You are on page 1of 4

1 Likya Lahdi (Resim 1): Envanter bilgileri ve numaras : Eserin ad : Likya Lahdi Envanter No : 369 Buluntu yeri : Sayda (Sidon

) Kral Nekropolü 4 nolu mezar odas nda bulunmu tur. Malzemesi : Paros Mermeri Boyutlar : H.296 cm, L. 254 cm, W.137 cm Objenin tarifi :Kapak Likya sivri kemer tipinde oldu undan bu isim verilmi tir.Uzun yüzünde dörder atl 2 araba ile 4 genç aslan avlamakta, di er uzun yüzünde yine bir avda domuz avc lara sald rmaktad r.Küçük yüzlerden birinde 2 centaurus ile birlikte 1 Lapith, di erinde 2 centaurus 1 geyik için birbirleriyle mücadele etmektedirler.Kapa n üçgen yüzlerinden birinde kar ka ya duran 2 griffon, di erinde ise s rt s rta duran sfenks tasvir edilmi tir.Bunlar lahdin bekçileridir. Bu lahdin de boyalar tamamen solmu tur.Yunan heykelt ra ç l n n güzel örnekleri içinde yer al r. Tarihlendirme : M.Ö. 5. yüzy l n sonlar na ait oldu u tahmin edilmektedir. Aç klama : stanbul Arkeoloji Müzelerinin en k ymetli eserleri olan Sayda Lahitleri 9. yüzl l n sonunda müzelerin kurucusu olan Osman Hamdi Bey taraf ndan 1887 y l nda yap lan Sidon Krallar Nekropolü kaz s nda ç kar lm ve müzeye kazand r lm t r. Lahitler stanbul Arkeoloji müzelerinin yap m na sebep olmu ve ilk binada te hir edilmi tir.Sayda Lahitlerinin Arkeoloji ve Sanat Tarihi Dünyalar nda ayr bir yerleri vard r. Müzede Sidon Kral Nekropolünde bulunur. Osman Hamdi Bey bir gün bir ihbar al r. Sayda da Mermerden yap lma baz eserler bulunmu tur.Hamdi Bey derhal gemiye atlar ve Saydaya gider. Uzun ve planl bir kaz dan sonra çok say da lahid bulur.Hamdi Bey buldu u eserleri binbir zorlukla gemiye yükletir. stanbul a getirir. Likya kelimesi Anadolulun eski devirde güney bölümüne verilen isimdir.Bu bölge lahitlerinin bir özelli i vard r.Bu özellikleri ile de di er lahit tiplerinden kolayca ayr l rlar.Likya bölgesinde yap lm lahitlerin kapaklar Ters dönmü Tekne eklindedir . stanbul Arkeoloji Müzesindeki bu lahdin kapa da Ters dönmü Tekne olmas ndan dolay Likya Lahdi ismini alm t r.Likya Lahdi çok ilginçtir. Lahdin üzerindeki tasvirler Atina Akropolündeki Parthenon tap na n n frizlerindeki tasvirler ile benzerlik gösterir.Ayr ca Lahit Sayda da bulunmu tur.Bütün bu hususlar n yan nda kapa ,Likya bölgesindeki lahitlerin kapa eklindedir.Lahdin izah n u ekilde yapabiliriz: Eseri yapan sanatkar Likyal d r. Ayn zamanda çok gezen ve gören bir ah st r.Muhakkak Atina Akropolüne gitmi ve oradaki Parthenon tap na n görmü tür. Onun tesiri alt nda kalm , belki tap na n yap m s ras nda çal m da olabilir.Bir süre sonra Sayda dan i teklifi alm ve gelmi Likya lahdini yapm olmal d r.Üzerindeki tasvirler Atina Akropolündeki Parthenon tap na n n frizlerindeki tasvirlerle olan yak n benzerli i, tap na n yap m ndan hemen sonraki y llarda Lahdin de yap lm olabilece ini akla getirmektedir. Tabutun uzun taraf nda 5 avc 3 lü ve 2 li gruba ayr lm atlar n üzerinde erkek domuz öldürürken görülür. Atlar Arap ve Avrupa ecdatlar n n kar karakteristikliklerini göstermektedir. ekillerdeki ki ilerin hepsi geni al nl , küçük kafal , derin gö üslü, geni bö ürlü ve zay f bellidir. Bu atlar antik at tacirleri taraf ndan en çok arananlard r. T rnaklar zarif bir ekilde uzat lm t r. Bütün avc lar n sa kollar tekdüze bir hareketle yukar ya do ru kalkm t r. Di er kollar ise avland klar hayvan n üzerine m zrak tutmaktad r.Yüzlerinden ya farkl l klar anla lmasa bile, elbise çe itlili indeki ince detaylar onlar n genç adamlar olduklar n gösteriyor. 5. Yüzy l Atina s nda oldukça popüler olan tipik Thracian elbiseleri giymektedirler. Onlar n akranlar da ayr ca Parthenon duvar süslerinde görünmektedirler. kinci uzun kenar n üzerinde, aslan av betimlenmi tir.4 genç avc iki sava arabas n n üzerinde bir

Kanatlar tympanun kemerinin üzerine ula r. .Kapa n ba ka bir dekoru yoktur.Yüzleri melankolik bir ifadede çizilmi tir. Vücutlar tam kar lar ndaki sfenks ler gibidir.Sahnelerin konular tabutun her iki k sa taraf hariç yak n bat motiflerinden al nm t r. Muhtemelen aslanlar korkutmay ima etmektedir.Aslan vücutlar bu köpeklerden esinlenerek yap lm t r. kahverengi ve mavi renklerde boyanm t r. bir kayan n üzerinde betimlenmi tir. Kad n gö üsleri ve yüzleri vard r. 2 ay pençesi ve avuç içi dekarasyonlar n n d nda di erleri timpon un en üstüne yerle tirilmi tir. Kanatlar arkaya do ru dü mü ve kapa a do ru k vr lm t r. Kapaktaki boya daha koyu tonlardad r.Onlar 3. Her ikisi de 3 pençelerini kald rm ve geri kalan baca n üzerinde dikilmektedirler. yüzy l n klasik özelli ini göstermektedir.Ve kafas dü manlar na dönüktür. Di i olan yar aslan yar kaplan figür sa tarafta ibik inin üzerinde daha fazla çivi tutturularak vurgulanm t r. Bir di er amac ise bu kulplar n korunmak içindir. atlar n arka bölümleri taraf ndan görülmesi gizlenmi tir. Dört kulp a zlar aç k uzanan aslanlar n 4 taraf na yerle tirilmi tir. arkaya dü mü ve aç k bir ekilde.Ama kütük yerine büyük bir kaya gösterilmi tir.Sa büyük parça bir kayay kahramana vurmak için kald rm t r. Ne boyas nede metal süslemesi bu güne gelebilmi tir. bir tanesi di erinin arkas ndan üst üste gelmi durumdad r.Onlar n yerle tirilmesi. Her ikisininde kartal kafas vard r ve t slayan gagalar ve uzun kulaklar vard r. 3 çeyrek ekilde guadrigas görülür.Bu ekilde gerçek derinlik kazan lm t r. Kafas daha iyi çizilmi tir. Timpan n kapak içinin yan taraf nda bir erkek ve yar s aslan olan. ekiller bodur t knaz vücutlar geni yüzlü olarak oyulmu lard r. Kahraman efsanesine göre ki oda gerçekte kad nd poiseidon taraf ndan cinsiyeti erke e de i tirildi. yar s kartal bir di i birbirlerine bakar ekilde yerle tirilmi tir. Avc lar n giysileri ve atlar küçük detaylar ile gösterilmi lerdir. Tabutun k sa taraflar n n birinin üzerinde 2 tane insan ba l at (centaurs) bir geyik için kavga etmektedir. ikincinin boynundan bir panter derisi sarkmaktad r. Kulplar oldukça a r olan kapa n ta nmas için çok küçüktür.Kahraman birçok centarus u öldürdü ama kendisinin çekici cildi hiç zarar görmedi.Kahraman dünyan n alt nda çizildi ve onu bu ekilde öldürdüler. Muhtemelen deklarasyona basitlik kazand rmak için yap lm t r. Bu taraftaki kapa n tympanum üzerine 2 tane sfenks oturtulmu tur. Figürlerin yerle tirilmesi birbirlerinin arkas na üst üste eklindedir 3 boyutlu olmas için.Bir sonraki dü man n gözlerine derin derin bakan bir a aca ba lanm t r.Atlar hemen hemen ayn tabutun kar taraf ndakilerle ayn betimlenmi lerdir. muhtemelen soldaki ilk avc n n di i (kad ns ) saç ekillerinden olmal d r. Uzun kuyruklar gizlenmi bacaklar ve yuvarlak k vr m yapacak ekilde a a ya do ru uzanmaktad r. Ancak ne giysilerin içinde nede fiziksel bak mdan de il.Avc lar n içinde durduklar kutular. çeyrek pozda temsil edilmi lerdir.Bu iki figür 5. Görevleri mezar n gardiyanlar d r.Centaurs lar birbirlerine kar bir ekilde.Kaineus un kompozisyonunda Kaineus un üreme organlar topra n alt nda gösterilmi tir.Bu sava arabalar n temsil eden tipik Yunan heykelt ra ç l k özelli idir.Kafas Atina ya ait mi fer taraf ndan korunmaktad r. Onlarda asland rlar ama köpek modelinde çizilmi lerdir. Orijinal olarak Lahit in yüzeyi tamam yla çe itli tonlarda k rm z . Yoksa onlar n Amazonlar oldu una dair hiçbir iz yoktur.tane vah i hayvan öldürmeye çal rken görünürler. Lycian Lahdi bu konular n tercüme edilmesinde bat etkileri göstermektedir.Sol taraftaki Centaurs ç plak iken. Tabutun di er k sa taraf nda centaurs lar lapith kaineus lar ile sava yorlar. Kafalar öne do ru e ilmi tir. Geri kalan centrus lar kahraman n kafas n kütükle ezerek öldürdüler. 4 genç adam s kça Amazonlar gibi yanl yorumlanm t r. Boyunlar n süsleyen ibikleri çiviler ile tutturulmu tur.

Ç plak Diyaskur karde ler yanlar ndan hiç ay rmad klar atlar n dizginlerini tutar vaziyettedirler. asr n yar s na kadar rastlan rlar. W. Bu tarihten sonra yap lmam lard r.Lahdin teknesinin pencereden taraftaki esas cephesinde ortada filozof k yafetinde oturan erkek sa da Artemis k yafetinde genç bir k z.S.S. Eskiden de sanatkarlar zengin kimselerin lahitlerini para kar l yap yorlard . Böylece ya ayanlar n dünyas naöteki dünyan n ne kadar . Roma Devrinde Anadolu da bulunan halk taraf ndan yap lm t r. süslü veya sade lahitler yapt rabiliriz. Ortadaki büyük sütunlu lahit (Konya-Ambaras ) s nda bulundu u için Sidamara Lahdi denir. Anadolu da rastlanan lahitlerde görülmez.Kapa n üzerinde lahdin sah ibinin kar s ile birlikte yan yana yatan rölyefleri vard r.M. 3 üncü asra ait oldu u tahmin ediliyor.S. Bugün de kullan ld gibi yüzy llar öncesi de kullan lm t r.Bu tipdeki di er sütunlu lahitlere de Sidamara tipi lahitler denir. asr n yar s ndan itibaren M. bunlarda talya dan gelme bir tesir aramak gerekir. ya ayanlar n dünyas ile ölülerin dünyas aras ndaki irtibat temin ediyorlard . as r ba lang c na kadar ancak Etrüsk v e Roma lahitlerinde oldu undan.S. kad nsa yaln z olarak uzan r ekilde kabartmalar konurdu. L.Di er taraflar nda av sahneleri. ba örtülü bir kad n vard r. solda Demeter k yafetinde giyimli.2 Sidamara Lahdi (Resim 2): Envanter bilgileri ve numaras : Eserin ad : Sidamara Lahdi Envanter No : 1179 Buluntu yeri : Konya .Bu ekildeki kapaklar . 381 cm. kaide frizinde vah i hayvanlarla mücadele eden Puttolar. bir uzun yüzünde lahdin sahibi kar s ve k z aras nda görülmektedir.2. Ortada bir Filozof oturmakta ve elindeki kitab n okumakta. meyve ta yan bir kad n.Lahdin kapa nda lahit sahibesiyle kar s uzanm lard r.200 cm Objenin tarifi : Lahdin her taraf derin i lemelerle doludur. Lahdin yan yüzlerinde mitolojiden al nma sahneler vard r. Bunlardan bir tanesi ilgi çekicidir.313 cm. sütün aralar ah s tasvirleriyle doldurulmu tur.Bu tarzdaki lahitlerin teknesi. Anadolu nun Roma devrindeki en büyük lahid atölyesinin bulundu u merkez Konya n n tarihi Sidamara ehri idi. bir yan nda kar s ve di er yan nda k z ayakta durmaktad r. Bir tanesi 12 saat dünya yüzünde iken di eri ayn saatlerde toprak alt nda. Lahit kelimesi günümüzde ölünün içine konulup defnedildi i sanduka anlam na geliyor. ki yan uçta birer mitolojik varl k tasvir edilmi tir. Kapa n üzerindeki puttolardan birinin ba Londra da Victoria and Albert Müzesinde oldu u anla l nca ba n mulaj getirilip yerine konmu tur. Bu ekil M. Sidamara lahitlerinin yüzleri süslü sütunlarla. Bu ehirden yaln z lahit ustalar yeti irdi. araba yar lar görülür. Zevs taraf ndan cezaland r lm bu karde ler. Lahitler ölüler dünyas n n bir parças olduklar ndan. ve Eroslar idman yapan pehlivanlar. Sidamara n n ihtiyac n kar lad klar gibi Anadolu nun birçok kentinde de sanatlar n yürütürlerdi.Ambararas Malzemesi : Mermer Boyutlar : H. 3. atlar zapteden Dioskuruslar. ölüler dünyas nda kal yordu.Bu lahitler Anadolu nun muhtelif ehirlerinde gezici sanatkarlar taraf ndan yap lm lard r. Tarihlendirme : M. Y llar öncede durum ayn idi. cepheleri sütunlar ve hücrelerle süslü ev eklindedir.Kapak yatak gibi yap l p lahdin sahibi erkekse kar s ile birlikte.2. Aç klama : Ere liden Karamana giderken yol üzerinde bulunan eski ismi Sidamara olan imdiki Ambararas köyünde bulunmu tur. Modern mezarl klarda verebilece imiz büyük veya küçük.Bugün birçok numune ve parçalar mevcut olan bir s n f lahitler içinde en güzel ve en mühim numunedir. Bu ehirde bulunup Arkeoloji müzesine getirilmi sidamara bu sanatkarlar n i idir.

Tabutun üzerinde kolonlar n ve ekillerin aras nda yerle tirilmesi kolon lahitçili ini akla getirmekte ve özellikle yas tutan kad n lahdin modas geçmi say lmaktad r. Baz durumlarda yanlar na e leri de ilave edilirdi.karanl k ve kötü oldu unu anlatabiliyordu. Sanatkarlar lahdi süslerken.com . Bu lahit kendinden önce yap lm olan ayn döneme ait di er lahitlerle benzerlik göstermektedir. Lahitlerin kapaklar üstüne uzanm vaziyette yatan ölünün heykeli yap l rd . Bu deklarasyon oyuklar n d ndaki bölgeleri doldurur ve tabutun di er taraflar nda da devam eder. Prensip olarak 6 oluklu kolonlar merkezde üçgen oyuklar ve her bir taraf nda ise kabart lm 2 oyuk olu turur. Kaynak: www.filizkahraman. Lahitlerin üzerindeki dantela gibi i lenmi motifler küçük bir çivi ve çekiç ile yap l yordu. Orijinallikleri muhtemelen bu lahitlerin 2 çe it çok yayg n mezar an t türlerini bir araya getirmesinin alt nda yatmaktad r. gölge ve k oyunlar na bilhassa dikkat ederlerdi. Arkeologlar Sidamara Lahdini ba ms z bir çe it yada di erlerinden ayr lm bir grup olarak saymaktad rlar. Tabutun d yüzeyi duvar n yüzeyindeymi gibi sunulmu . Oyuklar genellikle yumurta ve liflerle delinmi a aç yapraklar ile dekore edilmi tir.