P. 1
147 -Turkiye’de Egitimin Tarihsel Gelisimi

147 -Turkiye’de Egitimin Tarihsel Gelisimi

|Views: 42|Likes:
Published by oryyyy

More info:

Published by: oryyyy on Jan 21, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/12/2014

pdf

text

original

Türkiye¶de E itimin Tarihsel Geli imi

Özlenen Özdiyar ozlenen@hacettepe.edu.tr II. Ders haftas

E itim tarihi
‡ Tüm toplumsal kurumlar n kar l kl ileti imini, bunlar n insanl k tarihi boyunca uluslar n ve bireylerin üzerindeki etkilerini ortaya koymal d r.

E itim tarihinin i levi
‡ Tüm uluslar n, tarihsel süreç içinde çocuklar n niçin ve nas l yeti tirdiklerini, bu amaçla hangi e itim kurumlar n kurduklar n , bu kurumlarda nas l bir insan yeti tirme projesi (ö retim program ) uygulamaya koyduklar n , e itimi di er toplumsal kurumlar n nas l etkiledi ini, dü ünürlerin dü ünceleriyle e itimi nas l etkilemeye çal t klar n ortaya koyar.

E itim tarihinin amac : bu sorulara yan t aramakt r. .

sava a ait araç yapmak ‡ Sava mak. ya ayan inançlar.Eski toplumlarda e itim ‡ Aileye gerekli giysi. ‡ De er verilen toplumsal kurumlar. yemek pi irmek. evde kullan lan e ya. töreler ‡ Okul: ev ‡ Ö retmenler: aile bireyleri . avlanmak. ekime. hayvan sa mak.

Do u Anadolu¶nun sert do a ko ullar na uymak zorunda kalan Urartular hayvanc l k ve ziraatta ba ar l olmu lard r. .

Bir süre sonra yerle ik hayata geçmi lerdir. At sürülerini yeti tirebilmek için dört mevsim yer de i tirmi lerdir. . göçebe bir ya am sürmü lerdir. Osmanl ve Türkiye Cumhuriyeti Devletidir. Selçuklu.Eski Türklerde e itim ‡ E itim tarihi bilinen Türk toplumlar ± Hun. Türkler uzun y llar Asya¶n n steplerinde ve at s rt nda. Karahanl . Uygur. hayvan yeti tiricisi olarak. Göktürk.

Hunlar ‡ Çocuklar 3-4 ya lar ndan itibaren. ok. binicilik ve vuruculuk konusunda e itilmektedir. 2003). Hunlar at üstünde yer. k l ç ve benzeri silahlar kullanan Hunlar at üstünde ikâmet etmekte ve at üstünde ya amaktad r (Çerçi. . Henüz ayakta durabilecek Hun çocu unun yan nda eyerlenmi bir at bulunmaktad r. koyun gibi hayvanlara bindirilmekte ve ok ile tarla faresi ve sincap avlat larak. m zrak. içer ve al veri yaparlar. kuzu. K saca yay.

ZAMANI TANRI YA AR.GÖKTÜRKLER ‡ Orhun Yaz tlar : M.Ö 489) http://www.koklerimiz.com/index.Ö 500 y llar na aittir. Bilge Ka an Yaz t (M. NSANO LU HEP ÖLMEK Ç N TÜREM T R.php?option=com_content&view=article&id=73&Itemid=82) .

Uygur metinleri ‡Do u Türkistan¶daki kaz larda ortaya ç kar lan eserilerin ço u. Irk Bitig (Fal Kitab ): Köktürk yaz s yla yaz lm bir fal kitab d r. astronomi ve iirle ilgili olanlar da vard r. felsefesini ve Buda¶n n menk belerini içerir.edu. falc l k.selcuk.tr/suzep/turk_dili /ders_notlari/bolum_5/bolum05. Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesi ( yi Dü ünceli ehzade ile Kötü Dü ünceli ehzade): Burkanc l a ait bir menk benin hikâyesidir: yi dü ünceli ehzadenin bütün canl lara yard m etmek ve canl lar n birbirlerini öldürmelerini engellemek için bir mücevheri elde etmek üzere yapt maceral yolculuk anlat l r. Ça tani Be hikâyesi (Ülkesindeki insanlara hastal k ve bela getiren eytanlarla Ça tani Be ¶in mücadelesi)dir. Bunlardan en me hurlar ehzade ile Aç Pars Hikâyesi (Açl ktan ölmek üzere olan pars kurtarmak için kendini feda eden ehzadenin hikâyesi). Altun Yaruk (Alt n I k): Burkanc l n temellerini. En önemlileri unlard r: Sekiz Yükmek (Sekiz Y n): dinî-ahlâkî inan lar ve baz pratik bilgiler vard r. http://farabi.html . dinî nitelikli olmakla beraber aralar nda t p.

Türklerin bin y ll k yaz sistemleri olmu tur.edu. http://egitim. bu yaz ile yaz lm nüshalar idi.‡ Uygur yaz s . "Kutadgu Bilig" ve "Atabetü'l-Hakay k" gibi Orta Asya kültür tarihimize ait ana eserlerin en iyi nüshalar da.aku.htm .tr/tet00.

Gazel ve kaside denilebilecek tarzda iirler vard r . 'Kutlu Olma Bilgisi' veya 'Mutluluk Veren Bilgi' Konusu din ve ahlakt r.Karahanl lar Siyasetname türünün ilk eseridir. Didaktik (ö retici) bir eserdir.

Selçukluklar ‡ Büyük Selçuklular. medreselerde ö retimi sürdürdüler. . Melik ah gözlemevi kuruldu. Medreselerde din konular n n yan s ra matematik. ‡ Medreselerin d nda da ülkenin çe itli yerlerinde kurulmu kitapl klar bulunuyordu. felsefe. Farsçay edebiyat ve devlet dili. Medrese sisteminde programl ve belli bir yönteme dayanan e itim ilk kez bu medreselerde verildi. ama bununla yetinmediler. Büyük Selçuklular Arapçay din ve bilim dili. Türkçeyi ise saray ve orduda günlük konu ma dili olarak kullan yorlard . dil ve edebiyat gibi dersler de okutuluyordu ve medreselerde zengin kitapl klar vard . medreseler kurdular.

Büyük Selçuklular. ah ap ve ta oymac l . hamam. Bunlar cami. çinicilik. kervansaray. türbe ve kümbet gibi yap lard . medrese. Ülkenin pek çok yerinde yeni kurumlar ve yap lar in a ettiler. ‡ Büyük Selçuklu sanat nda hat (yaz ). cilt ve çe itli süsleme sanatlar da geli mi ti. hastane. maden i leme. köprü. imaret. çe me. . han. minyatür.

di eri ise Peygamberin yapt klar d r. . ‡ slam e itim kurumlar : medrese öncesi ve sonraki olmak üzere iki tanedir.slamiyet sonras Türklerde E itim ‡ slamiyet¶in iki kayna oldu u kabul edilir: lki Kutsal Kitap.

Medrese Öncesi E itim Kurumlar 1.KÜTTAB ‡ Amac : Az nl klar n çocuklar na Arapça okuma ve yazma ö retmek ‡ Program: KuranKerim¶in okunmas .din e itimi ‡ Okul: Ö retmenin evi .

bilim kurumu. yarg lama mekan . tap nak. ordu karargah . Sarayda E itim: leri gelenlerin dini e itimi için olu turulmu tur. . Ayn zamanda camiler. elçilerin kabul makam ve hapishane olarak da kullan lm t r. 3.2. Cami: Amac : slamiyet¶in ö retilmesidir.

6. Memur. din ve hukuk adamlar yeti tirilmi tir.4.Bilginlerin evleri: Camilerin yap lmas ndan önce kullan lm t r. 5. Medreseler: E itim. 7. Kitapç dükkanlar : Ayn zamanda slami e itim verilen bir yer olmu tur. bilim ve din kurumudur. . Edebi salonlar: Edebi toplant lar n yap ld yerlerdir.

. din derslerinin yan s ra yaz ve hesap da gösterilmekteydi. 2. Dini e itim ve pozitif bilimlerin e itimleri (Matematik. Astronomi ve T p) verilmekteydi. genellikle erkek çocuklar n n gitti i. Medreseler: Paras z ve yat l okullard r. Ergenlik ça ndakiler giderdi. S byan Okullar ( lkö retim Düzeyinde): Tüm ülkede.Tanzimat Öncesi Osmanl E itim Kurumlar 1.

yabanc dil (arapça ve farsça). Sanat. Enderun Mektebi: Saray hizmetleri için nitelikli personel yeti tiren okullard r. Beden E itimi. d dünya ile ilgili de bilgi verilirdi. ayr ca. Resim. edebiyat. askeri sporlara da önem verilirdi. görgü kurallar . müzik.2. Ö rencileri dev irilen H ristiyan çocuklar yd . Saray E itim Kurumlar ‡ A. . Türk örf ve adetleri.

Yeniçeri Ocaklar : Acemi ocaklar n n bir üst kademesidir.Ordu e itim kurumlar ‡ A. Acemi Ocaklar : Dev irme usulüne göre temek askeri e itim veren kurumlard r. . ‡ B.

Tanzimat Öncesi Osmanl E itimi ‡ Hendesehane(1734):Ordunun gereksinmesi olan nitelik ve teknik gücü yüksek subay kadrosu olu turmak için kurulmu tur. . ‡ Mühendishane-i Bahri Hümayun (1773): Mühendis ve deniz subay yeti tirmek üzere aç lm t r. Askeri ve sivil mühendis okullar n n çekirde ini olu turmu tur.

‡ T phane-i Amire ve Cerrahhane-i Mamure (1876) ‡ Mekteb-i Harbiye ve M z ka-i Hümayun Mektebi (1834) .

1944 y l ndan sonra da stanbul Teknik Üniversitesi'nde sürdürüldü.Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn haritac l k. ‡ Mühendishane-i Berri Hümayun (1796) . gemi in aat ve in aat mühendisli i ö retimi yapmaktayd . Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn 1847'de mühendislik e itiminin d nda mimarl k e itimi de vermeye ba lad .

Muvakkati (Geçici lkö retim Yasas ) .ptidaiye Kanun.1913 Tedrisat.

CUMHUR YET DÖNEM E DEVR MLER TM ‡ Ö retimin birle tirilmesi yasas (Tevhid-i Tedrisat Kanunu) ‡ Yeni Türk Harflerinin Benimsenmesi (Yaz Devrimi) ‡ Ulus okullar (Millet Mektepleri) .

modern ve az nl k) MEB¶e ba land .Ö retimin birle tirilmesi yasas (Tevhid-i Tedrisat Kanunu): ‡ 3 Mart 1924 ‡ Kapsam : Tüm e itim kurumlar (dini. .

.Yeni Türk Harflerinin Benimsenmesi (Yaz Devrimi) ‡ 1 Kas m 1928 ‡ Arap alfabesi yerine Latin harflerinden olu an yeni bir alfabe benimsenmi tir.

Ulus okullar (Millet Mektepleri) ‡ 24 Kas m 1928 (yönetmelik yay nland ) ‡ Yeni Türk alfabesini ö retebilmek için aç lmalar na karar verilmi tir. ‡ 1 Ocak 1929¶da ö retime aç lm t r. .

tarih. yerine stanbul Üniversitesi kuruldu. halk dershaneleri.‡ Üniversite Reformu: 1933¶te stanbul Darülfünun kald r ld . müze ve sergi bölümü bulunmaktayd . ‡ Halkevlerinin aç lmas (1932-1951): Dil edebiyat. . tiyatro. kitapl k ve yay n bölümü. ‡ Dil Devrimi: 12 Temmuz 1932¶de Türk Dil Kurumu kuruldu. spor. toplumsal yard m. köycülük. güzel sanatlar.

Köy Enstitüleri .

sa l kç l k. ‡ Ar c l k bilinmeyen köylerde ar c l k. ar c l k. duvarc l k. bal kç l k. ba c l k bilinmeyen köyde ba c l k ö retiliyordu. ‡ Enstitüye atanan ö retmen gitti i köyde okul binas n köylülerin yard m yla yapabilecek kadar in aat bilgisi de ö reniyordu. demircilik. ba c l k ve marangozluk konular n da uygulamal olarak ö reniyordu. . ‡ Köy enstitüsünü bitiren bir ö retmen sadece bir ilkokul ö retmeni olmuyor ayn zamanda ziraatçilik. Amaçlar ndan biri de köylülerin alternatif tar m tekniklerini ö retmekti.‡ Okullar tar ma elveri li arazisi olan köylerin yak nlar nda kuruldu. terzilik.

.

di er köy enstitülerini kuran köy enstitüsü ö rencileri taraf ndan in a edilmi ti. . atelyeleri vard . ‡ Hasano lan Köy Enstitüsü. ‡ Ö retmenler bu alet ve edevat ile köylülerin de yard m yla köy okulunu in a ediyor ve köylülere hem modern tar m tekniklerini hem de okuma yazmay ve hatta müzik aletleri çalmay ö retiyordu.Köy enstitülerinden mezun olan ö retmenlere yeti tirildikleri bran a ve gönderilecekleri köye göre 150 parçaya varan alet ve edevat veriliyordu.‡ Enstitülerin hepsinin kendisine ait tar m arazileri. Bu sayede ö retmenler kendi okullar n gitti i köyde köylülerin i birli i ile in a ediyor ve devletin okul yapmas na gerek kalm yordu.

.

Bu sayede zeki köy çocuklar ndan engin entellektüel birikimleri olan ayd nlar olu uyordu. Bu ayd n köy ö retmenleri en az bir tane müzik aletini çalmas n da ö reniyordu. . Köy enstitüleri ö rencileri her sene 25 tane klasik roman okumakla yükümlüydü.‡ Hasan Ali Yücel Milli E itim Bakanl döneminde dünya klasiklerini Türkçe'ye tercüme ettirmi ti. A k Veysel köy enstitülerinde müzik derslerinde ö rencilere ba lama çalmas n gösteriyordu.

.

.‡ Hasan Ali Yücel. Daha sonra kahvalt ard ndan zorunlu okuma saati vard . Kahvalt y kendilerinden önce kalk p f r nda ekmek pi iren ö renci arkada lar haz rl yordu. ‡ Bu bak mlardan köy enstitüleri yaparak ö renim konusunda dünyada benzeri görülmemi bir örnek olu turmu ve birçok akademik inceleme ve ara t rmaya örnek olmu tur. uygulamal tar m dersini denetliyor. ‡ Sabah n erken saatlerinde uyanan ö renciler k zl ve erkekli zeybek ve halk oyunlar oynayarak sabah sporlar n da yapm oluyorlard .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->