Arti Pamor

Arti pamor ose arti figurativ është nje lloj arti i cili si formë të komunikimit përdor gjuhën pamore. Ai është pjesë e përgjithshme e botës së artit, të cilës i përkasin edhe : letërsia, muzika, aktrimi, filmi etj. Arti pamor dallohet nga artet tjera, sepse atë e përjetojmë, para së gjithash, vizualisht duke e shikuar. Përderisa letërsia shprehet përmes fjalës, muzika përmes tingullit, loja (vallja) përmes lëvizjes, arti pamor shprehët përmes formave : vijës, ngjyrës dhe vëllimit. Forma- pamje apo figurë, krijon edhe emrin e këtij arti. Ky art mund të quhet edhe ndryshe arti plastik gjë qe shpreh prekshmërinë e këtij arti, e quajnë edhe art sipërfaqësor. Prandaj, të shikosh në aspektin pamor, nuk do të thotë njësoj sikur në letërsi të lexosh. Qëllimi i kulturës pamore qëndron në atë se drejton në leximin e pamjes, figurës apo objektit.Format pamore kanë kuptimin e vet, i cili mund të kuptohet me njohjen e gjuhës pamore. Strukturën e gjuhës pamore nuk e bëjnë shkronjat, fjalët, si tek gjuhët konvencionale, por elementet pamore : pika, vija, rrafshi, sipërfaqja, vëllimi, hapësira dhe kompozicioni. Kompozicioni ka edhe elementet e veta, sipas të cilave elementet pamore renditen dhe krijojnë tërësinë. Artet pamore sipas mjeteve shprehëse ndahen në : vizatim, grafikë dhe pikturë, këto janë ngushtë të lidhura me rrafshin dhe skulpturën, arkitekturën dhe urbanizmin. Gjuha pamore mund të dallohet, pjesërisht, racionalisht dhe pjesërisht me intuitën figurative. Ne mund të flasim vetëm për veprën objektive dhe formaleracionale, kurse pjesa e dytë-irracionalja dhe subjektiviteti i takojnë botës së individit.

Teknikat e artit pamor: 
   

Vizatimi, Grafika, Piktura, Skulptura, Arkitektura

Nuk thuhet kot se arti varet nga vetë artisti dhe nëse artisti ka qëllime humanitare, atëherë arti, në këtë rast piktura do të ndikojë tek artëdashësit. Kësaj radhe aspak i rastësishëm mund të ketë qenë edhe misioni dhe qëllimi i tre piktorëve. Ata në dallim prej herave të tjera në fokus të punimeve të tyre artistike kanë reflektuar etapa të ndryshme kohore që ka kaluar populli shqiptar, duke gërshetuar tradicionalen me modernen. Karakteristikë e pikturave mund të jetë origjinaliteti, pra dëshira që ka nje piktor në pikëpamje të shtrimit të artit për të krijuar një stil të veçantë, gjë që vërehet në portretet që ka sjellur ai me vete. Këtu mund të shikohet fuqia e artit.Sigurisht se aftësia për të krijuar dhe për të përdorur imagjinatën janë dy elemente kryesore që e bëjnë artistin të dallohet nga njeriu i zakontë. Puna e artistit si rezultat përfundimtar shprehë ndikimin, zbukurimin, prishjen apo përparimin e vetë popullit.

Paskali në fillim të viteve 30 ngriti statujat e para në qytetet shqiptare në Korçë. që sapo kishte mbaruar Akademinë e Artit në Romë. Pas Idromenos. e cila simbolizon detin e rënkimit pamor. Lëvizjet e mëdha çlirimtare nga okupimi qindravjeçar osman. që sollën edhe pavarësinë e vendit (më 1912). Vangjush Mio gjatë jetës së tij hapi rreth 20 ekspozita vetiake. po në Tiranë. qendra e artit shqiptar nga Shkodra dhe Korça u përqëndrua në Kryeqytet. Tingujt e heshtjes së mendimeve të pathëna përplasen në një pëlhurë. që të pasqyronte me realizëm jetën e përditëshme. ai do të mbetet edhe për shumë vite udhërrëfyesi i gjithë artistëve të rinj pasardhës. fantazia e pakufishme dhe dëshira e piktorit për t'i bërë veprat e tij të flasin përçojnë mesazhin tek adhuruesit.ARTI NE SHQIPERI Në gjysmën e dytë të shekulli XIX-të fillon një etapë tjetër e rëndësishme për artin shqiptar. Perfundimi: Arti mund të jetë përshkrim i dëshiruar i realitetit. . akuarelisti i njohur Qenan Mesarea si dhe skulptorët Janaq Paço (1914-1991). krijuan atmosferën edhe për një drejtim të ri artistik. të pasur dhe të gjithanëshme në vitet e mëpasëm. Kukës dhe në Tiranë. Gjithësesi ato që u grumbulluan për herë të parë më 1954 dhe në vitet në vazhdim përbëjnë një thesar të çmuar për artin shqiptar. skulptori Odhise Paskali dhe piktori Vangjush Mio (1891-1957) janë artistët me krijimtari dhe vprimtarinë më të pasur. Në historinë e artit shqiptar viti 1883 shënohet si data e krijimit të pikturave të para të këtij arti të ri. Me këtë veprimtari Tirana fillon të bëhet qendra e gjithë zhvillimeve artistike. Kol Idromeno (1860-1939). portreti Motra Tone . u hap Ekspozita e parë Kombëtare me pjesëmarrjen e artistëve më të njohur të gjithë Shqipërisë.Nga gjithë ajo krijimtari tani ruhet vetëm një pjesë jo shumë e madhe. Në periudhën e Rilindjes dhe Pavarësisë u krijuan një brez shquar artistësh që në atë kohë cilësoheshin si piktor kombëtar apo skulptor kombëtar. Gjirokastër. Pra më e bukura pikturë e rilindjes shqiptare.Në fillim të viteve 30 të shekullit XX-t. Në ato vite filluan krijimtarinë edhe skulptori Dhimitër Çani. Kritikëve dhe adhuruesve të artit pamor iu mbetet të thonë fjalën e tyre të fundit. Mungesa e Galerisë së Artit dhe instuticioneve të tjera kulturore solli edhe humbjen e shumë veprave me vlerë. Në janar të vitit 1883. pas një krijimtarie të gjatë. që mbetet figura më e rëndësishme e kësaj periudhe. është nismëtar i këtij arti në Shqipëri dhe. Andrea Mano dhe Kristina Koljaka. u krijua Shoqëria Miqtë e Artit. në Shkodër u realizua piktura më e njohur për artdashësit shqiptarë. në 24 maj të vitit 1931. kryesisht me peisazhe dhe u mundua vazhdimisht ta bëjë më të pranishme pikturën në jetën e shqiptare. Motra Tone . Autori i saj. e para shoqëri artistike dhe. Mrekullia e tonacioneve dhe tablove të ndryshme. Në Tiranë u grumbulluan disa nga artistët më të mirë nga i gjithë vendi. Vlorë. është njëkohesisht dhe e para tablo me të cilën nis një etapë e re në artit shqiptar.