Aok xaNa ¹ p`krNa 1

"ho Bagavaana saaDa Aaz qa[ gayaa² mammaIººº jldI do iTifnaººº maaoDMu qaaya Co manao."
Aama tao Aaoifsa maaTo ivajyanao raoj maaoDMu qatMuÊ pNa Aama mammaI pr kyaaroya gaussao nahaotao
qatao. Collaa 4 vaYa-qaI ivajya faoT-maaM Aavaola vakIla AonD mahota Saor dlaalanao %yaaM naaokrI
kro Co. lagaBaga raoj j Ao Aaoifsa maaoDao j phaoMcatao. pNa paotanaI kUnaohqaI qaaoDa j
vaYaao-maaM baaosanao AoNao SaorbajarmaaM GaNaao fayadao kravaI AaPyaao htao AoTlao baaosa Aonao kaM[
khotao naih. ivajyanaa mammaI maInaabaona pNa Aa vaatqaI piricat htaM AoTlao trt j
idkranao TaoNaao maayaao-. "to Aotao tuM raoj saaDa Aazo j tao naIkLo Co. tMu j khotao htao
naoººº baaosa AapNanao kaM[ na baaolao. laagao Co kao[k baIjanao Ta[ma AaPyaao Co²"
maInaabaonao jaNaI jao[nao 'baIjanao' Sabd pr Baar AaPyaao. Collaa AzvaaiDyaaqaI ivajyamaaM
AavaolaMu pirvat-na AomanaI jaNa bahar nahaotMu. raoj mammaI saaqao gaPpa maarvaa baosatao ivajya
AzvaaiDyaaqaI ivacaaraomaaM Kaovaayaolaao rhotao. 24 vaYaI-ya juvaana Caokrao Aama QaaoLo idvasao
svaPnaaomaaM Kaovaayaolaao rho AoTlao maaAo samaŸ jvaanaMu‚ j$r qaaoDa samayamaaM Aonaa pu~naa
p`omamaaM Baaga pDavavaa kao[ AavaI jvaanaI Co. maanaI TkaorqaI GaDIk ivahvaL banaI j[
svasqa qataM ivajya baaolyaao‚ "Aro naa yaarººº Aajo baaosao manao saaDa nava sauQaImaaM AaoifsamaaM
hajr rhovaa kIQaMu Co. maarI AomanaI saaqao Aga%yanaI imaiTMMga Co."
baaolata tao baaolaa[ gayaMu pNa pCI ivajyanao paotanaI maUK-ta pr hsavaMu AavyaMuººº mammaI pNa
jaNao Co ko baaosa kao[ idvasa saaDa dsa pholaaM pQaarta j naqaI. maInaabaona pNa mark mark
hsyaa‚ pNa ivajya KaoTao na pDo AoTlao kaM[ na baaolyaa. JTpT iTifna ivajyanaI baogamaaM
maUkyau Anao baoga ivajyanaa haqamaaM AapI. “tMu AaTlaI ]tavaL kro Co tao j$r imaiTMga
Aga%yanaI hSao.” mammaInaI vaat krvaanaI Zba prqaI ivajya samaŸ gayaao ko AonaaqaI kao[
vaat CUpavavaI mauSkola Co. AoTlao mammaI saamaMu Aok maIzMu ismat vaorI Ao GarnaI bahar naIkLI
gayaao.
T/onamaaM ivajyanaMu mana frI Ao sauMdr CaokrInaa ivacaaro vaLgyaMu. gayaa saaomavaaro saaMjo saat
vaagyao caca-gaoT sToSanao ivajya Aonaa ima~ao jaoDo baaorIvalaI fasTnaI rah jaotao ]Baao htao.
%yaaM AonaI najr laoDIJ Dbbaa pasao ]BaolaI Aok sauMdr yauvaana CaokrI pr pDI. Ÿnsa¹TISaTphorolaI laaMbaa vaaLvaaLI Ao gaaorI yauvatInao jaotaM j p`qama vaar ivajyanaa SarIrmaaM
JNaJNaaTI vyaapI ga[. AMdajo paotanaa joTlaI j }Mcaa[‚ namaNaI Anao maasauma
cahoravaaLI Ao yauvatInao jaovaamaaM Ao samaya Anao sqaLnaMu Baana j BaUlaI gayaao.
%yaaM Acaanak T/ona PlaoTfaoma- pr AavataMÊ saIT pkDvaa BaagataM laaokaonaI ADfoTmaaM AavaI
ivajya PlaoTfaoma- pr pDI gayaao. Garo jvaanaI ]tavaL haovaaqaI PlaoTfaoma- pr ]BaolaaM kao[Ao
AonaI drkar laIQaI naih. bao¹caar jNaaMnaI laatao Ka[nao ivajya ]Baao qayaao. pNa %yaaM
sauQaImaaM polaI CaokrI T/onamaaM caZI ga[ htI. %yaaM ivajya na doKata Aonaa ima~ Atulao
drvaaja pasao AavaI ivajyanao baUma paDI. ivajya GaDIk gaDmaqala AnauBavatao AaKro paotanaI
maMDLImaaM jaoDa[ gayaao.
baIja idvasao Anaayaasao savaarnaa paoNaa dsanaa saumaaro faoT-naa isagnala pasao Aonao Ao frI
doKaNaI. laala rMganaa AakYa-k pMjabaI D/osamaaM AonaMu saaOMdya- saaoLo kLaAo KIlyaMu htMu. Aajo
ivajya paotanao raokI na Sakyaao nao AonaI paCL paCL caalavaa laagyaao. pNa rstamaaM Aonaa
ga`ahk raoihtBaa[ maLI jtaM AoNao %yaaMj ]Baa rhI jvaMu pDyaMu. joma toma pUrao idvasa ivatavaI
C vaagyaaqaI faoT- isagnala pr ivajya AonaI rah jaotao ]Baao rhI gayaao. AaKro paoNaa

1

saatnaa saumaaro Aonaa AavataM j ivajyanaao AaKa idvasanaao qaak ]trI gayaao. caca-gaoT sauQaI
AonaI paCL caalataoÊ Ao AonaI saMudrtanao naIrKtao r)aao. Aama nao Aama AzvaaiDyauM savaar
saaMj ivajya AonaaqaI AMtr jaLvaI caca-gaoTqaI faoT-maaM AavaolaI AonaI AoDva-Ta[JIMganaI
AaofIsa sauQaI Anao AonaI AaoifsaqaI caca-gaoT sauQaI Aonaao sahvaasa AnauBavatao. qaaoDIGaNaI
pUCprC krtaM ivajya AoTlaMu jaNaI gayaao htao ko AonaMu naama ip`yaa daoSaI Co Anao Aa AoDvaTa[JIMga AojnsaImaaM C maihnaa pholaaM j jaoDaNaI Co Anao gaaorogaamamaaM kyaaMk rho Co. vaQau
pUCprC krta kao[nao vahoma jSao Aoma QaarI AoNao AaTlaaqaI j saMtaoYa maanyaao.
prMtu Aajo Sainavaaro AoNao ]ztaM j nakkI krolaMu ko ihMmat AokzI krI ip`yaa daoSaI saaqao
vaat krvaI j Co. AoTlao j savaarqaI baocaona Co ko kyaaro paoNaa dsa qaaya Anao ip`yaanao maLI
idlanaI vaat kro. saaDa nava vaagyao caca-gaoT phaoMcaI Aajubaaju najr krtao Ao faoT- isagnala
pasao ]Baao rhI gayaao. pNa Aajo nasaIbao Aonao saaqa na dIQaao. saaDa dsa qayaa pNa ip`yaa na
AavaI. AaKro iKnna )dyao AoNao paotanaI Aaoifsa trf pga maaMDyaaººº %yaaM j ip`yaa
]tavaLo AavatI doKaNaI. Aonaa maaoZa pr icaMta najr AavatI htI. kdaca navaI navaI
naaokrImaaM maaoDu qa[ gayaMu haovaaqaI ApsaoT Co Aoma QaarI ivajyao Aonao hmaNaaM na baaolaavavaanaMu
yaaogya samajyaMu. ip`yaa AonaI AaoifsanaaM ibailDMgamaaM p`vaoSaI ga[. AoTlao ivajyao
isakyauirTIvaaLanao Aajo Aaoifsa ADQaao idvasa caalau Co ko pUrao idvasa tonaI pRcCa krI.
Aaoifsa pUrao idvasa Co Aoma jaNaI toNao C vaagyao Aa ibailDMga pasao AavaI jvaanaMu nakkI
kya-u.
saaMjnaa saaDa paMca qataM j ivajya ]tavaLo pgalao ip`yaanaI Aaoifsanaa ibailDMga saamao AavaolaI
rosTaorMTmaaM baosaI gayaao. Aamaoya BaUK laagaolaI AoTlao [DlaI saMBaarnaao AaoD-r AapI saamaonaa
ibailDMga pr maIT maaMDI baozao. samayanaMu Baana BaUlaolaao ivajya saaDa C vaagyaa sauQaI rosTaorMTmaaM
baozao r(ao. ip`yaanaI rahmaaM [DlaI ]pr ~Na kp caa pI gayaao. AaKro ihMmat AokzI krI
AoNao ip`yaanaI AaoifsamaaM jvaa pga maaMDyaa. baIjo maaLo AavaolaI AoDva-Ta[JIMganaI
AaoifsamaaM p`vaoSata j ivajya idgmaUZ banaI gayaao. Aaoifsanaao zaz kao[ fa[vasTar haoTolaqaI
AaoCao nahaotao.
rIsaopSanaIsTnao "kona Aa[ maIT imasa ip`yaa"Ê pUCtaM pUCI tao naaM#yau pNa jao saacao j ip`yaa
saamao AavaI jSao tao SaMu vaat krvaI AonaI iWQaamaaM pDI gayaao. irsaoPSanaIsTo [nTrkaomamaaM
ip`yaa jaoDo vaat krInao ivajyanao pRcCa krIÁ "vaaoT\sa yaaor naomaÆ" "Ÿººº ivajya Saah f`aoma
vakIla AonD maohta." irsaoPSanaIsTo ip`yaanao naama k(Mu. isasaoPSanaIsTo ip`yaa bahu baIJI
haovaaqaI saaomavaarnaI Apao[nTmaonT la[ Aavavaa khyauM. ivajya pasao ip`yaanao bahar
baaolaavavaa maaTo baIjMu kao[ Kasa karNa nahaotMu. AoTlao "Aao.ko." khI AoNao caalatI
pkDI. pNa jtaM jtaM yaad AavyaMu AoTlao AoNao frI rIsaoPSanaIsTnao pRcCa krIÁ "iTla vaaoT
Ta[ma yaaor Aaoifsa [J Aaopna TuDoÆ" rIsaoPSanaIsT bao GaDI Aavaa savaalaqaI DGaa[ ivajya
saamaMu Tgar Tgar jaovaa laagaIÊ pNa ivajyanaI maasauma ]%kMza jao[ k(Mu "mao baI iTla Ao[T".
ivajyao inaQaa-r kyaao- ko Aajo Balao gamao toTlauM maaoDMu qaaya ip`yaa saaqao vaat krInao j j[Sa.

2

Aok xaNa ¹ p`krNa 2
rah jaota jaota Aaz vaagata ivajya baocaona qa[ gayaao. manamaaM ip`yaanao maLvaanaI tIva`
]%kMzanao laIQao Aok Aok saokMD Aonao Aok varsa joTlaI laaMbaI laagavaa laagaI. lagaBaga baQaI
AaofIsaao CUTI ga[ htI. maaoDo sauQaI kama krnaara laaokaonaa TaoLanao laIQao faoT-naao ivastar
hŸ ŸvaMt htao. GaiDyaaLmaaM najr krta saaDa Aaz qata hvao ivajyanao paotanaI baovakUfI pr
hsavaMu Aavavaa laagyaMu. Ao hvao rsta pr laTar maarI maarInao pNa qaakI gayaao htao.
Aok CaokrInao maLvaa maaTo AaTlaa klaakqaI gaaMDanaI maafk AaMTa maarI r(ao htaoÊ AomaaM
pNa Ao CaokrInao Ao barabar AaoLKtao naqaIººº kdaca Ao prNaolaI pNa haoyaººº Aa
ivacaarqaI ivajya inaraSa qa[ gayaao. jao Ao prNaolaI hSao taoººº hvao ivajyaqaI vaQau rah jaovaI
ASakya qa[ rhIººº pNa AonaMu idla maanavaa tOyaar nahaotuM.
ivajyanao qayaMu hvao Garo faona krI dovaao pDSao naih tao mammaI icaMta krSao. Aok sToSanarInaI
dukanaoqaI ivajyao Garo faona jaoDyaao. "hllaao mammaI. jao qaaoDMu maaoDMu qaSaoººº AhIM hju GaNau kama
baakI Co AoTlao kdaca Aigayaarok vaagaSao. tMu icaMta naih krtI." maInaabaona pNa jaNaI
gayaa Aajo savaarqaI KaoTMu baaolao Co. AoTlao j$r daLmaaM kaM[k kaLu Co. ivajyanaa pPpanaa
~Na vaYa- pholaa AksmaatmaaM maR%yau baad maInaabaona AaKao idvasa Garo Aoklaa rhotaººº AoTlao
Collaa Aok vaYa-qaI Ao ivajyanaI paCL htaM ko hvao tao GarmaaM vahu la[ Aava. Aama
AoklaI hMu pagala qa[ j[Sa. pNa ivajyanao hmaNaaM prNaInao krIyar Kraba nahaotMu krvaMu.
AoNao inaQaa-r kyaao- htao ko kraoDpit qayaa baad j lagna ivaSao ivacaarISaººº
pNa ip`yaanao jao[ Ao GaDIqaI Aonaao ivacaar badlaa[ gayaao. jao ip`yaa ha paDI do taoººº tao
krIyar kdaca qaaoDI rah jao[ Sako Co² AzvaaiDyaa pholaaM ivajyanao pOsaa isavaaya kM[ sauJtu
nahaotuM Anao Aaj kala baQao ip`yaa j doKatI htI.
Aajubaaju najr krtaM hvao ivajya icaMitt qa[ gayaao. rsta pr Aokla daokla vyaikt isavaaya
kao[ nahaotMu. saaDa dsa qavaa Aavyaaº ivajya jaNatao htao AhIM dsa pCI fkt da$iDyaa j
BaTkavaanaa. rsta pr ToksaIvaaLa ko forIyaaAao pNa nahaota. kdaca ip`yaa inakLI ga[
hSao Aoma ivacaarI ivajyao CollaI vaar AonaI Aaoifsa trf pga maaMDyaa. %yaaM tao ip`yaanaI
Aaoifsanaa ibailDMgamaaMqaI ~Na sauT phorolaa maaNasaao bahar Aavyaa. ivajyao Aomanaa phorvaoSa
prqaI kao[ maaoTa hao_a pr haovaa jao[Ao Aovaao tk- lagaavyaao. %yaaMj AomanaI saaqao ip`yaanao
jaotaM Aonaa SarIrmaaM frI paCI navaI caotnaanaao saMcaar qayaao. AaKro AaKa idvasanaI
mahonat fLI Aoma ivacaartao ivajya polaa ~Nanaa jvaanaI rah jaotao ]Baao r(ao.
~Nao ibailDMga pasao pak- krolaI maa$itmaaM baoza Anao ip`yaanao pNa D/aop krvaanaI Aaofr krtaM
haoya Aoma ivajyanao laagyaMu. AanaakanaI krI ip`yaa baaosanaa khovaaqaI AaKro karmaaM baosaI
ga[. ivajya htaSa qa[ gayaao. Aajo pNa nasaIbao saaqa na AaPyaao. %yaaMj dUrqaI Aok
ToksaI AavatI joa[ ivajyao karnaI paCL jvaa nakkI kya-u joqaI Ao sToSanao tao ip`yaanao maLI
Sako. maa$it AonaI pasaoqaI psaar qa[. ivajyanaMu Qyaana paCLnaI saIT pr baosaolaI $p$pnaaM
AMbaar samaI ip`yaa pr pDyaMu. %yaaM j ToksaInaao haona saaMBaLta ivajyao haqa krI }BaI raKI
"kar ko pICo laao" khotao ivajya JDpqaI baosaI gayaao.
faoT-qaI caca-gaoT trf vaLvaanaI jgyaaAo maa$it vaI.TI. trfnaa rsta pr fMTaNaI AoTlao
ivajyanaa poTmaaM faL pDI. ip`yaa tao gaaorogaama rho Co nao raoj caca-gaoTqaI jaya Coººº Anao
Aajoººº kdaca kao[ baIja sagaanao %yaaM jvaMu hSao. Aoma ivacaarta AoNao pNa ToksaI vaI.TI.
trf daoDavaI. vaI.TI. trfnaao rstao saumasaama htao. AajubaajunaI naanaI gallaIAao
AMQaaramaaM BayakMr laagatI htI.
3

%yaaM tao vaccao maa$it kar QaImaI pDI Anao Aok AMQaarI saaMkDI gallaImaaM fMTaNaIººº
ToksaIvaaLao qaaoDa AMtro rhI calaavatao htao ivajyao ToksaIvaaLanao karnaI paCL galaImaaM
vaLaMk laovaa k(Mu. "vaao karmao pICo Aok laDkI qaI naaMÆ" ToksaIvaaLanaao Aavaao savaala
saaMBaLI ivajya AMcabaamaaM pDyaao. "haMººº laokIna AOsaa kyaao pUC rho haoÆ" "kyaa saaba Aap
BaIººº [tnaa BaI samaj maoM naih Aata hoººº maujo saaf idKa[ do rha qaa. pICo baOzo daonaao
AadmaI laDkI kao CoD rho qao. ABaI [tnaI ratkao vaao galaI mao jako maorokao kao[ lafDomao
naih pDnaa hO."
Aa saaMBaLta j ivajya qarqar kaMpvaa laagyaaoººº Aavaao Sak tao Aonao gayaao j nahaotao. SaMu
krvaMu Ao iWQaamaaM ivajya baosaI r(ao. "Baa[ saaba jldI kraoººº maujo BaI Gar janaa ho. Aaor
[Qar kao[ lafDa hao gayaa tao." ivajya ihMmat AokzI krI ]tyaao- nao pOsaa caukvyaa. pOsaa
maLtaM j ToksaIvaaLao pUrpaT JDpo ToksaI BagaavaI gayaao. ivajyao galaImaaM najr krI saumasaama
rsta pr kao[ j nahaotMu. AagaL gallaI vaLaMk laotI htI AoTlao kar Ao baaju ga[ hSao
Aoma ivacaarI ivajyao JDpqaI pga maaMDyaa.
iSayaaLanaI rat htI AoTlao zMDknao laIQao Anao Drnao laIQao ivajya Qa`ujtao htao. vaLaMk pasaoqaI
jaota ivajyao karnao baIŸ AMQaarI galaImaaM pak- krolaI jao[. gaaDI Aok jj-irt makana pasao
]BaI htI. ~Nao jNa karmaaMqaI ]tyaa- hta nao AomaNao ip`yaanao pkDI raKI htIººº pNa
ip`yaa trfqaI kao[ p`itkar nahaotao. kdaca ip`yaa BaanamaaM nahaotI. kdaca Aonao Aa
naraQamaaoAo kaM[k sauMGaaDyaMu hSao. ivajyao Aajubaaju najr forvaI. galaImaaM kao[ nahaotMu. baUma
paDuM ko polaa laaokao pasao phaoMcaInao Aomanao lalakaruM Aoma ivacaartao ivajya GaDI bao GaDI
pUtLanaI joma %yaaM j ]Baao rhyaao.
Aok xaNa ¹ p`krNa 3
%yaaM ivajyanaI najr jj-irt makanaqaI bahar Aavata baIja bao pholavaanaao pr pDI. hvao
ivajya gaBarayaao. Ao paMca paMca jNa Anao paoto Aoklaao. AonaMu idla paotanaa p`qama p`omanao
bacaavavaa ivajyanao yaahaoma krI kUdI pDvaa paokarI r(u htMuÊ pNa manamaaM baIja ivacaarao caalau
htaM. 'Aa CaokrI maaTo hMu maaruM Ÿvana SaMu krvaa bagaaDMu. AaKro Ao kaoNa Co maarIÆ hŸ
tao Ao prNaolaI Co ko kMuvaarI Ao pNa naqaI Kbarººº Ao tao manao AaoLKtI pNa naqaIººº
pCI Saa maaTo hMu Aa gaMuDaAao jaoDo baaqa BaIDI maarI jana jaoKmamaaM naaKuººº maarI Aa Aok
BaUlanao laIQao maaruM AaKMu krIyar Klaasa qa[ jSao. AhIMqaI caalyaa jvaamaaM j SaaNapNa Co.'
ivajya Aama tao pholaoqaI j krIyar maa[nDoD htao. nao Aa karNao Aonaao ip`yaa maaTonaao p`oma
Acaanak gaayaba qa[ gayaao. ivajya vaQau ivacaar Aavao Ao pholaa pUr JDpo %yaaMqaI BaagaInao
mao[na raoD pr Aavyaao. )dyamaaM kao[ hqaaoDa maartMu haoya Aoma Qabakara caalaI r(a hta.
iSayaaLanaI rai~naI zMDkmaaM Ao prsaovao robajoba qa[ gayaao htao. manamaaM saKt KoMcataNa
htIººº kao[nao madd maaTo baaolaavaMu ko Aa nakamaI JMJTmaaM pDvaa krta Gar Baogaao qa[
ja]MM.
%yaaM dUrqaI ratnaa poT/aoilaMga krtI paolaIsanaI maaobaa[la vaana AavatI jao[. ]paya AaMK
saamao htao. fkt paolaIsanao khovaanaI j$r htI‚ ko AMdr baIŸ gallaImaaM kaM[k garbaD Co.
CtaM pNa Ao haqa }Mcaao krInao Ao vaananao ]BaI na raKI Sakyaao. AonaI ŸBa pNa jaNao
taLvao caaoMTI ga[ htI. AaTlaI hdo Ao kyaaroya BayaBaIt nahaotao qayaao. Aonaao AMtra%maa
Aonao DMKvaa laagyaao. ivacaarao nao ivacaaraomaaM AoNao vaIºTIº sToSana trf caalavaa maaMDyau.
rstamaaM idlanao manaavavaa laagyaao. 'Aamaoya hMu vaccao pDt tao pNa kaM[ Aonao bacaavaI
nahaotao Sakvaanaao. Anao Aa paolaIsanaa cakkrmaaM nakamaI horanagatI qaatººº'

4

Garo phaocata j 'manao BaUK naqaI' khI Ao saIQaao paotanaa $mamaaM j[ ZLI pDyaao. maInaabaona
Aonao jao[nao j kLI gayaa ko pu~nao kao[k vaatnaao AaGaat laagyaao Co. AomaNao pNa Aonao
na baaolaavyaao. rat AaKI paotanaI naamada-nagaIqaI duÁKI qatao ivajya ip`yaa ivaSao ivacaartao
r(ao. SaMu qayaMu hSao AonaMuººº Ao ŸvatI rhoSao ko naraQamaao Aonao maarI naaMKSao. prMtu hvao kSau
qa[ Sako Aoma nahaotu. vaItolaI xaNa kao[ paCI laavaI SaktMu naqaI²
Ao idvasa pCI baIju AaKuM AzvaaDIyauM ivajya 'tibayat Kraba Co' khInao Garo j r(ao.
Aonaao AMtra%maa paokarI paokarInao ivajyanao ip`yaa pr qayaolaa A%yaacaarmaaM BaagaIdar haovaanaMu
jNaavaI r(ao htao. ivajya Aa AaQaatqaI inaraSaanaI gata-maaM Qakolaa[ gayaao. maInaabaonaqaI
Aa jaovaatMu naih "tuM saacau kho ivajya Ao ra~o SaMu qayaMu htMuÆ" Aoma GaNaIvaar pUCI jaoyaMu pNa
ivajyamaaM Aa naalaoSaI BarI vaat kao[nao khovaanaI ihMmat nahaotI. to idvasao ip`yaanaI
AaoifsanaMu kaD- rIsaoPSanaisTo AaPyau htMu pNa Aonao faona krI ip`yaa ivaSao pUCvaanaI AonaI
ihMmat na caalaI.
QaIroQaIro samaya vaIttao gayaao Aoma ip`yaanaI vaat manamaaMqaI BaUMsaavaa laagaI. maInaabaona ivajyanao
vaaro GaDIAo lagna maaTo dbaaNa laavata pNa ivajya vaat TaLI dotao.
AaoifsamaaM jldI kama AaTaopI Aajo ivajya caar vaagyao inakLI gayaao. Aajo AoNao
gaaorogaamamaaM rhota Aonaa Kasa ima~ ivanayanao Aonaa Garo yaaojolaI paTI-maaM samayasar phaoMcaI
jvaa baaMyaQarI AapI htI. ivanayao Aonaa Aok vaYa-naa pu~ imaihrnaa jnmaidna inaima<ao Kasa
ima~ao‚ kuTuMbaIjnaao tomaj paDaoSaIAaonao AamaM~Na AaPyau htMu. lagaBaga paoNaa C naa saumaaro
ivajya ivanayanaa Garo phaocaI gayaao. ivajya hMmaoSaa maaoDa pDtao AoTlao ivanayao jaNaI jao[nao
Aonao vaholaao samaya kIQaao htao. paoto saaOqaI vaholaao AavaI gayaao Ao jaNaI ivajya xaaoBa
pamyaao. ivajyanao AoklaMu na laagao AoTlao ivanayanaI baona roKa AonaI jaoDo vaato vaLgaI. %yaaM
Daorbaola vaagaI AoTlao roKaAo ]Baa qa[ baarNaMu KaolyaMu. "Aava ip`yaa tarI j rah jatI
htI."
ivajyanaa haoSa ]DI gayaa. AonaI AaMK saamao Aoj ip`yaaººº Aama Aajo Anaayaasao maLI jSao
Aovaao svaPnaoya #yaala nahaotao. paoto ip`yaa saaqao AaMK naih maoLvaI Sako Aoma maanaI saaofa
prqaI safaLao ]Baao qa[ ivajya AMdrnaI $mamaaM jvaa laagyaao. roKanaMu Qyaana pDtaM baaolaI
"Aro ivajya SaMu qayaMuÆ koma maarI kMpnaIqaI baaor qa[ gayaaoÆ"
"naaººº Aa taoººº" ivajyanao SaMu baaolavaMu sauJyaMu naih. "tao pCI j$r ip`yaaqaI Sarmaa[ gayaao
hao[Saººº barabarnaoÆ" Aa saaMBaLI ip`yaanao pNa hsavaMu AavaI gayaMu. ivajya ip`yaanaMu hasya
inarKtao r(aoººº ivajyanaa AaMKnaI camak roKanaa Qyaana bahar nahaotI. AoNao ip`yaanao
AaoLK kravata k(Mu‚ "ivajya Aa Co maarI paDaoSaNa nao maarI ip`ya saKI ip`yaa Anao ip`yaa
Aa Co maara SarmaaL Baa[naa AonaaqaI pNa vaQau SarmaaL ima~ ivajyaººº" roKanaI Aa Tkaor
ivajyanao KTkI. CtaM pNa Kcakata manao AoNao ip`yaa saaqao haqa imalaavyaa. "naa[sa
maIMTIMga yau" ip`yaanaao maQaur Avaaj Anao AonaI narma hqaoLInaa spSa-qaI ivajyanaMu raoma raoma Aa
AlaaOikk xaNanaa AanaMdmaaM DUbaI gayaMu.
ivajyao haqa na CaoDtaMººº ip`yaaAo qaaoDa xaaoBaqaI paotanaao haqa CaoDavyaaoººº pNa AonaaM pNa
manamaaM p`qamavaar Aa puruYanaao haqa na CaoDvaanaa Baava jagyaa. ivajyanaMu saadgaIpNau Anao
SaaMt svaBaava tonao spSaI- gayaa. AomaaM pNa kdI naih nao Aajo p`qamavaar baIja puruYanaI
AaMKaomaaM vaasanaanaI jgyaaAo p`oma jaoyaao. roKa Aa baMnaonao Aokmaoknao Aama jaota "hMu tara
maaTo paNaI la[ AavaMu" khInao jaNaI jao[nao Ao baMnaonao Aoklaa maUkI AMdr caalaI ga[.

5

Aok xaNa ¹ p`krNa 4
ivajya ip`yaanaa SaaMt‚ maasauma cahora trf jaovaa laagyaao. AaKro Aajo ihMMmat AokzI krInao
ivajyao vaatnaI Sa$Aat krI "tmao faoT-maaM kama krao Cao naoÆ" Aa saaMBaLta j ip`yaanaa
mauKnaa havaBaava tMga qa[ gayaa. GaDIBar pholaaMnaao tojsvaI cahorao saUyaa-st pCInaa
saUrjmauKInaa fUlanaI joma krmaa[ gayaao. ivajyanao pNa vaat pUCI laIQaa pCI paotanaI BaUla
samaja[. Aa tao AoNao vagar ivacaayao- ip`yaanaI duKtI nasa dabaI dIQaI. pNa ip`yaaAo
savaala TaLyaa vagar jvaaba dIQaao‚ "ha varsa pholaaM %yaaM jaoba krtI htIººº hvao hMu jaoba
naqaI krtI. pNa tmao kovaI rIto AaoLKao manaoÆ" Aa saamaa savaalaqaI ivajya maMuJa[ gayaao.
]tavaLmaaM jo jvaaba jDyaao Ao khI dIQaao‚ "Ao tao Aok bao vaKt hMu maara kamaqaI Aavyaao
htao %yaaro maoM tmanao %yaaM jao[ htI. Anao tmaara jovaI saMudr s~InaI yaad manamaaMqaI jldI
BaUMsaatI naqaI." ivajya pNa ivacaarmaaM pDI gayaao ko paoto Aa SaMu baaolaI gayaao. ivajyanaMu Aa
vaakya saaMBaLI ip`yaa hsavaa laagaI. "AoTlao hMu saMudr CMuÆ AoTlao j tmanao hMu yaad rhIÆ"
"naaººº naaººº Aoma naih pNaººº tmaaramaaM kSaMukººº"
%yaaM roKanao paNaI la[ AavatI jao[ AomanaI vaatmaaM BaMga pDyaao. Anao kao[Ao Daorbaola
vagaaDI. roKanaa haqamaaM T/o jao[ ip`yaaAo ]Baa qa[ baarNaMu KaolyaMu. Aok saaqao pMdr¹vaIsa
CaokraAaonaMu QaaDMu QasaI AavyaMu. xaNaBar pholaaMnaa SaaMt bagaIcaamaaM jaNao vaaMdraAaonaMu TaoLMu
]maTI pDyaMu. pCI tao Aok pCI Aok mahomaanaao Aavata gayaa Anao ivajya tomaj ip`yaa
paTI- pUrI qavaanaI rah jaotaM GaDIyaaLnaaM kaMTa trf jaovaa laagyaa.
AaKro saaDa Aazo ip`yaanao jtI jao[ ivajya pNa AonaI paCL baahr naIkLyaao. ihMMmat
AokzI krI ivajyao ip`yaanao baaolaavaI. "ip`yaaººº Aa maarMu kaD-" paTI- drmyaana ivajya ip`yaa
saaqao SaMu vaat krvaI Aoj ivasaamaNamaaM htao. AaKro Aonao SaorbajarmaaM [nvaosTmaonT ivaSao
pUCI paotanaI klaayaMT banaavavaanaao tukkao saUJyaao. "jao tnao ko tara kao[ rIlaoTIvanao
SaorbajarmaaM [nvaosT krvaamaaM rsa haoya tao baMdao hajr Co. Anao ha Aaj sauQaI maara kao[
klaayaMTnao SaorbajarmaaM nauksaana naqaI qayaMuººº" paotanaa j vaKaNa paotanaa maaoZo kyaa- baad
ivajyanao AjugatMu tao laagyaMu pNa ip`yaa saaqao vaat krvaa baIjao kao[ ivaYaya jDyaao naih.
"saaorI pNa Amaara foimalaImaaM kao[nao SaorbajarmaaM rsa naqaI.” ip`yaanaI vaat saaMBaLI ivajya
qaaoDao inaraSa qayaao. "naao p`aoblaomaººº Aa tao jsT [na kosaººº" vaat vaatmaaM naIcaonaa maaLo
AavaolaI ip`yaanaa flaoT pasao baMnao phaoMcyaa. ip`yaaAo baola maarI Anao ivajyanao ismat Aapta
pUCyaMuÊ "Aapnao maaoDMu na qatMu haoya taoººº" %yaaM tao ip`yaanaa pPpaAo drvaajao Kaolyaao. Aomanao
jao[ ip`yaaAo ivajyanaI AaoLKaNa AaptaM k(u‚ "pPpa Aa ivajyaººº ivanayanaa ima~ Co."
ip`yaanaI AaMKmaaM ivajya baaolataM AavaoolaI camak jao[ hsataM mauKo hsamauKBaa[Ao ivajyanao
Aavakar AaPyaao. "Aavaao Aavaaoººº AMdr Aavaao."
Aavaa maana saiht AavakarqaI ivajya KuSa qayaao pNa Kraba na laagao AoTlaa Katr
AanaakanaI krI "naihººº AMkla manao maaoDMu qaaya Co. baIŸ kao[ vaar."
"pstaSaao²" hsamauKBaa[naa Aa vaakyao ivajyanao caaoMkavyaao. "Ÿººº hMu samajyaao naih." "Aro
ip`yaanaa haqanaI laajvaaba caa pIvaanaao caansa gaumaavaI r(a Cao tmao." pCI QaImaoqaI ]maoya-u‚
"yaar tmaaro bahanao manao pNa pIvaa maLSaoººº Aavaaonao²" hsamauKBaa[naa svaBaavanao jao[
ivajya pNa hsata mauKo GarmaaM p`vaoSyaao. "Aavaao baosaao AhIM" khI hsamauKBaa[Ao ivajyanao
paotanaI pasao saaofa pr baosavaa k(u. "ip`yaa jra masaalaodar caa banaavajoººº AoTlaI vaar Amao
pNa jra masaalaodar vaatao krIAo" khI hsamauKBaa[ ivajya saamao jaNao vaata- saMBaLavavaanaa
haoya Aoma baoza. ip`yaa hsatI hsatI caa maUkvaa ga[. baaolaao "SaMu kIQau tmaaru naamaÆ ha
ivajyaBaa[ººº² SaMu krao Cao tmaoÆ"
6

"Ÿ SaorbajarmaaM vakIla AonD mahotanao %yaaM saiva-sa krMu CuM."
"AcCa AcCaººº AmaarI ip`yaa pNa faoT-maaM j jaoba krtI htI. sarsa jaoba htI pNa
gaaMDIAo CaoDI dIQaI. Aok idvasa Acaanak khovaa laagaI manao jaobamaaM kMTaLao Aavao Co‚ hvao
hMu kao[ jaoba naih krMuººº maoM Aonao koTlaI samajavaIººº Aama BaNaI gaNaInao Garo j baosavaMu htMu
tao BaNaI SaMu kamaÆ baraobarnaoÆ"
Aa vaatqaI ivajyanaao cahorao sauka[ gayaao. frI manamaaM Ao ratnaao banaava AaMK saamao
AavaI gayaao. "SaMu qayaMu ivajyaBaa[Æ SaMu ivacaarmaaM pDI gayaaMÆ"
"ŸºººŸººº kM[ naih."
"tmaara QyaanamaaM kao[ AoDva-Ta[MJIMga AojnsaI Co naŸkmaaMÆ"
"Ÿººº naih."
ip`yaa ikcanamaaMqaI bahar AavaI‚ "SaMu pPpa tmao pNaÆ jo Aavao Aonao maara jaoba ivaSao pUCyaa
krao Cao. hMu Garo baozI CMu tao naDMu CMu tmanaoÆ" ip`yaa qaaoDa gaussaa saaqao‚ pPpanao KIjaNaI.
"naa baoTaººº hMu tao tara Balaa maaToººº"
"PlaIJ pPpa tmanao koTlaIvaar khMuººº manao jaoba krvaamaaM ibalkula rsa naqaI. tmanao maara
sama Co hvao Aa ivaYaya frI kaZyaao Co tao²" ip`yaanaI naarajgaI jao[ hsamauKBaa[ samaŸ
gayaaÊ "Aao.ko." AoTlaMu baaolaI caUp qa[ gayaa. ip`yaa caanaa kp la[ AavaI. masaalaodar
caanaa bao GaUTDa poTmaaM jtaM hsamauKBaa[naao maUD frI badlaaNaaoººº "tmaara lagna qa[ gayaaÆ"
savaala saaMBaLI ivajya Anao ip`yaa baMnao caaoMkI gayaa.
"Ÿ naaººº hju vaar Co" ivajyao jvaaba AaPyaao.
"laao Aa tao tmaoo ip`yaa jovaao j jvaaba AaPyaaoººº ip`yaanao pNa jyaaro lagna ivaSao pUCao AoTlao
khoSao vaar Coººº barabarnao ip`yaaÆ"
"pPpaººº PlaIJººº tmanao baIja kao[ saara ivaYaya naqaI maLta vaat krvaaÆ"
"Aaohººº samajyaaoººº Aa[ Aoma saaorI baoTaººº tmao bao juvaainayaaAaonaI vaccao hMu Aama
baDbaD krMu tao tmao baaor tao qavaanaa jººº naao p`aoblaoma hMu AMdrnaI $mamaaM j[ caa naao
AanaMd maaNauM" khI hsamauKBaa[ ]Baa qayaa.
Aok xaNa ¹ p`krNa 5
"naa AMkla AovaMu kaM[ naqaIººº baosaaonao" Aa saaMBaLI hsamauKBaa[Ao frI hsaInao jvaaba
AaPyaao "pstaSaao²" Aa vaKto jvaaba saaMBaLI ivajya pNa Sarmaa[ gayaao. hsamauKBaa[
hsataM hsataM AMdr gayaa. bao imainaT KMDmaaM smaSaana jovaI SaaMit Cvaa[ ga[. AaKro
ivajyao pRcCa krI "tmaara maQar naqaI doKataººº" saaMBaLInao iKnna )dyao ip`yaaAo jvaaba
AaPyaao "Ao tao hMu pMdr vaYa-naI htI %yaaro j manao maUkInao caalaI ga[ººº" ip`yaanaa cahora pr
ivaYaad jao[ ivajya samaŸ gayaaoÊ "Aa[ Aoma saaorI ip`yaaººº maara pPpa pNa hMu dsa vaYa-naao
htao %yaaro j gaujrI gayaaººº"
"Aaohººº" khI ip`yaa frI caUp qa[ ga[. "tao hvao hMu inakLMuÆ mammaI maarI rah jaotI hSao"
khI ivajya ]Baao qayaao. "maoM tao tmaara GarnaI caa pIQaIººº hvao tmaaro pNa maara Garo AavavaMu
pDSao." %yaaM hsamauKBaa[ bahar Aavyaa‚ "haººº haººº Ao tao hMu pNa j$r AavaISa. tmanao
vaaMQaao na haoya tao."
"Aro AMkla‚ SauM tmao pNaººº"
"baIŸ Aok vaat Co ivajyaººº jao tmao maanavaanaa hao tao Aok rIkvaosT Co."
"Aro AMkla tmaaro hukma krvaanaao haoya rIkvaosT naih."
"Aro vaah‚ tao saaMBaLao maarao hukmaººº Aajo barabar Aok vaYa- baad ip`yaanaa mauK pr maoM
hasya Anao AanaMd jaoyaa Co. AoTlao hMu caahu CMu ko tmao ip`yaanao maLvaa raoj Aavaao." "pPpa

7

Aa SaMu baaolaao CaoÆ" hsamauKBaa[naI vaatqaI ivajya malakInao baaolyaao‚ "manao tao kao[ vaaMQaao
naqaIººº pNa"
"pNa SaMu jonTlamaonaÆ"
"pNa ip`yaanao tmaarI vaat gamaI naqaI laagatIººº" Aa saaMBaLI ip`yaa Sarmaa[nao AMdr caalaI
ga[. paotanaMu tIr inaSaana pr laagyaMu Co jao[ hsamauKBaa[ Anao ivajya baMnao hsata hsata
ivaKUTa pDyaa.
ivajya Anao ip`yaa lagaBaga drraoj maLvaa laagyaa. ivajyanaa khovaaqaI ip`yaa maInaabaonanao pNa
maLI AavaI. maInaabaona tao sauMdr Anao sauSaIla ip`yaanao jao[ KuSa qa[ gayaa. hvao Aomanaa
Anao hsamauKBaa[naa maaqaoqaI lagnanaI icaMtanaao Baar naihvat\ qa[ gayaao. ivajya Anao
ip`yaanaao Aok baIja maaTo p`oma jao[ lagna hvao inaiScat j htaM. Aama nao Aama lagaBaga
maihnaao vaItI gayaao.
Aok rivavaarnaI saaMjo maZnaa diryaa kaMzo baoza baoza ivajya Anao ip`yaa diryaa prqaI AavatI
zMDI hvaanaao AanaMd maaNaI r(a hta. baharqaI AanaMidt doKatI ip`yaanaa manamaaM GaUGavaata
diryaanaI joma ivacaaraonaa vamaL saja-[ r(a hta. 'hMu ivajyanao polaI ratnaI vaat krI d]MÆ
pNa pCI Ao manao AaTlaao j p`oma krSao ko manao CaoDI doSaoÆ' AaKro ip`yaaAo ivajyanao Aa
vaat krInao )dya hlakMu krI naaMKvaa inaNa-ya laIQaao. ip`yaaAo ivajyanao to idvasao AaoifsaqaI
naIkLyaa baadqaI la[ paotanao baohaoSa kyaa- sauQaInaI vaat khotaM sauQaImaaM ivajyanaa manamaaM maaMD
dbaavaI raKolaa ivacaarao baMQa tUTtaM joma paNaI QasaI Aavao Aoma QasaI Aavyaa. CtaM ip`yaanao
baaolataM na ATkavaI. "manao baohaoSa kyaa- baad maara naraQama baaosao maara pr baLa%kar krvaa
p`ya%na kyaao- Anao toj samayao %yaaMqaI psaar qatI maaobaa[la paolaIsa vaana AavaI phaoMcaI.
Avaava$ makana pasao karnao pak- krolaI jao[ Anao polaa bao mavaalaIAaonao drvaaja pr
]Baolaa jao[ Aomanao SaMka jta toAao ibailDMga pasao Aavyaa Anao manao ]gaarI laIQaI.”
“baIjo idvasao haoispTlamaaMqaI hMu saIQaI Garo ga[ Anao AaoifsamaaM GaNaMu kama haovaaqaI %yaaMj
raokavaMu pDyaMu Aovaa bahanaa kaZI maoM Ao vaat kao[nao krI naih, pNa tmaaraqaI Aa vaat
CupavavaI yaaogya nahaotI AoTlao maoM maaru )dya hLvaMu krI naa#yaMu. hMu jaNaMu CMu Aa vaatqaI
kdaca tmanao zosa phaoMcaI hSao pNa hvao AapNaa BaivaYyanaao inaNa-ya hMu tmaara pr CaoDMu CMu.”
ivajya Avaak qa[ gayaao. Aa bahadur s~IAo tao paotanaI AapvaItI jNaavaI dIQaI pNa hvao
Aonao paotanaI vaat koma krInao khovaI‚ Aama tao ivajya na jNaavao tao ip`yaanao Ao vaat
Kbar pDvaanaI nahaotI pNa ivajya pNa GaNaa vaKtqaI )dya pr Aa Asa( baaojao la[nao
frtao htao‚ AoTlao hvao vaat krvaa vagar CuTkao nahaotao.
"ip`yaa maaro pNa tnao Aok vaat GaNaa vaKtqaI khovaI htI." Aa saaMBaLI ip`yaanao kuth
U la
qayaMu. Ao tao ivajya hvao SaMu foMsalaao krSao Aovaa ivacaaraomaaM KaovaayaolaI htI. "ip`yaa to jo
vaat krI Ao hMu pholaoqaI jaNatao htao." Aa saaMBaLI ip`yaanaI navaa[naao par na r(ao. "SaMu
vaat krao CaoÆ pNa Ao Sakya j naqaI. Aa vaat maara nao GaTnaa sqaL pr Aavaola paolaIsa
saIvaaya kao[nao j Kbar naqaI. pCI tmanaoººº tmanao kovaI rIto Kbar pDIÆ" AaKro ivajyao
GaTsfaoT kyaao-‚ "Aa banaava banyaao %yaaro hMu %yaaM hajr htao."
"SaMuÆ tmaoººº tmao %yaaMººº pNa tmao %yaaM SaMu krtaM htaÆ"
"jao ip`yaa manao Kbar Co ko maarI Aa vaat saaMBaLI tnao maara prqaI maana GaTI jSaoººº
kdaca tMu frI paCMu maaru maaoZuM sauwa na jaoAo. pNa hvaoo Aa vaat maaro khovaI j pDSao. hMu
tnao ivanayanaI paTI-maaM maLyaao Ao pholaaMqaI j jaNatao htao. faoT-naaM rsta pr tnao pholaIvaar
jao[ %yaarqaI hMu tara p`omamaa pagala qa[ gayaao. AoTlao j tarI rah jaotao GaTnaanaa idvasao
savaarqaI tnao maLvaa hMu faMfa maartao htao. klaakaonaI p`itxaa baad AaKro tMu AaoifsanaI
bahar AavaI %yaaro frI maarI iksmato dgaao dIQaao. tMu tara baaosanaI karmaaM baozI AoTlao hMu
pNa tarI paCL ToksaImaaM Aavyaao. tmaarI karnao saumasaama galaImaaM p`vaoSata jao[
8

ToksaIvaaLao pNa samaŸ gayaao ko j$r kM[k garbaD Co. AoTlao AoNao manao mao[na raoD pr j
CaoDI dIQaao. hMu ihMmat AokzI krI galaImaaM p`vaoSyaao nao %yaaM tara ~Na baaosa nao baIja bao
pholavaanaaonao jaoyaa. paMca jNanao jao[ hMu gaBarayaao‚ manao qayaMu ko hMu vaccao pDISa tao pNa
Aa paMcanao tao naih phaoMcaI Saku. AoTlao AaKro Drnaa maayaa- na CUTko maoM pICohz krIººº
Aa[ Aoma saaorI ip`yaaººº pNa hMu ivavaSa htaoººº"
ip`yaa Aa AaGaat sahna na krI SakIººº "basa² hvao AagaL kaM[ na baaolata." AaTlaMu
khota ip`yaa ]BaI qa[ ga[. “Aok s~I‚ jonaI pasao tmao p`omanaao Aokrar krvaa j[ rhyaa
Caoººº Aonaa pr baLa%kar jovaMu ihcakarMu kR%ya qavaanaMu Co‚ Ao jaNata haovaa CtaM tmao kaM[
j na kya-uÆ iQakkar Co tmaarI mada-MnagaI pr." ivajya ip`yaa saamao AaMK na maoLvaI Sakyaao.
naIcaa maaoZo AoNao paotanaao bacaava krvaa p`ya%na kyaao-. "pNaººº ip`yaaººº"
"maaro kaM[ naqaI saaMBaLvaMu. ip`yaanaI AaMKmaaM AEau AavaI gayaa. hMu tao tmaarI hMufmaaM
AaKI ijMdgaI ivatavavaanaao inaNa-ya krI caukI htI. pNa tmaara jovaa Drpaok maaNasa saaqao
ijMdgaI ivatavavaa krtaM hMu kMuvaarI rhovaanaMu psaMd krISa. Aaj pCI manao maLvaanaI ko faona
krvaanaI ihMmat na krta." rDmasa Avaajo ip`yaa JDpBaor ivajyaqaI dUr caalaI ga[. ivajya
na kaM[ baaolaI Sakyaaoººº na ]Baao qa[ paotanaa ŸvanaqaI hMmaoSaaM maaTo dUr jtI p`oyasaInao
ATkavaI Sakyaaoººº iknaaranaI maaTInao GaDI bao GaDI BaoTInao paCa frI jta samaud/naaM maaojanao
naIrKtao r(ao. manamaaM Aok j ivacaar caalau htaoººº ‘Ao xaNao Aa dgaabaaj mananaI vaat
na maanata idlanaao paokar saaMBaLI Ao gaMuDaAao pr hMu tUTI pDyaao haot taoÆ kdaca hMu Aajo
Ÿvatao na haotººº kdacaººº’

(C) 2004 Aimat prIK
http://www.amittparikh.com
Email: amitt.parikh@gmail.com

9