You are on page 1of 4

Երբ Մանանայից ինձ առաջարկեցին ամսագիր այս համարի համար գրել մանկական

հեռուստաեթերի մասին, փորձեցի փնտրել մարդկանց, ովքեր մասնագիտացած են
մանկական եթերում: Պարզվեց, որ Հայաստանում հատուկ մասնագետներ չկան:
Փոխարենը Մանանայի գրադարանից վերցրի մի շատ օգտակար գիրք` “The media
Diet for Kids”, (“Մեդիա դիետա երեխաների համար”), որից էլ օգտվել եմ: Գրքի
հեղինակները երկու բրիտանացիներ են, ովքեր մանրամասն հետազոտություններ են
իրականացրել “դիետան” կազմելուց առաջ: Զրուցել եմ նաև հոգեբան խաչատուր
Գասպարյանի հետ:

Էկրանային սովով են տառապում ժամանակակից
երեխաները, -ասում են մասնագետները: Նույնը կասեն նաև
նրանց ծնողներից շատերը: “Մեր երեխաները սոսնձված են
հեռուստացույցին ու համակարգիչին, բակ չեն գնում, գիրք
չեն կարդում” և այլն: Որոշ ընտանիքներում մայրիկներն են
խիստ, ու հաճախ բղավում “Անջատեք այդ հեռուստացույցը
վերջապես”, այլ ընտանիքներում էլ հայրիկները,
պատասխանը բոլոր դեպքերում նույնն է. “Լավ էլի մամ, մի
քիչ էլ խաղամ” կամ “Լավ էլի մամ, մի քիչ էլ նայեմ”: Այլ
երկրների մասին գրել չենք կարող, բայց Հայաստանում կա
մի առանձնահատկություն, հաճախ երեխաների սիրելի
հեռուսատասերիալները նաև ծնողների սիրած
հեռուստասերիալներն են, օրինակ “Արմենիա” որոշ
հեռուստասերիալներ, կամ “Շանթ” հեռուստաընկերության.
ողջ ընտանիքն է սիրով նայում նույն ֆիլմը կամ հաղորդումը,
թղջ ընտանիքով, դասարանով ու բարեկամներով էլ սկսում
են մեջբերել ծիծաղելի հատվածներն ու ուրախանալ: Չէ որ
սերիալը համ հայերեն է, (երեխաների համար թարգմանելու
կաիրք չկա), համ էլ շատ հարմար է (ավելի լավ չի սսկված
հեռուստացույց նայեն, քան աղմկեն ու վիճեն):

“Երեխաները շատ զգայուն և հասարակության
ամենաանպաշտպան շերտն են, հաճախ մենք մտածում ենք,
որ նրանք շատ բան չեն հասկանում ու նրանց
ներկայությամբ հարցեր ենք քննարկում, հաղորդումներ
դիտում, որ կարող են նրանց վնասել”, -ասում է հոգեբան
Խաչատուր Գասպարյանը: “Մեդիա դիետա երեխաների
համար” գրքում մի հսկա գլուխ նվիրված է էկրանների,
այսինքն հեռուստատեսության ու խաղեիր բացասական
ազդեցություններին, այստեղ երկար այդ մասին չենք գրի,
թողնում ձեր երևակայությանը, միայն` մի օրինակ հոգեբանի
աշխատանքային պրակտիկայից այն մասին, թե ինչ
ազդեցություն է ունեցել հեռուսատասերիալը երախայի վրա:
Խաչատուր Գասպարյանը ասաց, որ բոլովին վերջերս նրա
մոտ բերել են մի երեխայի, ով, դիտելով “Որբեր”
հեռուստասերիալը, որոշել է ինքնասպանության գործել և
փորձել է: “Որբերի” հեղիանակի մտքով էլ չէր անցնի նման

որ երեխան ողջ շաբաթ ուտի նույն կերակուրը. որ իրենց երեխան այդպիսին չի. նախ երեխան կտրվում է իրականությունից. երկրորդ` երեխաները ֆիլմերից ու հաղորդումներից սովորում են վարքի մոդելներ. թե ինչ են ուտում իրենց երեխաները. չեն տա երեխաներին թթված ճաշ կամ չեն առաջակի խմել ալկոհոլ. ինչ ինտերնետային կայքեր այցելում և այլն: Մինչև 12 տարեկան երախաների սենյակներում չպետք է լինեն համակարգիչներ կամ հեռուստացույցեր: Խորհուրդ չի տրվում թույլ տալ երեխային դիտել հեռուստացույց ուտելիս: . ինչ օգտակար է ու անհրաժեշտ առողջությանը: Գրքի հեղիանկներն ասում են. ծնողները պիտի կարողանան ուղորդել երեխաներին. որ երեխան ուտի բանջարեղեն. որը հետագայում իրենց համար կարող է դառնալ գործածական ձև”: “Մեդիա դիետա երեխաների համար” գրքի հեղինակները ծնողների ուշադրություն հրավիրում են մի փաստի վրա. կպնդեն. գրում են. որ երեխան անցկացնում է էկրանի դիմաց` նվազեցնելով այն մինչև երկու ժամ: Դիետայի առաջին փուլը ունի մի շարք ոսկե կանոններ. որ նույն սկզբունքը պիտի գործի նաև ժամանցն անցկացնելու ձևերը ընտրելիս. որ այսօր. ինչպես սկսել մեդիա դիետան: Գրքի հեղինակներ նախ առաջարկում են կրճատել այն ժամաքանակը. թե ինչ են խաղում կամ դիտւոմ երեխաները. բայց ֆիլմի հնարավոր ազդեցությունները շատ տարբեր են ու լայն: Հոգեբանը ընդհանրացնելով նշում է. որոնք ներկայացնում ենք ձեզ: Ծնողները պետք է միշտ հետևեն. երբ շուրջդ ամենուր երեխաների համար գայթակղիչ էկրաններ են. հետևել նրանց և այլն: Եվ այսպես. նշում են. կաթնեղեն ու այն ամենը. որ առողջ հոգեկան աշխարհ ունի և այլն. հաստատ թույլ չեն տա. որ բոլոր ծնողները հիմնականում հետևում են.բան երևի: Հիմա շատրն էլ գուցե կարդան հոգեբանի ասածն ու մտածեն. “Հեռուստատեսության ու համակարգչային խաղերի բացասական հիմնական ազդեցությունները երկուսն են.

այսինքն միայն նրանց` էկրանի դիմաց անցկացրած ժամերը կրճատելը քիչ է. կրթելու ամենալայն հնարավորություններն է տալիս ծնողներին: Այս փուլի գործնական հաջորդ քայլը հենց ֆիլմերի ու հաղորդումներ ընտրությունն է: Հայկական հեռուսատաալիքների դեպքում ընտրելու հնարավորությունը նեղ է. որ երեխայի` էկրանի դիմաց անցկացրած ժամերը ոչ թե կորուստ լինեն. սպորտ. պարզապես ծնողների ու խնամակալների կողմից պահանջում են որոշակի ժամանակ ու երևակայություն… Ավարտելով`միայն մեկ հավելում. որտեղ վաճառում են հազար ու մի ֆիլմեր ու մուլտֆիլմեր. բայց ամենուր կան խանութներ. “Երեխայի համար պետք է նախ ծնողները հաճախ ընթերցեն հեքիաթներ ու պատմություններ. որ դիտում է: Գիրքը ծնողների ուշադրությունը հրավիրում է փաստի վրա. ու կարելի է ընտրել ամենհետաքրքիր ու օգտակար մեդիա արտադրանքը: Երրորդը երխայի համար այլընտրանքներ ստեղծելու փուլն է: Երխան ամեն դեպքում պետք է ինչ-որ կերպ լցնի իր ժամանակը. ծնողները հաճախ են գանգատվում. որ մեդիան նաև դրական ազդեցություն ունենալու. էլ ինչի պիտի գիրք կարդան որ”: “Մեդիա դիետա երեխաների համար” գիրքը նշում է բոլորին հայտնի մի եղանակ. հետո հաճախ արդարացնում են երխաներին` ասելով. պետք է որակ ապահովել: Այս փուլում կարևոր է լավ վերլուծել. ընտանի կենդանի և այլն: Այս տարբերակները հայտնի են բոլոր ծնողներին. հոբիներ. որ ծնողները փորձեն այնպես անել. թե ինչ է ստանում ու սովորում ձեր երեխան այն հաղորդումներից ու ֆիլմերց. ընտրեն ամենահետաքրքրի ու գունեղ գրքերը. “Դե էնքան հետաքրքիր բան կա. որ երեխաները գիրք չեն կարդում. որպեսզի ժամանակի ընթացքում նրանց մեջ զարգանա այդ այդքան օգտակար սովորությունը”: .Գրքում բոլոր ոսկե կանոները բացատրված ու հիմնավորված են մասնագետների կողմից: Դիետայի երկրորդ փուլը կայանում է նրանում. այլ օգտակար. մեդիա դետայի հեղինակները առաջարկում են մի քանի տարբերակներ` երաժշտություն.

.Yester Sahakyan.