You are on page 1of 8

CÁC LOҤI HӦP ĐӖNG GIAO DӎCH TRÊN THӎ

TRƯӠNG HÀNG HÓA GIAO SAU


Posted on 12/12/2008 by Civillawinfor

THS. VŨ THӎ MINH NGUYӊT

Ô 

   
 là mӝt thӏ trưӡng tұp trung có tә chӭc rҩt cao, chӍ
mua bán các sҧn phҭm dүn xuҩt tӯ thӏ trưӡng hàng hóa thӵc là các hӧp đӗng giao sau
    
. Thӏ trưӡng đã ra đӡi và phát triӇn cùng vӟi phương thӭc
giao dӏch thông qua các hӧp đӗng mua bán giao sau các loҥi hàng hoá thӵc. HĐGS đưӧc
tiêu chuҭn hóa: vӅ sӕ và chҩt lưӧng hàng hóa, nơi giao hàng, thӇ thӭc thanh toán, tӹ lӋ
chiӃt khҩu, tӹ lӋ ký qũy bҧo đҧm thanh toán,« Nơi mua bán các HĐGS này n gưӡi ta
quen gӑi là sàn giao dӏch (pit) hay sӣ giao dӏch (exchange).

Tӯ đây, ngưӡi ta thưӡng dùng thuұt ngӳ thӏ trưӡng hàng hóa giao sau hay thӏ trưӡng giao sau
đӇ ám chӍ sӣ giao dӏch các HĐGS, bӣi các hӧp đӗng giao sau chӍ đưӧc mua bán trong các sӣ
giao dӏch mà thôi. Cũng chính bӣi lý do chӍ mua bán các hӧp đӗng giao sau tҥi sàn, hàng hóa
cơ sӣ đưӧc giao nhұn tҥi mӝt nơi khác, nên nó có thӇ xem như mӝt cái chӧ ҧo. Cùng vӟi sӵ
phát triӇn vưӧt bұc cӫa công nghӋ viӉn thông, thӏ trưӡng giao sau ngày nay sӣ hӳu khoҧng
70% lưu lưӧng vӕn toàn cҫu vào ± ra thӏ trưӡng hàng ngày. Có đưӧc sӵ tăng trưӣng nhanh
chóng vұy cũng cҫn phҧi kӇ đӃn các dҥng công cө đưӧc giao dӏch trên thӏ trưӡng ngày càng
phӭc tҥp và tinh vi, giúp ngưӡi tham gia thӏ trưӡng nhiӅu cơ hӝi kinh doanh và phòng chӕng
rӫi ro.

c   !


" 

2 Các dҥng hӧp đӗng truyӅn thӕng đưӧc sӱ dөng trên thӏ trưӡng hàng hóa

o p  
      là loҥi hӧp đӗng mà giá cҧ gӑi là giá giao ngay (giá
cҧ cӫa hàng hóa đưӧc mua bán trên thӏ trưӡng ngay tҥi thӡi điӇm này), nghĩa là viӋc giao
hàng và thanh toán chӍ có thӇ diӉn ra trong vòng 1 hay 2 ngày (làm viӋc) kӇ tӯ khi bҧn hӧp
đӗng đưӧc ký kӃt.

NghiӋp vө này thӵc hiӋn trên cơ sӣ giá giao ngay, tӭc là giá đưӧc xác đӏnh và có giá trӏ tҥi
thӡi điӇm giao dӏch. Chênh lӋch giá mua và giá bán cӫa mӝt hàng hóa dùng đӇ bù đҳp chi phí
giao dӏch và đҥt mӝt khoҧn lӧi nhuұn hӧp lý, nên nó cao hay thҩp tùy thuӝc vào phҥm vi giao
dӏch hҽp hay rӝng và mӭc đӝ biӃn đӝng giá trӏ cӫa hàng hóa đó trên thӏ trưӡng. ĐӇ có thӇ so
sánh vӟi các loҥi chi phí giao dӏch khác, chênh lӋch giá bán và giá mua thưӡng đưӧc xác đӏnh
theo tӹ lӋ phҫn trăm qua công thӭc sau:

Chênh lӋch (%) = (giá bán ± giá mua) * 100 / giá bán

o p  pp     là loҥi hӧp đӗng mà giá cҧ gӑi là giá kǤ hҥn,
nghĩa là viӋc giao hàng và thanh toán sӁ là mӝt ngày nào đó đưӧc chӍ ra trong tương lai, kӇ tӯ
khi bҧn hӧp đӗng đưӧc ký kӃt (1 tuҫn, 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng,«).

Giá kǤ hҥn đưӧc tính dӵa trên mӭc giá giao ngay và mӝt sӕ thông sӕ khác phӓng đoán vӅ
mӭc tăng giҧm cӫa giá cҧ hàng hóa này tính cho đӃn thӡi điӇm hàng sӁ thӵc sӵ đưӧc giao
nhұn. Vӟi phương thӭc giao dӏch này, ngưӡi mua hàng phҧi có đһt cӑc (ký qũy) hoһc thӃ
chҩp mӝt khoҧn tài sҧn nhҩt đӏnh đӇ bҧo đҧm cho viӋc thӵc hiӋn hӧp đӗng. TiӅn ký qũy trong
phҥm vi tӕi thiӇu theo thӓa thuұn và không đưӧc hưӣng lãi nhưng ngưӡi mua có thӇ đưӧc
hưӣng phҫn lӧi tӭc (trong trưӡng hӧp thӃ chҩp tài sҧn tài chính) phát sinh tӯ tài sҧn thӃ chҩp.
Vӟi tư cách là công cө phòng chӕng rӫi ro, HĐKH đưӧc sӱ dөng đӇ cӕ đӏnh khoҧn thu nhұp
hay chi trҧ theo mӝt mӭc giá cӕ đӏnh đã biӃt trưӟc, bҩt chҩp sӵ biӃn đӝng cӫa giá trên thӏ
trưӡng.

o p    p      là loҥi hӧp đӗng có sҹn nhӳng tiêu chuҭn vӅ
sӕ lưӧng, phҭm cҩp hàng, chӫng loҥi mһt hàng, điӅu kiӋn vұn chuyӇn và giao nhұn hàng,«
tҩt cҧ đӅu đưӧc sӣ giao dӏch tiêu chuҭn hóa, vҩn đӅ duy nhҩt phҧi thӓa thuұn là giá cҧ.

Giá cҧ sau khi đưӧc quyӃt đӏnh tҥi phiên giao dӏch, gӑi là giá giao sau. Đó là mӭc giá đưӧc
tính toán gҫn giӕng như giá giao trong tương lai. Tuy nhiên, do tính chҩt đһc thù cӫa loҥi hӧp
đӗng này, hai bên mua bán không hӅ có thêm bҩt kǤ thӓa thuұn nào khác trӯ giá cҧ. Nên hàng
hóa mua bán theo loҥi hӧp đӗng thưӡng đưӧc qui đӏnh giao nhұn hàng ӣ mӝt vài thӡi điӇm
nhҩt đӏnh trong năm mà thôi, khi đó giá giao sau sӁ là giá giao kǤ hҥn vӟi thӡi điӇm kǤ hҥn
chính là mӕc đã đӏnh sҹn ӣ trên.

ThӇ thӭc này mӟi đưӧc sӱ dөng phә biӃn tӯ nhӳng năm 60 ± 70 thӃ kӹ XIX trên thӏ trưӡng
hàng hóa và nhӳng năm 70 ± 80 cӫa thӃ kӹ XX trên thӏ trưӡng tiӅn tӋ. Tӯ năm 2001, hҫu hӃt
các sàn giao dӏch điӋn tӱ quӕc tӃ đӅu thӕng nhҩt các qui chuҭn chung cӫa hӧp đӗng này, tuǤ
theo hàng hóa cơ sӣ mua bán (gҥo, café, caosu, « vàng, bҥc, platin,« USD, «) mà sӁ có
nhӳng đһc tҧ chi tiӃt hàng hóa riêng. Đây là công cө chính cung cҩp cho nhӳng nhà đҫu cơ
(speculator) mӝt phương tiӋn kinh doanh và nhӳng ngưӡi ngҥi rӫi ro (hedger) mӝt phương
tiӋn phòng chӕng rӫi ro.
So sánh 3 dҥng hӧp đӗng trên:

- Tính thanh khoҧn: dù HĐKH đã đưӧc đánh giá là rҩt linh hoҥt vӅ phương diӋn thӡi hҥn và
sӕ tiӅn giao dӏch so vӟi hӧp đӗng giao ngay, nhưng nó lҥi hҥn chӃ vӅ mһt thanh khoҧn bӣi vì
các bên tham gia hӧp đӗng không thӇ bán hӧp đӗng khi thҩy có lӡi cũng không thӇ xóa bӓ
hӧp đӗng khi thҩy bҩt lӧi. Trong khi đó, HĐGS có tính thanh khoҧn cao nhҩt bӣi vì sӣ giao
dӏch sҹn sàng đӭng ra ³đҧo hӧp đӗng´ bҩt cӭ khi nào có mӝt bên yêu cҫu. Khi đҧo hӧp đӗng,
thì hӧp đӗng cũ bӏ xoá bӓ và hai bên thanh toán cho nhau phҫn chênh lӋch giá trӏ tҥi thӡi
điӇm đҧo hӧp đӗng. ĐiӅu này khiӃn cho hҫu hӃt HĐGS đӅu tҩt toán thông qua đҧo hӧp đӗng,
chӍ khoҧng 1,5% HĐGS tҥi các sàn giao dӏch đưӧc thӵc hiӋn thông qua chuyӇn giao hàng vào
ngày đӃn hҥn theo hӧp đӗng.

- HĐGS sҹn sàng cung cҩp nhӳng hӧp đӗng có giá trӏ nhӓ và cho phép các bên tham gia có
thӇ sang nhưӧng lҥi hӧp đӗng ӣ bҩt kǤ thӡi điӇm nào trưӟc khi hӧp đӗng hӃt hҥn, vì thӃ nó dӉ
dàng thu hút nhiӅu ngưӡi tham gia. Ngưӧc lҥi, HĐGS chӍ cung cҩp giӟi hҥn cho mӝt sӕ hàng
hóa và mӝt vài ngày chuyӇn giao hàng trong năm mà thôi. KӃ đӃn nó là hӧp đӗng bҳt buӝc
phҧi thӵc hiӋn khi đӃn hҥn chӭ không cho phép ngưӡi ta đưӧc quyӅn tùy chӑn.

- Khҧ năng phòng chӕng rӫi ro: HĐGS thӵc sӵ là mӝt công cө đҫu cơ, nhưng khҧ năng phòng
chӕng rӫi ro cӫa nó còn hҥn chӃ, do chӍ cung cҩp giӟi hҥn cho mӝt vài hàng hóa, và mӝt vài
ngày thanh toán trong năm.
2 Các dҥng hӧp đӗng quyӅn chӑn     


ãһc dù hӧp đӗng kǤ hҥn và HĐGS có thӇ sӱ dөng đӇ phòng ngӯa rӫi ro, nhưng vì tҩt cҧ
nhӳng hӧp đӗng bҳt buӝc thӵc hiӋn khi đӃn hҥn nên nó cũng đánh mҩt đi cơ hӝi kinh doanh,
nӃu như sӵ biӃn đӝng giá thuұn lӧi. Đây là nhưӧc điӇm lӟn nhҩt cӫa hӧp đӗng kǤ hҥn và hӧp
đӗng giao sau. ĐӇ khҳc phөc nhưӧc điӇm này phát sinh mӝt dҥng hӧp đӗng mӟi là hӧp đӗng
quyӅn lӵa chӑn mua hay bán hàng hóa hay không khi đӃn hҥn hӧp đӗng (gӑi tҳt là hӧp đӗng
quyӅn chӑn ± HĐQC).

HĐQC đưӧc đưa sӱ dөng vào nhӳng năm cuӕi cӫa thұp niên 70 thӃ kӹ XIX. Tuy nhiên thӏ
trưӡng này phát triӇn nhanh chóng và đưӧc vұn dөng vào các giao dӏch trên thӏ trưӡng tài
chánh, ngày mӝt phә biӃn hơn vào nhӳng năm cuӕi thұp niên 70 cӫa thӃ kӹ XX. Bưӟc sang
thӃ kӹ XXI, thӏ trưӡng các HĐQC       là mӝt trong nhӳng phân khúc thӏ trưӡng
có tӕc đӝ phát triӇn nhanh và chiӃm doanh sӕ giao dӏch hàng ngày lӟn nhҩt trên thӃ giӟi. Nói
chung, quyӅn chӑn (options) là mӝt hoҥt đӝng giao dӏch mà cho phép ngưӡi mua nó có quyӅn
mua (call option) hay quyӅn bán (put option) ӣ mӝt mӭc giá và thӡi hҥn đưӧc xác đӏnh trưӟc,
nhưng không bҳt buӝc thӵc hiӋn quyӅn này.

Hӧp đӗng lӵa chӑn kiӇu 1 (American Options): cho phép ngưӡi mua nó có quyӅn thӵc hiӋn
hӧp đӗng ӣ bҩt kǤ thӡi điӇm nào trưӟc khi hӧp đӗng hӃt hҥn.

Hӧp đӗng lӵa chӑn kiӇu 2 (European Options): chӍ cho phép ngưӡi mua nó có quyӅn thӵc
hiӋn hӧp đӗng khi đӃn hҥn hӧp đӗng.

Giá trӏ cӫa quyӅn chӑn tùy thuӝc vào giá cҧ thӵc hiӋn (exercise or strike price) và sӵ biӃn
đӝng cӫa giá cҧ hàng hóa trên thӏ trưӡng. Giá cҧ biӃn đӝng có thӇ làm cho quyӅn chӑn trӣ nên
sinh lӧi (in-the-money), hòa vӕn (at-the-money) hoһc lӛ vӕn (out-of-the-money).

Ví dө, mua mӝt call option European tháng 12/1998 cho 1.000 kg gҥo vӟi giá thӵc hiӋn là
2.300 đӗng/kg trӏ giá 5.000 đӗng. NӃu đӃn thá ng 12/1998 mà giá gҥo giao ngay trên thӏ
trưӡng là 2.400 đӗng/kg tӭc là bҥn có lãi, hoһc ngưӧc lҥi giá gҥo chӍ là 2.200 đӗng/kg thì bҥn
bӏ lӛ.

Có rҩt nhiӅu dҥng options, nhưng sӱ dөng phә biӃn có thӇ là dҥng futures options ± quyӅn
chӑn lӵa trong tương lai. ãӝt cách biӃn thӇ cӫa options khác rҩt phә biӃn là warrant ± quyӅn
tiên mãi, ký hóa phiӃu.

o !  "   là mӝt dҥng mua bán option dӵa trên tiêu chuҭn cӫa dҥng hӧp đӗng giao
sau, mua bán option vӟi tiêu chuҭn giao hàng theo hӧp đӗng giao sau. Khi đưӧc thӵc hiӋn
quyӅn cӫa mình, ngưӡi cҫm giӳ nó nhұn mӝt vӏ trí ngҳn hҥn hoһc dài hҥn trong hӧp đӗng
giao sau mua bán hàng hóa nào đó mà hiӋu lӵc chҩm dӭt mӝt tuҫn sau kǤ hҥn ghi trên trên
hӧp đӗng. ãӝt khi hӧp đӗng option đưӧc thӵc hiӋn và hӧp đӗng giao sau đã giao hàng, ngưӡi
cҫm giӳ có thӇ bán hӧp đӗng cho sӣ giao dӏch ӣ mӭc giá mà có thӇ mang lҥi cho ngưӡi cҫm
giӳ mӝt mӭc lãi chính xác như anh ta đã tin tưӣng khi sӱ dөng thҷng option.

ViӋc giӟi thiӋu dҥng thӭc hӧp đӗng này là mӝt bưӟc quan trӑng cung cҩp cho nhӳng nhà kinh
doanh và nhӳng nhà đҫu tư thêm mӝt công cө rҩt khác biӋt đӇ giҧm nhӳng rӫi ro đi kèm trong
thương mҥi và đҫu tư quӕc tӃ.

o # 
Có hai dҥng, mӝt dҥng đҫu tiên gӑi là ký hóa phiӃu, xuҩt hiӋn tӯ rҩt lâu trên thӏ trưӡng hàng,
sau này khi thӏ trưӡng hàng hóa đi vào tұp trung thì phát triӇn thêm dҥng mӝt dҥng khác gӑi
là quyӅn tiên mãi.

$%& là mӝt chӭng thư xác nhұn ngưӡi chӫ sӣ hӳu chӭng thư có hàng gӱi tҥi kho ±
mӝt nơi lưu trӳ uy tín nào đó ± có xác nhұn rõ trên chӭng thư. Ngưӡi chӫ sӣ hӳu cӫa chӭng
thư này có quyӅn bán chӭng thư này cho bҩt kǤ mӝt ngưӡi nào có nhu cҫu muӕn mua lưӧng
hàng đang gӱi tҥi kho hàng nói trên, vӟi sӕ lưӧng, chҩt lưӧng, qui mүu,« mà tӡ ký hóa phiӃu
đһc tҧ. Nghĩa là, mӑi thương nhân khi gӱi hàng vào kho, đưӧc nhà kho giao cho mӝt ký hóa
phiӃu, thì ngưӡi thương nhân này có toàn quyӅn mua bán ký hóa. Và chӭng thư này sӁ luân
chuyӇn trao tay qua nhiӅu ngưӡi cho đӃn khi có ngưӡi chӫ thӵc sӵ cҫn lҩy lưӧng hàng đó ra
khӓi kho hàng, nhà chӫ kho sӁ giao hàng cho ai đưa ra đúng tӡ chӭng thư mà do chính kho
cӫa hӑ phát hành.

'
( ) * cũng là mӝt chӭng thư mà ngưӡi nҳm giӳ chӭng thư này sӁ đưӧc quyӅn ưu
tiên mua hàng ± quyӅn tiên mãi ± tҥi thӡi điӇm chӭng thư này có giá trӏ thӵc hiӋn (hoһc vүn
còn giá trӏ thӵc hiӋn) bҩt kӇ điӅu kiӋn hàng hóa khan hiӃm hay giá cҧ biӃn đӝng như thӃ nào.
QuyӅn tiên mãi đưӧc sӱ dөng rҩt rӝng rãi trên thӏ trưӡng đӕi vӟi các mһt hàng dҥng khai
khoáng như vàng, bҥc, bҥch kim,« và đôi khi đưӧc sӱ dөng kèm vӟi viӋc phát hành các loҥi
trái phiӃu hàng hóa như mӝt điӅu kiӋn ưu tiên cho ngưӡi nҳm giӳ trái phiӃu đưӧc mua hàng.
Sau này sӵ vұn dөng cơ chӃ giao dӏch trên thӏ trưӡng cә phiӃu rҩt phә biӃn.

2 Các dҥng hӧp đӗng giao dӏch khác

p  +,  -   

Hӧp đӗng hóan đәi hàng hóa là giao dӏch đàm phán trӵc tiӃp giӳa hai phía đӕi tác hay thông
qua trung gian, đӗng ý trao đәi mӝt loҥt nhӳng thanh toán đưӧc tính trên nhӳng cơ sӣ khác:
thanh toán giá cҧ hàng hóa vӟi mӭc cӕ đӏnh (fixed) đưӧc hóan đәi cho mӭc giá trôi nәi
(floating), thanh toán dӵa tên chӍ sӕ giá hàng hóa A thay bҵng chӍ sӕ giá hàng hóa B, mua
hoһc bán hàng hóa A thay bҵng mua hoһc bán hàng hóa B và ngưӧc lҥi, mua hàng ӣ mӭc giá
cơ bҧn giao ngay và bán lҥi hàng vӟi mӭc giá kǤ hҥn,« Nhӳng giao tác hóan đәi đã đưӧc
xây dӵng theo nhӳng thӇ thӭc rҩt phong phú và khác biӋt. Hai bên đӕi tác dàn xӃp mӝt cuӝc
trao đәi vӟi nhӳng nhu cҫu bә sung, và nhӳng kǤ hҥn thanh toán đưӧc đһt đӏnh.

Sӱ dөng hóan đәi như mӝt công cө ngӯa rӫi ro. Thông qua hӧp đӗng hóan đәi, các bên tham
gia có đưӧc hàng hóa hoһc mӭc giá mình mong muӕn mà không cҫn phҧi thông qua nhiӅu
giao dӏch trung gian nên tránh đưӧc sӵ biӃn đӝng giá và chênh lӋch giӳ giá bán và giá mua.

Sӵ khác biӋt giӳa các hӧp đӗng kǤ hҥn và hӧp đӗng giao sau là sӱ dөng trong ngҳn hҥn, trong
khi hӧp đӗng hóan đәi sӱ dөng trong dài hҥn. Nhưng ngày càng nhiӅu, hӧp đӗng hóan đәi
cũng đưӧc sӱ dөng trong ngҳn hҥn, bә sung nhӳng hҥn chӃ cӫa các dҥng hӧp đӗng vӟi nhau,
tҥo ra sӵ cҥnh tranh giӳa chúng. Các yӃu tӕ cҥnh tranh bao gӗm sӵ năng đӝng, chi phí và sӵ
quen thuӝc. Hӧp đӗng hóan đәi hơn hӧp đӗng kǤ hҥn và hӧp đӗng giao sau ӣ yӃu tӕ năng
đӝng nhưng thua ӣ yӃu tӕ quen thuӝc sӱ dөng. Còn vӅ chi phí, nhìn chung hӧp đӗng có kǤ
hҥn và hӧp đӗng giao sau có ưu thӃ hơn, nhưng không lӟn lҳm.

Sӱ dөng hӧp đӗng hóan đәi đӇ hҥ thҩp chi phí vӕn thông qua phòng ngӯa rӫi ro, do tұn dөng
nhӳng ưu thӃ tương đӕi, chênh lӋch thuӃ khóa, viӋc phát triӇn thӏ trưӡng mӟi.
Hoán đәi có ҧnh hưӣng lӟn đӃn hoҥt đӝng tài trӧ và phòng ngӯa rӫi ro, nó cho phép các công
ty đӝt phá vào thӏ trưӡng mӟi và tұn dөng nhӳng ưu thӃ cӫa nó đӇ gia tăng kinh doanh mà
không phҧi gia tăng rӫi ro kèm theo. Thông qua hóan đәi, có thӇ chuyӇn rӫi ro ӣ mӝt thӏ
trưӡng hay ӣ mӝt loҥi hàng hóa nào đó sang thӏ trưӡng khác, ӣ quӕc gia khác mà hoҥt đӝng
cӫa chúng có liên quan đӃn thӏ trưӡng hàng hóa quӕc tӃ.

Cũng tương tӵ như dҥng options, theo cách thӭc giao dӏch cӫa swaps, có nhiӅu dҥng giao
dӏch tương tӵ phát sinh như dҥng giao dӏch hóan đәi theo giá trҫn (caps), theo giá sàn (floors)
hoһc vòng đai (collar).

- .!/  .- // 

Caps and floors dӵa trên nhӳng giá cҧ hàng hóa hoһc nhӳng công cө tài chính khác tương tӵ
nhӳng giao dӏch hóan đәi, chӍ khác là giá cҧ hàng hóa đưӧc cӕ đӏnh tҥi mӝt mӭc tӕi đa (cap ±
giá trҫn) hoһc mӝt mӭc tӕi thiӇu (floor ± giá sàn).

Ngưӡi bán mӝt cap đӗng ý trҧ ngưӡi mua giá chênh lӋch giӳa giá trҫn và mӝt mӭc giá thҧ nәi,
tôn trӑng mӝt sӕ lưӧng danh nghĩa đưӧc đһc tҧ, trong trao đәi đӇ thanh toán phí.

Ngưӡi bán mӝt floor đӗng ý trҧ ngưӡi mua giá chênh lӋch giӳa giá sàn và mӝt mӭc giá thҧ
nәi, tôn trӑng mӝt sӕ lưӧng danh nghĩa đưӧc đһc tҧ, trong trao đәi đӇ thanh toán phí.

ãӝt collar là mӝt giao dӏch trong đó mӝt ngưӡi mua mӝt cap đӗng thӡi bán mӝt floor cho
ngưӡi bán cap, bҵng cách ҩy chӍ là thanh toán phí cӫa cap.

Tҩt cҧ nhӳng hình thӭc giao dӏch trên đưӧc sӱ dөng như nhӳng công cө trӧ giúp hӳu hiӋu cho
viӋc phòng chӕng nhӳng rӫi ro trong kinh doanh trên thӏ trưӡng hàng hóa, và cũng có thӇ coi
là nhӳng công cө giúp giҧm thiӇu chi phí vӕn. Tuy nhiên, bên cҥnh đó, mӝt giҧi pháp đưӧc
đánh giá là có ưu thӃ nhҩt trong công tác hӛ trӧ vӕn cho nhӳng nhà kinh doanh nói chung là
viӋc phát hành trái phiӃu. Thông thưӡng, sӵ biӃn đӝng cӫa giá cҧ mӝt loҥi hàng hóa nào đó
trên thӏ trưӡng sӁ luôn gây nhӳng bҩt әn khác cho nhӳng kӃ hoҥch kinh doanh đã đưӧc đһt
đӏnh. Song, đӕi vӟi mӝt sӕ nhӳng sҧn phҭm hay phҭm vұt có tính chҩt ưu thӃ hơn tҥi mӛi đӏa
phương nhҩt đӏnh, giá cҧ cӫa chúng lҥi có thӇ đưӧc sӱ dөng như mӝt yӃu tӕ cӕt yӃu trӧ giúp
nguӗn lӵc tài chính cho nhà sҧn xuҩt ± kinh doanh.

Các dҥng trái khoán hàng hóa giúp giҧm chi phí vӕn (commodity ± indexed bonds,
commodity warrant bonds)

Trái phiӃu hay trái khoán hàng hóa có hai loҥi chính:

a, thưӡng đưӧc gӑi là trái phiӃu liên kӃt vӟi hàng hóa hoһc trái phiӃu chuyӇn đәi,
sӱ dөng vӟi kǤ hҥn lâu khoҧng 10 năm. Nhӳng kǤ thanh toán cho nhӳng trái phiӃu này cho
thҩy chúng tương tӵ như mӝt trái phiӃu truyӅn thӕng (trҧ lãi hàng năm vӟi mӭc cӕ đӏnh) và
mӝt tұp hӧp nhӳng hӧp đӗng kǤ hҥn (mӛi phiӃu thanh toán khi đӃn kǤ tương tӵ như mӝt hӧp
đӗng kǤ hҥn). Tuy nhiên, hӧp đӗng kǤ hҥn đӃn hҥn là thanh toán hӃt tiӅn đӇ giao hàng, viӋc
thӓa thuұn xҧy ra giӳa hai bên đӕi tác hӧp đӗng và hӧp đӗng kǤ hҥn không dӉ dàng đưӧc mua
bán.

a0
(1/2 (thưӡng đưӧc gӑi là trái phiӃu bҧo đҧm quyӅn hàng hóa), sӱ dөng kǤ
hҥn ngҳn hơn khoҧng 5 năm. ãӝt hay nhiӅu quyӅn gӑi mua ± gӑi bán đưӧc gҳn chһt vӟi mӝt
chӭng tӯ (tӡ trái phiӃu) hoһc nhӳng gì dùng đӇ thanh toán. ãua mӝt tӡ quyӅn chӑn, trӏ giá
US$1,000 là giá trӏ ghi trên mһt tӡ giҩy đó (mӋnh giá), nhưng kèm theo là quyӅn đưӧc mua
hay bán mӝt sӕ lưӧng hàng hóa (vàng, dҫu thô,«) đưӧc đӏnh trưӟc vӟi mӝt mӭc giá cũng
đӏnh trưӟc. Bӣi vì nhӳng trái phiӃu này bao gӗm mӝt quyӅn chӑn đһc biӋt có giá trӏ trên thӏ
trưӡng, tӹ lӋ lãi tӡ phiӃu tәng quát thì thҩp hơn mӝt trái phiӃu truyӅn thӕng. Vì vұy, lӧi thӃ đӇ
phát hành loҥi quyӅn chӑn lӵa là thanh toán lãi suҩt thҩp hơn, vӟi cách thương mҥi chia sҿ
mӑi may rӫi trong sӵ biӃn đӝng giá cӫa hàng hóa mà quyӅn chӑn lӵa sӁ mua bán.

Các dҥng nhà phát hành nhӳng trái phiӃu hàng hóa đӅu là các chính phӫ hay nhӳng tұp đoàn
công ty, mà phҧi luôn làm chӫ nguӗn hàng hóa dùng liên kӃt bҧo lãnh, và đang muӕn tìm mӝt
giҧi pháp bҧo vӋ tӕt hơn cho nhӳng nghĩa vө pháp lý trên phҫn tài sҧn cӫa mình.

Sӵ khiӃm khuyӃt vӅ tính đӗng nhҩt cӫa nhӳng công cө tài chính có tính chҩt cá biӋt này gây
cho nó rҩt khó khăn đӇ xác đӏnh mӝt sӕ lưӧng phát hành chính xác và sӕ chӫng loҥi nhӳng
công cө tài chính liên kӃt hàng hóa trong nhӳng quӕc gia đang phát triӇn và đã phát triӇn. Tuy
nhiên, nhӳng báo cáo mұt tӯ nhӳng ngân hàng chӫ chӕt và nhӳng nhà mұu dӏch hàng hóa trên
thӃ giӟi chӍ rõ ra rҵng viӋc mӣ rӝng sӱ dөng nhӳng giҧi pháp này trong nhӳng chương trình
đҫu tư tài chính và tái cҩp vӕn không nhӳng trong các ngành công nghiӋp khai khóang mà
còn cҧ trong nhӳng ngành công nghiӋp hàng hóa đang ngày càng bành trưӟng.

Ngoài nhӳng hình thӭc trái phiӃu như trình bày, còn có nhӳng dҥng chӭng chӍ ký qũy, và
nhӳng biӋn pháp khác giúp hӛ trӧ chi phí vӕn cho nhӳng nhà sҧn xuҩt ± kinh doanh.

- 
34-    a  ãӝt chӭng chӍ tiӅn gӱi do ngân hàng phát
hành đһc trưng trҧ lãi cho ngưӡi gӱi dӵa trên phҫn trăm cӫa sӵ tăng hay giҧm giá cӫa mӝt
loҥi hàng hóa hay giá trӏ cӫa mӝt chӍ sӕ trong suӕt hҥn kǤ chӍ đӏnh. KǤ hҥn, loҥi tiӅn tӋ, và thӇ
thӭc chia lãi đưӧc tính toán dӵa trên cơ sӣ chӭng chӍ tiӅn gӱi chӍ sӕ hàng hóa có thӇ rҩt thay
đәi, và nhӳng sӵ khác biӋt này phҧn ánh nhӳng sӵ cҫn thiӃt khác hҷn nhau cӫa ngưӡi cҩt giӳ1.

Ӣ Hoa kǤ, điӅu chӍnh nhӳng vҩn đӅ này gây ra sӵ chӃt yӇu cӫa viӋc phát hành chӭng chi tiӅn
gӱi vàng cӫa các ngân hàng Bӡ biӇn phía Đông và Tây trong năm 1987. Tuy nhiên, tҥi nhӳng
quӕc gia khác, trong trưӡng hӧp đһc biӋt, như HongKong, viӋc phát sinh và phát triӇn nhӳng
loҥi hàng hóa này có triӇn vӑng tӕt.

- 
56/78 9  TiӅn vay lãi suҩt thay đәi theo hàng hóa là mӝt dҥng tӹ lӋ
lãi mà đưӧc chӍ rõ hay liên quan vӟi viӋc ngân hàng chҩp nhұn nhӳng mӭc lãi thӏ trưӡng hiӋn
hành. Nhӳng cuӝc thanh toán cӫa ngưӡi vay đưӧc điӅu chӍnh điӅu chӍnh tҥi nhӳng ngày đһc
tҧ nhҵm phҧn ánh nhӳng thăng giáng tӹ lӋ lãi suҩt theo sau. Chҷng hҥn như nhӳng tiӅn vay có
thӇ có tұp hӧp nhӳng mӭc lãi tӕi đa hay tӕi thiӇu tҥi thӡi điӇm gӕc. Nhӳng cuӝc thanh toán
tiӅn lãi thay đәi có thӇ đưӧc chӍ rõ giá trӏ cӫa mӝt mһt hàng đưӧc sҧn xuҩt bӣi ngưӡi vay.

 /8 liên quan tӟi mӝt thӵc tӃ tҥi khi vàng vưӧt quá mӭc qui đӏnh mà viӋc vay tiӅn
mһt tӯ mӝt ngân hàng cho mӝt thӡi điӇm đһc tҧ. Vàng đưӧc sӱ dөng như đӗ ký qũy cho tiӅn
vay và đưӧc mua lҥi sau này bӣi ngưӡi vay ӣ mӭc chênh lӋch lӟn hơn mӝt tӹ lӋ lãi đưa ra,
nhưng thҩp hơn chi phí giӳ vàng suӕt khoҧng thӡi gian này. Vì vұy, mӝt thӵc tӃ khi lưӧng
vàng vưӧt quá mӭc qui đӏnh thì có khҧ năng có nhu cҫu lұp mӝt qũy ngҳn hҥn, và ngân hàng
tiӃn hành mӝt khoҧn tiӅn vay ngҳn kǤ có thӃ chҩp đҫy đӫ (100%) ӣ mӭc lãi cao hơn mӭc lãi
thӏ trưӡng.
Z// 9  ãӝt ngân hàng có thӇ mӣ rӝng tài chính cho mӝt công ty khai khóang nhӳng
giá cҧ vàng thoi đưӧc chӍ đӏnh. Nhà sҧn xuҩt có thӇ sӱ dөng so sánh mӭc chi phí thҩp cho
hoҥt đӝng tài chính này vӟi sӵ cҫn thiӃt có vӕn lưu đӝng đӇ hoҥt đӝng và vàng thanh toán
(hay trӏ giá tiӅn mһt) đӇ bҧo đҧm an toàn nghĩa vө thanh toán tiӅn vay.

Thӏ trưӡng giao sau còn tương đӕi mӟi mҿ ӣ ViӋt Nam và công cө sӱ dөng phә biӃn chӍ ӣ các
dҥng thӭc cӫa hӧp đӗng giao ngay và kǤ hҥn cho ngoҥi tӋ, hay mӝt vài hàng nông sҧn như
café, hҥt điӅu. Khoҧng 10 gҫn đây, mӝt sӕ ngân hàng cho giao dӏch các hӧp đӗng giao sau
cũng cӫa ngoҥi tӋ, café, và hҥt điӅu. Vì ViӋt Nam chưa có mӝt sàn giao dӏch thӵc sӵ, hay nói
khác hơn là thӏ trưӡng giao sau chưa phát triӇn, nên các dҥng thӭc khác cӫa các công cө thӏ
trưӡng giao sau nêu trên chưa hiӋn diӋn trên thӏ trưӡng ViӋt Nam.

Theo kӃ hoҥch cӫa Trung Ương sӁ cho ra đӡi dҫn các sàn giao dӏch tұp trung mһt hàng nông
sҧn, rӗi chuyӇn dҫn sang thӏ trưӡng giao sau, có thӇ các dҥng công cө giao dӏch tiӃp theo sӁ
lҫn lưӧt ra đӡi. Đһc biӋt, các dҥng trái khoán hàng hóa giúp giҧm chi phí vӕn nên cҫn kíp ra
đӡi đӇ tăng tiӋn ích và công cө hӛ trӧ phát triӇn cho ngành nông nghiӋp ViӋt nam. ãһt hàng
gҥo, café, cao su hay hҥt điӅu đӅu có thӇ cho phát hành trái khoán hàng hóa đӇ vӯa әn đӏnh
giá, chӕng rӫi ro trong quá trình sҧn xuҩt vӯa tҥo thêm kênh thu hút vӕn nhàn rӛi trong nhân
mà tính thanh khoҧn rҩt cao.