ΠΟΡΣΡΔΣΑ ΠΟΙΗΣΩΝ

Ν. ΚΑΒΒΑΓΙΑ΢

31

32

Νίθνο Καββαδίαο

«Θα κείλω πάληα ηδαληθόο θη αλάμηνο εξαζηήο

ηωλ καθξπζκέλωλ ηαμηδηώλ θαη ηωλ γαιάδηωλ πόληωλ,
θαη ζα πεζάλω κηα βξαδηά, ζαλ όιεο ηηο βξαδηέο,
ρωξίο λα ζρίζω ηε ζνιή γξακκή ηωλ νξηδόληωλ.»

33

34

ΝΙΚΟ΢ ΚΑΒΒΑΓΙΑ΢
Γλωρίδω θάηη, ποσ κπορούζε, βέβαηα, λα ζας ζώζεη.
Εγώ ποσ δε ζας γλώρηζα ποηέ ...; Σθεθηήηε ...; Εγώ.
Έλα θαράβη ...; Να ζας πάρεη, Καίζαρ ...; Να κας πάρεη ...;
Έλα θαράβη, ποσ ποιύ καθρηά ζα η' οδεγώ.

Νίθνο Καββαδίαο ! Ο πνηεηήο ηεο ζάιαζζαο , πνπ κε ην έξγν ηνπ έδσζε άιιε δηάζηαζε
ζηε ζαιαζζηλή καο πνίεζε. Παξόιν πνπ επεξεάδεηαη από ηνλ Καξπσηάθε θη όιε ηελ
απαηζηόδνμε , απνπληθηηθή ζέαζε ηεο δσήο πνπ εθείλνο δηακνξθώλεη , θαηαθέξλεη λα βξεη
δηέμνδν κε θνζκνπνιίηηθα κπνιηάζκαηα , απνηππώλνληαο έλα αλαλεσκέλν εθθξαζηηθά
πνηεηηθό ιόγν , απνιύησο ηδηαίηεξν.
« Ζ εκθάληζή ηνπ δελ είρε ηίπνηε ην πνηεηηθό . Ούηε ραίηε νύηε κνπζηάθηα λ΄αλεκίδνπλε
ζηνλ αέξα .Ούηε πίπα θπζηθή πξνέθηαζε ηνπ εαπηνύ ηνπ , νύηε ύθνο βαζπζηόραζην .
Μεηξίνπ αλαζηήκαηνο, θνξνύζε ζρεδόλ πάληα , έλα ζθνπθάθη ζην θεθάιη ηνπ πνπ έθξπβε ηε
γλσζηή θαιαθξίηζα ηνπ …΢αλ έθηαλεο όκσο ζηα κάηηα … εθεί αδύλαηνλ λα γειηόζνπλ:
κάηηα όιν επαηζζεζία, όιν θιόγα , κάηηα πνηεηή . »
Ζ ζάιαζζα , ην θαξάβη , ην ζσζίβην ηνπ εζσηεξηθνύ ηνπ θόζκνπ , ε ειεπζε ξία ηνπ
ηαμηδηνύ, αξθνύλ γηα λα θάλνπλ ηνλ θαζέλα λα νκνινγήζεη ( θαλεξά ή θξπθά ) « είκαη θη
εγώ κέζα κνπ Καββαδίαο . ΢ηα κέξε πνπ πήγε πήγα θη εγώ…ή ζάζεια λα πάσ ».

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ο Νίθνο Καββαδίαο γελλήζεθε ζηηο 11 Ηαλνπαξίνπ 1910 ζην Νίθνιζθη Οπζνπξίζθη, κηα
επαξρηαθή πόιε ηεο πεξηνρήο ηνπ Χαξκπίλ ζηε Μαληδνπξία, από γνλείο Κεθαιινλίηεο,. ΢’
απηή ηε κηθξή Ρσζηθή πόιε, γελληνύληαη θαη άιια δπν παηδηά: ε Σδέληα (Δπγελία) θη ν
Μήθηαο (Γεκήηξεο). Ο παηέξαο Χαξίιανο Καββαδίαο δηαηεξνύζε γξαθείν γεληθνύ εκπνξίνπ
δηαθηλώληαο κεγάιεο πνζόηεηεο εκπνξεπκάησλ κε θύξην πειάηε ηνλ ηζαξηθό ζηξαηό.
Σν 1914, κε ηελ έθξεμε ηνπ Πνιέκνπ, ε νηθνγέλεηα έξρεηαη ζηελ Διιάδα θη εγθαζίζηαηαη
ζην Αξγνζηόιη, ελώ ν παηέξαο επηζηξέθεη ζηηο επηρεηξήζεηο ηνπ ζηε Ρσζία, όπνπ
θαηαζηξέθεηαη νηθνλνκηθά. Γπξίδεη θαη πάιη ζηελ Διιάδα ην 1921, ηζαθηζκέλνο θαη αλίθαλνο
λα πξνζαξκνζζεί ζηελ ειιεληθή πξαγκαηηθόηεηα.
Μεηά ην Αξγνζηόιη, ε νηθνγέλεηα εγθαζίζηαηαη ζηνλ Πεηξαηά.
Ο Καββαδίαο πεγαίλεη ζην Γεκνηηθό θη είλαη ζπκκαζεηήο κε ην Γηάλλε Σζαξνύρε.
Γηαβάδεη Ηνύιην Βεξλ θαη δηάθνξα βηβιία πεξηπέηεηαο. ΢ην Γπκλάζην γλσξίδεηαη κε ην
ζπγγξαθέα θαη ηαηξό ηνπ Πνιεκηθνύ Ναπηηθνύ Παύιν Νηξβάλα. Γεθανθηώ εηώλ, αξρίδεη λα
δεκνζηεύεη πνηήκαηα ζην πεξηνδηθό ηεο Μεγάιεο Διιεληθήο Δγθπθινπαίδεηαο κε ην
ςεπδώλπκν Πέηξνο Βαιράιαο.

35

Σειεηώλνληαο ην Γπκλάζην, δίλεη εμεηάζεηο ζηελ Ηαηξηθή ΢ρνιή. Όκσο ηελ ίδηα πεξίνδν
πεζαίλεη ν παηέξαο ηνπ θαη αλαγθάδεηαη λα εξγαζηεί ζε λαπηηθό γξαθείν. ΢πλερίδεη όκσο λα
ζπλεξγάδεηαη κε δηάθνξα θηινινγηθά πεξηνδηθά.
Σν Ννέκβξην ηνπ 1928, ν Καββαδίαο βγάδεη ην πξώην ηνπ λαπηηθό θπιιάδην σο
"λαπηόπαηο" θαη κπαξθάξεη ηνλ επόκελν ρξόλν ζην θνξηεγό "Άγηνο Νηθόιανο".
Μέρξη ηε δεθαεηία ηνπ 60, όινη νη έθεβνη έβγαδαλ λαπηηθό θπιιάδην. "Να ππάξρεη". Δίρα θη
εγώ έλα ηέηνην.
Σν ηαμίδη ε ζάιαζζα ήηαλ ην όλεηξό ηνπ
Σειηθά κπαξθάξεη θαη γηα κεξηθά ρξόληα (1930- 1936 ) γπξίδεη πίζσ κνλίκσο
ηαιαηπσξεκέλνο θαη αδέθαξνο... Ζ αλέρεηα ηνλ θάλεη λ' απνθαζίζεη λα πάξεη ην δίπισκα ηνπ
αζπξκαηηζηή. ΢ηελ αξρή ζθεθηόηαλε λα γίλεη θαπεηάληνο, κα ηα ρξόληα είραλ πεξάζεη, ηα είρε
θάεη ε ιακαξίλα, θαη ην δίπισκα ηνπ Αζπξκαηηζηή ήηαλ ν κόλνο ζύληνκνο θαη αμηνπξεπήο
δξόκνο γηα ηα θαξάβηα.
΢πρλά « κηινύζε κεησηηθά γηα ηνλ εαπηό ηνπ γηα λα πξνθαηαιάβεη ηνλ άγλσζην
ζπλνκηιεηή ηνπ. Γηα ηελ ίδηα αηηία, όηαλ δηαηζζαλόηαλε πσο θάπνηνο ζα κπνξνύζε λα ηνπ
θεξζεί άζρεκα, θακηά θνξά απεηινύζε: “Δγώ είκαη θέξαην βεξληθσκέλν”. Αιιά ήηαλ άθαθνο
ζαλ αξλί. Γη απηό θαη ηνλ αγαπνύζαλ όινη όζνη ηνλ γλώξηδαλ. Γηα ηνλ ίδην ιόγν ν Καββαδίαο
είρε πνιινύο γλσζηνύο, αιιά ιίγνπο θίινπο» αλαθέξεη ν θίινο ηνπ Ρ. Καπάηνο .
Σν 1933 εθδίδεη ηελ πνηεηηθή ζπιινγή « Μαξακπνύ » , πνπ έγηλε δεθηή κε ελζνπζηαζκό.
Από ην 1934, ε νηθνγέλεηα κεηαθνκίδεη από ηνλ Πεηξαηά ζηελ Αζήλα. Σν ζπίηη ηεο γίλεηαη
ηόπνο ζπγθέληξσζεο ινγνηερλώλ, δσγξάθσλ θαη πνηεηώλ. Ο Καββαδίαο ηελ επνρή εθείλε
πεξηγξάθεηαη σο έλαο απιόο άλζξσπνο, αηεκέιεηνο, ραξηησκέλνο, εγθάξδηνο, κε αλεμάληιεην
ρηνύκνξ, αγαπεηόο ζηνπο πάληεο .Δίρε ηε ζπζηνιή κηθξνύ παηδηνύ θαη ήηαλ ακέηξεηεο νη
θνξέο πνπ όηαλ ηνλ ξώηεζαλ « Μα είζηε ν πνηεηήο Ν. Καββαδίαο ; ν Μαξακπνύ ;»
θνθθίληδε θαη απαληνύζε « όρη … όρη εγώ είκαη κόλν λαπηηθόο » Έλησζε ζπζηνιή
,επηθπιαθηηθόηεηα ..ζηελ πξώηε ηνπ επαθή κε ηνπο αλζξώπνπο . Εεηνύζε λα πξνθπιαθηεί
από ηελ αλαμηνπξέπεηα , ην ζξάζνο , ηε ρπδαηόηεηα . Ζ επαηζζεζία ηνπ ππέθεξε ζηνλ θάζε
βηαζκό ηνπ αλζξώπηλνπ .Ζ ζεκλόηεηά ηνπ έθηαλε ζπρλά ζηα όξηα ηεο άδηθεο απηνθξηηηθήο .
Ο Ν. Καββαδίαο παίξλεη ην δίπισκα ηνπ ην 1939, αιιά αληί λα κπαξθάξεη βξίζθεηαη
ζηξαηηώηεο ζηελ Αιβαλία θαη θαηόπηλ μέκπαξθνο ζηελ Αζήλα κε ηελ γεξκαληθή Καηνρή.
Μόιηο ηειείσζε ν πόιεκνο , θαη κεηά ηε ιήμε ηνπ Δκθπιίνπ Πνιέκνπ, αθνύ έρεη εμαζθαιίζεη
ηελ άδεηα ηεο αζθάιεηαο, πνπ ηνλ ζεσξεί "θνκκνπληζηή άλεπ δξάζεσο" θαη ηνπ ρνξεγεί
εηδηθά δηαβαηήξηα πεξηνξηζκέλεο ρξνληθήο ηζρύνο , ην 1944, μαλακπαξθάξεη, αδηάθνπα πηα,
σο αζπξκαηηζηήο, γπξίδνληαο όιν ηνλ θόζκν, σο ην Ννέκβξε ηνπ 1974.
Σα ν 1947 εθδίδεη ην « Πνύζη » θαη ην 1954 ην κπζηζηόξεκα « Βάξδηα »
Σν 1973 έγηλε παξνπζίαζε ηνπ πνηεηή θαη ηνπ έξγνπ ηνπ ζην «ινγνηερληθό εξγαζηήξη »
ηεο Φηινζνθηθήο ζρνιήο Θεζζαινλίθεο . ΢΄εξώηεζε ζπνπδαζηή πώο έλησζε ζ΄απηή ηελ
πξώηε επαθή κε ηε θνηηεηηθή λενιαία , απάληεζε « Ση λα ζαο πσ ,ληώζσ ζαλ ζε ζάιαζζα
ελλέα κπνθόξ »
Αθόηνπ μεκπαξθάξεη ηξεηο κήλεο άληερεη καθξηά από ηε ζάιαζζα. « Φνβάκαη κελ
πεζάλσ ζηε ζηεξηά » είρε δειώζεη ζηελ Κ. Μεηξνπνύινπ . Πεζαίλεη από εγθεθαιηθό
επεηζόδην ζηηο 10 Φεβξνπαξίνπ ηνπ 1975.
Μεηά ην ζάλαηό ηνπ εθδίδεηαη ε ηειεπηαία ζπιινγή « Σξαβέξζν ».
36

ΔΠΟΥΗ – ΥΑΡΑΚΣΗΡΙ΢ΣΙΚΑ ΣΟΤ ΔΡΓΟΤ ΣΟΤ
Ο Ν. Καββαδίαο αλήθεη ζρεκαηηθά ζηε γέληα ηνπ 1930 , ζην ρώξν ηεο νπνίαο όκσο
θαηέρεη κηα ηδηόηππε ζέζε .Γελ αθνινύζεζε ηε κνληέξλα πνίεζε , παξέκεηλε παξαδνζηαθόο
ζην ζηίρν , κε θαλεξή ηελ επίδξαζε ησλ λενξνκαληηθώλ ηεο γεληάο ηνπ ΄20 , ηνπ Κ.Οπξάλε
θαη ηνπ Γάιινπ πνηεηή ΢. Μπσληιαίξ
Ζ επίδξαζε απηή θαίλεηαη κέζα από ηα ζέκαηα ηνπ ηαμηδηνύ , ηεο θπγήο, ηνπ εμσηηζκνύ,
ηνπ αλεθπιήξσηνπ νλείξνπ , ηε δηάζηαζε αλάκεζα ζηελ πξαγκαηηθόηεηα ηεο ζηεξηά θαη ηεο
ζάιαζζαο θιπ
Ο Νίθνο Καββαδίαο είλαη ίζσο ν κόλνο πνπ αμίδεη ηνλ ραξαθηεξηζκό ηνπ απόιπηα
βησκαηηθνύ ζηελ πνίεζή ηνπ
Μηιάεη πάληα γηα ηα θαξάβηα πνπ έδεζε, ηνπο λαπηηθνύο πνπ γλώξηζε, ηνπο αλζξώπνπο ησλ
ιηκαληώλ θαη ηνπ πεξηζσξίνπ , ηνπο έξσηεο, ηνπο θαπγάδεο θαη ηνπο ζαλάηνπο ζηα ιηκάληα .
(Ο άλζξσπνο ηεο ζάιαζζαο – ε γπλαίθα –ν ζάλαηνο , είλαη ηα ηξία ζηνηρεία ηεο πνίεζήο ηνπ
αλαθέξεη ε Κ. Μεηξνπνύινπ )
Πεξηγξάθεη ηε ζθιεξή θαη ζπρλά άζσηε δσή ησλ λαπηηθώλ (ρσξίο δηάθξηζε
εζληθόηεηαο), δελ απνθιείεη όκσο ζηηγκηόηππα ηξπθεξά κε πξνεθηάζεηο πξνβιεκαηηζκνύ
,ηδηαίηεξα θηινζνθεκέλνπ. Έηζη, πξόθεηηαη γηα πνίεζε θνζκνπνιίηηθε, όρη όκσο ςπρξή θαη
απόκαθξε. Ο Δξσηάο ηνπ γηα ηα ηαμίδηα θαη ηε ζάιαζζα( ν δξόκνο γηα ηελ ειεπζεξία ),
πάζνο ηξνκεξό, ζρέζε αγάπεο θαη κίζνπο, ν ίδηνο έξσηαο πνπ ηνλ νδήγεζε λα κπαξθάξεη
κηθξόο, κόιηο 19 εηώλ, αθήλνληαο ηελ ζίγνπξε δνπιεηά ηνπ λαπηηθνύ γξαθείνπ, είλαη νξαηόο
ζε θάζε ζηίρν ηνπ, θαη ηόζν δπλαηόο πνπ δηαπεξλά ηνλ αλαγλώζηε, ηνλ θάλεη λα μεράζεη ηηο
άγλσζηεο ιέμεηο θαη ηνπο λαπηηθνύο όξνπο , θαη λα ζπλεπαξζεί απόιπηα από ηελ αιήζεηα ηνπ
Λόγνπ ηνπ Πνηεηή.
Ζ γιώζζα δει. ηνπ Καββαδία είλαη ε δσληαλή, εκπινπηηζκέλε κε πάκπνιια ζηνηρεία
ηνπ λαπηηθνύ ηδηώκαηνο, σζηόζν δηαθξηηηθή, εθθξαζηηθόηαηε θαη πεηζηηθή. Ζ γιώζζα ησλ
θαξαβηώλ, αιιά θαη θάπνηνη ηδησκαηηζκνί ηεο Κεθαινληάο, κπιέθνληαη ζηα γλήζηα ιατθά
ειιεληθά ηνπ.
Ζ ζθελνγξαθία ηνπ θπζηθά είλαη πάληα ζαιαζζηλή , κε εηθόλεο από ην πινίν ,από
ιηκάληα θαη από κέξε εμσηηθά .
Σα πνηήκαηα ηνπ είλαη έκκεηξα θαη νκνηνθαηάιεθηα ρσξίο λα ππνηάζζεηαη ε
αθεγεκαηηθή ηθαλόηεηα θαη λα ππνβηβάδεηαη ην θαιιηηερληθό ζηνηρείν.
Ζ πνξεία από ηελ πξώηε σο ηελ ηξίηε ζπιινγή απνθαιύπηεη έλαλ άμνλα
αλζξσπνθεληξηθό. ΢ηγά-ζηγά ηα κνηίβα γίλνληαη πην ζθνηεηλά, πην εζσηεξηθά, πην εξσηηθά.
Δπαλέξρνληαη ζύκβνια θαί αληηθείκελα κε πξνζδηνξίζηκε ιεηηνπξγηθόηεηα, ρξώκαηα,
πξόζσπα θαη κύζνη, πνπ ελ ηέιεη ππνζθάπηνπλ ην θνζκνπνιίηηθν ζηνηρείν θαη ην
απνξξίπηνπλ γηα λα αθήζνπλ κηα γπκλή κνλαμηά.
Ζ ηξπθεξόηεηα θαη ν ιπξηζκόο είλαη αθόκε ραξαθηεξηζηηθόηεξα ζηνηρεία ησλ κηθξώλ
πεδώλ ηνπ, ηνπ 1987. Θα 'ηαλ ίζσο ηνικεξό λα εηπσζεί, αιιά θαίλεηαη πσο ζπγθεληξώλνπλ
ό,ηη απαηηείηαη γηα λα ραξαθηεξηζηνύλ κηθξά, θιαζηθόηξνπα αξηζηνπξγήκαηα. Ζ Βάξδηα είλαη
έλα εθηελέο αθήγεκα, θνληά ζηελ επζύγξακκε αθήγεζε, κε αλαδξνκηθέο θαη πξνιεπηηθέο
παξεθβάζεηο ζην πξώην κέξνο, αιιά πνιύ θνληά ζην είδνο ηνπ θαληαζηηθνύ, όπνπ νη θώδηθεο
εκπιέθνληαη θαη ηα όξηα πξαγκαηηθνύ θαη θαληαζηαθνύ ζπγρένληαη, είλαη ην δεύηεξν κέξνο,
ζαθώο λενηεξηθόηεξν θαη σο πξνο ηελ πνηεηηθή ηνπ.
37

Ο Νίθνο Καββαδίαο άθεζε πνιύ ιίγα πίζσ ηνπ, κόιηο ηξεηο πνηεηηθέο ζπιινγέο, έλα
κπζηζηόξεκα θαη ηξία κηθξά πεδά. Σαπεηλά παξνπζηάζηεθε ζηα ειιεληθά γξάκκαηα, θη ε
ηαπεηλόηεηά ηνπ απηή, καδί κε ηελ κεινπνίεζε πνιιώλ πνηεκάησλ ηνπ, ηνλ έθεξε θνληά ζηε
κεγάιε πιεηνςεθία ησλ Διιήλσλ, θάλνληάο ηνλ έλαλ από ηνπο πην δεκνθηιείο καο πνηεηέο,
δπζηπρώο κεηά ηνλ ζάλαηό ηνπ...
Όηαλ θάπνηε ηνλ ξσηνύζαλ γηαηί άξγεί λα γξάςεη : “Δίλαη θαιύηεξα λα ξσηάλε γηαηί δελ
γξάθσ παξά γηαηί γξάθσ”, έιεγε κε λόεκα, ππνλνώληαο όζνπο γξάθαλε θαη ηππώλαλε
αθαηάζρεηα.

ΔΡΓΟΓΡΑΦΙΑ
Ποίηση
 Μαξακπνύ (1933)
 Πνύζη (1947)
 Σξαβέξζν (1974)
 Το εκεροιόγηο ελός ηηκοληέρε: Αζεζαύρηζηα πεδογραθήκαηα θαη ποηήκαηα, επηκέιεηα
Guy (Michel) Saunier. Αζήλα: Άγξα, 2005
Πεζογραφία
 Βάξδηα (1954)
 Λη (1987)
 Σνπ πνιέκνπ/΢η' άινγό κνπ (1987)
Σν κηθξό πεδό "Λη" γπξίζηεθε ζε θηλεκαηνγξαθηθή ηαηλία ην 1995 κε ηίηιν "Between the
devil and the deep blue sea".

38

ΥΔΙΡΟΓΡΑΦΑ

39

40

Αληηπξνζωπεπηηθά
πνηήκαηα

Τν πξώην από ηα πνηήκαηα
επηιέρζεθε από ηνπο καζεηέο
ωο ην ωξαηόηεξν

41

42

Παξαιιειηζκνί
Τξία πξάγκαηα ζηνλ θόζκν απηό, πνιύ λα κνηάδνπλ είδα.
Τα νιόιεπθα κα πέλζηκα ζρνιεία ηωλ Δπηηθώλ,
ηωλ θνξηεγώλ νη βξώκηθεο ζθνηεηληαζκέλεο πιώξεο
θαη νη θαηνηθίεο ηωλ θνηλώλ, ρακέλωλ γπλαηθώλ.
Έρνπλε κηα παξάμελε ζπγγέλεηα θαη ηα ηξία
παξ' όιε ηε κεγάιε ηνπο ζην βάζνο δηαθνξά,
κα κεηαμύ ηνπο κνηάδνπλε πνιύ, γηαηί ηνπο ιείπεη
ε θίλεζε, ε άλεζε ηνπ ρώξνπ θαη ε ραξά.

43

FATA MORGANA
Στη Θεανώ Σουνά
Θα μεταλάβω με νερό θαλασσινό
στάλα τη στάλα συναγμένο απ' το κορμί σου
σε τάσι αρχαίο, μπακιρένιο αλγερινό,
που κοινωνούσαν πειρατές πριν πολεμήσουν.
΢τρείδι ωκεάνιο αρραβωνίζεται το φως.
Γεύση από φλούδι του ροδιού, στυφό κυδώνι
κι ο άρρητος τόνος, πιο πικρός και πιο στυφός,
που εναποθέτανε στα βάζα οι Καρχηδόνιοι.
Πανί δερμάτινο, αλειμμένο με κερί,
οσμή από κέδρο, από λιβάνι, από βερνίκι,
όπως μυρίζει αμπάρι σε παλιό σκαρί
χτισμένο τότε στον Ευφράτη στη Φοινίκη.
Χόρτο ξανθό τρίποδο σκέπει μαντικό.
Κι ένα ποτάμι με ζεστή, λιωμένη πίσσα,
άγριο, ακαταμάχητο, απειλητικό,
ποτίζει τους αμαρτωλούς που σ' αγαπήσαν.
Rosso romano, πορφυρό της Δαμασκός,
δόξα του κρύσταλλου, κρασί απ' τη ΢αντορίνη.
Ο ασκός να ρέει, κι ο Απόλλωνας βοσκός
να κολυμπάει τα βέλη του με διοσκουρίνη.
΢κουριά πυρόχρωμη στις μίνες του ΢ινά.
Οι κάβες της Γερακινής και το ΢τρατόνι.
Σο επίχρισμα. Η άγια σκουριά που μας γερνά,
μας τρέφει, τρέφεται από μας και μας σκοτώνει.
Καντήλι, δισκοπότηρο χρυσό, αρτοφόρι.
'Αγια λαβίδα κι ιερή από λαμινάρια.
Μπροστά στη Πύλη, δυο δαιμόνοι σπαθοφόροι
και τρεις Αγγέλοι με σπασμένα τα κοντάρια.

44

KURO SIWO
Πρώτο ταξίδι έτυχε ναύλος για το Νότο,
δύσκολες βάρδιες, κακός ύπνος και μαλάρια.
Είναι παράξενα της Ίντιας τα φανάρια
και δεν τα βλέπεις, καθώς λένε με το πρώτο.
Πέρ' απ' τη γέφυρα του Αδάμ, στη Νότιο Κίνα,
χιλιάδες παραλάβαινες τσουβάλια σόγια.
Μα ούτε στιγμή δεν ελησμόνησες τα λόγια
που σου 'πανε μια κούφια ώρα στην Αθήνα.
΢τα νύχια μπαίνει το κατράμι και τ' ανάβει,
χρόνια στα ρούχα το ψαρόλαδο μυρίζει,
κι ο λόγος της μες στο μυαλό σου να σφυρίζει,
"ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι; "
Νωρίς μπατάρισε ο καιρός κ' έχει χαλάσει.
΢κατζάρισες, μα σε κρατά λύπη μεγάλη.
Απόψε ψόφησαν οι δυο μου παπαγάλοι
κι ο πίθηκος που 'χα με κούραση γυμνάσει.
Η λαμαρίνα! ...η λαμαρίνα όλα τα σβήνει.
Μας έσφιξε το kuro siwo σαν μια ζώνη
κ' συ κοιτάς ακόμη πάνω απ΄ το τιμόνι,
πως παίζει ο μπούσουλας καρτίνι με καρτίνι.

ΑΝΣΙΝΟΜΙΑ
Ο έρωτάς σου μια πληγή και τρεις κραυγές.
΢τα κόντρα σκούζει ο μακαράς καθώς τεζάρει.
Θαλασσοκόρη του βυθού - χίλιες οργιές του Ποσειδώνα εγώ σε κέρδισα στο ζάρι.
Και σ' έριξα σ' ένα βιβάρι σκοτεινό
που στέγνωσε κι εξανεμίστηκε τo αλάτι.
Μα 'συ προσμένεις απ' το δίκαιον ουρανό
το στεριανό, το γητευτή, τον απελάτη.
Όταν θα σμίξεις με το φως που σε βολεί
και θα χαθείς μέσα σε διάφανη αμφιλύκη
πάνω σε πράσινο πετούμενο χαλί,
θα μείνει ο ναύτης να μετρά τo άσπρο χαλίκι.
45

MAL DU DEPART
Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων,
και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές,
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.
Για το Μαδράς, τη ΢ιγγαπούρ, τ' Αλγέρι και το ΢φαξ
θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,
κι εγώ, σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,
θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία.
Θα πάψω πια για μακρινά ταξίδια να μιλώ,
οι φίλοι θα νομίζουνε πως τα 'χω πια ξεχάσει,
κι η μάνα μου, χαρούμενη, θα λέει σ' όποιον ρωτά :
Ηταν μιά λόξα νεανική, μα τώρα έχει περάσει . . . "
Μα ο εαυτός μου μια βραδιάν εμπρός μου θα υψωθεί
και λόγο, ως ένας δικαστής στυγνός, θα μου ζητήσει,
κι αυτό το ανάξιο χέρι μου που τρέμει θα οπλιστεί,
θα σημαδέψει, κι άφοβα το φταίχτη θα χτυπήσει.
Κι εγώ, που τόσο επόθησα μια μέρα να ταφώ
σε κάποια θάλασσα βαθιά στις μακρινές Ινδίες,
θα 'χω ένα θάνατο κοινό και θλιβερό πολύ
και μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες

46

ΓΤΝΑΙΚΑ
Στον Αντώνη Μωραϊτη
Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία.
Παίξε στον άνεμο τη γλώσσα σου και πέρνα.
Αλλού σε λέγανε Γιουδήθ, εδώ Μαρία.
Σο φίδι σκίζεται στο βράχο με τη σμέρνα.
Από παιδί βιαζόμουνα, μα τώρα πάω καλιά μου.
Μια τσιμινιέρα με όρισε στον κόσμο και σφυρίζει.
Σο χέρι σου, που χάιδεψε τα λιγοστά μαλλιά μου,
για μια στιγμή αν με λύγισε, σήμερα δε με ορίζει.
Σο μετζαρόλι ράγισε και το τεσσαροχάλι.
Σην τάβλα πάρε, τζόβενο, να ξαναπάμε αρόδο.
Ποιος σκύλας γιος μας μούντζωσε κι έχουμε τέτοιο χάλι,
που γέροι και μικρά παιδιά μας πήραν στο κορόιδο;
Βαμμένη. Να σε φέγγει κόκκινο φανάρι.
Γιομάτη φύκια και ροδάνθη, αμφίβια Μοίρα.
Καβάλαγες ασέλωτο με δίχως χαλινάρι,
πρώτη φορά, σε μια σπηλιά, στην Αλταμίρα.
΢αλτάρει ο γλάρος το δελφίνι να στραβώσει.
Σι με κοιτάς; Θα σου θυμίσω εγώ που μ' είδες.
΢την άμμο πάνω σ' είχα ανάστροφα ζαβώσει
τη νύχτα που θεμέλιωναν τις Πυραμίδες.
Σο τείχος περπατήσαμε μαζί το ΢ινικό.
Κοντά σου ναύτες απ' την Ουρ πρωτόσκαρο εβιδώναν.
Ανάμεσα σε ολόγυμνα σπαθιά στο Γρανικό
έχυνες λάδι στις βαθιές πληγές του Μακεδόνα.
Πράσινο. Αφρός, θαλασσινό βαθύ και βυσσινί.
Γυμνή. Μονάχα ένα χρυσό στη μέση σου ζωστήρι.
Σα μάτια σου τα χώριζαν εφτά Ισημερινοί
μες στου Giorgione το αργαστήρι.
Πέτρα θα του 'ριξα και δε με θέλει το ποτάμι.
Σι σου 'φταιξα και με ξυπνάς προτού να φέξει.
΢τερνή νυχτιά του λιμανιού δεν πάει χαράμι.
Αμαρτωλός που δε χαρεί και που δε φταίξει.
Βαμμένη. Να σε φέγγει φως αρρωστημένο.
Διψάς χρυσάφι. Πάρε, ψάξε, μέτρα.
47

Εδώ κοντά σου, χρόνια ασάλευτος να μένω
ως να μου γίνεις Μοίρα, Θάνατος και Πέτρα.

ΚΑΡΑΝΣΙ
Στο κορίτσι απο το Βόλο
Μπάσσες στεριές, ήλιος πυρρός και φοινικιές,
ένα πουλί που ακροβατεί στα παταράτσα.
Γνέφουνε δυο στιγματισμένα μάυρα μπράτσα,
που αρρώστιες τά 'χουνε τσακίσει τροπικιές.
Παντιέρα κίτρινη - σινιάλο του νερού.
Φούντο τις δυο και πρίμα βρέξε το πινέλο.
Σα δυο φανάρια της νυκτός. Κι ο Pisanello
ξεθωριασμένος απ' το κύμα του καιρού.
Σο καραντί θα μας μπατάρει.
΢άπια βρεχάμενα τσιμέντο και σκουριά.
Από νωρίς, δεξιά στη μάσκα την πλωριά,
κοιμήθηκεν ο καρχαρίας που πιλοτάρει.
Ορντίνα δίνει ο παπαγάλος στον ιστό,
όπως και τότε απ' του Κολόμπου την κουκέτα.
Χρόνια προσμένω να τυλίξεις την μπαρκέτα,
χ ρόνια προσμένω τη στεριά, να ζαλιστώ.
Φωτιές ανάβουνε στην άμμο οι ιθαγενείς
κι αχός μας φτάνει καθώς παίζουν τα οργανά τους.
Σης θάλασσας κατανικώντας τους θανάτους
στην ανεμόσκαλα σε θέλω να φανείς.
Φύκια μπλεγμένα στα μαλλιά, στο στόμα φύκια.
'Ετσι ως κοιμήθηκες για πάντα στα βαθιά
κατάστιχτη, πελεκημένη από σπαθιά,
δίπλα φορώντας των 'Ινκας τα σκουλαρίκια.

48

ΘΕ΢΢ΑΛΟΝΙΚΗ
Ητανε κείνη η νυχτιά που φύσαγε ο Βαρδάρης,
το κύμα η πλώρη εκέρδιζεν οργιά με την οργιά.
΢' έστειλε ο πρώτος στα νερά να πας για να γραδάρεις,
μα εσύ θυμάσαι τη ΢μαρώ και την Καλαμαριά.
Ξέχασες κείνο το σκοπό που λέγανοι οι Χιλιάνοι
- 'Αγιε Νικόλα φύλαγε κι Αγιά Θαλασσινή Συφλό κορίτσι σ' οδηγάει, παιδί του Modigliani,
που τ' αγαπούσε ο δόκιμος κι οι δυο Μαρμαρινοί.
Νερό καλάρει το fore peak, νερό και τα πανόλια
μα εσένα μια παράξενη ζαλάδα σε κινεί.
Με στάμπα που δε φαίνεται σε κέντησε η ΢πανιόλα
ή το κορίτσι που χορεύει απάνω στο σκοινί;
Απάνου στο γιατάκι σου φίδι νωθρό κοιμάται
και φέρνει βόλτες ψάχνοντας τα ρούχα σου η μαϊμού.
Εχτός από τη μάνα σου κανείς δε σε θυμάται
σε τούτο το τρομακτικό ταξίδι του χαμού.
Ο ναύτης ρίχνει τα χαρτιά κι ο θερμαστής το ζάρι
κι αυτός που φταίει και δε νογάει, παραπατάει λοξά.
Θυμήσου κείνο το στενό κινέζικο παζάρι
και το κορίτσι που 'κλαιγε πνιχτά μες στο ρικσά.
Κάτω από φώτα κόκκινα κοιμάται η ΢αλονίκη
Πριν δέκα χρόνια μεθυσμένη μου 'πες "σ' αγαπώ".
Αύριο σαν τότε και χωρίς χρυσάφι στο μανίκι,
μάταια θα ψάχνεις το στρατί που πάει για το Depot.

49

ΘΕ΢΢ΑΛΟΝΙΚΗ ΙΙ
Στη Μυρτώ Κουμβακάλη
Σράνταζε σαν από σεισμό συθέμελα ο Χορτιάτης
κι ακόντιζε μηνύματα με κόκκινη βαφή.
Γραφή από τρεις και μου 'γινες μοτάρι και καρφί.
Μα έριχνε η Σούμπα, σε διπλό κρεβάτι, τα χαρτιά της.
Ση μάκινα για το καπνό και το τσιγαροχάρτι
την έχασες, τη ξέχασες, τη χάρισες αλλού.
Ήτανε τότε που 'σπασε το μεσιανό κατάρτι.
Σα ψέματα του βουτηχτή, του ναύτη, του λωλού.
Και τι δεν έχω υποσχεθεί και τι δεν έχω τάξει,
μα τα σαράντα κύματα μου φταίνε και ξεχνω
- της 'Αγρας τα μακριά σαριά, του ΢άντουν το μετάξι και τα θυμάμαι μόλις 'δω αναθρώσκοντα καπνό.
Σο δαχτυλίδι που 'φερνα μου το 'κλεψε η Οράγια.
Σο παπαγάλο, μάδησε κι έπαψε να μιλεί.
Ας εκατέβαινε έστω μια, στο βίρα, στα μουράγια,
κι ας άκουγε την άγκυρα μονάχα, που καλεί.
Σίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δε φτουράει.
Έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά.
΢ιχαίνομαι το ναυτικό που μάζεψε λεφτά.
Εμούτζωσε τη θάλασσα και τηνε κατουράει.
Σης ΢αλονίκης μοναχά της πρέπει το καράβι.
Να μην τολμήσεις να τη δεις ποτέ από τη στεριά.
Κι αν κάποια στην Καλαμαριά πουκάμισο μου ράβει,
μπορεί να 'ρθω απ' τα πέλαγα με τη φυρονεριά.

50

ΜΑΡΑΜΠΟΤ
Λένε για μένα οι ναυτικοί που εζήσαμε μαζί
πως είμαι κακοτράχαλο τομάρι διεστραμμένο,
πως τις γυναίκες μ' ένα τρόπον ύπουλο μισώ
κι ότι μ' αυτές να κοιμηθώ ποτέ μου δεν πηγαίνω.
Ακόμα, λένε πως τραβώ χασίσι και κοκό,
πως κάποιο πάθος με κρατεί φριχτό και σιχαμένο,
κι ολόκληρο έχω το κορμί με ζωγραφιές αισχρές,
σιχαμερά παράξενες, βαθιά στιγματισμένο.
Ακόμα, λένε πράματα φριχτά πάρα πολύ,
που είν' όμως ψέματα χοντρά και κατασκευασμένα,
κι αυτό που εστοίχισε σε με πληγές θανατερές
κανείς δεν το 'μαθε, γιατί δεν το 'πα σε κανένα.
Μ' απόψε, τώρα που έπεσεν η τροπική βραδιά,
και φεύγουν προς τα δυτικά των Μαραμπού τα σμήνη,
κάτι με σπρώχνει επίμονα να γράψω στο χαρτί,
εκείνο, που παντοτινή κρυφή πληγή μου εγίνη.
Ήμουνα τότε δόκιμος σ' ένα λαμπρό ποστάλ
και ταξιδεύαμε Αίγυπτο γραμμή Νότιο Γαλλία.
Σότε τη γνώρισα - σαν άνθος έμοιαζε αλπικό και μια στενή μας έδεσεν αδελφική φιλία.
Αριστοκρατική, λεπτή και μελαγχολική,
κόρη ενός πλούσιου Αιγύπτιου όπου 'χε αυτοκτονήσει,
ταξίδευε τη λύπη της σε χώρες μακρινές,
μήπως εκεί γινότανε να τηνε λησμονήσει.
Πάντα σχεδόν της Μπασκιρτσέφ κρατούσε το Ζουρνάλ,
και την Αγία της Άβιλας παράφορα αγαπούσε,
συχνά στίχους απάγγελνε θλιμμένους γαλλικούς,
κι ώρες πολλές προς τη γαλάζιαν έκταση εκοιτούσε.
Κι εγώ, που μόνον εταιρών εγνώριζα κορμιά,
κι είχα μιαν άβουλη ψυχή δαρμένη απ' τα πελάη,
μπροστά της εξανάβρισκα την παιδική χαρά
και, σαν προφήτη, εκστατικός την άκουα να μιλάει.
Ένα μικρό της πέρασα σταυρό απ' το λαιμό
κι εκείνη ένα μου χάρισε μεγάλο πορτοφόλι
κι ήμουν ο πιο δυστυχισμένος άνθρωπος της γης,
όταν εφθάσαμε σ' αυτήν που θα 'φευγε, την πόλη.
51

Σην εσκεφτόμουνα πολλές φορές στα φορτηγά,
ως ένα παραστάτη μου κι άγγελο φύλακά μου,
και μια φωτογραφία της στην πλώρη ήταν για με
όαση, που ένας συναντά μες στην καρδιά της Άμμου.
Νομίζω πως θε να 'πρεπε να σταματήσω εδώ.
Σρέμει το χέρι μου, ο θερμός αέρας με φλογίζει.
Κάτι άνθη εξαίσια του ποταμού βρωμούν,
κι ένα βλακώδες Μαραμπού παράμερα γρυλίζει.
Θα προχωρήσω!...ΜΙα βραδιά σε πόρτο ξενικό
είχα μεθύσει τρομερά με ουίσκυ, τζιν και μπύρα,
και κατά τα μεσάνυχτα, τρικλίζοντας βαριά,
το δρόμο προς τα βρωμερά, χαμένα σπίτια επήρα.
Αισχρές γυναίκες τράβαγαν εκεί τους ναυτικούς,
κάποια μ' άρπαξ' απότομα, γελώντας, το καπέλο
(παλιά συνήθεια γαλλική του δρόμου των πορνών)
κι εγώ την ακολούθησα σχεδόν χωρίς να θέλω.
Μια κάμαρα στενή, μικρή, σαν όλες βρωμερή,
οι ασβέστες απ' τους τοίχους της επέφτανε κομμάτια,
κι αυτή ράκος ανθρώπινο που εμίλαγε βραχνά,
με σκοτεινά, παράξενα, δαιμονισμένα μάτια.
Σης είπα κι έσβησε το φως. Επέσαμε μαζί.
Σα δάχτυλά μου καθρά μέτρααν τα κόκαλά της.
Βρωμούσε αψέντι. Εξύπνησα, ως λένε οι ποιητές,
"μόλις εσκόρπιζεν η αυγή τα ροδοπέταλά της".
Όταν την είδα και στο φως τ' αχνό το πρωινό,
μου φάνηκε λυπητερή, μα κολασμένη τόσο,
που μ' ένα δέος αλλόκοτο, σα να 'χα φοβηθεί,
το πορτοφόλι μου έβγαλα γοργά να την πληρώσω.
Δώδεκα φράγκα γαλλικά...Μα έβγαλε μια φωνή,
κι είδα μια εμένα να κοιτά με μάτι αγριεμένο,
και μια το πορτοφόλι μου...Μ' απόμεινα κι εγώ
ένα σταυρόν απάνω της σαν είδα κρεμασμένο.
Ξεχνώντας το καπέλο μου βγήκα σαν τον τρελό,
σαν τον τρελό που αδιάκοπα τρικλίζει και χαζεύει,
φέρνοντας μέσα στο αίμα μου μια αρρώστια τρομερή,
που ακόμα βασανιστικά το σώμα μου παιδεύει.

52

Λένε για μένα οι ναυτικοί που εκάμαμε μαζί
πως χρόνια τώρα με γυναίκα εγώ δεν έχω πέσει,
πως είμαι παλιοτόμαρο και πως τραβάω κοκό.
Μ' αν ήξεραν οι δύστυχοι, θα μ' είχαν συγχωρέσει...
Σο χέρι τρέμει...Ο πυρετός...Ξεχάστηκα πολύ,
ασάλευτο ένα Μαραμπού στην όχθη να κοιτάζω.
Κι έτσι καθώς επίμονα κι εκείνο με κοιτά,
νομίζω πως στη μοναξιά και στη βλακεία του μοιάζω...

ΠΟΤ΢Ι
Στην Ελένη Χαλκιούση
'Επεσε το πούσι αποβραδίς
το καραβοφάναρο χαμένο
κι έφτασες χωρίς να σε προσμένω
μες στην τομονιέρα να με δείς.
Κάτασπρα φοράς κι έχεις βραχεί ,
πλέκω σαλαμάστρα τα μαλιά σου.
Κάτω στα νερά του Port Pegassu
βρέχει πάντα τέτοιαν εποχή.
Μας παραμονεύει ο θερμαστής
με τα δυο του πόδια στις καδένες.
Μην κοιτάς ποτέ σου τις αντένες
με την τρικυμία, θα ζαλιστείς.
Βλαστημά ο λοστρόμος τον καιρό
κι είν' αλάργα τόσο η Σοκοπίλα.
Από να φοβάμαι να καρτερώ
κάλλιο περισκόπιο και τορπιλα.
Φύγε! Εσέ σου πρέπει στέρεα γη.
Ηρθες να με δεις κι όμως δε μ' είδες
έχω απ' τα μεσάνυχτα πνιγεί
χίλια μίλια πέρ' απ' τις Εβρίδες.

53

΢ΣΑΤΡΟ΢ ΣΟΤ ΝΟΣΟΤ
Στο Γιώργο Θεοτοκά
Εβραζε το κύμα του γαρμπή.
Ημαστε σκυφτοί κι οι δυό στο χάρτη,
γύρισες και μού 'πες πως το Μάρτη
σ' άλλους παραλλήλους θα 'χεις μπει.
Κούλικο στο στήθος σου τατού,
που όσο κι αν το καις δε λέει να σβήσει.
Είπαν πως την είχες αγαπήσει
σε μια κρίση μαύρου πυρετού.
Βάρδια πλάι σε κάβο φαλακρό
κι ο ΢ταυρός του Νότου με τα στράλια.
Κομπολόι κρατάς από κοράλλια
κι άκοπο μασάς καφέ πικρό.
Σο Άλφα του Κενταύρου μια νυχτιά
με το παλινώριο πήρα κάτου.
Μου 'πες με φωνή ετοιμοθανάτου:
"Να φοβάσαι τ' άστρα του Νοτιά".
Αλλοτε απ' τον ίδιο ουρανό
έπαιρνες, τρεις μήνες στην αράδα,
με του καπετάνιου τη μιγάδα,
μάθημα πορείας νυχτερινό.
΢' ένα μαγαζί του Nossi Be
πήρες το μαχαίρι, δυό σελλίνια,
μέρα μεσημέρι απά στη λίνια
ξάστραψε σα φάρου αναλαμπή.
Κάτου στις αχτές της Αφρικής
πάνε χρόνια τώρα που κοιμάσαι.
Σα φανάρια πιά δεν τα θυμάσαι
και τ' ωραίο γλυκό της Κυριακής.

54

ΟΙ ΕΠΣΑ ΝΑΝΟΙ ΢ΣΟ S/S CYRENIA
Στην Έλγκα
Εφτά. ΢ε παίρνει αριστερά, μη το ζορίζεις.
Μάτσο χωράνε σε κούφιαν απαλάμη.
Θυμίζεις κάμαρες κλειστές, στεριά μυρίζεις.
Ο πιο μικρός αχολογάει μ' ένα καλάμι.
Γυαλίζει ο ΢ημ της μηχανής τα δυο ποδάρια.
Ο Ρεκ λαδώνει στην ανάγκη το τιμόνι.
Μ' ένα φτερό ξορκίζει ο Γκόμπυ τη μαλάρια
κι ο στραβοκάνης ο Χαράμ πίττες ζυμώνει.
Απ' το ποδόσταμο πηδάν ως τη γαλέτα.
- Μπορώ ποτέ να σου χαλάσω το χατίρι;
Κόρη ξανθή και γαλανή που όλο εμελέτα
ποιος ρήγας γιος θε να την πιει σ' ένα ποτήρι.
Ραμάν αλλήθωρε, τρελέ, που λύνεις μάγια,
κατάφερε το σταυρωτό του Νότου αστέρι
σωρός να πέσει, να σκορπίσει στα σπιράγια,
και πες του κάτω από ένα δέντρο να με φέρει.
Ο Σοτ, του λείπει το ένα χέρι μα όλο γνέθει,
τούτο το απίθανο σινάφι να βρακώσει.
Εσθήρ, ποια βιβλική σκορπάς περνώντας μέθη;
Ρουθ, δε μιλάς; Γιατί τρεκλίζουν οι διακόσιοι;
Κουφός ο ΢άλαχ, το κατάστρωμα σαρώνει.
- Μ' ένα ξυστρί καθάρισέ με από τη μοράβια.
Μα είναι κάτι πιο βαθύ που με λερώνει.
- Γιε μου, που πας; - Μάνα, θα πάω με τα καράβια.
Κη έηζη καδί κε ηνπο εθηά θαηεθνξάκε.
Με ηε βξνρή, κε ηνλ θαηξό πνπ καο νξίδεη.
Σα κάηηα ζνπ δνύλε κηα ζάιαζζα, ζπκάκαη...
Ο πην ζηεξλόο κ’ έλα απιό κε λαλνπξίδεη.

55

56

Ούηνο Εθείλνο . . .

57

58