Ekuilibri Kimik

Kapitulli 6
1

Tematikat
1. Ekuilibri Kimik 2. Konstantja e Ekuilibrit 3. Menyra e zgjidhjes se ushtrimeve per ekuilibrin kimik 4. Parimi “Le Châtelier” 5. Efektet qe ndikojne ne ekuilibrin kimik

2

Ekuilibri Kimik
• Ekuiliber – balancimi i dy proceseve, njeri nga te cilet eshte i kunderti i tjetrit

3

Ekuilibri Kimik
• Ekuiliber Kimik – nje gjendje dinamike ku koncentrimi i te gjithe reagenteve dhe produkteve mbetet konstant

4

Sistemi më i thjeshtë i në ekuilibër H2 2 H • Eksperimentet tregojnë se katrori i trysnisë pjesore të hidrogjenit atomik i pjesëtuar me trysninë pjesore të hidrogjenit molekular është konstant në një temperature të dhënë. • Ky raport quhet konstante e ekuilibrit të reaksionit në kushtet e dhëna të temperaturës: ( PH ) 2 Kp = ( PH 2 ) Konstantja e ekuilibrit mund të shprehet edhe [H ]2 Kc = [ H 2] = konstantja e ekuilibrit në përqendrim molar 5 .

Ekuilibri kimik arrihet kur: • • Shkalla e reaksioneve te kundert eshte e njejte Koncentrimi i reagenteve dhe produkteve mbetet konstant Ekuiliber Fizik H2O (l) H2O (g) Ekuiliber Kimik N2O4 (g) 2NO2 (g) 6 .Ekuilibri eshte nje gjendje ku nuk verehen ndryshime me kalimin e kohes.

ne temperature ambjenti zberthehet ne komponim ngjyre kafe NO2: N2O4(g) → 2NO2(g).Koncepti i Ekuilibrit • Komponimi pa ngjyre i ngrire N2O4. koncentrimi i te gjitha substancave eshte konstant. ka mundesi qe dy molekula NO2 lidhen per te formuar N2O4. • Mbas nje fare kohe. • Ekuilibri kimik eshte pika ne te cilen shkalla e reaksionit te drejte barazohet me shkallen e reaksionit te zhdrejte. 7 . ngjyrat ndalojne se ndryshuari dhe kemi nje perzjerje N2O4 dhe NO2. – Ne fillim te reaksionit. Ne kete pike. nuk ka NO2 keshtu qe reaksioni i kundert (2NO2(g) → N2O4(g)) nuk ekziston. • Duke perdorur modelin e perplasjes midis grimcave : – Ndersa formohet NO2.

Koncepti i Ekuilibrit • Ndersa substanca ngrohet. • • • N2O4(g) 2NO2(g) 8 . fillon zberthimi : N2O4(g) → 2NO2(g) Kur krijohet mjaftueshem NO2. ai mund te reagoje per te formuar N2O4: 2NO2(g) → N2O4(g) Ne ekuiliber. sa N2O4 reagon per te formuar NO2 po aq NO2 reagon per te riformuar N2O4 Shigjetat e dyfishta tregojne proces dinamic.

– Kur [A] dhe [B] jane konstante.Koncepti i Ekuilibrit Ndersa reaksioni perparon – [A] zvogelohet ne nje konstante. arrihet ekuilibri. A B 9 . – [B] rritet nga 0 ne nje konstante.

10 .

11 . i drejte dhe i zhdrejte. ndodhin te dy reaksionet.Koncepti i Ekuilibrit • Nderkohe qe sistemi i afrohet ekuilibrit. • Ne ekuiliber. reaksionet e drejte dhe i zhdrejte vazhdojne ne te njejten shkalle.

12 .Nje sistem ne ekuiliber N2O4 (g) 2NO2 (g) Kur arrihet ekuilibri. sasia e secilit reagent dhe produkt mbetet konstante.

Kur Q < Keq tentohet djathtas (drejt produktit) Kur Q > Keq tentohet majtas (drejt reagentit) 13 .

por ne te njejten shkalle) 14 . Te dy reaksionet ndodhin. (Shenim: nuk dmth qe koncentrimet jane te barabarta.Ekuilibri Dinamik Nje ekuiliber eshte Dinamik CH4(g) + H2O(g) CO(g) + 3H2 (g) Sasite e produkteve dhe reagenteve jane konstante. por jane konstante.

ato reagojne deri sa arrihet nje sasi konstante e reagenteve dhe produktit = ekuiliber. por ne te njejten shkalle i konsumohet (reaksioni i zhdrejte). • Ekuilibri eshte dinamik krijohet vazhdimisht produkt (reaksioni i drejte). 15 .Ekuilibri Dinamik • Sapo shtojme nje reagent ose produkt.

Pershkrimi i Ekuilibrit N2O4 (g) • Reaksioni i drejte : N2O4 (g) ⎯⎯→ 2 NO2 (g) Ritmi = kd [N2O4] 2 NO2 (g) • Reaksioni i zhdrejte : 2 NO2 (g) ⎯⎯→ N2O4 (g) Ritmi = kzh [NO2]2 16 .

Konstantja e Ekuilibrit • Ne ekuiliber Ritmid = Ritmizh kd [N2O4] = kzh [NO2]2 • Duke e rishkruar kemi: kd [NO2]2 = kzh [N2O4] 17 .

Konstantja e Ekuilibrit Raporti i konstanteve te ritmit te reaksionit eshte konstant ne nje temperature te caktuar [NO2]2 kd Keq = = kzh [N2O4] 18 .

Konstantja e Ekuilibrit • Pergjithesojme shprehjen aA + bB cC + dD • Konstantja e ekuilibrit do te behet [C]c[D]d Kc = [A]a[B]b 19 .

Konstantja e Ekuilibrit Per shkak se presioni eshte proporcional me koncentrimin ne nje ambjent te mbyllur per gazet shprehja mund te behet: (PC)c (PD)d Kp = (PA)a (PB)b 20 .

Marredheniet midis Kc dhe Kp • Per gazin ideal kemi: PV = nRT • Duke e rregulluar. kemi: n P= RT V 21 .

lidhja midis Kc dhe Kp behet: Kp = Kc (RT)∆n Ku ∆n = (molet e produktit te gazte) − (molet e reagentit te gazte) 22 .Marredheniet midis Kc dhe Kp Duke zvendesuar ne shprehjen per Kp per cdo substance.

• Anasjelltas. • Nese K >> 1.Madhesia e Konstantes se Ekuilibrit • Konstantja e ekuilibrit. 23 . K. sa me e madhe K aq me shume ka produkte prezent ne ekuiliber. eshte raporti i produkteve me reagentet. sa me i vogel K aq me shume reagent ka prezent ne ekuiliber. • Nese K << 1. atehere produktet dominojne ne ekuiliber dhe ekuilibri shtrihet djathtas. • Prandaj. atehere reagentet dominojne ekuilibrin dhe ekuilibri shtrihet majtas.

• Nese K << 1. reagenti predominon. reaksioni eshte ne favor te produktit.Çfare nenkuptohet me vleren K? • Nese K >> 1. 24 . reaksioni eshte ne favor te reagentit. produkti predominon.

212 • Konstantja e ekuilibrit per reaksionin ne nje drejtim eshte e anasjellte me konstanten e ekuilibrit ne drejtimin e kundert Kdrejt = (Kzhdrejtë)-1 25 .Madhesia e Konstantes se Ekuilibrit • Megjithate.72 Kc = [NO 2 ]2 0. 2NO2(g) N2O4(g) [N 2O4 ] = 1 = 4.

Pse? 26 . nuk verehet qe sasia e CO2 te varet nga sasite e CaO dhe CaCO3. • Marrim ne konsiderate: CaCO3(s) CaO(s) + CO2(g) – eksperimentalisht. ekuilibri eshte homogjen. • Nese nje ose me shume reagente ose produkte jane ne faza te ndryshme. ekuilibri eshte heterogjen.Ekuilibri Heterogjen • Kur te gjithe reagentet dhe produktet jane ne nje faze.

Ekuilibri Heterogjen Marrim ne konsiderate: CaCO3(s) CaO(s) + CO2(g) ( PCaO )( PCO 2) ( PCaCO 3) Kp = 27 .

Ekuilibri Heterogjen CaCO3(ng) dhe CaO(ng) = substanca te pastra te ngurta • Si rrjedhim janë konstante – trysnitë e avullit te tyre PCaCO3 dhe PCaO – densiteti – masa molare CaCO3(s) CaO(s) + CO2(g) • Injorojme presionet dhe koncentrimet e lengjeve dhe trupave te ngurte te paster ne ekuilibrin e substancave te pastra. Kc = [CO2] 28 .

Llogaritja e Konstantes se Ekuilibrit Hapat qe duhet te ndjekim : – – Shkruajmë barazimin kimik të reaksionit. – Zgjidhim ekuacionin algjebrik të përftuar kundrejt X-it. – Llogaritim ndryshimin e përqëndrimit ose të trysnisë për secilin reagent ose produkt tjetër në varësi të X-it dhe të koeficientëve stekiometrikë të barazimit të reaksionit. 29 . Shkruajmë ekuacionin e konstantes së ekuilibrit për reaksionin duke shenuar me K konstanten e ekuilibrit – Shënojmë me X ndryshimin e përqëndrimit ose të trysnisë për njërin reagent ose produkt. – Zëvendësojmë përqëndrimet e ekuilibrit në shprehjen e konstantes K.

Në fillim Ndryshimi Në ekuilibër A ↔ 1. Llogaritni përqëndrimet e ekuilibrit ? • Zgjidhje: A ↔ 2B + C X → uljen e përqëndrimit të A deri kur vendoset ekuilibri.6 mol2 L-2 në një temperaturë konstante.00 + 2x 2x C 0.Shembulli 6.1: Konstantja e ekuilibrit për reaksionin A ↔ 2B + C është 25. Reaksioni fillon kur përqëndrimi i reagentit A është 1 M dhe përqëndrimet e produkteve janë zero.00 +x x 30 .00 -x 1. Pas pesë minutash reaksioni arrin ekuilibrin.00 – x 2B + 0.

[B] = 2x = 1.110 M.890 = 0. por me të njëjtën konstante ekuilibri 31 .00 − x] Përafrimet e njëpasnjëshme japin x = 0.78 M [C] = x = 0.890 M. Përqëndrimi i A është: 1.[ B] 2 [C ] Kc = ose [ A] [2 x] 2 [ x] 25.890 M Nese shtohet një sasi e reagentit? Rivendoset një ekuilibër i ri me përqëndrime të ndryshme.6 mol2 L-2 = [1.000 – 0.

32 . ndihmon ne rirregullimin e ekuilibrit ne trupit CO2:H2CO3.Faktoret qe ndikojne ne Ekuiliber Koncentrimi • Frymemarrje e thelle pas nje ushtrimi qe kerkon energji. duke mbajtur koncentrimin e acidit ne gjak ne nje diapazon te sigurt.

oksidi i azotit eshte gaz me ngjyre kafe.Faktoret qe ndikojne ne Ekuiliber Temperatura • Tetraoksidi i diazotit eshte gaz pa ngjyre. 33 . ne te djathten ne pjate me akull. Shishja laboratorike ne te majte ndodhet ne pjate me uje te nxehte.

Faktoret qe ndikojne ne Ekuiliber Presioni • Presioni ndikon ne perzjerjen ne ekuiliber azot. hidrogjen dhe amonjak 34 .

35 . atëhere ekuilibri kimik zhvendoset në mënyrë të tillë që të kundërshtojë ndryshimin e bërë dhe të vendosë një gjendje të re ekuilibri. ndryshon ndonjë prej faktorëve që ndikojnë ekuilibrin. Në qoftë se në një sistem që ndodhet në ekuilibër. do të ndodhin ndryshime të tilla që ai të arrijë një gjendje të re ekuilibri.Parimi Le Châtelier Parimi Le Chatelier : Nëse prishet ekuilibri i një sistemi.

36 .Parimi Le Châtelier Kur ndryshojme perqendrimin e reagentit ose te produktit • Reagentët → Produktet Zhvendosje djathtas • Reagentët ← Produktet Zhvendosje majtas • Reagentët ↔ Produktet Nuk ka zhvendosje. Ekuilibri ruhet.

për kushte të dhëna temperature e trysnie.Procesi Haber • Reaksionet e ekuilibrit në fazë të gaztë kanë rëndësi të madhe në kiminë industriale • Procesi Haber është bazuar në ekuilibrin e mëposhtëm: N2 (g) + 3 H2(g) ↔ 2 NH3(g) • Për shkak se në anën e djathtë ka më pak mole gazi se sa në anën e majtë. vëllimi që zënë produktet është më i vogël nga vëllimi që zënë reagentët. • Për këtë arsye rritja e trysnisë => zhvendoset ekuilibrit djathtas – ndihmon në prodhimin e amoniakut 37 .

38 . • Sistemi duhet te konsumoje H2 dhe prodhoje produkte deri ne nje ekuiliber te ri. [H2] dhe [N2] do te ulen. • Prandaj. sistemi duhet te pergjigjet duke kundervepruar per H2 e shtuar (nga Le Châtelier).Parimi Le Châtelier Ndryshimi i perqendrimit te reagenteve ose produkteve N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g) • Nese shtojme H2 ndersa sistemi eshte ne ekuiliber. ndersa [NH3] do te rritet.

Parimi Le Châtelier Ndryshimi i perqendrimit te reagenteve ose produkteve • Azoti dhe hidrogjeni qe nuk kane reaguar riciklohen me gaz te ri N2 dhe H2. • Sasia e ekuilibrit te amoniakut optimizohet sepse produkti (NH3) vazhdimisht largohet dhe reagentet (N2 dhe H2) shtohen vazhdimisht. 39 . Efektet e Volumit dhe te Presionit • Ndersa volumi ulet. presioni rritet. • Parimi Le Châtelier: nese presioni rritet. sistemi do te reagoje ndaj rritjes.

sistemi do te leviz ne ate menyre qe te reagoje ndaj shqetesimit. sasia e amonjakut prezent rritet. • Ndersa temperatura ulet. • Parimi Le Châtelier: nese nje sistem ne ekuiliber shqetesohet.Parimi Le Châtelier • Marrim ne konsiderate reaksionin e formimit te amonjakut N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g) • Ndersa presioni rritet. 40 . sasia e amonjakut rritet.

Parimi Le Châtelier Ndryshimet e perqendrimit te reagenteve ose te produkteve 41 .

• Nje rritje e presionit favorizon drejtimin qe ka me pak mole te gazit.Parimi Le Châtelier Efektet e Volumit dhe te Presionit • Sistemi zhvendoset ne drejtim te largimit te gazeve dhe uljes se presionit.146 atm 1 Tregon se ekuilibri i zhvendosur majtas (0. Marrim ne konsiderate N2O4(g) 2NO2(g) Në 25oC konstantja Kp = 0. presioni nuk ka efekt. • Ne nje reaksion me te njejtin numer molesh produkte dhe reagente.146 ≈ 6 ) ose trysnia/nr i moleve N2O4 > trysnia/ nr i moleve NO2 42 .

86 atm 43 .146 atm 2 NO2 (g) 0 atm + 2x 2x Në fillim Ndryshimi Në ekuilibër Kp = (2 x) 2 (2.57 atm -x 2.57 atm.146 atm Zgjidhje: Shkruajmë barazimin kimik N2O4(g) ↔ 2 NO2(g) Kp = p 2 NO2 pN 2 O4 = 0.57 − x) x = 0.28 atm PNO2 = 0.578 atm trysnia totale = 2. Llogaritni trysnitë e ekuilibrit për reagentët dhe produktet.57 – x = 0. Në të futet N2O4 i pastër trysnia e të cilit në enë është 2. Më pas trysnia fillon të rritet. N2O4 (g) ↔ 2.146 atm Shënojmë me x zvogëlimin e trysnisë për N2O4.289 atm PN2O4 = 2. sepse formohet NO2. si dhe trysninë totale. Kp = 0.Shembulli : Një enë qelqi e mbyllur mbahet në 25 oC.

• Per nje reaksion endotermik. duke shtuar nxehtesi favorizohet reaksioni i kundert. ∆H < 0 dhe nxehtesia mund te konsiderohet nje produkt. duke shtuar nxehtesi favorizohet reaksioni i drejte. – nese ∆H < 0. ∆H > 0 dhe nxehtesia mund te konsiderohet nje reagent. 44 . • Per nje reaksion ekzotermik. • Duke shtuar nxehtesi (psh. duke nxehur enen) favorizohet reagenti ose produkti : – nese ∆H > 0.Parimi Le Châtelier Efekti i ndryshimit te Temperatures • Konstantkja e ekuilibrit varet nga temperatura.

eshte blu. Eksperimentet jane bere me Cr(H2O)6(aq) + 4Cl-(aq) per te cilin ∆H > 0 CoCl42-(aq) + 6H2O(l) – Co(H2O)62+ eshte roze. 45 . ftohja favorizon reaksionin e drejte. CoCl42. favorizohet zvogelimi : – nese ∆H > 0. ftohja favorizon reaksionin e kundert. – nese ∆H < 0. ftohje e enes).Parimi Le Châtelier Efekti i ndryshimit te Temperatures • Duke larguar nxehtesi (psh.

Parimi i Tretshmerise se Produktit • Nje tjeter situate ekuilibri vendoset kur produktet jane lehtesisht te tretshem • Ksp eshte konstantja e tretshmerise se produktit • Ksp mund te gjendet ne tabela te vecanta per temperature te caktuar • Mqse produkti eshte i ngurte ne anen e majte. vetem produktet (jone) perfshihen ne shprehjen e Ksp 46 .

Parimi i Tretshmerise se Produktit Shembull: Gjeni koncentrimin e joneve te pranishem ne florurin e kalciumit (ne uje) dhe tretshmerine molare.68 X 10 -4 47 . pastaj [F-] = 2x [x] [2x]2 = 2 X 10 -10 4x3 = 2 X 10 -10 x3 = 5 X 10 -11 x = 3. Zgjidhje: CaF2(s) --> Ca+2 + 2 FKsp = [Ca+2] [F-]2 = 2 X 10 -10 If x = [Ca+2 ].37 X 10 -4 Tretshmeria e CaF2 = 3.68 X 10 -4 [Ca+2 ] = x = 3.68 X 10 -4 [F-] = 2x = 7.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful