής σε -ΩΙ και της γενικής ενικού σε -Ω 81 .Χ. κ. Α. προς τιμήν του Τιβερίου. σσ. η γραφή Ω αντί της δοτικής ΩΙ απαντά στον τύπο τῶ Κλαικοφόρω στον Ιερό νόμο IG V1 1447. δίπλα στους τύπους τῶι (στ. Κατάλογος θρησκευτικών αξιωματούχων.Χ. ΠΑΕ 1971. (Συνθήκη συμμαχίας. [Ζ]ωτιχόι. Ἀρτόι (. 2). περ. με την Ω στο τιμητικό ψήφισμα IG V1 1427 του 1ου αι. ἐλαίω (στ. 778 . στ.Χ. Bile.Χ. 28). στ. Λυσόι.) και πιθανώς Ἀρετοι (βλ. Ωστόσο. 7) και αὐτῶι (στ. 26-27) όπου το όνομα δίδεται πάντοτε σε δοτική -ωι και το πατρωνυμικό σε γενική -ω 82 . Καρνείωι (Ανάθημα. 220 (. ἐγ Κῶι (στ. ΠΑΕ 1990. από την Ολυμπία με το όνομα Ἀντωνία Καλλώ 78 . Ἀχελώιωι (Ανάθημα. Το παλαιότερο παράδειγμα χρονολογείται στον 3ο αι.Χ. SEG 51 457. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο τιμητικό ψήφισμα IG V1 1448 (= SEG 42 344) του 14 μ. (IG V1 1426. Ὀλυμπιοδώρωι Καλλίπου) στο τιμητικό ψήφισμα με κατάλογο ονομάτων του 3ου αι. κείμενα 79 . Π. σ. ΠΑΕ 2001. έως περίπου τον 1ου αι.Χ. αρ. 242 π. Βull. 10). 3ος αι.Χ. Ἀριστόι. 52. 2). Γοργόι / Λυσόι. Αρχές 3ου αι. σ. 2). 11).Χ. 8). Épigr.Χ.Χ.Έναντι λοιπόν των ονομάτων Ἀγεσώ. μ. Η γραφή ΩΙ συνυπάρχει. --]ῶι ή δοτ. Ορλάνδος.Χ.ά. σσ.Χ. βρίσκουμε την παλαιότερη γραφή ΩΙ στην αναφορά του τίτλου και του ονόματος του αυτοκράτορα με την δοτική Θεῶι Σεβαστῶι / 78 IG V1.. 2002. 11). στ. Φαινώ βρίσκουμε τα ονόματα Γοργόι. 21). π.Χ. 17). 166-167. μαρτυρείται η αναθηματική επιγραφή του πρώτου μισού του 1ου αι. Ἀρχόι. 1ος αι. Σε νεότερη περίοδο. ΧVI. Πεισόι. SEG 12 371). ΠΑΕ 1994. με την δοτική τόπω (στ.) π. 126. 2ος αι π. πιθ. 11 του τέλους του 3ου ή των αρχών του 2ου π. στα επίσημα. 6. 10). 200). σσ. Π. Ἀσκλαπιῶι (Ανάθημα. στ. οἴνου (στ. Στην δοτική και υποτακτική. η γραπτή νόρμα διατηρεί την δίφθογγο ΩΙ. π. Π. 295 ή 286 π. 54. 80 Τῶι Πολυδ/ε<ύ>κηι (Ανάθημα. (Κυρήνη. Θέμελης.ά.Χ. Αν υποθέσουμε ότι οι ποικιλίες ΟΙ και Ω στην ονομαστική ενικού των αθεμάτων ονομάτων είναι εξέλιξη της ΩΙ (<*/o:i/). Θέμελης. υποτακτ. Κώς. Το Έργον της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1988.

(IG V1 1469). IG V1 1436). αρ. 111-115.Χ. σσ. Κ.Χ.Χ.Χ.) από ψήφισμα του 206 π. ΠΑΕ 2004. 35.του ενεστώτα σωΐζω (στην πραγματικότητα σώιζω (. εντούτοις.Χ. Π. Οι παλαιότερα τύποι Κῶιοι (. 27)./14 αι.Χ. σωι×θέντων 90 έναντι του τύπου ἀνασωιζειν που μαρτυρείται στην συνθήκη του 295 ή 286 π. 27 π. 90 Π. Σεβαστεῖον (Κατάλογος εισφορών. 42β. ὡς μηδεμία λείπει (Ιερός νόμος πρό του 191 π. Φαίνεται. 85 .Χ.) αι. σ.Χ. π. Τα σωζόμενα Ιθώμης. αρ. Στην αντίστροφη γραφή -ΩΙ.Χ. ενώ στην οικοδομική επιγραφή IG V1 1462 του 1ου αι. Π[ομ](π)ήϊος (Κατάλογος ρωμαϊκής περιόδου. Θέμελης. η γραφή -Ω- 84 Αναλόγως. πίν. στ. 3) και Πυθαεῖον (Χ2) (Μισθώσεις (. σημ. σ. ΠΑΕ 1991.Χ. αντιθέτως να διατηρούν τον δισύλλαβο χαρακτήρα τους. 167-8). 11/12). Θέμελης. 87 συντηρούν το ι 88 . 218-20. 87 Π. Θέμελης. 40).Χ. Βρίσκουμε. Σε μεσαία θέση προ φωνήεντος. ἐν τᾶι γενεθλίω ἁμέρα (στ.συνυπάρχει με την -Η-: Ἀσκληπιείου. 67.στον τύπο Πυθαείωι (Κατάλογος εισφορών. η δίφθογγος ΗΙ μαρτυρείται αρχικά τόσο στην δοτική όσο και στην υποτακτική. η υποτακτική ὅπως εἰσοδιασθεῖ (στ. 35). 86 και Ἀχελώιωι από αναθηματική επιγραφή του 2ου αι. 86 O. 75-76) η υποτακτική σημειώνεται χωρίς καμία εξαίρεση με την κατάληξη ΕΙ: ἄν δέ τις μὴ θέλει (στ. Σε μεσαία θέση προ συμφώνου και στα ανθρωπονύμια Λωΐνος και Λωΐχα (. 106. σ. π. μ. ΠΑΕ 1960. στ.Χ. 218-20. καμία από τις γραφές ΩΙ δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως δίφθογγος. Θέμελης.) αγρών. Π. 3. στ.Χ. Θέμελης. ΠΑΕ 2000. 89 Κατάλογος. 6. σσ. Καισαρῆον. Ορλάνδος. Ζωΐλος (Χ2) και Τρώϊλος 89 . Π. 2ος αι. ΠΑΕ 1994. σ.)) και στον αόριστο εξού η πιθανότερη ανάγνωση ἀνασώιζειν.Χ.ά. μ. 1ος αι. αρ. θα πρέπει να περιμένουμε έως την αυτοκρατορική περίοδο για να έχουμε ένα παράδειγμα Ω αντί ΩΙ στον τύπο Πατρώων από ανάθημα του 1ου αι. Π. 126-127 μ. α. π.Χ.Χ.). 2. σσ.) και Κώιων από το ψήφισμα της Κω του 242 π.Χ. 90-92. Θέμελης. π. ἐπί τῶ μηκέτι ἁμεῖν ἦμεν (στ. 38).αντί της -Ω.Χ. φαίνεται ότι ο χαράκτης χρησιμοποίησε την γραφή -ΩΙ. 6) συνυπάρχει με αυτήν σε ΗΙ: ὅπως φορῆι (στ. 3). λῶιον (.). σ. Π. Αντιθέτως. 85 Π. SEG 23 210). Ορλάνδος. 35). αρ. Α. (. σ. κ. σσ. Kern. Λικήϊος (Εισφορές. 38-39).στην αναθηματική επιγραφή του 3ου (. Το Έργον της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1993. Θέμελης. σ. Ορλάνδος. SEG 39 382. 43. Κατάλογος (Α.Τιβερίωι (στ. ΠΑΕ 1960. Επιτύμβια (Στ. SEG 23 209). 39). ή του 24 μ. 3ος-2ος π. Die Inscriften von Magnesia (1900). στ. 18). μ. Θέμελης. SEG 45 305. μ. 43. αρ.Χ. SEG ΧΧΙΙΙ 205+207. μ. ΠΑΕ 1991. 27 π. Στο ψήφισμα IG V1 1432 του 1ου αι. 8. 119. 70 μ. ΠΑΕ 1959. Διαφορετική είναι η κατάσταση που παρουσιάζεται σε τύπους που αντιστοιχούν στην ρίζα του ρήματος σῴζω. ΠΑΕ 1998. 1ος αι. (στ. 6) κ. IG V 1 1447. Ἀγελήϊος (Κατάλογος εφήβων. στ.διατηρείται στα ανθρωπονύμια με επίθημα -ηιος (η σταθερότητα του οποίου πιθανώς ενισχύθηκε λόγω της χρήσης του στα λατινικά ονόματα σε -eius): Τήϊε (Ανάθημα. Στον ιερό νόμο IG V1 1390 του 92/1 π. 1 και 2) ενώ στο λοιπό κείμενο δεν απαντούν παρά δοτικές σε Ω: αὐτῶ (στ. 88 Στα παραγωγικά μορφήματα ουδετέρου σε *-ηιον (ή *-ιον (. σ. SEG 51 472). Π.Χ. 95.του πρώτου στοιχείου της διφθόγγου ΗΙ: εἰκόνι χαλκεῖ (Τιμητικό ψήφισμα του 2ου αιώνα π. η γραφή -ΗΙ.Χ. 10. ΠΑΕ 1993. 3ος π. η γραφή -ΕΙ. (βλ. σ. στ.Χ. (Α. Μεσσήνης και των πέριξ (1879).-14 μ. Θέμελης. 8. (Π. παραδείγματα γλωσσικής μεταβολής στην βράχυνση -αυτή την φορά.Χ.ά 84 . βλ. Από τον 1ο αι. 779 . Ανάθημα. ΠΑΕ 2004. Οικονομάκης. Το Έργον της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1988. Π.). στ. 79). Κατάλογος. Θέμελης.)) μαρτυρείται η γραφή -ΕΙ. ΠΑΕ 2001.π. 28. μ. αρ. (για την νέα χρονολόγηση. 28. Θέμελης. 1 και 14).Χ. σ. στ.

7. 101 Ανάθημα. στ. 100-101.Χ. Σοιξιππος 100 . 12. αρ.Χ.(του τύπου Σοιξ(ι)-) και -ΩΙ.97 . ΠΑΕ 1988. π. δεν φαίνεται να είναι ασυμβίβαστες κατά την εξέλιξη μιας και της αυτής διαλέκτου καθώς στην Αττική π. F.γενικεύεται στα ανθρωπονύμια με πρώτο συνθετικό Σωζο-/ Σω. Daux (1974).μαρτυρούνται στην Λακωνία. κ. 301). Kleine onomastische Studien (1981). 96 Από το θέμα του απαρεμφάτου δωρικού αορίστου *σωFιξαι. SEG 23 209. Π.) των ξένων σε εφηβικό κατάλογο της Μεσσήνης του 11 μ. SEG 23 209). π. μαρτυρούνται τα ονόματα Σοιξιτέλης 99 .96 εμφανίζεται η γραφή -ΟΙ./ *ΣωFι. π. Σε ενδιάμεσο χρόνο εντούτοις (3ος/2ος αι. Π. και για τα οποία δεν έχει επίσης αποκλεισθεί η πιθανότητα ξένης επίδρασης 103 . 91 Bechtel (1982 [1917]. σσ. Πράγματι. με τα ονόματα Σοιξιτέλης / Ζωΐλος 105 . SEG 41 334.Χ. 103 Α. Θέμελης. Άξιο προσοχής. 95 Κατάλογος. βλ. σσ. τα οποία θεωρήθηκαν «καθαρώς λακωνικά» (Α. σ. με τον τύπο Σοιων 102 . Mélanges helléniques à G. Bechtel. 99 Κατάλογος. αρ. 218-20. Βάσει και της γλώσσας του Ησύχιου ἀπέσοιξεν· ἀπέσωσε θα πρέπει πιθανώς να διαβάσουμε Σοίξιος / Σοίξιππος / Σοίξωνος (soi. Dubois. 174. Σωζομενῆς (. ΠΑΕ 1991. 218). 2. σ. ΠΑΕ 1990. αρ. 2. Παρά το γεγονός ότι στην αρχαία Ελληνική οι δύο διαδικασίες καταγράφονται σε διαφορετικές γενικώς διαλεκτικές ομάδες (Lejeune. Ορλάνδος. στ.-). 27. 296. 4. 97 Ανάλογη βράχυνση παρατηρούμε στα ονόματα σε -κλείδας < *-κληιδας: Ναυκλείδας (Κατάλογος. 3ος π. σσ. σ. Η Αρχαία Μεσσήνη (1999). 415).Χ. Έναντι του τύπου Σωιξίππω από κατάλογο ονομάτων του 3ου αι. 100-101.Χ. πάντως.(του τύπου Ζω-ι-) συνυπάρχουν στον ίδιο κατάλογο του 3ου αι. 8.Χ. σσ. Σώσιος (ονομ. 98 . π. 335-6) αναφέρουν σποραδικά παραδείγματα ΟΙ αντί ΩΙ και ΩΙ αντί ΟΙ σε επιγραφές του δεύτερου μισού του 4ου αι. “Laconische Namen’’. Θέμελης. Ορλάνδος.(< *ΣωFιζ-ο. Ορλάνδος. ονόματα σε Σοι. σ. IG V1 1483α. 93 Επιτύμβια ρωμαϊκών χρόνων. σ. Πρβλ. 104 Π. 93. σσ. Peek. 780 .Χ. 93-94. Θέμελης. ΠΑΕ 1969. Θέμελης. 1. ΠΑΕ 1960. τον αρχαϊκό τύπο της Αρκαδικής Σ]ο×FίλαFος (L. Σώστρα[τος] 94 . 1936. 4) και Σοιτιος = Σωΐτιος (Robert. στα ανθρωπονύμια με πρώτο συνθετικό Σωιξ(ι). Στις περιπτώσεις όπου η ΩΙ (και ΗΙ) λειτουργεί ως δίφθογγος έχει υποστεί επομένως μεταβολές είτε με σίγηση του δεύτερου στοιχείου είτε με την βράχυνση του πρώτου μακρού φωνήεντος. Striano. σσ. Θέμελης. 146. 33.). στ. Θέμελης. 1987 [1972]. 100.Χ. αρ. σ. 102 W. 105 Α. 94 Επιτύμβια. Σῶισις) 95 . SEG 49 425. ενώ σε άλλο κατάλογο του 2ου αι. Σοιξωνος 101 . Θέμελης. “Considerationes sobre onomastica laconica” στο Crespo (1993. “Artemis Eulakia”. στ. 2. SEG 40 336. σ.) 93 . 218-20. 31) και τά λακωνικά ονόματα του 6ου και 5ου αι.ά. στ. 218-20. στ. ΠΑΕ 1990. αντιστοίχως: Σοιχις = Σώϊχις (SEG 2 74.Χ. στ.Χ. § 236). 3ος π. στ. 12. 11. π. οι Teοdorsonn (1974.Χ. SEG 52 401. ΠΑΕ 1991. Bechtel (1982 [1917]. 84 μ. Recherches sur le dialecte arcadien I (1986). π. 3. 92 Κατάλογοι του 80 μ.91 ): Σωζομενός / Σωζω[με]νός 92 . Α. στ.χ. 98 Π. 4. σ. 2ος αι. 12. SEG 41 341. στήλη B. SEG 41 340. ΠΑΕ 1969. στ. 121-122 και 212) και Threatte (1980. είναι το όνομα Σοιξίας Εὐβούλου από την φυλή(. IG V 1 1468. 11. SEG 34 143. Π. SEG 43 144. SEG 11 926)./ Σοιξι. 62-63. IG V 1 1492. ΠΑΕ 1960. 106 Π. ΠΑΕ 2001. π. 413-5). SEG 23 209. Π. Ορλάνδος.Χ. Α. 43. στ. σσ. 104 και επίσης το γεγονός ότι οι γραφές -ΟΙ. βρίσκουμε δίπλα στο όνομα Σώστρατος το όνομα Σοιξιος 106 . 100 Κατάλογος. με πρωϊμότερο το παράδειγμα από ανάθημα του 3ου αι.

Χ. 109 Βλ.Χ. 457)). IG V1 1128 και IG V1 1277. (Π. Άλλωστε. στα παλαιότερα αυστηρά ιδιωτικού χαρακτήρα κείμενα 110 ή σε νεότερα κείμενα θρησκευτικού περιεχομένου γνωστά για την συντηρητική γλώσσα τους 111 . π. ή στην απογραφή όρων IG V1 1431 του 78 μ. στ. η εξέλιξη των οποίων δεν ακολουθεί με συνέπεια τις γενικότερες γλωσσικές μεταβολές στο σύστημα μιας γλώσσας με αποτέλεσμα να χαρακτηρίζονται όχι μόνον από αρχαϊσμούς. την απελευθερωτική πράξη IG V1 1470 των αρχών του 3ου αι. π. μ. 8). 4).Χ. Ο ίδιος (ό.Δ. 110 Βλ. των ο-θεματικών. -ᾳ) στο τιμητικό ψήφισμα SEG 23 205+207 του 27 π. 107 Για την γραφή ΕΙ αντί της ΗΙ. διαλέκτων του 3ου και 2ου αι.). 5) και τους διαλεκτικούς τύπους ἀφίητι. αρ. μας προϊδεάζουν για τον τεχνητό χαρακτήρα μιας γραπτής γλωσσικής μορφής με εμφανή την προσπάθεια των γραφέων να συντηρούν παλαιότερες διαλεκτικές μορφές καθώς επίσης και ιστορικές μορφές ορθογραφίας.εξ. Ως ενδεικτικό της πολυπαραγοντικότητας και της πολυπλοκότητας των γλωσσικών μεταβολών δε. 413-463) η μεταβολή ωι > οι δεν λαμβάνει χώρα μόνον στην δοτ.Χ. βρίσκει επίσης παραδείγματα βράχυνσης -ΗΙ > -ΕΙ με παράλληλες μαρτυρίες -ΗΙ > -Η. αλλά και από την παρείσφρηση στοιχείων υστερογενών. εν.-14 μ. 6). π. 16). με την δοτική νόμωι (στ. 114 Βλ. των αθέματων θηλυκών ονομάτων του τύπου Ἀρχόι. ενδεικτικά την δοτική -ῳ (και -ῃ. Πρβλ. η πίεση της νόρμας διατήρησε το δίγραμμα έως τον 1ο αι. εξωδιαλεκτικών κ. ἐάσας.) αι. Threatte (1980. από την Κυρήνη (SEG 9 72. Θέμελης. 108 781 .π. 4. βλ. Παρά το γεγονός ότι η γραφή Ω με παράλειψη του ι δείχνει να γενικεύεται από τις αρχές του 1ου αι. είναι σπανιότατα -τουλάχιστον στα επιγραφικά κείμενα. 89.Χ. π. 112 δηλώνει ότι η γραφή αυτή θα ήταν ζήτημα ορθογραφικής σύμβασης. όπου οι μακρόχρονες δίφθογγοι έχουν ρόλο γραμματικού μορφήματος.κυρίως 107 . σ.). τον νεότερο τύπο λεχόι στις επιτύμβιες λακωνικές επιγραφές της ελληνιστικής περιόδου IG V1 714. 109 . 368 κ. 6). Αντιθέτως. 112 Με την δοτική στεφάνωι στην τιμητική επιγραφή του 2ου /3ου αι.. το λακωνικό επιτύμβιο του 6ου (. την δοτική τᾶι (στ. 455) εξάλλου. εξ. Κατά τον Mendéz Dosouna (1985.Χ. αλλά σε κάθε δίφθογγο ωι σε τελική θέση και περιστασιακά στην ωι στο εσωτερικό λέξεων.με μοναδική σχεδόν εξαίρεση τον τύπο λεχώ 113 . δίπλα στην γενική ἀργυρίου (στ.Χ.Χ. 113 Βλ. μ. η κατανομή ΟΙ και ΩΙ σε κείμενα των Β. στ. με τον τύπο λεχōι (IG V1 713) και τον τύπο ἁ λεχώι από τον εκτενή ιερό νόμο των αρχών του 4ου αι. τον ιερό νόμο IG V1 1390. οι γραφικές αποκλίσεις που εξετάσαμε παραπάνω καθώς επίσης και η συνύπαρξη εξωδιαλεκτικών και διαλεκτικών τύπων. ΠΑΕ 1997.Χ. Μένει η γραφή ΟΙ της ονομ. σε αρχαΐζουσα μάλιστα μορφή. Η απόπειρα διερεύνησης του ζητήματος θα πρέπει να γίνει σε συνάρτηση με το γεγονός ότι τα προσηγορικά ονόματα στη εξεταζόμενη κατηγορία. κυρίως συσχετίζεται σχεδόν σταθερά με το είδος των κειμένων: ΟΙ στα ιδιωτικά και ΩΙ στα δημόσια κείμενα 108 . σχετικά Brixhe (1987. Οι επιγραφές της Μεσσήνης αποκαλύπτουν ότι σε απόλυτη παύση. μ. έχουμε να κάνουμε σχεδόν αποκλειστικά με κύρια ονόματα.ά 114 . την υποτακτική ὅσστις κα χρήζηι (στ. Κατά τον Mendéz Dosouna (1985. 111 Πρβλ. 278 κ. το γεγονός ότι βρίσκουμε σποραδικά την ΩΙ ακόμη και σε κείμενα του 2/3 αι.Χ. αναφέρει την διάλεκτο των Επιζεφυρίων Λοκρών στην οποία η -ΗΙ βραχύνεται συστηματικά ενώ αντιθέτως η -ΩΙ χάνει το δεύτερο στοιχείο της.

ΠΑΕ 1969.) Ριταχσο (Α. “Ο Δαμοφών στην Οιάνθεια”. 115 Πρβλ. Πρβλ. το όνομα Γοργό από επιτύμβια επιγραφή της Σπάρτης (IG V1 811 (Γοργώ×)). 782 . 1987]. 6. Η Λευκάδα. τις γραφές Ω~Ο στα ονόματα Σωζω[με]νός και Σωζομενός / Σωζομενῆς. δείχνει ότι και η βραχύχρονη ΟΙ /oi/ θα είχε εξελιχθεί σε έναν πρόσθιο στρογγυλό φθόγγο [ø:] μέσω ενός πιθανού πρωϊμότερου σταδίου [øi] 116 . 118 Πρβλ. (1963) [1923]. και τους ύστερους τύπους της Κοινής σε -ώ. χαρακτηρίζεται από σχετική ελευθερία έναντι των άλλων μορφολογικών κατηγοριών με υψηλότερο φορτίο πληροφόρησης 117 . Die griechischen Dialecte II. Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου. 323 -4). επιτύμβια). π. στ. Κατά τον 2ο και 3ο αι. βλ. Μ. 242 π. σσ. 114). σ.S. Από την Αρχαιότητα έως σήμερα. 8/9). 27-33.Χ. το δίγραμμα ΧΣ = Ξ) προσέγγιζε την πραγματική προφορά των ονομάτων αυτών. (= SEG 51 466-467). όπως είπαμε. Vox graeca: Η προφορά της ελληνικής την κλασσική εποχή. στην Αγιο Νικόλαο της Κρήτης. όπως της Ναυπάκτου (ΠΑΕ 1989 89-90. της Οιάνθειας κ. W. γραμμένη πιθανότατα από έναν ταπεινό χαράκτη (βλ. 25). F. πίν. Θεμελης. με βράχυνση της διφθόγγου -ώι. SEG 12 371. μ. στ.). Η ονομαστική (. 116 Για την αττική διάλεκτο. 21. Καραλή & Γ. SEG 41 331 (2ος αι. με το όνομα Προθθὼι / Ποδαίθω[νος] (Bile. δεδομένου ότι η Μεσσήνη διατηρούσε. Είναι όμως εξ ίσου πιθανό η γραφή ΟΙ αντί ΩΙ να είναι ανεξάρτητο φαινόμενο το οποίο συνδέεται με διαφορετικό κατά διάλεκτο τρόπο. των Κρανίων (Κεφαλληνίας). αρ. Η αντίστροφη γραφή ΟΙ αντί Ο στους τύπους ὠνοιμασμένος και ἐγδιδόιντω (IG V1 1390. Ορλανδος. 109-110 και 204). 25). 68. π.Χ. 1988.Χ. Teodorsson (1974. αρ. η Κεφαλληνία και οι παρακείμενες γεωγραφικά περιοχές στις οποίες η ονομαστική ΟΙ απαντά ήδη από τά τέλη του 5ου/αρχές του 4ου αι.. Berlin: Weidmann.ά. Bechtel. επανεμφανίζονται τύποι σε -ώι ως μία προσπάθεια αναβίωσης της αρχαιότερης γραφής (Dobias-Lalou. βρίσκουμε τον τύπο Μεγόι του 1ου αι. θα ήταν μία χαμηλή (εξωδιαλεκτική.Η γραφή ΟΙ αντί Ω(Ι) με βράχυνση του πρώτου στοιχείου ([oi]) που παρατηρούμε στα κύρια ονόματα και σε ιδιωτικού χαρακτήρα επιγραφές (αναθήματα. Allen (2000.. Μ.) παραλλαγή πριν από την οριστική επικράτηση της Ω [ο(:)] (< /o:i/) της Κοινής 115 . (2000). Γαλαξείδι. Παράσογλου. σ. προς τιμήν του Μεσσήνιου γλύπτη Δαμοφώντα IG IX 12 4. την περίπτωση της Κυρηναϊκής όπου βρίσκουμε τις πρώτες ενδείξεις φωνητικής μεταβολής της -ΩΙ κυρίως στα κύρια ονόματα του τύπου Μεγώι και μεταξύ των τύπων σε -ώι που απαντούν σταθερά μέχρι και τον 1ο αι. εικ. αρ. 1475. Cambridge: Cambridge University Press. Βιβλιογραφία Allen.με την απαλοιφή ή απλοποίηση δύσκολων αρθρωτικά ακολουθιών. Η γραφή ΟΙ αντί Ω(Ι) χρησιμοποιήθηκε μόνο στα ανθρωπονύμια πιθανότατα γιατί τα ονόματα αυτά αντιπροσωπεύουν μία κατηγορία που. 117 Πρβλ.Δ. Threatte (1985. Π.Χ. επαφές με πόλεις της Β. της Κεφαλληνίας (ΠΑΕ 1990 85-86. μ. όπως μαρτυρούν τα νέα επιγραφικά κείμενα. 2000. μ. π. SEG 41 323) υπέρ Μεσσηνίων δικαστών και πρεσβευτών ή τα τιμητικά ψηφίσματα επτά πόλεων μεταξύ των οποίων αυτό της Λευκάδας.Χ. στο Το Γαλαξείδι. ενδέχεται να έπαιξε ρόλο στην διάδοσή της. αρ. Ανάλογο παράδειγμα αναβίωσης βρίσκουμε σε επιτύμβια επιγραφή του 2ου αι. IG IX 12 4. 11-13. 2. Ελλάδας και των Ιόνιων νησιών 118 .Χ. Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ / ΙΜΤ [Vox graeca: The pronunciation of classical Greek. σ. 2.Χ. 84 και 109) και ενδεχομένως η γραφή Ο αντί ΟΙ στον τύπο κατοκε[ύν]/των (Ψήφισμα. 29-30 Σεπτεμβρίου 2000 (Αθήνα 2003). τα ψηφίσματα διαφόρων πόλεων. 118. 109 και 110). 1583. μτφρ.

ΠΑΕ = Πρακτικά της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Chiron 27. Actas del II Coloquio International de Dialectologίa Griega. ____... Fraser.. P. v. Thumb.. C. Geuthner.M. D. Oxford: Clarenton Press. M. Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca. Teodorsson. Boeotiam and West Greek Tombstones. Meillet. (1980/1996).____.. Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ / ΙΝΣ / ΙΜΤ [Comparative Indo-European Linguistics: An introduction. Bile. The Grammar of Attic Inscriptions.. Hannover: Verlag Hahnsche Buchhandlung. Origines de la formation des noms en indo-européen. Étude de la langue des inscriptions. Collection Froehner I. I-ΙΙ. Acta Instituti Atheniensis Regni Sueciae. Καρδαμίτσα [Morphologie historique du grec..P. Archäologisch-epigraphische Untersuchungen zur Korinthischen Vasenmalerei im 7. (eds..). μτφρ.. (1978). E. Institut d’Art et d’Archéologie. E. O.. Paris: Klincksieck. Handbuch der griechischen Dialecte I. A Lexicon of Greek Personal Names I. 400-340 B. P. Dobias-Lalou. R. Fraser. Inschriften auf korinthischen Vasen. Chr. Paris: Librairie d’Amérique et d’Orient. IG = Inscriptiones Graecae. R. (2000).. Schwyzer. Αθήνα: Ηόρος.. (2000). Fraser. Die historischen Personennamen des griechischen bis zur Kaizerzeit. (1929). Grammatica y estudio dialectal. Παπαναστασίου.. Paris: P. Oxford: Clarenton Press. A. VI. Brixhe. Εισαγωγή στη Συγκριτική ΙΕ Γλωσσολογία. C. Wilhelm. & E. (1987). “Aus der Arbeit am Inschriften-Corpus der Ionischen Inseln: IG IX 12. Traité d’accentuation grecque. [1939]. VII. Threatte.T.K. (1890). Chantraine. “Le nom de Calypso et la formation désidérative”. [1972]. Méndez Dosuna. (2004). RΕG 32. [1937]. Adrien Maisonneuve. Benveniste. et al. Τσολακίδης. Buck.. Olms Verlag.. Ε. Onomastica graeca selecta. 209-254. Opuscula Atheniensa X 8. Hildesheim & Zürich & New York : G. Göteborg-Lund: Studia Graeca et Latina Gothoburgensia XXXII. Crespo. & T. A. Verbum X. Amsterdam & Philadelphia: Benjamins. Lorber. “Vieux chemins et sentiers nouveaux”. R. The Phonemic System of the Attic Dialect. (1977). Introduction à l’étude comparative des langues indo-européennes. Masson. Kühner. 275-289. (1993). Robert. M. A Lexicon of Greek Personal Names IIIA. Los dialectos dorios del Noroeste. (1957). Ιστορική μορφολογία της ελληνικής γλώσσας.M. Αγκαβανάκης. Meyer. Σ. und 6. Le dialecte des inscriptions grecques de Cyrène. μτφρ.. Recueil des inscriptions postérieures aux IC. Paris: Klincksieck. Matthews. & F. R. Α. S.. (1990). (1987). Ausführliche Grammatik der griechischen Sprache I. Griechische Grammatik I. [1890]. Lejeune. Ν.). Chicago& London: University of Chicago Press. Beekes. E.C. (1932). Blass. Mann Verlag. Heidelberg: Carl Winter Universitätsbuchhadlung. 53-83. Le dialecte crétois ancien. Αθήνα: Ινστιτούτο του βιβλίου. Paris: Centre d’Études Archéologiques de la Mediterranée. SEG = Supplementum Epigraphicum Graecum. (eds. (1955). Strauch. (1982) [1917]. (1919). M. Alabama: University of Alabama. “Same more Boeotiam and West Greek Tombstones”. Kieckers. Madrid: Editiones de l'Universidad Autόnoma de Madrid. Karthago: 25. Rönne.D. 4”. (1997). (1988).. L. Jh. Lund: C. (1987). (1964). Η Μεγάλη Βιβλιοθήκη. J. Sonderschriften des ÖAI in Wien. ____ (1997). & E. Griechische grammatik. Beiträge zur griechischen Inschriftenkunde. Σπάρτη. (1998). The Greek dialects. A. (1909). München: Beck. Wien.W.S. Ventrys. Rönne-Linders. 384-387. (1971).. (1936). 1995]. Gleerup. Συμβολή στη μνημειακή τοπογραφία της. Leipzig: Druck und Verlag Von Breitkorf und Härtel. F. Paris: Klincksieck.. Berlin: Gebr. Berlin & New-York: Walter de Grynter. (1974). (1979). 783 . (1985). Κουρίνου. & T. 1. Nanterre: Université de Paris X. G. Dialectologίa graeca. J.. L. Paris: Éditions des Bibliothèques Nationales. (1984) [1935]. 1961]. IC = Inscriptiones Creticae. Phonétique historique du mycénien et du grec ancien. Κ. Γ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful