1LQLHMV]H RSUDFRZDQLH NWyUH FKFLDáE\P XGRVW

SQLü :DP  VWXGHQWRP SLHUZV]HJR URNX :\G]LDáX 3UDZD L $GPLQLVWUDFML 8QLZHUV\WHWX :DUV]DZVNLHJR PD MHGHQ SRGVWDZRZ\ FHOSRPyFZSU]\JRWRZDQLXVL 
GRHJ]DPLQX]/RJLNL 'OD ZLHOX PáRG\FK DGHSWyZ SUDZD ORJLND VWDQRZL EDUG]R WUXGQH Z\]ZDQLH  QLH SU]HMPXMFLH VL 
 V WR ]DJDGQLHQLD NWyUH VSUDZLDá\ WUXGQRFL SUDZLH ND*GHPX WDN*H L PL NLHG\WRE\áHPQDSLHUZV]\PURNX :WHG\WRF]WHU\ODWDWHPXSU]\JRWRZDáHPVRELHSHZQH RSUDFRZDQLHNWyUHSRPRJáRPLZWUDNFLHQDXNLORJLNL &KFLDáE\PMHGQDNSRGNUHOLüMHGQU]HF]RSUDFRZDQLH]DPLHV]F]RQHZ,QWHUQHFLHQD VHUZHU]HILUP\ /(; MHVW MHGQDN SHZQ SUyE SRGVXPRZDQLD ZLDGRPRFL ] ]DNUHVX /RJLNL 1LH MHVW WR IRUPD SRGU
F]QLND  PLPR L* SUyERZDáHP ]DVWRVRZDü SHZQ V\VWHPDW\N 
2SUDFRZDQLH WR SRZVWDáR QD SRGVWDZLH Z\NáDGyZ SURZDG]RQ\FK SU]H] 3DQD SURI GU KDE $QGU]HMD 0DOLQRZVNLHJR RUD] üZLF]H 3DQD GU -DFND 3HW]OD  X]XSHáQLRQ\FK GRGDWNRZR R SHZQH LQIRUPDFMH ] SRGU
F]QLND =LHPELVNLHJR : ]ZL]NX ] W\P SHáQH Z\NRU]\VWDQLH QLQLHMV]HJR RSUDFRZDQLD E
G]LH PR*OLZH ZUD] ] XF]
V]F]DQLHP QD Z\NáDG\ üZLF]HQLD MDN UyZQLH*NRU]\VWDMF]OHNWXU\SRGU
F]QLND =DFK
FDPZV]\VWNLFKGRNRU]\VWDQLD]WHJRRSUDFRZDQLD3URV] 
UyZQLH*RQDGV\áDQLH ZV]HONLFKXZDJJáyZQLHNU\W\F]Q\FKDOHLQQHUyZQLH*E
GPLOHZLG]LDQH0DPQDG]LHM 
*HRSUDFRZDQLHWRVWDQLHVL 
SRPRFQHGODSHZQHMJUXS\NROHJyZ]SLHUZV]HJRURNX*\F]
Wam wszystkim powodzenia na egzaminie z Logiki.

5DIDá:6LNRUVNL (rws@students.lis.uw.edu.pl)

-
]\NV\VWHPHP]QDNyZ
SemiotykaQDXNDR]QDNXV]F]HJyOQLHR]QDNXVáRZQ\P F] 
üORJLNL VHPLRW\N
G]LHOLVL 
QDQDVW
SXMFHWU]\JUXS\ 1) 6HPDQW\N 
QDXN 
R]QDF]HQLX]QDNX 2) 6\QWDNW\N 
W]ZJUDPDW\NDORJLNLURG]DMH]QDNyZLVSRVREDFKLFKZL]DQLD 3) 3UDJPDW\N 
QDXNDRVWRVXQNXMDNL]DFKRG]LSRPL
G]\]QDNLHPD F]áRZLekiem "x jest R]QDN \ MHOL ] [ ZQLRVNXMHP\ R LVWQLHQLX \   LFK ]ZL]HN PD FKDUDNWHU natuUDOQ\ QSJRUF]NDLFKRURED  LQDF]HM]QDNQDWXUDOQ\OXEREMDZ  "x jest znakiem \ MHOL ] [ ZQLRVNXMHP\ R RERZL]NX \  LFK ]ZL]HN PD FKDUDNWHU V]WXF]Q\ ]RVWDá XáR*RQ\ ZHGáXJ SHZQ\FK UHJXá ]QDF]HQLRZ\FK L SU]HND]DQ\ RGELRUF\SU]H]WZyUF 
QSF]HUZRQHZLDWáRL]DWU]\PDQLHVL 
ZD*QDMHVWLQWHQFMD komuniNDF\MQDLPXV]LVWQLHüUHJXá\MDNWHQ]QDNUR]uPLHü 6IHU\G]LDáD  

G]LDáDQLDNRQVXPSF\MQH  G]LDáDQLDSURGXNF\MQH  G]LDáDQLDSR]QDZF]H WXZáDQLHZ\VW
SXM]QDNL AKTY POZNANIA 325('1,(%(=325(DNIE Z\VW
SXMHHOHPHQWSRUHGQLF]F\ EUDNSRUHGQLF]Fego NWyUHG]LHOLVL 
QD,167580(17$/1(HOHPHQWXZDNFLHSoznania) - takie jak lupa, mikroskop oraz NIEINSTRUMENTALNE - np. znak ) Substrat materialny znakuPR*HE\üWUZDá\ QDSLV OXEQLHWUZDá\ Eá\VN -
]\NMHVW]ELRUHPZ\UD]yZLSU]\SRU]GNRZDQ\FKPX]QDF]HMHVWWR]ELyU zmienQ\ZF]DVLHQDOH*\Z\Uy*QLüGZDSRGVWDZRZHURG]DMHM
]\NyZ 1. -
]\NL QDWXUDOQH  HWQLF]QH ]RVWDá\ XNV]WDáWRZDQH ]Z\F]DMRZR  FHFKDPL WHJR j
]\NDVVSRQWDQLF]QRüSá\QQRüLUy*QHNRQWHNVW\ 2. -
]\NL V]WXF]QH  VNRQVWUXRZDQH GOD MDNL NRQNUHWQ\FK FHOyZ Z WHQ VSRVyE *H UHJXá\ W\FK M
]\NyZ ]DSURMHNWRZDQR ] JyU\ QS M
]\N HVSHUDQWR QD Z]yU naturalnego ) lub matematyki (bardzo sztuczny) Role semiotyczneVWRW]ZIXQNFMHZ\SRZLHG]L A. Rola opisowaRSLV\ZDQLHU]HF]\ZLVWRFL B. Rola ekspresywnaZ\UD*DQLHXF]XüLSUDJQLH C. Rola sugestywnaZ\SRZLHG(SHZQ\PERG(FHPGR]DFKRZDQLD D. Rola performatywna  Z\SRZLHG( PD SHZQH ]QDF]HQLH XPRZQH L W\ONR Z pewQ\FKZDUXQNDFKVSHáQLDVZRMH]QDF]HQLH

- =<.2=1$:67:2

6=&=(*Ïà2:(2*Ï/1( EDGDSRV]F]HJyOQHM
]\NL  QLH]DMPXMHVL 
OHF]ZLeloma)

TYPOLOGIA SRG]LDáM
]\NDQDJUXS\M
]\NRZH HISTORYCZNE  M
]\NZF]DVLH OPISOWE 

Z\RGU
EQLDNDWHJRULH TEORETYCZNE -
]\N MHVW SHZQ FHFK  ]DNRGRZDQ VWUXNWXU ] NWyU ND*G\ VL 
URG]L ']LHFNR mo*H VL 
QDXF]\ü ND*GHJR M
]\ND  7DN VWUXNWXU XQLZHUVDOQ ]DNRGRZDQ Z mózgu jest : S= N + V (sentens=noun + verb) .Bardziej rozbudowana struktura :

S

NP 1

VP 1

Adj 1

Noun 1

Verb

NP 2

Adj 2

Noun 2

Zdanie logiczne MHVWWRWDNLH]GDQLHNWyUHPXPR*QDSU]\SLVDüZDUWRüSUDZG\ OXEIDáV]X Kategorie syntaktyczne : 1. NAZWY (n) 2. ZDANIA (z) Kategorie semantyczne : 1. NAZWY (n) 2. ZDANIA (z) 3. FUNKTORYVZ\UD]\F]\Z\UD*HQLDQLHE
GFHQD]ZDPLL]GDQLDPL a. nazwotwórcze b. zdaniotwórcze c. funktorotwórcze

1D]Z\
=HZ]JO
GXQDOLF]E 
Z\UD]yZZFKRG]F\FKZVNáDGQD]Z\Z\Uy*QLDVL 
9 Nazwy prosteVNáDGDMVL 
]MHGQHJRZ\UD]X 9 1D]Z\]áR*RQHVNáDGDMFHVL 
]LZL
FHMZ\UD]yZ =HZ]JO
GXQDWRGRF]HJRRGQRV]VL 
QD]Z\Z\Uy*QLDVL 
9 Nazwy konkretne GRW\F]NRQNUHWQ\FKU]HF]\RVyE 9 Nazwy abstrakcyjne  GRW\F] SRM
ü DEVWUDNF\MQ\FK ÄELDáRü´ ÄSáDF]´  LVWQLHM WU]\ NRQFHSFMH  SODWRQL]P Q DEVWUDNF\MQH LVWQLHM   QRPLQDOL]P  QD]Z\ abstrakF\MQHQLHLVWQLHM LNRQFHSWXDOL]P  =HZ]JO
GXQDLORüGHV\JQDWyZQD]Z\G]LHOLP\QD

9 Nazwy puste QLHSRVLDGDMGHV\JQDWyZ 9 Nazwy jednostkoweSRVLDGDMMHGHQGHV\JQDW 9 Nazwy ogólneZL
FHMQL*GHV\JQDW .ROHMQ\SRG]LDáQD]ZQD 9 Nazwy indywidualne  R]QDF]DMFH SRV]F]HJyOQH U]HF]\ EH] SU]\SLV\ZDQLD ZáDVQRFLZ\Uy*QLDMFHM ZJQD]Z\ZáDVQHMQS:DUV]DZD 9 Nazwy generalne  SU]\VáXJXMFH GDQ\P SU]HGPLRWRP ]H Z]JO
GX QD FHFK\ jePX LP  SU]\VáXJXMFH RGQRV] VL 
GR SU]HGPLRWyZ SRVLDGDMF\FK SHZLHQ okreORQ\ ]HVSyá FHFK QS VWROLFD 3ROVNL  QDMGáX*V]D U]HND ZLDWD  7UHFL nazwy generalnej  MHVW WDNL ]HVSyá FHFK QD SRGVWDZLH NWyUHJR RVRED MHOL VWZLHUG]LWHFHFK\áF]QLHX]QD]DGHV\JQDWQD]Z\ .D*GDQD]ZDJHQHUDOQDPR*HE\üX*\WDZVXSR]\FMDFK URODFK]QDF]eniowych) : ♦ Supozycja prosta QD]ZDX*\ZDQDMDNR]QDNGODNRQNUHWQHJRSU]HGPLotu ♦ Supozycja formalnaZ\UD]MHVWQD]ZGODFDáHJRJDWXQNX ♦ Supozycja materialna - wyraz jako znak dla niego samego =HZ]JO
GXQDFKDUDNWHULLORüHOHPHQWyZQD]Z\G]LHOLVL 
QD 9 Nazwy zbiorowe NROHNW\ZQH GHV\JQDWDPL QLH V SRV]F]HJyOQH U]HF]\ OHF] przedmioty, które traktujemy jako agregat (np. stado, las, biblioteka) 9 Nazwy niezbioroweZV]\VWNLHLQQHQSGU]HZDUy*H

Zakres nazwy - to klasa wszystkich desygnatów tej nazwy
=HZ]JO
GXQD]DNUHVQD]Z\Z\Uy*QLDP\ 9 Nazwy ostrePDMGRNáDGQLHRNUHORQ\]DNUHV RVWU\ 9 Nazwy nieostre  WDNLH NLHG\ QLH ]DZV]H PR*HP\ RU]HF F]\ SU]HGPLRW MHVW desyJQDWHPWHMQD]Z\F]\QLH QSSRZD*QDV]NRGDklauzule generalne ) 0R*QDSU]HSURZDG]LüMHV]F]HMHGHQSRG]LDáQD]Z 9 Nazwy normatywne Z\VW
SXMW\ONRZVIHU]HSUDZD RVNDU*\FLHOSRVLákowy) 9 Nazwy relatywne LFK]QDF]HQLHZL*HVL 
]HVWRVXQNDPLZVSRáHF]Hstwie 9 Nazwy prywatywne Z\UD(QLHSRGNUHODMEUDNFHFK\ QLHREHFQ\LWS

7UHüQD]Z\WDNL]HVSyáFHFKQDSRGVWDZLHNWyUHJRPR*QDUR]SR]QDüGHV\JQDW
QD]Z\:\Uy*QLDP\FHFK\konstytutywne Z\VWDUF]DMFHGRUR]SR]QDQLD desygnatu) i konsekutywne (dodatkowe)

6WRVXQNLPL
G]\]DNUHVDPLQD]Z
Uniwersum - zbiór desygnatów wszystkich nazw (klasa uniwersalna) Klasa negatywna w stosunku do danej klasyX]XSHáQLHQLHNODV\XQLZHUVDOQHM 5RG]DMHVWRVXQNyZPL
G]\]DNUHVDPLQD]Z 1. =DPLHQQRü - synonimy (np. S - stolica Polski P - Warszawa)

SP

2. 3RGU]
GQRü6ZVWRVXQNXGR3 (np. S - wróbel P - ptak) P S 3. 1DGU]
GQRü6ZVWRVXQNXGR3 (np. S - ptak P - wróbel)

S P 4. .U]\*RZDQLHVL 
]DNUHVyZ S P

a. 1LH]DOH*QRüLVWQLHMGHV\JQDW\NWyUHQLHV6DQL3 63≠universum) np. S - student P - sportowiec b. 3RGSU]HFLZLHVWZRQLHPDGHV\JQDWyZNWyUHQLHE\á\E\6DQL3 QS6QLHVWXGHQW3F]áRZLHN S+P=universum) 5. :\NOXF]DQLHVL 
]DNUHVyZ S P

a. SU]HFLZLHVWZR - S+P ≠ universum (np. S - student , P - kombajn b. VSU]HF]QRü - S+P=universum (s- student , P-nie student

'HILQLFMH
Rodzaje definicji 

Definicja realna  FKDUDNWHU\VW\ND SHZQHJR LVWQLHMFHJR SU]HGPLRWX SU]H] SRGDQLH MHJR NRQVWUXNW\ZQ\FK FHFK PR*OLZLH ]ZL
]áD SLHUZV]HJR VWRpnia, SRZLQQDXMPRZDüiVWRW 
SU]HGPLRWyZ F]
VWHVIRUPXáRZDQLHÄMHVWWR´ 



Definicja nominalnaLQIRUPDFMDR]QDF]HQLXGDQHJRVáRZDQLHRGQRVLVL 
GR FHFK GHILQLFMD PHWDM
]\NRZD ,, VWRSQLD  F]
VWH VIRUPXáRZDQLH   Ä  ]QDF]\ W\OHFR´ZSUDZLHQDMF] 
FLHMX*\ZDVL 
GHILQLFMLQRPLQDOQ\FK Definicja ostensywna (diektyczna) - jest to definicja przez pokazanie.]

3RG]LDáGHILQLFML]HZ]JO
GXQDLFK]DGDQLD : (a) Definicja sprawozdawcza - analityczna - opis znaczenia wyrazu, podajemy ja ZWHG\JG\NWRQLH]QDXVWDORQHJRMX*]QDF]HQLDZ\UD]XMHVW]GDQLHPZVHQVLH logicznym (b) Definicja SURMHNWXMFD - syntetyczna XVWDOD]QDF]HQLHZ\UD]XQDSU]\V]áRü 1. GHILQLFMDUHJXOXMFDOLF]\VL 
]GRW\FKF]DVRZ\P]QDF]HQLHPZ\UD]XQS GHILQLRZDQLHZ\UD*HQLHRVWU\FK 2. definicja konstrukcyjna nie - np. wprowadza nowy termin (neologizmy) =HZ]JO
GXQDVWUXNWXU 
GHILQLFMHPR*QDSRG]LHOLüQD : A. 'HILQLFMDUyZQRFLRZD PR*QDZ\Uy*QLüWU]\F] 
FLVNáDGRZHGHILQLFML - definiendum - zawiera wyraz definiowany - áF]QLN]ZURWáF]F\ - definiensF] 
üGHILQLXMFD 'HILQLFMDUyZQRZD*QRFLRZDPR*HZ\VWSLüZSHwnej stylizacji : 9 GHILQLFMDZVW\OL]DFMLVáRZQLNRZHM - definiedum i definiens w supozycji materialnej 9 definicja w stylizacji semantycznej - tylko definiendum w supozycji materialnej 9 definicja w stylizacji przedmiotowej RELHF] 
FLZVXSR]\FMLSURVWHMOXEIRUPDlnej :UyGGHILQLFMLUyZQRZD*QRFLRZ\FKQDOH*\Z\Uy*QLüMHV]F]H ƒ Definicja klasyczna - „Definitio fit per genus et differentium specyficam” definiujemy przez porównanie zakresu nazwy z zakresem nazwy ogólniejszej (genus ) i ograniczenie jej przez dodanie cech (differentia specyfica) ƒ Definicje nieklasyczne : 1. Definicja przez wyliczenie zakresów (GHILQLHQVVNáDGDVL 
]SDUXQD]Z ). 2. Definicja kontekstowa GHILQLRZDQ\XPLHV]F]RQ\ZNRQWHNFLHVáyZ B. Definicja QLHUyZQRFLRZD 9 aksjomatyczna SU]H] SRVWXODW\    QD SRGVWDZLH SU]\NáDGX SRVáXJLZaQLD VL 
 Z\UD]HP GHILQLRZDQ\P Z W\FK ]GDQLDFK GRP\ODP\ VL 
MHJR]QDF]HQLD 9 operacyjna - sposób na otrzymanie desygnatu (bez ocen) 9 systemowa - miejsce definiendum w znanym nam systemie 9 F]VWNRZDSRVWXODWXGHILQLF\MQHQLHRNUHODMZVSRVyEZ\F]HUSXMF\ VSRVREXSRVáXJLZDQLDVL 
GHILQLRZDQ\PWHUPLQHP 9 nawiasowaZ\VW
SXMZ.RGHNVDFK 

GHILQLFMDSU]H]DEVWUDNFM
 definicje prawne OHJDOQH   QDMF] 
FLHM QRPLQDOQH UHJXOXMFH XQLND VL

konVWUXNF\MQ\FKF]
VWRZSU]HSLVDFKRJyOQ\FKQDSRF]WNXDNWXGHILQLXMHVL 
JG\ :

ƒ ƒ ƒ

RNUHOHQLHMHVWZLHOR]QDF]QH nieostre nie znane powszechnie


G\ZGHILQLFMDFK

‰ ‰ ‰ ‰

%áGignotum per ignotum - nieznane przez nieznane %áGLGHPSHULGHPQLH]QDQHSU]H]QLH]QDQHSHZQRGPLDQWHJREá
GX jest Eá
GQHNRáRSRUHGQLH - ciJGHILQLFMLNWyUHVL 
]D]
ELDM $→B , B→C , C→A ) EUDN]DPLHQQRFL]DNUHVyZdefiniendum i definiensa - definicja za szeroka i ]DZVND PR*HE\üMHGQRF]HQLH]DV]HURNDL]DZVNDJG\]DNUHV\VL
NU]\*XM -HVWWRW]ZEáGQLHDGHNZDWQRFL]DNUHV\definidnum i definiensa QLHV]DPLHnne %áGSU]HVXQL
FLDNDWHJRULDOQHJRZ\NOXF]DQLHVL 
]DNUHVyZdefiniendum i definiensa, kategorie bytowe : 9 rzeczy 9 cechy 9 stany 9 stosunki

3RG]LDáORJLF]Q\
3RG]LDá ORJLF]Q\ zakresu nazwy N na zakresy nazw A,B,C... polega na VWZLHUG]HQLX*HND*G\GHV\JQDWQD]Z\1MHVWdsygnatem jednej i tylko jednej nazwy A,B,C .

9 ]DNUHVSRGGDZDQ\SRG]LDáRZLQD]\ZDP\FDáRFLG]LHOQ - „totum divisionis” 9 Z\Uy*QLRQHZZ\QLNXSRG]LDáX]DNUHV\WRF]áRQ\SRG]LDáX - „membra divisionis”
3RGVWDZRZ\PLZDUXQNDPLSRSUDZQRFLSRG]LDáXV 

 ‰ ‰ ‰ ‰ ‰

UR]áF]QRüSRG]LDáX*DGHQ]HOHPHQWyZFDáRFLG]LHOQHMQLHPR*HQDOH*Hü GRNLONXF]áRQyZSRG]LDáX Z\F]HUSXMF\SRG]LDáVXPDF]áRQyZSRG]LDáXPXVLGDZDüFDáRüG]LHOQ

SRG]LDáG\FKRWRPLF]Q\QDGZLHF] 
FL SRVLDGDQLHEG(QLHGDQHMFechy) klasyfikacjaZLHORVWRSQLRZ\SRG]LDáORJLF]Q\ SRG]LDáV]WXF]Q\ (tylko jedna cecha wspólna) albo naturalny (wiele cech wspólnych) Z\Uy*QLDQLHW\SyZEH]UR]áF]QRFLLZ\áF]QRFL partycjaSRG]LDáQDF] 
FLVNáDGRZH

=GDQLH
Zdanie w sensie logicznym  Z\SRZLHG( RSLVRZD R NWyUHM PR*QD RU]HF F]\
MHVWSUDZG]LZDF]\IDáV]\ZD

6GORJLF]Q\MHVWWRVWZLHUG]HQLHF]\FRMHVWSUDZG]LZHF]\IDáV]\ZH
XFLOeniu danych

:\SRZLHG]L QLH]XSHáQH PRJ VWDü VL 
]GDQLDPL Z VHQVLH ORJLF]Q\P SR
Zdanie agnostyczneQLHGDVL 
GRMüGRSUDZG\U]HF]\ZLVWHM Zdania relatywistyczneG]LHOVL 
QD =GDQLDVXELHNW\ZQHSUDZGMHVWWRFRNWRX]QDMH]DSUDZG
=GDQLD]RELHNW\ZL]RZDQHSUDZGMHVWWRFRRJyáX]QDMH]DSUDZG

Teoria marksistowskaX]QDMH*HLVWQLHMHSUDZGDRELHNW\ZQDSUDZGMHVWWRFR ]JRGQH]RELHNW\ZQU]HF]\ZLVWRFL =GDQLDPR*HP\SU]HGHZV]\VWNLPSRG]LHOLü A. Zdania analityczneRZDUWRFLORJLF]QHGHF\GXMHMX*VDPVHQVX*\W\FKVáyZ WUXGQRMHVW]DSU]HF]\üWDNLP]GDQLXEH]QDUXV]DQLDUHJXá B. =GDQLHZHZQ
WU]QLHkontradyktoryczne]GDQLHNWyUHJRIDáV]\ZRüMHVWSU]eVG]RQD]HZ]JO
GXQDX*\FLHVáyZ C. Zdanie syntetyczne GRVWZLHUG]HQLDSUDZG\EG(IDáV]XNRQLHF]QHRGZRáDQLH VL 
GRRWDF]DMFHJRZLDWD .ROHMQ\SRG]LDá]GDSROHJDQDVWZLHUG]HQLXLOHIDNWyZRSLVXMH]GDQLH 

Zdania proste : ƒ zdania podmiotowo - orzecznikowe : „A jest B” np. Jan jest studentem ƒ zdanie podmiotowo - orzeczeniowe Ä$PDZáDVQRüI´QS-DQSL ƒ NLHG\VWDUDQRVL 
VSURZDG]Dü]GDQLDGRSRVWDFLÄ$MHVW%´ =GDQLD]áR*RQH  

Zdanie atomiczne  EH] NZDQW\ILNDWRUyZ SRGPLRW MHVW QD]Z MHGQRVWNRZ D

RU]HF]QLNQD]ZJHQHUDOQ  Zdanie proste - z jednym kwantyfikatorem, podmiot i orzecznik nazwami jednostkowymi  Zdania subsumpcyjne  RU]HNDMFH R SU]\QDOH*QRFL MHGQHM NODV\ GR GUXJLHM  SRGPLRWLRU]HF]QLNQD]ZDPLJHQHUDOQ\PL:UyG]GDVXEVXPSF\MQ\FKQDOH*\ Z\Uy*QLüGRGDWNRZR]GDQLD SaP 9 Zdania RJyOQRWZLHUG]FHÄ.D*GH6MHVW3´

9 9 9

Zdania RJyOQRSU]HF]FHÄ)DGQH6QLHMHVW3´ SeP =GDQLDV]F]HJyáRZRWZLHUG]FHÄ1LHNWyUH6V3´SiP =GDQLDV]F]HJyáRZRSU]HF]FHÄ1LHNWyUH6QLHV3´SoP

SaP =DPLHQQRü S iP 1DGU]
GQRü S do P 3RGU]
GQRü S do P .U]\*RZDQLH zakresu S i P 5R]áF]QRü zakresu S i P 6SU]HF]QRü zakresu S i P

SeP

SiP

SoP

+ + -

+ +

+ + + + -

+ + + +

Zdania egzystencjalne  V WR ]GDQLD RU]HNDMFH R LVWQLHQLX EG( QLHLVWQLHQLX SU]HGPLRWyZMDNLHJRURG]DMX 0RGDOQRü]GD 1. Zdania asertoryczneVWZLHUG]D*HWDNMHVWEG(QLH 2. Zdania apodyktyczneVWZLHUG]D*HWDNPXVLE\üEG(QLH 3. Zdania problematyczneVWZLHUG]D*HFRPR*HE\ü Funkcja zdaniowa IRUPXáD ]GDQLRZD   WDNLH Z\UD*HQLH RSLVRZH ]DZLHUDMFH ]PLHQQHSRNWyU\FKSRGVWDZLHQLXRWU]\PXMHVL 
]GDQLHZVHQVLHORJLF]Q\P)XQNFM
]GDQLRZ]DPLHQLüPR*QDZ]GDQLHORJLF]QHSRSU]H] 1. .RQNUHW\]DFM 
]PLHQQ\FK- podstawienie zmiennych 2. .ZDQW\ILNDFM 
SRSU]HG]HQLHND*GHM]PLHQQHMNZDQW\ILNDWRUHP )XQNFMH ]GDQLRZH   SUDZG]LZRFLRZH ZDUWRü ORJLF]QD ]GDQLD ]DOH*\ W\ONR RG deQRWDFMLZ\UD*HVNáDGRZ\FK LLQWHQFMRQDOQH ZDUWRüORJLF]QD]DOH*\RGNRQWHNVWX LWS IXQNFMD]GDQLRZDVNáDGDVL 
]H]PLHQQ\FKLVWDá\FKORJLF]Q\FK

6WDáHORJLF]QH

1. SU]\QDOH*QRü ∈ 2. kwantyfikatory - ogólny ΛLV]F]HJyáRZ\9 3.IXQNWRU\SUDZG]LZRFLRZH 4.Z\UD*HQLD]GHILQLRZDQH]DSRPRFWU]HFKSRZ\*V]\FK

)XQNWRU\SUDZG]LZRFLRZHRGDUJXPHQWyZ]GDQLRZ\FKZDUWRüORJLF]QD]GDQLD ]DOH*\W\ONRRGZDUWRFLORJLF]Q\FKDUJXPHQWyZ Tautologia SUDZRORJLF]QH GODND*G\FKSRGVWDZLRQ\FKZDUWRFLMHVWSUDZG]iwa

)XQNWRU\SUDZG]LZRFLRZH
52'=$-()81.725Ï:35$:'=,:2&,2:<&+
I) )XQNWRU\SUDZG]LZRFLRZHRG]PLHQQHM A) Negacja - nie z p i ∼p jedno i tylko jedno jest prawdziwe ∼p 0 1

p 1 0

B) AsercjaSRWZLHUG]HQLHSUDZG]LZRFL p 1 0 C) Falsum]DZV]HIDáV]\ZH p 1 0 Fls 0 0 Asp 1 0

D) Verum - zawsze prawdziwe p 1 0 Verp 1 1

II) )XQNWRU\SUDZG]LZRFLRZHRG]PLHQQ\FK A) Koniunkcja ( ∧ )ÄL´ÄRUD]´=ZL]HNZVSyáSUDZG]LZRFL]GD

p 1 1 0 0

Koniunkcja q 1 0 1 0

p∧q 1 0 0 0

B) $OWHUQDW\ZD]Z\NáD ∨ )ÄOXE´=ZL]HNQLHZVSyáSUDZG]LZRFL]GD „Conajmniej jeden z dwóch” 

$OWHUQDW\ZD]Z\NáD p q p∨q 1 1 1 1 0 1 0 1 1 0 0 0 C) $OWHUQDW\ZDUR]áF]QD ⊥ )ÄDOER´]ZL]HNQLH]JRGQRFL]GDFRGR SUDZG\LIDáV]X 

$OWHUQDW\ZDUR]áF]QD p q p⊥q 1 1 0 1 0 1 0 1 1 0 0 0

D) Dysjunkcja ( / ) ÄEG(EG(´=ZL]HNQLHZVSyáSUDZG]LZRFLGZyFK ]GD ( p / q ) = ∼ ( p ∧T Ä&RQDMZ\*HMMHGHQ]GZyFK´

p 1 1 0 0

Dysjunkcja q 1 0 1 0

p/q 0 1 1 1

E) Implikacja ( ⇒ ) ÄMHOLWR¶IXQNWRUVWUXNWXUDOQRSUDZG]LZRFLZ\ -HOLSRSU]HGQLNMHVW2 S  OXEQDVW
SQLNMHVW T R WRFDáDLPSOLNDFMDMHVW 1.

p 1 1 0 0

Implikacja q 1 0 1 0

p⇒q 1 0 1 1

F) 5yZQRZD*QRü ≡ ) ]ZL]HN]JRGQRFL]GDFRGRSUDZG\LIDáV]X 5yZQRZD*QRüWRLPSOLNDFMDZRELHVWURQ\ (p ≡ q ) = ∼ ( p ⊥ q ) 5yZQRZD*QRü p q p ≡ q 1 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0 1

G) Binegacja ( ↓ ) - „ani ... ani”

p 1 1 0 0

Binegacja q 1 0 1 0

p↓q 0 0 0 1

:\QLNDQLHORJLF]QH
Wynikanie logicznePXVLE\üRSDUWHQDSUDZG]LZHMLPSOLNDFML
.ROHMQ\P ZDUXQNLHP SRSUDZQRFL Z\QLNDQLD ORJLF]QHJR MHVW ]ZL]HN MDNL PXVL zachoG]LüSHZLHQ]ZL]HNWUHFLRZ\ A. =ZL]HN  SU]\F]\QRZ\  QS Ä -HOL GáXJR SDGD GHV]F] QLHNWyUH GURJL VWDM VL
trudne do przebycia” B. =ZL]HNVWUXNWXUDOQ\]ZL]HNSRZVWDá\]WDNLHJRDQLHLQQHJRUR]PLHV]F]HQLD przedmiotów w czasie i przestrzeni. C. =ZL]HN tetyczny ]ZL]HN SRZVWDá\ ] MDNLHJR XVWDQRZLHQLD QRUP\ SUDZD   Ä-HOL NWR Z\U]G]Lá V]NRG 
GUXJLHM RVRELH ]H VZHM ZLQ\ WR ZHGáXJ $UW  .& ]RERZL]DQ\MHVWGRMHMQDSUDZLHQLD´ D. =ZL]HNORJLF]Q\ DQDOLW\F]Q\ Z\QLNDMF\]VDPHJRVHQVXX*\W\FKVáyZEG( struktury : Ä-HOL$MHVWV
G]LWR6MHVWSUDZQLNLHP´ implikacja formalna ) Ä-HOL-DQMHVWV
G]LWR-DQMHVWSUDZQLNLHP´ implikacja materialna )

5HODFMH
Relacja (xRy VWRVXQHNPL
G]\FRQDMPQLHMGZRPDHOHPHQWDPL nazwa QSE\üRMFHP Lklasa QSOXG]LH DWDN*HFHFK\ x - poprzednik relacji X - dziedzina relacji X i Y - pole relacji y - QDVW
SQLNrelacji Y - przeciwdziedzina relacji

Konwers - relacja odwrotna x R1y do [5\ QSE\üZ\*V]\PLLE\üQL*V]\P

Cechy relacji
cecha ]ZURWQRü xRx V\PHWU\F]QRü zawsze zwrotna symetryczna nigdy przeciwzwrotna / azwrotna asymetryczna czasem niezwrotna / nonzwrotna nonsymetryczna

xRy ∧ yRx PrzechodQLRü przechodnia xRy yRz xRz VSyMQRüw danej spójna klasie xRy ∨ yRx

przeciwprzechodnia/ aprzechodnia przeciwspójna

nieprzechodnia/ nonprzechodnia niespójna 

MHOLxRy to czy yRx ? ) 1. Relacja symetryczna-HOL[5\WRWDN*H\5[ QSÄ[VVLDGHP\´WRWDN*HÄ\ VVLDGHP[´ 2. Relacja asymetryczna - przeciwsymetryczna  -HOL xRy to nigdy yRx (np. „x ojcem y” to nigdy „y ojcem x” ) - czasami zachodzi konwers relacyjny ( y synem x tzn. R2 wynika z R1) 3. Relacja nonsymetryczna - symetryczna nieregularnie -HOLxRy to relacja yRx PR*H]DLVWQLHüDOHQLHPXVL QSÄ[OXEL\´ WR Ä\ PR*H OXELü [ Ä DOH ZFDOH QLH muVLJROXELü  MHOLxRy to w jakiej relacji pozostaje xRx ? ) 1. Relacja zwrotna-HOL[5\WRWDN*HxRx 2. Relacja azwrotna - przeciwzwrotna-HOLxRy to nigdy xRx np. „x jest straszy od \´WRQLJG\QLHPR*HE\üVWDUV]\RGVLHELH 3. Relacja niezwrotna -nonzwrotna - zwrotna nieregularnie-HOLxRy to [5[PR*H ]DFKRG]LüDOHZFDOHQLHPXVL QSÄ[EURQL\´WR[PR*HEURQLüWDN*HVLHELHDOH PR*HEURQLüW\ONR\

6<0(75<&=12û

=:52712û

35=(&+2'1,2û 75$1=<67<:12û
-HOLxRy i yRz to czy xRz ? ) 1. Relacja przechodnia  -HOL xRy i \5] WR WDN*H xRz (np. „x bogatszy od y” i „y boJDWV]\RG]´WRWDN*HÄ[ERJDWV]\RG]´ 2. Relacja przechodnia - przeciwprzechodnia-HOLxRy i yRz to nigdy zRz 3. Relacja nieprzechodnia - nonprzechodnia - przechodnia nieregularnie-HOLxRy i yRz to [5]PR*HQDVWSLüDOHQLHPXVL RNUHODVL 
ZSHZQ\P]ELRU]HEDGDP\F]\GRZROQDSDUDZFKRG]LZUHODFM 
Z dowolnym kierunku 1. Relacja spójna 2. Relacja aspójna 3. Relacja niespójna - spójna nieregularnie - nonspójna

63Ï-12û

5HODFMDUyZQRFLRZD UyZQRZD*QRFLRZD

0XVLE\üMHGQRF]HQLH 1. Zwrotna 2. Symetryczna 3. Przechodnia

Relacja SRU]GNXMFD
w danej klasie przedmiotów 0XVLE\üMHGQRF]HQLH 1. Spójna 2. Przechodnia 3. Przeciwzwrotna 4. Przeciwsymetryczna

Cechy stosunków zakresowych nazw jako relacji

Stosunek
]DPLHQQRü SRGU]
GQRü QDGU]
GQRü QLH]DOH*QRü SRGSU]HFLZLHVWZR SU]HFLZLHVWZR VSU]HF]QRü

SymetryczQRü
symetryczna asymetryczna asymetryczna symetryczna symetryczna symetryczna symetryczna

TranzytywQRü
tranzytywna tranzytywna tranzytywna atranzytywna nontranzytywna nontranzytywna atranzytywna

5(/$&-(=à2)21( 



suma relacji xRy xR1y ∨ xR2y QSE\üURG]LFHP E\üPDWNDOERE\ü ojcem) iloczyn relacji ƒ ]Z\Ná\ - xRy xR1y ∧ xR2\ QSE\üVWDUV]\PEUDWHP E\üEUDWHP E\üVWDrszym) ƒ Z]JO
GQ\ - xRy xR1z ∧ zR2\ QSE\üWHFLRZ E\üPDWNE\ü *RQ

3UDZDORJLF]QHWDXWRORJLH

Prawem logicznym    MHVW WDND IXQNFMD ]GDQLRZD NWyUD GOD ND*G\FK ZDUWRFL zmiennych p i q jest prawdziwa (tautologia) 6WZLHUG]HQLH *H GDQD IXQNFMD ]GDQLRZDMHVWWDXWRORJLZ\PDJDGRZRGX
:ORJLFHZ\Uy*QLDVL 
WU]\URG]DMHWDNLFKGRZRG]H 



Metoda dowodzenia "tabelkowa"U\VXMHVL 
WDEHO 
LÄU
F]QLH´VSUDZG]DVL
F]\QDSUDZG 
GODZV]\VWNLFKZDUWRFLWDIXQNFMD]GDQLRZDMHVWSUDZG Metoda dowodu nie wprostPR*OLZDJG\IXQNFMD]GDQLRZDMHVWLPSOLNDFM DOER UyZQRZD*QRFL F]\OL LPSOLNDFM Z RELH VWURQ\  SU]\MPXMH VL 
*H WDND imSOLNDFMD MHVW IDáV]\ZD F]\OL PXVL E\ü WDN *H S  D T   VSUDZG]D VL 
F]\ istQLHMH WDND PR*OLZRü *H WDN PR*H ]DLVWQLHüMHOL WDN WR QLH MHVW WDXWRORJLD MHOLGRMG]LHP\GRVSU]HF]QRFLWR]QDF]\*HMHVWWDXWRORJL 0HWRGDGRZRGyZ ]DáR*HQLRZ\FK  VWRVXMF SHZQH ]DáR*HQLD UHJXá\ QDOH*\ GRSURZDG]LüGRXGRZRGQLHQLDSUDZG\6WRW]ZUHJXá\SLHUZRWQH. 

5(*8à<3,(5:271(
1. 5HJXáDRGU\ZDQLD ( RO ) p⇒q p q

2.5HJXáDGRGDZDQLDNRQLXQNFML ( DK ) p q p∧q

3. 5HJXáDRSXV]F]DQLDNRQLXQNFML ( OK ) p∧q p p∧q q

4. 5HJXáDGRGDZDQLDDOWHUQDW\Z\ ( DA ) p p∧q q p ∧q

5. 5HJXáDRSXV]F]DQLDDOWHUQDW\Z\ ( OA ) p∨q ∼p q p∨q ∼q p

6 . 5HJXáDGRGDZDQLDUyZQRZD*QRFL ( DR ) p⇒q q⇒p p≡q

7. 5HJXáDRSXV]F]DQLDUyZQRZD*QRFL p ≡q p≡q p⇒q q⇒p

( OR )

32'67$:2:(=$6$'<0</(1,$
A. =DVDGDWR*VDPRFLÄ-H*HOLSWRS´ p ⇒ p =ND*GHJR]GDQLDZ\QLNDWR ]GDQLHF]\OLMH*HOLXGRZRGQLP\SUDZG]LZRü]GDQLDWRPR*HP\WR]GDQLH powtóU]\ü B. =DVDGDVSU]HF]QRFL ∼ ( p ∧ ∼p ) (p ∨ ∼p) lub (p ⊥ ∼ p)

C. =DVDGDZ\áF]RQHJRURGND D. Zasada binegacji - ∼ (∼p) = p

E. Dictum de Omni / Dictum de Nullo :

ƒ ƒ

Dictum de OmniMHOLFRPDZDORUGRZV]\VWNLFKWRPDWDN*HZDORUGR poszczególnych i niektórych Dictum de NulloMHOLFRQLHPDZDORUXGRSRV]F]HJyOQ\FKLQLHNWyU\FKWRQLH PDWDN*HZDORUXGRZV]\VWNLFK

PRAWA LOGICZNE
3UDZDORJLF]QHPRJSU]\MPRZDüSHZQSRVWDü0RJWRE\ü  Sylogizmy  Z\UD*HQLD PDMFH SRVWDü ]GDQLD ZDUXQNRZHJR Z SRSU]HGQLNX wyVW
SXMH NRQLXQNFMD GZyFK Z\UD*H MHGQD ]PLHQQD VL 
SRZWDU]D Z REX Z\UD*eQLDFKDQDVW
SQLNXZ\VW
SXMHWRZ\UD*HQLHNWyUHVL 
QLHSRZWDU]D  Transpozycje  Dylematy ]áR*RQHV]GZyFKLPSOLNDFMLZLHP\FRRLFKVNáDGQLNDFKLQDLFK SRGVWDZLHZ\FLJDP\ZQLRVNLRUHV]FLH  Inne prawa

1DMZD*QLHMV]HSUDZDORJLF]QH
9 Sylogizm konstrukcyjny - Modus Ponendo Ponens : [ (p → q) ∧ p ] → q

9 Sylogizm destrukcyjny - Modus Tollendo Tollens : [ (p → q) ∧ ∼ q] → ∼ p

9 Sylogizm alternatywny - Modus Tollendo Ponens : [ (p ∨ q) ∧ ∼ p] → q

9 Sylogizm dysjunkcyjny - Modus Ponendo Tollens : [ (p / q ) ∧ p ] → ∼ q

9 Sylogizm DOWHUQDW\ZQRUR]áF]Q\ :

[ (p ⊥ [ (p ⊥ [ (p ⊥ [ (p ⊥

q) q) q) q)

∧ ∧ ∧ ∧

p] →∼q q] →∼p ∼ p] →q ∼ q] →p

9 6\ORJL]PUyZQRZD*QRFLRZ\ : [ (p ≡ q ) [ (p ≡ q ) [ (p ≡ q ) [ (p ≡ q ) ∧ ∧ ∧ ∧ p] →q q] →p ∼p] → ∼q ∼q] → ∼p

9 Prawo transpozycji prostej : (p ⇒ q) ≡ ( ∼ p⇒ ∼ q )

9 Charakterystyka prawdy : q⇒(p⇒q)

9 &KDUDNWHU\VW\NDIDáV]X : ∼p⇒(p⇒q)

9 Prawa de Morgana : ∼ (p ∨ q) ≡ (∼ p ∧ ∼ q ) ∼ (p ∧ q) ≡ (∼ p ∨ ∼ q )

9 Sylogizm hipotetyczny : {p ⇒ q) ∧ ( q ⇒ r)} ⇒ (p ⇒ r )
1. 2. 3.
JáyZQ\P IXQNWRUHP  LPSOLNDFMD Z SRSU]HGQLNX NRQLXQNFMD ]GD ]PLHQQD SRZWDU]DM FD VL  

Z SRSU]HGQLNX QLH Z\VW
SXMH Z QDVW
SQLNX

4.

]PLHQQH QLH SRZWDU]DM FH VL 

Z SRSU]HGQLNX Z\VW
SXM Z QDVW
SQLNX

9 3UDZRWUDQVSR]\FML]áR*RQHM : [ (p ∧ q) ⇒ r] ⇒ [ (p ∧ ∼ r) ⇒ ∼ q ] [ (p ∧ q) ⇒ r] ⇒ [ (∼ r ∧ q) ⇒ ∼ p ]

9 Prawo dodawania implikacji : {(p ⇒ q) ∧ (r ⇒ s)} ⇒ {(p ∨ r) ⇒ (q ∨ s)}

9 3UDZRPQR*HQLDLPSOLNDFML : {(p ⇒ q) ∧ (r ⇒ s)} ⇒ {(p ∧ r) ⇒ (q ∧ s)}

9 Prawo negowania implikacji : ∼ (p ⇒ q) ≡ p ∧ ∼ q

9 3UDZR]DVW
SRZDQLDLPSOLNDFML : (p⇒q)≡ (∼p∨q) 9 Dylemat konstrukcyjny prosty : { (p ⇒ r) ∧ ( q ⇒ r) ∧ (p ∨ q)} ⇒ r

9 '\OHPDWNRQVWUXNF\MQ\]áR*RQ\ : { (p ⇒ r) ∧ (q ⇒ s) ∧ (p ∨ q) } ⇒ (r ∨ s)

9 Dylemat destrukcyjny prosty :

{ ( p ⇒ r) ∧ ( q ⇒ r ) ∧ (∼ p ∨ ∼ q )} ⇒ ∼ r 9 '\OHPDWGHVWUXNF\MQ\]áR*RQ\ : { ( p ⇒ r ) ∧ ( q ⇒ s ) ∧ (∼ p ∨ ∼ q )} ⇒ ( ∼ r ∨ ∼ s ) 9 Prawo importacji implikacji : {p ⇒ (q ⇒ r)} ⇒ {(p ∧ q) ⇒ r }

9 Prawo exportacji implikacji : {(p ∧ q) ⇒ r } ⇒ {p ⇒ (q ⇒ r)}

9 Prawo exprtacji - importacji : {(p ∧ q) ⇒ r } ≡ {p ⇒ (q ⇒ r)}

9 Prawo Dunsa Szkota (p ∧ ∼ p) ⇒ q

$NVMRPDW\F]Q\UDFKXQHN]GD
3ROHJDRQQDW\PL*RELHUDVL 
MDNLHVSyMQLNLMDNRSLHUZRWQH,PLFKMHVWPQLHMW\P lepiej np. : w Systemie Nikoda tylko jeden spójnik „ / ” , a Systemie Witeheda Russela dwa „ ∼ ” i „ ∨ ”.

System Witheheda Russela
6SyMQLNDPLSLHUZRWQ\PLVÄ∼ ” i „ ∨ ”. :\]QDF]RQHVW]Z$NVMRPDW\V\VWHPXFRF]HJRVL 
QLHGRZRG]L .RQLHF]QHMHVWZF]HQLHM]GHILQLRZDQLHVSyMQLNDZWyUQHJRÄ⇒ ” :

Def (p⇒q) = ∼ p ∨ ∼ q :W\PV\VWHPLHZ\VW
SXMDNVMRPDW\ Aksjomat 1 : (p∨ q)⇒p Aksjomat 2 : q⇒(p⇒q) Aksjomat 3 : (p∨ q)⇒ (q∨ p) Aksjomat 4 : (q ⇒ r) ⇒ ( p ∨ q ) ⇒ ( p ∨ r)

0HWRGDSU]HNV]WDáFDQLDIXQNFML]GDQLRZ\FKRSLHUDVL 
QDRSHUDFMDFK A. Podstawianiu    SROHJD QD W\P  L* Z IXQNFML ]GDQLRZHM Z PLHMVFH ]PLHQQHM podVWDZLDVL 
LQQ]PLHQQOXEIXQNFM 
]GDQLRZ B. =DVW
SRZDQLX]DPLDVWSHZQHMIXQNFML]GDQLRZHMSRGVWDZLDP\LQQIXQNFM 
DOH SRGZDUXQNLHP*HQRZDIXQNFMDGDMH]DZV]HWHQVDPZ\QLNLORJLF]Q\ C. Odrywaniu VFKHPDWRGU\ZDQLDPR*QDSU]HGVWDZLüWDN A1 ⇒ Z ⇒ T A2 ⇒ X ⇒ S MHOLQS7  ;⇒< WRPR*QDRGHUZDü<LVWZLHUG]Lü*HMHVWWDXWRORJL

&HFK\GREUHJRV\VWHPXDNVMRORJLF]QHJRUDFKXQNX]GD  6NURPQRüV\VWHPXPDáRDNVMRPDWyZLVSyMQLNyZSLHUZRWQ\FK  6\VWHPPXVLE\üSHáQ\F]\OLLQQH]QDQHSUDZDPXV]E\üGRXGRZRGQLenia  6\VWHP  PXVL E\ü QLHVSU]HF]Q\   WZLHUG]HQLD SRFKRG]FH ] DNVMRPDWyZ QLH PRJE\üVSU]HF]QH

System Nikoda :
Def (∼ p) ⇒ p/p (p⇒q) = p/∼ p (p ∧ q ) = ∼ ( p/q )

3UDZDORJLF]QH]H]PLHQQ\PLQD]ZRZ\PL
Zdania subsumpcyjne 6D3ND*GH6MHVW3 6L3QLHNWyUH PR*HZV]\VWNLH 6V3 6H3*DGQH6QLHMHVW3 6R3QLHNWyUH6QLHV3 5R]áR*HQLHWHUPLQyZZ]GDQLDFK ogólno szczególno

WZLHUG]FH SU]HF]FH

SaP SeP

SiP SoP

Kwadrat Logiczny :

/ SaP ⇓ SeP ⇓

SiP ∨

SoP

Sap / SeP - ]ZL]HNG\VMXQNF\MQ\ QLHPRJE\üREDSUDZG]LZH SaP ⇒ ∼ SeP SeP ⇒ ∼ SaP SiP ∨ SaP - ]ZL]HNDOWHUQDW\Z\]Z\NáHM QLHPRJE\üREDIDáV]\ZH ∼ SiP ⇒ SoP ∼ SoP ⇒ SiP SaP = ∼ SoP SiP = ∼ SeP SaP ⇒ SiP ∼ (SaP ∧ ∼ SiP) SeP = ∼ SiP SoP = ∼ SaP SeP ⇒ SoP ∼ (SeP ∧ ∼ SoP)

3U]HNV]WDáFHQLDMDNLPSRGOHJDM]GDQLDsubsumpcyjne : 

KONWERSJA ]GDQLHMHVWWZRU]RQHWDN*HSU]HGVWDZLDVL 
SRGPLRW] orzeczeniem. SeP ≡ PeS SiP ≡ PiS SaP → PiS (konwersja ograniczona) SoP (nie podlega) 

OBWERSJA  SRGOHJDM MHM ZV]\VWNLH W\S\ ]GD MDNRü ]GDQLD ]PLHQLDP\ QHJXMFRU]HF]QLN SaP ≡ S e nie-P SeP ≡ S a nie-P SiP ≡ S o nie-P SoP ≡ S i nie-P 

KONTRAPOZYCJA - polega na zamianie orzecznika z podmiotem i zanegowaniu obu . SaP SoP SeP SiP ≡ nie-P a nie-S ≡ nie-P o nie-S → nie-P o nie-S (kontrapozycja ograniczona) (nie podlega)

'R NRQWUDSR]\FML PR*QD GRMü SRSU]H] REZHUVM 
NRQZHUVM 
L MHV]F]H MHGQ obwerVM 

PRAWA LOGICZNE

Prawa opozycji w kwadracie logicznym SaP ≡ ∼ SoP SoP ≡ ∼ SaP SeP ≡ ∼ SiP SiP ≡ ∼ SeP SaP / SeP SiP ∨ SoP SaP → SiP SeP → SoP Prawa konwersji prostej SeP ≡ PeS SiP ≡ PiS Prawo konwersji ograniczonej SaP → PiS Prawa obwersji SaP ≡ S e nie-P SeP ≡ S a nie-P SiP ≡ S o nie-P SoP ≡ S i nie-P

Prawo kontrapozycji prostej SaP ≡ nie-P a nie-S SoP ≡ nie-P o nie-S Prawo kontrapozycji ograniczonej SeP → nie-P o nie-S
Sylogizm kategoryczny ze zmiennymi nazwowymi MaP SaM SaP 8NáDG]GD]F]HJRSLHUZV]HWRSU]HVáDQNLDWU]HFLHWRZQLRVHN P - termin mniejszy 0WHUPLQUHGQL 6WHUPLQZL
NV]\ WDQNWyU\ZHZQLRVNXMHVWQDVW
SQLNLHP 3U]HVáDQNDZL
NV]DWRWDNWyUDPDWHUPLQZL
NV]\ We wniosku np. SaP ( S-podmiot konkluzji ; P-orzecznik konkluzji) 6\ORJL]P\VáXV]QHWRWDNLHNWyUHGDMSUDZG 
GODND*GHMZDUWRFL6L3 WDXWRORJLH :V]\VWNLFKWU\EyZV\ORJLVW\F]Q\FKMHVW]F]HJRWRWU\E\VáXV]QH  mocQ\FKLVáDE\FK 

:DUXQNLSRSUDZQRFLV\ORJL]PyZNDWHJRU\F]Q\FK : A. 7HUPLQ UHGQL PXVL E\ü Z REX SU]HVáDQNDFK WDNLH VDPR VáRZR L Z WHM VDPHM VXSR]\FMLL]QDF]HQLX -HOLQLHWRMHVWWRW]ZEáGWHUPLQyZ . B. 7HUPLQ  UHGQL  PXVL  E\ü  SU]\QDMPQLHM   Z  MHGQHM  ]  SU]HVáDQHN  WHUPLQHP UR]áo*RQ\P F]\OLPXVLE\üPRZDRMHJRZV]\VWNLFKGHV\JQDWDFK  SaP ; SeP ; SoP ; SiP C. :DUXQHN SU]HF]FR  WZLHUG]F\   MHGQD ] SU]HVáDQHN PXVL E\ü WZLHUG]FD ( z GZyFKIDáV]\Z\FKSU]HVáDQHNQLFQLHZ\QLND -HOLGZLHSU]HVáDQNLVSUDZG]LZH WRZQLRVHNWH*SUDZG]LZ\ D. 7HUPLQUR]áR*RQ\ZHZQLRVNXPXVLE\üUR]áR*RQ\ZSU]HVáDQNDFK

5HJXá\RJyOQRFLV]F]HJyáRZRFLSU]HVáDQHN : (a) -HGQD]SU]HVáDQHNPXVLE\üRJyOQD ]V]F]HJyáRZ\FKQLFQLHZ\QLND

(b) -HOLRJyOQDDV]F]HJyáRZHWRZQLRVHNV]F]HJyáRZ\ (c) -HOLSU]HVáDQNLRJyOQHWRZQLRVHNRJyOQ\EG(V]F]HJyáRZ\

MaP MaP SaM SaM SaP SiP 6L3MHVWWRZQLRVHNRVáDELRQ\ barbari) MeP MeP SaM SaM SeP SoP 6R3ZQLRVHNRVáDELRQ\ ceslaro) 7U\EV\ORJLVW\F]Q\QLHVáXV]Q\SU]\SHZQ\FKSRGVWDZLDQLDFKPR*HGDZDü prawdziwe konkluzje.

:\SRZLHG]LPRGDOQH
:\SRZLHG]LPRJE\ü  asertoryczne VWZLHUG]DMFH   problematyczne PR*H  apodyktyczne (musi) =GDQLDSUREOHPDW\F]QHLDSRG\NW\F]QHWRPRJSRVLDGDüUy*QLQWHUSUHWDFM 
(a) Interpretacja logiczna Z\QLND]H]GDMX*X]QDQ\FK]DSUDZG]LZH (b) Interpretacja dynamiczna ZQLRVNXMHP\]LVWQLHMF\FKIDNWyZ Ä0XVLE\ü$´Z\QLND]WHJR*HLVWQLHMH]ZL]HNNWyU\RSLHUDVL 
QDIDNWDFK ZSHZQ\FKV\WXDFMDFKFRWDNLHJR]DLVWQLHMH Ä0R*HE\ü$´ÄZF]DVLHV]WRUPXVWDWHN]QLHUR]áR*RQ\P*DJOHPPR*H XWRQü´ (c) Interpretacja aksjologiczna : (stosunek osobisty) Ä0XVLE\ü$´RVREDZ\SRZLDGDMFDVL 
MHVWSHZQDWHJR MHVWVLOQLH przeNRQDQDRSUDZG]LZRFL QSÄHSLGHPLDPXVLE\ü]DWU]\PDQD´ Ä0R*HE\ü$´ÄEyOJáRZ\PR*HXVWSLüSRVSDFHU]HQDZLH*\PSRZLetrzu” (d) Interpretacja tetyczna : (GHRQW\F]QD   =ZL]DQD  MHVW  ]  LVWQLHQLHP SHZQHM normy , wynika z pewnych zasad moralQ\FKSUDZQ\FKMHOLMHVWZ\]QDF]RQD Ä0XVLE\ü$´NRQLHF]QRüZ\VWSLHQLDXZDUXQNRZDQDQRUPQSÄ*UDF] GUX*\Q\$PXVLSLHUZV]\NRSQüSLáN 
MHOLWRZ\QLND]ORVRZDQLD´ Ä0R*HE\ü$´GZLHLQWHUSUHWDFMHWHW\F]QH]GDSUREOHPDW\F]Q\FK MHOLNWRFRPR*H⇒ to nie jest mu to zakazane  Ä;PR*HZ\QDMüPLHV]NDQLHMHOLMHVWZáDVQRFLRZH´ R]QDF]DWDN*HRNUHORQHNRPSHWHQFMH QRUPDNRPSHWHQF\MQD 

ÄV
G]LDPR*HZ\GDüZ\URN´ (e) Interpretacja psychologiczna  SHZQH SU]HZLDGF]HQLH   -HVWHP\ SU]HZLDdF]HQL*H$PXVLPR*HZ\VWSLüQLHRFHQLDP\F]\FRMHVWGREUHF]\ ]áHVWZLHrG]DP\W\ONRQLHXFKURQQRüQDGHMFLD]GDU]HQLD (f) 2VREQ\SRG]LDáLQWHUSUHWDFMLSU]HGVWDZLá.RWDUELVNL: 1. Interpretacja subiektywistyczna : 0R*QDMXWR*VDPLDü]LQWHUSUHWDFMSV\FKRORJLF]Q 2. Interpretacja obiektywistyczna : a. pozalogiczne : ( w tym aksjologiczna) b. logiczna ÄPXVLE\ü$´R]QDF]D*HVWZLHUG]HQLHÄPXVLE\üQLH$´GRSURZDG]D GRVSU]HF]QRFL]]DáR*HQLDPL ÄPR*HE\ü%´ÄPR*HE\üQLH%´QLHGRSURZDG]DGRVSU]HF]QRFL

=ZL]NLSRPL
G]\]GDQLDPLDSRG\NW\F]Q\PLLSUREOHPDW\F]Q\PL : Kwadrat PRGDOQRFLZR\ SU]HFLZQLHVWZR ÄPXVLE\ü$´ÄPXVLE\üQLH$´

⇓ 

ÄPR*HE\ü$´ÄPR*HE\üQLH$´ SRGSU]HFLZQLHVWZR

ÄPR*HE\ü$´∧ÄPR*HE\üQLH$´

ÄPR*HE\ü$´PR*HZ\VWSLüZGZyFKLQWHUSUHWDFMDFK ƒ Interpretacja jednostronnaPyZLP\RZDUWRFLÄPR*HE\ü$´DOHZ\SRZLDGDP\ VL 
F]\ÄPR*HE\üQLH$´ ƒ Interpretacja dwustronna  Z\SRZLDGDP\ VL 
R SUDZG]LZRFL ]DUyZQR ]GDQLD ÄPR*HE\ü$¶LÄPR*HE\üQLH$´ 0RGDOQRüdeontyczna - normatywna :F]\QQRüPR*HE\ü ZHGáXJQRUP 1.nakazana - N 2.zakazana - Z 3.dozwolona (nie zakazana) - D 4.fakultatywna (nie nakazana) - F 5.indyferentna (nie nakazana i nie zakazana) - I 6.RERZL]HN(zakazana albo nakazana) - O

6]HFLDQPRGDOQRFL

O

N
Wynikanie:
3U]HFLZLH VWZR 

Z 

3RGSU]HFLZLH VWZR 

6SU]HF]QR ü  

D

F

/RJLNDSUDZQLF]D

5R]XPLDQDZV]HURNLVSRVyEMHVWWRZV]HONLH]DVWRVRZDQLHORJLNLGRUR]ZL]\ZDQLD SUREOHPyZSUDZQLF]\FK6NáDGDMVL 
QDQLOLF]QH]DJDGQLHQLD 9 zdania normatywne 9 Z\NáDGQLDSUDZDLZQLRVNRZDQLH ZW\PZ]JO
G]LHPDUDFM
9 zdania pytajne 9 logika deontyczna 9 SUDZGRSRGRELHVWZR 9 oceny 9 metody prowadzenia sporów (erystyka) 9 teoria argumentacji Jest to teoria =LHPELVNLHJR-HVWRQDQLHVSyMQD1LHLVWQLHMVSHF\ILF]QHPHWRG\ áF]QLHND*GD]QLFKPDZáDVQH 5R]XPLHQLHSRM
FLDORJLNDSUDZQD]DOH*\RGNU
JXNXOWXURZHJRLSDVWZD 

systemy prawa kontynentalnego („civil law”) : ƒ (UyGáHPSUDZDXVWDZD ƒ V\VWHPGHGXNF\MQ\ RNUHODMX*FKDUDNWHUORJLNLSUDZQHM Racja ⇒1DVW
SVWZR ƒ system prawa precedensowego - „Common law” : ƒ (UyGáHPSUDZDSUHFHGHQVVGRZ\ indukcyjny charakter prawa ƒ Precedens ⇒ Racja ƒ ƒ RGPLHQQHUR]XPRZDQLHV
G]LHJR 

=HZ]JO
GXQDWRZUy*Q\FKSDVWZDFKSUDZQLF\NáDGQDFLVNQDLQQ\DVSHNW ‰ Belgia : teoria argumentacji (Perelman) , topiki prawnicze , nieformalne rozumowanie prawników ; ‰ Holandia/Dania : logika deontyczna, formalne rachunki ‰ )UDQFMDVFKHPDW\ZQLRVNRZD Zdania normatywne   V]F]HJyOQ\ URG]DM ]GD  QLH V RQD DQL SUDZG]LZH DQL IDáV]\ZH 2NUHODM QRUP 
SRVW
SRZDQLD osbie/wszystkim, teraz/zawsze, WXZV]
G]LH :V]\VWNLH QRUP\ GD VL 
VSURZDG]Lü GR IRUP\ QDND]X =DZV]H V WR ]GDQLD rozkazujFH )RUPXáRZDQH V Z IRUPLH ]GD RSLVRZ\FK .D*GD QRUPD SUDZQD RNUHOD • podmiot i przedmiot normy (adresat) • RNROLF]QRFL • SRVW
SRZDQLH G]LDáDQLHOXE]DQLHFKDQLH

3RG]LDáQRUPÄeks-ante” :
Normy

indywidualne
LQG\ZLGXDOQ\ DGUHVDW  SUHF\]\MQLH RNUH ORQH RNROLF]QR FL

generalne  

DGUHVDW L RNROLF]QR FL RNUH Oone JHQHUDOQLH JDWXQNRZR  

Normy

Z\F]HUSXM

Konkretne  VL
Z MHGQRUD]RZ\P

UHDOL]XM

Abstrakcyjne  VL
Z ZLHOX DNWDFK
VSHáQLHQLD

DNFLH VSHáQLHQLD

%LRUFSRGXZDJ 
WHGZDSRG]LDá\ SRNU\ZDMVL 
Z\Uy*QLDVL 
1. Normy indywidualne , konkretne 2. Normy indywidualne abstrakcyjne 3. Normy generalne, konkretne 4. Normy generalne, abstrakcyjne  VWDQRZLWU]RQXVWDZRGDZVWZD

3RG]LDáQRUPÄeks post” SR]DSR]QDQLXVL 
]QLPL Normy

ZL FHM QL

Ogólne *  DGUHVDW

Jednostkowe
 DGUHVDW

Puste
EUDN DGUHVata)

8]DVDGQLDQLH7ZLHUG]H
:HGáXJ UDFML GRVWDWHF]QHM PXVLP\ GDü X]DVDGQLHQLH DE\ VWZLHUG]Lü *H FR MHVW SUDZG

Uzasadnianie 

EH]SRUHGQLHSRUHGQLH

8]DVDGQLHQLHEH]SRUHGQLH 
 
Spostrzeganie : jest to postrzeganie + refleksja intelektualna ObserwacjaMHVWWRXSRU]GNRZDQHVSRVWU]HJDQLH

Pomiar - kolejny etap spostrzegania : ƒ pomiar wg.Cambela - restryktywny, matematyczny (warunek stosunkoZRFL ƒ skale Stevensa - pewne 4 skale : 1 ° nominalna - klasyfikacja 2 ° rangowa - przypisywanie pewnych miejsc 3 °SRU]GNRZDSU]\SRPRF\XU]G]H 4 °VWRVXQNRZDVSHáQLDZDUXQNLSRPLDUXPDWHPDW\F]QHJR 6NDOHX*\ZDQHQDJUXQFLHQDXNVSRáHF]Q\FK jurymetria). 

Eksperyment - planowana obserwacja, dokonywana w sztucznych warunkach QDMF] 
FLHMQDJUXQFLHQDXNmatematyczno-biologicznyych)

8]DVDGQLHQLHSRUHGQLH 
3ROHJDQDW\P*HGRNRQXMHP\SHZQHJRUR]XPRZDQLDLSU]\MPXMFSHZQH]GDQLD ]DSUDZG]LZHGRFKRG]LP\GRSUDZG]LZRFL]GDQLDLQQHJR

Wnioskowanie

-HVW WR SURFHV VXELHNW\ZQ\ 0XVL VL 
RSLHUDü QD Z\QLNDQLX L LQQ\FK RELHNW\ZQ\FK ]ZL]NDFK

:QLRVNRZDQLHGHGXNF\MQH
Racja - jest pewnaD1DVW
SVWZRQLH

1. DEDUKCJA : ( niezawodna metoda dowodzenia ) RACJA

1$67 367:2 2. DOWODZENIE : RACJA

1$67 367:2

:QLRVNRZDQLHQLHGHGXNF\MQH
Racja - nie jest pewnikiem , a natomiast 1DVW
SVWZR - jest pewnikiem 1. SPRAWDZANIE : RACJA

1$67 367:2 2. REDUKCJA : (wnioskowanie zawodne) RACJA

1$67 367:2

,QGXNFMD- szczególny przypadek redukcji.
:\Uy*QLDVL 
WU]\URG]DMHLQGXNFML A. ,QGXNFMD QLH]XSHáQD  SROHJD QD VSUDZG]HQLX V]HUHJX ]GD IRUPXáRZ\FK ogólnego wniosku, jest to rozumienie zawodne (wnioskowanie zawodne). B. ,QGXNFMD ]XSHáQD  QLH]DZRGQ\ VSRVyE ZQLRVNRZDQLD EOLVNL GHGXNFML QDOH*\ MHGQDNVSUDZG]LüZV]\VWNLHPR*OLZRFL WUXGQDGRSU]HSURZDG]HQLD  C. Indukcja statystycznaQD SRGVWDZLH SREUDQHM SUyE\ PyZLP\ FR R FDáRFL (statyVW\NDQDXND]SRJUDQLF]DQDXNIRUPDOQ\FKLUHDOQ\FK =ELRURZRüPXVL E\ü  HPSLU\F]QD  L  MHGQRURGQD  ]H  Z]JO
GX  QDEDGDQ  FHFK 
WR FR EDGDP\ PXVL GDü VL 
]PLHU]\ü PXVL PLHü RGSRZLHGQL OLF]HEQRü  PLQ    Z\MWHN PHG\F\QD PRJPQLHMV]HSUyE\

x=175

Mx :
x=175

ESTYMACJA PUNKTOWA

&] 
FLHMX*\ZDQDMHVWHVW\PDFMDSU]HG]LDáRZD

_ X -

∂ z √n

_

∂ z √n

Mx ≤

X +

Jest to tzw. SU]HG]LDáXIQRFL .

_ XUHGQLD]SUyE\ nOLF]HEQRüSUyE\ LPQZL
NV]HW\PGRNáDGQLHMV]HRV]DFowania ) z - ]DOH*\RZVSyáF]\QQLNDXIQR FL GODwsp. uf = 0,95 z= 1,96 - najF] 
∂ - miara rozrzutu odchylenia RGQRVLVL 
GRSUyE\ 
FLHMX*\ZDQ\ , dla wsp. uf = 0,68 z=1, a dla wsp. uf. = 0,99 z=3)

:QLRVNRZDQLDXSUDZGRSRGREQLDMFH NDQRQ\LQGXNFMLHOLPLQDF\MQHM 

Indukcja eliminacyjna Milla niezawodna gdy 9 Z\F]HUSXMF\]ELyUSU]\F]\Q 9 SU]\F]\Q\UR]áF]QH do skutku prowadzi tylko jedna 9 

3L
üNDQRQyZHOLPLQDF\MQ\FK A,B,C,D - sfera przyczynowa Z1 - skutek (a) .DQRQMHG\QHM]JRGQRFL A,B,C,D ⇒ Z1 B,C,D,E ⇒ Z1 C,D,E,F ⇒ Z1 D,E,F,G ⇒ Z1 (b) .DQRQMHG\QHMUy*QLF\ A,B,C,D ⇒ Z1 nie-A,B,C,D ⇒ Z1 nie-D,A,B,C ⇒ Z1 (nie zachodzi) (c) .DQRQSRáF]RQ\MHG\QHM]JRGQRFLLUy*QLF\ 3U]\SRPRF\NDQRQXMHG\QHMUy*QLF\ZHU\ILNXMHP\ZQLRVHN] kanonu jedynej zgodQRFL (d) .DQRQ]PLDQWRZDU]\V]F\FK Zmieniamy nasilenie poszczególnych sfer przyczynowych : A,B,C,D ⇒ Z1 A⊗ ,B,C,D ⇒ Z1 A,B⊗ ,C,D ⇒ Z1 ⊗ B ⇒ Z1 (e) Kanon reszty

3\WDQLD
9 S\WDQLD]DPNQL
WH NUyWNDRGSRZLHG(ZHGáXJVFKHPDWXPRJE\üVXJHVW\ZQHL podchwytliwe), otwarte RGSRZLHG]L GáX*V]D GRZROQD Z\SRZLHG( niebezpieF]HVWZRSU]HJDGDQLD Lmieszane (najpierw otwarte „co wiadomo o ... ?” i 9 S\WDQLDGRUR]VWU]\JQL
FLD (czy ?) i GRX]XSHáQLHQLD (niewiadoma pytania) 9 gdy w pytaniu Eá
GQH]DáR*HQLHRGSRZLHG]LVSURVWRZDQLH 9 RGSRZLHG]L ZáDFLZH QLH PXV] E\ü SUDZG]LZH   Z\UD*HQLH ]DVW
SXMFH partyNXá 
S\WDMQPLHFLVL 
Z]DNUHVLHQLHZLDGRPHMS\WDQLDLQLHZáDFLZH 9 RGSRZLHG]L FDáNRZLWH (wprost albo nie wprost) i F] 
FLRZH precyzowanie zaPNQL
W\PL

3U]\F]\Q\QLHSRUR]XPLH
ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ ZLHOR]QDF]QRüVáyZ KRPRQLPLD SRGRELHVWZRUy*Q\FK]QDF]HGDQHJRVáRZD pomieszanie supozycji mieszanie aktualnego i potencjalnego znaczenia QLHMDVQRFLZ\UD*HRND]MRQDOQ\FK nazwy nieostre HNZLZRNDFMHLVSRU\VáRZQH Uy*QH]QDF]HQLD DPILERORJLHZLHOR]QDF]QRFLVNáDGQLRZH P\OHQLHILJXUDOQHLVNUyW\P\ORZH ]QDF]HQLDGRVáRZQHLQLHGRVáRZQH

0\OHQLHNLHURZDQH]JyU\SRVWDZLRQ\PL]DGDQLDPL
9 P\OHQLH VSRQWDQLF]QH L NLHURZDQH ] JyU\ Z\]QDF]RQ\PL ]DGDQLDPL ]DGDQLD rozVWU]\JQL
FLDF]\LZ\MDQLHQLDGODF]HJR 9 dowodzenie wprost i nie wprost DSDJRJLF]QH  SU]HMFLRZH SU]\M
FLH IDáV]\ZoFLUDFMLLXGRZRGQLHQLHIDáV]\ZRFLMHMQDVW
SVWZD 9 EáGpetitio principiiQLH]EDGDQDSU]HVáDQND 9 Eá
GQHNRáRZGRZRG]HQLXSU]HVáDQNZQLRVHN 9 EáGignoratio elenchi - dowodzenie nie tego co trzeba 9 JG\ QDVW
SVWZD IDáV]\ZH SHZQD IDáV]\ZRü UDFML JU\ QDVW
SVWZR IDáV]\ZH prawGRSRGREQDSUDZG]LZRüUDFML 9 KLSRWH]DZ\MDQLDMFD VSRUyGKLSRWH]NRQNXUHQF\MQ\FK 9 experimentum crucis 9 teoria naukowa w naukach formalnych (system aksjomatyczny) i empirycznych (spory) 9 indukcjonizm WHRULDHPSLU\F]QD ]GRZLDGF]HKLSRWH]\ 9 hipotetyzm (DQW\LQGXNFMRQL]P   GRZLDGF]HQLD GOD SRWZLHUG]HQLD sympatycznych hipotez 9 terminy obserwacyjne i teoretyczne (np. miary)

9 teorie idealizacyjne

3UDZGRSRGRELHVWZR
• psychologiczne albo logiczne P (Z/W) • aprioryczne (równe szanse) i aposterioryczne ]Z\QLNyZEDGD

8PLHM
WQRüSU]HNRQ\ZDQLD
9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 erystyka - sztuka prowadzenia sporów definicja perswazyjna - w GHILQLHQVLHRNUHOHQLHZDUWRFLXMFH G\VNXVMDU]HF]RZDWHRUHW\F]QD FHO OXESUDNW\F]QD URGNL Z\SRZLHG(GRJPDW\F]QD - oparta na spornych aksjomatach zarzuty merytoryczne Eá
GQD WH]D SU]HVáDQNL EáG PDWHULDOQ\  formalne (nie logiczne) argumentum ad hominem, ex concesso]WHJRFRSU]HFLZQLNSU]\]QDá kwantyfikacja wypowiedzi argumentum ad personamO*HQLH argumentum ad populum - demagogia argumentum ad vanitatem - pochlebstwo argumentum ad misericordiamOLWRü argumentum ad ignorantiam - niewiedza argumentum ad verecundiam, iurare ad verba magistri - tylko zdanie autorytetu sofizmaty

3UDFDP\ORZDSUDZQLND
/RJLF]QHSRGVWDZ\X]DVDGQLDQLDZ\URNyZV GRZ\FK
• subsumpcja - kojarzenie faktów z normami • communis opinio doctorum]JRGQRüRSLQLLU]HF]R]QDZFyZ ELHJá\FK • domniemania formalne X]QDMHVL 
*HFRMHVWFK\ED*HGRZLHG]LHVL 
LQDF]HM L materialne MHOL;WR< ZW\Ppraesumptio iuris tantum (obalalne) i praesumptio iuris ac de iure (nie do obalenia) • in dubio pro reoZWSOLZRFLQDNRU]\üRVNDU*RQHJR

/RJLF]QHSRVWDZ\Z\NáDGQLSU]HSLVyZSUDZQ\FKLZQL oVNRZD RRERZL]\ZDQLXQRUPSUDZQ\FK

• argumentum a rubrica - z systematyki ustawy • argumentum ab inutili sensu, ab absurdo - odrzucenie interpretacji[ niezgodnej ]LGHDáDPLXVWDZRGDZF\ • logiczne i instrumentalne ( dyrektywy instrumentalnego zakazu nakazu) wynikanie norm z norm

Charakterystyka metodologiczna nauk prawnych
• metoda poznawcza - RJyOQRQDXNRZHF]\QQRFLP\ORZH • metodologia pragmatyczna F]\QQRFL SR]QDZF]H  Lapragmatyczna (rezultaty W\FKF]\QQRFL • metodologia opisowa (np. historia) i normatywna • paradygmat - model uprawiania danej nauki • problemy dogmatyczne • GRNWU\Q\(UyGHáSUDZD - np. oficjalna i akademicka

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful