วันที่ 15 มกราคม พ.ศ.

2551 ปที่ 20 ฉบับที่ 423

ทวีศักดิ์ ชัยเรืองยศ
"ผมปลูกกระชายมานานกวา 20 ป แตครอบครัวผมปลูกมานานกวานี้ ปลูกมาตัง้ แตรนุ พอรุนแม การปลูกกระชายในเขตนี้นา จะเปนตนแบบทีด่ ีของระบบเศรษฐกิจพอเพียง เนื่องจาก
เกษตรกรจะปลูกกระชายแซมในพืชหลัก เชน ปลูกแซมในสวนผสม ขนุน กลวย กระทอน สะเดา
มะมวง ฯลฯ เปนการใชประโยชนของพืน้ ที่เกษตรไดอยางครบถวน" นี่คือคําพูดของ คุณวิโรจน
เทียนขาว อยูบ านเลขที่ 10 หมูที่ 11 ตําบลวัดไทร อําเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค 60000 โทร. (085)
602-7820 และ (056) 355-161 จัดเปนเกษตรกรอีกรายหนึ่งที่ประสบความสําเร็จในอาชีพการปลูก
กระชาย หลายคนตางก็ทราบดีวา "กระชาย" เปนพืชผักสมุนไพรที่มีความสําคัญเคียงคูครัวไทยมา
ทุกยุคทุกสมัย ในตําราอาหารคาว "กระชาย" จะใชเพิ่มรสเผ็ดรอนและชวยดับกลิ่นคาวของอาหาร
ประชาชนในชนบทจะนิยมปลูกกระชายเปนแบบพืชผักสวนครัวในบริเวณบานหรือใตรม
ตนไมผล เกษตรกรบางรายปลูกกระชายเปนรายไดเสริม แตสําหรับคุณวิโรจนปลูกกระชายในสวน
ผลไมเกาจากที่เคยเปนรายไดเสริมมาสูรายไดหลักในปจจุบัน จากประสบการณในการปลูกกระชาย
มานานกวา 20 ป ทําใหทราบถึงวิธีการปลูกและบํารุงรักษา รวมทั้งเทคนิคตางๆ มากมาย
ในทางพฤกษศาสตร "กระชาย" จัดเปนพืชลมลุกที่มีอายุยืนและเปนพืชที่ตอบสนองตอชวง
แสง คือจะเจริญเติบโตทางลําตนใหเห็นตัง้ แตเดือนพฤษภาคม (ตนฤดูฝน) เรื่อยไปจนถึงเดือน
ธันวาคม (ฤดูหนาว) หลังจากนั้นใบจะเหลืองและตนตาย โดยจะคงเหลือแตเหงาสดและรากติดอยู
ในดินไดนานถึง 4 เดือน (ตั้งแตเดือนมกราคม-เดือนเมษายน) ถาไมมกี ารเก็บเกีย่ วเหงาออกมา เมื่อ
เขาสูฤดูฝนของปถัดไป ตนกระชายก็จะเจริญเติบโตขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง
ไมควรปลูกกระชายใตรมเงาตนมะปรางและมะขาม
จากประสบการณของคุณวิโรจน เริ่มตนกอนปลูกกระชายจะตองเลือกพื้นที่ใหเหมาะสม
เนื่องจากพื้นทีว่ างใตสวนผลไมบางชนิดอาจจะไมเหมาะสมตอการเจริญเติบโตของตนกระชาย

ตัวอยาง เกษตรกรที่ทําสวนมะปรางหวานและมะยงชิดพันธุดี หรือทําสวนมะขามหวาน คุณวิโรจน บอกวา ไมควรปลูกกระชายใตรมเงาของไมผลทั้ง 2 ชนิดนี้ เนื่องจากตนกระชายจะยุบตายกอนที่ลง หัว แตถาเปนไมผลชนิดอื่น เชน ขนุน สะเดา มะมวงและกลวย เปนตน เมื่อปลูกกระชายแซมใน สวนผลไมเหลานี้ การเจริญเติบโตของตนกระชายจะดีมาก มีการลงหัวที่ดี รากอวบใหญและได น้ําหนัก จะทําสวนกระชายตองเริ่มตนอยางไร เกษตรกรจะตองทําความเขาใจเบื้องตนกอนวา กระชายเปนพืชที่ชอบสภาพแสงรําไร ดังนั้น การปลูกกระชายสวนใหญจะตองปลูกภายใตรมเงาของไมอื่น ถาเปนสวนผลไมเกาจะดีมาก โดยเฉพาะในสภาพพื้นที่ทมี่ ีการปลูกกลวยจะดีมาก ในการเตรียมดินจะไมยุงยากเหมือนกับการ ปลูกพืชอื่น เพียงแตตดั ตนไมที่ขึ้นอยูออกบางใหมีพนื้ ทีว่ างปลูกกระชายได ตามปกติแลวจะเริ่มขุด พรวนดินประมาณเดือนพฤษภาคม มีเกษตรกรบางรายไดใชรถไถเล็กเขาไปพรวนดิน สําหรับเคล็ดลับสําคัญในการเตรียมดินปลูกกระชายนั้น คุณวิโรจนจะมีการขุดตากดินนาน อยางนอย 1 สัปดาห เพื่อใหแสงแดดสองฆาเชื้อโรคและทําลายศัตรูของกระชายใหลดลง และถาจะ ใหตนกระชายเจริญเติบโตลงรากใหญ คุณวิโรจนแนะนําใหใสปยุ ขี้ไกไปพรอมกับการพรวนดิน เพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุ คุณวิโรจนย้ําวา "ปลูกกระชายถาใสขี้ไก ตนจะเจริญเติบโตดีมาก ปริมาณราก มาก แตไมแนะนําใหใสขี้ววั เพราะหญาจะขึ้นมาก กําจัดยากและสิ้นเปลืองเวลา" โดยปกติแลว สภาพดินทีจ่ ะปลูกกระชายควรจะดินรวนซุย มีความลึกของหนาดินอยางนอย 1 คืบ (กระชายไม ชอบดินเหนียวและดินลูกรัง) นอกจากนัน้ ยังมีเกษตรกรบางรายปลูกกระชายดวยวิธกี ารยกรอง รอง ที่ยกนัน้ สูงประมาณ 50 เซนติเมตร ไมควรยกรองใหต่ํากวานี้ เพราะเมือ่ ฝนตกลงมาจะทําใหรอง ต่ําลงไปอีก เกษตรกรจะตองอยาลืมวา กระชายเปนพืชที่มีตุมตอจากหัว สวนหัวจะเปนกอนคอนขาง กลมติดกับลําตนเปนกอนไมใหญนัก ผูซื้อตองการไดตมุ หรือสวนที่เปนรากยาวๆ ถาสวนนี้สั้นๆ มักจะขายไมไดราคา สาเหตุที่ตุมหรือรากสั้นนั้นเกิดจากสาเหตุ 2 ประการ คือ ดินใตตนกระชาย แข็ง ทําใหตุมเจริญเติบโตลงไปในดินไมได อีกประการหนึ่งคือตนกระชายไดปุยไมเพียงพอ เลือกปลูกกระชายพันธุไหนดี คุณวิโรจนไดอธิบายถึงสายพันธุกระชายที่ปลูกอยูในบานเราในปจจุบันนี้จะแบงออกได เปน 2 กลุมใหญๆ คือ "กระชายพื้นบาน" หรือบางคนเรียก "กระชายปุม " กระชายพันธุนี้รากจะสั้น และเปนปุมตรงปลายและเปนพันธุที่จะตองปลูกใตรมรําไรเทานั้น แตกระชายพันธุน ี้แมคาจะนิยม ซื้อและใหราคาคอนขางดี เนือ่ งจากเปนกระชายที่มกี ลิ่นหอม เหมาะตอการประกอบอาหารและเปน สวนประกอบของเครื่องแกง แตมีขอเสียตรงที่หั่นยาก ในขณะทีก่ ระชายอีกสายพันธุหนึ่งคือ "พันธุ รากกลวย" เปนกระชายที่นยิ มปลูกกันมากในเขตพื้นทีจ่ ังหวัดนครปฐม ราชบุรี ฯลฯ เปนสายพันธุ กระชายที่สามารถปลูกไดในสวนผลไมเกา ปลูกเปนพืชแซมหรือจะนํามาปลูกในสภาพกลางแจงใน .

เชิงพาณิชยก็ได ปลูกไดเหมือนกับการปลูกพืชผักชนิดอืน่ ๆ ลักษณะรากของกระชายพันธุรากกลวย จะมีลักษณะยาวตรงและอวบ เหมือนกับรากกลวย ใหผลผลิตคอนขางดี น้ําหนักมาก ปลูกกระชายได 2 วิธี คือปลูกโดยใชตนและปลูกโดยใชเหงา วิธีการในการเตรียมเหงาพันธุ กระชาย ควรคัดเลือกหัวพันธุที่มีอายุเฉลี่ย 7-9 เดือน มีตาสมบูรณและไมมีโรคแมลงทําลาย แบงหัว พันธุดวยการหั่น ขนาดของเหงาควรจะมีตาอยางนอย 3-5 ตาหรือแงง มีน้ําหนักประมาณ 15-50 กรัม ตอแงง กอนปลูกควรแชหัวพันธุดวยยาปองกันกําจัดเชื้อราและสารฆาแมลงที่ปองกันแมลงใน ดิน แชไวนานประมาณ 30 นาที การปลูกกระชายของคุณวิโรจน จะขุดหลุมใหมีระยะระหวางแถวประมาณ 30 เซนติเมตร และระยะระหวางตน 20 เซนติเมตร ปลูกตนกระชายดวยตนหรือเหงาลงไปในดินและกดดินให แนน ถาฝนไมตกอาจจะตองใหน้ําอยางนอย 1-2 ครั้ง จะชวยใหตนกระชายตั้งตัวไดเร็วขึ้น เมื่อตน กระชายตั้งตัวไดแลวไมตองทําอะไรอีก นอกจากคอยดูแลเรื่องวัชพืชอยาใหขนึ้ คลุมตนกระชาย เทานั้น สําหรับคําแนะนําในการปลูกกระชายของฝายสงเสริมการเกษตร สํานักวิจัยและสงเสริม วิชาการเกษตร มหาวิทยาลัยแมโจ จะแนะนําใหปลูกโดยใชระยะระหวางตนและระหวางแถว 30x30 เซนติเมตร ขุดหลุมปลูกขนาด กวาง ยาว และลึก 15 เซนติเมตร กอนปลูกใหรองกนหลุมดวย ปุยขี้ไกเกา หลุมละ 200 กรัม (ประมาณ 1 กระปองนม) คลุมแปลงปลูกดวยฟางขาวหนาประมาณ 2 นิ้ว เพื่อปองกันการงอกของวัชพืชและยังชวยรักษาความชื้นในดิน หลังจากปลูกเสร็จใหรดน้ําให ชุม เมื่อตนกระชายงอกยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร เกษตรกรควรรีบกําจัดวัชพืชและใสปุย แอมโมเนียมซัลเฟต อัตรา 50 กิโลกรัม ตอไร ปองกันโรคเนาในแปลงปลูกกระชายอยางไร คุณวิโรจนบอกวา ปญหาที่สําคัญในการปลูกกระชายคือ ปญหาโรคเนา และไดแนะนําให เกษตรกรผูปลูกควรหมัน่ ตรวจแปลงปลูกกระชายอยางสม่ําเสมอ เนื่องจากโรคเนาเกิดจากหลาย สาเหตุ เชน เมื่อตรวจพบวาคาความเปนกรด-ดางของดินมีสภาพความเปนกรดสูงจะตองรีบแกไข ดวยการใสปูนขาวในอัตรา 200-300 กิโลกรัม ตอไร โดยหวานรอบโคนตนหรือจะใสในชวงของ การเตรียมดินก็ได อีกประการหนึ่งที่เกษตรกรไมควรลืมก็คือ การจุมเหงากระชายดวยสารปองกัน และกําจัดเชื้อรากอนปลูก ชวยปองกันการเกิดโรคเนาได นอกจากนั้น คุณวิโรจนไดตั้งขอสังเกตวา การใสปุยเคมีใหกับตนกระชายมากๆ จะเปนอีกสาเหตุหนึ่งที่ทําใหตน กระชายเนาตายไดเชนกัน ปลูกกระชายไปได 8 เดือนขุดรากขึ้นมาขายได หลังจากปลูกกระชายไปไดนาน 8 เดือน คือเริ่มปลูกตั้งแตเดือนพฤษภาคมครบ 8 เดือนใน เดือนธันวาคม ในชวงเดือนมกราคมจะเริม่ ขุดรากขึ้นมาขายได โดยวิธกี ารสังเกตที่ใบและตนของ กระชาย จะเริม่ มีสีเหลืองและยุบตัวลง จะขุดโดยใชจอบ คุณวิโรจนย้ําวา ในการขุดกระชายในแต ละครั้งจะตองขุดในขณะที่ดนิ มีความชื้น กอนขุดถาดินแหงใหรดน้ํากอนเพื่อใหดินนุม วิธีการนี้จะ .

(056) 650-145 และ (081) 886-7398 .ชวยลดความเสียหายของรากกระชายไมใหหักหรือขาดได ขณะที่ขุดรากกระชายขึ้นมานั้นมี เกษตรกรหลายรายจะใชวิธกี ารฝงเหงาเล็กๆ ลงไปพรอมกับตอนขุดเลย เปนการประหยัดแรงงาน ไมตองเสียเวลาในการปลูกรุน ตอไป ทํางานไปพรอมกัน แตถาเราขุดกระชายขึ้นมาพบวามีปริมาณ ของรากนอยเกินไป ไมควรจะขุดขึ้นมา รอใหถึงปหนาถึงจะขุดไดรากกระชายที่มปี ริมาณมากขึน้ กระชายเปนพืชที่ไดเปรียบตรงที่รอเวลาการขุดขายได หลังจากที่ขุดกระชายขึน้ มา เกษตรกรจะตองนําไปลางทําความสะอาดและตัดแตงเหงาหรือ รากที่ฉีกขาดออกกอนที่จะบรรจุลงถุงขาย แตถาเราขุดรากกระชายขึ้นมาแลวปรากฏวาราคาใน ขณะนัน้ ไมเปนที่พอใจ คุณวิโรจนแนะนําใหเก็บรากกระชายที่ขุดขึน้ มาใสกระสอบปุยเก็บไวโดย ไมตองลางทําความสะอาด รากกระชายจะยังคงความสดไมเนาเสีย อยาลืมวาอยาลางน้ําเด็ดขาด จะ ลางก็ตอเมื่อจะนําไปขายเทานั้น ขอดีอีกประการหนึ่งของการปลูกกระชายก็คือ กระชายเปนพืชที่ เราไมตองรีบขุดมาขายเหมือนพืชอื่น ชวงไหนราคาไมดกี ็ปลอยทิ้งไวจนกวาราคาจะอยูในระดับที่ พอใจจึงขุดขึ้นมาขาย คุณวิโรจนย้ําวา "การปลูกกระชายเหมือนกับการฝากธนาคาร เก็บไวนานได ผลผลิตเพิ่มขึ้น" จากการสํารวจราคาซื้อ-ขายกระชายในแตละปพบวา กระชายจะมีราคาสูงสุด ในชวงแลงกอนถึงเทศกาลสงกรานต มีราคาขายจากเกษตรกรเฉลี่ยถึงกิโลกรัมละ 20 บาท บางป อาจจะสูงถึง 25 บาท ตอกิโลกรัม กระชายจัดเปนอีกพืชหนึ่งทีก่ ารบํารุงรักษานอย มีโรคและแมลงรบกวนไมมาก มีความ ตองการของตลาดตลอดทั้งป เก็บไวไดนาน ไมเสียหาย ถาราคาไมดี ชะลอการขุดเพือ่ รอราคาได เกษตรกรที่มีพนื้ ที่การเกษตรไมมากหรือมีสวนผลไมเกาควรปลูกกระชายเพื่อเปนรายไดเสริมเพื่อ เปนการใชประโยชนทดี่ ินใหเกิดประโยชนสูงสุด "กระชาย" จึงเปนอีกพืชหนึง่ ที่หมาะตอการทําการเกษตรแบบพอเพียง แตสําหรับคุณ วิโรจน "กระชาย" จากพืชรอง กลับสรางรายไดหลัก หนังสือ "กระชาย" พืชที่หลายคนมองขาม พิมพ 4 สี แจกพรอมกับ "อาชีพเกษตรกรรมทํา งายรายไดงาม เลม 2" รวม 124 หนา เกษตรกรและผูสนใจเขียนจดหมายสอดแสตมป 50 บาท สงมา ขอที่ ชมรมเผยแพรความรูทางการเกษตร เลขที่ 2/200 ถนนศรีมาลา ตําบลในเมือง อําเภอเมือง จังหวัดพิจิตร 66000 โทร. (056) 613-021.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful