You are on page 1of 27

KOLOFOON Dit is het eerste nummer van het blad “Het Schokker Erf”. Het verschijnt periodiek om de leden en verder iedereen, die belangstelling heeft voor de geschiedenis van Schokland, zijn bewoners en de nazaten, te voorzien van informatie en zo te proberen een bijdrage te leveren tot het instandhouden van de herinneringen aan het oude eiland. Losse nummers zijn verkrijgbaar bij het secretariaat: Tholenstraat 9, Kampen, en deze kosten ƒ4,75. Iedereen die uit de artikelen gegevens wil overnemen, willen wij vriendelijk verzoeken te vermelden, dat zij uit “Het Schokker Erf” hebben geput. Artikelen, foto’s, voorstellen, kortom alles wat men zou willen opsturen ten behoeve van de vereniging en het blad, kan gezonden worden naar: a. Els van der Waag-Conijn, Schweitzerstraat 59, 1433 AH Kudelstaart. b. Raymond van Kooten, Chr. Huygensplein 2, 1098 RB Amsterdam.

een thuiskomst. u allerlei wetenswaardigheden over Schokland en zijn bewoners wil vertellen.1 REDACTIONEEL Het kan haast niet anders of iedere lezer herinnert zich nog levendig de 14e september jongstleden: Honderden Schokker nakomelingen zetten gezamenlijk voet op Schokker bodem. wat een treffende ontmoetingen. Wij. Maar in alle bescheidenheid mogen we wel even opmerken. Hebt u nog mooie foto's. in al zijn frisheid en rust…. aftelrijmpjes. zullen natuurlijk ook ons uiterste best doen. het hield niet op. aangeknoopte familiebanden. Ook in oude bidprentjes. die volgens de overlevering van Schokland zouden stammen? Wij houden ons aanbevolen. gegevens. versjes. Een grandioos gebaar van de Urkers. Wij wensen u veel plezier met dit eerste nummer! . wel veel aktiviteit in de ruimte achter het kerkje van de Middelbuurt. Daar werden bij koffie en Schokkermoppen plannen gesmeed en één van de resultaten daarvan ligt thans voor u: ons eigen blad. waarvoor we wel altijd dankbaar mogen blijven. U kunt ons helpen! Stuur ons brieven met wat u hoorde van uw grootouders. zijn wij hevig geïnteresseerd. dat u van nu af op de hoogte wil houden van het wel en wee van onze Schokkervereniging. een band wil smeden en reeds bestaande banden tussen Schokker families wil verstevigen. dat die Schokkerdag weliswaar door Urkers was opgezet. als redacteuren. stuur ze ons met de nodige gegevens. ouders misschien nog. na jaren. hier in ons van nu af aan "eigen" blad. vriendelijk.. gastvrij. maar verder wel door de Schokkerafstammelingen "gemaakt" is. De foto's krijgt u weer terug hoor! Kent u nog oude liedjes. Wij zullen er met ons allen vast een erg mooi tijdschrift van gaan maken. Maar op 5 oktober was er geen rust. Wat een gesprekken. van verloren zonen en dochters. wat een stortvloed van herinneringen. liefst nog van Schokland stammend. Op de een of andere manier had die dag iets van een enorm familiefeest. en Schokland ontving ons. na 126 jaar ballingschap.

woonachtig in Zwolle) en Ab Klappe (Eindhoven) niet aanwezig zijn. Frans de Boer (woonachtig in Dronten). De naam van de vereniging zal luiden: "Schokkervereniging". Een bijzonder . Deze laatste zal. u heeft door goed te luisteren aan onze namen wel kunnen horen. al zou u misschien denken dat de namen Van Kooten en Van der Waag hier niet in thuis horen. gaan ons vandaag verenigen. de gemeente Edam-Volendam.M. En natuurlijk alle andere aanwezigen een heel hartelijk welkom. Hiervoor is een bestuur samengesteld. dat bestaat uit de volgende personen: Cor Diender (2e voorzitter. Wel. Ook wil ik de hier aanwezige vertegenwoordigers van de pers en andere media hartelijk welkom heten. Mijn naam is Henk Toeter. ook. ik kan u verzekeren dat wij. Jan Bien (secretaris/penningmeester. Wij Schokkers. gezien zijn bestuurservaring verworven in een hoofdbestuur van een vakbond. allemaal Schokkerbloed in de aderen hebben stromen. De gemeente Noordoostpolder. de gemeente Urk. eveneens woonachtig in Kampen). Helaas kunnen Jac. eveneens woonachtig in Kampen. In het bijzonder wil ik de vertegenwoordigers van de volgende gemeenten en stichtingen welkom heten: de Stichting Urker Uitgaven. de IJsselakademie en de V. Na deze eerste formele kennismaking wil ik u dan ook mede namens de andere bestuursleden allen danken voor uw aanwezigheid. het bestuur. het Walkate-archief.2 TOESPRAAK VAN DE VOORZITTER Dames en Heren. de gemeente Kampen. Als laatste wil ik u mijzelf voorstellen. woonachtig in Kampen). Dames en heren. U bent hier vandaag getuige van een uniek gebeuren in de geschiedenis van het voormalige eiland Schokland. Kale (2e secretaris. dat wij Schokker-nazaten zijn.IJ. Het is voor mij een groot genoegen om u vandaag welkom te heten op deze historische plaats in de voormalige Zuiderzee. fungeren als bestuursadviseur binnen onze Schokkervereniging. Els van der Waag (woonachtig in Kudelstaart) en Raymond van Kooten (woonachtig in Amsterdam). Mijn functie is die van voorzitter. het Zuiderzeemuseum.

die dezelfde ervaring hebben. maar toch blijven daar indrukken van achter. over de strijd om het bestaan. Het heeft zich ook verdiept in het hoe en waarom van deze vereniging en heeft de volgende doelstellingen opgesteld: . Toen dan ook de Urkervereniging de Schokkerdag organiseerde. Vanuit die achtergrond ga je informeren en krijg je kontakten met andere mensen. wanneer daar wat tijd en gelegenheid voor is. In je latere leven. waar je geen antwoord op weet. verhalen die mij erg boeiden. U zult zich misschien afvragen. Ik wil proberen u daarop een antwoord te geven. Deze verhalen zijn natuurlijk geromantiseerd en met dichterlijke vrijheid verteld. Misschien dat vele nazaten deze zelfde ervaring hebben opgedaan en bovengenoemde verhalen herkennen. was dat voor ons een prachtkans om onze plannen vorm te geven. Dan stel je je misschien de vraag: wie ben ik eigenlijk? Wie waren mijn voorouders en hoe hebben ze geleefd? Als je dat gaat onderzoeken. Om u dit duidelijk te maken. Op die dag deed Ab Klappe een oproep om mensen te werven voor een vereniging. met al zijn wetenswaardigheden. ga je die verhalen weer eens uit je geheugen opdiepen. Een voorlopig comité werd gevormd en is direkt aan het werk gegaan. We hebben ons daar ook wel iets bij voorgesteld en wisten wel zo ongeveer wat we wilden. Tijdens de gesprekken met hem werd het idee geboren om eens iets te gaan organiseren. Ik hoorde dan verhalen over stormen en rampen. kom je voor verrassingen te staan en rijzen er vragen op. hoe iemand zo in de ban kan geraken van dat "Schokland". Zo kwam ik een jaar of wat geleden ik kontakt met Ab Klappe uit Eindhoven. Wij zijn hem daar zeer erkentelijk voor en willen dit tot uiting brengen door hem een kleine attentie aan te bieden. wil ik even teruggaan in de tijd en wel naar mijn jeugd. Vroeger werd ik bij mijn grootouders thuis geconfronteerd met verhalen over Schokland en de goede oude tijd. Er meldden zich toen al tachtig leden. die ik niet vergeten ben. die ons vandaag hier als gastheer een onderkomen heeft verschaft en het mogelijk heeft gemaakt dat wij op ons eiland deze gedenkwaardige oprichtingsvergadering hebben kunnen realiseren.3 woord van dank wil ik verder richten tot de heer Oosterhof. die zich hebben afgespeeld op en rond het eiland Over de bittere armoede die er geheerst heeft.

Kontakten met de volgende instanties zoeken. en wil eraan meewerken deze inventarisatie te completeren. de aandacht te vestigen op de voormalige toestanden. terug te krijgen naar de plaats waar het eens. Hij wil ook informatie verstrekken over de 100 families. om samen een expositie te organiseren: het Walkate-archief. Verder wil het bestuur voorbereidingen treffen tot het organiseren van een tweede Schokkerdag en wel zo mogelijk in samenwerking met de gemeente Noordoostpolder. . . . en dit landelijk een grotere bekendheid geven .Informatie verstrekken over de Schokkernazaten via een ledenblad. Volendam en Vollenhove.Belangstelling kweken voor het oude Schokland bij de jongere generatie. . die geheerst hebben op Schokland. Tot slot van mijn verhaal wil ik de volgende mededelingen doen: De heer Klappe heeft zich bereid verklaard om op plaatselijke bijeenkomsten uiteenzettingen of lezingen te houden over de Schokkerfamilies.4 - De getoonde belangstelling en interesse continueren en structureren. dat voor de geschiedenis van Schokland van belang is en elders in den lande aanwezig is. de Stichting Urker Uitgaven. die tussen 1688 en 1859 op Schokland leefden. . het bestuur op korte termijn realiseren: . van verwijderd is. via pers en andere publiciteitsmedia. de IJsselakademie.Om de paar jaar of misschien jaarlijks een landelijke Schokkerdag organigeren in een steeds wisselende gastgemeente. . Kampen.Inventariseren van oude Schokker voorwerpen. Wat wil. dat op gezette tijden toegezonden zal worden.IJ. .Het initiatief nemen tot plaatselijke bijeenkomsten van Schokkernazaten in de concentratieplaatsen Urk. Ik dank u voor uw aandacht. Zij wil ook de beschikbare gegevens over de bevolking. die de heer Klappe geïnventariseerd heeft. De vereniging denkt dit te doen door. Hij wil dit doen om zijn kennis voor het nageslacht te behouden.Het organiseren van een Schokland-tentoonstelling. Zij denkt die dag gelijktijdig met de overname van het museum te kunnen organiseren.Trachten om datgene.M. de 500 gezinnen en de 2500 mensen. het Zuiderzeemuseum of de V. verspreiden. helaas noodgedwongen.

In 1803 schrijft hij over losbandig gedrag van de bevolking tijdens de kermisweek. dat het ganse Noordeinde tot aan het kerkhof afbrandde. Hij vervolgt dan: . Als waarschuwing voor de gevolgen van dusdanig gedrag geeft hij enkele voorbeelden van de ellende. Hij vermeldt daarbij onder andere dat volgens oude overleveringen het ook in een Pinksterweek of Schokkerkermisweek was. die op Schokland traditiegetrouw in de Pinksterweek gehouden werd. dat in het archief bewaard is gebleven. die daaruit dan weer voortvloeit. (In 1749 is half Emmeloord.5 Bestuursleden van de Schokkervereniging bij het museum Schokland. afgebrand). destijds een buurtschap op Schokland. + +++ + WAAROM HEET EEN KLAPPE KLAPPE ? Van 1796 tot 1808 was Bartholomeus Doorenweerd als pastoor werkzaam op Schokland. Hij heeft daar een soort dagboek bijgehouden.

met kruid zijne handen en aangezicht verbrandde”. In 1795 fungeert hij als schout op Schokland. Ook dat is weer een bijdrage aan onze pogingen de belangstelling voor Schokland te vergroten. de heer Ab Klappe uit Eindhoven. . Dit gegeven sluit goed aan bij wat wij reeds eerder vonden in het doop-. schout op Schokland. Kerk op Schokland. Ab Klappe. Daaruit is gebleken dat in 1760 een broer van deze “Klappenbruin” in het huwelijksregister werd ingeschreven als Albert Claessen Klap.6 “Ook was het in die week. afdeling Kempen en Peelland. die hij tekent als Bruijn Klasen Clappe. heeft ons lid. Deze "Klappenbruin" is in 1764 peetvader bij een doop. De lezing staat aangekondigd als: “Schokland en het genealogisch onderzoek naar de honderd families op dit eiland”. verzocht bij die gelegenheid een lezing te houden over Schokland en het door hem verrichte genealogische onderzoek naar de totale bevolking van dat eiland over de periode 1688-1859. Bij de naamsaanneming in 1812 wordt de naam Klappe officieel geregistreerd als familienaam. Het bestuur van de N. LEZING OVER SCHOKLAND EN DE SCHOKKERS De Nederlandse Genealogische Vereniging. Eindhoven. Hij wordt dan voor het eerst Bruijn Klaasen Klappe genoemd.K. Aangenomen mag worden. dat eens Bruin Klasen Klappe. September 1983.V. dat de enorme klap waarmee het kruit in 1749 is ontploft en de brandwonden/littekens van deze voorvader aanleiding zijn geweest tot het ontstaan van de bijnaam Klap en later Klappe. trouw. De door hem gesloten huwelijken worden in een akte vastgelegd. houdt op 25 februari 1986 in Eindhoven haar jaarvereniging.en begraafboek van de R.G. bijgenaamd “Klappenbruin”.

om deze naar buiten te trekken op het ijs van het Ensergat. Naar het zuiden zag hij Ens scherp afsteken tegen de heldere lucht. die zijn gezin voor bepaalde tijd moesten redden. Het waren een paar zilveren broeksknopen van zijn grootvader. Datgene.7 HET SCHOKKER KERSTVERHAAL Miljoenen glinsterende ijskristallen flikkerden in de zon. maar als je vrouw en kinderen gebrek lijden. De lucht was stralend blauw en daarbij was het bladstil. . die minder gebrek leden. loopt het geheel als gesmeerd. Met z'n twaalven zetten ze koers naar het Kampereiland. om zodoende zijn gezin weer van het allernoodzakelijkste te voorzien. Af en toe hoorde men om en nabij de woningen wat gestommel. De volgende morgen was hij met de andere mannen al vroeg op de Middelbuurt. waar de ijsvlet in een schuur lag. gaat men weleens vergelijken. welke tussen Schokland en de vaste wal lag. Ondanks deze windstilte was het in de armoedige huizen behoorlijk koud. Nadat het scherp onder de laarzen gebonden was. zowel uit Emmeloord als uit Ens. Niet dat hij afgunstig was. Hangend in de zelen trekken ze de vlet over het ijs. Het liep tegen de Kerst en bij gebrek aan geld had Zalm pijnlijk het besluit genomen. zodat met meerdere mannen. konden ze vertrekken. Het vroor een graad of vijftien en maar weinig mensen waagden zich buiten. want het was niet mogelijk geweest om voor deze invallende strenge vorst per schuit of per slee de oversteek te wagen. Daar woonden de rijken in hun solide woningen. het ging hem dan ook zeer aan het hart om dit dierbaar erfstuk te moeten afstaan in ruil voor voedsel en brandstof.. Als de roest eenmaal onder de glijders is afgesleten. De plotseling invallende winter was hard aangekomen bij de arme Schokker bevolking. Het was dus hard nodig. Willem Zalm kwam de deur uit van zijn kleine woning op Emmeloord en keek over de barre ijsvlakte. Spoedig waren er mannen genoeg. het was alsof het hele kleine ijspegeltjes regende. Er moesten levensmiddelen gehaald worden uit Kampen. Hij was er altijd erg zuinig op geweest. dat men van de laatste bedeling had gekregen was bijna op. om in Kampen bij de opkoper een erfstuk te gelde te maken. de overtocht per ijsvlet gewaagd zou worden. Het ijs leek nu betrouwbaar.

K. R. . afkomstig van Schokland. Kerk te Vollenhove.8 Maria Sterre der Zee.

waar de armoede groter was dan in Ens.9 Onder de rode zakdoek in zijn wijde broekzak had hij ze diep weggestopt. Zuchtend zette hij zich weer aan zijn verdere voorbereidingen. Samen met pastoor Ter Schouw en de dokter had hij dit onderwerp vele malen aangeroerd. Zelfs voor de winkeliers op het eiland was in opdracht ingekocht. Hij moest het harde feit van een niet af te wenden ontruiming van het eiland dan ook maar in zijn preek verwerken. Met dit geld werd een voorraadje van het hoognodige ingeslagen. Af en toe voelde hij even of ze nog wel op hun plaats zaten en bang om zijn dierbaar kapitaal te verliezen. zag hij dan ook als een uitkomst. een ieder had zo zijn eigen problemen. Hij had diep medelijden met de arme gezinnen op Schokland. Ieder van de mannen had zijn inkopen gedaan. wat in voorgaande jaren weleens anders was geweest. Al even snel waren ze bij het Ganzendiep. Bij de opkoper bedong Zalm zijns inziens een goede prijs voor de oude erfstukken. roggemeel. om de nood van de Schokker bevolking door liefdadigheid te lenigen. Dit bestond uit: gort. Hier lieten ze de ijsvlet achter en liepen verder naar Kampen. Gedrieën beijverden zij zich de bevolking te bewegen het eiland te verlaten en zich op de vaste wal te vestigen. kon niet langer voortduren. Piekerend liep Zalm voor de ijsvlet. De steeds weerkerende oproepen. Zonder oponthoud waren ze weer snel terug op het eiland. durfde hij zijn zakdoek bij een koude neus niet te gebruiken. olie. Gelukkig was het weer net als gisteren: bijna geen wind en mooi glad ijs. vooral met de mensen op Emmeloord. De plannen van de regering om het eiland te ontvolken. Een ieder ging daar zijn eigen weg. De kruidenier had hem zelfs nog wat extra's toegestopt en zo was Willem Zalm dik tevreden. wat moest hij voor de knopen vragen? De anderen waren al even zwijgzaam. doch dit had weinig weerklank gevonden. Na ruim een uur bereikten ze het Kampereiland en trokken ze verder het Noorddiep op. Men aanvaardde de terugtocht onder hetzelfde gunstige weer. Vakkundig met de duim van zijn want ging het even goed. zodat ze geen grote omwegen hoefden te maken om de wakken. Dominee Riethagen was juist bezig zich op zijn preek voor het Kerstfeest voor te bereiden. een stukje spek en een partijtje turf. toen hij vanuit de pastorie op de Middelbuurt de mannen met de zware ijsvlet terug zag komen. De kerk .

Een kleumende gelovige gemeente. Er moest toch een mogelijkheid zijn om hun brood op de vaste wal te verdienen? Maar hoe ze te overtuigen. waarbij bepaald werd dat de gemeente zou worden opgeheven.10 zou met het Kerstfeest wel weer vol zitten en gelaten zouden ze zich alles laten aanhoren. enkele jonge vrouwen en mannen hadden in hun jeugd het weven geleerd op de weefschool. De bevolking was hierover nog niet ingelicht. De sneeuw had zich opgehoopt tegen de Oostwal en daarom stak het eiland scherp en wit af in het ijs rondom. Pal voor Kerstmis was de Wet van 16 december 1858 afgekondigd in het Staatsblad. Hoe kon hij deze arme mensen bewegen het eiland te verlaten? De meeste mannen waren vissers. Hun trouw aan hun geboortegrond was hem zeer wel bekend. het viel niet mee het de mensen te zeggen. die samen met hem het feest van de geboorte zou vieren. Pastoor Ter Schouw op Emmeloord tobde met dezelfde problemen. De vuurtoren van de Zuidpunt en van Emmeloord . Hier en daar een flauw licht tegen de witte achtergrond. Al beijverde hij zich om deze onhoudbare toestand te beëindigen. Hij voelde het als zijn plicht deze tijding vanaf de preekstoel af te kondigen. Het had die nacht voor Kerstmis gesneeuwd en na de sneeuwval was er wind opgestoken en had het ijs rondom het eiland schoongeblazen.

. er was namelijk iets uitgelekt van de regeringsplannen. zonder kou en ontbering. Maar dit wonder gebeurde niet…… Hun hoop was tevergeefs. hun kerkje binnen. dik ingepakt. Kerstmis 1980. Landsman. Toen het traditioneel met Kerstmis gezongen lied: "Ziet het wonder hoog verheven" werd ingezet. Voor de nachtmis in het katholieke kerkje op Emmeloord kwamen de gelovigen al schuifelend. D.11 waren gedoofd en alles zag er vredig uit. hoopten allen op het wonder dat ze op hun geliefde eiland konden blijven wonen. Schokland. Machteloos hoorden zij hun herder aan toen deze hun de wet tot evacuatie voorlas.

Dat er al verloren was. Ach. wees gegroet. De vreugd wordt hier verkondigt ras. . mijn Jezus.OUD SCHOKKER KERSTLIED Om het schaapje te gaan zoeken. omdat ze in de loop der tijden onnauwkeurig zijn overgenomen. Bij zijn Moeder en Behoeder Op het veld al in een stal Is geboren Jezus kleine. Ligt hier nu in slechte doeken. Bovenstaande tekst en de hiernaast afgedrukte melodie zijn overgenomen uit het artikel van de heer Fred Thomas. verschenen op 24 december 1958 in de Tijd. Om de zielen te verzaden Met het Brood der Eng'len zoet Wil ons Jezus niet versmaden. Maar op het altaar waar hij leeft. De groote God van 't aardsche dal Laat ons mede Hem gaan zoeken Daar hij hier zijn rustplaats heeft Niet meer in die slechte doeken. De noten zijn hier en daar weer gecorrigeerd.

die bestond uit echte nazaten van Schokkers. Ik kan mij voorstellen. Bij het Schokland Museum aangekomen. Maar vandaag zou Schokland weer een levend monument gaan worden !!! Verwachtingsvol reden we die zaterdagmorgen weer richting Lelystad. Door de zorgen van het Buitenmuseum in Enkhuizen. daar scheen de zon achter de ramen. Hoe moet dat vroeger niet geweest zijn.. na afloop van de oprichtingsvergadering. dat mijn familie hier niet weg wilde! Het krante-artikeltje dat u hiernaast ziet staan. Toen wist we nog niet wat ons allemaal te wachten zou staan . naar wij hopen. net als drie weken daarvoor. Net als eerder viel mij daarbij de stilte op en de frisheid van de lucht op het voormalige eiland. die echt ook onze gevoelens weergaf en. maar door een binnenzee omgeven was. geurde de koffie en noodden grote hoeveelheden verse Schokker moppen tot toetasten. De oprichtingstoespraak van onze voorzitter trof u hiervoor reeds aan. is het resultaat van onze eerste persconferentie. De foto bracht ons naar buiten. Een goede speech. + + + + + + + + + . van onderzoek. het museum op het voormalige eiland. troffen we de bestuurders in spé ook aan en wij begaven ons naar de kamer achter de voormalige kerk aan de Middelbuurt.14 5 OKTOBER 1985: SCHOKLAND HERLEEFT ! Jazeker. het Frans Walkate-archief was Schokland een voorwerp van studie. daar troffen we tal van officiële personen. Schokland was reeds lang een monument. gehouden in "Het wapen van Ens". naar het oude kanon vlak bij de beschoeiing. ook in de geest van onze grootouders was. meenden wij. toen deze plek niet door polders.. Nu waren wij vaste bestuursmedewerkers van een Schokkervereniging. Mogen er nog vele volgen.. van geschiedkunde. waar onze kersverse vereniging de gast was van direkteur Oosterhof. Daar troffen we vele bekenden van de onvergetelijke Schoklanddag op Urk..

dat de naam als zodanig wel zeldzaam is. maar ook door een boekje met allerlei voorspellingen van diverse heiligen. waarvan de man. Het ontstaan van de naam is voor de kenners van de Volendammer achtergrond zeer voor de hand liggend: vissen met de kwak is een manier van vissen. In Volendam is dit geschrift nog steeds als "het boekie" bekend. aan weerszijden van de botter uit elkaar ge- .15 DE FAMILIE KWAKMAN I Hoewel het aantal dragers van de naam Kwakman in Nederland en ook daarbuiten nog vrij groot is. Theresia van Avilla. Alle of bijna alle dragers van de naam Kwakman stammen af van een echtpaar in Volendam. Ook een pastoor Kwakman uit Rijpwetering heeft in ruimere kring bekendheid verworven door zijn publicaties over de H. Bekende figuren heeft deze familie dan ook niet voortgebracht. de zogenaamde kwakbomen. tenzij men een tweetal voetballers uit de club "Volendam" als zodanig zou willen beschouwen. de naam De Boer droeg. waarbij het net met behulp van twee balken. vreemd genoeg. mag toch wel gezegd worden.

een status die hij na de ontruiming van het eiland weer moest inruilen voor die van visser te Vollenhove. Later trouwde zoon Jan met een Volendamse en legde zo doende de grondslag van de "Ballap" familie. is het aantal mannelijke afstammelingen van Pieter Kwakman en Aaltje Cornelia Weever. Cornelis Kwakman. hoe deze naamsverandering bij de verschillende familieleden tot stand kwam. Het vissersberoep zijn ze echter. zolang dit economisch verantwoord was. Dit gebeurde in 1868. gering geweest. Vanuit Vollenhove trokken een zoon en twee dochters uit het eerste huwelijk later weer terug naar Volendam. In tegenstelling echter tot de Volendamse familie. De Schokkerse Eva Visscher volgde aanvankelijk haar man naar Volendam. die buiten zijn dorp een echtgenote zocht. maar omstreeks 1842 trokken ze toch samen naar de geboorteplaats van de vrouw. als dienstmeid naar Purmerend. die eveneens van Schoklandse komaf waren. Aanvankelijk trouwden de nakomelingen nog overwegend in families. Toen dan ook een aantal afstammelingen van de stamvader. die eveneens deze naam had aangenomen. niet langer De Boer wilden noemen. zoals een afstammingsstaat wel duidelijk maakt.16 houden wordt. dat zij zich met hun nieuwe beroep. Was het heimwee of speelde ook economische noodzaak een rol? In ieder geval oefende deze Cornelis Kwakman op Schokland ook nog de functie van winkelier uit. De stamvader. De Schoklandse tak. was een van de weinige Volendammers. lag het voor de hand. is ook vrij vruchtbaar geweest in de mannelijke lijn. maar zich als "Kwak-man" aan kerkelijke en wereldlijke overheden presenteerden. tot ver in deze eeuw trouw gebleven. Een halve eeuw eerder was er in Monnikendam al een visser geweest. die zeer vruchtbaar bleek. De rest van zijn kinderen bleef voorlopig in Vollenhove en zorgde voor het nageslacht dat in dit geschrift is beschreven. resp. In het bijgaande schema kan men zien. maar uiteindelijk is toch de familie geïntegreerd in de Vollenhovense gemeenschap. die na de ontruiming van het eiland goeddeels verhuisde naar Vollenhove. zich met deze vorm van visvangst gingen bezighouden. . die op 15 maart 1768 te Monnikendam trouwden. waarvan het radiozangeresje Marietje Kwakman nog een afstammeling is. zoon van Cornelis Kwakman en Grietje Sanders. die oorspronkelijk boeren waren.

als al de andere meerpalen onder water stonden. Hun laatste adres was Zuideinde 38 te Volendam. zoals op de foto. Het registratienummer van "Het onschuldige kind" was VD 209.. in 1985. Op Volendam noemde men die beenbekleedsels "slobkousen". is op 10 januari 1850 te Schokland geboren. Na 1916. Deze pijpen zijn met banden onder de knieën vastgemaakt. in tegenstelling tot de andere vissers. die we hieronder afdrukken. goed te zien is. die gemaakt is toen hij vijftig jaar oud was. Job. Deze dienden om bij hoogwater tijdens de vloed de botters aan af te meren. Dergelijke halve mouwen werden door de vissersvrouwen gemaakt van dubbeldik katoen en driemaal behandeld met gekookte lijnolie. Bij foto 1 Vooraan op de foto staat de Schokker Jan Kwakman. een "schootvel" dat gemaakt was van een baaien lap. Amsterdamse viskopers spraken dan ook over Jan Kwakman als over de "Volendammer met de baaien lap". die hij aan heeft. Jan Kwakman Czn.17 DE FAMILIE KWAKMAN II Van deze familie kregen we enkele zeer interessante foto's in ons bezit. 2 en het staat er nu. Zo te zien heeft hij netten geklaard in de botters. toen de dijk op vele plaatsen door het hoge water bezweken . Aan boord droegen de vissers tijdens het inhalen van de netten ook nog een "schoot(s)vel". nog steeds. In 1887 stond Jan Kwakman ingeschreven als schipper en eigenaar van een "kwak" (dat is een grote botter) met de waarlijk schitterende naam "Het onschuldige kind". Dat huisje is het derde van rechts op de foto nr. Door die pijpen bleven de voeten droog. Onder zijn knieën zie je smalle pijpen. De Volendammers verbasterden dit later tot "Ballap". vandaar Jans bijnaam. Jan. Mouwen van de pols tot boven de elleboog zie je ook. Jan Kwakman droeg. Het echtpaar kreeg twee dochters. Hij was visser van beroep en huwde op 5 september 1875 te Volendam met Neeltje Keuken. Rechts op de foto zijn nog enige meerpalen te zien. vooral bij springvloed of stormvloed. en vier zoons. Jan was een grote en brede man. vandaar die "slobkousen" en die "oliemouwen". die over zijn klompen heen hangen. Eefje en Neeltje. Willem en Cornelis.

er had in 1916 een watersnoodramp plaats gevonden . Zijn zoon Job vestigde zich in Kampen en voer met een Schokker schuit. Op foto 2 is een rij dijkhuisjes te zien. Nazaten van hem zijn in Kampen en Volendam terecht gekomen.heeft men de dijk met een meter verhoogd. Jan Kwakman is 74 jaar geworden en zijn vrouw Neeltje 79 jaar. Het derde huisje van rechts was dus het huis van bovengenoemde Jan Kwakman. de KP64.18 was . met op de voorgrond spelende kinderen. Maar op deze foto ziet men dus de dijk. Foto's uiteraard op erewoord retour! Els van der Waag . zoals deze was omstreeks 1900. nog voor het verhogen. Vanzelfsprekend houdt de redaktie zich aanbevolen voor toezending van nog meer van zulke oude en interessante foto's met daarbij natuurlijk de nodige gegevens.

Louwe Botter in Kampen en Teuntje Bien (bijgenaamd Teun van de Bel) in Volendam. Zij overleed 17 januari 1940 te Volendam. Soms wordt dat uitgelegd. Zij was dus 14 jaar toen zij in 1859 Schokland verliet en in Volendam ging wonen. die de laatste Schokkers zouden zijn geweest. dat zij de laatste echte Schokkers waren. Beiden zijn begin 1940 overleden. Noch de ene. Teuntje. alsof zij de laatsten waren die op Schokland geboren zijn. ofwel Antonia Alberts Bien. Steevast wordt dan vermeld. dat zij beiden de laatste twee nog levende echte Schokkers waren. noch de andere voorstelling van zaken is echter juist. Op 10 juni 1883 trouwde zij in Edam met de weduwnaar Jaco Tuyp. Het gezin van haar ouders was als volgt samengesteld: . Dan weer wordt verkondigd. werd op 11 juli 1845 op Schokland geboren. duikt steeds weer het verhaal op over Louwe Botter en Teuntje Bien.19 DE LAATSTEN ?? Louwe Botter en Teuntje Bien: de laatste Schokkers? In publikaties en gesprekken over het oude Schokland en de Schokkers.

Hij trouwde op 07 september 1876 in Kampen met het Schokker meisje Jannetje Kok. Emmeloord overl. Volendam zv Gerrit Bruinsen Bien dv Dirk Willems Bien en Marrijtje Jansen Klappe en Marijtje Bruinsen Bape wedn. 16-09-1866. was hij dus 10 jaar.20 Huwelijk op 22 mei 1841 op Schokland. Dirk Dirks Botter Maria Alberts Diender geb. 07-08-1849. 02-12-1819. beroep: visser zv Derk Klasen Botter dv Albert Louwe Diender en Jannetje Herms Net en Jannetje Alberts Goosen kinderen Johanna Louwe geboren 12-05-1844 Schokland 18-12-1848 Schokland gestorven 06-04-1923 Kampen 1940 Kampen . Emmeloord beroep: visser overl. Toen hij in 1859 met zijn ouders van Schokland naar Kampen vertrok. Christina Jansen Kleussien kinderen Antonia Dirk Antonia Jannetje Jannetje Maria Jacoba geboren 17-05-1842 Schokland 16-06-1843 Schokland 11-07-1845 Schokland 20-10-1847 Schokland 01-02-1849 Schokland 13-11-1851 Schokland 22-02-1855 Schokland gestorven 03-06-1842 Schokland 22-02-1919 Schokland 17-01-1940 Volendam 01-12-1847 Schokland 02-12-1916 Volendam 24-01-1854 Schokland 14-01-1856 Schokland Louwe Botter zag het levenslicht op 18 december 1848 op Schokland. Zijn ouderlijk gezin zag er als volgt uit: Huwelijk op 01 februari 1844 op Schokland. 27-07-1821. 06-06-1814. 18-03-1807. Albert Gerritsen Bien Klaasje Dirks Bien geb. Emmeloord overl. Emmeloord geb. Emmeloord geb.

Dat zal evenwel pas definitief vastgesteld kunnen worden als vast staat dat ook op Urk of elders in het land. Zij waren dus zeker niet de laatsten. Zijn zuster. Bijna 92 jaar oud. Hermanus de Boer werd op 11 juni 1852 geboren op Schokland als zoon van Jan Abe de Boer en Maria Herms Corjanus. dat zij de laatsten zijn geweest van de in Kampen respektievelijk in Volendam wonende Schokkers. Uit bovenstaande gegevens blijkt. geboren 7 maart 1851 op Schokland. Met enig voorbehoud zou men kunnen zeggen. Die had het heel terecht over “een der laatst levende Schokkers” en over “de laatst levende Schokkers ter plaatse”. dat Louwe Botter en Teuntje Bien ook niet de laatste nog levende Schokkers zijn geweest. Eindhoven. dat met het overlijden van beiden in 1940 niet de laatste nog in leven zijnde Schokkers overleden zijn. overleed op 13 maart 1944 in Vollenhove. Op 24 oktober 1942. die voor de ontruiming op Schokland zijn geboren. Hoogstens kan men zeggen. overleed hij op 19 april 1944 in Vollenhove. Louwe Botter was de laatste in Kampen. zoon van Lolle Jongsma en Aaltje Alberts Bape. na 19 april 1944. Hij trouwde op 4 augustus 1884 in Vollenhove met Aleida Karel. 90 jaar oud. overleed hij in Vollenhove.21 Tussen de geboorte van Teuntje Bien (1845) en van Louwe Botter (1848) en anderzijds het moment van ontruiming in 1859 zijn er vanzelfsprekend nog tientallen echte Schokkers geboren. Dat is ook meer in overeenstemming met het oorspronkelijke verhaal van Fred Thomas. . Jannetje Jongsma. Hij trouwde op 31 juli 1876 in Vollenhove met het Schokker meisje Lumme Louwe Diender. Zij was toen 93 jaar. Alleen al in 1858 en 1859 werden er nog achttien geboorten geregistreerd. Zij was op 20 mei 1876 in Vollenhove gehuwd met Albert Jacobs Konter. Daar waren toen namelijk nog te vinden: Wilhelmus Jongsma. Ook staat vast. geboren 14 september 1852 op Schokland. In Vollenhove leefden na 1940 nog enkele echte Schokkers. Ab Klappe. Teuntje Bien in Volendam en Harm de Boer was de laatste in Vollenhove. dat Harm de Boer de laatst levende van alle Schokkers is geweest. geen echte Schokkers meer in leven waren.

Dit zijn we dan: 300 personen sterk! Voor het eerst sinds 1859 terug! .

De "Schokkernazaten" in Urk.23 KORTE INHOUDSOPGAVE VAN ONS VOLGENDE NUMMER 1. 10. 3. 2. . Floris Toeter en Klaas Klappe. Informatieverstrekking door Ab Klappe uit Eindhoven. 5. Een verhaal over de vermissing van twee schippers. 6. hun aanpak en hun werkwijze. De geschiedenis over de woning van de familie Diender uit de Schokkerbuurt. 4. Ingezonden brieven of verhalen. Verdere mededelingen. Een bezoek aan Schokland (over het ijs) per auto in 1929. 9. 8. Bestuursaktiviteiten (korte verslagen). Gevestigde "Schokkernazaten" in Vollenhove en een stukje geschiedenis hierover. Nieuws van de werkgroepen. 7.

Dit kunt u doen door gebruik te maken van de bij dit blad gevoegde acceptgirokaart. Tot slot wenst het bestuur u en de uwen prettige feestdagen en een heel goed 1986 toe. Verder stellen de redakteuren van "Het Schokker erf" het erg op prijs. wil iedereen. Deze dag moet dan een tweede "Schokkerdag" worden. hartelijk danken. als u de moeite hiervoor wilt nemen. Het bestuur van de Schokkervereniging + +o+ + + + +o+o+o+o+ + + + +o+ + . Wij hebben grootse plannen om zo mogelijk in 1986 een feestelijke ledenvergadering te organiseren. Daarom wil het bestuur u vragen om zoveel mogelijk leden te werven in uw familie. Ook willen zij graag ingezonden brieven of ideeën van u opnemen en deze zo mogelijk beantwoorden. Het zou erg jammer zijn. De wens van uw bestuur voor 1986? Dat de vereniging mag uitgroeien tot minstens 500 leden. Wij zouden het erg fijn vinden. die dit tot nu toe vergeten zijn. omdat ze nog geen lid van onze vereniging zijn.of kennissenkring. verstoken blijven van informatie en hierdoor misschien de tweede "Schokkerdag" moeten missen. Er zijn helaas nog leden. die zijn contributie over het seizoen 85-86 heeft voldaan.24 VAN DE BESTUURSTAFEL Het bestuur en in het bijzonder de penningmeester. Hij is u daar zeer erkentelijk voor. Uw penningmeester vraagt om dit één dezer dagen even over te maken. wanneer u hen verhalen van uw voorouders op wilt sturen. als "Schokkernazaten".

1 blz. 12 blz. 15 blz. . 17 blz. 14 blz. 23 blz.INHOUD Redactioneel Toespraak van de voorzitter Waarom heet een Klappe Klappe? Het Schokker kerstverhaal Oud Schokker kerstlied 6 oktober 1985: Schokland herleeft! Schokkers willen Emmeloord herbouwen De familie Kwakman 1 De familie Kwakman 2 De laatsten? Korte inhoudsopgave van het volgende nummer Van de bestuurstafel blz. 2 blz. 24 De Schokker klederdracht in de achttiende eeuw. 19 blz. 15 blz. 5 blz. 7 blz.

Related Interests