You are on page 1of 25

---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp

lµm v¨n-------------------------

V¨n biÓu c¶m

-----------------------------------------V¨n biÓu
c¶m-------------------------------------------

---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp
lµm v¨n-------------------------
I.Nhu cÇu biÓu c¶m vµ v¨n biÓu c¶m.
1.Kh¸i niÖm.
V¨n biÓu c¶m lµ lo¹i v¨n thÓ hiÖn nh÷ng t×nh c¶m, c¶m
xóc, nãi lªn nh÷ng rung ®éng, nh÷ng ý nghÜ tríc c¶nh vËt, con
ngêi vµ sù viÖc mµ ®èi tîng híng tíi.
V ¨n biÓu c¶m (Cßn gäi lµ v¨n tr÷ t×nh) lµ kiÓu v¨n b¶n cã néi
dung biÓu ®¹t, t tëng, t×nh c¶m, béc lé nh÷ng c¶m xóc cña ngêi viÕt-
Thêng lµ nh÷ng Ên tîng thÇm kÝn, s©u s¾c vÒ con ngêi, sù vËt, vÒ
nh÷ng kØ niÖm, nh÷ng håi øc khã quªn trong cuéc ®êi mçi con ngêi.
V× vËy, v¨n biÓu c¶m cã kh¶ n¨ng kh¬i gîi c¶m xóc ch©n thµnh ë ngêi
®äc, t¹o sù ®ång c¶m ë ngêi ®äc vµ ngêi viÕt. Nh vËy v¨n biÓu c¶m
ra ®êi lµ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu tinh thÇn cña con ngêi. Khi vui, khi
buån, khi h¹nh phóc hay ®au khæ, bao giê con ngêi còng muèn ®îc
thæ lé , gi·i bµy, chia sÎ.
So víi kh¸i niÖm v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ (VÒ t¸c phÈm v¨n häc,
vÒ nh©n vËt v¨n häc) tríc ®©y th× kh¸i niÖm v¨n biÓu c¶m réng
h¬n nhiÒu bëi nã g¾n víi toµn bé ®êi sèng t×nh c¶m vèn rÊt phong
phó, ®a d¹ng cña con ngêi. Mét bµi th¬ tr÷ t×nh, mét trang tuú bót,
nh÷ng c¶m xóc khi ®äc mét t¸c phÈm v¨n häc hay ®øng tríc mét c¶nh
®Ñp thiªn nhiªn...®Òu lµ nh÷ng v¨n b¶n biÓu c¶m.
NÕu kh«ng miªu t¶ mét c¶nh vËt, mét sù vËt cô thÓ , nÕu kh«ng
kÓ mét c©u chuyÖn cô thÓ th× nhµ v¨n lÊy g×, dùa vµo g× mµ biÓu
c¶m ?V¨n biÓu c¶m ph¶i cã néi dung hiÖn thùc vµ cã yÕu tè tr÷ t×nh.
Bëi lÏ v¨n ch¬ng ph¶i tõ cuéc sèng mµ cã, råi l¹i ph¶i tõ t¸c phÈm mµ
trë vÒ cuéc sèng. ®ã lµ nh÷ng ®iÒu cÇn biÕt.
*vd(a)
... §· ®i §iÖn Biªn Lai Ch©u ®îc, mµ kh«ng nh©n chuyÕn Êy mµ
l¸i sang tØnh b¹n Lµo Cai, th× ®ã còng lµ mét ®iÒu kh«ng nªn cã ®èi
víi viÖc më réng thªm kiÕn thøc nãi chung cña m×nh vÒ c¸c tØnh biªn
thuú, nã lµ nh÷ng l¸ b×nh phong bµng l¸ che gi÷ mÆt sau cña thñ ®«
.Thªm n÷a, tuyÕn ®êng tõ tØnh lÞ Lai Ch©u sang tØnh lÞ Lµo Cai rÊt
tèt(...)nhiÒu k× quan h¬n, vµ c¶nh ®Ñp lu«n lu«n thay ®æi nèi tiÕp.
ChØ trong mét ngµy xe tèc ®é kh«ng cÇn nhanh l¾m, buæi sím
tan s¬ng, anh l¨n xe qua mÆt cÇu s«ng §µ, th× vµng mÆt trêi xe anh
®· tíi Cèc LÕu. L¹i vît cÇu to mµ sang s«ng Hång, dõng l¹i ë mÐp phè
Lµo Cai chç bê s«ng, mµ c¸i nh×n mÆt giêi cña anh, buæi s¸ng nã cßn
chiÕu xuèng mÆt cÊó¨t s«ng §µ th× buæi chiÒu cïng ngµy nã l¹i t« ®á
thªm s«ng Hång ®©y, vµ nhuém tÝa c¶ mÊy ngän nói lam Ngò Chi
S¬n ®ang nh c¸i bµn tay Lµo Cai xoÌ ®ñ n¨m ngãn mµ chµo kh¸ch tõ
xa l¹i. Chao ¬i, chØ trong mét ngµy mµ vît qua hai con s«ng hïng vÜ
cña MiÒn B¾c ; qua ®Êt Tam §êng nói nhó nhó lªn nh 99 c¸i b¸nh
bao tµy ®×nh ; qua c¸nh ®ång B×nh L mµ ao lín, ao con ®ng 99 c¸i
®Üa ®ùng tµi b¸o ; b¨ng qua d·y Pu Cam C¸p ngän lªnh khªnh trªn
trêiT©y B¾c ; råi lµ lät vµo trËn ®Þa tiÒn tiªu cña hÖ Hoµng Liªn S¬n
hiÓm trë, vµ chäc thñng xong mÊy dÆm s¬ng mï buèt ãc th× lå lé bªn
tay ph¶i anh lµ ®Ønh Phan Xi P¨ng cao nhÊt Tæ Quèc t¬i ®Ñp ta
-----------------------------------------V¨n biÓu
c¶m-------------------------------------------

Bøc tranh thiÖn nhiªnT©y B¾c m¹ng vÎ ®Ñp hïng vÜ . so s¸nh vµ nh©n ho¸ rÊt s¸ng t¹o tµi hoa. Th»ng bÐ Heng th¸o c©y sóng suèng ®Êt gäi to : -Ngêi giµ ¬ cã kh¸ch ®Êy! ë mçi cöa nhµ lã ra bèn... ®ã lµ miªu t¶ vµ biÓu c¶m Qua ®ã. n¨m c¸i ®Çu ng¬ ng¸c.. vÉn chïm r©u quai nãn ®ã chØ thªm c¸i èng ®iÕu dµi gß b»ng s¾t m¸y bay trùc th¨ng :Anh Pro nµy. c¸nh ®ång B×nh L. kh«ng ®Çy dñ...Mµy kh«ng chê tao chÕt råi vÒ mét thÓ cã ®îc kh«ng ! ë c¸c nhµ vÉn cßn nh÷ng ®Çu lÊp lã : C¸c c« kh«ng ch¹y ra... vµ hÕt ®Ìo ¤ Quy Hå th× qua khu rõng thõa l¬ng Sa Pa mµ th¼ng ruæi vÒ thµnh phè biªn phßng Lµo Cai. th»ng quû!. mÆt trêi cha t¾t .T¸c gi¶ võa miªu t¶.. T×nh yªu s«ng nói Lµo Cai vµ niÒm tù hµo vÒ Tæ Quèc th©n yªu dµo d¹t trang v¨n. Anh nhËn ra tÊt c¶ .. råi nh÷ng tiÕng rÐ lªn vµ nh÷ng tiÕng reo: -Giµng ¬i! Tnó. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . ®Ønh Phan Xi P¨ng.. Nh÷ng bµ giµ-trêi ¬i bµ cô Leng cßn sèng kia µ! Lôm côm bß xuèng cÇu thang. s¬n hÖ Hoµng Liªn S¬n. Bao k× quan ®Ñp dÇn dÇn hiÖn ra : Ngò ChØ S¬n. tõng bËc võa chöi: -Con ch¸u! Ma b¾t mµy. ®éc ®¸o. tiªu biÓu cho v¨n biÓu c¶m. . hå ë c¸nh ®ång B×nh L Nh 99 c¸i ®Üa ®ùng tµi b¸o Cßn cã m©y ¤ Quy Hå nh “§ang ®éi mò cho Phan Xi P¨ng cã lóc t¸c gi¶ biÓu c¶m mét c¸ch trùc tiÕp Chao ¬i chØ trong mét ngú mµ vît qua hai con s«ng hïng vÜ cña MiÒn B¾c . chØ ngåi trong nhµ cêi róc rÝch. Nµo lµ 99 ngän nói ë ®Êt Tam §êng nhó nhó lªn nh 99 c¸i b¸nh bao tµy ®×nh. tõng bËc. võa biÓu c¶m qua nh÷ng Ên dô. Nh÷ng cÆp m¾t trßn xoe. Nµo lµ 99 c¸i ao. th»ng Tnó! Nã vÒ råi…mµy vÒ thËt ®ã h¶ Tnó? Cã nh÷ng ngêi kh«ng kÞp bíc xuèng thang.. C¶ lµng ®· v©y chÆt quanh Tnó ... VÝ dô(b) . nh¶y phãc mét c¸i tõ trªn sµn nhµ xuèng díi ®Êt. th»ng Tnó.. Nµo Ngò ChØ S¬n Nh c¸i bµn tay cña Lµo Cai xoÌ ®ñ n¨m ngãn mµ chµo kh¸ch tõ xa l¹i. nÕu quan niÖm V¨n biÓu c¶m kh«ng nh»m kÓ mét chuyÖn g× hay miªu t¶ mét c¸i g× thuÇn tuý lµ mét quan niÖm kh«ng ®óng. ¤ng giµ T©ng nµy. Tõ Lai Ch©u ®Õn Lµo Cai ph¶i mét ngµy xe.hoÆc å lé bªn tay ph¶i anh lµ ®Ønh Phan Xi P¨ng cao nhÊt Tæ quèc t¬i ®Ñp ta ®Êy ! §o¹n v¨n thÓ hiÖn mét bót ph¸p tµi hoa.. Néi dung hiÖn thùc cña ®o¹n v¨n nµy lµ c¶nh quan Lµo Cai v« cïng hïng vÜ.. (TrÝch tuú bót T©y B¾c vµ Lµo Cai-NguyÔn Tu©n) ->§©y lµ mét trÝch ®o¹n trong bµi tuú bót T©y B¾c vµ Lµo Cai cña NguyÔn Tu©n. tr¸ng lÖ...§Õn lµng.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- ®Êy ! l¹i m©y ¤ Quy Hå ®ang ®éi mò cho Phan Xi P¨ng tuyÖt ®Ønh.. d·y Pu Cam C¸p. ta cµng thÊy râ. ph¶i vît qua hai con s«ng lín : S«ng §µ vµ S«ng Hång. ®Ìo ¤ Quy Hå.. ®Êt Tam §êng.

hå hëi. -CÊp chØ huy cho vÒ mÊy ®ªm?. Nói bao nhiªu tuæi gäi lµ nói non? Tr¨ng bao nhiªu tuæi tr¨ng trßn.. Tr¨ng bao nhiªu tuæi tr¨ng giµ. «ng chØ nãi “®îc!” Lóc «ng cô MÕt nãi. m¾t vÉn s¸ng vµ xÕch ngîc. ¤ng ë trÇn. ngùc còng nh mét c©y xµ nu lín. chÞ Blom nµy.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- tr«ng giµ h¼n ®i . V¨n biÓu c¶m lµ thÕ ®Êy! 2. ®· rông hÕt c¶ hai hµm r¨ng råi. ®øa con yªu th¬ng cña ngêi Str¸.. TÝnh chÊt anh hïng phi thêng cña vÞ giµ lµng. §ªm nay mµy ë nhµ tau” (…) (TrÝch “Rõng xµ nu”-NguyÔn Trung Thµnh) ->®o¹n trÝch nµy trÝch trong truyÖn “Rõng xµ nu” cña nhµ v¨n NguyÔn Trung Thµnh. vÕt sÑo ë m¸ bªn ph¶i vÉn l¸ng bãng. 60 tuæi råi mµ tiÕng nãi vÉn å å. Vd a. “giái”nh÷ng khi võa ý nhÊt.Mét lò trÎ lau nhau ®øa nµo.. tãc ®· lèm ®èm b¹c .. bµ giµ Pr«i nµy..§îc! Tnó hiÓu ý «ng cô.®eo c¶ tom-x«ng vÒ µ. r©u b©y giê ®· dµi tíi ngùc vµ vÉn ®en bãng.anh lùc lîng.. mäi ng¬× ®Òu im bÆt.Mét ®ªm µ. ¤ng cô ®Èy Tnó ra mét bíc.. d©n ca tr÷ t×nh. ph¶i chÊp hµnh cho ®óng. tuú bót. ®îc!Cho mét ®ªm vÒ mét ®ªm. ®øa Êy mÆt mµy nhem nhuèc khãi xµ lu. NghÖ thuËt kÓ chuyÖn. Mét thñ lÜnh qu©n s tµi ba cña lµng X« Man ®îc kh¾c ho¹ vµ ngîi ca. rÊt phong phó vµ ®a d¹ng . nghÖ thuËt t¶ ngêi víi bao chi tiÕt ®Çy Ên tîng vµ giµu biÓu c¶m.. ghi l¹i c¶nh cô MÕt giµ lµng ®i gÆp Tnó. th¬ tr÷ t×nh. Anh quay l¹i : Cô Mõta ! ¤ng cô vÉn qu¾c thíc nh xa. Cßn «ng giµ MÕt ®©u råi ? Tnó ®Þnh hái : -Cô MÕt ®©u ? Mét bµn tay nÆng trÝch n¾m chÆt l¸y vai anh nh mét k×m s¾t. ¤ng nãi nh ra lÖnh... Nói bao nhiªu tuæi nói cßn tr¬ tr¬ ? (Ca dao) -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . nh×n anh tõ ®Çu ®Õn ch©n råi ph¸ ra cêi : -Hµ hµ !. §o¹n v¨n kÓ l¹i niÒm h©n hoan. nã bao gåm c¸c thÓ lo¹i v¨n häc nh ca dao. mõng vui tÝu tÝt cña bµ con d©n lµng« Man ®ãn anh Tnó ®i gi¶i phãng qu©n vÒ th¨m lµng mét ®ªm. déi vang trong lång ngùc. ¤ng kh«ng bao giê khen “tèt”. NiÒm vui h¹nh ngé d¹t dµo trang v¨n...v¨n biÓu c¶m cßn gäi lµ tr÷ t×nh. viÕt vµo n¨m 1965 thêi k× kh¸ng chiÕn chèng MÜ. cho hai ®ªm vÒ hai ®ªm.

tÕ nhÞ cña trai g¸i lµng quª ngµy xa.v× khãc con “Sao h¶ c¨m thï” mÑ ¬i!. an ñi mÑ. Mµ lµ sù giao duyªn. b. Hån con hiÖn vÒ nãi víi mÑ.Lan nhí mÑ nhng biÕt nghe lêi mÑ. Tr¨ng vµ nói lµ hai Èn dô.. Em h¸o høc vµ vui síng nh chim sæ lång. tr¨ng)nh cã nhiÒu ngêi ®· nhÇm tëng. S©n nhµ ®Çy l¸ rông MÑ ®õng tr¸ch con lêi ThÊy ¸o con ®Ém m¸u §õng. Nhµ th¬ biÓu lé lßng c¶m th¬ng ®au ®ín ®èi víi nh÷ng em th¬ gÇn xa ®· bÞ giÆc MÜ giÕt h¹i mét c¸ch tµn ¸c. GiÆc MÜ b¾n chÕt con lµ chóng b¾n vµo tim mÑ “Dõng khãc con mÑ nhД. Hai bªn s«ng vÉn lµ nh÷ng con ®ª th©n thuéc. ®õng khãc mÑ ¬i! -GiÆc MÜ nã nh¾m con Mµ b¾n vµo tim mÑ §õng khãc con mÑ nhÐ Khãc sao h¶ c¨m thï! (NguyÔn Lª) -Bµi th¬ “mÑ” cña NguyÔn Lªn nãi lªn nçi ®au ®ín vµ lßng c¨m thï cña ngêi mÑ cã ®øa con ngoan bÞ m¸y bay giÆc MÜ b¾n chÕt. nh÷ng c©y nËu l¸ xanh tÝm dÇm ch©n trong -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . chiÕc ¸o ®Ém m¸u cña con…nh nh÷ng vËt kÝ th¸c ®ín ®au. ím duyªn rÊt t×nh tø. c. thµnh thö nh÷ng lÇn ®îc vÒ th¨m nhµ nh buæi chiÒu nay thËt hiÕm hoi ®èi víi em.MÑ -Tra vÒ ®Õn sau ®åi Gäi con nh mäi bËn Mµ kh«ng nghe tr¶ lêi Th× mÑ ¬i ®õng giËn Nh×n vë bµi to¸n ®è Con lµm cßn dë dang Bá quªn bªn cöa sæ §õng b¶o con kh«ng ngoan. sù ®èi ®¸p ë ®©y kh«ng ph¶i lµ c©u ®ã vÒ thiªn nhiªn(nói.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- ->bµi ca dao Tr¨ng bao nhiªu tuæi tr¨ng giµ ®îc viÕt b»ng th¬ lôc b¸t vµ c©u hái tu tõ. Mét c¸ch tá t×nh rÊt duyªn d¸ng vµ biÓu c¶m. nhng nay kh«ng thÓ nµo quÐt s©n gióp mÑ n÷a råi…. Mét tø th¬ rÊt ®éc ®¸o nãi lªn lßng ®au xãt th¬ng con vµ c¨m thï giÆc MÜ cña bµ mÑ ViÖt Nam. Sau gÇn hai tiÕng ®ång hå ®¹p xe. Vë bµi to¸n ®ã cßn dë dang con ®Ó l¹i bªn cöa sæ. §· tõ ba n¨m nay kÓ tõ khi ra thµnh phè häc th× dßng s«ng Êy. g¾n bã víi em. b©y giê tríc m¾t em lµ con s«ng V¨n d¹t dµo sãng níc vµ con phµ cÇn mÉn ngµy ®ªm nèi liÒn hai ®Çu bÕn. Dßng níc ®á phï sa mªnh m«ng. nh÷ng lß gh¹ch hoang. tr¶i dµi nh mét d¶i lôa ®µo nèi liÒn ch©n trêi nµy víi ch©n trêi kh¸c. con phµ Êy ®· trë thµnh th©n thuéc. Con vèn rÊt ngoan ngo·n.

sµ vµo lßng mÑ mµ nãi “MÑ ¬i con nhí mÑ qu¸!”. ChÊt th¬ vµ c¶m xóc Êy lµm nªn s¾c ®iÖu tr÷ t×nh cña trang v¨n xu«i nµy. 4.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- b·i ngËp phï sa .§Ó biÓu ®¹t t×nh c¶m Êy. nghe tiÕng m¸y gißn gi·.. nh÷ng c¸nh h¶i ©u chao lîn dËp dên trªn sãng n- íc…ChØ mét l¸t n÷a th«i em sÏ ®îc gÆp mÑ. cã lóc ®îc diÔn t¶ mét c¸ch gi¸n tiÕp qua tù sù. nång nµn nh nh÷ng tiÕng kªu. Trang v¨n xu«i thÊm ®Ém chÊt th¬: Giäng v¨n nhÑ nhµng. bao c¶m xóc dµo d¹t. cuén ch¶y. cña t×nh b¹n trung thùc. TiÕng m¸y bay nghe thËt gißn gi·. lßng th¬ng ngêi. yªu quª h- ¬ng. kh«ng nãi dèi.T×nh c¶m trong v¨n biÓu c¶m thêng lµ nh÷ng t×nh c¶m ®Ñp. mét loµi c©y cá. nh×n nh÷ng con h¶i ©u chao lîn…råi båi håi nhí vÒ dßng s«ng quª nhµ “S«ng ¬i! s«ng cã tõ bao giê…”. mçi mét con ngêi cã mét dßng s«ng riªng cña m×nh ph¶i kh«ng?. nhí bÕn? Cã ph¶i mçi mét miÒn quª. ngêi viÕt cã thÓ chän mét h×nh ¶nh cã ý nghÜa Èn dô tîng trng (Mét ®å vËt. x«n xao trong lßng c« n÷ sinh.V¨n biÓu c¶m cã lóc lµ c¶m xóc. gîi c¶m. cho bao nhiªu ngêi th¶ líi bu«ng c©u? Vµ ®Ó cho em mçi lÇn nhí quª. Em sÏ kÓ cho mÑ nghe bµi v¨n võa míi lµm. thËt vui vµ mòi tµu b¨ng b¨ng rÏ níc. Lan båi håi ng¾m dßng s«ng V¨n ®á phï sa.§Æc ®iÓm cña v¨n biÓu c¶m. ®· sang s«ng. 3.” Con phµ ®· rêi bÕn. Con s«ng vµ t©m hån mÑ ®· cho¸n ngîp vµ «m trän t©m hån Lan. hay mét hiÖn tîng nµo ®ã) ®Ó göi g¾m c¶m xóc. ®éc ¸c ë trªn ®êi). m·nh liÖt. 1.. ch©n thµnh. thÊm nhuÇn t tëng nh©n v¨n (Nh t×nh yªu gia ®×nh. trang tr¶i nçi lßng m×nh mét c¸ch thÇm kÝn hoÆc nång hËu. T×nh yªu dßng s«ngg¾n liÒn víi t×nh th¬ng nhí mÑ. Vd. ®Ó l¹i sau lng nh÷ng con sãng tr¾ng xo. lêi than. ®Êt níc. kh«ng nÞnh hãt hay ®éc ¸c víi bÊt cø ai. thiÕt tha. Em tin r»ng mÑ sÏ vui lßng víi nh÷ng ý nghÜ cña em” (TrÝch “ChuyÖn cæ tÝch thêi hiÖn ®¹i”-NguyÔn D¬ng ThÈm) -§ã lµ t©m tr¹ng cña Lan trë vÒ th¨m mÑ sau nh÷ng th¸ng ngµy ®i häc xa. nhí mÑ l¹i nhí s«ng. ý ngÜ cña m×nh. II. B¨ng S¬n qua bµi “TÊm g¬ng” ®· lÊy tÊm g¬ng lµm Èn dô®Ó ca ngîi nh÷ng ®øc tÝnh tèt ®Ñpcña con ngêi. rÊt s«I næi. nh÷ng con thuyÒn nan bÐ nhá dËp dÒnh trªn s«ng n- íc… “S«ng ¬i! S«ng cã tõ bao giê mµ ®Ó cho bao ngêi yªu mÕn? Cho bao nhiªu con kªnh më lßng m×nh ra ®ãn dßng níc ngät dÉn vµo ®ång nu«i c©y lóa tèt t¬i. §ång thêi t¸c gi¶ chØ râ: cã mét g¬ng mÆt ®Ñp qu¶ lµ m«t h¹nh phóc lóc soi g¬ng. th¸i ®é khinh bØ c¨m ghÐt ®èi víi mäi xÊu xa. th¼ng th¾n. c¶nh vµ t×nh hoµ hîp. t×nh c¶m ®îc biÓu lé mét c¸ch tùc tiÕp. kh«ng gian nghÖ thuËt vµ t©m tr¹ng nghÖ thuËt ®ång hiÖn. yªu thiªn nhiªn. mét danh lam th¾ng c¶nh. miªu t¶…. nÕu cã mét t©m -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- .

ngêi nghe. yªu mÕn va kh©m phôc ngêi lao ®éng mµ cßn tù nh¾c nhë m×nh ph¶i biÕt sèng nh©n ¸i. sèng ®Ñp. nhäc nh»n. Ch¼ng h¹n nh ®Õn víi ca dao ViÖt Nam. -Giíi thiÖu sù vËt. c¬ cùc. n¶y sinh tõ hiÖn thùc cuéc sèng vèn rÊt phong phó vµ ®a d¹ng cña con ng- êi nhng ®· ®îc n©ng lªn thµnh nh÷ng t×nh c¶m cao ®Ñp. ý nghÜ mét c¸ch cô thÓ chi tiÕt. ®óng ®¾n. sèng cã ý nghÜa. sèng cã nghÞ lùc. 4. c¶m xóc ban ®Çu cña m×nh. cã íc m¬ vµ hoµi b·o.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- hån ®Ñp ®Ï ®Ó soi vµo tÊm g¬ng l¬ng t©m th× h¹nh phóc míi thËt trän vÑn. c¸i ¸c trong x· héi. biÓu c¶m gi¸n tiÕp (Th«ng qua miªu t¶ mét h×nh ¶nh. ta kh«ng chØ c¶m th«ng. Nghe nh÷ng c©u ca dao. lêi v¨n. yªu ®êi. c¶nh vËt trong thêi gian vµ kh«ng gian.Trong nh÷ng trêng hîp sau ®©y. lín lao vµ thÊm nhuÇn t tëng nh©n v¨n.Bµi v¨n biÓu c¶m chØ thËt sù cã gi¸ trÞ khi t×nh c¶m vµ t tëng hoµ quyÖn víi nhau mét c¸ch chÆt chÏ.Lêi tõ biÖt khi chia tay víi trêng cò c. d. 3. kÓ mét c©u chuyÖn nµo ®ã ®Ó kh¬i gîi t×nh c¶m…) Nh vËy cã nghÜa lµ khi viÕt v¨n biÓu c¶m rÊt cÇn vËn dông v¨n tù sù vµ miªu t¶. tù sù mµ béc lé c¶m xóc. trêng hîp nµo cÇn sö dông v¨n biÓu c¶m.Bµi tËp.Bè côc cña bµi v¨n biÓu c¶m: Cã ba phÇn *Më bµi. t×nh yªu nøa ®«i. C©u v¨n.85) XÐt vÒ néi dung. Bµi 1. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . th¸i ®é mØa mai vµ phÉn lé tríc c¸i xÊu. ®ã lµ nh÷ng t×nh c¶m ch©n thËt. s©u s¾c. giäng v¨n ph¶i biÓu c¶m. bao ®¾ng cay. t tëng ph¶i tiÕn bé. C¶m xóc ph¶i ch©n thùc trong s¸ng. KÕt ®äng c¶m xóc.B¶n th«ng b¸o vÒ kÕ ho¹ch tæ chøc lÔ khai gi¶ng n¨m häc míi.tr 84. V× vËy mµ v¨n biÓu c¶m rÊt dÔ t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m ngêi ®äc. 2. hä ®· dòng c¶m vît lªn sè phËn®Ó sèng tèt. nhng víi tinh thÇn l¹c quan. ? a. ta b¾t gÆp thÕ giíi thinh thÇn cña ngêi lao ®éng víi nh÷ng khóc ca tr÷ t×nh th¾m thiÕt ca ngîi t×nh c¶m gia ®×nh. XÐt vÒ ph¬ng thøc biÓu hiÖn th× cã biÓu c¶m trùc tiÕp (B»ng nh÷ng tõ ng÷ trùc tiÕp gîi ra t×nh c¶m). t×nh yªu quª h¬ng ®Êt níc. (Ng÷ v¨n 7.Giíi thiÖu vÒ ng«i trêng cña m×nh. b. *Th©n bµi: Qua miªu t¶. v¨n biÓu c¶m chñ yÕu tËp chung vµo viÖc thÓ hiÖn t×nh c¶m cña con ngêi.Nçi niÒm c¶m xóc tríc khi bíc vµo n¨m häc míi. ý nghÜ hoÆc n©ng lªn bµi häc t tëng. dÔ t¹o nªn sù ®ång c¶m gi÷a con ngêi víi con ngêi . Cuéc sèng cña ngêi lao ®éng ph¶i chÞu bao nhiªu nçi vÊt v¶. t×nh yªu lao ®éng. *KÕt bµi.

D¸ng tre v¬n méc m¹c. Vµ ngåi ®ã r×nh mÆt trêi lªn. ch©n trêi. Sau trËn b·o. v÷ng ch¾c. ra thÊu ®Çu mòi ®¶o. Hìi c« m¸ ®á h©y h©y §éi b«ng nh thÓ ®éi M©y vÒ lµng. §iÒu lµ t«i dù ®o¸n thËt lµ kh«ng sai.Cho bµi th¬: M©y vµ b«ng Trªn trêi m©y tr¾ng nh b«ng ë díi c¸nh ®ång b«ng tr¾ng nh m©y. Vµi chiÕc nh¹n mïa thu chao ®i chao l¹i trªn m©m bÓ s¸ng dÇn trªn c¸i chÊt b¹c nÐn.Lßng biÕt ¬n ®èi víi c«ng lao cña cha mÑ. Tre tr«ng thanh cao gi¶n dÞ chÝ khÝ nh ngêi (ThÐp Míi) So s¸nh ®Ó chØ ra ®iÓm kh¸c nhau vÒ ph¬ng thøc biÓu ®¹t cña hai ®o¹n v¨n b¶n trªn vµ nªu râ ®o¹n v¨n b¶n nµo thuéc ph¬ng thøc biÓu c¶m ? V× sao ? III. dÎo dai. b. Y nh mét m©m lÔ phÈm tiÕn ra tõ trong b×nh minh ®Ó mõng cho sù trêng thä cña tÊt c¶ ngêi chµi líi trªn mu«n thña biÓn §«ng. nhng cïng mét mÇm non m¨ng mäc th¼ng. Vµo ®©u tre còng sèng.Thay lêi mét trong hai con bóp bª thuËt l¹i truyÖn “Cuéc chia tay cña nh÷ng con bóp bª” *Bµi 2. nøa.Qua nh÷ng ph¬ng tiÖn Êy. G¹ch ch©n díi nh÷ng c©u v¨n cã néi dung biÓu c¶m gi¸n tiÕp trong ®o¹n v¨n sau vµ nªu râ c¶m xóc cña t¸c gi¶. lµ lµ nhÞp c¸nh Bµi 4. mµu tre t¬i nhòn nhÆn. Råi tre lín lªn. 1. cøng c¸p.§Ò v¨n biÓu c¶m-c¸ch lµm bµi v¨n biÓu c¶m. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . h. råi lªn cho k× hÕt. Trßn trÜnh phóc hËu nh lßng ®á mét qu¶ trøng thiªn nhiªn ®Çy ®Æn. T«i dËy tõ canh t. Qu¶ trøng hång hµo th¨m th¼m vµ ®êng bÖ ®Æt lªn mét m©m b¹c ®êng kÝnh c¸i m©m réng nh mét trêi mµu ngäc trai níc biÓn öng hång. ë ®©u tre còng xanh tèt. tróc. Ng« V¨n Phó a. Tre ãng chuèt v¬n th¼ng t¾p. ngän kh«ng dµy vµ rËm nh tre gai.H·y chØ râ sù kÕt hîp gi÷a biÓu c¶m trùc tiÕp vµ biÓu c¶m gi¸n tiÕp trong bµi th¬.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- g.Cã hai ®o¹n v¨n b¶n cïng nãi vÒ c©y tre nh sau: (1)Luü gi÷a còng toµn tre nhng lµ lo¹i tre th¼ng (tre ho¸) Luü trong cïng tre cµng th¼ng h¬n.§Ò v¨n biÓu c¶m. Suèt n¨m tre xanh rên vµ ®Çy søc sèng (Ng« V¨n Phó) (2)Tre. t¸c gi¶ ®· biÓu ®¹t ®îc t tëng. Mét con h¶i ©u bay ngang. t×nh c¶m g× ? Bµi 3. mai. cè ®i m·i trªn ®¸ ®Çu s. ngÊn bÓ s¹ch nh tÊm kÝnh lau hÕt m©y hÕt bôi. vÇu mÊy chôc lo¹i kh¸c nhau. MÆt trêi nhó lªn dÇn dÇn. Cßn tèi ®Êt.

e. Ch¼ng biÕt níc cã gi÷ ngµy . -Muèn t×m ý cho bµi v¨n biÓu c¶m th× ph¶i h×nh dung cô thÓ ®èi tîng biÓu c¶m.Lo¹i c©y em yªu. -C¸c bíc lµm bµi v¨n biÓu c¶m lµ t×m hiÓu ®Ò. ý nghÜ cña m×nh qua c¸c ®èi tîng®ã.Nhng tÝnh møc ®é lµ mét trong nguyªn t¾c quan trängcña viÖc d¹y vµ häc. nãi lªn nh÷ng c¶m xóc. ®Þnh híng t×nh c¶m. NghÜa lµ ph¶i biÓu c¶m qua miªu t¶ vµ tù sù cô thÓ.Cho ®Ò v¨n biÓu c¶m sau : Lêi chµo t¹m biÖt khi xa quª. mu«n mµu. mu«n vÎ nªn v¨n biÓu c¶m. ®Ò v¨n biÓu c¶m còng rÊt ®a d¹ng vÒ ®èi tîng biÓu c¶m vµt×nh c¶m cÇn biÓu hiÖn. coi ®ã nh mét ®éng m¹ch cña bµi v¨n biÓu c¶m. -DiÔn ®¹t b»ng lêi v¨n h×nh tîng.Bµi tËp Bµi 1.(c¶nh vËt. --CÇn x¸c ®Þnh râ ®èi tîng biÓu c¶m vµ ®Þnh híng t×nh c¶m cho bµi lµm mµ ®Ò v¨n ®· nªu ra .C¶m nghÜ vÒ ®ªm tr¨ng trung thu. Ch¬ng tr×nh “Ng÷ v¨n 7” giíi h¹n vÒ ®Ò v¨n biÓu c¶m nh sau: a. sù viÖc) trong thêi gian vµ kh«ng gian. 3.Theo em viÖc t×m ý vµ s¾p xÕp ý nh vËy ®· ®¹t yªu cÇu cha? Nãi râ ý kiÕn cña em. vên c©y…) b.C¶m nghÜ vÒ nô cêi cña mÑ.LËp dµn ý cho ®Ò v¨n trªn Bµi 3. (6)Lêi chia tay vµ hÑn gÆp l¹i. *B¹n Nam ®· t×m ý cho ®Ò v¨n Lêi chµo t¹m biÖt khi xa quª vµ s¾p xÕp tr×nh tù c¸c ý nh sau : (1)Nªu lÝ do ®Ó cã c¶m xóc (2)KÓ nh÷ng kØ niÖm g¾n bã víi quª. d. viÕt bµi vµ söa bµi. c. lËp dµn ý. t×m ý. C¸c bíc ph¶i nu«i dìng nguån c¶m xóc m¹nh mÏ vµ s©u s¾c. vµ gîi c¶m.Vui buån tuæi th¬. C¸c bíc lµm bµi v¨n biÓu c¶m. Bµi 2. 2.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- HiÖn tùc cuéc sèng v« cïng phogn phó. khao kh¸t muèn ®îc ë l¹i quª. Trong ®ã m«n ng÷ v¨n.gi÷ th¸ng -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . Ra hai ®Ò v¨n biÓu c¶m vµ x¸c ®Þnh râ ®èi tîng biÓu c¶m. c¸nh ®ång. b.C¶m nghÜ vÒ dßng s«ng (hoÆc d·y nói. a. (4)MIªu t¶ h×nh ¶nh lµng quª khi chia tay. xóc ®éng. (3)Giíi thiÖu nh÷ng ngêi th©n ë quª. (5)Nçi nhí nhung.Ghi l¹i dµn ý diÔn biÕn c¶m xóc cña TÕ Hanh trong bµi th¬ sau: Nhí con s«ng quª h¬ng Quª h¬ng t«i cã con s«ng xanh biÕc Níc g¬ng trong soi tãc nh÷ng hµng tre T©m hån t«i lµ mét buæi tra hÌ To¶ n¾ng xuèng lßng s«ng lÊp lo¸ng.

b. Khi bê tre rói rÝt tiÕng chim kªu Khi mÆt níc chËp chên con c¸ nh¶y B¹n bÌ t«i tóm n¨m tôm b¶y BÇy chim non b¬i léi trªn s«ng T«i dang tay «m níc vµo lßng S«ng më níc «m t«i vµo d¹ Chóng t«i lín lªn mçi ngêi mçi ng¶ KÎ sím khuya chµi líi bªn s«ng KÎ cuèc cµy ma n¾ng ngoµi ®ång T«i cÇm sóng xa nhµ ®i kh¸ng chiÕn Nhng lßng t«i nnh nguån. T«i nhí khi cßn bÐ bän chóng t«i nh bÇy chim non. ®øa nµo ®øa nÊy tranh nhau nh¶y xuèng s«ng t¾m m¸t tiÕng cêi ®ïa tr¹n ngËp kh¾p s«ng T«i dang réng tay «m níc vµo lßng. s«ng còng dang réng ®«i tay níc «m t«i vµo d¹ chóng t«i «m nhau th¾m thiÕt nh thÕ mµ -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . T«i h«m nay sèng trong lßng MiÒn B¾c Sê lªn ngùc nghe tr¸i tim thÇm nh¾c Hai tiÕng thiªng liªng.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- Gi÷ bao nhiªu kØ niÖm gi÷a dßng tr«i? Hìi con s«ng ®· t¾m c¶ ®êi t«i! T«i gi÷ m·i mèi t×nh míi mÎ S«ng cña quª h¬ng. hai tiÕng “MiÒn Nam” T«i nhí kh«ng ngu«i ¸nh n¾ng mµu vµng T«i quªn sao ®îc s¾c trêi xanh biÕc T«i nhí c¶ nh÷ng ngêi kh«ng quuen biÕt… Cã nh÷ng tra t«i ®øng díi hµng c©y Bçng nghe d©ng c¶ mét nçi trµn ®Çy H×nh ¶nh con s«ng quª m¸t rîi Lai l¸ng ch¶y lßng t«i nh suèi tíi Quª h¬ng ¬i ! lßng t«i còng nh s«ng T×nh B¾c Nam chung ch¶y mét dßng Kh«ng ghÒnh th¸c nµo ng¨n c¶n ®îc T«i sÏ l¹i n¬i t«i h»ng mong íc T«i sÏ vÒ s«ng níc cña quª h¬ng T«i sÏ vÒ s«ng níc cña t×nh th¬ng.H·y dùa vµo dµn ý mµ em võa lËp ®Ó viÕt thµnh bµi v¨n xu«i biÓu c¶m c. quª h- ¬ng t«i cã con s«ng trµ khóc níc xanh biÕc quanh bê s«ng lµ nh÷ng rÆng tre ng¶ m×nh soi bãng Ngµy tËp kÕt ra b¾c nh bao c¸n bé chiÕn sÜ c¸ch m¹ng kh¸c t«i ra ®i mang theo lßng th¬ng nhí tha thiÕt ngêi th©n bµ con quª h¬ng vµ dßng s«ng th©n yªu. giã biÓn VÉn trë vÒ lu luyÕn bªn s«ng. s«ng cña tuæi trÎ S«ng cña MiÒn Nam níc ViÖt th©n yªu.B¹n Nam ®· viÕt bµi v¨n nh sau: T«i sinh ra vµ lín lªn trªn m¶nh ®Êt qu¶ng ng·i anh hïng.

ng©y ngÊt nh ¸nh n¾ng tra hÌ trµn ngËp gay g¾t. nh- -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . T«i nhí gia ®×nh. kh«ng muèn rêi xa s«ng. Khi lín lªn mçi ngêi chóng t«i mét ng¶kÎ cÇm sóng ®i ®¸nh giÆc . tiÕng cêi ®ïa tr¹n ngËp kh¾p s«ng. nhng t«i lu«n gi÷ m·i trong lßng nh÷ng gi©y phót t«i vµ s«ng quÊn quýt bªn nhau. bµ con. ngêi th©n. ®øa nµo ®øa nÊy tranh nhau nh¶y xuèng s«ng t¾m m¸t.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- quªn c¶ thêi gian. T«i sinh ra vµ lín lªn trªn m¶nh ®Êt Qu¶ng Ng·i anh hïng. ng©y ngÊt nh ¸nh n¾ng tra hÌ trµn ngËp gay g¾t. díi bãng m¸t cña tre.kÎ lµm ruéng dï vËy. Chóng t«i «m nhau th¾m thiÕt nh thÕ mµ quªn c¶ thêi gian. sÏ vÒ víi m¶nh ®Êt Qu¶ng Ng·i anh hïng. Nçi nhí Êy trµn ngËp trong t«i. Kh«ng mét ghÒnh th¸c nµo ng¨n næi dßng ch¶y cña t×nh c¶m Êy.Bµi v¨n tham kh¶o. cßn nhí c¶ nh÷ng ngêi mµ t«i kh«ng quen biÕt. lai l¸ng nh s«ng quª tíi ®Ém c¸nh ®ång ®ng kh¸t t×nh c¶m th¬ng nhí Êy ®· nèi liÒn hai miÒn nam b¾c chung mét ng«i nhµ viÖt nam. thèng nhÊt. *Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch lµm bµi cña b¹n Nam (c¸ch diÔn ®¹t.h«m nay. dÊu c©u. T«i kh«ng sao quªn ®îc ¸nh n¾ng mµu vµng trªn s«ng quª víi mµu trêi xanh biÕc kh«ng mét gîn m©y. giê ®©y kh«ng ®îc quay trë l¹i kØ niÖm xa. Bëi v× dßng s«ng ®ã chÝnh lµ quª h¬ng. tr¸i tim t«i vÉn lu«n híng vÒ m¶nh ®Êt MiÒn Nam thiªng liªng. Ngµy tËp kÕt ra B¾c. anh hïng. Kh«ng biÕt bao giê t«i míi ®îc trë vÒ quª h¬ng? Nhng t«i vÉn tin r»ng níc nhµ sÏ hoµ b×nh. bän chóng t«i nh bÇy chim non. t«i ra ®i mang theo lßng th¬ng nhí tha thiÕt ngêi th©n. T«i nhí khi cßn bÐ . th¾m nång. lµ miÒn nam trong tr¸i tim t«i. nhÊt ®Þnh t«i sÏ vÒ n¬i t«i h»ng th¬ng nhí. Quanh bê s«ng lµ nh÷ng rÆng tre ng¶ m×nh soi bãng. nh ®Ó hi väng lµ s«ng còng nh t«i sÏ gi÷ m·i mèi t×nh lóc nµo còng míi mÎ th¾m nång bëi v× dßng s«ng ®ã chÝnh lµ quª h¬ng. Quª h- ¬ng t«i cã con s«ng Trµ Khóc níc xanh biÕc. lµ MiÒn Nam trong tr¸i tim t«i. lßng t«i tù hái kh«ng biÕt s«ng cã cßn gi÷ nh÷ng kØ niÖm cña t«i víi s«ng n÷a kh«ng? ThÕ råi t«i l¹i tr¶ lêi nçi b¨n kho¨n Êy lµ co. §iÓu t«i mong íc h¬n c¶ lµ ®ù¬c trë l¹i víi con s«ng quª h¬ng hiÒn hoµ vµ ngµy ngµy ®îc lµm th¬ bªn s«ng. nh bao c¸n bé chiÕn sÜ c¸ch m¹ng kh¸c. kh«ng ®îc quay trë l¹i kØ niÖm xa. Giê ®©y. lßng t«i tù hái kh«ng biÕt s«ng cã cßn gi÷ nh÷ng kØ niÖm cña t«i víi s«ng n÷a kh«ng ThÕ råi t«i l¹i tr¶ lêi nçi b¨n kho¨n Êy lµ cã. quª h¬ng vµ dßng s«ng th©n yªu. s«ng còng dang réng ®«i tay níc «m t«i vµo d¹. lßng t«i nh ma l¹i trë vÒ nguån. t«i sÏ viÕt nhiÒu h¬n n÷a vÒ con s«ng quª h¬ng cña m×nh T«i yªu dßng s«ng quª nång nµn. nh ®Ó hi väng lµ s«ng còng nh t«i sÏ gi÷ m·i mèi t×nh lóc nµo còng míi mÎ. T«i dang réng tay «m níc vµo lßng. sèng trong lßng miÒn b¾c. Sèng trªn ®Êt b¾c. Sèng trªn ®Êt B¾c. giã biÓn l¹i thæi vµo ®Êt liÒn vÉn lu luyÕn. bè côc…) c. b¹n bÌ ®· ®µnh. T«i yªu dßng s«ng quª nång nµn.

kÎ cÇm sóng ®i ®¸nh giÆc . kh«ng muèn rêi xa s«ng. th©n sin trëng n¬i « träc nhng “GÇn bïn mµ ch¼ng h«i tanh mïi bïn” Khi c« gi¸o nªu c©u hái : “§©y cã ph¶i lµ v¨n biÓu c¶m kh«ng?” . thèng nhÊt. T«i kh«ng sao quªn ®îc ¸nh n¾ng mµu vµng trªn s«ng quª víi mµu trêi xanh biÕc kh«ng mét gîn m©y. Kh«ng mét ghÒnh th¸c nµo ng¨n næi dßng ch¶y cña t×nh c¶m Êy. giã biÓn l¹i thæi vµo ®Êt liÒn vÉn lu luyÕn.§Ó chuÈn bÞ cho giê “LuyÖn tËp c¸ch lµm v¨n biÓu c¶m” c« gi¸o ra tríc hai ®Ò v¨n ®Ó c¶ líp suy nghÜ: *§Ò 1: C¸nh diÒu tuæi th¬. vµ bëi c¸i phÈm c¸ch tanh cao. lßng t«i nh ma l¹i trë vÒ nguån. T«i nhí gia ®×nh. ThËt lµ: “Trong ®Çm g× ®Ñp b»ng sen” Hoa së dÜ quý lµ bëi tÝnh chÊt ®¹m b¹c.Trong giê “LuyÖn tËp kÜ n¨ng viÕt bµi “ c« gi¸o ®a ra mét v¨n b¶n nh sau: Hoa sen Hoa sen cã hai thø: Mét thø tr¾ng. cßn nhí c¶ nh÷ng ngêi mµ t«i kh«gn quen biÕt. b¹n bÌ ®· ®µnh. s¾c hoa kh«ng sÆc sì. anh hïng. díi bãng m¸t cña tre. §iÓu t«i mong íc h¬n c¶ lµ ®ù¬c trë l¹i víi con s«ng quª h¬ng hiÒn hoµ vµ ngµy ngµy ®îc lµm th¬ bªn s«ng. trªn mét c¸i cäng m¶nh m¶nh trong lµn níc biªng biÕc.Nam nhanh nh¶u tr¶ lêi : “Tha c« ®óng lµ v¨n biÓu c¶m råi ¹”. tr¸i tim t«i vÉn lu«n híng vÒ m¶nh ®Êt MiÒn Nam thiªng liªng. C« gi¸o phª b×nh Nam tr¶ lêi hÊp tÊp. nhÊt ®Þnh t«i sÏ vÒ n¬i t«i h»ng th¬ng nhí. H«m nay. nhng hoa tr¾ng cã phÇn thanh t©n. Theo em v× sao c« gi¸o nhËn xÐt nh vËy? -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . mïi kh«ng nång nµn. chØ mét mµu thanh b¹ch mµ ®ñ lµm t«n c¸i vÎ ®Ñp cña hoa lªn kh¸c thêng. Theo em c©u tr¶ lêi nµo ®óng? V× sao? Bµi5. sèng trong lßng MiÒn B¾c. Khi lín lªn mçi ngêi chóng t«i mét ng¶.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- ng t«i lu«n gi÷ m·i trong lßng nh÷ng gi©y phót t«i vµ s«ng quÊn quýt bªn nhau. tr«ng nh c¸i ngßi bót l«ng. kÞp ®Õn lóc në hao th× míi thËt ®Ñp lµm sao! C¸nh hoa tr¾ng lµm nÒn trªn tÊm l¸ xanh xanh. Hoa në vÒ mïa h¹. sÏ vÒ víi m¶nh ®Êt Qu¶ng Ng·i anh hïng. viÕt ®¹i tù cña nhµ nho ta. Nçi nhí Êy trµn ngËp trong t«i. mét thø ®á. §Ò 2: C¸nh diÒu tuæi th¬ trong kÝ øc cña em. An cho r»ng: Hai ®Ò bµi co yªu cÇu nh nhau. ¸nh ph¶n chiÕu tËn ®¸y hå . B×nh cho r»ng: Hai ®Ò bµi võa cã yªu cÇu chung l¹i võa cã yªu cÇu riªng kh¸c nhau. mµu kh«ng sÆc sì. he hÐ në võa thÊy mét c¸I nhuþ vµng lÊm tÊm. lai l¸ng nh s«ng quª tíi ®Ém c¸nh ®ång ®ng kh¸t. t«i sÏ viÕt nhiÒu h¬n n÷a vÒ con s«ng quª h¬ng cña m×nh (Bµi lµm cña häc sinh) Bµi 4. ngêi th©n. chØ thoang tho¶ng mµ th¬m l©u. Lóc hoa cßn bóp th× h×nh trßn mµ nhän. chØ l¹t mµ gi÷ bÒn. T×nh c¶m th¬ng nhí Êy ®· nèi liÒn hai miÒn Nam B¾c chung mét ng«i nhµ ViÖt Nam.kÎ lµm ruéng. thiÕu suy nghÜ. Dï vËy. Kh«ng biÕt bao giê t«i míi ®îc trë vÒ quª h¬ng? Nhng t«i vÉn tin r»ng níc nhµ sÏ hoµ b×nh. kh¶ ¸i h¬n nhiÒu.

T×nh c¶m con ngêi vèn dÜ rÊt ®a d¹ng. t«i -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . C¸ch biÓu c¶m nµy t¹o nªn mèi liªn hÖ g¾n kÕt rÊt tù nhiªn. rËp khu«n rtheo nh÷ng mÉu cè ®Þnh.. Råi sau ®©y sÏ lµ viÖc cña con chim. Nh÷ng anh em ®· vµo ®Õn c¸nh ®ång NghÜa Lé. th¬m vÞ mÝa lïi vµ tr¾ng xo¸ s¬ng mï sau tÕt.Håi tëng vÒ qu¸ khø vµ suy nghÜ vÒ hiÖn t¹i Lµ h×nh thøc dïng trÝ tëng tîng ®Ó liªn tëng tíi nh÷ng kÝ øc trong qu¸ khø. Ph¶i ®ã. C¸ch biÓu lé t×nh c¶m còng mu«n h×nh mu«n vÎ. nhøng dßng kinh biªng biÕc vÉn l÷ng lê tr«i.. Chao «i. gîi sèng dËy nh÷ng kØ niÖm ®Ó tõ ®ã suy nghÜ vÒ hiÖn t¹i. viÖc cña lµn giã mµ råi hao g¹o §iÖn Biªn còng nhiÒu nh h¹t lóa n«ng trêng. h·y cø trång thö mét c©y ®i.Hoa g¹o në trªn con ®êng vµo tr¹m 62 cµng gî l¹i c¸i tha thiÕt cña anh b¹n kiÕn tróc s muèn §iÖn Biªn Phñ chngs ta sÏ ®Çy trêi në ®Çy hoa g¹o.. §©y còng chÝnh lµ h×nh thøc lÊy qu¸ khø soi cho hiÖn t¹i khiÕn cho c¶m xóc cña con ngêi trë nªn s©u l¾ng h¬n. bªn con suèi to nh mét nh¸nh s«ng ®ång b»ng!T«i ®· thÊy nh÷ng gèc g¹o trªn kh¾p c¸c ch©n ruéng bËc thang ch©u V¨n ChÊn. ngiªng nghiªng trªn triÒn nói…” (TrÝch “An Giang –quª mÑmÕn yªu”-Mai V¨n T¹o) 2Liªn hÖ hiÖn t¹i víi t¬ng lai. C¸ch biÓu c¶m nµy sÏ t¹o nªn mèi liªn hÖ g¾n kÕt rÊt nhuÇn nhuyÔn vµ tù niªn gi÷a qu¸ khø vµ hiÖn t¹i Vd : Nh÷ng n¨m th¸ng xa quª. nhng trong t©m t t«i nh÷ng dßng s«ng quª mªnh m«ng vÉn cuån cuén ch¶y. Nh÷ng anh em ®· dòng c¶m sèng víi T©y B¾c.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- Bµi 6. gÇn gòi vµ nhuÇn nhuyÔn gi÷a hiÖn t¹i víi t¬ng lai Vd : . Tuú thuéc c¶ vµo nh÷ng quy luËt t×nh c¶m còng nh thãi quen suy nghÜ.H·y viÕt mét bµi v¨n biÓu c¶m ng¾n víi tùa ®Ò “Hoa phîng” IV. T«i yªu nh÷ng c¸nh ®ång bao la vµng rùc ngµy mïa. mîn h×nh ¶nh t¬ng lai ®Ó kh¬i nguån c¶m xóc vÒ ®èi tîng biÓu c¶m trong hiÖn t¹i. T«i xin u¶ng hé ý kiÕn rÊt cã t×nh Êy.phong phó vµ phøc t¹p. T«i yªu ¸nh n¾ng chiÒu tµ tr¶i mµu vµng t¸i trªn nh÷ng d·y khoai m×. Tuú thuéc vµo tõng ®èi tîng biÓu c¶m. Lµ h×nh thøc dïng trÝ tëng tîng ®Ó liªn tëng tíi t¬ng lai. Cã thÓ dïng nh÷ng c¸ch lËp ý thêng gÆp sau ®©y : 1. Do ®ã viÖc lËp dµn ý cho mét bµi v¨n biÓu c¶m còng kh«ng nªn m¸y mãc. h¼n kh«ng thÓ nµo quªn ®îc nh÷ng hµng c©y g¹o gi÷a c¸nh dång NghÜa lé. nh÷ng gèc c©y g¹o hiªn ngang vÜ ®¹i vµ th©n Ët trªn c¸nh /®ång NghÜa Lé. Yªu c¶ tiÕng chu«ng chïa ng©n th¨m th¼m canh khuya.c¸ch lËp ý cña bµi v¨n biÓu c¶m. biÓu c¶m cña con ngêi ®Ó t×m c¸ch lËp ý. mï mÞt khãi r¹. gi«ng tè cuéc ®êi tëng chõng cuèn bay tÊt c¶.

. ngät ngµo.r nµy ®ßi hái ngêi viÕt v¨n biÓu c¶m ph¶i cã trÝ tëng tîng phong phó. Cá non ®· mäc tua tña...c¶m xóc vÒ ®èi tîng biÓu c¶m còng nh íc m¬..Bµi tËp. liªn tëng. Nªn thu bao giê còng xa. hi väng. l¸ l¹i thªm xanh . Mét mµu xanh non. Nh÷ng tiÕng nhai cá rµo rµo ngon lµnh. C¸ch biÓu cam.. Bµi 1.. l¸ kh«ng rông.T×m hiÓu c¸c ®Ò v¨n sau: -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- .t¹o nªn dßng ch¶y c¶m xóc vµ chÊt th¬ dµo d¹t. thu ë trªn trêi mµ xuèng. yÓu ®iÖu thôc n÷. Chóng nh¶y ccìn lªn x« nhau ch¹y(…)TiÕng gÆm cá b¾t ®Çu trµo lªn nh mét nong t»m ¨n rçi khæng lå(…) NhÉn ®øng ng©y ngêi nh×n ®µn bß. Êy lµ mïa thu ®· vÒ . “ß. Vd . vµ xa x«i mªnh mang. c¸i g× kÝn ®¸o vµ thanh tao b×nh dÞ. C¸ch lËp ý nµy thêng t¹o nªn nh÷ng c¶m xóc ch©n thùc.L¸ kh«ng vcµng. (…)Thu kh«ng ph¶i lµ mïa sÇu . tõ nh÷ng h×nh ¶nh thùc ®ang hiÖn h÷u ®Ó ®Æt ra c¸c t×nh huèng vµ göi g¾m vµo ®ã nh÷ng suy nghÜ. (. hai m¾t s¸ng rùc lªn.. liªn tioÕp déi vµo lßng anh nh÷ng tiÕng reo n¸o nøc.Tëng tîng .. ta thÊy thu nh ë thêi xa mµ vÒ . lín lªn vµ ®ang sinh s«i n¶y në ®µn ®µn lò llò ngay tríc m¾t anh (TrÝch “Cá non”-Hå Ph¬ng) 5. Lµ h×nh thøc liªn tëng phong phó.. mïa yªu nhau b»ng linh hån. Anh tëng nh nom thÊy ®µn bß ®ang tõ tõ bbÐo ra .. s©u s¾c.ß” ®µn bß reo hß. th¬m ng¸t tr¶i ra mªnh m«ng trªnm kh¾p c¸c sên ®åi.)Mïa hÌ lµ c¸i g× xa x«i.Quan s¸t. suy ngÉm. NhÉn còng ph¶i ®øng dõng l¹i mét bíc. Lµ h×nh thøc liªn tëng dùa trªn sù quan s¸t nh÷ng h×nh ¶nh ®ang hiÖn h÷u tríc m¾t ®Ó cã nh÷ng suy ngÉm vÒ ®èi tîng biÓu c¶m. Qua cã mÊy ®ªm ma phïn mµ c¶ khu ®åi Con Cu«ng ®· thay ®æi h¼n bé mÆt. Vd …c¶ ®µn bß rèng lªn sung síng. mµ nh÷ng linh hån yªu mÕn nhau…” (“Thu”-trÝch “Trêng ca”-Xu©n DiÖu) 4. Trêi bít nãng vµ thªm m¸t. Êy chÝnh lµ mïa yªu. b×nh yªn. Dän nhµ lªn §iÖnBiªn-NguyÔn Tu©n 3. suy tëng.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- cµng mong thÊy nã nay mai ré hoa ë §iÖnBiªn cïng víi rõng ban s¸nh nhau trong c¸i lÞch hoa cña T©y B¾c nhiÒu mµu. vµ ta còng thÊy nh rÊt thong th¶. Cã ai thæi c¬m mµ giã nhÑ nhµng ®©u ®©y..

§«i cµng bÌ bÌ . Nh×n sãng ®¸ c¸c triÒn nói b¹n. §· thanh niªn råi mµ c¸nh chØ ng¾n cñn ®Õn gi÷a lng.LËp ý cho c¸c ®Ò trªn. DÕ Cho¾t ®îc miªu t¶ qua c¸i nh×n coi th- êng. Ngåi trªn nói cao mïa thu.C¶m nghÜ cña em vÒ ng«i trêng cò.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- 1. vµ ®¸ nói lîn ch¹y nh x« bå nh÷ng con sãng ®êi ®êi kh«ng chÞu tan. nh×n ra sãng nói tø bÒ. thÊy nh biÓn c¶ ®ang vç bê mµ sao phim tù nhiªn l¹i mÊt h¼n ®i c¸i phÇn lång tiÕng. -Cã thÓ gi÷ nguyªn tõng c©u v¨n miªu t¶. n¾ng hanh nh r©y bét nghÖ.C¶m nghÜ cña em vÒ mét thÇy gi¸o hoÆc c« gi¸o mµ em g¾n bã. råi thªm vµi c©u v¨n biÓu lé c¶m nghÜ cña em vÒ chó DÕ Cho¾t ®¸ng th¬ng.DÕ MÌn phiªu lu kÝ) H·y viÕt thµnh mét ®o¹n v¨n béc lé c¶m nghÜ cña em ®èi víi chó DÕ Cho¾t èm yÕu ®¸ng th¬ng. 2. cø thÊy nhí biÓn. Bµi 4. nghÜ vÒ bê biÓn. 3. chÕ giÔu cña DÕ MÌn . råi xen vµo gi÷a chóng nh÷ng c©u v¨n béc lé c¶m nghÜ cña m×nh -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . Do ®ã khi viÕt thµnh ®o¹n v¨n biÓu c¶m.Häc c¸ch liªn tëng cña NguyÔn Tu©n .§äc ®o¹n v¨n sau ®©y vµ nhËn xÐt vÒ ph¬ng ph¸p liªn tëng ®éc ®¸o cña NguyÔn Tu©n: Trªn c¸c triÒn nói l¸ng giÒng. th©n thiÕt suèt nh÷ng n¨m tiÓu häc. cßn chóng ta th× nªn cã sù c¶m th«ng.C¶m nghÜ cña em vÒ mét mãn quµ sinh nhËt g©y cho em bÊt ngê vµ xóc ®éng v× ®ã ®óng víi mong íc l©u nay cña em. cã thÓ ph¶i thay ®æi chót Ýt : -Cã thÓ ®Ó nguyªn ®o¹n v¨n miªu t¶. (T« Hoµi.nÆng nÒ tr«ng ®Õn xÊu.§o¹n v¨n sau ®©y lµ ®o¹n v¨n miªu t¶: C¸i chµng DÕ Cho¾t ngêi gÇy gß vµ dµi lªu nghªu nh mét g· nghiÖn thuèc phiÖn. (NguyÔn Tu©n) b. a. hë c¶ m¹ng sên nh ngêi cëi trÇn mÆc ¸o gi-lª. h·y viÕt mét ®o¹n v¨n tõ mét chi tiÕt nµo ®ã vÒ ng«i trêng (THCS) em ®ang häc h«m nay liªn tëng ®Õn mét chi tiÕt nµo ®ã cña ng«i trêng tiÓu häc em ®· häc tríc ®©y.C¶m nghÜ vÒ con vËt nu«i mµ em yªu quý Bµi 2. *Gîi ý : Trong ®o¹n v¨n trªn. R©u ria g× mµ côt cã mét mÈu vµ mÆt mòi th× lóc nµo còng ngÈn ngÈn ng¬ ngh¬. Bµi 3. 4.

µng dµi th× quanh cæ cµng ®îc ®eo nhiÒu h¹t cêm®Ñp. … “Chim g¸y bao giê còng thÕ.Trong bµi v¨n biÓu c¶m. Khi ngoµi ®ång ®· cã ®«ng ngêi gÆt th× ®· cã chim g¸y vÒ .Chim m¸i xuèng tríc. cæ yÕm quµng chiÕc t¹p dÒ c«ng nh©n ®Çy h¹t cêm lÊp l¸nh biªng biÕc. th¸ng mêi th× kÐo ®µn vÒ mïa gÆt! Con chim g¸y hiÒn lµnh. Kh«ng cã sù biÓu c¶m mét c¸ch chung chung.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- -Cã thÓ chän viÕt l¹i vµi c©u v¨n thuÇn miªu t¶ kh¸ch quan thµnh c©u v¨n biÓu c¶m cã miªu t¶. anh ngåi uèng trµ ®îi s¸ng th× uèng cha song Êm níc. Chim g¸y nhÆt thãc rông. Ngñ dËy lóc cßn tèi trêi. tõng ®µn chim g¸y sµ xuèng tõng thöa ruéng ®· ®îc gÆt quang. Con chim phóc hËu vµ ch¨m chØ. Sím sím . R©u ria g× mµ côt cã mét mÈu vµ mÆt mòi th× lóc nµo còng ngÈn ngÈn ng¬ ng¬ tr«ng thËt téi nghiÖp. bay vÇn quanh vßng bªn c¸c ngän tre.C¸c yÕu tè miªu t¶ vµ tù sù trong v¨n biÓu c¶m. 1. bÐo nôc. Vd. con ngêi vµ sù viÖc. ch¾c mïa rÐt chó ta l¹h l¾m. nhÆt nh¹nh cÆm côi sau ngêi mãt lóa. chµng DÕ Cho¾t v× èm yÕu lu«n nªn ngêi gÇy gß vµ dµi lªu ngªu nh mét g· nghiÖn thuèc phiÖn. th¸ng n¨m ®i ¨n ®«i . c¸i ®u«i lîn xoÌ nh móa Con ®ùc cßn n¸n l¹i trong bê tre. Chim g¸y tha thÈn. c¶ sên. 2.T« Hoµi) 3. vËt g×. viÖc g×… lµm ta xóc ®éng? V× thÕ muèn bµy tá t×nh c¶m.§èi tîng biÓu c¶m trong mét bµi v¨n biÓu c¶m lµ c¶nh vËt. con chim mì mµng no Êm cña mïa gÆt h¸i th¸ng mêi (TrÝch “§µn chim g¸y”. §«i m¾t n©u trÇm ng©m ng¬ ng¸c. Bµi 1. ìn c¸i ngùc rung rinh cêm biÕc lîn nhÑ xuèng víi c¶ ®µn ®ang ¨n trªn kho¶ng réng v¾ng khuÊt gÇn ch©n tre. hë c¶ lng. ®ñng ®Ønh cÊt tiÕng g¸y thªm mét håi dµi. Chµng chim g¸y nµo giäng cµng trong. muèn béc lé c¶m xóc ngêi viÕt ph¶i th«ng qua miªu t¶ vµ tù sù. nh×n xa c¸i bông mÞn mît. ! V. VÝ dô : Kh¸ th¬ng thay. anh thÊy cã nh÷ng -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . C¸i g×. -C¶m xóc. ®Êt s¹ch nh lau.Bµi tËp. tù sù vµ miªu t¶ chØ lµ ph¬ng tiÖn. ý nghÜ lµ chÊt tr÷ t×nh cña bµi v¨n biÓu c¶m. lµ yªu tè ®Ó qua ®ã .. T«i rÊt thÝch con chim g¸y. C¸i c¸nh ng¾n cñn. ngêi viÕt göi g¾m c¶m xóc vµ ý nghÜ.H·y t×m ra yÕu tè tù sù vµ yªó tè miªu t¶ trong ®o¹n v¨n biÓu c¶m sau : Trêi trong nh ngäc. Xong råi anh chµng míi thñng thØnh bíc ra .

ThÕ nµo gäi lµ v¨n biÓu c¶m vÒ t¸c phÈm v¨n häc. chim hãt rÝu ran. Trong ®o¹n v¨n cã sö dông yÕu tè tù sù vµ yÕu tè miªu t¶.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- ®¸m m©y bçng tõ phÝa ®«ng kÐo ®Õn gi÷a mét nÒn trêi xanh ng¨n ng¾t mét mµu. (TruyÖn cæ tÝch) +S«ng nói níc Nam (LÝ Thêng KiÖt) +B¸nh tr«i níc (Hå Xu©n H¬ng) +DÕ MÌn phiªu lu kÝ (T« Hoµi) +C©y tre ViÖt Nam (ThÐp Míi) +Cæng trêng më ra(LÝ Lan) +Cuéc chia tay cña nh÷ng con bóp bª (Kh¸nh Hoµi) Bµi 4. lµm cho ta rung ®éng. H·y viÕt mét ®o¹n v¨n biÓu c¶m ng¾n. H·y t×m ®iÓm chung vÒ néi dung biÓu ®¹t trong ba ý kiÕn sau: a. Trong nh÷ng v¨n b¶n sau. ®¸nh thøc nh÷ng con ngêi cßn ®ang thiªm thiÐp. Kh«ng thÓ viÕt chung chung hêi hît. ý nghÜ cña m×nh vÒ c¸i hay. VI. röa c¶ c¸t bôi trªn c¸c nÎo ®êng thµnh phè. T¸c phÈm v¨n häc mµ ta nªu c¶m nghÜ cã thÓ lµ mét bµi ca dao.C¶nh nµo c¶nh ch¼ng ®eo sÇu Ngêi buån c¶nh cã vui ®©u bao giê (NguyÔn Du) Bµi 3. mét bµi v¨n Ph¶i ph©n tÝch néi dung vµ tr¸c phÈm v¨n häc cã chän läc míi tr×nh bµy ®îc c¶m xóc.BÏ bµng m©y sím ®Ìn khuya Nöa t×nh nöa c¶nh nh chia tÊm lßng (NguyÔn Du) c. néi dung diÔn t¶ nçi xóc ®éng cña em khi ®îc vÒ th¨m quª sau mét thêi gian dai xa c¸ch. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- .? V¨n biÓu c¶m vÒ mét t¸c phÈm v¨n häc cßn gäi lµ v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ t¸c phÈm v¨n häc.C¸ch lµm bµi v¨n biÓu c¶m vÒ t¸c phÈm v¨n häc. ë ®»ng sau nhµ. (Vò B»ng) Bµi 2. 1. c¸i ®Ñp cña mét t¸c phÈm v¨n häc cô thÓ.VÞnh c¶nh ngô t×nh lµ nÐt nghÖ thuËt ®Æc s¾c cña th¬ ca trung ®¹i. ®©u lµ v¨n b¶n biÓu c¶m cã sö dông yÕu tè tù sù vµ yÕu tè miªu t¶ (HoÆc mét trong hai yÕu tè Êy)? +¤ng l·o ®¸nh c¸ vµ con c¸ vµng. Qua bµi v¨n nãi lªn ®îc nh÷ng c¶m xóc. lãng l¸nh nh ë trong mét phim ¶nh mµu tuyÖt ®Ñp. s- ¬ng mãc ban ®ªm röa hoa l¸ cá c©y. xóc ®éng. Anh më cöa nh×n ra ngoµi th× l¸ c©y s¹ch bãng ra . ý nghÜ cña m×nh vÒ t¸c phÈm ®ã. mét bµi th¬. b.

c¸c c©u th¬ c©u v¨n hay nhÊt mµ m×nh thÝch nhÊt. khi xem t¸c phÈm Êy. cã dÉn chøng cô thÓ tiªu biÓu. bµi th¬…mét vµi lÇn rót ra Ên tîng ban ®Çu. dùng ®o¹n. -V¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ thuéc lo¹i nghÞ luËn v¨n ch¬ng C¸c em cÇn chó ý häc tèt giê gi¶ng v¨n trªn líp. nªu nªn Ên tîng s©u s¾c nhÊt cña m×nh sau khi ®äc. ph¶i b¸m s¸t c¸c chi tiÕt. t×nh c¶m cao ®Ñp.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- 2. -Trong qu¸ tr×nh nªu c¶m nghÜ. Tr¸nh t×nh tr¹ng nªu c¶m nghÜ chung chung -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . h×nh ¶nh ®Æc s¾c ®Ó nªu c¶m nghÜ. ng«n ng÷ nghÖ thuËt…mµ t¸c gi¶ ®· diÔn t¶ rÊt hay. b.PhÇn chuÈn bÞ. ChÝnh sù ph©n tÝch. bæ sung råi míi viÕt vµo vë vµ tê giÊy thi. gi¶ng. th©n bµi. ®äc l¹i. suy nghÜdo t¸c phÈm gîi lªn. h×nh ¶nh. a. ®i tõ më bµi. g©y cho m×nh nhiÒu Ên tîng. nh÷ng t tëng. -G¹ch ch©n hoÆc ®¸nh dÊu c¸c chi tiÕt nghÖ thuËt. -Tr×nh tù 2. kh¸i qu¸t vÒ gi¸ trÞ cña t¸c phÈm (c¶ gi¸ trÞ néi dung vµ gi¸ trÞ nghÖ thuËt). Nªu c¶m nghÜ theo tr×nh tù c¸c phÇn. -Lµm dµn bµi. -Nh¸p bµi v¨n. b×nh…cña c¸c thÇy c« gi¸o sÏ gióp c¸c emc¶m thô t¸c phÈm ®Ó lµm tèt bµi ph¸t biÓu c¶m nghÜ. c¸c ý hoÆc theo m¹ch c¶m xóc cña t¸ phÈm. kÕt bµi. ViÕt xong phÇn nµo nªn ®äc l¹i phÇn Êy. Cã nhiÒu tr×nh tùnªu c¶m xóc cã thÓ vËn dông: -Tr×nh tù 1. NhËn xÐt.C¸c bíc lµm bµi v¨n biÓu c¶m vÒ mét t¸c phÈm v¨n häc. söa ch÷a. söa ch÷a råi viÕt phÇn sau. Tr×nh tù nµy thêng ®îc sö dông trong nh÷ng bµi v¨n biÓu c¶m vÒ t¸c phÈm tù sù. Trªn c¬ së ®ã. *PhÇn th©n bµi: Nªu nh÷ng c¶m xóc. -§äc bµi v¨n. Më bµi hay nhÊt lµ ®¹t ®îc hai yªu cÇu sau: TÝnh kh¸i qu¸t vµ tÝnh ®Þnh híng. Tr×nh tù nµy thêng ®îc sö dông ë nh÷ng bµi v¨n biÓu c¶m vÒ tac phÈm tr÷ t×nh. ë mçi phÇn . c¶m nghÜ ph¶i tËp trung cho c¶ néi dung lÉn nghÖ thuËt. chñ ®Ò. Nh¸p bµi v¨n xong. *PhÇn kÕt bµi: Kh¼ng ®Þnh Ên tîng chung vÒ t¸c phÈm. §äc lÇn n÷a ®Ó rót ra giäng ®iÖu. chän mét sè chi tiÕt.Bè côc cña bµi v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ t¸c phÈm v¨n häc *PhÇn më bµi: Cã thÓ giíi thiÖu mét vµi nÐt vÒ t¸c phÈm. c¸c h×nh ¶nh.

Tõ hiÖn tîng nµy mµ nghÜ mµ nhí®Õn hiÖn tîng (v¨n häc) kh¸c .---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- -§Ó c¶m nghÜ vÒ t¸c phÈm thªm s©u s¾c. so s¸nh lµ thao t¸c nªn cã. häc tËp ®Ó lªn líp trªn häc tèt ph©n tÝch . t tëng chø kh«ng ph¶i tuú tiÖn. tù hµo.. H×nh ¶nh c¸nh buåm trong bµi th¬ -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- .C¸c thÇy c« gi¸o qua nh÷ng bµi gi¶ng cô thÓ . Khen chª trªn c¬ së ch©n lÝ häc thuËt . víi bµi v¨n thi häc sinh giái ph¶i ®îc coi träng thao t¸c b×nh vµ liªn tëng. Cã lóc ph¶i biÕt liªn tëng. tõ c©u th¬ nµy mµ so s¸nh víi c©u th¬ kh¸c. Ng©y th¬ vµ hiÓu biÕt “ChØ thÊy…” vµ “kh«ng thÊy” lµ nçi lßng cña con: “Cha ¬i ! Sao xa kia chØ thÊy níc. thó vÞ ? NghÜa lµ ph¶i ph©n tÝch vµ trÝch dÉn V× vËy. cã nhµ…” C¸nh buåm Êy lµ c¸nh buåm thêi ®¹i mµ §¶ng. s©u s¾c th× bµi v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ míi thùc sù m¹ng vÎ ®Ñp trÝ tuÖ. kÜ s¶o. vã ®o¸n .ë chç nµo. §Êt níc réng bao la nhiÒu miÒn ®Êt níc “Cha cha hÒ ®i ®Õn”. s¸o mßn. ph©n tÝch vµ trÝch dÉn lµ thao t¸c c¬ b¶n nhÊt cã lóc ph¸t biÓu c¶m nghÜ. Cã c¸nh bím th× sÏ ®i ®Õn mäi phÝa ch©n trêi: Theo c¸nh buåm ®i ®Õn n¬i xa SÏ cã c©y. ®Ó rót ra c¸i hay riªng. líp 7 c¸c em tËp lµm quen dÇn vµ cã ý thøc rÌn luyÖn. so s¸nh.. liªn tëng. kh«ng thÊy c©y. Khen chª chÝnh lµ ph¶i viÕt lêi b×nh. cã thÓ liªn hÖ tíi hoµn c¶nh ra ®êicña t¸c phÈm. tøc lµ liªn tëng. qua viÖc híng dÉn ®äc s¸ch…. Ph¸t biÓu c¶m nghÜ kh«ng thÓ nãi chung chung mµ ph¶i rÊt cô thÓ. Kh«ng thÊy nhµ. ph¶i chØ ra ®îc yªu thÝch. kh«ng thÊy ngêi ë ®ã?” Nghe con hái cha vui síng.C¸c thao t¸c c¬ b¶n. ViÕt lêi b×nh. B¸c vµ nh©n d©n sÏ n©ng c¸nh íc m¬ cho tuæi trÎ. gi¶ t¹o. biÕn thµnh kÜ n¨ng. Cã lóc ph¶i khen. Vd(a) “…. chª.Em bÐ lÇn ®Çu tiªn ®Õn víi biÓn. cã cöa . Ngì ngµng vµ ng¹c nhiªn.sÏ gióp c¸c em quen dÇn c¸ch b×nh v¨n. t¹i sao l¹i yªu thÝch.. b×nh gi¶ng. võa s©u. so s¸nh. C¸i g× còng cÇn cã ë møc ®é hîp lÝ.Lóc nµo viÕt ®îc lêi b×nh hay. tõ tr¸i ®µo vên mÑ mµ so s¸nh víi ®µo Sa Pa. Víi häc sinh giái.. ë líp 6. c. thó vÞ. Êy lµ so s¸nh. Tr¸nh t×nh tr¹ng b¾t chíc mét c¸ch sèng sîng. thÊy trêi. lµm cho bµi viÕt võa réng. liªn hÖ so s¸nh víi nh÷ng t¸c phÈm kh¸c cã cïng chñ ®Ò (Cã thÓ cïng t¸c gi¶ hoÆc kh¸c t¸c gi¶) -C¶m nghÜ ph¶i s©u s¾c ch©n thµnh.

cß kh«ng thÓ gîng dËy ®îc n÷a.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- cã gi¸ trÞ thÈm mÜ vµ cho ta nhiÒu Ên tîng ®Ñp. yªu mÕn Êy. 1994) (TrÝch bµi ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ bµi th¬ “Quª h¬ng”-TÕ Hanh) Vd(c) Em th¬ng con cß trong bµi ca dao v× th©n phËn. Cã lÏ biÓn c¶ vèn gÇn gòi. Ba con cïng bÐo vÆt l«ng con nµo ! “T«i cã lßng nµo …”lµ lêi ph©n trÇn. c¸i chÕt ®· ®Õn víi cß sau khi bÞ “lén cæ xuèng ao” c©u c¶m th¸n kªu th¬ng “¤ng ¬i «ng vít t«i nao…” nghe thËt n·o nïng. th©n yªu víi hä ®· cho hä vÎ ®Ñp cêng tr¸ng. lµm ta xãt xa c¶m ®éng! Ph¶i ch¨ng ®ã lµ tiÕng khãc than cña ng¬× vî klÝnh thó thêi x- a: Con cß lÆn léi bê s«ng G¸nh g¹o ®a chång níc m¾t nØ non…” N¹n su cao thuÕ nÆng. khi nghe tiÕng kªu th¶m thiÕt cña con cß: “¤ng ¬i «ng vít t«i nao T«i cã lßng nµo «ng h·y x¸o m¨ng” §· ®uèi søc.) Vd(b)H×nh ¶nh ngêi d©n chµi míi ®Ñp lµm sao: “D©n chµi líi lµn da ng¨m d¸m n¾ng C¶ th©n h×nh nång thë vÞ xa x¨m” VÎ ®Ñp cña ngêi lao ®éng ë ®©y lµ mét vÎ ®Ñp khoÎ m¹nh vµ trµn trÒ søc sèng. n¨m häc 1993. con v¹c. Trêng THCS TrÇn Phó-H¶i Phßng. C©u th¬ : “C¶ th©n h×nh nång thë vÞ xa x¨m” ®èi víi em rÊt hay v× nã nãi ®Õn cuéc sèng cÇn cï. cêng hµo…lµ mèi ®e do¹ khñng khiÕp ®èi víi ngêi ®an cµy ViÖt Nam. Mïi n¾ng giã cña kh¬i xa nh ngÊm vµo da thÞt. VÜnh Phóc. Bi kÞch Êy lµm ta r¬i lÖ. trong cuéc ®êi quanh ta…” (Lª H¬ng Th¶o. ¸ch ¸p bøc bãc lét d· man cña bän ®Þa chñ. con n«ng. Êp ñ h¬i thë cña ngêi d©n chµi (Kh¸nh V©n-líp 6 v¨n. trang 163. còng lµ lêi tr¨ng trèi cña ngêi l¬ng thiÖn tríc tai ho¹ khñng khiÕp! Th¬ng biÕt bao nh÷ng th©n phËn con cß trong x· héi. v× gieo neo mµ ph¶i “®i ¨n ®ªm” lµ mét nghÞch lÝ ®Çy bi kÞch. VÜnh Têng. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . trêng PTCS Thæ Tang. Sæ tay v¨n häc líp 6. ai o¸n. v× c¶nh ngé. n¨m häc 1994-1995) (TrÝch bµi ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ bµi ca dao “con cß mµ ®i ¨n ®ªm”…) 3. C¸nh buåm Êy lµ kh¸t väng tuæi th¬: “Søc tuæi trÎ ®ang chuyÓn lªn thÕ míi Bíc dÇn ®i mµ më ®Õn v« cïng” (Ca vui-Tè H÷u) (TrÝch “Nh÷ng c¸nh buåm”. Sè phËn cña hä chÝnh lµ sè phËn nhá bÐ cña nh÷ng con chim hiÒn lµnh trªn ®ång ruéng th©n thuéc quª ta : Con cß.Bµi tËp. líp 6a. dòng c¶m cña nh÷ng con ngêi tõng g¾n bã víi biÓn.

X¸c ®Þnh trong ®o¹n v¨n sau. Thªm vµo c¸i mïi h¬i ng¸t cña l¸ sen giµ. c¸i dÞu dµng thanh ®¹m cña loµi th¶o méc. x¬ng x¬ng. d.KÓ sao cho xiÕt nh÷ng th¾ng c¶nh thiªn nhiªn t¬i ®Ñp cña thiªn nhiªn ®Êt níc. vµ c¸i chÊt ngät cña cèm. nh÷ng dÊu hiÖu cã ý nghÜa biÓu c¶m trong c¸c c©u v¨n ssau: a. bµ hay kÓ chuyÖn cæ tÝch cho chóng t«i nghe. c¸i mïi th¬m phøc cña lóa míi. x¬ng x¬ng vµ th« r¸p. a. Thêi gian ®· tr«i qua. kh«ng biÕt mÖt mái. còng nh trêi sinh cèm ®Ó n»m ñ trong l¸ sen. thong th¶ mµ ngÉm nghÜ. c¸i t¬i m¸t cña lóa non. (Th¹ch Lam) §Ò 2. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . ®au lµ c©u v¨n tù sù. §Ò 4.Ngµy cßn sèng.Nhng ®«i bµn tay Êy lóc nµo còng tho¨n th¾t lµm viÖc. Mçi lÇn h¸t “C« vµ mÑ lµ hai c« gi¸o. ®«i bµn tay r¸m n¾ng.T«i tÇn ngÇn ®øng lÆng rÊt l©u trong khu vên rùc rì s¾c mµu vµ ngan ng¸t h¬ng th¬m Êy. H·y ph¸t biÓu c¶m nghÜ cña em vÒ mÑ vµ c« gi¸o cña em theo lêi bµi h¸t Êy. c¸c ngãn tay gÇy gÇy. ®«i bµn tay cña mÑ. ¨n cèm ph¶i ¨n tõng chót Ýt.¤i chao! Con chuån chuån nnníc míi ®Ñp lµm sao! b. b. Giäng bµ ®Ò ®Òu rñ rØ . em l¹i c¶m htÊy xóc ®éng.Bµn tay mÑ kh«ng cã nh÷ng ngãn tay thon thon h×nh th¸p bót. cña hoa cá d¹i ven bê: Trong mµu xanh cña cèm. Lóc bÊy giê ta míi thu l¹i c¶ trong h- ¬ng vÞ Êy. c©u nµo lµ c©u biÓu c¶m vµ nãi râ ®o¹n v¨n ®îc viÕt theo ph¬ng thøc biÓu ®¹t nµo. ®a t«i vµo giÊc ngñ lóc nµo kh«ng hay. Lßng bµn tay ®Çy nh÷ng vÕt chai cøng l¹i.Yªu qu¸.G¹ch ch©n díi nh÷ng tõ ng÷.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- §Ò 1. Cèm kh«ng ph¶i lµ thøc quµ cña ngêi véi. kh«ng bao giê quªn §Ò 3. íp lÊy tõng h¹t cèm mét cßn gi÷ l¹i c¸i Êm ¸p cña nh÷ng ngµy mïa h¹ trªn hå. Chóng ta cã thÓ nãi r»ng trêi sinh l¸ sen ®Ó bao bäc cèm. H·y söa nh÷ng ®o¹n v¨n miªu t¶ vµ tù sù sau ®©y thµnh nh÷ng ®o¹n v¨n biÓu c¶m. Nhng nh÷ng c©u chuyÖn cña bµ t«i vÉn cßn nhí m·i. MÑ vµ c« Êy hai mÑ hiÒn”. Ngãn nµo còng gÇy. giê th× bµ t«i kh«ng cßn n÷a. cña quª h¬ng! c.

Mét lÇn em lì lµm mÊt mét vËt dông. rung r©u Råi mµy nhón ch©n sau Ch©n tríc chåm mµy b¾t B¾t tay tao rÊt chÆt ThÕ lµ mµy tÊt bËt §a véi tao vµo nhµ ®ï tao ®i ®©u xa Còng nhí mµy l¾m ®Êy... Sao kh«ng vÒ Vµng ¬i? Tao ®i häc vÒ nhµ Lµ mµy ch¹y xå ra §Çu tiªn mµy rèi rÝt CaÝ ®u«i mµy ngo¸y tÝt Råi mµy l¾c c¸i ®Çu KhÞt khÞt mòi . buån nhí vËt ®ã.Dùa vµo bµi th¬ díi ®©y cña TrÇn §¨ng Khoa ®Ó nhËp vai nhµ th¬ tr×nh bµy nçi lßng cña m×nh khi bom MÜ lµm cho con Vµng sî mµ ®i mÊt. §Ò 6. gi¸ trÞ vËt chÊt tuy kh«ng lín nhng nã ®· tõng g¾n bã th©n thiÕt víi em. H«m nay tao bçng thÊy C¸i cæng réng thÕ nµy V× kh«ng thÊy bãng mµy N»m chê tao tríc cöa Kh«ng nghe tiÕng mµy sña Nh nh÷ng buæi tra nµo Kh«ng thÊy mµy ®ãn tao C¸i ®u«i vµng ngo¸y tÝt C¸i mòi ®en khÞt khÞt Mµy k«ng b¾t tay tao Tay tao buån lµm sao! Sao kh«ng vÒ h¶ chã? Nghe bom th»ng MÜ næ Mµy bá ch¹y ®i ®©u? Tao chê mµy ®· l©u C¬m phÇn mµy ®Ó cöa Sao kh«ng vÒ h¶ chã ? Tao nhí mµy l¾m ®ã -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- .---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- §Ò5. ViÕt mét bµi v¨n diÔn t¶ t©m tr¹ngluyÕn tiÕc.

ThËt ra suèi ®©u cã biÕt h¸t. nÐt ch÷ (Bµi lµm cña häc sinh) a. nhng trong t©m hån tinh tÕ cña B¸c th× suèi trë thµnh mét con ngêi cã tr¸i tim. lµ mét t¸c phÈm nghÖ thuËt diªu luyÖn. Ph¶i lµ mét thi sÜ giµu lßng yªu thiªn nhiªn nh ruét thÞt th× míi cã thÓ viÕt ra c©u th¬ tuyÖt bót nh vËy! “Tr¨ng lång cæ thô bãng lång hoa”. Cßn c©u th¬ thø ba lµ t©m tr¹ng cña B¸c Hå khi ®ã. trÜu nÆng “nçi níc nhµ”Nhng l¹i loÐ lªn c¶ niÒm say mª c¶ gÊm vãc cña giang s¬n vµ sù xum vÇy h¹nh phóc cña con ch¸u? B¸c ph¶I thùc sù yªu con ngêi vµ thiªn nhiªn míi viÕt ®îc c©u th¬ hay nh vËy. «i c©u th¬ r¹ng rì nh mét c¶nh ®Ñp tuyÖt trÇn cña thiªn nhiªn “Tr¨ng lång cæ thô”nh ®a ta vÒ víi lµng quª. -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . cã t©m hån. mµ chan chøa t×nh ngêi ®Õn vËy. nhng em vÉn c¶m thÊy B¸c vÉn cßn sèng m·i víi t©m hån lång léng bao «m trïm c¶nh rõng ViÖt B¾c vµ non s«ng ®Êt ViÖt. em bçng hiÓu s©u s¾c r»ng: Bac cã dµnh t©m t t×nh c¶m cho tr¨ng. t©m tr¹ng cña mét thi sÜ viÕt th¬ vÒ tr¨ng. Ph¶i ch¨ng trong lóc Êy B¸c võa bÒ bén viÖc qu©n.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- Vµng ¬i lµ Vµng ¬i! §Ò 7. d©n téc . n¬i ®· sinh ra vµ nu«i nÊng bao anh hïng b¶o vÒ ®Êt níc. cã lÏ do c¸ch so s¸nh ®Æc s¾c cña B¸c:TiÕng suèi nh tiÕng h¹t xa. ©m thanh ®ã ®îc vÝ nh tiÕng h¸t tõ xa : TiÕng suèi trong nh tiÕng h¸t xa TiÕng suèi ®ã mµ hay. nhng còng kh«ng lóc nµo B¸c quªn dîc ®Êt níc. lßng yªu níc th- ¬ng d©n cña B¸c thÊm nhuÇn trong mçi dßng th¬. chØ mét c©u th¬ cuèi th«i “Cha ngñ v× lo nçi níc nhµ”. víi c©y ®a cácc thô ®Çu ®×nh. Cßn “Bãng lång hoa” l¹i nh ®a ta ®Õn thêi hoµ b×nh cña nói rõng. Khi em ®îc ®o¹ bµi th¬ nµy th× B¸c Hå ®· ®i xa.T×m nh÷ng c©u v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ trong ®o¹n më bµi vµ cho biÕt c¸ch diÔn t¶ c¶m nghÜ ®ã. §äc c©u th¬ ®Çu em nh ®¾m ch×m vµo mét nói rõng khuya yªn tÜnh. Nhng ®äc tiÕp th× em míi thÊy thÊm thÝa niÒm th¬ng B¸c : Thùc ra B¸c kh«ng ngñ “V× lo nçi níc nhµ” v× lo l¾ng cho sù an nguy cña d©n téc Bµi th¬ cña B¸c lµm em v« cïng c¶m ®éng v× B¸c kh«ng lµm hÕt bèn c©u th¬ t¶ tr¨ng. cho thiªn nhiªn c©y cèi ®ã. non s«ng. Em v« cïngthÝch bµi th¬. say mª víi tr¨ng v× tr¨ng mµ kh«ng ngñ.Díi ®©y lµ mét bµi v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ bµi th¬“C¶nh khuya”. Em h·y ®äc vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái. §©u ®©y em nghe thÊy tiÕng r× rÇm cña dßng suèi. Bµi th¬ C¶nh khuya cña B¸c Hå s¸ng t¸c n¨m 1947. C©u nµy khiÕn em nghÜ r»ng B¸c lµ ngêi yªu tr¨ng. Lêi hay. ý ®Ñp.

ch©n thùc trong c¸c ®o¹n më bµi trªn. gi÷a mét vÇng tr¨ng s¸ng trong dÞu hiÒn” Em tëng chõng nh Bac vÉn cßn sèng.TËp viÕt ®o¹n v¨n më bµi cho v¨n b¶n c¶m nghÜ vÒ bµi th¬ “R»m th¸ng giªng” cña chñ tÞch Hå ChÝ Minh. §Ò 9.Ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ bµi ca dao sau: “Anh ®i anh nhí quª nhµ Nhí canh rau muèng. Ngêi bµ trong bµi th¬ “TiÕng gµ tra” cña Xu©n Quúnh còng g©y ®îc trong em mét c¶m xóc m¹nh mÏ vÒ sù ch¨m lo tËn tuþ cña bµ ®èi víi ch¸u (Bµi v¨n c¶m nghÜ vÒ ngêi bµ trong bµi th¬ “TiÕng gµ tra”) a. c©u v¨n nªu c¶m nghÜ trong c¸c ®o¹n v¨n trªn.ChØ ra nh÷ng tõ ng÷. Mçi khi nh vËy em thêng thao thøc nhiÒu ®Õmau khi ®äc xong t¸c phÈm. (Bµi v¨n c¶m nghÜ vÒ bµi th¬ “C¶nh khuya”) (3) ®äc th¬ v¨n em ®îc gÆp rÊt nhiÒu ngêi bµ. em l¹i thÊy ®óng nh c©u h¸t “B¸c n»m trong l¨ng giÊc ngñ b×nh yªn . ý ®Ñp” ngêi viÕt ®· chän ph©n tÝch chi tiÕt nµo trong bµi th¬? §Ò 8.---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- b. bµi “C¶nh khuya”. dÇm s¬ng Nhí ai t¸t n¬c bªn dêng h«m nao” -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- . ngêi viÕt dÉn tíi c¶m xóc b»ng mét t×nh huèng nµo? c. (1)Cø mçi lÇn nh×n bµ néi ¨n trÇu em l¹i nhí ®Õn c©u chuyÖn “Sù tÝch trÇu cau” ®ã lµ mét bµi häc uý b¸u vÒ t×nh c¶m vî chång.§Ó tr×nh bµy cô thÓ nhËn xÐt “Lêi hay. anh em g¾n bã keo s¬n ®îc kÓ díi h×nh thøc mét c©u chuyÖn rÊt c¶m ®éng víi nh÷ng biÕn ho¸ k× l¹ vµ giµu ý nghÜa. Cã lÏ lµ v× bµi th¬ næi tiÕng cña B¸c. vÉn cßn ®Ó l¹i mét Ên tîng s©u ®Ëm trong em. b. ngêi «ng thêi chiÕn tranh ph¶i thay con trai. con d©u ch¨m sãc ch¸u th¬ ®Ó con trai. nhí cµ dÇm t¬ng Nhí ai d·i n¾ng. lµm viÖc th©u ®ªm díi ¸nh tr¨ng gi÷a rõng ViÖt B¾c. con d©u ®i chiÕn ®Êu .Díi ®©y lµ mét sè ®o¹n më bµi cho v¨n b¶n c¶m nghÜ vÒ mét t¸c phÈm v¨n häc. (Bµi v¨n ph¸t biÓu c¶m nghÜ vÒ “Sù tÝch trÇu cau”) (2) Mçi khi ®îc bè mÑ cho vµo l¨ng viÕng B¸c.§Ó c¶m nghÜ ®îc ®a ra mét c¸ch tù nhiªn.

---------------------------¤n tËp-N©ng cao kiÕn thøc TËp lµm v¨n------------------------- -----------------------------------------V¨n biÓu c¶m------------------------------------------- .