P. 1
Autocesta u Koridoru Vc”

Autocesta u Koridoru Vc”

|Views: 1,799|Likes:
Published by bico83

More info:

Published by: bico83 on Jan 30, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/12/2014

pdf

text

original

IPSA

INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

Naziv projekta: “Autocesta u Koridoru Vc” Priprema planske i studijske dokumentacije Lot br. 1

Studija uticaja na okolinu Knjiga 01 Juni 2007

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

Glavne naznake projekta
Naručilac: Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta BA-5C-ICB-01-S-04-BOS “Autocesta u Koridoru Vc“ Priprema planske i studijske dokumentacije Direktor projekta: mr. Kupusović Namik,dipl.ing. Zamjenik direktora projekta: Božo Blagojević,dipl.ing. Telefon (00387 33) 204 620 Fax (00387 33) 668 493 E-mail: mkpbih@bih.net.ba IPSA Institut d.o.o., Put života bb, 71000 Sarajevo, Bosna i Hercegovina Prof. dr. Ešref Gačanin, Generalni direktor IPSA Instituta Ana Handžić, dipl.ing. Bisera Karalić-Hromić,dipl.ing.

Ugovor br.: Naziv:

Ovlašteni predstavnici Naručioca: Kontakti Naručioca:

Vodeći konsultant

Ovlašteni predstavnik Vodećeg konsultanta: Ugovorni direktor i rezidentni direktor projektaLOT1 Kontakti Vodećeg konsultanta:

Telefon (00387 33) 276 320 Fax (00387 33) 276 355 E-mail: ipsage@bih.net.ba Institut za hidrotehniku Stjepana Tomića 1, 71000 Sarajevo, BiH Traser Maršala Tita 70, 71000 Sarajevo, BiH DIVEL Tešanjska 5a, 71000 Sarajevo, BIH Zavod za saobraćaj Stjepana Tomića 1, 71000 Sarajevo, BiH IGH d.d. Janka Rakuše 1, 10000 Zagreb, R. Hrvatska Urbanistički zavod RS a.d. Save Mrkalja 16, 51000 Banja Luka, BIH

Konsultanti-partneri:

PLANSKO – STUDIJSKA DOKUMENTACIJA AUTOPUTA NA KORIDORU Vc
LOT 1: DIONICA SVILAJ – DOBOJ JUG (KARUŠE)

STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU FAZA II
PODFAZA – STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU

IPSA Institut, Sarajevo

Sarajevo, juni 2007

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

NARUČILAC:

MINISTARSTVO KOMUNIKACIJA I TRANSPORTA BOSNE I HERCEGOVINE

OVLAŠTENI PREDSTAVNIK KONSULTANATA: IPSA INSTITUT, SARAJEVO LOT 1: DIONICA SVILAJ - DOBOJ JUG (KARUŠE) STUDIJA UTJECAJA NA OKOLIŠ FAZA II PODFAZA – STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU KONSULTANTI:
KOORDINATOR GRUPE:

URBANISTIČKI ZAVOD RS, Banja Luka
mr. Milan Veljković, dipl. inž. građ.

EKSPERTNI TIM:

Prof. dr. Tarik Kupusović, dipl.inž. građ. Prof. dr. Hamid Čustović, dipl. inž. polj. mr. Nijaz Lukovac, diplć inž. građ. mr. Amir Fejzić, dipl. inž. saob. mr. Azra Čabaravdić, dipl. inž. mr. Slavko Maksimović, dipl. inž. meteor. Dragan Milić, dipl. inž. građ. Barbara Stošić, dipl. inž. građ. Branko Erak, dipl. inž. građ. Dragana Selmanagić dipl.inž.građ. Sabina Hadžiahmetović, dipl.inž.građ. Vukašin Balta, dipl.inž.geol. Jozo Stefanjuk, inž.građ. Želimir Sočo, geometar Dragan Savović, dipl. inž. arh. Ljilja Dmitrović, dipl. inž. arh. Hrnić Dragica, dipl. prostorni planer Davor Babić, dipl. ing. Marta Brkić, dipl. ing. Ratko Đorđević, dipl. ing. Jović Vera, dipl. inž. arh. Danica Spasova, dipl. inž. meteor.

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU

Voditelj projekta: Ana Handžić, dipl. inž. građ. Odgovorni projektant: mr. Milan Veljković, dipl. inž. građ.

Direktor: Prof.dr Ešref Gačanin

IPSA INSTITUT Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta Sarajevo. 2007 .

...........1...Vukosavlje od km10+289...............................................5.............3. Opština Vukosavlje....5........................................................1............... 94 4....2................... 99 .. Primjenjena metodologija ........... 81 4.. 92 4.........1......... Vjetar .6......................... Klimatske i meteorološke karakteristike .................... 65 3.............. Demografske i ekonomske karakteristike .................................5..................... 70 3...............................7............2...4..........5..... 63 3.......... 74 4.....................3................ Dionica 2: Odžak .... 68 3...................... 49 3.......................................................Rudanka od km 46+624....................5.............. 84 4......... 66 3.....................4...........................8........ Zakonska regulativa .......... 75 4......6...................... Vlažnost vazduha ............2.................................................02 do km 62+634...1....................................................... Opština Doboj-Jug......................5...............................................................21 ..................1....... UVOD ........................................................................ Dionica 5: Johovac ..1..... Indeks mraza .......1...4 Društveno ekonomski značaj Projekta ......................... 77 4............... Opština Odžak.......................................... 39 2.. Temperatura zraka .............................................. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO ... Tehnički opis usvojene trase...........................5.......... Otpadni materijali i emisije ............................................... Metodologija izrade SUO .................. Dionica 3: Vukosavlje .................................6....................................3..........3............................................................. 95 4............................1.......4................................................ 42 3........1...............................................7....................................................... OPIS OKOLINE KOJA BI MOGLA BITI UGROŽENA PROJEKTOM .............3.............3............................3 Prostorno-planska dokumentacija uticajnog područja .........00 do km 10+890..................... 87 4......2.......2..... . Dionica 1: Svilaj ...1..3............... 88 4............................... 99 4.......59 do km 46+624.....................2...................2........... 86 4............................................................58 3...............................5...........Johovac od km 33+466....................Odžak od km 0+000................. 55 3................................................ 40 2........................... 51 3.......3...5....... Podaci i prostorno planska dokumentacija specifičnog područja kojim će prolaziti autocesta na koridoru Vc.................. 41 2................ Opšta metodologija... 72 3... Osnove za procjenu uticaja na okolinu ......................................... 34 2..............................2........ 93 4..01 .....................................................................2....................6........ 73 3........................2....................................Podnovlje od km 17+289.... 92 4........ 75 4.................2......................14.................1..................Karuše od km 52+816......... NETEHNIČKI REZIME .....................................61 3..01 do km 33+466.....................5.................................................................................... OPIS PREDLOŽENOG PROJEKTA ..................................................2...................................79 ................................. 34 2. 75 4..................................... 35 2................ 79 4.........................2...........IPSA INSTITUT Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta SADRŽAJ: 1..................14 do km 52+816..................2 Opšti opis projekta ....... 52 3................................ Opština Modriča ...1 Svrha i cilj projekta .............. Osunčavanje i oblačnost ............... Pojava magle...2.......... Projektni zadatak .........3...... Opština Doboj............................02 .................... Padavine....79 do km17+289..................... Zaključne konstatacije ...................... Dionica 6: Rudanka ...................................1...........59..................1 2...... Dionica: 4 Podnovlje ... 49 3.......1.......... Opština Usora...................................................................

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

4.3. Geomorfološke karakteristike ................................................................................ 99 4.4. Geološke, inženjersko-geološke i geotehničke karakteristike ........................ 100
4.4.1. Geološke katakteristike terena ....................................................................... 100 4.4.2. Inženjerskogeološke karakteristike ................................................................ 102 4.4.3. Seizmotektonske karakteristike...................................................................... 103 4.5. Hidrogeološke i hidrografske karakteristike i njihove hidrološke značajke ... 105 4.5.1. Hidrogeološke karakteristike .......................................................................... 105 4.5.1.1. Izvori podzemnih voda za vodosnabdijevanje ........................................... 108 4.5.2. Hidrografske karakteristike............................................................................. 114 4.5.2.1. Pregled vodotoka koje presjeca trasa autoputa ......................................... 114 4.5.3. Hidrološke karakteristike ................................................................................ 117 4.5.4. Kvalitet površinskih i podzemnih voda ........................................................... 118 4.5.4.1. Kvalitet površinskih voda ........................................................................ 119 4.5.4.2. Kvalitet podzemnih voda ......................................................................... 127 4.6. Tlo i bonitet zemljište............................................................................................. 128 4.6.1. Primijenjena metoda istraživanja.................................................................... 128 4.6.2. Opće karakteristike područja trase................................................................. 128 4.6.3. Tipološka zastupljenost zemljišta u širem području trase koridora Vc........... 130 4.6.4. Prikaz kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta .......................................... 134 4.7. Flora ......................................................................................................................... 138 4.7.1. Šume .............................................................................................................. 138 4.7.2. Travnjaci i oranice .......................................................................................... 140 4.7.2.1. Travnjaci ............................................................................................... 140 4.7.2.2. Oranice ................................................................................................. 140 4.8.Fauna........................................................................................................................ 141 4.8.1. Nizinski dio koridora Vc .................................................................................. 141 4.8.2. Gorski dio koridora Vc .................................................................................... 143 4.9. Pejzaž .......................................................................................................... 146 4.9.1. Prirodni pejzaž................................................................................................ 146 4.9.2. Kultivirani pejzaž............................................................................................. 147 4.9.3. Izgrađeni pejzaž ............................................................................................. 147 4.9.4. Kulturno-istorijski pejzaž................................................................................. 148 4.10. Zaštićeni dijelovi prirode ............................................................................ 149 4.11. Kulturno-historijsko naslijeđe ..................................................................... 152 4.11.1. Opština Odžak.............................................................................................. 152 4.11.2. Opština Vukosavlje....................................................................................... 153 4.11.3. Opština Modriča ........................................................................................... 153 4.11.4. Opština Doboj .............................................................................................. 154 4.12. Lovstvo....................................................................................................... 155 4.13. Stanje komunalne buke ............................................................................. 156 4.13.1. Opis mjernih mjesta...................................................................................... 157 4.13.2. Izvori buke .................................................................................................... 157 4.13.3. Uvjeti mjerenja.............................................................................................. 157 4.14. Infrastruktura ........................................................................................................ 158 4.14.1. Opština Odžak.............................................................................................. 158 4.14.1.1. Putna mreža ..................................................................................... 158 4.14.1.2. Elektroenergetika ............................................................................... 159

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta
4.14.1.3. Telekomunikacije............................................................................... 159 4.14.1.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 159

4.14.2. Opština Vukosavlje....................................................................................... 160 4.14.2.1. Putna mreža ..................................................................................... 160 4.14.2.2. Telekomunikacije............................................................................... 161 4.14.2.3. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 161 4.14.3. Opština Modriča ........................................................................................... 162 4.14.3.1. Putna mreža ..................................................................................... 162 4.14.3.2. Elektroenergetika .............................................................................. 163 4.14.3.3. Telekomunikacije............................................................................... 163 4.14.3.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 163 4.14.4. Opština Doboj............................................................................................... 164 4.14.4.1. Putna mreža ..................................................................................... 164 4.14.4.2. Elektroenergetika .............................................................................. 166 4.14.4.3. Telekomunikacije............................................................................... 166 4.14.4.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 166 4.14.5. Opština Usora............................................................................................... 167 4.14.5.1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 167 4.14.6. Opština Doboj-Jug........................................................................................ 168 4.14.6.1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 168 4.15. Ugroženost od mina ................................................................................... 170 4.16. Emisije i kvalitet zraka................................................................................ 170 5. OPIS MOGUĆIH ZNAČAJNIH UTICAJA PROJEKTA NA OKOLINU ................. 174 5.1. Osnove za procjenu uticaja na okolinu ........................................................ 174 5.2. Socijalni uticaji - uticaj na stanovništo i naseljenost..................................... 176 5.2.1. Uticaji u toku izgradnje ................................................................................... 176 5.2.1.1. Zauzimanje površina .............................................................................. 177 5.2.2. Uticaji u toku eksploatacije ............................................................................. 179

5.3. Mikroklima .................................................................................................... 180
5.3.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 180 5.3.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 180 5.4. Uticaj na vode ....................................................................................... 181 5.4.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 182 5.4.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 187 5.4.2.1. Osnovne karakteristike izvora zagađenja.................................................. 188 5.4.2.2. Vrste, oblik prisustva i količina zagađujućih materija .................................. 188 5.4.3. Uticaji na vode u slučaju akcidentnih situacija ............................................... 189 5.5. Uticaj na vazduh .......................................................................................... 190 5.5.1. Osnovne postavke kvantifikacije .................................................................... 190 5.5.2. Mjerodavne komponente aerozagađenja ....................................................... 190 5.5.3. Uticaji mjerodavnih aerozagađivača............................................................... 191 5.5.3.1. Ugljenmonoksid ..................................................................................... 191 5.5.3.2. Oksidi azota .......................................................................................... 192 5.5.3.3. Ugljovodonici ......................................................................................... 192 5.5.3.4. Sumpordioksid ....................................................................................... 192 5.5.3.5. Olovo i njegova jedinjenja ....................................................................... 192 5.5.4. Normirane vrijednosti...................................................................................... 193

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta 5.5.5. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 193 5.5.6. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 193 5.5.6.1. Metodologija proračuna .......................................................................... 194 5.5.6.2. Rezultati proračuna i analiza ................................................................... 194 5.6. Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište ................................................... 196 5.6.1. Izvori oštećenja i zagađenosti ........................................................................ 196 5.6.2. Procjena koncentracije teških metala ............................................................ 198 5.6.3. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 201 5.6.4. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 202 5.7. Uticaj na floru ............................................................................................... 202 5.7.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 202 5.7.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 203 5.8. Uticaj na faunu ............................................................................................. 204 5.8.1. Uticaji u toku izviđenja radova........................................................................ 204 5.8.2. Uticaji u toku eksploatacije ............................................................................. 205 5.9. Uticaj na pejzaž............................................................................................ 205 5.9.1 Uticaji u toku izviđenja radova......................................................................... 206 5.9.2 Uticaji u toku eksploatacije .............................................................................. 206 5.9.2.1. Geometrisko oblikovanje trase ................................................................. 206 5.9.2.2. Pejzažne karakteristike............................................................................ 206 5.10. Uticaj na zaštićene dijelove prirode i kulturno-historijsko nasljeđe ............ 208 5.10.1. Uticaji u toku izviđenja radova...................................................................... 208 5.10.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 208 5.11. Uticaj na šume i lovstvo ............................................................................. 208 5.11.1. Uticaji u toku iizgradnje ................................................................................ 209 5.11.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 209 5.12. Uticaj buke ................................................................................................. 210 5.12.1. Izvori buke na autoputu ................................................................................ 211 5.12.2. Uticaji buke ................................................................................................... 212 5.12.3. Postojeći i budući uticaj buke na postojećoj putnoj mreži ............................ 212 5.12.4. Ekološki standardi za nivoe uticaja buke...................................................... 212 5.12.5. Uticaj buke bez mjera za zaštitu od buke.................................................... 214 5.13. Uticaj vibracija ............................................................................................ 214 5.13.1. Uticaji u toku izvođenja radova..................................................................... 216 5.13.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 216 5.13.2.1. Osnovni metodološki postupci proračuna ............................................. 216 5.13.2.2. Proračun u granicama uticajne zone.................................................... 217 5.13.2.3. Rezultati proračuna i analiza............................................................... 217 5.14. Uticaji na infrastrukturu .............................................................................. 217 5.14.1. Uticaji u toku izgradnje ................................................................................. 217 5.14.1.1 Odnos trase prema naseljenim mjestima i putnoj mreži .......................... 217 5.14.1.2. Odnos trase prema vodoprivredi ......................................................... 219 5.14.1.3. Odnos trase prema vodosnabdijevanju i vodnoj infrastrukturi ................. 220 5.14.1.4. Odnos trase prema elektroenergetskom sistemu .................................. 220 5.14.1.5. Odnos trase prema sistemu za transport gasa...................................... 221 5.14.1.6. Odnos trase prema sistemu telekomunikacija ....................................... 221 5.10.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 222

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

5.15. Uticaj autoputa sa aspekta saobraćajnih nezgoda..................................... 222 6. OPIS MJERA ZA UBLAŽAVANJE EFEKATA NA OKOLINU ............................. 223 6.1. Opšte mjere zaštite životne sredine ............................................................. 223 6.2. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš ........................... 223 6.3. Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš............................ 224
6.3.1. Stanovništvo ................................................................................................... 224 6.3.1.1. Mjere zaštite u toku izgradnje .................................................................. 224 6.3.1.1.1. Zauzimanje površina .................................................................... 224 6.3.1.1.2. Mjere za umanjenje socijalnih uticaja ................................................ 225 6.3.1.1.3. Ostale mjere ............................................................................... 226 6.3.1.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ............................................................. 226
6.3.2.1. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na vode tokom pripreme i izgradnje autoputa ........................................................ 227
6.3.2.1.1. Tokom viših faza projektovanja ........................................................ 227 6.3.2.1.2. Tokom građenja zahvata ................................................................ 229 6.3.2. Vode ............................................................................................................... 227 6.3.3. Vazduh ........................................................................................................... 233 6.3.3.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje .................................................................. 233 6.3.3.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ............................................................ 233 6.3.4. Tlo................................................................................................................... 233

6.3.4.1. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na okoliš tokom priprema i građenja autoputa .................................................................. 233 6.3.4.2. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš .......................... 235
6.3.4.2.1. Površine pojedinih pedosistematskih jedinica po kategorijama

....................................... 236 6.3.4.3. Mjere tokom viših faza projektovanja....................................................... 238 6.3.4.4. Tehničke mjere ublažavanja ................................................................... 239 6.3.4.5. Mjere u toku gradnje kao i u toku korištenja autoputa................................ 240 6.3.4.5.1. Mjere tokom građenja autoputa ...................................................... 240 6.3.4.5.2. Mjere tokom korištenja autoputa .................................................... 241 6.3.4.6. Zakonska regulativa korištenja i zaštite tla ............................................... 242 6.3.5. Flora i fauna.................................................................................................... 243 6.3.5.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 243 6.3.5.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 244 6.3.6. Pejzaž............................................................................................................. 244 6.3.6.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 244 6.3.6.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 244 6.3.7. Zaštićeni dijelovi prirode ................................................................................. 245 6.3.8. Kulturno historijsko nasljeđe........................................................................... 245 6.3.8.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 246 6.3.8.2. Mjere u fazi eksploatacije.................................................................. 246 6.3.9. Buka................................................................................................................ 246 6.3.9.1. Mjere zaštite u toku izgradnje ........................................................... 246 6.3.9.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 247 6.3.10. Infrastruktura ................................................................................................ 250 6.3.10.1 Mjere zaštite u fazi izgradnje........................................................... 250 6.3.10.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ................................................... 252
upotrebne vrijednosti i kategorijama zaštite

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

7. ALTERNATIVNA RJEŠENJA I OPIS RAZLOGA ZBOG KOJIH JE IZABRANO DATO RJEŠENJE SA ASPEKTA ZAŠTITE OKOLINE ......................................... 253 8. NAZNAKE POTEŠKOĆA KOD IZRADE SUO..................................................... 255 9. PREKOGRANIČNI UTICAJ ................................................................................. 256 10. SISTEM MONITORINGA UZ ODREĐIVANJE METODOLOGIJE..................... 258
10.1. Monitoring kvaliteta voda........................................................................................ 262 10.1.1. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda .............................................................. 262 10.1.1.1. Površinske vode ............................................................................... 262 10.1.1.2. Podzemne vode ............................................................................... 262 10.1.2. Monitoring u fazi građenja autoputa........................................................... 265 10.1.2.1. Površinske vode .............................................................................. 265 10.1.2.2. Podzemne vode .............................................................................. 266 10.1.3. Monitoring u fazi korištenja autoputa ......................................................... 266 10.1.3.1. Površinske vode .............................................................................. 266 10.1.3.2. Podzemne vode .............................................................................. 267 10.1.3.3. Otpadne vode iz separatora ulja i masti i objekata za prečišćavanje ..... 267 10.2. Monitoring tla......................................................................................................... 268 10.2.1. Nulto stanje monitoringa tla(prije početka izvođenja radova) .............................. 268 10.2.2. Monitoring tokom faze građenja ...................................................................... 268 10.2.3. Monitoring tokom eksploatacije objekta ........................................................... 269 10.3. Monitoring stanja ekosistema (biološki monitoring ............................................... 270

11. MJERE VEZANE ZA USLOVE RADA U VANREDNIM USLOVIMA

271

11.1. Rizik od neadekvatnih mjera zaštite........................................................... 271 11.2. Rizik od akcidenata u toku građenja i održavanja...................................... 272 11.3. Rizik od udesa opasnih tereta.................................................................... 272 11.4. Rizik od prirodnih katastrofa....................................................................... 273 12. LISTA ANEKSA ................................................................................................. 274

te «Helsinškom deklaracijom». Sedamdesetih godina 20. U skladu sa Panevropskim transportnim inicijativama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 1 . najpovoljnijim prirodnin uslovima. Koridor Vc spada u Pan-evropsku mrežu koridora koji povezuje srednji dio Jadranske obale.Doboj . da bi se zadovoljile potrebe stanovništva i privrede i uticalo na cjelokupni razvoj. uključujući autoputeve. od 7. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridora kroz izgradnju autoputa punog profila. koje su prihvaćene kao velika šansa Evrope i posebno BiH. Bosni i Neretvi. glasnik BiH br.Doboj .Mostar .Čapljina . Izbor pravca rute kroz BiH definisan je pod stavkom Vc Panevropskog koridora (Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče). održanoj u Helsinkiju 1997. godine). Kroz BiH. koridor ima potencijal da stvarno poboljša trgovačke veze za zemlje u regionu. Na trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu. utvrđen je i usvojen pravac ovih 10 trans-evropskih koridora i njihovih ogranaka. u posljednje vrijeme u BiH je pojačana aktivnost na pripremi realizacije izgradnje saobraćajnica višeg ranga. Tom deklaracijom. 23. godine. aerodromi Sarajevo i Mostar. trasa koridora Vc dužine oko 330 km ide pravcem sjever-jug. Transportni koridor Vc na potezu kroz BiH uključuje: E-put E-73 Samac . kroz Bosnu i Hercegovinu. preko Osijeka (Hrvatska).Sarajevo . odnosno autoputeva i brzih puteva. Ovo posebno treba imati na umu u toku pripreme prefeasibility studije i Studije zaštite okoline. sredinom zemlje. koji preko luke Ploče ima izlaz na Jadransko more. dok se na sjeveru spaja u Budimpešti. Tuzla-Orašje i Jadransko-jonska autocesta) poduzete pripremne aktivnosti i za autoput na Koridoru Vc. augusta 2003. Tako su između ostalih putnih pravaca (Banja Luka-Gradiška.Metković. po osnovu dodjele koncesije na dijelu i trasi koja će biti definisana ugovorom” (Sl. NETEHNIČKI REZIME Svrha i cilj projekta Koridor Vc je uvršten u mrežu TEM transportne infrastrukture Jugoistočne Evrope i ide pravcem od Budimpešte (Mađarska). takođe. U projekat je uključen i autoput Baltičko more-Jadransko more (Baltic-Adriatic) sa nazivom TEM. dolinama rijeka Bosne i Neretve. Sva studijska i projektna dokumentacija za autoput ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. a posebno luku Ploče sa koridorom X na potezu Zagreb-Beograd i završava u čvorištu u Budimpešti. Sarajeva (BiH). Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. koja predstavlja zemlje Evropske Unije i Međunarodne organizacije u pitanjima razvoja infrastrukture u Evropi.Mostar . Kao što je već rečeno. Stoga je Ministarstvo transporta i komunikacija BIH: donijelo “Odluku o postojanju javnog interesa za izgradnju autoputa na koridoru Vc. usvojena je "Helsinška deklaracija" koja predviđa potrebu za još 10 dodatnih Panevropskih koridora. plovni putevi i pristaništa na rijekama Savi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 1. Sa planiranim povećanjem kapaciteta luke Ploče. do luke Ploče (Hrvatska).Doljani. željeznička pruga Samac .Sarajevo . Vijeka UNDP iz Ženeve predložio je inicijativu i plan za poboljšanje mreže autoputeva u Evropi.Čapljina . koji raspolaže velikim turističkim mogućnostima. a za Bosnu i Hercegovinu koridor ima potencijal da poveća trgovinu sa susjednim zemljama i Centralnom Evropom.

Dakle. smanjenje troškova prevoza robe i putnika. godine). pristupilo se izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase prema današnjim standardima istraživanja i projektovanja i prema standardima Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 2 . na nivou autoputeva. zajedno sa koordinatama trase (03. U tom smislu je Savjet ministara BiH donio odluku o pristepenu izradi studijske i projektne dokumentacije na osnovu koje bi se definisala rješenja i stvorili uslovi za iznalaženje mogućnosti finansiranja izgradnje autoputa. Očekuje se da izgradnja ovog autoputa bude ključni pokretač privrednih aktivnosti i da omogući uključenje BiH u glavne evropske saobraćajne tokove i globalni evropski ekonomski sistem. Pored BiH. koje namjeravaju izgraditi dijelove ovog koridora na svom području. povećanje zaposlenosti. septembar 2003. Nakon političkih odluka da se ubrzaju pripreme za izgradnju autoputa. veliki interes za izgradnjom su izrazile i Mađarska i Hrvatska. vršilo kontinuiranu razmjenu informacija i stavova sa predstavnicima Republike Hrvatske i Republike Mađarske u vezi priprema izgradnje autoputa na koridoru Vc. Izrađena planerska i projektna dokumentacija treba završno da posluži kao osnova za podnošenje zahtjeva za izdavanje urbanističke saglasnosti za pojedine dionice trase autoputa. valorizaciju geosaobraćajnog položaja BiH. godine. zbog nedovoljnog nivoa izrađene projektne dokumentacije i složenosti povezivanja sa Jadransko-jonskim autoputem. Sekundarni cilj je privlačenje stranih investicija. zahtijeva detaljniju izradu projektne dokumentacije. Izgradnjom autoputa ostvarit će se racionalno povezivanje bosansko-hercegovačkih prostora sa susjednim državama i regijama i postići stabilizirajući i razvojni efekti za zemlju. osiguralo potrebna sredstva za izradu planersko-studijske dokumentacije i drugih pripremnih aktivnosti za autoput na koridoru Vc. kroz BiH. jedan je od najznačajnijih i najprioritetnijih projekata za BiH. razmatralo prijedlog Republike Hrvatske za utvrđivanje južne spojne tačke autoputa na koridoru Vc i utvrdilo da određivanje položaja ove tačke. Cilj izrade studijske i projektne dokumentacije je da se odredi ekonomska opravdanost izgradnje pojedinih dijelova autoputa kao i autoputa u cjelini. te status prema Svjetskoj banci i Međunarodnom monetarnom fondu i nemogućnost značajnijih zaduživanja ili izdvajanja sredstava iz budžeta odlučio da je jedan od primjerenih načina finansiranja izgradnje ovog autoputa koncesioni način. Postoji politička spremnost da se pomogne razvitak zemlje tako što bi se projekat odobrio. te da se na osnovu prefeasibility studije ispita interes za dodjelu koncesije za cijelu trasu autoputa kroz BiH raspisivanjem Međunarodnog konkurentskog natječaja. do 2010. izgradio i koristio na ekonomičan način i to što je moguće prije. početak investicionog ciklusa otvaranjem građevinskih radova na više tačaka te omogućavanje razvoja pratećih aktivnosti uz trasu izgrađenog autoputa. Savjet ministara BiH je uzevši u obzir zaduženost zemlje. Poboljšanje uslova transporta će poboljšati kvalitet života što će se manifestovati kroz: smanjenje dužine puta i vremena putovanja roba i putnika. kao i pod kojim uslovima je projekat isplativ. autoput na koridoru Vc Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija potpisalo sporazum kojim se prihvata tačka graničnog prijelaza između Republike Hrvatske i BiH na rijeci Savi (Svilaj-Odžak) kao dio trase autoputa.

potom terasama uz rijeku Bosnu obostrano. Dionica Svilaj ...... LOT1 počinje sa mostom preko njeke Save (most je zajednička investicija sa Republikom Hrvatskom) i pruža se u prvom dijelu dolinom rijeke Bosne pored naselja Vukosavlje.... dve lokacija pratećih uslužnih objekata (Na stacionaži oko km7+100 su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti „Potočani” (tip C) za svaki smjer zasebno.... specifične cjeline....... i na stacionaži km30+410 prateći uslužni objekti „Podnovlje”.....m. dužine oko 13 km Sekcija 4: Johovac . dužine oko 16 km Sekcija 4: Podnovlje .. Naručena studijska i projektna dokumentacija ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta... kao i tri čvorišta .... te standarde Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija.........Doboj jug (Karuše) je u cilju bolje efikanosti i operativnosti podijeljena na šest sekcija: Sekcija 1: Svilaj – Odžak........................... Ove dvije dionice pojedinačno predstavljaju posebne. Trasa autoputa se nalazi u ranijim i u sadašnjim prostornim planovima...... odnosno LOT-a.... predviđeno je da predmet dva posebna Ugovora (Lot-a) bude saobraćajna studija i prefeasibility studija i to za dionicu Svilaj .... studijama su obuhvaćeni i neophodni prilazi svim gradovima i naseljima u blizini trase.. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridoru kroz izgradnju autoputa punog profila. do naselja Podnovlje.. na stacionaži km23+940 dužine........Sarajevo jug i Sarajevo jug . Trasa je položena zapadnim obodom regiona Posavine..... Dakle.. Najduži objekat je međudržavni most na rijeci Savi dužine oko 600 m za koji je Republika Hrvatska uradila idejno rješenje koje treba pregledati i predložiti naredne aktivnosti...dužine oko 63 km..........Doboj jug (Karuše)............ TEM standarde i smjernice....Johovac ....n.. idejnih rješenja i idejnih projekata na pojedinim dionicama trase. na stacionaži km27+220 dužine 245m i na stacionaži km27+860 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 3 .. Opšti opis projekta Autoput je do sada razmatran u vidu studija.na stacionaži km9+410 čvorište „Odžak”....... kao i obilaznica oko Doboja.... dužina oko 6 km Sekcija 3: Vukosavlje – Podnovlje.... Obzirom da je potrebno imati prefeasibility studiju za cijelu trasu kroz BiH.......Rudanka.. Trasa budućeg autoputa je podijeljena na četiri projektantske dionice. Osim ovog objekta planirani su mostovi na stacionaži km16+630 preko rijeke Bosne (naselje Modriča) dužine 512m..... pokretanje novih projekata i povećanje privatnih investicija u regionalnoj ekonomiji.. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija...... Teren grade naslage aluvijalnih sedimenata koji sa nalaze u Posavini i dolini rijeke Bosne... a izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase treba pristupiti imajući u vidu današnje standarde istraživanja i projektovanja.. izrada studijske i projektne dokumentacije autoputa kroz BiH se posmatra u šest funkcionalnih cjelina kroz šest Ugovora (šest Lot-ova).... Najveća nadmorska visina trase je 130 m. U ovom dijelu trase teren je ravan...granica jug...... kroz naselje Modriča. dužine oko 11 km Sekcija 2: Odžak – Vukosavlje . dužine oko 10 km Osim trase autoputa na koridoru Vc..Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija povećanje konkurentnosti privrede na gravitacionom području koridora. Na ovom dijelu javlja se 5 većih mostova ukupne dužine oko 1700m...... povoljan i trasa je pretežno u nasipu.... dužine oko 6 km Sekcija 5: Rudanka -Doboj Jug (Karuše) ..... od kojih LOT 1 obuhvata dionicu Svilaj ........ tako da je stabilan. stacionaži km16+340 čvorište „Vukosavlje” i stacionaži km32+590 čvorište „Podnovlje”....

Trasa je položena lijevom stranom doline rijeke Bosne do naselja Rudanka. Prvi most na ovom dijelu je na stacionaži km38+100 preko rijeke Bosne dužine 300m. Nakon prelaska rijeke Bosne trasa prelazi brdovit teren gdje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 4 . obzirom da u zoni Donjeg Polja trasa u više navrata siječe rijeku. svi preko rijeke Bosne. Takođe trasa siječe i niz manjih vodotoka i lokalnih puteva. Teren u ovom dijelu je stabilan.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija dužine 350m. Ukupna dužina većih mostova na ovom dijelu je 1650m (bez mosta preko Save). trasa dolazi do brdovitog terena. Na ovm dijelu trase planirano je i 5 većih mostova i dva tunela i nekoliko manjih mostova preko manjih vodotoka. Na ovom potezu planira se jedna lokacija sa pratećim uslužnim objektima na stacionaži km36+120 PUO-„Šešlije” i tri čvorišta na stacionaži km47+520 čvorište „Johovac” na stacionaži km52 čvorište „Rudanka” i na stacionaži km59+950 čvorište „Karuše”. a nakon toga u dolinu rijeke Usore čime je izbegnuta kolizija sa postojećom gradskom infrastrukturom naselja Doboj. Posle naselja Rudanka. zatim most na stacionaži km52+300 dužine 885m preko pruge i rijeke Bosne uz koji je vezano i čvorište „Rudanka”. Položaj autoputa u odnosu na nasljena mjesta U drugom dijelu trasa počinje u dolini rijeke Bosne u Podnovlju i završava mostom u blizini Karuša (km62+600).

Prostorne granice istraživanja u okviru SUO Najšire prostorne granice područja interesantnog za istraživanje uticaja planiranog autoputa u koridoru Vc. kao i dva tunela. također su tretirani kao osjetljiva područja. na stacionaži km55+700 dužine 245m. Svi tehnički elementi autoputa definisani su prema projektnom zadatku i pravilnicima za kategoriju i značaj predmetnog autoputa. odnosno zakonskim aktom. L = 6 192 m. za projektnu brzinu Vp=120km/h. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. na stacionaži km56+300 dužine 440m i na stacionaži km59 preko vodotoka Duboki potok dužine 315m. L = 6 398 m. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. Ukupna dužina mostova je 2750m.3. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. razdjelnim pojasom odvojena. kolovoza koji će imati dvije vozne trake i jednu zaustavnu traku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija je usled konfiguracije bilo potrebno isprojektovati tri mosta. one su pravno zaštićene odgovarajućom odlukom i u njima se provode zaštitne mjere u skladu sa važećom Odlukom. U fazi izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatrano je šire područje kroz koje trasa autoputa Vc prolazi. Zone sanitarne zaštite su područja koja se utvrđuju istražnim radovima. Projektovanjem navedenih čvorišta obezbjeđeno je povezivanje sa postojećom kao i planiranom putnom mrežom.1-12. L = 13 157 m. LOT 1. Sa zapadne strane granica istraživanja je postavljena približno duž postojećeg puta od Svilaja do Doboja a sa istočne strane duž postojeće pruge.d. Sarajevo u martu 2006.4. i na satcionaži km57+125 dužine 700m. Autoput je projektovan s dva. Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. uključujući i samu trasu. a tunela oko 1960 m. Četvrta dionica Podnovlje – Johovac. godine.3. Druga dionica Odžak – Vukosavlje. Šesta dionica Rudanka – Karuše. Uvažavajući prethodno izneseno. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. Treća dionica Vukosavlje – Podnovlje. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. a u cilju izbora najpovoljnije varijante trase. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. Ukupna dužina trase iznosi 62 634 m i podijeljena je u šest dionica i to : Prva dionica Svilaj – Odžak. na stacionaži km54+850 dužine 1300m. L = 16 178m. vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. kao konturna granica. Nakon iscrpne argumentacije u ovoj fazi usvojena je konačna varijanta trase koja je predmet ove Studije „Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta”. Peta dionica Johovac – Rudanka. obuhvataju širu prostornu cjelinu u dolini rijeke Bosne od Svilaja pa do Doboja. Topografske podloge korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. L = 9 818 m Studija uticaja na okolinu – Lot 1 5 .5.5. Osjetljiva područja su vodonosnici kroz koje autoput može proći uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. knjige 02 ove Studije. L = 10 891 m. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse priložena u grafičkim prilozima 12. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). d. Odnosno od granice sa Republikom Hrvatskom pa do Doboja (Karuše).

a. U sklopu procedure prethodne procjene uticaja na okoliš dokumentacija Prethodne procjene uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša. Novine Federacije BiH”. . Istraživanja većine autora koji su se bavili problematikom definisanja potencijala za potrebe određivanja mogućeg rizika zbog izgradnje saobraćajnica pokazuju da se svi neposredni uticaji javljaju u određenim granicama u odnosu na prostorni položaj puta. ulazi i izlazi s autoputa i sl. godine od strane konsultanta: IPSA . Zbog svega navedenog uvid u šire područje je takođe važan. 19/04)). br.Sarajevo.Sarajevo. Međutim. moteli. restorani.). Studija utjecaja na okoliš tretirala je trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. Dokumentacijom prethodne procjene utjecaja na okoliš sagledano je područje istraživanja koje obuhvata cijelu trasu dionice LOT1.Banja Luka. U sklopu prethodnih aktivnosti a prema zahtjevima regulative Bosne i Hercegivine analize uticaja na životnu sredinu se kod ovakvih projekata vrši u dve etape i to: izrada Prethodna procjena uticaja na okolinu koju vrši resorno ministarstvo na osnovu dokumentacije za prethodnu procjenu i Izdavanje okolinske dozvole od strane resornog ministarstva na osnovu Projektnog zadatka Ministarstva i Studije uticaja na okolinu urađene na osnovu Projektnog zadatka. i dostavljena na mišljene svim relevantnim subjektima. Zagreb. Metodologija izrade SUO Bez obzira na već istaknute osnovne stavove vezane za problematiku zaštite životne sredine i određene karakteristike metodoloških koraka primjenjenih u procesu procjene uticaja za potrebe ovog studijskog istraživanja. Dvokut – Ecro. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 6 . a vrlo blisko tome je i upotrebna vrijednost. parkirališta. njihove ciljeve i vezu sa samim procesom planiranja i projektovanja. skretnice. morfoloških karakteristika terena kao i pojedinih potencijala. To je zbog toga što trasa prolazi uglavnom kroz ravničarski dio terena i zauzima zemljište koje se koristi u poljoprivrednoj proizvodnji. Osnovni cilj se sastoji prije svega u pokušaju da se opšta metodologija prilagodi specifičnostima predmetne saobraćajnice i metodološkim koracima izrade planske i projektne dokumentacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Širina trase koja se razmatra sa stanovišta uticaja autoputa i mjera zaštite je u pojasu od 500 m (250 m na jednu i drugu stranu od osovine puta). što će svakako dodatno izvršiti pritisak na stanje u okolišu pa tako i na zemljište. Osim toga još uvijek se ne zna na kojim lokalitetima će se graditi pomoćna i prateća infrastruktura (pumpne stanice. Urbanistički zavod Republike Srpske. Zona uticaja je generalno najuža u pogledu potencijala tla a najšira kod potencijala vezanih za prostore rezervisane za odmor i rekreaciju. Izrada Prethodne procjene uticaja na okolinu urađena je u toku 2005. Institut za hidrotehniku . Koraci u izradi projektne dokumentacije prikazani na sljedećem grafikonu. Područje indirektnih uticaja šire područje i teško je definisati ga određenom granicom.d. Ove granice prvenstveno zavise od saobraćajnog opterećenja. na kartografskom prikazu daje se i širi pojas od 1000 m (500 m od osovine puta) zbog uvida u šire stanje rasprostranjenost pojedinih tipova zemljišta i pripadajućih kategorija zaštite. postoji niz činjenica koje zahtjevaju da detaljnije analiziramo primjenjenu metodologiju istraživanja obraćajući posebno pažnju na hijerarhiski uređene korake. Ova analiza je neophodna da bi se mogla napraviti potrebna upoređenja sa primjenjenom metodologijom korišćenom za potrebe ovog studijskog istraživanja i metodološkim osnovama koje su zakonski proklamovane u sklopu opšte zakonske regulative koja pokriva ovu problematiku (Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl.

Potreba za usklađivanjem nivoa analize predstavlja takođe značajnu činjenicu obzirom na širinu pristupa. Potreba za jedinstvenim metodološkim koracima istraživanja problematike životne sredine potiče od neophodnosti ispunjenja osnovnih principa kompatibilnosti. Svi izvedeni zaključci iz prethodne faze predstavljaju obavezu i polaznu osnovu svakog narednog koraka. nivo detaljnosti postojećih i proizvedenih informacija kao i elemente eventualno korišćenog analitičkog aparata. hijerarhijske uređenosti i sukcesivne razmjene informacija. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 7 . Hijerarhijska uređenost metodoloških koraka predstavlja polazni uslov za ispravan metodološki pristup omogućavajući prvenstveno poštovanje utvrđenog redoslijeda poteza i stvaranje osnove za donošenje odluka. Značaj principa kompatibilnosti procesa projektovanja puteva i procjene uticaja na životnu sredinu vezan je prvenstveno za ostvarivanje mogućnosti da se rezultati jednog i drugog mogu uopšte međusobno koristiti i drugo. usklađenosti nivoa analize. Na osnovu iznesenih činjenica nedvosmisleno je jasno da mora postojati jedinstvena metodološka osnova.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija S T R U Č NJ A C I ZA DRUŠTVENOEKONOMSKI RAZ. PROJEKTANTI EKOLOGISTI GRAĐANI PROSTORNI I URBANISTIČKI PLANOVI PREDHODNA PROCJENA UTICAJA NA OKOLINU STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU OKOLINSKA DOZVOLA URBANISTIČKA SAGLASNOST Faze u izradi dokumentacije koja tretira pitanja okoliša Opšta metodologija Da bi prethodni ciljevi bili ispunjeni proces projektovanja puteva i proces procjene uticaja na životnu sredinu moraju biti dva komparativna procesa usaglašena na svim nivoima sa jasnom hijerarhijskom strukturom i utvrđenim redoslijedom međusobne razmJene podataka. Sve analize i zaključci moraju biti na istom nivou detaljnosti jer su jedino takvi mjerodavni za donošenje dokumentovanih odluka i mogu predstavljati polaznu osnovu za dalje korake. sa jasno definisanim koracima za analizu problematike životne sredne. da se kao informacije mogu upotrebiti u širim domenima jedne i druge oblasti.

U okvirima iznesenih stavova sa sigurnošću se može tvrditi da planiranje pa posljedično i izgradnja kapacitetnih putnih pravaca. jasno je da se na ovom nivou pružaju i jedine suštinske šanse za zaštitu životne sredine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Potreba za jedinstvenim redoslijedom razmjene podataka između ovih procesa uslovljena je činjenicom da rezultati jednog procesa predstavljaju ulazne podatke drugog i obrnuto. Prvi vid pretstavljaju uticaji koji se javljaju kao posljedica građenja objekta i koji su po prirodi većinom privremenog karaktera. Dio najšire prostorne analize koji se radi u početnim koracima mora prethoditi radu na projektu. Promјene se kreću od sasvim neznatnih pa do tako drastičnih da Studija uticaja na okolinu – Lot 1 8 . sa svojim sadašnjim osobinama. Po pravilu negativne posljedice se javljaju kao rezultat iskopa/deponovanja.životna sredina odvijaju se na osnovu međusobne zavisnosti mnogobrojnih odnosa pri čemu se kao rezultat tih odnosa dešavaju i mnogobrojne promјene. Globalna analiza uticaja autoputa na životnu sredinu pokazuje da se svi efekti ispoljavaju u okviru tri osnovna vida uticaja. Imajući u vidu globalni karakter problematike zaštite životne sredine osnovni metodološki koraci se definišu u širem kontekstu.životna sredina. Dinamika izrade mora biti usklađena sa dinamikom izrade ostale projektne dokumentacije. U smislu navedenih činjenica Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja ključni korak u pozitivnom pristupu problematici životne sredine. Pri tome je bitno naglasiti da taj redoslijed nije proizvoljan već striktno prati logiku jednih i drugih analiza kao i međusobne sprege. Posljedica su prisustva ljudi i mašina kao i tehnologije i organizacije izvođenja radova. projektovanje. transporta i ugrađivanja velikih količina građevinskog materijala kao i trajnog ili privremenog zauzimanja prostora i svih aktivnosti koje su u vezi sa tim. što je po svom karakteru sigurno autoput Svilaj . građenje i eksploatacija autoputeva javlja kao vrlo značajan problem u očuvanju i zaštiti životne sredine. U tom smislu se i planiranje. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Svi vidovi saobraćajnih sistema. Budući da se radi o prostornom razmeštaju potencijalnih zagađivača od posebnog je značaja da se sistematski definišu svi uticajni kriterijumi i izvrši njihova kvantifikacija kroz odgovarajuće indikatore. predstavljaju izvore značajnih zagađenja životne sredine. Sam proces projektovanja mora biti definisan kroz već uobičajene metodološke korake kojima su pridodati i koraci izrade investicione dokumentacije. Ovi uticaji u većini slučajeva imaju karakter prostornog i vremenskog povećanja što nas u svakom slučaju upućuje na činjenicu da je potrebno blagovremeno obratiti pažnju na njihovu prirodu. Svi procesi unutar složenog odnosa autoput . Kako je suština odgovarajuće projektantske faze izbor optimalnih projektantsikh rješenja. obzirom na njegove funkcionalne zahtjeve i specifične posljedice.Doboj uvijek dovodi do suočavanja sa nizom konflikata na relaciji autoput-životna sredina. Smisao ove dokumentacije je da služi kao sredstvo šire komunikacije između svih zainteresovanih subjekata. Druga važna činjenica se odnosi na višedimenzionalno usklađivanje ovih podataka kako za potrebe samih procesa tako i za potrebe stvaranja jedinstvenih informacionih osnova od šireg značaja. Uticaji na životnu sredinu koji se javljaju kao posljedica egzistencije autoputa u prostoru i njegove eksploatacije kroz vrijeme imaju uglavnom trajni karakter i kao takvi sigurno da predstavljaju uticaje posebno interesantne sa stanovišta odnosa autoput . Ovaj kontekst podrazumijeva proces prostornog planiranja u kome su integrisani specifični planerski postupci karakteristični za put. Informativna osnova ove studije je podloga razmjere 1:25000.

buduća. odnosno planske dokumentacije. Analiza i vrednovanje postojećeg stanja životne sredine kao i procjena mogućih uticaja koji su posljedica izgradnje planiranog autoputa pokazuju da se do nedvosmislenih kvantifikovanih podataka može doći samo na osnovu sveobuhvatne analize. kako relativni značaj pojedinih uticaja. moraju posmatrati uvijek u realnim prostornim odnosima. Kako je svaka faza projektne. uvažavajući sve specifičnosti kojima se karakteriše trasa planiranog autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija pojedini elementi potpuno gube svoja osnovna obilježja. na osnovu kojih definišemo većinu mogućih uticaja. Da bi značaj svakog od uticaja mogao biti na odgovarajući način kvantifikovan neophodno je za konkretne uslove svakom uticaju pridružiti niz pokazatelja koji po prirodi stvari treba da predstavljaju egzaktne veličine koje se zatim jednostavno koriste u procesu definisanja potrebnih mjera zaštite. i lokalne prostorne odnose. Sistemski pristup navedenim odnosima kroz analizu pojedinih kriterijuma u većini slučajeva daje zadovoljavajuće rezultate samo kod njihove objektivne kvantifikacije i dosljednog poštovanja hijerarhije metodoloških koraka. vezana za karakteristike informativne osnove koja za sobom povlači i sve bitne činjenice u vezi sa obimom i tačnošću dostupnih informacija. U okviru ovog istraživanja. što ne znači da u budućnosti sa razvojem određenih saznanja i izoštravanjem ekološke svijesti ovakve matrice neće pretrpjeti promјene. ne mogu odrediti egzaktni pokazatelji i da se dio ili pak kompletan uticaj odvija u sferi subjektivnog odnosa. Definisanje pojedinih uticaja (kriterijuma) i njihovih pokazatelja u smislu detaljnosti. stanja predložene su i adekvatne mjere zaštite životne sredine. tako i njihove apsolutne granice. Dio problematike odnosa autoputa i životne sredini leži u činjenici da se za pojedine uticaje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 9 . Svaki od kriterijuma u određenim uslovima može imati dominantno značenje ali je ipak dosadašnja praksa istakla osnovne matrice odnosa. Ove činjenice prvenstveno znače da se svaki uticaj mora kvantifikovati uz pomoć verifikovanih postupaka i da mu se u zavisnosti od konkretnih lokalnih odnosa mora odrediti pravi značaj. Na osnovu propisanih graničnih vrijednosti pojedinih uticaja i njihovih vrijednosti za planirana. razmatrani su osnovni kriterijumi koji su kroz postupke kvantifikacije dovedeni do pokazatelja sa osnovnom namjerom da se budući odnosi detaljno kvantifikuju i definiše njihova prava priroda. to je i mogućnost kvantifikacije i tačnost egzaktnih pokazatelja ograničena ovom činjenicama. Sva dosadašnja iskustva u domenu ove problematike pokazuju da se danas sa dovoljno pouzdanosti može govoriti o poznatoj matrici uticaja pri čemu se uvijek ima u vidu da takva matrica predstavlja i prostorno i vremenski promјenljivu kategoriju i da se. Na osnovu svih unaprijed definisanih činjenica i konkretnih lokacijskih uslova za ovo istraživanje definisani su osnovni uticaji (kriterijumi). bitno je vezano za fazu projekta za koju se analize rade. za koje znamo da postoje.

Ono što je na prvi pogled jasno jeste činjenica da svi kriterijumi nemaju istu težinu a naročito da nemaju istu težinu uvažavajući konkretne prostorne odnose u okviru analiziranog područja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 10 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija BUKA AEROZAGAĐENJE VIBRACIJE VODE TLO ZAUZIMANJE POVRŠINA FLORA AUTOPUT FAUNA MIKROKLIMA VIZUELNA ZAGAĐENOST PRISTUPAČNOST ENERGIJA I RESURSI SAOBRAĆAJNI UDESI SOCIJALNI UTICAJI PRIRODNO NASLJEĐE KULTURNO NASLJEĐE Matrica analiziranih kriterijuma Matrica analiziranih kriterijuma predstavlja rezultat dosadašnjih saznanja iz domena problematike odnosa autoputa i životne sredine.

5 st/km2 je iznad prosječne gustine Federacije BiH (89. na osnovu kvantifikovanih pokazatelja. u odnosu na Dobojsku regiju. Problematika zagađenja voda je kriterijum koji ima značajnu težinu prvenstveno u sklopu mogućih uticaja na zagađenje Bosne i njenih pritoka.životna sredina.9% stanovništva ukupne FBiH.3 km2 na kome živi 401.667 stanovnika sa prosječnom gustinom naseljenosti od 120 st/km2. što čini 12. Posavski kanton sa površinom od 324. Lokalni karakter imaju mikroklimatski uticaji. zauzimanje površina i problemi pristupačnosti su kriterijumi koji u datim okolnostima imaju značaj budući da analizirani koridori presjecaju područje u dolini Bosne sa izraženim reproduktivnim karakteristikama zemljišta.5% teritorije Republike Srpske. Zagađenja tla. na kojoj živi 17.5 st/km2) je iznad prosječne gustine naseljenosti Republike Srpske (60. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 11 . Uvažavajući konkretne lokacijske uslove. Prosječna gustina naseljenosti od 137.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Problematika aerozagađenja predstavlja činjenicu koja se mora kvantifikovati s obzirom na moguće uticaje duž planirane dionice autoputa prvenstveno u odnosu na floru. Uticaji u sociološkoj sferi imaju određenog značaja prije svega sa stanovišta sadašnjeg stanja duž doline Bosne.4% i dosta visoku gustinu naseljenosti. Posavski kanton ima stopu rasta od 2. specificiraju se i zahtjevi u pogledu potrebnih mjera zaštite. karakteristike saobraćajnih tokova.1 st/km2). uticaji vezani za problematiku resursa i energije.1 st/km2). namjenu površina u okviru koridora kao i osnovne zakonitosti mjerodavnih odnosa u okviru većine kriterijuma kojima se definiše odnos autoput .8% ukupnog stanovništva Republike Srpske. a zatim ograničeno i na ljudsku populaciju i objekte. Sve navedene činjenice pokazuju da se razjašnjenje odnosa u domenu problematike životne sredine može očekivati jedino u koliko se svaki od navedenih kriterijuma analizira u konkretnim prostornim odnosima i postupcima kvantifikacije dovede do reprezentativnog pokazatelja. Prosječna gustina naseljenosti u regiji (85. na kome živi 1. Što se tiče Zeničko-Dobojskog kantona u obuhvatu se nalaze dvije opštine Usora i Doboj – Jug. Postojeći odnosi u okviru analiziranog prostora uslovljavaju manji značaj ostalih kriterijuma. Površina ovog kantona je 3343.2% teritorije Federacije Bosne i Hercegovine.6km2.71 km2. Stanovništvo Dobojska regija ima površinu od 3065. čini 1. Izgradnjom novog autoputa u ovoj zoni dogodiće se i značajne promјene u ekonomskoj sferi. Problematika buke na analiziranom prostoru prisutna je prije svega kao parametar sadašnjih i budućih odnosa duž planiranog autoputa u odnosu na stanovništvo koje naseljava analizirano područje. Specifičnosti prostornih odnosa u zoni analiziranih koridora uslovljavaju značaj uticaja u domenu flore i faune budući da je u okviru analize postojećeg stanja utvrđeno postojanje određenih potencijala i u ovom domenu. Manji značaj se ogleda prvenstveno kroz dva osnovna fenomena koja se mogu definisati kao: lokalna prostorna rasprostranjenost uticaja ili nizak intenzitet duž analiziranih koridora.

Dio problema u socijalnoj sferi biće prisutan i u fazi izvođenja radova pri čemu treba nastojati da se stacionirani objekti gradilišta ne lociraju tako da se izbjegnu mogući problemi između radnika koji su angažovani na realizaciji puta i lokalnog stanovništva. Stopa mortaliteta bilježi rast na svim područjima u regiji. kao korisnici prostora i objekata na njemu u odnosu na koje se ovaj fenomen može istraživati. Izučavanje ove problematike postalo je aktuelno onog trenutka kada se napokon shvatilo da površine koje putevi pokrivaju predstavljaju zauvijek izgubljeni resurs i da se skoro nikada više ne mogu privesti nekoj drugoj namjeni. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 12 . Jednu grupu čine korisnici puta.ele u tradicionalnom okruženju.ešavati u periodu do izgradnje puta prije svega na nivou kontakta sa ovim zajednicama i razjašnjenju osnovnih problema koji će po njih nastati u toku i nakon izgradnje planiranog autoputa. poboljšava saobraćajna povezanost na širem prostoru (sa svim pozitivnim karakteristikama koje iz toga proističu) i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj na širem prostoru. limitirane u smislu raspoloživih količina. kuća prodavnica i delatnosti pored puta koje mogu da budu pogođene oduzimanjem. skraćuje vrijeme putovanja. U situacijama kada se trasa puta nalazi u rijetko nastanjenim područjima dio problema se minimizira. Uticaj planiranog puta na socijalno okruženje može se posmatrati samo ako se jasno determinišu određene socijalne grupe. ali se mogu pojaviti uticaji koji proističu zbog izlaganja socijalnim kontaktima znatnog višeg nivoa (praktično međunarodnog značaja) iz čega mogu proisteći i značajni problemi kod zajednica koje su do sada živj. U procesu definisanja mogućih uticaja potrebe za zauzimanjem površina se moraju sagledati i sa ekološkog stanovišta i preduzeti odgovarajuće mjere u smislu mogućih svođenja uticaja na najmanju moguću mjeru. što ukazuje da je veći broj umrlih od rođenih stanovnika. U smislu prethodno navedenog u konkretnim uslovima koji važe za planirani autoput jasno se mogu izdvojiti dve osnovne interesne populacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zadnjih pet godina. Dio ovih problema mora se r. Vitalni indeks je ispod jedan. Ovakva procedura pruža prve indikacije o obimu mogućih problema vezanih za zauzimanje zemlje i raseljavanje. za ukupno stanovništvo Dobojske regije karakterističan je opšti pad nataliteta i prirodnog priraštaja. a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosti koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje. Da bi neželjeni efekti bili umanjeni u najranijim projektantskim fazama trebalo bi da se odredi približan broj poseda. izuzev u slučaju opština Teslić i Derventa. naročito obradive površine. U Osnovama dokumentacije za planiranje dat je detaljan pregled podataka o stanovništvu. Problematika zauzimanja površina neophodnih za izgradnju autoputa kao i svih pratećih sadržaja koji su značajni za ostvarivanje kompletnog programa izgradnje predstavlja jedan od bitnih parametara mjerodavan za definisanje odnosa puta i životne sredine. Navedena činjenica kao i činjenica da su. dovela je do potrebe za razmatranjem ovog pokazatelja. smanjuje potrošnja goriva (čime se pozitivno utiče i na čitav niz globalnih problema koji su sa njom povezani). Prva socijalna grupa koju sačinjavaju korisnici puta ostvaruje niz povoljnosti budući da se izgradnjom planiranog puta značajno poboljšava sigurnost saobraćaja.

Karuše“ delikatan zadatak. dionica Svilaj .14. Da bi se postavljeni cilj mogao ostvariti na bazi raspoloživih podataka analizirane su najvažnije opće prirodne karakteristike područja trase autoputa koje utiču na stanje formiranja tla i agrohidrološke prilike. Putevi pripadaju skupini neskromnih “konzumenata” poljoprivrednih tala. Kao najvažnije karakteristike izdvajaju se: klima područja. 9. što se vidi iz tabele 4. sa mogućnosti uzgoja širokog broja poljoprivrednih kultura.LOT 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tlo i poljoprivredno zemljište Odgovoran odnos prema poljoprivrednom zemljištu i općenito zemljišnom prostoru uslov je stabilnog razvoja privrede svakog područja. Na osnovu trajnih svojstava tla kao što su: nagib.13. izdvojene su sljedeće kategorije upotrebne vrijednosti tla na istraživanom području: II Kategorija upotrebne vrijednosti U drugu kategoriju upotrebne vrijednosti su svrstana zemljišta iz klase aluvijalnih koja su uglavnom karbonatna. a mjere popravke ovih zemljišta su relativno jednostavne. glinci i ilovače. Štete se dakako ne mogu potpuno izbjeći. a posebno na nižim nadmorskim visinama. a najslabija V (peta). lapori i jedri krečnjaci. Postavljanje trase puta treba da osigura krajnje racionalan odnos i maksimalnu zaštitu poljoprivrednog zemljišta od svih vrsta oštećenja.10. Na dionici nema zemljišta I (prve) kategorije upotrebne vrijednosti. preovlađuju litološki supstrati na kojima su se formirala današnja tla i to: aluvijalno diluvijalni nanosi. Tu spadaju pedosistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojem: 8. 16. pješčari. Razvila su se uglavnom na pijescima. pijesci. Najbolja kategorija upotrebne vrijednosti je II (druga).11.6-02. s umjerenim ograničenjima. Stoga je izbor optimalne trase sektora „Autoputa na koridoru Vc. škriljci. To se prije svega odnosi na onečišćenja s puta i minimalne gubitke poljoprivrednog zemljišta. divergentnog mehaničkog sastava od glinovitog do ilovastog i pjeskovitog. Dat je i prikaz fizičko mehaničkih i hemijskih svojstava navedenih pedosistematskih jedinica. litološke (petrografske) prilike. Takva rješenja mogu se naći samo na temelju naučnih saznanja o prostornoj distribuciji i značaju tala na trasi dionice. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 13 . Sve navedene pedosistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. reljef i karakteristike zemljišta Na cijelom ovome području vlada semi-humidna klima sa tendencijom razvoja smeđih zemljišta. U razdjelu Automorfnih tala preovlađuju tipovi iz klase Kambičnih i Humusno akumulativnih. dubina. racionalnu mjeru. dreniranost tla. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. ali se uvijek mogu svesti na najmanju.sistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. Ovakva struktura matične podloge na kojoj su nastala ova tla ukazuje na njenu erodibilnost i potencijalnu pokretljivost putem erozije.12. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. šljunci. Na širem području trase Koridora Vc . šljuncima ili pijescima i šljuncima ovisno kakvi su uslovi vladali tokom procesa sedimentacije ovoga materijala na kojemu je nastalo aluvijalno tlo. Na širem području trase koridora izdvojena je 24 pedosistematska jedinica i to 7 iz razdjela Automorfnih i 17 iz razdjela Hidromorfnih zemljišta. a najslabija V (peta). mehanički sastav. tercijarne gline. a u razdjelu Hidromorfnih iz klase Fluvijalnih i Fluvijalno glejnih zemljišta te klase Hipoglejnih zemljišta. te ostalih fizičkih i hemijskih osobina. Sve navedene pedo . To su veoma dobra poljoprivredna zemljišta. Najbolja kategorija upotrebne vrijednosti je II (druga).

55 319.20 29.90 657. Mogu biti veoma dobra šumska tla. Ovoj kategoriji pripada i Sivo smeđe-livadsko degradirano tlo iz klase Semiglejnih tala.40 1.90 808. . 20. širine pojasa 500 m je sljedeća: .60 67. poljoprivredna zemljišta pod nagibom.05 629. 24. 5. ali ne moraju biti podložna eroziji jer su obrasla vegetacijom.55 148.702. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 14 .131.75 13. 22.70 Procentualna zastupljenost pojedinih kategorija zemljišta u ukupnoj površini zahvaćenoj uticajem auto puta. 4.Karuše Ukupno Stacionaža 0+000 – 10+891 10+891–17+289 17+289–33+467 33+467–46+624 46+624–52+816 52+816–62+634 152.Johovac Johovac . 19. 21. Poljoprivredno zemljište se uglavnom nalazi na području II i III kategorije upotrebne vrijednosti. Ova tla su se uglavnom razvila na škriljavim stijenama na nagibu.45 23. .60 490. 7. To su umjereno dobra poljoprivredna zemljišta sa nekim ograničenjima sa stanovišta osobina tla. 2.50 264. distričnog ili eutričnog tipa pri čemu se u okviru šume javljaju prirodne livade i pašnjaci.III kategorija upotrebne vrijednosti – 16%. dok su ostalo površine pod degradiranom šumom. V Kategorija upotrebne vrijednosti U petu kategoriju upotrebne vrijednosti izdvojena su uglavnom šumska tla iz klase Kambičnih.00 138. U ovu kategoriju spadaju pedo-sistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima:15. 23. Izbor kultura je značajno reduciran na svega nekoliko u odnosu na prethodnu upotrebnu kategoriju. . 17.80 544.40 104.Vukosavlje Vukosavlje Podnovlje Podnovlje .55 Dionica Svilaj . što iznosi oko 70% ukupne površine.15 378. U ovi kategoriju spadaju pedo-sistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima: 3.90 3.II kategorija upotrebne vrijednosti – 54%.80 22. ili zemljišta gdje su ograničenja u poljoprivredi uslovljena visokim nivoom podzemne vode.85 309.35 505.V kategorija upotrebne vrijednosti – 2%. 6.40 133. IV Kategorija upotrebne vrijednosti U četvrtu kategoriju upotrebne vrijednost su svrstana zemljišta iz klase kambičnih tala.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija III Kategorija upotrebne vrijednosti U trećoj kategoriji upotrebne vrijednosti se nalaze zemljišta iz klase Aluvijalno – deluvijalnih i klase Semiglejnih tala. topografije ili dreniranosti. dreniranost. gdje preovlađuje distrični kambisol ili kiselo smeđe tlo.85 185. U ovi kategoriju spadaju pedosistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima: 1. Pregled površina kategorija upotrebne vrijednosti po dionicama i ukupno: Kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta u ha (širine koridora 500 m) II III IV V Ukupn o 13.IV kategorija upotrebne vrijednosti – 28%.95 17.40 27. Kod izdvojenih pedositematskih jedinica u tabeli 2 najvažnija ograničenja odnose se na hidrološki režim tj.Odžak Odžak .50 868. Ova tla se u poljoprivredi smatraju prilično dobrim sa određenim jačim ograničenjima.Rudanka Rudanka .00 51.55 276. 18. te Mineralno-močvarno oglejeno kiselo i Mineralno močvarno oglejeno beskarbonatno tlo.20 509.

27.45 ha zemljišta. Analizirani su predvidivi uticaji dionice autoputa Koridor Vc od Svilaja do Karuša kod Doboja na poljoprivredna tla i agroekosisteme posebno s aspekta promjene namjene tla. Na području Studija uticaja na okolinu – Lot 1 15 . c) širi pojas se je u prečniku od 500 m (250 m od osi puta na jednu i drugu stranu ili 150 m u produžetku od prethodnog. Kao primjer izvršen je proračun prosječne koncentracije teških metala (Pb.7 ha.84 ha. U ovaj pojas ulaze zemljišne površine direktnog fizičkog oštećenja i nestanka zemljišta i površine uz auto put koje su pod neposrednim uticajem saobraćaja. (skeletnost). po dionicama i za ukupnu dužinu trase. Cd i Zn) u pojasu od 3 metra od ruba ceste (pojas bankine ili nasipa). Ukupna količina Pb. Uglavnom i sve mjere zaštite se odnose na ovaj pojas. Gubitak tla promjenom namjene utoliko je manji što je trasa kraća. dakle potpuno zaštititi. duboka najvrijednija tla na trasi. Pristupačnost teških metala za biljku zavisi od stanja tla. emisija soli za otapanje snijega. emisija tekućih materije. povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. trasa je izdignuta u odnosu na tla u dolini i polju gdje su učestalija zračna strujanja. S obzirom na osnovni značaj štetnih emisija iz prometa. Ako se računa površina obuhvaćena ovim pojasom onda ona iznosi 1274. ako je to ikako moguće. obuhvata plodna. Sa stajališta poljoprivrede logičan je zahtjev da se u najvećoj mogućoj mjeri izbjegnu duboka plodna tla ovog područja. a intenzitet saobraćaja uzet iz Studije „Završni izvještaj Pre-feasibility studije“ za 2015 godinu. Uz prethodni ovo se smatra pojasom direktnog uticaja odvijanja saobraćaja na autoputu i uglavnom je u vlasništvu koncesionara puta ili države. Procijenjena je akumulacija tri najvažnija teška metala u 3 m širokom pojasu od asfalta puta na obje strane. Ta tla potrebno je cjelovito. b) nešto širi je prečnika od 200 m (100 m od osi puta na jednu i drugu stranu). tipsku pripadnost. svrstana su s obzirom na potrebne mjere i nivo zaštite u četiri kategorije (nivoa). Efikasno odvijanje saobraćaja često je u koliziji sa zahtjevom da se proizvodne parcele cijepaju što manje. 5. s obzirom na geomorfološke prilike. a naročito pH reakcija te se intervencijom u pravcu promjene pH reakcije tla može spriječiti ulazak teških metala u lanac prehrane. manja sumaglica i broj dana s maglom na samoj autocesti Svako unošenje štetnih materija u poljoprivredno tlo dovodi u pitanje njegovu funkciju. sprječava se usitnjavanje parcela. Ako se uzme širina pojasa od 500 m ovim pojavama biće izložena površina od 3131.27 tone.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Površine poljoprivrednog i ostalog zemljišta koje će biti pod uticajem izgradnje autoputa mogu se podijeliti u tri nivoa i to: a) uži pojas do 60 m širine (30 m od osi puta do nasipa ili škarpe na lijevu i desnu stranu) biće u potpunosti «napadnut» bilo samom trasom auto puta bilo objektima i mehanizacijom prilikom njegove izgradnje. te što je veći dio trase koji koristi vijadukte i tunele. To znači da će na dionici autoputa LOT 1 na ovaj najdirektniji način biti «napadnuto» 382. usitnjavanje proizvodnih parcela i emisija štetnih materija u tlo. fizička i hemijske svojstva od uticaja na plodnost tla. sva tla na području dionice u prečniku od 500 m od osi puta. To je moguće postići na dijelu sektora u podnožju padine da se trasa usmjeri tako da ide rubnim dijelom i tako izbjegne presijecanje većih proizvodnih cjelina.59 i 9.cjelovita zaštita. prema sljedećim općim kriterijima: I kategorija . one se mogu podijeliti u četiri grupe: emisija krutih čestica – prašine. Mjere ublažavanja negativnih efekata na tlo. Ovo je svakako gruba procjena ali indicira potencijalnu opasnost kontaminacije pojasa uz auto put. emisija plinova. Na taj se način postižu tri efekta: vrijednija tla se čuvaju od promjene namjene. Cd i Zn u zoni koja se tretira na cijeloj dužini trase puta iznosi 9. dubinu.

naročito u I i II kategoriji zaštite. pondova i sl. dolcima ili usjecima javljaju dublja tla na kojima se prakticira intenzivan uzgoj prvenstveno voća i povrća. manjim površinama. duboka najvrijednija tla povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. Kod druge i treće kategorije zaštite. prvenstveno tala s rjeđom ili gušćom makijom unutar koje se u vrtačama. pravilno postavljenog kako bi sakupio sve otpadne vode do prihvatnog bazena lociranog što je moguće niže i dalje od eventualnih naselja ili površina na kojima se uzgajaju poljoprivredne kulture. izgradnja taložnika. Za dionicu LOT 1 koja je predmet ove studije sugeriramo koncept zaštite poljoprivrednog proizvodnog prostora .cjelovita zaštita. visoke plodnosti. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vodom.tla. odnosno poljoprivrednog ekosistema temeljen na nekoliko temeljnih načela: Efikasne zaštita svih vrjednijih poljoprivrednih zemljišta od grube prašine Raspršivanje fine prašine i aerosola na što je moguće uži prostor. IV kategorija . Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebno je paziti da oštećenja tala izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. dakle unutar ograđenog prostora. izgraditi efikasan drenažni sistem putem odvodnih kanala duž presjeka slivne sekcije. izbor vrsta za vjetrozaštitne pojaseve. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vjetrom i vodom. jer su to kategorije koje obuhvataju plodna. površine premošćivati nadvožnjakom. II kategorija . Naprijed navedeni pristupi se trebaju primijeniti pri izradi izvedbene projektne dokumentacije u svakoj konkretnoj situaciji na terenu obzirom na konstelaciju faktora i okruženje kroz koje trasa puta prolazi. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa Osim ovoga veoma je važno i optimalno projektovanje nivoa trase u odnosu na teren kroz koji autoput prolazi. ali tla na ograničenim. Poljoprivredne parcele su vrlo dispergovane pa je neophodno prilikom izrade izvedbenog projekta planirati vjetrobrane pojaseve i podizanje raslinja uz rub autoputa kako bi se spriječilo širenje otpadnih materije na šire poljoprivredne površine koje će se nalaziti uz autoput. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 16 . a sve s ciljem da se emitirana onečišćenja sakupe na uskoj zoni uz cestu. primjena bioloških mjera i podizanje zaštitnih nasada. Svakako da su prva (I) i druga (II) kategorija zaštite najvažnije. a svakako primijeniti vjetro-zaštitne pojaseve pažljivim izborom vrsta. biće neophodno primijeniti kombinaciju mjera biološke zaštite sa izgradnjom objekata za sakupljanje (odvodnju) i pročišćavanje otpadnih voda. Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš podrazumijevaju. Pri ovome je veoma važno poznavanje i dominantnosti kretanja vjetrova kako bi se reducirao prostor širenja polutanata na što uži pojas. akcenat treba dati na zaštitu od erozije i fizičko utvrđivanje obala puta kako ne bi došlo do klizanja terena i drugih posljedica na životnu sredinu. Ove otpadne vode s autoputa ne smiju direktno oticati u rijeke i male vodotoke već u izgrađene sabirne bazene ili prirodne močvare u kojima će se istaložiti prisutni polutanti i tako se zadržati u limitiranom prostoru.. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata s takođe važne obzirom da se u svim dionicama nalaze različite pedosistematske jedinice pa samim tim i različite kategorije (nivoi) zaštite. Tu spadaju i zemljišta pod šumom koja su zaštićena. III kategorija . obuhvata tla povoljnih fizikalnih i kemijskih svojstava.visoka zaštita.selektivna zaštita. Pošto trasa koridora prolazi najvećim dijelom kroz područje gdje je neophodna primjena I kategorije . Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebito je paziti da oštećenja tla izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo.zaštićena (šumska) tla obuhvata tla pod suvislim šumskim pokrovom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija gdje trasa dionice presijeca ova tla potrebno je primijeniti zatvoren sistem odvodnje s površine ceste.

žbunja i drveća za sjetvu i sadnju. uključujući i samu trasu. pri čemu treba voditi računa da će Projekt značajno izmijeniti pejzaž s obzirom da neće bit na istoj visini sa okolnim terenom.Terenska istraživanja . autohtonih sjemena trava. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. uzimanje uzoraka. I kroz ovaj program se može ostvariti ekonomska korist uspostavom novih poljoprivrednih površina ili popravkom izgleda pejzaža.Laboratorijske analize . strmim padinama. Površinski vodotoci i njihovo priobalje.000 m3 tla za rekultivaciju i nastiranje ogoljelih površina. također su tretirani kao osjetljiva područja. kao konturna granica. nagibu i drugim faktorima. dubini nastiranja.Monitoring tokom faze građenja . uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. a za što je neophodno obaviti: . kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. Dubina skidanja bi u prosjeku trebala da se kreće.). U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). unošenju organskih.3. Površine na kojima će se saditi ili sijati biljke biće potrebno prethodno pravilno pripremiti. obradi ovisno o reljefu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Mjere u toku gradnje. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. a to znači prije svega: a) Kod sjetve trava prvo treba voditi računa o pripremi. izvršiti izbor adekvatnih. Mjere u toku eksploatacije. žbunja i drugog niskog raslinja treba obratiti pažnju da li postoji stvarna potreba i razlog da se na nekom lokalitetu sadi ovakva vrsta raslinja. c) Pošumljavanje se izvodi na najugroženijim nagibima.Obradu rezultata Nakon ovoga bi se tek mogao nastaviti sprovoditi: .5. oko tunela i sl. b) Kod sadnje grmlja. LOT 1 Svilaj – Karuše. Topografske podloge Studija uticaja na okolinu – Lot 1 17 . odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. prirodnim osobinama ambijenta i drugim karakteristikama i efektima koji se ostvaruju ovom mjerom. Obaveze nosioca programa bi trebale biti da formira kompetentan istraživački tim koji će izvesti terenski rad. Monitoring tla podrazumijeva prije svega utvrđivanje nultog stanja i monitoring stanja tala na dionici koridora Vc. To je jedan je od važnih preduslova u kreiranju mjera posebnoga opreza i zaštite tala na ugroženim dijelovima trase. Na ovaj način bi se moglo sačuvati (stokirati) preko 900. laboratorijske analize tla i obradu podataka te izraditi studiju sadašnjeg stanja i program monitoringa nultog stanje monitoringa tla i to prije početka izvođenja radova. Na ovaj način bi se bar djelomično nadoknadio trajni gubitak tla izgradnjom autoputa. vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. deponovati ga i čuvati za potrebe nasipanje i uređenja okolnog oštećenog prostora. oštećenih i plitkih zemljišta. To se prije svega odnosi na tla iz II upotrebne kategorije koja su i najbolja i najplodnija tla. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). na površinama koje će biti trajno prekrivene asfaltom ili nekim infrastrukturnim objektima treba izvršiti selektivno skidanje plodnog humusnog tla sa površine. Uvažavajući prethodno izneseno. ali i mineralnih (NPK) đubriva. ovisno o kvalitetu površinskog sloja od 25-35 cm.Monitoring tokom eksploatacije objekta Vodni resursi Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. potencijalnim klizištima i usjecima.

Tokom izrade Studije uticaja na okoliš za LOT 1. kao i komunalnih vodovodnih poduzeća u tim Općinama. tako i na potencijalne negativne uticaje autoputa na iste. vodonosnika koji predstavljaju značajan resurs kvalitetne vode za piće za zadovoljavanje rastućih potreba. kod projektiranja i izgradnje autoputa potrebno je pridržavati se ograničenja propisanih za III zaštitnu zonu za izvorišta u izdanima intergranularne poroznosti i planirati objekte koji će udovoljiti zahtjevima propisanim važećim „Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da se koriste za piće-Oktobar 2002. a za potrebe izrade Studije. i značajno je udaljeno od trase autoputa. Značajne informacije vezano za izvorišta za vodosnabdijevanje.d. Uz njihovu pomoć prikupljeni su. od kojih je većina još uvijek nedovoljno istražena. preko čijih prostora prolazi razmatrana dionica. među kojima je najznačajnija rijeka Bosna sa svojim manjim i većim pritokama. pa su se oni prikupljali u Mjesnim zajednicama. Izuzetak je izvorište vodovoda Odžak. U brojnim slučajevima pojavio se problem nedostatka podataka. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku (prema projektu zaštite urađenom u decembru 2005. Objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. koje se nalazi u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. te prezentirani u Studiji. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5. dobivene su od Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save u Sarajevu i Direkcije za vode Republike Srpske u Bijeljini.000. godine“. detaljni podaci o izvorima koji se koriste u sistemu javnog vodosnabdijevanja gradova i prigradskih naselja. Prilikom polaganja trase vodilo se računa da se izvorišta javnih sistema za vodosnabdijevanje gradova i naselja duž dionice LOT –a 1. d. te u skladu s tim predložene mjere prevencije odnosno minimiziranja istih. Jedna od poteškoća u fazi izrade ove Studije bila je nepostojanje detaljne hidrogeološke karte užeg pojasa oko autoputa dobivene na bazi istražnih radova. godine). kao i pomoć u planiranju monitoringa vodnih resursa duž LOT-a 1 za faze građenja i korištenja autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. Analizom hidrogeoloških karakteristika analiziranog koridora Studijom je utvrđeno 11 osjetljivih područja za podzemne vode. Osim guste mreže površinskih vodotoka postoje i značajni resursi podzemne vode. Općine i komunalna preduzeća nisu imali podatke o lokalnim izvorima. U smislu građenja i korištenja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 18 . Uvažavajući konkretne lokacijske uvjete i postojeće dostupne podatke procijenjen je potencijalni negativni uticaj građenja i korištenja autoputa na površinske i podzemne vode. odnosno potreba za provođenjem detaljnih istraživanja određenih vodnih pojava u višim fazama projektnog rješenja imajući u vidu kako njihov potencijalni negativni uticaj na sami autoput. godine. kao i njihove pripadajuće vodozaštitne zone izbjegnu. Sarajevo u martu 2006. kao i izvorima lokalnog karaktera. obrađivači aspekta vodnih resursa kontaktirali su predstavnike svih šest Općina. osjetljivim područjima smatraju se obale vodotoka uz koje je trasiran i koje presijeca autoput. korišteni su i svi dostupni izvori. čiji je popis naveden u popisu korištene literature i dokumentacije na kraju Studije. U zoni prolaska autoputa na ovoj dionici postoji gusto razvijena mreže vodotoka. te izvori u i izvan sistema vodosnabdijevanja. Za sagledavanje i sveukupni prikaz aspekta vodnih resursa uzduž trase. U nekim slučajevima. tj.

Izvorište koja se nalaze u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. Određeni uticaji na vode mogu se izbjeći u fazi projektovanja. Bare-Osječani. te u fazi eksploatacije. Imajući u vidu sve prethodno navedeno potrebno je izvršiti kontrolu pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. održavanjem izvedenih objekata za prečišćavanje otpadnih voda sa saobraćajnica mogu se izbjeći negativni uticaji na kvalitet podzemnih i površinskih voda. Svi predviđeni negativni uticaji na navedene vodne pojave u fazi građenja i korištenja autoputa mogu se izbjeći ili umanjiti predloženim mjerama prevencije/minimizacije. Kako tokom građenja. tako i u fazi korištenja autoputa štetnim uticajima će biti najizloženija izvorišta: Odžak. Makljenovac i Alibegovci u opštini Usora. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Doboj-jug. koje u najvećoj mjeri ovise o načinu izgradnje i korištenja. Kako se izvorište Kraševo nalazi na desnoj obali rijeke Usore. Osjetljiva područja u vidu vodonosnika također u fazi građenja i korištenja autoputa mogu biti značajno ugrožena. značajno je udaljeno od trase autoputa. Vukosavlja. Izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno vodosnabdijevanje Modriče. Ovaj negativni uticaj se ocjenjuje kao značajan i u skladu s tim predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja. te izvora Ularice. kao i pružanje trase autoputa u odnosu na izvorišta koja se nalaze u sistemu za vodosnabdijevanje Osječana. regulacije vodotoka. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. ne očekuju se značajniji negativni uticaji na ovo izvorište. mogući su također značajni negativni uticaji tokom građenja i korištenja autoputa. te planirane mjere prevencije i minimiziranja štetnih uticaja u fazi građenja. Također. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. u skladu s tim. Doboja i Doboj-juga. poremećaja prihranjivanja izdani i sl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Potrebno je obratiti pozornost na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda. Ularice. Makljenovac i Alibegovci. sumirani su i prezentirani očekivani uticaji na površinske vode. odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. te se ne očekuju negativni uticaji na iste. a vodeći računa o najboljim okolišnim praksama predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja štetnih uticaja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 19 . Odgovarajućom organizacijom gradilišta i primjenom predloženih mjera prevencije u toku gradnje. hortikulturnog uređenja zaštitnog pojasa. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama data su u tabeli u nastavku. te projektovanje vertikalnih barijera (ograda) duž autoputa na lokalitetima označenim kao ranjivim i osjetljivim sa aspekta vodnih resursa.000). Imajući u vidu da autoput izaziva brojne promjene na vodnim pojavama uzduž trase. te je u tom smislu u mjerama prevencije preporučena izrada odgovarajućih projektnih rješenja vanjske i unutrašnje odvodnje. Imajući u vidu hidrogeološku sliku i odnose duž razmatrane dionice LOT-a 1. dosta su udaljena od trase autoputa. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj.

U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost.24 Potok Dubokova c Kužnjača Km 20+160. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. Dobra praksa upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. uništavanja i skidanje prirodnog pokrovnog sloja. Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova i prihranjivanja površinskog vodotoka. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip. Sav materijal od iskopa.6 Km 17+569 do 18+639 Tarevci Kanal Kužnjača Km 19+484. a time i zatrpavanje korita smanjenjem Studija uticaja na okolinu – Lot 1 20 .).62 Tarevci Rijeka Dusa Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 522 m – korito regulisano sa reno madracima Zamućena ili na drugi način onečišćena površinska voda može se drenirati u priobalne podzemne vodonosnike i zagaditi ih.Odžak Km 0+000 – 10+890 Dionica 2. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i vodotoka. armiranja i sl. Zabraniti bilo kakvo privremeno ili trajno odlaganje otpadnog materijala na okolno tlo.40 Betonski most Dionica 3. kao što je šljunak. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Km 13+820 Km 16+634. koji neće biti odmah upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1. Betonski most Km 17+584. Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda i onečišćenih oborinskih voda na gradilištima. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Jakeš – Suho polje Rijeka Gnojnica Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Zagađenje površinskih voda usljed: izvođenja građevinskih radova (miniranja. dubokih iskopa.Podnovlj Dužina regulacije L= 1260 m – korito e regulisano sa reno Rijeka madracima Mogućnost pojave masovnijeg odlaganja nanosa. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. ili zonama sanitarne zaštite kao i zonama koje su definisane kao osjetljive. Korištenja neprikladnih materijala za građenje. betoniranja. Km 28+389 do 28+914 Km 31+199 do 32+438 D. Svilaj . kao i van definisanih osjetljivih zona. slučajnog prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata.10 Potok Dubokova c Vidakovići Rijeka Bosnica Promjena režima površinskih voda (kvantiteta) usljed nekontrolisanog deponovanja iskopanog materijala u korito vodotoka.

Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Glogovica Km 32+589 Dionica 4.07 Osječani Stara Bosna Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 45+362.1 – 52+816 Vasiljevići Jasenici Rijeka Lukavica Dužina regulacije L= 150 m – korito regulisano sa reno madracima Km 46+853.1 Betonski most Km 33+589. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša. bilo na udaljenoj lokaciji). Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa osim na za to Projektom organizacije gradilišta predviđenim mjestima. te osigurati nepropusne kontejnere za otpad. a prije ispuštanja u recipijent ili Km 45+730.64 Dionica 5. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Podnovlje – Johovac Km 33+466. bilo na udaljenoj lokaciji). a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. Upotrijebljene vode sa gradilišta prihvatiti odgovarajućim sistemima kanalizacije. Na lokalitetima gradilišta. Nadzirati procese formiranja nanosa. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala.21 Osječani Potok Pljevare Osječani Potok Pljevare Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Rijeka Glogovica Betonski most njegove protočne moći što može imati negativne posljedice pri prolasku velikih poplavnih voda. Johovac – Rudanka Km 46+624.35 Markovići Rijeka Betonski most Studija uticaja na okolinu – Lot 1 21 . Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način. van definisanih osjetljivih zona. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja.6 – 46+624. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta.79 Kožuhe Potok Ljuteš Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 37+143.54 Majevac Rijeka Lovnica Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 45+032.98 Kožuhe Mrki potok Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 35+386.69 Km 47+989.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 22 . Zabraniti popravak građevinskih mašina. Prirodni uvjeti.21 Flora i fauna Područje zahvata karakterizira raznolikost hidroloških. a također i krajobrazna raznolikost. odnosno. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama. Za lokacije gradilišnih baza. gdje se manja odstupanja javljaju uslijed reljefnih osobina prostora. pedoloških.2 Suva voda Km 56+150 do 57+200 Rijeka Suva voda Km 56+440 do 56+990 Suva voda Rijeka Suva voda Suva voda Km 58+650 Grgića potok Greda – Brezićka Km 59+250 Betonski most Potok Ograđenov ac Ularice Alibegovač Betonski most ka rijeka Usora Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Km 61+950 Km 62+634. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. servisa. u okoliš potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Lukavica Durmići Km 49+525 Pranjkovač Betonski most ki potok Durmići Grapska rijeka Kamenjani Potok Mihajlovac Betonski most Betonski most Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa gradsku kanalizaciju. direktno su utjecali na izgled i stanje vegetacijskog pokrova područja zahvata. Km 50+113. Prvobitni izgled vegetacije znatno je promijenjen antropogenim čimbenicima. ali unatoč tome područje se ističe raznolikošću ekoloških sistema i staništa. dok ju s druge strane karakterizira homogenost klimatskih prilika (osobine umjereno tople kišne klime). ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje.84 Km 51+194. U slučaju akcidenata. te izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. hidrogeoloških. geoloških cjelina.62+634.34 Dionica 6. izlijevanja goriva ili maziva. Rudanka – Karuše Km 52+816 . reljef i klima. Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije. asfaltnih baza.

a niži dio biljnogeografskoj srednjeevropskoj provinciji ilirskih grabovih šuma. vinogradi. koje nastanjuju vlažna staništa. Šume hrasta kitnjaka I običnog graba (Qveco-Carpinetum illiricum) 3. te se s obzirom na šumske zajednice može podijeliti na niži i viši dio.Livada uspravnog ovisk i srednjeg trputca (as. Karakteristične kontinentalne livade koje su karakteristične za područje zahvata su: . vrtovi. Zajednička im je odlika povećana količina dušika što dovodi do florističke srodnosti koja se ogleda u mnoštvu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 23 . a obrađuju se na način koji nedostatno uvažava zaštitu biološke raznolikosti. šumske kulture i drugi. ribnjaci). Šume hrasta lužnjaka i običnog graba (Carpino betuli-Qvercetum roboris) 2. gradovi). a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa. rubne površine uz polja. te odlagališta odpada. Na području zahvata je tradicionalno primjenjivan ekstenzivni način korištenja travnjaka. oranice). Dakle. Prostorno ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom "slavonske hrastove šume". a od sekundarnih (antropogenih) ekoloških sistema to su poljoprivredni (travnjaci. mente (Mentha). Za travnjake su karakteristične su razne vrste iz porodica trava (Poacae). osobito stepskih područja istočne Europe i Azije. kanale i kuće. Nizijske dijelove dionice LOT 1 karakteriziraju veće ili manje površine zaostalih šuma lužnjaka i običnog graba. umjetni vodeni ekološki sistemi (akumulacije. urbani (naselja. ekološke sisteme razvrstavamo u primarne i sekundarne. To su nitrofilni ekološki sistemi među koje spadaju i voćnjaci. jer se koriste na intenzivan način uz primjenu umjetnih gnojiva i kemijskih sredstava za zaštitu bilja. faktora: 1. Bromo-Plantaginetum mediae) Oranice kao umjetno nastali ekološki sistemi namijenjeni su isključivo poljoprivrednoj proizvodnji. Širi prostor područja zahvata prema fitogeografskom raščlanjenu pripada Eurosibirskojsjevernoamjeričkoj regiji. Područja travnjaka koja su su odoljela antropogenim utjecajima su područja raznolikih predstavnika.Livada ovsenice pahovke (as. dionicu LOT 1 karakteriziraju sljedeće šumske fitocenoze koje su se formirale u zavisnosti od reljefa. Od primarnih ekoloških sistema na području zahvata postoje šume. klimatskih prilika i dr. koji su većinom ugroženi jer su pretvoreni u oranice. Gorje pripada biljno-geografskoj ilirskoj provinciji ilirskih bukovih šuma. a na fluviosolima šume vrba i topola. dijelom iz drugih. travnjaci i oranice. usprkos činjenici da nisu prirodnog postanka predstavljaju staništa koja u velikoj mjeri obogaćuju biološku i krajobraznu raznolikost područja zahvata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema postanku.Livada uspravnog oviska i krestaca (as. gažene površine putova i dvorišta. Arrhenatheratum eltioris) . Na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba. dok su se neke svojte polimorfnih vrsta razvile upravo zahvaljujući antropogenim utjecajima na travnjacima. Bromo-Cynosuretum cristati) . Dakle. područje zahvata karakteriziraju sljedeći ekološki sistemi: šume. Oni se danas vrlo ekstenzivno i samo povremeno koriste za ispašu i košnju. Naseljeni su biljnim vrstama kojedijelom potječu iz šuma. glavočike (Asteracae). u mikro depresijama šume crne johe. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) Travnjaci. zatim sitovi (Juncus).

Zajednica trnoklasnog dvornika i dvozube torice (as. dok će na istoj dionici od km2.7%). na poljoprivredno zemljište otpada 10 524 ha (54. Lolio-Plantaginetum majoris) . pretežno uz vodene tokove. gnojenje. Tanaceto-Artemisetum) . Na istoj dionici od km 57.25 do km2.ostalo 5 865 ha (30. Potentilletum anserinae) U neposrednoj zoni uticaja koridora autoputa Vc LOT1. šumsko 2 213 ha (11. Na trasi postoji veći broj objekata za moguća upravna kretanja u vidu mostova.). vodno 653 ha (3. te dijelom i krupne (visoke) divljači. Prepelica (Coturnix coturnix L. te nije ustaljena i trajna. odnoso uticaja na floru. Vrste koje obitavaju na području zahvaćenom usvojenom varijantom. Početak Koridora Vc. Isto tako treba uzeti u obzir antropogeni učinak na tom području nakon rata pogotovo u područjima gdje je došlo do povećanog naseljavanja.5 izgradnjom mostovske konstrukcije biće posečeno oko 20ha sastojine vrba i topola (Salicetum et Populetum). Ovdje se vrši stroga selekcija biljaka različitim poljodjelskim mjerama (oranje.5ha šume vrbe i topole (Salicetum et Populetum).25 biće posečeno oko 50ha šume bukve (Fagetum montanum). dok je do km55 planiran tunel čime se uticaji na floru ne javljau osim u zoni portala.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija zajedničkih nitrofilnih biljaka (tzv. a od krupne divljači to su Srna (Capreolus capreolus L.). Za predmetni prostor nema podataka o ustaljenim putevima kretanja životinja koji bi mogli da predstavljaju osnovu za formiranjem posebnih konstrukcija za njihovo kretanje. nizinski dio Posavina.5 biti posečeno još oko 2. Polygono-Bidentetum) .5 (nakon izlaska iz tunela Radušine) do km58 biće posečeno oko 18ha šume kitnjaka i graba (Querco – Casrpinetum).). Današnja je rasprostranjenost životinja trenutačno stanje povijesnog proizvoda svih činilaca o kojima ovisi. Vegetacija gaženih površina i ruderalnih staništa je sljedeća: . itd. a koje su značajne za lovno gospodarstvo su prvenstveno Zec (Lepus europaeus Pallas). jer su svi oni zajedno sa životinjama podvrgnuti neprestanim promjenama.5 do km1. te razne vrste močvarica (divlje patke i guske. Takođe na dionici Rudanka – Karuše od km52. europsko potpodručje panonsku potpokrajinu odnosno subalpsko slavonsko srijemsku krajinu. liske. dok preostali dio pripada u srednje eurposko alpsko područje.Utrina gusjaka (as. cevastih i pločastih propusta što uključujući činjenicu da većina vrsta pri migraciji koristi obalni pojas uz vodotoke. Svi podaci o potrebama za krčenje šuma definisani su na osnovu podataka iz literature i ortofoto snimka i u sljedećoj fazi realizacije mora se izvršiti detaljnija ananliza kojom će se dobiti precizniji podaci.) i Svinja divlja (Sus scrofa L). Tako je i sastav faune na prostorima koridora Vc vjerovatno promijenjen u odnosu na posljednje podatke kojima raspolažemo s obziroma na ratna zbivanja krajem prošlog stoljeća na području Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Trasa autoputa najvećim dijelom prolazi kroz prostor na kome su staništa sitne (niske) divljači. Obaveza je Investitora da nakon registrovanih podataka o migracionim kretanjima životinja na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 24 . Ove šume imaju značajan status zaštite međunarodne (Habitat) Direktive. Iz ovog se jasno vidi da je poljoprivredno zemljište dominantna kategorija zemljišnog resursa. U dijelu trase na dionici Svilaj – Odžak od km0. Jarebica poljska (Perdix perdix L. Ruderalne zajednice).). zoogeografski pripada u tzv. kopanje.Utrina ljulja i širokolisnog trpuca (as. Fazan (Phasianus colchicus L.4%) i tzv.4%). Detaljna analiza količine posečenih stabala kao i trajno oštećenih zona biće obrađena u dokumenatciji Projekta zaštite životne sredine. uporaba pesticida.4%). Svilaj – Doboj-Jug (Karuše) čija ukupna površina iznosi 19 255 ha.5 do km54.Zajednica vratića i običnog pelina (a.

odmah nakon završetka radova na toj dionici. Uklanjanje drveća i žbunja mora se vršiti u toku zime da bi se izbeglo vrijeme ležanja na jajima koje je od 1 marta do 30 septembra. Mjere umanjenja uticaja izazvanog saobraćajem . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 25 . raskrsnice u rečnim dolinama. moraju se obnoviti prethodno uklonjeni biotopi. . Kod analiziranja postojećeg stanja utvrđeno je da na širem prostoru ne postoje staništa retkih i zaštiđenih vrsta i da u tom smislu ne treba očekivati negativne uticaje u toku eksploatacije. mora se smanjiti na minimum degradacija prostora nakon radova prilikom iskopa i nasipa . Izvođač radova se mora obavezati na skupljanje i odnošenje na najbližu deponiju viška čvrstog otpada bilo koje vrste. gradilište se mora ograničiti na minimalnu moguću potrebnu površinu. Mora se voditi računa pri projektovanju da se izbegnu uklanjanja samoniklog (autohotnog) drveća kao što su jablan.Većina uticaja izazvana trupom puta je neizbežna. mora se konsultovati sa odgovarajućim stručnjacima u cilju nalaženja odgovarajućeg rješenja. a koje treba razraditi kroz Projekte posebnih konstrukcija za prelaz životinja. Uzimajući u obzir prostorni položaj postojećih staništa kao i prostorni položaj predmetne trase može se doći do zaključka da posebno negativne uticaje ne treba očekivati. odnsno prelaza.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija predmetnom prostoru izgradi posebne konstrukcije za kretanje životinja u vidu prolaza. i odgovarajuće mjere zaštite radi smanjenja rizika bi trebalo sprovesti na ″ugroženim″ dionicama puta.Analiza po dionicama koje su vrste ugrožene i koje treba zaštititi.Mostovi treba da budu sa visokim ogradama da bi se izbegao sudar ptica (jata ili pojedinačnih) sa vozilima. i ona se mora lako korigovati. Građevinske mašine ne bi trebalo da se kreću van gradilišta zbog mogućnosti zbijanja tla. Drugim rečima. konsultacije. topole i vrbe. pogotovo na sekcijama od visokog značaja za biljke i životinje. Umanjenje u toku gradjevinske faze Da bi se izbego nepotrebni gubitak biotopa. pogotovu u zonama jezera.U slučajevima velikog broja stradalih vodozemaca na pojedinim dionicama puta. Ovim se postiže očuvanje postojeće močvarne i vodene vegetacije i ornitološkog stanovništva. Ukoliko te vrste rastu u zonama konstrukcije puta potrebno ih je presaditi u zone sa sličnim uslovima. blizina puta i rijeke i sl. ( navodi mjesta u studiji gdje dolazi do velikih konflikata usled: mostovi projektovani negativno po ekologiju. .Stalno nadgledanje broja i vrsta ptica nastradalih duž puta. moraju se zaštititi ograđivanjem u toku građevinske faze. Uticaj planiranog puta u toku eksploatacije na faunu reka treba smatrati uticajem bez posebno izraženih negativnih efekata s obzirom na karakteristike kvaliteta vodotoka rijeke Bosne. Po završetku radova. . Da se obrati pažnja u blizini tokova u cilju izbegavanja prekida ili ometanja površinskih ili podzemnih voda. U fazi izgradnje puta mora se voditi računa da se ne naruše pejzažne vrijednosti. Odlaganje materijala mora se vršiti samo u okviru gradilišta. Površine koje su od visokog ekološkog značaja. pogotovo u toku selidbenih perioda. Uklonjene strukture biotopa na gradilištu trebalo bi nadoknaditi nakon završetka radova. Mora se obezbediti skupljanje i odnošenje čvrstog otpada iz zona radničkih kamp kućica kao i iz zona parkiranja i održavanja vozila - - - - Umanjenje uticaja nastalih postojanjem trupa puta .

plodnih riječnih dolina i ravnica. Za pejzaž šire prostorne cjeline karakteristične su četiri osnovne kategorije pejzaža: . a manje nisko brdoviti (200-600m). Sadnja na usecima je nešto manje problematična jer je drveće i grmlje locirano iznad puta i usled toga ne dolazi do preplitanja vozila i ptica. a hladnije položaje zauzimaju šume bukve.). U području zahvata je u najvećem dijelu zastupljen dolinski i brežuljkasti reljef (do 200 m. Nizine obuhvaćaju krajeve do 200 metara n/m i čine gotovo veći dio područja zahvata.Kulturno . Uzvišenja brdovitog pejzaža pokrivena su šumom i pašnjacima Taj je brežuljkasti kraj je izgrađen obiteljskim kućama tipa prigradskih naselja s razvijenom vrtnom poljoprivredom. Reljefna struktura sastoji se od niskih ravničarskih područja. Najniže padine kultivirane su poljodjelskim površinama. blago uzdignutih terena i pobrđa. morfoloških i funkcionalnih obilježja stambene i gospodarske arhitekture dolazimo do sljedećih zaključaka: Šire područje zahvata pripada sjevernom peripanonskom dijelu Republike Srpske koji karakterizira brežuljkasti teren koji se postepeno spušta u ravničarke prostore. Prigorja obuhvaćaju brežuljkaste dijelove područja. moguće je doći do podatka da najveća širina ove zone iznosi oko 2000 pa do 10000 metara. strukturnih. Na osnovu prostornih odnosa trase planiranog autoputa (maksimalne visine nasipa i useka. Zonu izmenjenih pejzažnih karakteristika moguće je definisati na osnovu medicinskog praga vidljivosti usvajajući mjerodavni vidni ugao od 100 kao mjeru za sagledavanje maksimalne visinske razlike u profilu uprave na liniju terena. pripadajućeg karakterističnog tipa naselja. načinu poljodjelske obrade prostora koji okružuje naselje.n.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Biotopi koji mogu imati visoke vrijednosti ne bi trebalo saditi u blizini puta jer je to opterećena zona koja će imati negativan uticaj na faunu. Ovakav odnos podrazumijeva da je širina zone eventualno ugroženog pejzaža 600 H (H je maksimalna visinska razlika u poprečnom profilu).povijesni pejzaž. Prigorje predmetnog područja čine padine koje se spuštaju u dolinu rijeke Bosne. prostorne organizacije – matrice naselja. To su predjeli s nadmorskom visinom između 200 i 500 metara. njegove lokacije i odnosa prema okolnom prostoru. Pejzaž nizinskih područja determiniran je uglavnom šumskim i poljoprivrednim površinama koje se izmjenjuju u slici krajobraza.v. Dolinski pejzaž uzdužno je presječen tokom rijeke Bosne.Prirodni pejzaž . Za šire područje zahvata je karakteristična zona doticaja ovih dvaju prostora sa vizurama koje sadrže elemente jednog i drugog tipa. Viši dijelovi su pokriveni šumom kitnjaka i običnog graba. karakteristika i načina korištenja tipične parcele. na kojima se izmjenjuju prostrane brdske livade sa šumama. Zato treba smanjiti sadnju drveća i grmlja na minimum koji je dovoljan za pejzaž i sprečavanje erozije. Šire područja zahvata karakterizira dolinski tip pejzaža koji graniči s brdovitim. Pejzaž Okvirnom analizom pejzažnih obilježja ove cjeline.Izgrađeni pejzaž .Kultivirani pejzaž . Ptice će biti privučene živicom i koristiće ove biotopne strukture pored puta kao novo stanište. Dakle najveće denivelacije u poprečnom profilu bile bi sagledljive sa rastojanja od čak 10 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 26 . ali ne i za stvaranje novih biotopa. skoro kroz sredinu.

. . Zato je u okviru dokumentacije izrađen Projekat pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu problematiku i definiše potrebne mjere smanjenja uticaja. Na osnovu predhodnog razmatranja moguće je zaključiti da u konkretnim uslovima dominantnu odliku imaju visoki nasipi u zoni rijeke Bosne kao i pojedini objekti. U svetlu definisanih potencijala treba tražiti i odgovarajuće mjere za zaštitu. Ovaj rezultat je direktna posljedica visokih nasipa duž doline rijeke Bosne. uvedu posebne kaznene mjere. Zasađena vegetacije ne ograničava vizure i da se biljke ne sade samo da bi popunile prostor. Vizuelna zagađenja mogu se umanjiti ako se posebno povede računa o oblokovanju različitih zaštitnih i potpornih konstrukcija (različite konstrukcije za zaštitu od buke). Vegetacija potencira različite uslove odvijanja saobraćaja (promјene u situacionom planu).Pogled sa puta može da bude posebno potenciran namjernim oblokovanjem elemenata situacionog i nivelacionog plana.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija kilometara.Elementi projektne geometrije moraju zadovoljavati principe homogenosti i moraju biti uklopljeni u lokalne morfološke karakteristike. Negativni uticaji na pejzaž mogu da se kompenziraju do nekih granica pošumljavanjem predela da bi se nadomjestilo ono drveće koje je moralo biti odsečeno pri izgradnji puta i rehabilitacijom područja u kojima postoje problemi. Koeficijent “narušavanja” pejzaža za pojedine dionice iznosi od 3480 do 4850 što se može smatrati za značajan uticaj. Na ovaj način se čuva vizuelni i fizički kontinuitet pejzaža. reguliše sistem reklamiranja duž puta i sl. Na osnovu dobijenih podataka moguće je doći i do kvantifikovanih pokazatelja o uticajima planiranog autoputa na pejzaž. Postupci održavanja izgrađenog puta u mnogome mogu da utiču na pejzažne i vizuelne karakteristike puta. Posebno značajni efekti mogu se postići u koliko se posebna pažnja posveti ozelenjavanju područja kroz koje put prolazi pri čemu se mora voditi računa da: Put bude uklopljen u lokalnu vegetaciju (drveće. drvorede. Izabrane vrste budu reprezentativne za kategoriju puta i njegovu funkciju.Nagibi kosina useka i nasipa treba da budu promјenljivi i u skladusa lokalnim morfološkim karakteristikama.Mostovi. grmlje. Obrati pažnja korišćenje lokalnih materijala za objekte na trasi. . Napori u procesu projektovanja moraju biti usmjereni da se prisutne mjere umanje pri čemu treba voditi računa da: . Zasađena vegatacija ograniči i potcrta različite pejzažne cjeline koje smenjuju duž trase puta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 27 . umanjenje uticaja ili kompenzaciju pri tome treba uvijek voditi računa da nije moguće izgraditi put a da uticaji u domenu pejzaža ne postoje. vijadukti i tuneli mogu da se koriste kada put prelazi preko strmih padina radije nego da se koriste useci i nasipi. Podaci koji su prezentirani pokazuju da u morfološkom smislu trasa planiranog autoputa opterećuje pejzaž i da se u tom smislu moraju preduzeti i određene mjere zaštite. živica) Treba izvršiti presađivanje biljajka u smislu skladnog uklapanja u postojeći pejzaž.

odnosno nema potrebe za dodatnim mjerama zaštite te se ova problematika ne razmatra. naučno-istraživački prirodni rezervati. Prva faza . moguća je pojava negativnih uticaja na spomenike koji se nalaze i u širem okruženju. Takođe na predmetnom prostoru egzistira pet arhioloških zaštićrnih zona pri čemu trasa prolazi kroz dve i to: od km38. Treća faza .predstavlja sondažna arheološka istraživanja na evidentiranim lokalitetima pri čemu bi se odredila tačna kulturna pripadnost samih lokaliteta. posebni prirodni rezervati i spomenici prirode. Kako ovi lokaliteti zahtjevaju poseban tretman. aerozagađenja i vibracija. karakteristični pejzaži. kao i na prostorni položaj ovih objekata ne očekuju se posebno negativni direktni uticaji ukoliko se bude izvršila ispravna organizacija gradilišta. stratigrafija arheoloških slojeva . kao i da njihov tačan prostorni položaj nije precizno određen. Sa apekta uticaja na istorijsko nasljeđe. odnosno kontrolu prilikom izvođenja zemljanih radova na trasi. planirala bi se zaštitna arheološka iskopavanja na određenim delovima lokaliteta koji će biti ugroženi izgradnjom. Kulturno historijsko nasljeđe Analizom postojećeg stanja i mogućih uticaja ustanovljeno je da na analiziranoj lokaciji postoje arheološki lokaliteti. Obzirom na potencijalnu zonu indirektnih uticaja. nema zaštićenih delova prirode. strogi prirodni rezervati. Kako ovakve prostorne cjeline po prirodi stvari pretstavljaju prirodne retkosti osnovni postulat koji svakako treba ispuniti da se put nalazi na dovoljnom rastojanju od ovih cjelina kako bi se izbegli svi negativni uticaji. u toku izrade glavnog projekta potrebno je izvršiti sondažna i zaštitna istraživanja prema posebnim programima arheoloških iskopavanja. predeli sa posebnim prirodnim karakteristikama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 28 . istraživanja koja se predviđaju drugom fazom. Prostorne cjeline koje su navedene kao takve podrazumijevaju određeni nivo društvene brige i obično su zakonskim normativima uvedene u određeni sistem zaštite. Obzirom na navedeno potrebno je definisati posebne mjere zaštite arheoloških nalazišta. U zoni analizirane dionice. prema podacima iz Podloga za plansku dokumentaciju kojom je sagledan širi prostor autoputa. u kom smislu su mogući i određeni konflikti. U smislu navedenih činjenica zaštita mogućih lokaliteta sprovodila bi se u tri faze koje bi prema razvoju konkretne situacije sledile jedna drugu.predstavlja nadzor stručne službe.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zaštićeni dijelovi prirode Određivanje uticaja planiranog puta u domenu prirodnog nasljeđa podrazumijeva anlizu nad prirodnim cjelinama koje se obično definišu kao nacionalni parkovi. očuvanost kulturnih slojeva i ostataka arhitekture ako postoje na njima. Ukoliko se prilikom istraživanja u prvoj fazi utvrdi da na lokalitetima nije sačuvan kulturni sloj ili da ih trasa predmetne saobraćajnice zaobilazi. Istraživanja u ovoj fazi morala bi se obaviti prije početka radova na trasi.5 do km43 na prostoru Kožuha i od km 61 do km 62 na prosotru Alibegovaca. neće se izvoditi. obzirom da se 12 objekata iz kategorije kulturnog nasljeđa nalazi u okviru područja istraživanja. Druga faza . hronološka determinacija. usled promјene režima podzemnih voda.na osnovu rezultata arheoloških istraživanja tokom prve faze. uz obavezno obavljanje zaštitnih arheoloških iskopavanja ukoliko se prilikom ovih radova naiđe na arheološke lokalitete koji su do sada bili nepoznati.

Buka Jedan od glavnih ciljeva procjene buke jeste da se istraži efekat mjera ublažavanja kako bi se izbjegli negativni uticaji buke na objekte koji okružuju autoput. Jedna od najvažnijih mjera ublažavanja jeste izgradnja zvučnih barijera. Određene mjere ublažavanja date su zbirno u tabeli . odgovoreno da je to zagađenje zraka. . a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja kvalitete zraka u blizini rijeke Bosne. Prema izvršenom mjerenju kvalitet vazduha je zadovoljavao propisane norme. Što se tiče zagađenosti (kvalitete) zraka na području budućeg autoputa (općine Modriča. Redoslijed za implementaciju ovih mjera polazi od postavljanja zvučnih barijera. Znajući da autoput na lotu 1 najviše ide po nasipu.Smanjenje emisiju buke na njenim izvorima (vozila. Aerozagađenje Kao i na razini Bosne i Hercegovine tako su i podaci o kvaliteti zraka na području Republike Srpske vrlo šturi. Mjerna mjesta obilježena su kao MM-1 i MM-2. posebno gdje su oni locirani direktno pored trase. bile bi potrebne visine zidova za zaštitu od buke (5 do 10 m) koje bi što se tiče cijene bile nerazumne i neprihvatljive.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Obzirom na mogućnost novih nalazišta na ostalom prostoru. paneli) nego široke konstrukcije kosih nasipa koji imaju kvalitet prevencije širenja zvuka. određene su dimenzije zidova za zaštitu od buke zavisno od lokacije (visina i dužina) kako bi se zadovoljio standard od 50 dB(A) u doba noći. a stanovnicima bi sprečavali pogled.. Sve navedene mjere detaljno su obrađene u Idejnom projektu zaštite od buke koji je dio dokumentacije Idejnog projekta. Bazirano na ovome.Smanjenjem prenosa buke montažom zvučnih barijera (prepreka).konzervatorskog nadzora tokom izvođenja radova duž cele dionice predmetnog autoputa. ukazuje provedena anketa u Modriči. neophodno je prisustvo arheološko . površina kolovoza autoputa). životinje i objekte nisu od posebnog značaja u okviru analiziranog prostopra za planirani Studija uticaja na okolinu – Lot 1 29 . Odžak i Svilaj) iz gore navedenih razloga mora se na žalost konstatirati da ne postoje pokazatelji pomoću kojih bi se moglo utvrditi realno stanje.. Na osnovu sprovedene analize zaključeno je da negativni uticaji aerozagađenja na ljude. Da bi se uporedili efekti zaštite različitih visina zidova za zaštitu od buke na stambena područja duž novog autoputa. U ovim stambenim objektima bi se trebali ugraditi efikasni prozori za zaštitu od buke (pasivne mjere). U analizi su korištene podloge korigovanih rješenja trase iz Idejnog rješenja koja je urađena u 2D. Izbor mjernih mjesta obavljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa. . Mjerenje imisije obavljeno je na dva mjerna mjesta. opravdanijim se smatraju tanki zidovi za prevenciju buke (npr. a treće eliminacija kod receptora. Da problem zagađenosti postoji.Smanjenje uticaja buke u stambenim područjima montažom prozora za zaštitu od buke na pojedinačnim objektima. Za potrebe ovog studijskog istraživanja izvršeno je posebno mjerenje na lokaciji Modriča. Doboj. Za proračun nivoa buke osvojena je prosječna visina zida od 3 m.. Proračunata visina zidova je zadovoljavajuća u većini slučajeva s obzirom da se autoput uglavnom nalazi na nasipu. Smanjenje buke može se postići različitim pristupima: . Za stambene objekte koji su locirani visočije na padinama brda iznad efikasne visine zida za zaštitu od buke. gdje je na pitanje o tome koji problem u vezi zagađenosti životne sredine naročito tangira stanovništvo. drugo je eliminacija izvora. izračunavala se izofona relevantne buke.

a za ovu problematiku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija projektni period.11. a don+bijene vrednsoti se mogu redukovati zasadima adekvatne vegetacije.11. ovaj fenomen je značajan zbog karakteristika površina u neposrednoj blizini autoputa. precizni podaci o minama nisu poznati. uočeno je postojanje mina na dijelu dionice Svilaj . Prekogranični uticaj Dionica LOT 1: Svilaj . kao i na mogućnost pojave mina i na mjestima koja kao takva nisu uneta na planove i karte. Generalni zaključak koji je moguće doneti na osnovu svih urađenih analiza je da problematika aerozagađenja nije posebno izražena u zoni planiranog autoputa a da. Dobijene koncentracije pokazuju da negativne posljedice treba očekivati samo u neposrednoj blizini autoputa. odnosno za izdavanje informacija na teritoriji BiH nadležan je isključivo Centar za mine .MAC čija saradnja je neophodna u daljem procesu realizacije projekta. izvršiti razminiranje svih polja. Projektirana trasa autoputa na ovoj dionici gotovo je cijelom dužinom položena u dolini rijeke Bosne. a koja prevoze opasne materije. Rijeka Bosna ulijeva se u rijeku Savu koja predstavlja teritorijalnu granicu između Republike Hrvatske i BiH. s obzirom na osavremenjavanje voznog parka u budućnosti i značajne restrikcije u pogledu kvaliteta izduvnih gasova. U tom smislu. Na osnovu ovih podataka Studija uticaja na okolinu – Lot 1 30 . gdje je na više mjesta presijeca ili je smještana uz njenu lijevu ili desnu obalu. vodoprivrednim sistemima. Sa stanovišta uticaja različitih aerozagađivača na biljni svet. možda dospjeti i na područje druge države (rijeka Sava). te u ovisnosti od niza specifičnih faktora. u slučaju akcidentnih situacija mogući su prekogranični uticaji u vidu transporta zagađenja u rijeku Savu u susjednoj državi. postoji rizik i vjerovatnoća da projekt može imati uticaj na vodne resurse na području druge države. elektroenergetskom i telekomunikacionom sistemu. Posebno treba naglasiti da je potrebno pažnju obratiti na ovu problematiku u fazi izvođenja radova. Uzevši u obzir prostornu dimenziju ove dionice. Zone prostora minskih polja prikazane su na prilozima 12. planiranom sistemu za transport gasa i ostalo. Infrastruktura U okviru analize uticaja koji će se reflektovati na postojeću i planiranu infrastrukturu sakupljeni su svi relevantni podaci o naseljima i putnoj mreži.3. Potpuno je razumljivo da je potrebno predmetni prostor očistiti od mina. tj. prekogranično na vode u Republici Hrvatskoj. prije svega padavina. U tom slučaju. smanjenje koncentracija polutanata.Karuše. Za detaljnije podatke o minama na predmetnom području potrebno je uraditi poseban elaborat. bez obzira na porast opterećenja. Prema ovim podacima predložene su mjere zaštite pojednih objekata u toku izgradnje čime se izbegavaju kolizione tačke i negativni uticaji koji se mogu javiti.3. odnosno. moguća su zagađenja voda uslijed izlijevanja opasnih materija. treba očekivati.Odžak i na dionici Rudanka . koja se mogu transportirati sa područja jednog entiteta na područje drugog entiteta (ukoliko zagađenje dospije u rijeku Bosnu). Akcidentne situacije nastaju posebno u slučaju prevrtanja vozila u blizini vodotoka. Rizik od akcidenata sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prijevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici.Doboj jug (Karuše) prolazi područjem Federacije BiH i Republike Srpske.4. Bitno je naglasiti da usled spoljnih uticaja. Ugroženost od mina Prema podacima iz Podloga za plansku diokumentaciju.1-12.

zapaljiva. Uz monitoring kvaliteta voda duž planiranog autoputa. koji se pakuju u specijalne čelične posude. ali je izvjesna zbog čega je potrebno poduzeti sve odgovarajuće mjere zaštite voda u koje mogu dospjeti opasne materije. peroksidi. Ovo se takođe odnosi i na fazu izgradnje i mora se naglasiti u tenderskoj dokumentaciji. .sumporna. samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i okoliš. S obzirom na dostupne podatke o broju udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je vjerovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama mala. moraju se ispoštovati i u odnosu na njih usvojiti posebne mjere zaštite. sa aspekta prirodnih poplava. S obzirom na karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane saobraćajnice mogu se očekivati sljedeće opasne materije: . Svaka saobraćajnica ima određenu ulogu u prijevozu opasnih materija s obzirom na njen položaj u mreži. Takođe EAP olakšava sagledavanje efekata zaštitnih mjera i uvođenja neophodnih poboljšanja i ispravki. motorna. Faza projektovanja Ček lista u fazi projektovanja je neophodna da bi se ispravno sagledali i uzeli u obzir svi ekološki aspekti i problemi. . treba istaći da je planirani autoput projektiran u zoni koja je izložena poplavnim vodama rijeka Bosne i Save. Isto se odnosi i na akcidente koji bi mogli da negativno utiču na vode u toku gradnje autoputa. . Posebno treba uvesti sistem hitnog obavještavanja odgovornih vlasti za vode u Republici Srpskoj.benzin i dizel gorivo. hidraulička.pesticidi. Sistem monitoringa Ekološki Akcioni Plan je neophodan dio ove dokumentacije čija je namjena da omogući adekvatno sprovođenje predloženih mjera zaštite. a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa.Oksidirajuće materije . redukciona. te se time garantira sigurnost od ove prirodne pojave. Imajući u vidu sve prethodno izneseno treba primjenjivati sve raspoložive mjere za smanjenje vjerovatnoće pojave ovih akcidentnih situacija. emulziona). niveleta autoputa izdignuta je dovoljno visoko od mjerodavnih kota velikih voda (VV 1/100 i 1/500). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 31 . eko-toksična.Nagrizajuće ili korozivne materije . koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. Zone posebne zaštite koje su utvrđene projektom.Zbijeni gasovi .Zapaljive tečnosti .propan. odnosno da bi se ispravno uradili projekti mjera zaštite. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska. herbicidi. eksplozivna. te osiguranja uvjeta da se blagovremeno mogu poduzeti sve dodatne mjere zaštite. moguće je spriječiti transport zagađenja voda.hloridi. koji se prevoze u cisternama. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. koja se prevoze u različitoj ambalaži. Kada su u pitanju prekogranični uticaji na vode.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija moguće je odrediti vjerovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. butan.Otrovne i zarazne materije . . hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. te nadalje u Republici Hrvatskoj. te se vodnim putem eksportirati na područje drugog entiteta (Republika Srpska) i druge države (Republika Hrvatska). Međutim. oksidirajuća. prilikom projektiranja trase.

karakteristike planiranog autoputa. neophodne mjere zaštite. tla. flore i faune. Svaki od uticaja je definisan kroz pokazatelje koji karakterišu lokalne uslove pri čemu su uzete u ubzir sve prostorne specifičnosti i specifičnosti nastajanja i prostorne raspodjele uticaja. LOT 1. klima.D. Takođe. Banja Luka i INSTITUT ZA HIDROTEHNIKU Sarajevo.) i urađena ocena njihovog stanja. a koji su se prvenstveno odnosili na polazne programske osnove. Faza održavanja Inženjer za zaštitu životne sredine ima zadatak da obezbedi detaljnu proceduru. Studijsku dokumentciju su izradili konsultanti IPSA Sarajevo. U okviru poglavlja o karakteristikama autoputa definisane su karakteristike koje su definisane u okviru Idejnog rješenja. biotopi. Ovaj uslov treba naglasiti izvođaču prilikom pregovora. vizuelnih zagađenja. Kroz istraživanje i vrednovanje postojećeg stanja izvršena je detaljna analiza postojećih potencijala (tlo. bezbednosne i svetlosne signalizacije. voda. zauzimanja površina. zakonske odredbe i metodologiju istraživanja. U okviru Studije uticaja na okoliš istražena je problematika buke. Ova analiza je pokazala da se predmetna prostorna cjelina odlikuje određenim značajnim potencijalima u kom smislu je bilo neophodno uraditi sve analize mogućih uticaja na životnu sredinu. Parametri koji se prate u toku izvođenja radova obihvataju sprovođenje usvojenih mjera zaštite i svi ti parametri će biti pod čestom kontrolom inženjera za zaštitu životne sredine. pejzaž i dr. analizirana je u sklopu posebne studijske dokumentacije na nivou sadržaja Prethodne procjene uticaja na životnu sredinu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 32 . a pod odgovornošću izvođača radova. saniranje akcidentnih situacija (prosipanje/izlivanje hazardnih materija) i održavanje zelenih površina (ovi dokumenti takođe mogu da budu uključeni u dokumentaciju za tender). URBANISTIČKI ZAVOD REPUBLIKE SRPSKE A. voda. a prije potpisivanja ugovora. Cjelokupna problematika analizirana je u okviru nekoliko posebnih cjelina kroz koje su obuhvaćene osnove za istraživanje. Primjenjeni metodološki koraci analize saglasni su ugovornoj dokumentaciji koju je definisao Investitor. aerozagađenja. i Izvođač radova je u obavezi da ima osobu odnosno osobe odgovorne za monitoring sprovođenja ekoloških zahtjeva prema tenderskoj dokumentaciji.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Faza izgradnje U cilju ispunjenja svih ekoloških zahtjeva projekta potrebno je angažovati inženjera za zaštitu životne sredine (ekološkog eksperta) koji bi nadgledao način izvođenja radova sprovođenjem čestih inspekcija i na taj način štitio interes Investitora. tehnički priručnik/instrukcije za redovno održavanje sistema odvodnjavanja. vibracija. Zaključak Problematika zaštite životne sredine za planirani autoput od Svilaja do Doboja. monitoring i akcioni plan zaštite životne sredine. Kroz osnove za istraživanje definisani su svi relevantni činioci koji su imali uticaja na predmetno studijsko istraživanje. i drugih relevantnih uticaja. karakteristike i vrednovanje postojećeg stanja. prirodnog i kulturnog nasljeđa. kompleksna analiza uticaja na životnu sredinu.

Na osnovu svih analiza relevantnih uticaja moguće je doneti generalni zaključak da je posebno bitan uticaj u zoni neposrednog priobalja rijeke Bosne i zona vodozaštite. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 33 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Uzimajući u obzir dozvoljene vrijednost pojedinih uticaja kao i karakteristične prostorne odnose analizom se došlo do mogućnosti u pogledu preduzimanja određenih mjera zaštite.

Kako se Studija radi kao sastavni dio Idejnog projekta svi njeni globalni okviri su bili predodređeni ovom činjenicom što prvenstveno znači da analize iz okvira ovog istraživanja moraju naći svoje pravo mjesto u procesu odluke o opravdanosti izgradnje. stekli su se svi uslovi o neophodnosti izrade studijskog istraživanja na nivou Studije uticaja na okolinu. Polazni osnov za izradu Studije uticaja na životnu sredinu je ugovorna dokumentacija kojom su specificirani polazni okviri za izradu ovog istraživanja. ovaj građevinski objekat spada u grupu onih za koje je izrada ovakvih istraživanja neophodna. sa jedne strane. S obzirom na moguće uticaje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. a sa druge strane. saglasno sa važećim zakonima. za potrebe ove analize obavljena na terenu. saznanja o konkretnim prostornim odnosima i uticajima. UVOD 2. odnsno. Značajne pretpostavke koje su bile relevantne za izradu Studije uticaja na životnu sredinu proistekle su i iz važeće planske dokumentacije za šire područje istraživanja od Svilaja do Karuša. Sva istraživanja koja su rađena u prethodnom periodu za potrebe izrade projektne dokumentacije predstavljala su osnovu i za ovo istraživanje. Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja relevantnu dokumentaciju koja treba da posluži za uvid svih relevantnih subjekata u problematiku životne sredine za objekat autoputa na kridoru Vc kao i za sprvodjenje procedure javne rasprave. Ispunjenje predhodnog uslova. predstavlja kvalitativni doprinos problematici zaštite i unapređenja životne sredine. prije svega Prethodne procjene uticaja na životnu sredinu. Sve navedene predpostavke stvorile su osnovu i polazni okvir za istraživanje problematike zaštite i unapređenja životne sredine i polazne repere za izradu Studije uticaja na životnu sredinu kao dela lansko-studijske dokumentacije autoputa u koridoru Vc dionica LOT1 od Svilaja do Karuša. Polazne programske osnove definisane u okviru tenderske dokumentacije stvorile su osnovne predpostavke o neophodnosti izrade predmetnog istraživanja koje se radi kao sastavni dio Idejnog projekta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 34 . S obzirom na navedene činjenice. istraživanja koja su rađena za potrebe izrade planske dokumentacije za urbana područja u okviru analiziranog područja kao i istraživanja koja su namjenski. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Inicijativa da se pristupi izradi plansko-studijske dokumentacije za izgradnju autoputa u koridoru Vc rezultirala je zahtjevom da se investicioni projekat rasvjetli i sa stanovišta odnosa prema okolini. kao i u prateću dokumentaciju koja je rađena za potrebe ovog nivoa preojektovanja. Osnove za izradu Studije uticaja na životnu sredinu proistekle su i iz pretpostavki koje su ugrađene u dokumentaciju koja je prethodila ovoj fazi projektne dokumentacije. ulogu planiranog putnog pravca u mreži puteva. kao i donošenje rješenja nadležnih ministarstava za oblast zaštite životne sredine u Federaciji BiH i Republici Srpskoj.1. za nivo Idejnog rješenja. U okviru ove dokumentacije posebno dragoceni podaci koji su relevantni za većinu mogućih uticaja proistekli su iz namjenskih istraživanja koja su se odnosila na geotehnička istraživanja. koji su posljedica izgradnje i eksploatacije autoputa. svakako i određena poboljšanja vezana za trasu planiranog autoputa.

8/96. 7. ″Sl. glasnik RS″ 13/97. 10/97). 6. novine FBiH″ 52/ 02). glasnik RS″ 52/2. novine FBiH″. Sl. (″Sl. novine FBiH″ 27/02 i 8/02).0 Zakon o poljoprivrednom zemljištu. glasnik RS″ 53/2. Korišćena je regulativa koja je u Republici Srpskoj i Federaciji BiH na snazi: 1. (″Sl.0 Zakon o upravljanju otpadom (″Sl. Zakon o prostornom uređenju (″Sl.0 22. ″Sl. ″Sl. glasnik RS″ 53/02. Zakon o šumama. ″Sl. glasnik RS″ 52/02. novine FBiH″ 33/03). 5.0 17. glasnik RS″ 53/02. novine FBiH″ 25/03). Zakon o prostornom planiranju i korištenju zemljišta na nivou FBiH (″Sl. novine FBiH″. novine FBiH″ 33/03).0 13.0 21. novine FBiH″ 2/98). novine FBiH″ 64/04) Zakon o zaštiti zdravlja bilja (“Sl. Zakon o izmjeni Zakona o šumama (″Sl. glasnik RS″ 52/01).0 Zakon o zaštiti životne sredine/okoliša. novine FBiH″ 37/04). 9. novine FBiH″ 2/06). ″Sl.0 Zakon o zaštiti vazduha/zraka. novine FBiH″ 20/02).0 15. novine FBiH″ 33/03). novine FBiH″ 33/03). glasnik RS″ 10/98 i 51/01. (″Sl.2 Zakonska regulativa Bitnu osnovu na kojoj su fundira svako istraživanje uticaja objekta na okolinu moraju predstavljati važeće zakonske odredbe i odgovarajuća regulativa kojima se ova problematika reguliše.0 Zakon o fondu za zaštitu životne sredine/okoliša. Zakon o zaštiti dobara koja su odlukama komisije za zaštitu nacionalnih spomenika proglašena kao nacionalni spomenik BiH (″Sl. 4. glasnik RS″ 50/06.0 25. 18/98). Zakon o slatkovodnom ribarstvu (″Sl.0 26. Zakon o lovstvu.0 18. 23/98.0 Zakon o vodama – novi (″Sl. 55/02). Zakon o komunalnim djelatnostima (“Sl list SR BiH” 20/90).0 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 35 . glasnik RS″ 14/94. 3/97. Zakon o građenju (″Sl. Zakon o zaštiti bilja. 18/99. ″Sl. glasnik RS″ 13/94. glasnik RS″ 20/00). novine FBiH″ 70/06) 8.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. (″Sl. novine FBiH″ 02/02). (″Sl. novine FBiH″ 29/03). Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti dobara koja su odlukama Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika proglašena nacionalnim spomenicima BiH (″Sl. glasnik RS″ 13/97). Zakon o izmjenama i dopunama zakona o šumama (″Sl.0 12.0 Zakon o zaštiti prirode. 3.0 19. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o privrednim društvima (″Sl.0 Zakon o vodama – stari (″Sl. (″Sl. Ispravka u prevodu teksta Odluke Visokog predstavnika broj 147/03 kojom se proglašava Zakon o građevinskom zemljištu Federacije BiH (″Sl.0 Zakon o zaštiti od jonizirajućeg zračenja. Glasnik BiH” 23/03). (″Sl. (″Sl. novine FBiH″. glasnik RS″ 53/02. 29/03). ″Sl. Za potrebe ovog istraživanja korišćena je šira regulativa kojom su stvorene neke od zakonskih pretpostavki u širem domenu životne sredine a imaju određeni značaj za tumačenje odnosa koji nastaju izgradnjom i eksploatacijom planiranog autoputa.0 20. (″Sl.0 16.0 14. (″Sl.0 Zakon o zaštiti voda. “Sl. Ono što predstavlja posebnu karakteristiku je činjenica da specifične zakonske osnove u domenu puteva u Federaciji BiH i Republici Srpskoj još ne postoje.0 24. ″Sl. 23.0 Zakon o meteorološkoj i hidrološkoj djelatnosti. 11. novine FBiH″ 33/03). novine FBiH″ 33/03). 2. 10/97. 10. (″Sl.

međudržavnih voda i voda obalnog mora Jugoslavije (“Sl. Pravilnik o opasnim materijama koje se ne smiju unositi u vodu (“Sl.0 30. Pravilnik o katastru šuma i šumskog zemljišta (″Sl. SFRJ″ 8/87.0 43. evidentiranja.l. list SR BiH” 42/67). Pravilnik o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije (″Sl.0 42. Pravilnik o maksimalnim granicama radioaktivne kontaminacije čovjekove okoline i o obavljanju dekontaminacije (″Sl. glasnik RS″ 44/01). list SR BH” 5/78). 23/76.0 39. Uredba o planu odbrane od poplava.0 34. obrade. list SRBiH” 19/80). glasnik RS″ 44/01). Pravilnik o mjerama zaštite šuma i usjeva od požara (″Sl.0 35. Pravilnik o dopunama Pravilnika o uslovima rada. područja na kojima se nalaze izvorišta. Pravilnik o posebnom režimu kontrole djelatnosti koje ugrožvaju ili mogu ugroziti sredinu (″Sl.0 41.l. Uredba o prijavljivanju objekata koji mogu zagađivati vazduh (″Sl.0 31. organizacijskim i drugim uslovima za rad stanica za tehnički pregled vozila (″Sl. novine FBiH″ 32/01) Uredba o zabrani izvoza van granica RS šumskih sortimenata koji su predmet primarne prerade. novine FBiH″ 54/99). glasnik RS″ 44/01). područje rijeka Save i Neretve (“Sl. kao i vodnih objekata i voda namijenjenih ljudskoj upotrebi (″Sl.0 46. podzemnih voda i otpadnih voda (″Sl. 49. Uredba o klasifikaciji voda međurepubličkih vodotoka. glasnik RS″ 7/03) Pravilnik o načinu održavanja riječnih korita i vodnog zemljišta (″Sl. Pravilnik u uvjetima koje moraju ispunjavati ovlašteni laboratorij i sadržaju i načinu izdavanja ovlaštenja (″Sl.0 Zakon o slobodi pristupa informacijama u FBiH (″Sl. Pravilnik o uslovima koje moraju ispunjavati vodoprivredne laboratorije kao pravna lica ili u okviru pravnih lica koje vrše određenu vrstu ispitivanja površinskih voda. Pravilnik o opasnim materijama koje se ne smiju unositi u vode (″Sl.0 38. 7/66).0 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 36 . 20/90).list SRBiH″ 39/85. (″Sl. načinu i obimu mjerenja i ispitivanja upotrebljene i iskorišćene vode i ispuštene zagađene vode (″Sl.0 45.l. glasnik RS″ 9/00).0 40. Pravilnik o mjerama zaštite. glasnik RS″ 16/96). glasnik RS″ 42/01). Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode (″Sl.0 32. Pravilnik o zaštiti vazduha od zagađivanja (″Sl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 27. čuvanja. Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju (″Sl.0 36. konačnog smještaja i ispuštanja radioaktivnih otpadnih materija u čovjekovu okolinu (″Sl. FNRJ″ 3/66. glasnik RS″ 28/98).list SRBiH″ 18/76). list SFRJ” 6/78).0 51.0 29. Uredba o klasifikaciji voda i voda obalnog mora Jugoslavije u granicama SRBiH (“Sl.list SRBiH″ 2/76. Uredba o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka (″Sl.l. glasnik RS″ 68/01).0 28.0 50.0 47.0 33. 23/82. list SFRJ” 3/66 i 7/66).0 37. SFRJ″ 40/86). Pravilnik ko načinu skupljanja. načinu određivanja i održavanja zona i pojaseva sanitarne zaštite. 27/90).0 44. 26/82). Pravilnik o vrstama. FNRJ″ 14/66). Uredba o kategorizaciji vodotoka (“Sl.0 48. glasnik RS″ 30/94). novine FBiH″ 16/04).

Ženeva. novine FBiH″ 11/99). novine FBiH″ 51/02).) (Sl. novine FBiH″ 48/98. godine. novine FBiH″ 68/05).list R BH 13/94.04.0 Konvencija o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima.list SFRJ MU 2/87).20/03. Pravilnik o uvjetima koje moraju ispunjavati ovlaštene laboratorije i sadržaju i načinu izdavanja ovlaštenja (″Sl.0 67. ispuštene otpadne vode i izvađenog materijala iz vodotoka (″Sl. 4. Odluka o granicama vodnih područja (″Sl. međudržavnim vodama i vodama obalnog mora (″Sl. Sl. novine FBiH″ 19/04). glasnik BiH” 15/03).0 Protokol uz Konvenciju o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima iz 1979. 59.0 61. novine FBiH″ 37/98).glasnik BH 19/00).list SFRJ MU 11/86).03.1988. Odluka o izmjeni kriterija za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima (“Sl. glasnik BiH” 43/03).0 58. 1992. 1979. Ženeva. ranije objavljen u “Sl.56/04).0 62.0 53. novine FBiH″ 54/99). Sl.0 56. 23/91). glasnik BiH” 15/03).) (Sl.0 Pravilnik o vrstama. godine (stupila na snagu: 16. 2000.09. (stupila na snagu: 22.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 52. 1985. novine FBiH″ 25/03). Pravilnik o uvjetima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da koriste za piće (″Sl. glasnik BiH” 23/03).0 Okvirna konvencija Ujedinjenih naroda o klimatskim promjenama. Odluka o maksimalno dopuštenim koncentacijama radionuklida i opasnih materija u međurepubličkim vodotocima.Odluke (“Sl. 3.0 64.03.1994) (Sl. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika .0 Bečka konvencija o zaštiti ozonskog omotača. (stupio na snagu: 28. Rio de Žaneiro.). Odluka kojom se donosi Zakon o građevinskom zemljištu Federacije BiH (″Sl.0 57.1988. SFRJ” 33/87. Pravilnik o higijenskoj ispravnosti vode za piće (Sl list R BiH 2/92.13/94. (stupila na snagu: 19. Beč. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 37 .0 63.0 60. Odluke o proglašenju nacionalnim spomenikom (“Sl. Sl. o dugoročnom finansiranju programa saradnje za praćenje i procjene prekograničnog prenosa zagađujućih tvari u vazduhu na velike daljine u Evropi.) (Sl. Pravilnik o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju oklinsku dozvolu (″Sl. međudržavnim vodama i vodama obalnog mora Jugoslavije (“Sl list SFRJ” 8/78).list R BH 13/94.0 55. Uputstvo o utvrđivanju dozvoljenih količina štetnih i opasnih materija u zemljištu i metode njihovog ispitivanja (″Sl.0 Konvencija o prekograničnim uticajima industrijskih nesreća.list R BH 13/94. 5. 2.1986. načinu i opsegu mjerenja i ispitivanja iskorištene vode. Odluka o granicama glavnih slivnih područja (″Sl. Odluke o nacionalnim spomenicima (“Sl. Odluka o maksimalno dopuštenim koncentracijama radionuklida i opasnih materija u međurepubičkim vodotocima.01. Pravilnik o uvjetima i kriterijima koje moraju ispunjavati nosioci izrade Studije uticaja na okoliš i visini naknade i ostalih troškova nastalih u postupku procjene uticaja na okoliš (″Sl. 1992. novine FBiH″ 37/98). Helsinki.0 65. ispravka 35/01. 1984.list SFRJ″ 8/78). 36/00. (stupila na snagu: 21.0 Međunarodni ugovori i konvencije kojima je BiH pristupila: 1.0 66.list SFRJ MU 1/90).0 54.

1989. 1996.03.2003.list R BH-Posebno izdanje-Međunarodni ugovori 6/96). 18. god. Beč. glasnik BiH .0 Odluka o davanju saglasnosti za ratifikaciju Okvirnog sporazuma o slivu rijeke Save (Sl. 21.)(Sl. Sl.02. godine.list SFRJ MU 1/90).Međunarodni ugovori.).0 Odluka o ratifikaciji Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promjeni klime (Sl.2003 – dodatak). br. Glasnik BiH dodatak Međunarodni ugovori 10/03.0 Odluka o ratifikaciji Konvencije o biološkoj raznolikosti. Glasnik BiH.1993. (Sl.0 Međunarodna konvencija o zaštiti biljaka.1986. juni 1992. glasnikBiH.0 Dopuna Bazelske konvencija o nadzoru prekograničnog prometa opasnog otpada injegovom odlaganju.02.1983.list R BH 13/94.04. 5. Rio de Janeiro.list R BH 13/94. London. glasnik BH 31/00). 23. 8/03. 1973. Stupio na snagu 1978.1987.0 Konvencija o biološkoj raznovrsnosti. Glasnik BiH).1976.2002. godine (Sl. Ženeva.0 Protokol o posebno zaštićenim područjima i biološkoj raznovrsnosti Mediterana. 01/05) 11.0 Konvencija o zaštiti Sredozemnog mora od zagađivanja.0 Ugovor između Vlade Republike Hrvatske i Vlade Bosne i Hercegovine o uređenju vodogospodarskih odnosa (Sl.list R BH 13/94. 17.). (stupila na snagu: 02. Rio de Janeiro. 15. (stupila na snagu: 26. broj 13 od 31. (stupila na snagu: 29. 12. Atina.godine (Sl. (stupila na snagu: 03. 7. (stupio na snagu: 17. (stupila na snagu: 26.06. 24.). Barcelona. (Sl.) (Sl.) (stupio na snagu: 23.2003.) (Sl. 22. 1982. 12/77). 1980.) (Sl.Standardi iz oblasti vazduha . (stupila na snagu: 05. 30. 16. Standardi .12. Modifikovan u Sirakuzi (Italija) 1996. Monako. od 16.). (stari naziv Protokol o posebno zaštićenim područjima Sredozemnog mora.10.0 Konvencija o saradnji na zaštiti i održivoj upotrebi rijeke Dunav (Konvencija o zaštiti rijeke Dunav). 1986.glasnik BH 31/00).1952.0 Odluka o davanju saglasnosti za ratifikaciju Međunarodne konvencije o zaštiti bilja (Sl.1992.Standardi iz oblasti zemljišta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 38 . 8.07. Beč. 21. 13. Sofija 1994. Sl.09.10. Sl.). (stupila na snagu: 27. 1954. Glasnik BiH dodatak Međunarodni ugovori 10/03.list SFRJ MU 2/85).0 Odluka o ratifikaciji Konvencije o kontroli prekograničnog prometa opasnog otpada i njegovom odlaganju (Sl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. Bazel.1983.list R BH 13/94.3.Standadi iz oblasti upravljanja zaštite životne sredine.usvojena 26.05. Sl. 19.0 Međunarodna konvencija o sprečavanju zagađivanja mora naftom. 21. .list R BH 13/94.) (Sl. 53/74). 9..0 Konvencija o ranom obavještavanju o nuklearnim nesrećama.07.1958.1986.list R BH 13/94. 14.Standardi iz oblasti voda .0 Protokol o zaštiti Mediterana od zagađivanja sa kopna.0 Bazelska konvencija o nadzoru prekograničnog prometa opasnog otpada i njegovom odlaganju. list SFRJ-Međunarodni ugovori. Brisel. 12.list SFRJ MU 4/91).06.list SFRJ MU 9/85). 22.0 Međunarodna konvencija o zaštiti od zagađivanja sa brodova.list SFRJ MU 15/89).0 Odluka o ratifikaciji Međunarodne konvencije o zaštiti bilja (Sl. 19/00).1986. 10.0 Konvencija o pomoći u slučaju nuklearne nesreće ili radiološke katastrofe.list SFRJ MU 60/73. London. Sl.07. 20. Rim. Sl. 1951.) (Sl. 1992. 1997.

19/04)). njihove ciljeve i vezu sa samim procesom planiranja i projektovanja. D. br. The World Bank Washington. i problematiku zagađenja voda. koji karakterišu izgradnju jednog autoputa. korišćeni su i tehnički dokumenti Svjetske Banke. Posebno su korišćene smjernice koje pokrivaju opštu problematiku. Novine Federacije BiH”. Richtlinien für den Lärmschutz an Strassen (RLS-90). problematiku aerozagađenja. U sklopu prethodnih aktivnosti a prema zahtjevima regulative Bosne i Hercegivine analize uticaja na životnu sredinu se kod ovakvih projekata vrši u dve etape i to: izrada Prethodna procjena uticaja na okolinu koju vrši resorno ministarstvo na osnovu dokumentacije za prethodnu procjenu i Izdavanje okolinske dozvole od strane resornog ministarstva na osnovu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 39 . Mjerkblatt über Luftverunrei-nigungen an Strassen (MLus-92).C.Okvirna direktiva o vodama (The Water framework directive 2000/60/EC of 23 October 2000 concerning water resources management) .3. Takođe. Richtlinien für Bautechnische Massnamjen an Strassen in Wassergenjinnungsgebieten.376: Roads and the Enviroment. tačnije: „The World Bank technical paper No.EU Habitat directive 92/43/EEC . Mjerkblatt zur Umnjeltverträglichkeitsstudie in der Strassenplanung.Direktiva o urbanim otpadnim vodama (The Urban waste water treatment directive 91/271/EEC of 21 May 1991 concerning discharges of municipal and some industrial waste waters) .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Direktive EU .Direktiva o vodama za uzgoj ribe (The Fish Water Directive 78/659/EEC) .(Revised Bathing Water Directive 2006/7/EC) Uvažavajući činjenicu da veliki dio specifičnih odnosa u domenu životne sredine. i posebno problematiku buke.(The Drinking water directive 98/83/EC of 3 November 1998 concerning potable water quality) . A Handbook”.Direktiva o vodama za kupanje . Osnovni cilj se sastoji prije svega u pokušaju da se opšta metodologija prilagodi specifičnostima predmetne saobraćajnice i metodološkim koracima izrade planske i projektne dokumentacije. postoji niz činjenica koje zahtjevaju da detaljnije analiziramo primjenjenu metodologiju istraživanja obraćajući posebno pažnju na hijerarhiski uređene korake. Metodologija izrade SUO Bez obzira na već istaknute osnovne stavove vezane za problematiku zaštite životne sredine i određene karakteristike metodoloških koraka primjenjenih u procesu procjene uticaja za potrebe ovog studijskog istraživanja. nije obrađen u sklopu postojeće regulative za potrebe ovog rada je korišćena i regulativa i smjernice drugih zemalja koje su široko verifikovane u međunarodnoj javnosti. Ova analiza je neophodna da bi se mogla napraviti potrebna upoređenja sa primjenjenom metodologijom korišćenom za potrebe ovog studijskog istraživanja i metodološkim osnovama koje su zakonski proklamovane u sklopu opšte zakonske regulative koja pokriva ovu problematiku (Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl.Direktiva o vodi za piće . 2.

Sarajevo.Banja Luka. 2. Hijerarhijska uređenost metodoloških koraka predstavlja polazni uslov za ispravan metodološki pristup omogućavajući prvenstveno poštovanje utvrđenog redoslijeda poteza i stvaranje osnove za donošenje odluka. Ovaj kontekst podrazumijeva proces prostornog planiranja u kome su integrisani specifični planerski postupci karakteristični za put. godine od strane konsultanta: IPSA .3. nivo detaljnosti postojećih i proizvedenih informacija kao i elemente eventualno korišćenog analitičkog aparata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Projektnog zadatka Ministarstva i Studije uticaja na okolinu urađene na osnovu Projektnog zadatka. Pri tome je bitno naglasiti da taj redoslijed nije proizvoljan već striktno prati logiku jednih i drugih analiza kao i međusobne sprege. hijerarhijske uređenosti i sukcesivne razmene informacija. Zagreb. Druga važna činjenica se odnosi na višedimenzionalno usklađivanje ovih podataka kako za potrebe samih procesa tako i za potrebe stvaranja jedinstvenih informacionih osnova od šireg značaja. sa jasno definisanim koracima za analizu problematike životne sredne. Institut za hidrotehniku .d. Dokumentacijom za Studiju utjecaja na okoliš sagledano je područje istraživanja koje obuhvata trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize u prethodnoj fazi projektovanja. Izrada Prethodne procjene uticaja na okolinu urađena je u toku 2005. Imajući u vidu globalni karakter problematike zaštite životne sredine osnovni metodološki koraci se definišu u širem kontekstu. Potreba za jedinstvenim redoslijedom razmene podataka između ovih procesa uslovljena je činjenicom da rezultati jednog procesa predstavljaju ulazne podatke drugog i obrnuto. Značaj principa kompatibilnosti procesa projektovanja puteva i procjene uticaja na životnu sredinu vezan je prvenstveno za ostvarivanje mogućnosti da se rezultati jednog i drugog mogu uopšte međusobno koristiti i drugo. Na osnovu iznetih činjenica nedvosmisleno je jasno da mora postojati jedinstvena metodološka osnova. usklađenosti nivoa analize. obzirom na njegove funkcionalne zahtjeve i specifične posljedice.1 Opšta metodologija Da bi prethodni ciljevi bili ispunjeni proces projektovanja puteva i proces procjene uticaja na životnu sredinu moraju biti dva komparativna procesa usaglašena na svim nivoima sa jasnom hijerarhijskom strukturom i utvrđenim redoslijedom međusobne razmene podataka. Urbanistički zavod Republike Srpske a. Svi izvedeni zaključci iz prethodne faze predstavljaju obavezu i polaznu osnovu svakog narednog koraka. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 40 . da se kao informacije mogu upotrebiti u širim domenima jedne i druge oblasti. Dvokut – Ecro. i dostavljena na mišljene svim relevantnim subjektima. Prethodne procjene uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša. Potreba za usklađivanjem nivoa analize predstavlja takođe značajnu činjenicu obzirom na širinu pristupa. Potreba za jedinstvenim metodološkim koracima istraživanja problematike životne sredine potiče od neophodnosti ispunjenja osnovnih principa kompatibilnosti.Sarajevo. . Sam proces projektovanja mora biti definisan kroz već uobičajene metodološke korake kojima su pridodati i koraci izrade investicione dokumentacije. Sve analize i zaključci moraju biti na istom nivou detaljnosti jer su jedino takvi mjerodavni za donošenje dokumentovanih odluka i mogu predstavljati polaznu osnovu za dalje korake.

Posebna pažnja u okviru ove procedure mora biti posvećena analitičkom aparatu s obzirom da vrijednosti dobijenih pokazatelja najčešće služe kao ulazni podatak za definisanje potrebnih mjera zaštite. Dinamika izrade mora biti usklađena sa dinamikom izrade otale projektne dokumentacije. Iz osnovne matrice uticaja detaljno se analiziraju oni za koje je dokazano da u konkretnim prostornim uslovima određuju međusobni odnos predmetne saobraćajnice i životne sredine. po svojoj hijerarhijskoj uređenosti i sadržaju.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U smislu navedenih činjenica Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja ključni korak u pozitivnom pristupu problematici životne sredine. U smislu opštih metodoloških načela definisane su prvenstveno osnove za istraživanje kroz polazne programske elemente. predstavlja kvantifikovanje i vrednovanje postojećeg stanja koje prije svega obuhvata analizu osnovnih ekoloških potencijala kao i definisanje stepena njihove zaštite. jasno je da se na ovom nivou pružaju i jedine suštinske šanse za zaštitu životne sredine.2 Primjenjena metodologija Specifičnosti konkretnih uslova koji se odnose na ovo istraživanje ogledaju se u činjenicama da se istraživanje radi u fazi izrade projekta pa je. projektne podloge i informativnu osnovu. Smisao ove dokumentacije je da služi kao sredstvo šire komunikacije između svih zainteresovanih subjekata. Rezultat ovih istraživanja mora biti potvrda o postojanju ili nepostojanju bilo kakvog ekološkog rizika kod izgradnje i eksploatacije planiranog puta. Specifičnosti konkretnog projekta kao i specifičnosti postojećeg stanja životne sredine na konkretnoj lokaciji uslovili su da se primjenjena metodologija u određenoj mjeri modifikuje uz nastojanje da se. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 41 . važeće zakonske odredbe. studija uticaja izgradnje saobraćajnice na životnu sredinu mogla biti urađena kao detaljna analitička kvantifikacija budući da za osnovu procjene uticaja služi potpuno prostorno definisan položaj autoput u Korioru Vc sa svim svojim karakteristikama. Istaknuti metodološki koraci istraživanja problematike životne sredine predstavljaju u fazi izrade Studije uticaja. Dio najšire prostorne analize koji se radi u početnim koracima mora prethoditi radu na projektu. Sa stanovišta globalnih zahtjeva jasno je da definisane i prihvatljive granične vrijednosti predstavljaju samo odraz trenutnih saznanja o čemu je potrebno posebno voditi računa. Obzirom da je kroz analizu postojećeg stanja ustanovljeno da postoje određeni problemi vezani za moguće uticaje drugi dio istraživanja urađen je kao njihova detaljna kvantifikacija. Kako je suština odgovarajuće projektantske faze izbor optimalnih projektantsikh rješenja. verifikovan način dolaženja do dokumentovanih podataka i stvaranja osnova za definisanje optimalnih rješenja. Bitan dio istraživanja.3. Informativna osnova ove studije je podloga razmjere 1:25000. prema usvojenoj metodologiji. karakteristike samog objekta. 2. Budući da se radi o prostornom razmeštaju potencijalnih zagađivača od posebnog je značaja da se sistematski definišu svi uticajni kriterijumi i izvrši njihova kvantifikacija kroz odgovarajuće indikatore. s obzirom na navedene činjenica. očuva hijerarhijska usklađenost pojedinih koraka. planske dokumente. koliko je to moguće. Neophodnost ovih istraživanja proistekla je iz činjenice da za prostor koji je predmet ove studije nisu postojale detljane analize koje su rađene za potrebe koncipiranja osnovne mreže. Specifičnosti konkretnog projekta kao i specifičnosti postojećeg stanja životne sredine duž predmetnog koridora uslovili su da primjenjena metodologija u svim svojim suštinskim karakteristikama odgovara svim prethodno definisanim opštim metodološkim načelima.

kao i da su određeni metodološki koraci posebno analitički obogaćeni uzimajući prije svega u obzir specifičnost objekta kao i najnovija saznanja iz ovog domena u oblasti putnog inženjerstva. br. 2. 33/03). Studija o utjecaju na okoliš izgradnje i eksploatacije Autoputa treba da sadrži: 3. 3.Opis fizičkih karakteristika cijelog projekta i uslove upotrebe zemljišta u toku izgradnje i eksploatacije autoputa.2. Zakona o zaštiti okoliša („Službene novine Federacije BiH”.3. Zakona o upravnom postupku („Službene novine Federacije BiH”. 3. 3. za trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize.3.2005. 3. 3. Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl. 2/98). ovog rješenja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 42 . 3.4.04. Novine Federacije BiH”. za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš.3. Na osnovu svih prethodnih stavova evidentno je da su kroz ovo studijsko istraživanje obuhvaćene sve pretpostavke koje podrazumijeva zakonska regulativa a koje su propisane kroz sadržaj akata koji tertiraju problematiku zaštite životne sredine. čl. 3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na osnovu verifikovanih pokazatelja pojedinih kriterijuma istraživane su mogućnosti zaštite životne sredine i predložene odgovarajuće mjere za koje postoji opravdanost u smislu racionalnog smanjenja negativnih uticaja. Projektni zadatak Izrada Studije uticaja na životnu sredinu izvorno je definisana zakonskom regulativom u domenu zaštite životne sredine a za konkretnu dionicu autoputa na koridoru Vc.Doboj Jug (Karuše). Na bazi svih definisanih kriterijuma i njihovih pokazatelja na kraju je izvršeno vrednovanje uticaja i predložene mjere zaštite životne sredine. 3. 3. Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine je dužno da ovom federalnom ministarstvu dostavi Studiju o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. S toga se u sljedećem navodi kompletno Rješenje kao osnova za izradu dokumentacije. Opis predloženog projekta Opis okoliša koji bi mogao biti ugrožen projektom Opis mogućih značajnih utjecaja projekta na okoliš Opis mjera za ublažavanje negativnih efekata Nacrt osnovnih alternativa Netehnički rezime Naznake poteškoća Opis predloženog projekta uključuje: .godine a na osnovu čl. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine.1. 58. 2. br.6. LOT 1 od Svilaja do Karuša elementima Rješenja izdatog od strane nadležnog ministrastva i kao takvo predstavlja obavezu za konsultanta. br. Studija o utjecaju na okoliš treba da uzme u obzir rezultate Prethodne procjene uticaja na okoliš navedene pod tačkom 6. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša.5. br. 19/04) i člana 200. 0329-1017/05 od 20.7. dionica LOT1: Svilaj . i 59. a radi vođenja daljeg postupka procjene utjecaja na okoliš. i 4. d o n o s i: R J E Š E NJ E O I Z R A D I S T U D I J E O U T J E C A J U N A O K O L I Š 1.1.

Nacrt osnovnih alternativa i opis razloga zbog kojih je izabrana predložena alternativa. uzimajući u obzir utjecaje na okoliš. zraka i zemljišta. nedostatka znanja ili nedostatka materijalnih i finansijskih sredstava.Utjecaj na floru.7.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Opis osnovnih karakteristika proizvodnog procesa. faunu. Opis treba da sadrži direktne utjecaje i bilo kakve indirektne. Opis mjera za ublažavanje negativnih efekata sadrži mjere za sprječavanje. zemljištu. toplota. treba da sadrži: . . vodi. vibracije.Utjecaj na klimatske faktore. . zrak.Postojeća materijalna dobra. Mjere vezane za uslove rada u vanrednim uslovima. zemljište.5.Podatke o stanovništvu.Utjecaj na pejzaž. priroda i količina materijala koji se koriste.6. Opis okoliša koji bi mogao biti ugrožen projektom treba da sadrži: . svijetlo. .) koji su rezultat predviđene izgradnje i eksploatacije autoputa.4.Utjecaj na stanovništvo.Specifični utjecaji projekta na okoliš utvrđeni prethodnom procjenom utjecaja na okoliš. 3. 4. zraku. 3. 3. sekundarne.Utjecaj na materijalna dobra. dionica LOT1 . Netehnički rezime sadrži kratak rezime informacija datih u Studiji o utjecaju na okoliš. .Podatke o flori. upotrebe prirodnih resursa. 3. koji su posljedica postojanja datog projekta. . uključujujući kulturno-historijsko i arheološko nasljeđe. Rezultati Prethodne procjene utjecaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. radijacija. . emisije zagađujućih materija i stvaranja i uklanjanja otpada. Naznaka poteškoća kod izrade Studije o utjecaju na okoliš sa kojima se predlagač suočio zbog tehničkih nedostataka. .Opis metoda koje je predlagač predvidio za procjenu utjecaja na okoliš. vodu. .3. očekivanog otpada i emisija (zagađivanje vode. . i sl. Sistem monitoringa uz određivanje metodologije i učestalosti mjerenja.Klimatske karakteristike područja. .Opis pejzaža. izbjegavajući tehničke izraze.2. 5. buka. detaljne podatke i naučna objašnjenja. koje treba uzeti u obzir pri izradi Studije o utjecaju na okoliš su: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 43 . srednje i dugotrajne.Međuodnos gore navedenih faktora. . stalne i privremene. 6. 3. po tipu i količini. uključujući kulturno-historijsko i arheološko nasljeđe. kratkotrajne. kumulativne. smanjenje ili ublažavanje bilo kojeg nepovoljnog utjecaja na okoliš. 3. . Procjena. pozitivne i negativne utjecaje projekta.dio koji se nalazi na teritoriji Federacije BiH.Specifične elemente utvrđene prethodnom procjenom utjecaja na okoliš. Opis mogućih značajnih utjecaja projekta na okoliš. fauni.

javnih preduzeća. vodoprivrede i šumarstva: Dodatno obraditi uticaj na postojeća i planirana izvorišta vode za piće. odnosno kulturno-historijske i prirodne baštine. Smatraju da treba naglasiti moguće konflikte sa dalekovodima i drugim infrastrukturnim objektima (osnova za detaljnije razmatranje i usaglašavanje od strane službi JP Elektroprivreda BiH) - Studija uticaja na okolinu – Lot 1 44 . Za sve objekte na autoputu treba riješiti pitanja prikupljanja i prečišćavanja otpadnih voda. nevladinih organizacija: Federalno ministarstvo poljoprivrede. te poduzeti mjere za sprječavanje takvih utjecaja. ne miješati ih sa onečišćenim vodama sa autoputa koje se moraju prečišćavati. te sugerišu da se u fazi izrade Studije utjecaja na okoliš definiše usaglašen pristup i insistira na odgovarajućoj razini obrade relevantnih podataka za svaku dionicu. Preventivno riješiti problem incidentnih situacija i predvidjeti mjere za eliminaciju ili svođenje na minimum štetnih uticaja od takvih situacija. Utvrditi moguće uticaje objekata autoputa na režim tečenja podzemnih voda na osnovu hidrogeoloških i drugih ispitivanja. crvenom i smeđom bojom. usmjeriti na trase označene zelenom. Ocjenjuju važnim elaboriranje mogućih konfliktnih situacija zbog prelaska trase preko zaštićenih područja. Oborinske vode sa prostora van pojasa autoputa. Općinsko vijeće 1998. objasnili su da četiri varijante: zelena. crvena i smeđa ne odgovaraju njihovoj općini jer je u tom području izgrađeno novo naselje (naznačeno na karti u prilogu). jer se u protivnom poplavama može ugroziti okolni teren. preko rijeke Usore. ne posjeduje prostorno plansku dokumentaciju zbog nedostatka sredstava za njenu izradu. kao novoformirana općina nastala od MZ Matuzići i MZ Mravići. usljed činjenice da Općina Doboj jug. te je nisu mogli ni štititi. godine. ljubičasta. kao i njihovog uvođenja u recipijent nakon prečišćavanja. Predvidjeti i uspostaviti monitoring površinskih i podzemnih voda radi praćenja uticaja autoputa na iste i poduzimanja preventivnih mjera ako budu potrebne. u tom smislu tražiti mišljenje općina Odžak i Doboj jug. treba prihvatiti i odvesti posebnim objektima (kanalima). nisu poznavali trasu autoputa na koridoru Vc. Vezano za trasu autoputa na dionici LOT 1. a koje gravitiraju autoputu. Mostovi preko vodotokova i propusti moraju imati potrebne gabarite koji neće imati utjecaja na režim tečenja velikih voda. ili devastacije istih.1. Osigurati potrebne mjere da se izgradnjom autoputa ne naruši slobodno površinsko oticanje voda. prijedlozi i sugestije organa uprave. Prihvatljivom smatraju varijantu označenu sivom bojim s tim što se ista može u pravcu Doboja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. te da od Opštine Doboj nisu preuzeli nikakvu prostorno plansku dokumentaciju a katastarsku dokumentaciju su uz pomoć OHR-a dobili tek u julu 2000. - Općina Doboj jug Navode da. - JP Elektroprivreda BiH Dali zbirni komentar na dokumentaciju za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš za sva četiri LOT-a. godine usvojilo Odluku o utvrđivanju namjene površina i uslovima građenja na teritoriji Općine Doboj jug koja će se primjenjivati do donošenja prostornog odnosno urbanističkog plana. Primjedbe. ljubičastom.

Cijene da sve dionice zaslužuju odgovarajuću pažnju. redovno izvještavati o stanju okoliša javnost i nadležne organe. primjer deponije. Smatraju da je u okviru programa praćenja stanja okoliša u fazi izgradnje i eksploatacije autoputa potrebno oformiti informatički centar zaštite okoliša koji bi imao sljedeće zadatke: objediniti sve mjere zaštite okoliša i programe praćenja.05. postoji li način da se od investitora zatraži da zasadi drveće oko autoputa? Da li će se ona količina šume koja se uništi nadoknaditi? Da li su projekti koji se realiziraju iz drugih izvora.2. Podržavaju sugestiju autora prethodne procjene da se u fazi izgradnje autoputa angažiraju okolišni eksperti koji bi nadgledali način izvođenja radova. i autoput imati međusobnog uticaja? Gdje će se otklanjati otpadne vode? Nekada se raspravljalo o projektu vodosnadbjevanja ovog dijela Sjeveroistočne Bosne zajedničkim vodovodom./ Da li je država odredila osnovne postavke kako će se nadoknađivati zemljište i privatno vlasništvo? Na dijelu trase gdje autoput prelazi rijeku Usoru nalazi se 5-6 bunara koji su u javnoj upotrebi? Koliko će oni biti onečišćeni i hoće li se rijeka Usora štititi? Kakva će biti zaštita od aerozagađenja? U kojem dijelu trase (odabrane) će postojati najveće aerozagađenje? Da li će se predvidjeti zaštita od buke? Kako će se osigurati da se sve te zaštite ispoštuju i postave? S obzirom na zagađenje zraka i šume. približava selu i na taj način presjeca najplodnije zemljište MZ Potočani i dijeli ga na dva dijela? Predlaže se pomijeranje trase za oko 300m (od kanala) čime bi trasa išla katastarskom granicom Potočani – Odžak.05.05. Usora / 07.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija JP Bosanskohercegovačke šume Obavještavaju da aktivnosti u okviru procjene utjecaja na okoliš nisu u nadležnosti njihovog preduzeća te da su dobivene materijale proslijedili Kantonalnom šumskoprivrednom društvu «Sarajevo Šume» doo. COOR Smatraju da su autori detaljno sagledali sve relevantne parametre u domenu zaštite okoliša./ Kakvo će biti rješenje zaštite od saobraćajne buke? Hoće li je vjetar rušiti (zaštitu)? Studija uticaja na okolinu – Lot 1 45 .06. usklađeni sa ovim projektom? Da li će deponija. Primjedbe. dnevno unositi podatke dobivene mjerenjima i analizama. Odžak – Srnava. FONDEKO Procjenjuju da blagovremeno uključivanje javnosti u ovako velike i odgovorne projekte ima puno opravdanje i da će izvjesno dati pozitivne rezultate. koja se radi. koje treba uzeti u obzir u Studiji o uticaju na okoliš: 6. sugestije i prijedlozi sa javnih rasprava. izdvajaju dionicu LOT3 kao posebno značajnu te se ostatak komentara odnosi na tu dionicu. Da li je taj projekat još uvijek aktuelan i da li je u saglasnosti sa projektom autoputa? Doboj Jug / 07.06.06. ipak. Odžak / 06./ Iz kojih se razloga dionica Potočani – Odžak. kroz najneplodnije zemljište.

Uz zahtjev je priložena dokumentacija za prethodnu procjenu uticaja na okoliš.gov. energetike i prostornog uređenja Posavskog kantona Ministarstvo poljoprivrede. Urbanistički zavod Republike Srpske a. obavezna procjena uticaja na okoliš. te dostavljena na mišljene sljedećim subjektima: Federalni. 19/04). Ministarstvo poljoprivrede. 3. Uzeti u obzir Studiju uređenja korita rijeke Usore.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - - - - Koja je. za dionicu magistralnog puta M4 Doboj-Teslić. Zagreb. Tu su izvorišta u blizini rijeke Bosne za naselje Matuzići. Potrebno je riješiti pitanje zaštite od plavljenja. nalazi na listi onih za koje je. 36. ublažiti aerozagađenje? Da li su predviđeni karantini za stoku? Da li će izgradnja autoputa donijeti zapošljavanje? Dolina rijeke Bosne opterećena je pojavom magli. U sklopu procedure prethodne procjene uticaja na okoliš. Institut za hidrotehniku . Imati u vidu da je industrijska zona uz Usoru i da se tu nalazi novo naselje te da bi stanovnicima tog dijela više odgovarala varijanta gdje ima manje objekata. Da li je napravljena studija o uticaju dominantnih vjetrova? Postoje li neki dominatni vjetrovi koji će. sa Zahtjevom za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Dvokut – Ecro. a saglasno čl. vodoprivrede i šumarstva Federacije BiH Ministarstvo prometa i komunikacija Federacije BiH Federalna direkcija cesta Ministarstvo industrije. dokumentacija za prethodnu procjenu uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša (http://www. koja zahvata tri općine: Tešanj. prije izdavanja okolinske dozvole. dozvoljena udaljenost stambenih objekata od autoputa? Kakav će biti kvalitet života u kućama uz autoput koje ostaju (ne ruše se)? Koje su tačke penjanja na autoput i silazne tačke? Da li će se raditi otvaranje pozajmišta.d. Zbog toga će vjerovatno biti postavljena i ulična rasvjeta na autoputu. na osnovu čl. koja ima za cilj smanjenje frekvencije saobraćaja u ovoj zoni koja je napadnuta gradnjom. 4.Sarajevo. a koju su pripremili konsultanti: IPSA .Banja Luka. Uzeti u obzir «ideju» izgradnje zaobilaznice na Karušama uz rijeku Usoru. vodoprivrede i šumarstva Posavskog kantona Ministarstvo prometa i veza Posavskog kantona Studija uticaja na okolinu – Lot 1 46 . projekat se. gdje i na kojem prostoru?! Posebnu pažnju obratiti na zaštitu izvorišta za vodosnabdjevanje. kakav će uticaj ta rasvjeta imati na živi svijet? OBRAZLOŽENJE Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. da izgradnja autoputa za ovu općinu ne bude dodatni problem. Zakona o zaštiti okoliša. izvorište koje pripada općini Tešanj u Kraševu. 6. obratilo se ovom federalnom ministarstvu. Studija utjecaja na okoliš treba da se fokusira na trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize.Sarajevo. kantonalni i općinski organi uprave: 1. 2. Usoru i Doboj-jug a koju je na inicijativu JP za “Vodno podučje slivova rijeke Save” radio Institut za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Sarajevu. koliko toliko. Novine Federacije BiH”. Dokumentacija za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš odnosi se na područje istraživanja koje obuhvata sve analizirane varijante trase. 3. . Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu (“Sl. 5. koje pripada općini Doboj-jug i dva naselja Luke.fmpuio. po zakonu. i 4. izvorište koje obezbjeđuje napajanje građana Mravića. br. Obzirom da se radi o izgradnji autoputa.ba/). dionica LOT 1: Svilaj – Doboj Jug (Karuše).

o. dana 06. 6. Centar za okolišno održivi razvoj – COOR. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 47 . Ministarstvo za prostorno uređenje.2005. 8. 7. Javne rasprave su imale sljedeći dnevni red: 1. 4. promet i komunikacije i zaštitu okoline Zeničkodobojskog kantona 9. organizovalo je javne rasprave o prethodnoj procjeni uticaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. godine. Odžak Centar za građansku saradnju i aktivnost. u Kino dvorani Centra za kulturu . Općina Odžak 8. vodoprivrede i šumarstva..06. Općina Usora 11.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 7.predstavnik Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša 2. JP Elektroprivreda BiH JP Elektropriveda HZ Herceg Bosne JP za «Vodno područje slivova rijeke Save» JP BH Telecom Hrvatske telekomunikacije d. Dokumentacija za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš bila je dostupna na uvid u općinama Odžak. Mostar JP Bosanskohercegovačke šume JP Šume HZ Herceg-Bosne Željeznice Federacije BiH Nevladine organizacije: 1. prostorijama Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša.Odžak. u prostorijama Općine. 2.05. 3. dana 07. Regionalni centar za okoliš za centralnu i istočnu Evropu – REC BiH Centar za okolišno održivi razvoj . dana 26. godine. Odžak.06. 7. u saradnji sa Ministarstvom komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. JP Bosanskohercegovačke šume. Općina Doboj Jug Javna preduzeća: 1. 2. Doboj jug i Usora. Fondeko. Prezentacija zakonskog osnova za Procjenu utjecaja na okoliš .06.COOR FONDEKO EKO MREŽA BIH Lovačko društvo «Fazan. Doboj jug. godine. Javne rasprave su održane u sljedećim općinama: 1. 4. Ministarstvo poljoprivrede. odgovori. Poziv na javne rasprave objavljen je u dnevnim listovima Dnevni avaz i Oslobođenje. vodoprivrede i šumarstva Zeničko-dobojskog kantona 10. Diskusija.o. JP Elektroprivreda BiH. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša.05. 3. na web stranici Ministarstva te u prostorijama Ministarstva komunikacija i prometa BiH. 5. 6.dio koji se nalazi na teritoriji Federacije BiH.2005. Općina Doboj-jug. te oglašen na vidnim mjestima u pomenutim općinama.2005. Odžak Ekološki pokret “ZELENI” Zenica Od navedenih subjekata svoje mišljenje su dostavili: Federalno ministarstvo poljoprivrede. u Doboju jug 47 a u Usori 22. 2. Usora. 5. u prostorijama Općine. 3. dionica LOT 1: Svilaj – Doboj jug (Karuše) . dana 07. Prezentacija dokumentacije za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš – predstavnik investitora i konsultanta 3. pojašnjenja Raspravama je prisustvovalo: u Odžaku 46 učesnika.

d o n o s i: D O P U N S K O R J E Š E NJ E O IZRADI STUDIJE O UTJECAJU NA OKOLIŠ Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine je dužno da ovom federalnom ministarstvu. Zakona o upravnom postupku.2005.godine. br. Zakona o upravnom postupku (¨Službene novine Federacije BiH¨.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Rezultati pristiglih mišljenja. doneseno je rješenje kao u dispozitivu. br. dostavi posebno poglavlje sa podacima o mogućim utjecajima na okoliš susjedne države . rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. 63. sa podacima o mogućim utjecajima na okoliš susjedne države. izrada istog nalaže se ovim Dopunskim rješenjem. nije obuhvaćeno gore navedeno poglavlje. Zakona o zaštiti okoliša (¨Službene novine Federacije BiH¨. U Rješenju. broj UPI/03/02-23-4-46/05 od 20.godine a na osnovu čl. Imajući u vidu navedeno. su sumirani i čine sastavni dio sadržaja Rješenja o izradi Studije o utjecaju na okoliš. kojim se nalaže sadržaj Studije utjecaja na okoliš.07. za trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. dionica LOT1: Svilaj . Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš donijelo je Rješenje. br. 63. u okviru Studije o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Na osnovu čl.Doboj Jug (Karuše). a u skladu sa čl. za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš.04.Doboj Jug (Karuše). o izradi Studije o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. 33/03) i člana 214.2005. 214.Republike Hrvatske. koji se odnose na zaštitu okoliša. 0329-1017/05 od 20. primjedbi i sugestija i rezultati javne rasprave. Zakona o zaštiti okoliša. dionica LOT1: Svilaj . 2/98). OBRAZLOŽENJE Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 48 .

Tako su između ostalih putnih pravaca (Banja Luka-Gradiška.željeznička pruga Šamac .Sarajevo . Kroz BiH. koji preko luke Ploče ima izlaz na Jadransko more. . koja predstavlja zemlje Evropske Unije i Međunarodne organizacije u pitanjima razvoja infrastrukture u Evropi. odnosno autoputeva i brzih puteva. Sedamdesetih godina 20.Mostar . a posebno luku Ploče sa koridorom X na potezu Zagreb-Beograd i završava u čvorištu u Budimpešti.Mostar . Sa planiranim povećanjem kapaciteta luke Ploče. održanoj u Helsinkiju 1997. a za Bosnu i Hercegovinu koridor ima potencijal da poveća trgovinu sa susjednim zemljama i Centralnom Evropom. dok se na sjeveru spaja u Budimpešti. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. najpovoljnijim prirodnin uslovima. godine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3. trasa koridora Vc dužine oko 330 km ide pravcem sjever-jug. također. Ovo posebno treba imati na umu u toku pripreme prefeasibility studije i Studije zaštite okoline.Doljani. sredinom zemlje. . usvojena je "Helsinška deklaracija" koja predviđa potrebu za još 10 dodatnih Panevropskih koridora.Doboj . U projekat je uključen i autoput Baltičko more-Jadransko more (Baltic-Adriatic) sa nazivom TEM. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridora kroz izgradnju autoputa punog profila. Koridor Vc spada u Pan-evropsku mrežu koridora koji povezuje srednji dio Jadranske obale. dolinama rijeka Bosne i Neretve. Stoga je Ministarstvo transporta i komunikacija BIH: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 49 . U skladu sa Panevropskim transportnim inicijativama.plovni putevi i pristaništa na rijekama Savi. Izbor pravca rute kroz BiH definisan je pod stavkom Vc Panevropskog koridora (Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče).Čapljina . koje su prihvaćene kao velika šansa Evrope i posebno BiH. . Sarajeva (BiH). te «Helsinškom deklaracijom».Čapljina . preko Osijeka (Hrvatska). Kao što je već rečeno. OPIS PREDLOŽENOG PROJEKTA 3. koridor ima potencijal da stvarno poboljša trgovačke veze za zemlje u regionu.E-put E-73 Šamac . u posljednje vrijeme u BiH je pojačana aktivnost na pripremi realizacije izgradnje saobraćajnica višeg ranga.aerodromi Sarajevo i Mostar. do luke Ploče (Hrvatska).Metković. Tuzla-Orašje i Jadransko-jonska autoputa) poduzete pripremne aktivnosti i za autoput na Koridoru Vc. koji raspolaže velikim turističkim mogućnostima. utvrđen je i usvojen pravac ovih 10 trans-evropskih koridora i njihovih ogranaka.Doboj . Tom deklaracijom. uključujući autoputeve. Transportni koridor Vc na potezu kroz BiH uključuje: . Vijeka UNDP iz Ženeve predložio je inicijativu i plan za poboljšanje mreže autoputeva u Evropi. da bi se zadovoljile potrebe stanovništva i privrede i uticalo na cjelokupni razvoj.Sarajevo . Sva studijska i projektna dokumentacija za autoput ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. Bosni i Neretvi.1 Svrha i cilj projekta Koridor Vc je uvršten u mrežu TEM transportne infrastrukture Jugoistočne Evrope i ide pravcem od Budimpešte (Mađarska). Na trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu.

Izrađena planerska i projektna dokumentacija treba završno da posluži kao osnova za podnošenje zahtjeva za izdavanje urbanističke saglasnosti za pojedine dionice trase autoputa. kroz BiH. zajedno sa koordinatama trase (03. godine). izgradio i koristio na ekonomičan način i to što je moguće prije. do 2010. godine. Izgradnjom autoputa ostvarit će se racionalno povezivanje bosansko-hercegovačkih prostora sa susjednim državama i regijama i postići stabilizirajući i razvojni efekti za zemlju. veliki interes za izgradnjom su izrazile i Mađarska i Hrvatska. razmatralo prijedlog Republike Hrvatske za utvrđivanje južne spojne tačke autoputa na koridoru Vc i utvrdilo da određivanje položaja ove tačke. U tom smislu je Savjet ministara BiH donio odluku o pristepenu izradi studijske i projektne dokumentacije na osnovu koje bi se definisala rješenja i stvorili uslovi za iznalaženje mogućnosti finansiranja izgradnje autoputa. Postoji politička spremnost da se pomogne razvitak zemlje tako što bi se projekat odobrio. gdje studija uticaja na okoliš predstavlja važan segment. 23. po osnovu dodjele koncesije na dijelu i trasi koja će biti definisana ugovorom” (Sl. Dakle. te status prema Svjetskoj banci i Međunarodnom monetarnom fondu i nemogućnost značajnijih zaduživanja ili izdvajanja sredstava iz budžeta odlučio da je jedan od primjerenih načina finansiranja izgradnje ovog autoputa koncesioni način. zbog nedovoljnog nivoa izrađene projektne dokumentacije i složenosti povezivanja sa Jadransko-jonskim autoputem. Očekuje se da izgradnja ovog autoputa bude ključni pokretač privrednih aktivnosti i da omogući uključenje BiH u glavne evropske saobraćajne tokove i globalni evropski ekonomski sistem. vršilo kontinuiranu razmjenu informacija i stavova sa predstavnicima Republike Hrvatske i Republike Mađarske u vezi priprema izgradnje autoputa na koridoru Vc. augusta 2003. septembar 2003. kao i pod kojim uslovima je projekat isplativ. zahtijeva detaljniju izradu projektne dokumentacije. Pored BiH. Nakon političkih odluka da se ubrzaju pripreme za izgradnju autoputa. kroz Bosnu i Hercegovinu. Cilj izrade cjelokupnog seta studijske i projektne dokumentacije. je da se odredi ekonomska opravdanost izgradnje pojedinih dijelova autoputa kao i autoputa u cjelini. autoput na koridoru Vc Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče. jedan je od najznačajnijih i najprioritetnijih projekata za BiH. glasnik BiH br. godine). potpisalo sporazum kojim se prihvata tačka graničnog prijelaza između Republike Hrvatske i BiH na rijeci Savi (Svilaj-Odžak) kao dio trase autoputa. pristupilo se izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase prema današnjim standardima istraživanja i projektovanja i prema standardima Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - - - - donijelo “Odluku o postojanju javnog interesa za izgradnju autoputa na koridoru Vc. Savjet ministara BiH je uzevši u obzir zaduženost zemlje. od 7. na nivou autoputeva. Sekundarni cilj je privlačenje stranih investicija. te da se na osnovu prefeasibilitv studije ispita interes za dodjelu koncesije za cijelu trasu autoputa kroz BiH raspisivanjem Međunarodnog konkurentskog natječaja. Poboljšanje uslova transporta će poboljšati kvalitet života što će se manifestovati kroz: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 50 . koje namjeravaju izgraditi dijelove ovog koridora na svom području. osiguralo potrebna sredstva za izradu planersko-studijske dokumentacije i drugih pripremnih aktivnosti za autoput na koridoru Vc. početak investicionog ciklusa otvaranjem građevinskih radova na više tačaka te omogućavanje razvoja pratećih aktivnosti uz trasu izgrađenog autoputa.

dok LOT 6 sadrži saobraćajnu. povećanje zaposlenosti. Nadalje. U okviru LOT5 izvršena je detaljna analiza i prognoza saobraćaja za predmetni autoput. smanjenje troškova prevoza robe i putnika. valorizaciju geosaobraćajnog položaja BiH. godini.Sarajevo jug i Sarajevo jug . i .LOT 1: DIONICA SVILAJ-DOBOJ JUG (KARUŠE) . Podaci o relevantnim saobraćajanim podacima priloženi su u narednoj tabeli. a uvažavajući sadašnju osnovu cestovnog saobraćaja u BiH. pre-feasibility i feasibility studiju za prostorni obuhvat LOT-a 1 i LOT-a 2. specifične cjeline. odnosno kako je već navedeno za dionicu LOT1 u okviru „Saobraćajne studije cestovnog koridora Vc” izrađene od strane IPSA 2005 godine. povećanje konkurentnosti privrede na gravitacionom području koridora. idejnih rješenja i idejnih projekata na pojedinim dionicama trase. izrada studijske i projektne dokumentacije autoputa kroz BiH se posmatra u šest funkcionalnih cjelina kroz šest Ugovora (šest Lot-ova).LOT 4: MOSTAR SJEVER-GRANICA JUG. studijska dokumentacija autoputa u koridoru Vc ima još dva LOT-a. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridoru kroz izgradnju autoputa punog profila.2% u 2042. 3. a za scenarij B stopa porasta saobraćaja iznosi od 5. Dakle.granica jug.8% u 2005. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. Obzirom da je potrebno imati prefeasibility studiju za cijelu trasu kroz BiH. . LOT 5 sadrži saobraćajnu. Prema porastu saobraćaja za scenarij A prosječna godišnja stopa porasta iznosi 5. Ove dvije dionice pojedinačno predstavljaju posebne. kao i povezanosti između osnovnih socioekonomskih parametara i porasta saobraćaja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - smanjenje dužine puta i vremena putovanja roba i putnika.2 Opšti opis projekta Autoput je do sada razmatran u vidu studija. a izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase treba pristupiti imajući u vidu današnje standarde istraživanja i projektovanja. Za potrebe izrade studijske dokumentacije trasa autoputa podjeljena je u četiri LOT-a: .LOT 2: DIONICA DOBOJ JUG (KARUŠE)-SARAJEVO JUG (TARČIN). godini do 3. Trasa autoputa se nalazi u ranijim i u sadašnjim prostornim planovima. Stope porasta saobraćaja po scenariju B prihvatljivije su od stopa porasta saobraćaja po scenariju A sa aspekta uobičajenog rasta saobraćaja u koridoru autopute. pre-feasibility i feasibility studiju za prostorni obuhvat Lot-a 3 i LOT-a 4. te standarde Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. godini. U scenariju A predviđene su stope porasta koje imaju konzervativni karakter. pokretanje novih projekata i povećanje privatnih investicija u regionalnoj ekonomiji.7% u 2005. a takođe naglo padaju u početnim godinama otvaranja autopute. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 51 . Temeljem provedenih socioekonomskih analiza. TEM standarde i smjernice. godini do 3. bez poddionice Kakanj-Blažuj (Vlakovo).LOT 3: DIONICA SARAJEVO JUG (Tarčin)-MOSTAR SJEVER. te uobičajene krivulje porasta saobraćaja dana su dva scenarija rasta saobraćaja.1% u 2042. Naručena studijska i projektna dokumentacija ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. predviđeno je da predmet dva posebna Ugovora (Lot-a) bude saobraćajna studija i prefeasibility studija i to za dionicu Svilaj .

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 3.. Ukupna dužina mostova je 2750m... Na ovom potezu planira se jedna lokacija sa pratećim uslužnim objektima i tri čvorišta.... Trasa je položena zapadnim obodom regiona Posavine. potom terasama uz rijeku Bosnu obostrano.. LOT1 počinje sa mostom preko njeke Save (most je zajednička investicija sa Republikom Hrvatskom) i pruža se u prvom dijelu dolinom rijeke Bosne pored naselja Vukosavlje.... Prostorni obuhvat šireg uticajnog područja obuhvata regiju 1 Saobraćajna studija cestovnog koridora Vc LOT5 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 52 ... odnosno LOT-a... dužine oko 16 km Sekcija 4: Podnovlje .. Posle naselja Rudanka. na potezu LOT1 prolazi kroz opštine Odžak.....n... studijama su obuhvaćeni i neophodni prilazi svim gradovima i naseljima u blizini trase.. od kojih LOT 1 obuhvata dionicu Svilaj ..3 Prostorno-planska dokumentacija uticajnog područja Trasa autoputa u Koridoru Vc. dužine oko 10 km Osim trase autoputa na koridoru Vc. do naselja Podnovlje... U drugom dijelu trasa počinje u dolini rijeke Bosne u Podnovlju i završava mostom u blizini Karuša (km62+600).. dve lokacija pratećih uslužnih objekata i tri čvorišta.... trasa dolazi do brdovitog terena a nakon toga u dolinu rijeke Usore čime je izbegnuta kolizija sa postojećom gradskom infrastrukturom naselja Doboj. Doboj....... ....... Najduži objekat je međudržavni most na rijeci Savi dužine oko 600 m............ Usora i Doboj-jug.. Trasa budućeg autoputa je podijeljena na četiri projektantske dionice.Rudanka ...dužine oko 63 km. dužine oko 13 km Sekcija 4: Johovac ...m.. Teren u ovom dijelu je stabilan.. Modriča..Doboj jug (Karuše) je u cilju bolje efikanosti i operativnosti podijeljena na šest sekcija: Sekcija 1: Svilaj – Odžak.. Vukosavlje.... 3. Projektovanjem navedenih čvorišta obezbeđeno je povezivanje sa postojećom kao i planiranom putnom mržom. 5 većih mostova i dva tunela.2-01: Ukupan broj putovanja1 Vrsta vozila OV BUS TV Ukupno god.... 2042. povoljan i trasa je pretežno u nasipu....Doboj jug (Karuše). scenario A 93781 1861 21239 116881 153571 3047 34778 191396 scenario B 154887 3073 35078 193038 scenario A 419066 8314 94900 522280 scenario B 529196 10501 119849 659547 god... Trasa je položena lijevom stranom doline rijeke Bosne do naselja Rudanka.. Teren grade naslage aluvijalnih sedimenata koji sa nalaze u Posavini i dolini rijeke Bosne.. a tunela oko 1960 m....... 2013.... U ovom dijelu trase teren je ravan...Johovac. Najveća nadmorska visina trase je 130 m......... Dionica Svilaj .. tako da je stabilan... Za ovaj most Republika Hrvatska je uradila idejno rješenje koje treba pregledati i predložiti naredne aktivnosti.. Na ovom dijelu javlja se 5 većih mostova ukupne dužine oko 1700m... kroz naselje Modriča... kao i obilaznica oko Doboja.... god.. dužina oko 6 km Sekcija 3: Vukosavlje – Podnovlje. dužine oko 6 km Sekcija 5: Rudanka -Doboj Jug (Karuše) .... 2004.. dužine oko 11 km Sekcija 2: Odžak – Vukosavlje .

Federacija Bosne i Hercegovine je organizovana i na kantonalnom nivou. Petrovo. godine. Bosanski Brod.g.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Doboj u čijem je sastavu osam opština2.Uže uticajno područje obuhvata prostor od šest opština od kojih su tri na teritoriji Republike Srpske (Vukosavlje. Šamac i Vukosavlje) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 53 . Teritorijalne jedinice kroz koje prolazi trasa LOT1 2 Etapni plan RS 1996-2001. Teslić. formiranje novih teritorijalno – političkih granica. Modriča i Doboj. ratna dešavanja. dok je opština Odžak u Posavskom kantonu. Modriča.3-01. Funkcinalni centri i regije (opštine u sastavu regije su Doboj. Do 1992. tako i u BiH i regionu u cjelosti. Modriča i Doboj). ovo područje je bilo u sastavu opština Odžak. Novoformirane opštine su Vukosavlje (nastalo izdvajanjem dijela iz opština Odžak i Modriča).3-01. Derventa. za razliku od Republike Srpske. Područje prostornog obuhvata LOT1 je 50 naseljenih mjesta navedena u tabeli T. Usora i Doboj – Jug). Slika 3. U proteklih desetak godina došlo je do značajnih promjena kako na ovim prostorima. promjene u geopolitičkom okruženju itd. dok su ostale tri na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine (Odžak. tako da opštine Doboj – Jug i Usora se nalaze u okviru Zeničko – Dobojskog kantona. Doboj – Jug (nastalo izdvajanjem naselja iz opštine Doboj) i Usora (nastalo izdvajanjem iz opština Doboj i Tešanj).3.

3-01: Naselja prostornog obuhvata ENTITET Šire uticajno područje – kantoni – Uže uticajno područje – opštine – Područje neposrednog uticaja – naseljeno mjesto – Srnava Jezero Jakeš VUKOSAVLJE Gnionica Brezik Potočani Modrički Lug Koprivna Vranjak Tarevci MODRIČA Botajica Modriča Dugo Polje Kužnjača Babešnica Podnovlje Glogovice Božinci Donji Trnjani REPUBLIKA SRPSKA Majevac Kožuhe Ritešić Bukovac Kotorsko Osječani Gornji Osječani Donji Johovac DOBOJ Kladari Bušletić Čivčije Bukovičke Grapska Donja Grapska Gornja Kostajnica Bukovica Velika Bukovica Mala Pločnik Prisade Čajre Miljkovac Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 54 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 3.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ZENIČKO .2000. prečišćeni tekst (1988. koji se poklapa sa putem E 73. Izvod iz prostornog plana BiH za područje LOT1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 55 . E 761 i E 762) s posebnim naglaskom da na pravcu transevropske autoputa "Sjever .1.) Prostornim planom Bosne i Hercegovine utvrđene su trase evropskih puteva (E 73. .DOBOJSKI KANTON FEDERACIJA BiH POSAVSKI KANTON ODŽAK Alibegovci USORA DOBOJ .3. Podaci i prostorno planska dokumentacija specifičnog područja kojim će prolaziti autoputa na koridoru Vc Izvod iz Prostornog Plana BIH za period od 1981. a ide dolinama rijeka Bosne i Neretve. na čijim područjima je planirana trasa evropskog puta E 73.Jug" . Slika 3. treba zaštititi prostor pri izradi prostornih planova opština i urbanističkih planova gradova.3-02. E 661.JUG Ularice Makljenovac Matuzići Vrbovac Odžak Potočani Novi Grad Donji Svilaj Posavska Mahala 3.

br. Akcenat je dat na planirani autoput Bijeljina – Novi Grad (pravac istokzapad) koj se nalazi na primarnoj osnovi razvoja Republike Srpske. Slika 3.3-03: Izvod iz prostornog plana RS za područje LOT1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 56 .glasnik SRBiH “. 33/88).g.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prostorni plan Bosne i Hercegovine.g.).godine utvrđena je trasa autoputa koja ide od Modriče na sjever prema Odžaku i granici sa Republikom Hrvatskom. – prečišćeni tekst trasa autoputa od mjesta Modriča ide dolinom rijeke Bosne do Bosanskog Šamca.prečišćeni tekst ( “Sl. za period 1981. Nacrt 2005. U Nacrtu plana iz 1982. Kontaktna tačka je na rijeci Savi kod mjesta Svilaj. . U Prostornom planu BiH za period 1981-2000. nije tretirao saobraćajni koridor Vc.-2000.g. Izvod iz Prostornog plana Republike Srpske za period 2001-2015. – Etapni plan 1996-2001. Prostorni plan Republike Srpske 1996-2015. donosi izvjesnu razliku u pogledu pozicije trase autoputa utvrđene u Nacrtu istog Plana (iz 1982.

Tu je i najveća koncentracija stanovništva (75% stanovništva RS naseljava ovaj prostor po podacima iz 1996. Naselje Jakeš kao opštinski centar je bilo prije rata u sastavu opštine Modriča. Vukosavlje je bilo u sastavu opštine Modriča. U Nacrtu plana (2005. Opština Vukosavlje je novoformirana opština na prostoru Republike Srpske. Modriča i Doboj. Opština Vukosavlje Opština Vukosavlje nema Prostorni plan već je na snazi Prostorni plan Republike Srpske. inicirana je izradom i donošenjem Prostornog plana Bosne i Hercegovine za period 1981. januara 1975. kroz koje prolazi Koridor Vc. Ovim planom predviđena je brza saobraćajnica Banjaluka – Doboj sa priključkom na autoput u koridoru Vc kod mjesta Johovac i brza saobraćajnica Bijeljina – Modrića sa priključkom na autoput Vc kod Modriče. Usora i Doboj Jug koje su novoformirane opštine na prostoru Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine.faza prijedloga Opština Doboj Prostorni plan opštine Doboj (1987) sačuvao je koridor autoputa kao dionicu transevropske magistrale. Početkom 2002. Usora i Doboj-Jug u sastavu opštine Doboj. počeo je proces izrade prostornih planova opština. Opština Modriča Prostornim planom opštine Modriča.god. U prostornom planu Modriče data je trasa autoputa kroz urbano područje naselja Jakeš.god. već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. Odlukom Skupštine SRBiH od 28.) predviđen je i tretiran koridor autoputa pravac «Sjever-Jug». zacrtane Prostornim planom. Većina opština ima urađenu i donesenu prostorno-plansku i urbanističku dokumentaciju. Opština Odžak Opština Odžak nema Prostorni plan već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. U toku je izrada Urbanističkog plana «Modriča 2020» . zaštitu i unapređenje čovjekove sredine 1976. Plan je rađen na osnovu Zakona o prostornom uređenju i uz korištenje metodologije koju je usvojio Komitet za prostorno uređenje.godine pokrenuta je izrada Prostornog plana za period 2001-2015. širine 250m. Donošenjem Uputstva o obaveznoj i jedinstvenoj metodologiji za pripremu i donošenje prostornih planova 1974. Izrada prostornih planova opština u Bosni i Hercegovini.g. planiran je koridor autoputa. Opština Usora Usora je novoformirana opština i nema prostorno-plansku dokumentaciju.. kroz opštine Vukosavlje.-2000. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 57 . Izuzetak su opštine Vukosavlje.g. pristupilo se izradi Prostornog plana Bosne i Hercegovine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na ovom razvojnom pravcu bilo je 13 privrednih centara među kojima i Banjaluka kao najveći centar u Republici.godine).

zagađivanje vazduha. i to dijelova (LOT-ova) koji su procesu planiranja (projektovanja) tako i dijelova koji su u fazi izvođenja ili su već izvedeni od Svilaja do južne granice. dolinama rijeka Bosne i Neretve. Ovakvo stanje rezultira previsokim troškovima korisnika prevoza.Međugorje. kao što su Park prirode . sportski i privredni centar i glavni grad BiH . kulturnosportski i turističko-privredni centar i najveći grad Hercegovine . Unutar ovog područja nalazi se administrativno-kulturni. Izrada planersko-studijske dokumentacije za autoput u u Koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu realizuje se u ambijentu u kojem je vrlo otežano postizanje opšteg nacionalnog.Ploče uvršten je u Panevropsku transportnu mrežu kao Koridor Vc. kako za okolinu tako i za sam saobraćaj (stvaranje drugih kolona. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 58 . najveće saobraćajno drumsko i željezničko čvorište . Kroz Bosnu i Hercegovinu Koridor Vc se proteže njenim središnjim područjem u pravcu sjever-jug.energetskih. c) Glavna postojeća dvotračna drumska saobraćajnica širine 7. područjem sa najvećom koncentracijom stanovništva. tj.Hutovo Blato. velikim vremenskim gubicima. Jedan od rijetkih pozitivnih izuzetaka je opšti konsenzus u pogledu izgradnje tretiranog autoputa. Rafinerija ulja Modriča i dr. regionalnog. drvna industrija Zavidovići. Teslić. Projekat izgradnje autoputa proglašen je prioritetnim razvojnim projektom od državnog interesa i tretiran kao "razvojni projekat stoljeća". Put M17 prolazi kroz sve veće gradove. čime je potvrđen njegov širi međunarodni značaj. centri zimskog turizma oko Sarajeva na olimpijskim planinama Jahorina. što u sadašnjim uslovima ima poseban značaj.Sarajevo. turističko-ugostiteljskih.4 Društveno ekonomski značaj Projekta Aspekt društveno ekonomskog značaja projekta sagledan je kao globalni fenomen koji se odnosi na prostor duž projekta autoputa u koridoru Vc.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Opština Doboj-Jug Doboj-Jug je novoformirana opština i nema prostorno-plansku dokumentaciju. Fojnica. kao i na planini Vlašić kod Travnika.). zagušenje sa dužim zastojima. daljinski izvorno – ciljni i lokalni gradsko – prigradski saobraćaj. prirodnih i radom stvorenih resursa. celuloza Maglaj. Ovakav tretman proizilazi iz njegovog opšteg društvenoekonomskog i političkog značaja za Bosnu i Hercegovinu. Takav pristup ima potpuno utemeljen princip obzirom da nije moguće posmatrati procese na relaciji kapitalne investicije . a) Na Trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu (Helsinki 1997) saobraćajni koridor Budimpešta – Osijek – Sarajevo .Doboj. ukazuju sljedeće činjenice. 3. b) U pojasu Koridora širine oko 40km (na manje od 20% teritorije) živi preko 50% stanovništva. brojni udesi. Bjelašnica i Igman. već odavno ne zadovoljava saobraćajne potrebe u pogledu nivoa usluga i sigurnosti saobraćaja. prekomjerna buka i sl. Termoelektrana i Rudnik Kakanj. rudarsko-metalurški centar BiH-Zenica.Mostar. sportsko-rekreativnih.društveno-ekonomski efekti osim kao projekte od državnog značaja. Na širi društveno-ekonomski značaj. sistem hidroelektrana na Neretvi sa vještačkim akumulacijama. koje ostvaruje preko 60% ukupnog GDP-a Bosne i Hercegovine. banjsko-zdravstveni kapaciteti Ilidža. ekonomskog i svakog drugog konsenzusa po bilo kojem pitanju. koja prolazi uzduž Koridora (put M17). kao i čitav niz drugih značajnih industrijsko. kulturno-istorijskih i vjerskih centara. već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. centar vjerskog turizma . između ostalog. što je posljedica ratom poremećenih odnosa. političkog. opadanjem produktivnosti. sa svim negativnim posljedicama.00 m. tako da se neke njegove dionice pretvaraju u gradske i prigradske saobraćajnice na kojima se miješaju tranzitni.god.

odvraćanjem potencijalnih stranih investitora i dr. smanjiti emisiju štetnih materija. proizvodnje građevinskih materijala i opreme. Otklanjanjem ograničenja u saobraćaju koja proističu iz postojećeg nezadovoljavajućeg stanja saobraćajne infrastrukture. rast GDP-a. Imajući u vidu da se spomenuti negativni uticaji iz gusto naseljenih i izgrađenih gradskih zona. Iako se može očekivati da na izvjesnim ograničenim prostorima uz autoput dođe do opadanja vrijednosti nekretnina (zemljišta i objekata) zbog blizine autoputa i efekta "preprijeke". sposobnu za vlastito kreiranje razvojne strategije i politike i upravljanje drugim razvojnim projektima. prostornog i proizvodno-tehnološkog prestruktuiranja u proizvodnji. nije teško izvući zaključak da će ukupan uticaj izgradnje autoputa na okolinu biti vrlo pozitivan. Angažovanje domaćih visokostručnih kadrova na pružanju konsultantskih usluga u fazi pripreme. g) Preusmjeravanje tranzitnog saobraćaja izvan užih gradskih zona omogućiće svrsishodnije korištenje prostora. tj. zdravstvenim i drugim sadržajima za odmor i rekreaciju stvoriće posebne pogodnosti ovom sektoru privrede. povoljniji razmještaj različitih gradskih sadržaja. izvođenja radova i upravljanja projektom u eksploataciji. tehničko i tehnološko jačanje i osposobljavanje za nastup na tržištima širom svijeta i vraćanje njenog predratnog ugleda i pozicije. eliminisati ili svesti na prihvatljivu mjeru. autoputa. u kojima je zaštita od tih uticaja praktično nemoguća ili veoma otežana. te na taj način poboljšati opšte uslove življenja u gradovima. povećanje trgovinske razmjene. porasti proizvodnje. kao i brojnim servisnim uslugama. a time i povećanje ukupne produktivnosti rada. d) Radikalno poboljšanje pristupačnosti turističkim centrima. smanjenje neproduktivnog u korist produktivnog vremena. uveliko će rasteretiti mrežu gradskih saobraćajnica. lovištima. dovešće i do povećanja fiskalnih prihoda društveno-političkih zajednica. olakšaće se procesi kooperacije. sužavanjem tržišta. Angažovanje domaće građevinske operative na ovako velikim i složenim poslovima omogućiće njeno kadrovsko. U konkretnom slučaju. povećaće se mobilnost radne snage. izvjesno je da će u većem obimu i na širim prostorima doći do porasta vrijednosti nekretnina. a to će sve uticati na brži i svestraniji razvoj Bosne i Hercegovine i jačanje konkurentnosti njene privrede. odnosno pomoći će njihovom racionalnijem i funkcionalnijem razvoju. poljoprivredno-prehrambene industrije i usluga. f) Uobičajeno je da se kod ovakvih projekata pažnja ekologa i stručnjaka koji se bave zaštitom okoline fokusira na negativne uticaje projekta na okolinu. sasvim sigurno će dovesti do otvaranja velikog broja radnih mjesta. olakšaće se pristupačnost proizvodnim i potrošnim centrima što će dovesti do uravnoteženijih tržišnih uslova. Povećanje investicione aktivnosti. izgradnja planiranog autoputa sa obilaznicama oko većih gradova. čime se efekti multipliciraju. intenziviranja i povećanja proizvodnje u postojećim pogonima. prenose u nenaseljene zone i to uz primjenu mjera zaštite.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smanjenjem konkurentske sposobnosti. kao i do otvaranja novih proizvodnih kapaciteta. čija je predračunska vrijednost procijenjena na 6. naročito u sektoru građevinarstva. To je u svakom slučaju dobro jer rezultira mjerama koje će te negativne uticaje. ublažiti probleme zagušenosti i na taj način odgoditi potrebu investicionih intervencija. vjersko-rekreativnim i ugostiteljskim kompleksima. ublažiće buku. Kao povratni pozitivan efekat to može uticati na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 59 .20 milijardi KM. a što će se postići izgradnjom saobraćajnice visokog ranga. materijala i opreme. Izgradnja objekta. Nakon puštanja objekta u eksploataciju doći će do direktnog dodatnog zapošljavanja na poslovima upravljanja i održavanja autoputa. stvoriće kadrovsku strukturu. koji bez sumnje postoje. stvoriće se uslovi za smanjenje učešća transportnih troškova u proizvodnim troškovima. Kod takvog pristupa najčešće gubimo iz vida pozitivne uticaje i efekte. e) Uticaj izgradnje autoputa na zapošljavanje i povećanje proizvodnje lančano se prenosi na široku lepezu indirektnih proizvođača i isporučilaca artikala široke potrošnje.

60 46.12 80.04 22.62 9. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 60 . Prof.2%. KM) 141.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smanjenje poreskih stopa i drugih fiskalnih opterećenja.82 24. naročito unutar užeg gravitacionog područja.06 30.78 "Ekonomske koristi i drugi efekti Koridora Vc prije.12 398. ali i BiH u cjelini. Vršeni su određeni pokušaji da se procijeni indirektni uticaj izgradnje autoputa na opšti ekonomski razvoj Bosne i Hercegovine.3. što je dodatni stimulans ekonomskom napretku. Navedene pozitivne uticaje autoputa na ukupan ekonomski razvoj nemoguće je kvantificirati i novčano iskazati. Ocjenjujući da bi prosječan porast GDP-a u opštinama užeg gravitacionog područja u narednom periodu od očekivanih 5.4-01. Dr Faruk Jašarević. Dr Branko Beroš i Velibor Peulić. tokom i poslije izgradnje" Sarajevo 2005. javiće se značajni indirektni razvojni efekti unutar užeg i šireg gravitacionog područja.18 14.32 45. ali će sigurno doći do značajnih indirektnih efekata. u toku izgradnje i nakon izgradnje autoputa. Razvojni učinci u toku izgradnje autoputa na privredu Privredna djelatnost Elektroprivreda Proizvodnja uglja Prerada uglja Proizvodnja nafte i gasa Derivati nafte Ruda gvožđa Crna metalurgija Rude obojenih materijala Obojeni metali Nemetali Prerada nemetala Metaloprerađivačka Mašinogradnja Saobraćajna sredstva Elektromašine i aparati Hemijski proizvodi Prerada hemijskih proizvoda Kamen i pijesak Građevinski materijal Rezana građa i ploča Finalni proizvod od drveta Prerada papira Tkanine Prerada tekstilna industrija 3 Vrijednosti direktne koristi raspoređenih na privrednim djelatnostima tokom gradnje autoputa u koridoru Vc (mil. Tabela 3. autori su došli do efekata u iznosu od 323. Neki od njih su sadržani u efektima korisnika prijevoza u cost-benefit analizi (operativni troškovi vozila.30 117. odnosno 1495.12 19. Autori takođe procjenjuju da će puštanje autoputa u saobraćaj inicirati nove i pospješiti ukupne privredne aktivnosti. vrijeme putovanja robe i putnika.5 miliona u 2025 godini.42 47.70 636.4-01).54 138.06 50.46 254. autori su izvršili procjenu direktnih koristi koje će 42 privredne djelatnosti ostvariti u toku izgradnje (Tabela T.04 201.18 48.00 53.2 miliona u 2020-oj.41 48.92 197. Za ilustraciju navode se rezultati ekspertne procjene tog uticaja.5% godišnje. u slučaju izgradnje autoputa mogao da dostigne stopu od 6. Polazeći od preliminarne procjene da će troškovi izgradnje iznositi oko 6 milijardi KM. Prema analizama i procjenama3 koje su sproveli Doc.12 74.7 miliona KM u 2013 godini do 857.18 25. udesi).

12 374.12 25. razdjelnim pojasom odvojena.33 20.41 164. rezultiraće sa oko 10. Tehnički opis usvojene trase LOT 1 Nakon završetka izrade predhodnih dijelova plansko studijske dokumentacije za koridor autoputa Vc. osim angažovanja velikog broja radnika u toku izgradnje. kolovoza koji će imati dvije vozne trake i jednu zaustavnu traku.12 34. Autoput je projektovan s dva. trgovine do turizma.00 2.24 8. počinje od obale rijeke Save i u pravcu sjever .84 0. za projektnu brzinu Vp=120km/h. Kontaktna tačka između dvije države na rijeci Savi predhodno je dogovorena u susretima investitora (Ministarstvo komunikacija i transporta) i predstavnika Republike Hrvatske a na osnovu analiza u okviru izrade plansko studijske dokumentacije koja je predhodila izradi idejnog projekta. dok u trećoj. od industrije.12 0. podužni profil. 3. a upošljavanje kapaciteta u različitim privrednim sektorima. Ukupna dužina trase na LOT 1 je 62. četvrtoj i petoj dionici najvećim dijelom prolazi dolinom rijeke Bosne te se završava u brdovitom terenu iznad Doboja (šesta dionica) gdje se manjim tunelima savladava visinska razlika u toj zoni.41 554.12 Ubrzanje ekonomskog rasta uslijed izgradnje autoputa dovešće do otvaranja novih radnih mjesta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Proizvodnja kožne obuće Kaučuk Prehrambena proizvodnja Proizvodnja pića Stočna hrana Prerada duhana Razni proizvodi Poljoprivreda i ribarstvo Šumarstvo Vodoprivreda Visokogradnja Instalacioni i završni radovi Saobraćaj i veze Trgovina Ugostiteljstvo i turizam Zanatske usluge Komunalne djelatnosti Ostale proizvodne usluge 6.000 dodatnih radnih mjesta.74 314. u idejnom projektu.jug nastavlja se ravničarskim dijelom u prvoj i drugoj dionici.41 0.5.12 211. Autoput Svilaj – Doboj Jug (Karuše) LOT 1.24 0.12 37. Po ocjeni autora.000 radnika. Svi tehnički elementi autoputa definisani su prema projektnom zadatku i pravilnicima za kategoriju i značaj predmetnog autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 61 . na opsluživanju i održavanju autoputa u eksploataciji biće trajno zaposleno oko 1. poprečni profil i preglednost u funkciji računske brzine dionice. Granični elementi plana i profila Granični elementi podrazumijevaju proračun minimalnih i maksimalnih vrijednosti za situacioni plan.41 26. Također je dogovoreno da zajednički granični prelaz bude na strani Republike Hrvatske kao i da most preko rijeke Save ne bude tretiran idejnim projektom. pristupilo se izradi idejnih projekata pojedinačno za svaku dionicu u okviru ugovorenih lotova.70 43.634209 km.

........00(%) Preglednost: • minimalna dužina zustavne preglednosti na usponu min Pz ..................................... • minimalni poprečni nagib kolovoza min ip .................................... • širina bankine b ..................................... • maksimalni poprečni nagib kolovoza u krivini max ipk ........................................00 % 0................ Podužni profil: • maksimalni podužni nagib max iN ....... • maksimalni nagib rampe vitoperenja max irv ...............................00 m 4000...........5..................................... 250m • minimalna dužina zustavne preglednosti na padu min Pz ......................25m 0...............................20 % 12000m 12000m 3................. • minimalni parametar prelazne krivine min A .........................00 m 350.1.......................................... • minimalni radijus horizontalne krivine sa ipk min R’ ................................ • minimalni radijus konkavnog zaobljenja min Rv’ konk..... • širina zaustavne trake tz ................ • maksimalni radijus horizontalne krivine max R...............00 m 5000.................................. Poprečni profil: • širina vozne trake za kontinualnu vožnju tv ................................................................. Normalni poprečni profil autoputa Studija uticaja na okolinu – Lot 1 62 ...... • minimalni nagib rampe vitoperenja min irv ....................................Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Situacioni plan: • maksimalna dužina pravca max L 20·Vp ............. 240.........75m 2.................00 4.............................30 % 0................. • širina ivične trake ti .......................................................... • minimalni radijus konveksnog zaobljenja min Rv konv.... 310m Slika 3...... • minimalni radijus horizontalne krivine min R ..............25m 2............50 (%) 7.............. ......................... • minimalni podužni nagib min iN .......................... ..................................................00m 2.....................00 m 750.50 % 0.........

5 metara u dijelu gdje nema potrebe za izdizanjem trase zbog podvožnjaka ili propusta. Elementi nivelacionog plana Trasa je vođena nasipom promjenljive visine i to od 12 metara iza obalnih stubova Savskog mosta do plitkih nasipa od 1-1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3. Odvođenje voda sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem. čija stacionaža počinje osovinom rijeke Save koja se premošćava mostovskom konstrukcijom dužine oko 600 metara. 80000m.79m. Primjenjene su tri horizontalne krivine: dvije desne (R=2750 m i R=3500 m) i jedna lijeva R=1750m.5. 75000m. Dionica 1: Svilaj . Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike. 35000m. Niveleta ima 7 vertikalnih krivina i to posmatrajući od rijeke Save sljedećih veličina: 50000m. Vitoperenje kolovoza je izvršeno oko osovina kolovoza (5.75 metara od osovine autoputa u razdjeljnom ostrvu). odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide.1. Linija nivelete je postavljena sa vrlo blagim nagibima usljed vođenja u izrazito ravničarskom predjelu. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. odnosno da se izbjegnu visoki nasipi.Odžak od km 0+000. što nije potrebno za vodu koja se kupi drenažnim kanalima. Pravci su locirani na sljedećim dionicama i to na početku mostom preko rijeke Save dužine 979. odnosno zatvoreni sistem odvodnjavanja. dok je minimalni nagib 0. Vođenjem nivelete na ovakav način vrši se i vitoperenje razdjeljnog ostrva što omogućuje odvodnju bez centralne kanalice. zatim je postavljen između I i II krivine dužine 1999. Maksimalni nagib iznosi 1. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza.35 m i između II i III krivine dužine 610. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektotor a dalje na tretman u prečistač.5 m) koji kupi pribrežne vode sa okolnih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 63 . 65000m. Na ovaj način obezbjeđeni su uslovi za efikasno rješavanje odvođenja vode sa posteljice bez posebnih mjera uvođenja dodatnih drenažnih sistema. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza predviđen je poseban sistem odvodnjavanja tj. Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima .033 m.79 Dionica Svilaj – Odžak je prva dionica kako LOT–a 1 tako i čitavog projekta trase autoputa u Koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu. Dionica se završava prelaznicom . što je predmet posebnog projekta. linija nivelete je potpuno ista za oba kolovoza. Usljed navedenog. sa odgovarajućim prelaznicama.00 do km 10+890.25 % što je uslovilo da se na što racionalniji način postave putni prelazi i mostovi. Pošto se trasa nalazi u blizini odvodnog kanala (omeđen odbranbenim nasipom visine do 1. 60000m.14 % i to u kontaktu sa dionicom 2. poseban tretman odvođenja voda sa kolovoza. 28000m. osim kada je trasa postavljena u pravcu.464m. dužine 10890. te se podužni profil odnosi upravo na osovine lijevog i desnog kolovoza dok se presjek terena u podužnom profilu odnosi na osovinu u razdjelnom ostrvu.

Djelovi puta na kontaktu sa upornjacima mostova prikazani su u posebnim projektima objekata ali je naravno i obaveza trasera da u grafičkim prilozima obrade djelove mostovske konstrukcije na kontaktu sa putem kao što su kegle. Nešto brži dotok vode u "mikro retenzije" neće značajno promjeniti situaciju u uslovima postojanja autoputa od postojeće situacije gdje se atmosferska voda razliva po terenu (putem postojećih kanala. restoranom te telefonskom govornicom. odbojima starih rječnih korita koja su prekinuta pomenutim kanalom ali i dalje su u funkciji odvođenja voda do većih kanala a dalje u rijeku Savu).46 dužina (m) 32.50 Osim mostova na trasi predviđeni su i putni prolazi (najčešće za poljoprivredne svrhe).37 5+957. Iz toga razloga sa desne strane autoputa uz nožicu nasipa je postavljen kanal dubine oko 1 metar putem kojeg bi se voda kontrolisano odvodila do najbližeg recipijenta.50 32. benzinskom stanicom.50 32.50 32. Na istom kraku u zoni pravca je postavljen kontrolni punkt sa naplatom. koje se dalje ulijevaju u Savu .5 što je različito od nagiba kosina na nasipima autoputa koji una čitavoj dionici iznosi 1:2. Na stacionaži oko 9500 m je locirano denivelisano čvorište tipa trube gdje se dvotračna veza prema regionalnom putu nalazi ispod autoputa.5 m i jedan prolaz 5x4. sa parkingom za teretna (17) i putnička vozila (42). prirodnim nagibom upravo oticala prema trupu autoputa i na taj način ugrožavala nožicu nasipa. autoservisom. Kegle su planirane kao propušteni nasipi na podvožnjacima i nadvožnjacima nagiba 1:1. Od pozicije gdje završava trup puta (nožica nasipa na desnoj strani ili kraj kanala na lijevoj strani autoputa) na udaljenosti od 3 metra postavljena je zaštitna ograda autoputa koja služi da onemogući bilo kakav prelaz preko autoputa. Objekti i ostali sadržaji Na stacionaži oko 7100 m su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti (tip C) za svaki smjer zasebno.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija brda.5. motelom.24 9+819.37 3+712. Zaštitna odbojna ograda je postavljena sa unutarnje strane (unutar razdjeljnog ostrva) duž čitave dionice dok je sa vanjske strane planirana samo na djelovima gdje su nasipi veći od 3 metra.50 52.00 32. ponire i isparava.92 7+604. krilni zidovi i prelazne ploče. Sa lijeve strane autoputa nije predviđen kanal za kontrolisano odvođenje vode. Postavljanje zaštitne ograde Studija uticaja na okolinu – Lot 1 64 . Mostovi i potputnjaci Podvožnjak 1 Nadvožnjak 1 Podvožnjak 2 Nadvožnjak 2 Podvožnjak 3 Podvožnjak 4 Stacionaža 1+496. Pozicije putnih objekata prikazani su u sljedećoj tabeli. objekti tipa ramovske konstrukcije i to 6 prolaza 5x3. postoji bojazan da bi voda sa desne strane kanala koja je dosad oticala najvećim dijelom u podzemlje ali i površinskim putem. a prvenstveno kao brana za prelaske životinja i naravno zaštita kako učesnika u saobraćaju tako i samih životinja.85 9+411. Razlog za ovakvu odluku leži u karakteru terena (zadovoljavajuća vodopropusnost) odnosno nagib terena iako minimalan ipak je suprotan od trupa autoputa.

3. Naknadnim odabirom konstrukcije mosta preko rijeke Bosne. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektor a dalje na tretman u prečistač. Ovako postavljenom niveletom na najbolji nači su postavljeni putni prolazi i mostovi i izbjegnuti visoki nasipi. Jedan metar iza ograde autoputa se nalazi regulaciona linija.79 a završava se na mostu preko rijeke Bosne na km 17+289. Dionica 2: Odžak . Na dionici 2 usvojeno je vitoperenje kolovoza kao na dionicama 1 i 3 radi što boljeg uklapanja i kontinuiranog vođenja trase autoputa na LOTU 1. koja u nekim slučajevima (rješavanja imovinsko pravnih poslova. Tako je vitoperenje kolovoza izvršeno oko osovina kolovoza (5. poseban tretman odvođenja voda sa kolovoza. Razlog za ovakvu odluku leži u karakteru terena (zadovoljavajuća vodopropusnost) odnosno nagib terena. Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike.Vukosavlje od km10+289. Maksimalni nagib je1. Uslijed izrazito ravničarskog terena niveleta je vođena sa vrlo blagim nagibima. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza kao što je i predhodno navedeno.) može da odstupa od predloženog pravila.01. vodeći računa o visokim vodama i tome prilagođenoj niveleti trase. Zbog relativno jednostavne konfiguracije terena trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjelnog pojasa). Sa stanovišta vodoprivrede odvođenje vode sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem (detaljnije u projektu odvodnje).30%.79 do km17+289. predviđen je poseban sistem odvodnjavanja tj.14%. odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. visine 2 . što nije potrebno za vodu koja je „čista“ te se kupi drenažnim kanalima. Elementi nivelacionog plana Trasa se nalazi cijelom dužinom na nasipu. kraj dionice je na mostu. Prostor između ograde i puta je ostavljen kao mogućnost za komunikaciju građevinske mašine ili običnog vozila za eventualnu intervenciju na autoputu sa te strane.5..10 m. Početak i kraj dionice 2 određen je odabranom varijantom iz Idejnog rješenja. Nagib kosina nasipa na cijeloj dionici iznosi 1:2. a minimalni nagib je 0.40 km pruža se ravničarskim dijelom do rijeke Bosne. te se podužni profil odnosi na osovine lijevog i desnog kolovoza. projektovane su dvije horizontalne krivin sa odgovarajućim prelaznicama. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. Primjenjeni radijusi vertikalnih krivina kreću se od 35000m do 100000m.2. iako minimalan.01 Dionica 2 počinje nastavkom na dionicu 1 sa stacionažom 10+890. Ovakvim vitoperenjem niveleta je ista za oba kolovoza.75 m od centralne osovine u razdjelnom ostrvu). ipak je suprotan od trupa autoputa. Nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza..Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija može da ostupa od predložena 3 metra u svrhu estetskih kriterijuma. Ukupne dužine dionice je 6. Geometrija trase Zbog povoljnih terenskih uslova. Vođenjem trase na nasipu obezbjeđuje se rješavanje odvodnje vode sa posteljice bez dodatnih drenažnih sistema. Promjenjene su krivine radijusa R=3500m i R=1100m. Sa lijeve strane autoputa nije predviđen kanal za kontrolisano odvođenje vode. a presjek terena u podužnom profilu na centralnu osovinu (u razdjelnom ostrvu). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 65 .

00m.01 i počinje dionica Vukosavlje .47 16+340. psiholoških i oblikovnih kriterijuma i ne zadovoljava granični uslov.40 17+054.50 52.826. tj.39 15+212. a njezini spojevi s autoputom mogući su samo u čvorištima. Na ovoj dionici je predviđeno čvorište Vukosavlje km 16+540.12m.00m.50 32. 3. Primjenjene prelazne krivine zadovoljavaju granične elemente kao i estetski kriterijum. Dugačak pravac je posljedica integracije trase u jedinstveni koridor sa železničkom prugom.00m od prvih objekata u naselju Dobor.50 32. Mostovi i potputnjaci Potputnjak 1 Potputnjak 2 Potputnjak 3 Most 1(r. Projektovani su objekti tipa ramovske konstrukcije i to 5 (pet) prolaza 5x4m.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Objekti i ostali sadržaji Svi ukrštaji s postojećom saobraćajnom mrežom riješeni su kao denivelirani.01 do km 33+466. Dvotračna veza prema regionalnom putu nalazi se ispod autoputa. Dionica 3: Vukosavlje .95 13+820. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 66 . Osnovni koncept projektanta na ovom potezu bio je racionalizacija prostora u smislu postavljanja infrastrukturnih sistema puta i pruge u zajednički koridor. Postojeća pruga je predviđena za rekonstrukciju i uvođenje drugog koloseka što neće značajno uticati na udaljenost čitavog koridora od objekata u naselju Dobor.50 92.64 13+538. Na mostovima i potputnjacima osnovna širina kolovoza ista je kao na ostalom dijelu trase. što predstavlja prioritet u odnosu na poštovanje graničnih elemenata. Pozicije putnih objekata prikazani su u sljedećoj tabeli. na udaljenosti oko 100. prolazi uskim pojasom između Botojaničkih strana i železničke pruge. Na istom kraku postavljen je i kontrolni punkt sa naplatom.79 (veza na regionalni put za Odžak). Čvorište je tipa trube. R=2670.Jakešnica) Most 3 ( r. tangira urbanu zonu grada Modriča.59 Premošćavanjem rijeke Bosne mostovskom konstrukcijom. Gnionica) Potputnjak 4 Potputnjak 5 Potputnjak 6 Potputnjak 7 (čvorište Vukosavlje) Most 2 (M 17 i r.Podnovlje od km 17+289. zaključno sa stacionažom km17+289. Ukupne dužine dionice je 16.5. Ovako predugačak pravac je svakako nepovoljan sa stanovišta optičkih.00m.79 16+634.63 16+085.67 16+206. završava se dionica Odžaci Vukosavlje.Podnovlje. Trasa je u koridoru pruge.00 32. Bosna) Stacionaža 11+313. R=2200.50 32.23 13+275.50 32. Na predmetnoj dionici primjenjene su kružne krivine sljedećih radijusa: R=3000. Geometrija trase Prvi element trase na predmetnoj dionici je pravac dužine L= 4.60 dužina (m) 32. sa jugoistočne strane naselja Dobor. Trasa prolazi kroz opštinu Modriča i nalazi se u zajedničkom koridoru sa železničkom prugom Sarajevo .3.50 32.Vpolje.20 km smјeštena u ravničarskom dijelu Koridora Vc.00 542.40 Na trasi su predviđeni i putni prolazi (za lokalne i poljske puteve).

saobraćajnicom paralelnom sa autoputem u koridoru Vc. Tok nivelete uslovljen je zahtjevima za poštovanje hidroloških uslova kota visokih voda. Visok nivo podzemnih voda. regionalnog puta R-465. podlegao je zaobljenju od Rv=12000m do Rv=147000m. veliki broj objekata. Elementi nivelacionog plana Nagibi nivelete. Voda se sprovodi u zajednički centralni kanalizacioni vod u razdelnom pojasu. dužine 1798.50 m. Sistem odvodnjavanja autoputa predstavlja najviši nivo sistema koji podrazumijeva potpuno podzemno kanalisanje voda sa kolovoza i padinskih voda. Poluprečnici susednih krivina su u vrlo dobrom području sa stanovišta usaglašenosti tako da je ostvarena postupnost u promјeni brzina i samim tim ostvaren i adekvatan stepen sigurnosti. kao i geološki i geotehnički uslovi. prilagođeni su funkcionalnom rangu saobraćajnice i objektivnim uslovima lokacije. Sa spoljne strane kolovoza.89m. To podrazumijeva da se površinske vode prihvataju zatvorenim. Objekti i ostali sadržaji Veza između naselja Dobor i Modriče obezbeđena je rekonstruisanim sistemom lokalnih saobraćajnica kao i saobraćajnice višeg ranga: • Sa severoistočne strane. Svaki prelom nivelete. Odvodnjavanje se vrši zatvorenim kanalskim sistemom. kontrolisanim sistemom odvodnjavanja. preglednost. Odvodnjavanje Autoput u koridoruVc na dionici 3 LOT-a 1. celom dužinom trase je na visokom nasipu. koja je projektovana kao produžetak postojeće saobraćajnice kroz naselje. naselje Dobor ostvaruje direktnu komunikaciju sa centralnom zonom Modriče saobraćajnicom dužine 1080. naselje Dobor ostvaruje vezu i sa regionalnim putem R-465.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Elementi situacionog plana ispunili su zadatak koji se odnosi na skladno komponovanje geometrijskih elemenata i perspektografske i saobraćajno psihološke efekte. u zoni grada Modriče izvršena je rekonstrukcija prelaza železničke pruge u nivou. prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je takođe ivičnim rigolom sa slivnicima i revizionim oknima. Prateći sistem podrazumijeva i reviziona okna kako bi se omogućila potpuna kontrola oticanja do recipijenata. Procedna voda sa kosina ne predstavlja problem.19m. definisali su položaj nivelete u prostoru tako da je prosječna visina nasipa 4. Na predmetnoj dionici primjenjeni su nagibi koji zadovoljavaju granične uslove. voznu dinamiku i eksploatacione efekte. • Sa jugozapadne strane. • U okviru sistema saobraćajnica višeg ranga. Odvodnjavanje planuma je jednostavno – centralnim drenažnim sistemom. Prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je ivičnim rigolom u okviru unutrašnje ivične trake kolovoza u kojoj se na potrebnom rastojanju postavljaju slivnici. Prekinuto prirodno oticanje vode prihvata se sistemom zaštitnih kanala koji treba da sprovedu vodu do odgovarajućih recipijanata. bez obzira na oštrinu. ograničenjima vezanim za visine objekata mostovskih konstrukcija uz poštovanje graničnih elemenata koji proizilaze iz pojedinačnih kriterijuma vezano za odvodnjavanje. projektovanjem nadvožnjaka kao Studija uticaja na okolinu – Lot 1 67 .

Na zahtjev investitora .13. Putni prolazi zadovoljavaju slobodnu visinu profila od 4. od km 27+069. Posljedica izmeštanja trase u odnosu na predhodne faze je obilaženje vodozahvata u zoni Osječana koji je u prethodnoj fazi izrade dokumentacije apsolutno ograničenje definisano sa užom zonom zaštite radijusa R=372. trasa prolazi kroz isključivo poljoprivredno zemljište doline rijeke Bosne. Dionica 4 nalazi se u relativno uskom koridoru između magistralnog puta M-17 i leve obale toka rijeke Bosne čija je minimalna širina na stacionaži km 47+424.01 – km 24+186.00m. km 29+878. trasa je pomjerena zapadno od vodozahvata.22.5. na relativno kratkom rastojanju dva objekta mostova. Elementi situacionog plana ispunili su zadatak koji se odnosi na skladno komponovanje geometrijskih elemenata i perspektografske i saobraćajno psihološke efekte.01 postavljen je prateći sadržaj za potrebe korisnika „Podnovlje”. Trasa premošćava reku Bosnu.69.00 m.01.01. Čitavim tokom. došlo je do izmene trase koja je odaljena od pomenutog koridora i vođena sredinom ravnice između rijeke Bosne i železničke pruge. Na km 21+939.50m. Sistem poljoprivrednih puteva sačuvan je u kontinuitetu otvaranjem putnih prolaza tipske širine 7.Johovac od km 33+466.Maglaj. Iako nisu izvršena detaljnija ispitivanja ovog područja i eksplicitno utvrđene zone zaštite kao ni mogućnosti zaštite vodozahvata u okviru trase utvrđene u prethodnim fazama.50m i zonom nadzora radijusa R=622. • U okviru sistema saobraćajnica višeg ranga. u zoni grada Modriče izvršena je rekonstrukcija regionalnog puta R-465 koja podrazumijeva izmeštanje regionalnog puta van zone autoputa i železničke pruge i harmonizaciju projektnih elemenata. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 68 . u odnosu na prethodne faze projektne dokumentacije. 3.01 – 28+039. km31+389.4.80 m. km 28+502. pod kosim uglom.64 i odmah za njim od km 27+689.74 – km 27+364. Na predmetnoj dionici primjenjene su kružne krivine radijusa min R=1500.14.14 Zaključno sa stacionažom km 33+466.01 trase autoputa i železničke pruge se razdvajaju samostalne koridore. težeći da što prije uspostavi kontakt sa padinom Mađarevica duž koje vođen tok trase magistralnog puta M17 i oslobodi dolinu rijeke Bosne. Dionica: 4 Podnovlje . Geometrija trase Minimalni elementi osovine u situacionom planu min R=1500.01.59 do km 46+624. Krivudavost toka rijeke Bosne zahtjevala je.00. Veza sa magistralnim putem M-17 ostvarena je denivelisanom raskrsnicom tipa indirektna truba u Podnovlju na km 32+589. Putni prolazi uspostavljeni su na sljedećim stacionažama km 26+049. Na km 30+389.48. Mostovskom konstrukcijom trasa prelazi preko rijeke Bosne sa težnjom da ostvari jedinstveni koridor sa železničkom prugom i regionalnim putem Modriča .591 završava se dionica Vukosavlje – Podnovlje i počinje dionica Podnovlje – Johovac.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija zajedničkog prelaza preko železničke pruge. autoputa na koidoru Vc i novoprojektovanog lokalnog puta. na km 23+639.

Prekinuto prirodno oticanje vode prihvata se sistemom zaštitnih kanala koji treba da sprovedu vodu do odgovarajućih recipijanata............ kao i geološki i geotehnički uslovi..... Elementi nivelacionog plana Nagibi nivelete............... veliki broj objekata...........00m i 3 širine 12.... ukupno 12 širine 7...63 ...... Prateći sistem podrazumijeva i reviziona okna kako bi se omogućila potpuna kontrola oticanja do recipijenata....... voznu dinamiku i eksploatacione efekte......................... Sa spoljne strane kolovoza................... celom dužinom trase je na visokom nasipu........ Sistem odvodnjavanja autoputa predstavlja najviši nivo sistema koji podrazumijeva potpuno podzemno kanalisanje voda sa kolovoza i padinskih voda....................... Visok nivo podzemnih voda... To podrazumijeva da se površinske vode prihvataju zatvorenim........ definisali su položaj nivelete u prostoru tako da je prosječna visina nasipa 4.... Km 35+386................. Prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je ivičnim rigolom u okviru unutrašnje ivične trake kolovoza u kojoj se na potrebnom rastojanju postavljaju slivnici......78 .. Km 45+730.................53 ......59 ................................................ Potok Struica.................................. prilagođeni su funkcionalnom rangu saobraćajnice i objektivnim uslovima lokacije................ Procedna voda sa kosina ne predstavlja problem..............................06 .............. Potok Riječica.. Potok Riječica Također je prisutan veliki broj poljoprivrednih puteva čiji je kontinuitet ostvaren otvaranjem putnih prolaza. kontrolisanim sistemom odvodnjavanja...... Km 41+286..........Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Poluprečnici susednih krivina su u vrlo dobrom području sa stanovišta usaglašenosti tako da je ostvarena postupnost u promјeni brzina i samim tim ostvaren i adekvatan stepen sigurnosti...00m.. Km 45+362.......... Voda se sprovodi u zajednički centralni kanalizacioni vod u razdelnom pojasu............................ Tok nivelete uslovljen je zahtjevima za poštovanje hidroloških uslova kota visokih voda................... Vasiljevića potok................ prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je takođe ivičnim rigolom sa slivnicima i revizionim oknima... Odvodnjavanje Autoput u koridoruVc na dionici 4 LOT-a 1............... podlegao je zaobljenju od Rv=13000m do Rv=100000m..........................2 ........... Odvodnjavanje planuma je jednostavno – centralnim drenažnim sistemom.... Na predmetnoj dionici primjenjeni su nagibi koji zadovoljavaju granične uslove Svaki prelom nivelete.............. Potok Lovnica.... Km 45+032................. preglednost.................................. bez obzira na oštrinu..... Studija uticaja na okolinu – Lot 1 69 .... ograničenjima vezanim za visine objekata mostovskih konstrukcija uz poštovanje graničnih elemenata koji proizilaze iz pojedinačnih kriterijuma vezano za odvodnjavanje... Mrki potok.......... Objekti i ostali sadržaji Za trasu je karakteristična ispresecanost vodenim tokovima sliva rijeke Bosne: • • • • • • • Km 33+589.................. Odvodnjavanje se vrši zatvorenim kanalskim sistemom...............97 ........................ Potok Ljuteš... Km 37+143.............25m.......................

2 cjevasta propusta Ф 150.574 m i R=700. te dva pločasta propusta 3x3 metra.5.5 metara u dijelu gdje nema potrebe za izdizanjem trase zbog podvožnjaka ili propusta.59 postavljen je prateći sadržaj za potrebe korisnika „Šešlije”.U periodima vrlo visokih voda na rijeci Bosni isti kanali mogu da služe i za izjednačavanje nivoa voda sa obe strane autoputa u svrhu povećanja inundacione zone.Johovac) se nalazi na stacionaži 46624. što nije potrebno za vodu koja se kupi drenažnim kanalima. Vođenjem nivelete na ovakav način vrši se i vitoperenje razdjeljnog ostrva što omogućuje odvodnju bez centralne kanalice. Primjenjeno je pet horizontalnih krivina i to uglavnom S krivine : tri desne ( R= 1341.636 m) i dvije lijeve (R=762.Rudanka od km 46+624. Dionica počinje i zavrsava prelaznicom.75 metara od osovine autoputa u razdjeljnom ostrvu).3 % i to u kontaktu sa četvrtom dionicom.019 m. Odvođenje voda sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem. Usljed navedenog.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na km 36+116. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektor a dalje na tretman u prečistač. Vitoperenje kolovoza je izvršeno oko osovina kolovoza (5. sa odgovarajućim prelaznicama. Zbog potrebe za odvođenjem pribrežnih voda (koji u kratkim vremenskim intervalima budu i bujičnog karaktera) sa istočne strane autoputa i željezničke pruge. Niveleta ima 5 vertikalnih krivina i to Studija uticaja na okolinu – Lot 1 70 . 3. Dionica 5: Johovac .14 do km 52+816. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza. te se sve do ulaska u tunel (6 dionica) nalazi u usjeku. što je posebno obrađeno u Projektu vanjske i unutarnje odvodnje.88 m. Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima .00 m i R=2411. Pravac je lociran samo na jednoj lokaciji dužine 599. Elementi nivelacionog plana Trasa je vođena nasipom promjenljive visine i to od 12 metara u blizini mosta kojim se premošćava željeznička pruga do plitkih nasipa od 1. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. Linija nivelete je postavljena sa vrlo blagim nagibima usljed vođenja u ravničarskom predjelu izuzev zone prije ulaza u tunel (prelazak rijeke Bosne i ulazak u brdovit teren) gdje je trasa vođena u nagibu od 4 %.392 m . dužine 6191. R=700. predviđeno je 9 cjevastih propusta Ф 200.139 m a završava na kontaktu sa šestom dionicom( Rudanka . krivinama i prelaznicama u obliku klotoide. odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. Od završetka velike mostovske konstrukcije (oko stacionaže 52500) trasa se počinje zasjecati. Kontaktna tačka sa dionicom 4 (Podnovlje . Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike. te se podužni profil odnosi upravo na osovine lijevog i desnog kolovoza dok se presjek terena u podužnom profilu odnosi na osovinu u razdjelnom ostrvu.927 m.02 Dionica Johovac – Rudanka je peta dionica LOT–a 1.5. što je predmet posebnog projekta. Minimalni nagib iznosi 0.Karuše) na stacionaži 52816.00m ). Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza predviđen je poseban sistem odvodnjavanja (zatvoreni sistem). Na ovaj način obezbjeđeni su uslovi za efikasno rješavanje odvođenja vode sa posteljice bez posebnih mjera uvođenja dodatnih drenažnih sistema. linija nivelete je potpuno ista za oba kolovoza.

50 100. objekti tipa ramovske konstrukcije i to 2 prolaza 5x4. sa parkingom za teretna (14) i putnička vozila (20). 12000m. na izlasku sa kontrolnog punkta lociran je centar za održavanje i kontrolu saobraćaja koji predstavlja kompleks objekta raspoređenih na platou dimenzija cca 150x80 m. restoranom te telefonskom govornicom. 45000m.00 950. sistem daljinskog vođenja i upravljanja saobraćaja). Zaštitna odbojna ograda je postavljena sa unutarnje strane (unutar razdjeljnog ostrva) duž čitave dionice dok je sa vanjske strane planirana samo na djelovima gdje su nasipi veći od 3 metra. 50000m. U zoni petlje. Denivelisana raskrsnica će biti prikazana u projektu kao zasebnu cjelinu u razmjeri 1:2500. Kao osnovni dio COKP autoputa predviđa se izgradnja integralnog sistema za kontrolu i vođenje saobraćaja (saobraćajno -informativni sistem. Upravo zbog toga kružni tok kretanja vozila je najekonomičniji odakle proizlazi i dispozicija objekata. Mostovi i potputnjaci Most preko rijeke Lukavice Nadvožnjak Most preko željezničke pruge .00 Osim mostova na trasi predviđeni su i putni prolazi (za poljoprivredne svrhe). Centar za kontrolu i upravljanje saobraćaja / COKP / sastoji se od sljedećih objekata: OBJEKT A – uprava. rijeke Bosne i ceste u zoni petlje Stacionaža 46+852. gdje se nalazi i centar veze u kojem se prikupljaju svi relevantni podaci sa dionice autoputa koju COKP održava. Djelovi puta na kontaktu sa upornjacima mostova prikazani su u posebnim projektima objekata ali je naravno i obaveza trasera da u grafičkim prilozima obrade djelove mostovske konstrukcije na kontaktu sa putem kao što su kegle. Objekti i ostali sadržaji Na stacionaži oko 48000 m su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti (tip A) za svaki smjer zasebno.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija posmatrajući u pravcu stacionaže sljedećih veličina:50000m. 45000m. Na istom kraku u zoni pravca je postavljen kontrolni punkt sa naplatom.sistem daljinskog vođenja i upravljanja saobraćaja i radionice OBJEKT B – garaža teretnih vozila. Na stacionaži oko 52000 m je locirano denivelisano čvorište tipa trube gdje se dvotračna veza prema magistralnom putu nalazi ispod autoputa. krilni zidovi i prelazne ploče.00 dužina (m) 32. benzinskom stanicom.5 što je različito od nagiba kosina na nasipima autoputa koji una čitavoj dionici iznosi 1:2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 71 . Upravljanje vozila i definisanje potrebnih zadataka planira se i razrađuje u upravnoj zgradi.69 49+084.22 52+025. garaža vatrogasnog vozila OBJEKT C – garaža za osobna vozila i skladište OBJEKT D – silosi za sol OBJEKT D1 – spremište CaCl2 OBJEKT F – praonica vozila OBJEKT H – pomoćni objekti Tehnološki proces koji treba biti zadovoljen u COKP-u sastoji se od opsluživanja vozila prema potrebi u svakom od objekata COKP-a. pozicije putnih objekata prikazani su narednoj tabeli.5 m i 5x4m. Kegle su planirane kao propušteni nasipi na podvožnjacima i nadvožnjacima nagiba 1:1.

Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima . Da bi smanjili radove na tom potezu. Nakon ovog poteza trasa se opet spušta.5. Podužni nagib je jednostrani i to na ulazu 2. kako će ostati sve do izlaska iz drugog tunela. Elementi nivelacionog plana Trasa je odmah na početku u usponu 4%. Prije silaska u dolinu rijeke Usore javlja se duži objekat od 315. a na kraju dionice 5.5m.02 do km 62+634. sa odgovarajućim prelaznicama. osovine voznih traka se razmiču sa 11. R=850 i R=750m).6. Dionica 6: Rudanka . Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza. gdje se ponovo razmak osovina vraća na 11. magistralne ceste M17.0m na 11. Na potez uz seoska vodocrpilišta (bunara). Na kraju dionice trasa je položena uz rijeku Usoru. a zatim do kraja 0.0m. je nakon prelaska rijeke Bosne. Q1/100. Po prelasku preko ove dvije doline. zasijecajući padinu koja se strmo spušta u korito rijeke. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 72 . Postavljanje zaštitne ograde može da ostupa od predložena 3 metra u svrhu estetskih kriterijuma.0%.50 m na potrebnih 25. a osovine voznih traka se ponovo približavaju sa 25.36%. R=1600m. Johovac – Rudanka. Najbliži bunar je udaljen od autoputa cca 50 m. 3.0 m. Cijeli tunel je u vertikalnoj krivini Rv=20000m sa prosječnim podužnim nagibom od 2. R=800mi R=1000m) i tri lijeve (R=2000m.5m. odnosno da bi zasijecanje bilo što manje na ovom potezu došlo do podizanja nivelete. Doboj – Modrića i željezničke pruge Doboj – Banja Luka u mjestu Rudanka. Prostor između ograde i puta je ostavljen kao mogućnost za komunikaciju građevinske mašine ili običnog vozila za eventualnu intervenciju na autoputu sa te strane.0 m.0% u dolinu rijeke Usore.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Od pozicije gdje završava trup puta (nožica nasipa na desnoj strani ili kraj kanala na lijevoj strani autoputa) na udaljenosti od 3 metra postavljena je zaštitna ograda autoputa koja služi da onemogući bilo kakav prelaz preko autoputa a prvenstveno kao brana za prelaske životinja i naravno zaštita kako učesnika u saobraćaju tako i samih životinja.Karuše od km 52+816. kako bi spriječili prodiranje zagađenih voda u podzemlje u ekscesnim slučajevima. trasa ponovo ulazi u tunel dužine 660. Nakon izlaska iz tunela trasa se spušta sa 4. predviđeno je postavljanje nepropusnih folija ispod cijelog nasipa i obodnih jarkova.25%. Trasa je položena tako da se na ovom potezu javljaju minimalni radovi.) može da odstupa od predloženog pravila. Niveleta autoputa po spuštanju u dolinu rijeke Usore je prilagođena nivou VV rijeke Usore.. položena dolinom potoka kojeg se reguliše do ulaska u prvi tunel..21 Početak trase dionice 6. regulisanog korita. prilagođena VV rijeke Usore za regulisano korito. Jedan metar iza ograde autoputa se nalazi regulaciona linija. Primjenjeno je sedam horizontalnih krivina: četiri desne (R=1500. Prije ulaska u tunel. Ovakva niveleta je značajno niža nego za ne regulisano korito i to za cca 3. koja u nekim slučajevima( rješavanja imovinsko pravnih poslova.0m. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide.

obuhvataju širu prostornu cjelinu u dolini rijeke Bosne od Svilaja pa do Doboja.04 do stacionaže km 57+445. hidrološki uslovi su složeni. Drugi tunel počinje na stacionaži km 56+786. Prikaz područja istraživanja dat je na grafičkom prilogu 12. Zbog prelaska rijeke Usore i magistralne ceste M4 van nivoa. Između ova dva objekta je kraći usjek preko kojeg je predviđena izgradnja natputnjaka radi provođenja postojećeg lokalnog puta.4 u razmjeri 1:25000.5 m. uključujući i samu trasu.07do stacionaže km 55+506.0 i 420.96 dužine 660m. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. Most bi bio dužine 560 m. te se može reći da su na ovom dijelu hidrološke prilike uslovno povoljne. Tok trase pokazuje da je na prvom dijelu trasa u usponu od 4% do prevoja. Most bi bio dužine 560 m. Odvodnjavanje Na samom početku trasa je položena dolinom potoka.17 trasa prelazi vodotok Duboki potok mostom dužine 315m. Odabrana lokacija čvorišta Karuše se odredila nakon dužeg analiziranja stanja na terenu i želja žitelja općina koje gravitiraju tom čvorištu.01 dužine 1300m. kao konturna granica. koji se iz tih razlog reguliše. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 73 . Na stacionaži km 59+008. Na dijelu trase koja je položena uz rijeku Usoru. na kraju dionice predviđen je duži most. Nakon predočenih rješenja investitoru. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO Najšire prostorne granice područja interesantnog za istraživanje uticaja planiranog autoputa u koridoru Vc. naplatne rampe i veze sa magistralnom cestom M4. Nova lokacija omogućava lociranje svih rampi. Karuše – Banja Luka. a zatim do silaska u dolinu rijeke Usore u padu 4%.3. investitor se odlučio da niveleta na ovom potezu bude određena prema regulisanom koritu rijeke Usore. Odnosno od granice sa Republikom Hrvatskom pa do Doboja (Karuše). 3. LOT 1. Objekti i ostali sadržaji Na dionici 6 nalaze se dva tunela četiri mosta i jedno čvorište.1.1. Niveleta autoputa direktno je ovisna od VV rijeke. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini.1 . Nakon izlaska iz prvog tunela trasa odmah prelazi preko dvije doline. objektima dužine 245. Manji vodotoci se propuštaju propustima kroz trup ceste.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zbog prelaska rijeke Usore i magistralne ceste M4 van nivoa. na kraju dionice predviđen je duži most. Rađene su dvije varijante nivelete u ovisnosti od VV rijeke i to da li će ona biti regulisana ili ne. Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa.0m. Na prevoju trasa je položena po grebenu i tu se može reći da su hidrološki uslovi povoljni.3. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. Sa zapadne strane granica istraživanja je postavljena približno duž postojećeg puta od Svilaja do Doboja a sa istočne strane duž postojeće pruge. Razlika u nivoima je cca 3.6.5 m. Prvi tunel je od stacionaže km km 54+206.12. što znaći da bi za ne regulisano korito nasip bio viši za cca 3. a razlikuje se od lokacije predložene u Idejnom rješenju. Složenost se očituje u tome što je na ovom potezu trasa autoputa odmah uz rijeku i na stabilnost trupa ceste utječu vode rijeke Usore.

Ukupna dužina trase iznosi 62634 m i podijeljena je u šest dionica i to : Prva dionica Svilaj – Odžak. odnosno zakonskim aktom. Zbog svega navedenog uvid u šire područje je takođe važan. Šesta dionica Rudanka – Karuše. s obzirom da nema relevantnog podzakonskog akta koji ovo regulira i u FBiH. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. Otpadni materijali i emisije Tokom eksploatacije autoputa dolazi do pojave otpadnih voda sa saobraćajnice. Četvrta dionica Podnovlje – Johovac. U fazi izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatrano je šire područje kroz koje trasa autoputa Vc prolazi. L = 13 157 m.5. broj 44/01. ili u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS. L = 6 192 m. L = 10 891 m. Međutim. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). također su tretirani kao osjetljiva područja. a u cilju izbora najpovoljnije varijante trase. Zone sanitarne zaštite su područja koja se utvrđuju istražnim radovima.7. To je zbog toga što trasa prolazi uglavnom kroz ravničarski dio terena i zauzima zemljište koje se koristi u poljoprivrednoj proizvodnji. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). Sarajevo u martu 2006. moteli. Osim tekstualnog na isti način će se prikazati i kartografski prikaz tipova zemljišta na trasi i kategorija zaštite (upotrebne vrijednosti) kao cjelina i po dionicama. Treća dionica Vukosavlje – Podnovlje. Osim toga još uvijek se ne zna na kojim lokalitetima će se graditi pomoćna i prateća infrastruktura (pumpne stanice. Topografske podloge korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. Uvažavajući prethodno izneseno. one su pravno zaštićene odgovarajućom odlukom i u njima se provode zaštitne mjere u skladu sa važećom Odlukom. restorani. Druga dionica Odžak – Vukosavlje. Ovo je preporuka i za dijelove trase koji prolaze područjem FBiH. L = 9 818 m U ovome dijelu iznijet će se opšte karakteristike trase autoputa na cijeloj njenoj dužini. a koje se prikupljaju i prečišćavaju određenim sistemom unutrašnje odvodnje sa pratećim objektima.).d. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. Širina trase koja se razmatra sa stanovišta uticaja autoputa i mjera zaštite je u pojasu od 500 m (250 m na jednu i drugu stranu od osovine puta). što će svakako dodatno izvršiti pritisak na stanje u okolišu pa tako i na zemljište.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. skretnice. d. Granične vrijednosti emisija u ovim otpadnim vodama trebaju biti zadovoljavajuće i neškodljive za sveukupni okoliš. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 74 . Osjetljiva područja su vodonosnici kroz koje autoput može proći uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. L = 16 178m. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. parkirališta. godine. dok će se opis mjera za ublažavanje negativnog efekta na okoliš/životnu sredinu dati za cijelu trasu i po dionicama u posebnom poglavlju. Nakon iscrpne argumentacije u ovoj fazi usvojena je konačna varijanta trase koja je predmet ove Studije „Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta”.3.). ulazi i izlazi s autoputa i sl. broj 44/01. na kartografskom prikazu daje se i širi pojas od 1000 m (500 m od osovine puta) zbog uvida u šire stanje rasprostranjenost pojedinih tipova zemljišta i pripadajućih kategorija zaštite. L = 6 398 m. 3. Peta dionica Johovac – Rudanka. Za granične vrijednosti potrebno je poštivati vrijednosti definisane u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS. a vrlo blisko tome je i upotrebna vrijednost.

godine bila je 205 km2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 75 . Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.1.056 Struktura – 0. Površina opštine 1991. Površina opštine.074 Gustina naseljenosti st/km2 99. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 171.84% 8.000-4.22% – 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Odžak.) 17.1. Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.000-1.000 Broj naselja – 1 3 6 3 1 – 14 Ukupno stanovnika – 252 2436 9809 8173 9386 – 30.999 5. Entitetski statistički zavodi. u nedostatku pouzdanijih koriste se raspoložive procjene broja stanovnika koje pored prirodnih respektuju i osnovne migracione trendove.1. 2. 7. Opština Odžak 4. te da je posljednji popis stanovništva vršen prije petnaest godina.1. OPIS OKOLINE KOJA BI MOGLA BITI UGROŽENA PROJEKTOM 4. Opštini Odžak su priključena naseljena mjesta iz opština Bosanski Šamac i Bosanski Brod.1.056 stanovnika. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.4 Broj stanovnika (2004. 4. 5. promjena površine i naseobinskog sistema.11% 32.-01. 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1.1-02. te Biro za statistiku Distrikta Brčko vrše godišnje procjene broja stanovnika koje su podložne kritici. broj 1. 2005 godine. 3. od strane Urbanističkog zavoda Republike Srpske iz Banja Luke. godine. Demografske i ekonomske karakteristike U Bosni i Hercegovini postoji realan problem sagledavanja demografskih trendova obzirom da ne postoje pouzdani podaci o broju stanovnika. što je povoljno sa stanovišta daljeg razvoja.64% 27.000 više 10.999 2.1. Za potrebe procjene demografskih karakteristika posmatranog područja korišćeni su podaci sistematizovani u dokumentaciji „Podloge za plansku dokumentaciju Lot 1” izrađenog za potrebe planersko studijske dokumentacije autoputa na koridoru Vc. Na području opštine Odžak. 6.000 stanovnika. godine Red. najbrojniju grupu čine naselja između 1000 – 2000 stanovnika i sa najvećim brojem stanovnika u ukupnoj strukturi.1. Opštinski centar je naselje od 5000 – 10.1. dok je od jednog dijela opštinske teritorije formirana opština Vukosavlje. Tabela 4.6 Prije rata opština Odžak je imala 14 naseljenih mjesta sa ukupno 30. Međutim.19% 31.000-10.

Doboj. Tabela 4. Doboj-Jug i Usora.465 9.8% površine Posavskog kantona. sagledaće se preko sljedećih pokazatelja: prihodi.2.8 Ovi pokazatelji se odnose na pravna lica koja su predala završne račune u 2003.1. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. 17.3 4. zaposlenost.1 2.Makroekonomske karakteristike Stanje privrede užeg uticajnog područja kojeg čini šest opština.1. opština Odžak je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 38% prema DBP po stanovniku i za 39% ispod stope zaposlenosti FBiH.1.110 2.074 99. 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.god. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo 4 Poslovni subjekti Broj % 10 3. Privredna struktura Tabela 4.-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1. na kojoj živi 38. Modriča.1-03: demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.) 171. Broj stanovnika 2. u opštinama Republike Srpske dok se isti ne posjeduju za opštine Federacije BiH Studija uticaja na okolinu – Lot 1 76 .2 2.1.1. Odžak. Vukosavlje.1.1. kapital4 i broj poslovnih subjekata. godini znatno niži što je posljedica promjene veličine teritorije i migratornih kretanja stanovništva. god.3.207 3. Tabela 4.-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.4 za 2004. Gustina naseljenosti je ispod prosječne gustine naseljenosti kantona.1. Demografske karakteristike Opština Odžak svojom površinom zauzima 52. 4.2% stanovništva.4. Broj stanovnika je u 2004.1. 62 61 130 Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.1.672 60. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 1. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 30% u odnosu na istu u FBiH. 3.1.6 -4. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.

6 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 43. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina. Broj stanovnika 86. Površina opštine. Demografske karakteristike Tabela 4.5 29. pošto tercijarni i kvartarni sektor imaju mali potencijal zapošljavanja. Vrbovac. Sadašnji naziv opštine je Vukosavlje umjesto ranijeg naziva Odžak (naselja Gnionica.2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 77 .5% i 29.8 100 Tabela 4.2 22.9 6. 4.1. Srnava. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 86.1. od koja se četiri bez stanovništva.2.1.2.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Industrija. Opština je uvećana pripajanjem naseljenih mjesta Jakeš. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma od dijelova opština Modriča i Odžak. Ada. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.2 34. Jošavica. 4. Opština Vukosavlje 4.6%. Na teritoriji opštine postoji 13 naseljenih mjesta5. Pećnik i dijela naselja Modrički lug iz opštine Modriča.83 Broj stanovnika (2004. dio naseljenog mjesta Potočani.2-02: Demografske karakteristike opština Vukosavlje Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1. zatim naselja od 1000 – 2000 stanovnika.6 33. ugostiteljstvo.8 Opština Vukosavlje je novoformirana opština na teritoriji Republike Srpske. Karakteriše je manji broj naseljenih mjesta i uglavnom. Odžak). Ovakva struktura privrede odgovara razvijenim područjima. koncentracija stanovništva u opštinskom centru.1.6 4.83 za 2004. dok je na ovom nivou razvoja ona neodgovarajuća. Na području opštine Vukosavlje najbrojniju grupu naselja čine naselja između 500 – 1000 stanovnika.-01. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno 44 16 90 12 88 260 16.1.2.) 5454 Gustina naseljenosti st/km2 62.7 43.-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 4. 5454 5 Podaci dobijeni od Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove.2.1.

2. dok je prirodni priraštaj znatno niži od prosjeka regije. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 104 1. (1765 stanovnika) što je najvećim dijelom posljedica migratornih kretanja stanovništva. Zadnjih pet godina na teritoriji opštine je prisutan negativan trend u prirodnom kretanju stanovništva. na kojoj živi 2. Gustina naseljenosti je ispod prosječne gustine naseljenosti regije.4.8 15. Gustina naseljenosti (st/km2) Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004.1 8.9 12 - 2. 3.8% površine Dobojske regije. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Broj zaposlenih 11 5 2 86 104 Poslovni subjekti Broj % Ukupan prihod (%) Kapital (%) - 6 Iz opštine Vukosavlje završni račun je predalo samo jedno preduzeće iz sektora građevinske industrije. Stopa nataliteta je u granicama prosječno ostvarenih u regiji. Broj stanovnika u 2004.2.84 0/00 Opština Vukosavlje svojom površinom zauzima 2.1. god.1% stanovništva.3. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. Na području opštine nema registrovanih nezaposlenih lica.2-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.) Stope vitalne statistike u 0/00 (2003.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. Privredna struktura Tabela 4.1. Opština Vukosavlje je prema stopi zaposlenosti stanovništva znatno ispod prosječnog nivoa Republike Srpske i to za 88%.1.90 0/00 -1.1.06 0/00 9. Djelatnosti Građevinarstvo Trgovina. ugostiteljstvo. 3.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 62. te zbog toga nije obrađena struktura prihoda i kapitala Studija uticaja na okolinu – Lot 1 78 . 4. godini je znatno povećan u odnosu na 1996. 4. 4.2-04: Privredna struktura opštine6 prema djelatnostima u 2003. 4.

4.1. godine bila je 297 km2.7 Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine. Opštinski centar je naselje veće od 10.000 stanovnika.1. Površina opštine.40%). broj 1. 4. Danas. pošto tercijarni i kvartarni sektor imaju mali potencijal zapošljavanja. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 314.613 stanovnika. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1.000 stanovnika živi 60% stanovništva opštine. 7. U naseljima preko 1. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991. dok su izdvojena 3 naseljena mjesta i pripojena novoformiranoj opštini Vukosavlje (Modrički lug.1.1. 5. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. Struktura zaposlenih % II sektor III sektor IV sektor 10.) 28. Jakeš i Pećnik). 4.66% 4. što je povoljno sa stanovišta daljeg razvoja naseobinskog sistema.3. godine.6 6. Tabela 4.34% 29. Opštini Modriča je pripojeno sedam naseljenih mjesta iz opštine Pelagićevo.1. godine Red. dok je na ovom nivou razvoja ona neodgovarajuća.0 Prije rata opština Modriča je imala 21 naseljeno mjesto sa ukupno 35.000 više 10.3.13% 34. najbrojniju grupu čine naselja između 1000 – 2000 stanovnika. 2.000-10. Površina opštine 1991.999 5.11% 2.999 2. Demografske karakteristike Studija uticaja na okolinu – Lot 1 79 .7 82.1.36% 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Modriča. 3. promjena površine i naseobinskog sistema.000-1. Na području opštine Modriča.22 Broj stanovnika (2004.40% – 29.3.000 Broj naselja 2 4 1 8 5 – 1 21 Ukupno stanovnika 236 1462 835 10375 12251 – 10454 35. opština Modriča obuhvata 23 naseljena mjesta. Ovakva struktura privrede odgovara razvijenim područjima.1. Opština Modriča 4.613 Struktura 0. 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. Značajno učešće imaju i naselja koja naseljava 2000 – 5000 stanovnika (34.000-4.2-05: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1.581 Gustina naseljenosti st/km2 91.3-02: Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.3-01.2.

Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 17% u odnosu na istu u RS.) Stope vitalne statistike u 0/00 (2003.7 Ukupan prihod (%) 0.0 4. opština Modriča je ispod nivoa razvijenosti Republike Srpske za 25% prema prihodu po stanovniku i za 20% ispod stope zaposlenosti RS. 4.22 za 2004.21 0/00 2 314.1. Broj stanovnika Gustina naseljenosti (st/km ) Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004. 3.3.3.3-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1. Broj stanovnika u 2004. 4.1. 2.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 10. 28.007 6. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga7 Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 3. Stope nataliteta i mortaliteta je iznad prosječnih vrijednosti ostvarenih u regiji.975 14. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. 3. Gustina naseljenosti je iznad prosječne gustine naseljenosti regije.2% površine Dobojske regije.1 75 80 117 2.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.323 3.3-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.3-03: Demografske karakteristike opština Modriča Površina opštine (u km2) Pokazatelji 1.67 0/00 10. god. godini je neznatno povećan u odnosu na 1996.4. 4. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo 7 Broj zaposlenih 46 Poslovni subjekti Broj 7 % 2.9% stanovništva. dok je prirodni priraštaj u granicama prosječno ostvarenih u regiji.1.982 43.6 Opština Modriča svojom površinom zauzima 10.3 Kapital (%) 3.581 91.9 Zbir zaposlenih i nezaposlenih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 80 . na kojoj živi 10.46 0/00 0. 4.3.1. Privredna struktura Tabela 4.0 0.

Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti pokazuje dominaciju sekundarnog i tercijarnog sektora.2 37.8 2. ugostiteljstvo.436 3. što predstavlja 18.5 Prije rata opština Doboj je imala 73 naseljena mjesta sa ukupno 102.4% od ukupnog broja u Dobojskoj regiji.0 22.0 122.0 2.5 100 Tabela 4.464 Gustina naseljenosti st/km2 99. Na području opštine Modriča u 2003.5 100 87. Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine. što je naročito uočljivo na osnovu strukture prihoda.84 Broj stanovnika (2004. god.1 100 46. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 808.1.2 51.353 145 988 225 1.4 1.4.5 0. 3.4.2 5. godine.9 4.719 2.8 6.888 2.1.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Industrija.4. sa 12.) 80.3-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1.3 43. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.9 5. je 258 pravnih lica (koja vode knjigovodstvo po kontnom planu preduzeća) predalo završne račune.6% zaposlenih u pravnim licima regije.218 3. Površina opštine.3 51. što čini 11. Ostvareni finansijski rezultati poslovanja pravnih lica opštine učestvuju sa 13. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno 1.4 5.-01.9% u dobiti i sa 3.975 33 16 132 13 57 258 12.7% u ostvarenom gubitku Dobojske regije. Opština Doboj 4. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.549 stanovnika.4 3.1.778 3.0 1.7 28.5 40. Ove rezultate je ostvarilo 2. 4. Struktura zaposlenih % I sektor II sektor III sektor IV sektor Struktura prihoda % I sektor II sektor III sektor IV sektor Finansijski pokazatelji u 000 KM Prihod Dobit Gubitak Broj zaposlenih8 1. 8 U poslovnim subjektima koja knjigovodstveno vode po kontnom planu preduzeća Studija uticaja na okolinu – Lot 1 81 .1.719 zaposlenih.7% u prihodima regije.6 32.

19% 5. Demografske karakteristike Tabela 4. U naseljima preko 1. najbrojnije grupe čine naselja između 500 – 1000 i 1000 – 2000 stanovnika.7% stanovništva. promjena površine i naseobinskog sistema.4% površine Dobojske regije.godine.000 Broj naselja 1 13 27 27 4 – 1 73 Ukupno stanovnika 199 5140 20299 37668 11745 – 27498 102. 7. 80. Na području opštine Doboj.0.1. Doboj pripada kategoriji regionalnih centara prvog reda (domet centralnih funkcija. godine Red. dok je pripajanjem tri naseljena mjesta iz opštine Petrovo (bivša Gračanica). Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004.000-10. 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. Usora. 5.79% 36.1. godine bila je 684 km2. 2.464 99. Stope nataliteta je u okviru prosjeka u 9 Etapni Plan Republike Srpske 1996-2001.81% 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Doboj.9 8.) 4.45% – 26. Područje opštine Doboj je smanjeno izdvajanjem teritorije i formiranjem opština Doboj – Jug. Broj stanovnika 2. prostorne karakteristike vezane sa komunikacionim i razvojnim osvinama). 6.4-03:Demografske karakteristike opštine Doboj Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1. Broj stanovnika u 2004. uloga centra u sistemu naselja. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1.01% 19.000-1.000-4.4-02: Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991. na kojoj živi 30.999 5. godini je povećan u odnosu na 1996. dijelovi opštine Maglaj i naseljenog mjesta iz opštine Pelagićevo (bivša opština Gradačac) povećana teritorija opštine.29 0/00 . 4.93 0/00 Opština Doboj svojom površinom zauzima 26. Danas opština Doboj u svom sastavu ima 82 naseljena mjesta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 82 . Po funkcionalnoj organizaciji9.1. 3. Površina opštine 1991.549 Struktura 0. broj 1. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. Doboj – Istok. Opštinski centar je naselje veće od 10. Stope vitalne statistike u 0/00 (2003.73% 11.2.000 stanovnika.000 više 10.5 0. Gustina naseljenosti je iznad prosječne gustine naseljenosti regije.000 stanovnika živi 70% stanovništva opštine. Opštinu Doboj karakteriše veliki broj naselja različite veličinske strukture.999 2.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 808.4.36 0/00 9.84 za 2004.

7 1.756 40. 4.9 15.9 75 99 111 2.4.4. 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija regiji.306 12.1.0 3.5 3.1.1 39. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.4.5 32. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. Struktura zaposlenih % I sektor II sektor III sektor IV sektor Struktura prihoda % I sektor II sektor 3.8 2.7 38.1 9.065 4. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 11% u odnosu na istu u RS.3.1 100 Ukupan prihod (%) 1.1 2.9 34.4-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.5 34.1.5 5.869 Poslovni subjekti Broj 16 84 30 178 28 174 510 % 3.301 8. god. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 83 . Privredna struktura Tabela 4. 3. ugostiteljstvo.1 100 Kapital (%) 1.4-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1. pa je prisutan negativan prirodni priraštaj.7 100 Tabela 4. prihod po stanovniku opštine Doboj je za 25% manji u odnosu na prosjek RS. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti. 4. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 12.887 21.1 16. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Broj zaposlenih 156 2.7 27.1 4.8 8.455 2. dok je stopa zaposlenosti na nivou prosječne stope u Republici Srpskoj (za 1% manja od RS).1.8 25. dok je stopa mortaliteta iznad prosječnih vrijednosti ostvarenih u regiji. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.4-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.989 898 2.4 39.1.9 5.869 16.4 52.1 30.

Demografske karakteristike Tabela 4. sa 37. sa 1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 84 .5% teritorije Zeničko-dobojskog kantona.-01. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 49. Opštinu Usora karekteriše manji broj naseljenih mjesta.1. Ostvareni finansijski rezultati poslovanja pravnih lica opštine učestvuju sa 38.1.494 3. Broj stanovnika 2.5.7 343. 7100 143 -1.1. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma od opština Tešanj i Doboj. pored sekundarnog i tercijarnog sektora.1. godine.9% u dobiti i sa 23.494 zaposlenih. Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti. godini niži nego 1991. Najveći broj naseljenih mjesta je bio u kategoriji od 1000 – 2000 stanovnika. Ove rezultate je ostvarilo 10.7% od ukupnog broja u Dobojskoj regiji. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti pokazuje dominaciju tercijarnog i sekundarnog sektora.5. Površina opštine. je 510 pravnih lica (koja vode knjigovodstvo po kontnom planu preduzeća) predalo završne račune. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. Na području opštine Doboj u 2003. Broj stanovnika je u 2004.2.) 498 za 2004.0 6.3% u ostvarenom gubitku Dobojske regije. što čini 44.1.567 10. u kojima je živjelo oko 60% ukupnog stanovništva. godine.5-02: Demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1. na ovom području je bilo oko 9100 stanovnika.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija III sektor IV sektor Finansijski pokazatelji u 000 KM Prihod Dobit Gubitak Broj zaposlenih 57.) 7100 Gustina naseljenosti st/km2 143 Opština Usora novoformirana opština u Federaciji Bosne i Hercegovine. 4. Gustina naseljenosti opštine je iznad prosjeka u kantonu.8 Broj stanovnika (2004.051 24. a sjedište opštine je u naseljenom mjestu Sivša. što predstavlja 35.7% zaposlenih u pravnim licima regije. 4.8% stanovništva. Opština Usora 4. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. što je naročito uočljivo na osnovu strukture prihoda. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.3% u prihodima regije.5.998 10. god.9 Opština Usora površinom zauzima 1.5.1. Prema podacima iz 1991. pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine.

4.2%. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.6 100 Tabela 4.143 1. 4.5-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.9 27.1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 85 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.4 42.146 1. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Poslovni subjekti Broj 0 11 4 19 5 29 68 % 0 16.8% i 41. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.2 5.647 69. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina. 4. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 504 7.1. god.1.3.1.5.8 41.1 1.4 34 47 150 2.1. opština Usora je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 66% prema DBP po stanovniku i za 53% ispod stope zaposlenosti FBiH.5-05. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 0 22. Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 50% u odnosu na istu u FBiH.2 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 36. ugostiteljstvo. Privredna struktura Tabela 4.9 7.5-04. Makroekonomske karakteristike Tabela 4.1 36.5. 3.

Oba naseljena mjesta pripadaju grupi naselja od 1000 – 2000 stanovnika (Matuzići – 1783. 3. Demografske karakteristike Tabela 4.1.1. Demografske karakteristike 4.6.6. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma od jednog dijela teritorije opštine Doboj.6-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.1.369 1. godini viši nego 1991. Broj stanovnika je u 2004. Površina opštine. godine što je posljedica promjene veličine teritorije i migratornih kretanja stanovništva 4.1 Opština Doboj – Jug svojom površinom zauzima 0. Sjedište opštine Doboj – Jug je u naselju Matuzići.) 4852 Gustina naseljenosti st/km2 473 Opština Doboj .2. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 576 12.2 za 2004.6-02: Demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1. Gustina naseljenosti je veća nego prosječna u kantonu.-01. Opština Doboj-Jug 4.) 10.6. 4.1.1.1.Jug je novoformirana opština na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine. na kojoj živi 1. Mravići – 1476 stanovnika).252 1. Broj stanovnika 2. Na teritoriji opštine je 1991. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 10.3. godine živjelo 3259 stanovnika. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 86 . 4852 473 3.6.2% stanovništva.1 2. Gustina naseljenosti (st/km2) 3.5 69 81 148 2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1.3% površine Zeničko – dobojskog kantona. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.828 68.1.6.2 Broj stanovnika (2004. Na teritoriji opštine su dva naseljena mjesta Matuzići i Mravići. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.

Zbog otvorenosti analiziranog dela doline Bosne prema zapadu. Crni vrh (687m) na jugu. severu i severoistoku.1.1.dionica Svilaj-Doboj. ove planine bogate šumom značajno utiču na klimu analiziranog područja. a naročito karakteristike preovlađujućih vazdušnih strujanja i režima padavina iznad razmatranog područja u velikoj mjeri utiči udaljenost od mora i raspored polja visokog i niskog vazdušnog pritiska.7% i 29.6.3 5. naročito tokom perioda maj-jul.6-05: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 4. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 48% u odnosu na istu u FBiH. ugostiteljstvo. Iako visina pomenutih planina ne prelazi 1500m.0 38. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija. Planine Vučjak (367m) i Krnin planina (265m) zapadno od rijeke Bosne. zahvatajući pobrđe i široke aluvijalne ravni na desnoj obali Save. Privredna struktura Tabela 4. obuhvata dolinu rijeke Bosne u njenom donjem toku od Doboja do ušća u Savu. god. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Poslovni subjekti Broj 2 14 8 22 4 25 75 % 2. Kraj oko donje Bosne i Posavina odlikuju se umjerenokontinentalnom klimom sa srednjom godišnjom temperaturom vazduha oko 11°C i godišnjom količinom padavina od 745-907 mm.3 100 Tabela 4. Klimatske i meteorološke karakteristike Analizirano šire područje autoputa na koridoru Vc . na lokalne klimatske uslove. Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.7 29. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 87 . zatim planine Trebovac (644m) i Ozren (917m) istočno od rijeke Bosne. Pored navedenih topografskih faktora. 4.3 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 38. predstavljaju posebne morfološke cjeline na ovom području.3%.0 28. 4. opština Doboj-Jug je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 31% prema DBP po stanovniku i za 19% ispod stope zaposlenosti FBiH.7 29. odnosno. što potvrđuje kontinentalnost režima padavina na ovom području. analizirano područje je izloženo čestim severozapadnim i zapadnim prodorima vlažnog atlantskog vazduha koji donose značajne količine padavina. položaj anticiklona i ciklona iznad Evrope i Atlantskog okeana. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina. Količine padavina za topliji dio godine čine 56%.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.7 18.2.6-04.1.3 33.7 10.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

U cilju detaljnijeg ispitivanja klimatskih uslova šireg područja dionice autoputa Svilaj-Doboj, analizirani su raspoloživi podaci meteoroloških mjerenja i osmatranja za period 1951-2004. godina, za sljedeće meteorološke stanice: Slavonski Brod ...........φ = 45° 10' N, Derventa .....................φ = 45° 00' N, Modriča .......................φ = 44° 59' N, Brčko ..........................φ = 44° 53' N, Gračanica ...................φ = 44° 43' N, Doboj ..........................φ = 44° 44' N, λ = 18° 00' E, λ = 17° 55' E, λ = 18° 18' E, λ = 18° 50' E, λ = 18° 16' E, λ = 18° 06' E, H = 88 m H = 105 m H = 115 m H = 96 m H = 160 m H = 165 m

Napominje se da su za potrebe analize prostorne raspodjele i interpolacije osnovnih klimatskih elemenata na analiziranom području korišćeni kako podaci napred navedenih meteoroloških stanica, tako i rezultati istraživanja klime ovog područja u okviru projekta izrade Prostornog plana Republike Srpske.

Slika 4.2: Raspored meteoroloških stanica u odnosu na trasu LOT1

4.2.1 Temperatura vazduha
Lokalni uslovi reljefa i mala nadmorska visina analiziranog područja, uslovljavaju umjerenokontinentalnu klimu sa vrlo ujednačenim termičkim uslovima (Slika. 4.1-01). Tokom većeg dela godine (april-oktobar) srednje mjesečne temperature vazduha su veće od 10°C, dok su ostali meseci hladni sa znatno nižim temperaturama. Zime su ovde često štre, a leta umjerena. Prosječna godišnja temperatura vazduha u donjem toku Bosne, severoistočno od Modriče kreće se oko 12°C, a na dijelu dionice autoputa Modriča-Doboj kreće se oko 10.8°C (Slika 4.2-01, Tabela. T.4.2-01).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

88

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Analiza srednjih ijnih temperatura vazduha (Tabela T.4.2-01, Slika 4.2-02) pokazuje da je najniža temperatura u januaru i varira od -0.9°C u Modriči, do -0.4°C u Doboju, dok je najtopliji mesec jul sa prosječnim temperaturama vazduha u opsegu od 20.6°C u Doboju do 20.7°C u Modriči. Treba naglasiti da je usled globalnih promјena klime u toku poslednje decenije XX vijeka zabeležen najvećI porast temperature vazduha kako na globalnom, tako i na lokalnom nivou. Prosječne godišnje temperature vazduha na analiziranom području u toku poslednje decenije XX vijeka veće su u prosjeku za 0.3°C u odnosu na standardni 30-godišnji prosjek 1961-1990. godina, što potvrđuju i rezultati osmatranja na meteorološkim stanicama Modriča i Doboj (Tabela T.4.2-01). Izraženo godišnje kolebanje temperature vazduha (od 21°C u Doboju i 21.6°C Modriči, kao i visoka amplituda apsolutnih akstremnih temperatura vazduha (68.5°C za područje Modriče i čak 72.5°C za Doboj), odražava dominantan uticaj fizičkogeografskih i lokalnih uslova reljefa na formiranje umjerenokontinentalnog režima klime na analiziranom području. Srednja godišnja maksimalna temperatura vazduha se na analiziranom području kreće u opsegu od 16.2 °C u Modriči do 16.3°C u Doboju (Tabela T.4.2-01), dok se srednja minimalna godišnja temperatura kreće u opsegu od 5.4°C Modriči, do 5.7°C u Doboju (Tabela T.4.2-01). Kao što pokazuju podaci (Tabela T.4.2-01), apsolutni maksimum temperature vazduha se javlja samo u Modriči u julu mesecu (41.5°C), dok je na ostalim meteorološkim stanicama registrovan u avgustu (Doboj, 40.3°C, Brčko 42.0°C). Apsolutni minimum temperature vazduha (Tabela T.4.2-01) javlja se u januaru (Doboj, -32.2°C, Modriča, -27.0°C). Uočava se da su temperaturni ekstremi izraženiji u kotlinama (Doboj) u odnosu na padine i brežuljkastu oblast veće nadmorske visine, zbog pojave temperaturnih inverzija. Zime su na razmatranom području prilično hladne sa prosječnim temperaturama koje se kreću u opsegu od, 0.7°C u Modriči do 0.7°C na području Doboja (Tabela T.4.2-01). Srednje letnje temperature se kreću od 19.9, u Doboju, do 21.2°C u Modriči, uz blagu tendenciju rasta ka Brčkom i Bijeljini, odnosno opadanja sa rastom nadmorske visine južno od Doboja. Jeseni su samo neznatno toplije od proleća (na profilu Doboj-Modriča, srednja temperatura jesenjih meseci se kreće oko 11.1°C, a prolećnih od 11.0°C) što ukazuje da se analizirano područje nalazi u zoni slabo izraženog maritimnog uticaja na termički režim (Tabela T.4.2-01).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

89

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Tabela T.4.2-01: Temperature vazduha (°C), period 1951-2004. godina
METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.

a) Srednja mjesečna temperatura Modriča Doboj -0.9 -0.4 2.0 1.9 6.3 6.3 10.9 11.0 15.9 15.7 19.6 19.1 20.7 20.6 20.2 20.0 16.4 16.1 11.1 11.2 5.9 6.0 1.1 1.5 10.8 10.7

b) Srednja maksimalna temperatura vazduha Modriča Doboj 2.6 3.3 6.2 6.7 12.0 12.1 16.9 17.0 22.1 22.0 25.6 25.0 26.9 27.1 27.0 26.9 23.1 23.4 17.3 17.7 10.7 10.7 4.5 5.2 16.2 16.4

c) Srednja minimalna temperatura vazduha Modriča Doboj -4.6 -4.3 -2.3 -2.5 0.9 1.0 5.0 5.2 9.3 9.6 13.1 13.1 14.2 14.4 13.8 13.9 10.4 10.8 5.6 6.4 1.7 2.3 -2.5 -1.7 5.4 5.7

d) Apsolutna maksimalna temperatura vazduha Modriča Doboj 19.7 20.7 22.4 23.0 26.8 29.0 30.8 31.7 34.8 36.0 37.5 37.8 41.5 40.0 41.2 40.3 35.5 35.0 30.4 31.0 28.0 26.4 19.8 22.0 41.5 40.3

e) Apsolutna minimalna temperatura vazduha Modriča Doboj -27.0 -21.0 -19.0 -32.2 -26.8 -18.2 -3.0 -6.0 -0.4 -2.1 3.0 1.6 6.5 6.7 5.5 5.3 -1.0 -0.2 -5.2 -5.6 -14.6 -21.0 -27.0 -15.4 -20.8 -32.2

Slika 4.2-01: Prostorna raspodjela srednjih godišnjih temperatura vazduha na širem području dionice autoputa Svilaj-Doboj, period 1951-2004. godine

Slika 4.2-02: Srednje mjesečne temeperature vazduha (°C), period 1951-2004. godine

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

90

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.2.1.1 Mraz Velika učestanost pojave mrazeva (dani sa minimalnom temperaturom vazduha Tn ispod 0°C) i magli predstavlja takođe značajnu karakteristiku klime šireg područja dionice autoputa SvilajDoboj. Godišnje se u dolini Bosne javlja u prosjeku od 79 do 92 dana sa mrazom, i to pretežno od oktobra do aprila, uz retke pojave tokom maja i septembra meseca (Tabela T.4.2-02). Broj dana sa jakim mrazom (dani sa minimalnom dnevnom temperaturom vazduha Tn nižom od minus 10°C) kreće se godišnje u prosjeku od 11.2 dana u Doboju, do 9.6 dana u Modriči (Tabela T.4.2-02). Najveći broj dana sa jakim mrazom javlja se u Derventi (oko 12 dana), a najmanji u Brčkom (oko 8 dana). Zimski period je karakterističan po velikoj učestalosti ledenih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx ispod 0°C). Srednji godišnji broj ledenih dana se kreće od 20 u Doboju, Modriči i Brčkom, do 21 u Derventi (Tabela T.4.2-02). 4.2.1.2 Letnji i tropski dani U toku leta dno doline i kotline se znatno zagreva, pa se sa smanjenjem nadmorske visine povećava broj letnjih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx iznad 25°C) i broj tropskih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx iznad 30°C). Tropski dani se javljaju u periodu od aprila do oktobra u Doboju, i od maja do oktobra u Derventi (Tabela T.4.202), ali ih najviše ima u toku leta, i to u prosjeku od 23 dana u dolini Bosne, dok se idući ka Brčkom ovaj broj povećava i godišnje iznosi oko 30 dana. Broj letnjih dana je, u odnosu na tropske, srazmjerno veći i u Doboju iznosi 87 dana godišnje. Tabela T.4.2-02: Temperature vazduha (°C), period 1951-2004. godina
METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.

a) Tn ≤ -10°C (dani sa jakim mrazom) Derventa Modriča Brčko Doboj 5.6 4.9 4.4 5.2 3.6 2.0 2.2 3.4 0.5 0.4 0.3 0.5 0.3 0.3 0.1 0.2 1.9 2.0 1.3 1.9 12.0 9.6 8.3 11.2

b) Tx < 0°C ( ledeni dani) Derventa Modriča Brčko Doboj 9.7 10.1 9.7 9.2 4.3 2.8 4.5 3.9 0.7 0.5 0.5 0.8 0.5 0.4 0.2 0.4 5.5 5.8 4.9 5.1 20.7 19.6 19.9 19.5

c) Tn < 0°C ( mrazni dani) Derventa Modriča Brčko Doboj 25.8 25.7 24.4 23.5 19.5 19.2 16.9 18.2 12.0 10.6 8.8 10.9 2.2 0.9 0.8 1.9 0.1 0.1 0.0 0.1 0.1 0.0 0.0 2.5 1.9 1.6 1.5 9.1 9.0 7.9 8.4 20.6 20.9 18.5 18.6 91.8 88.3 78.8 83.2

d) Tx ≥ 30°C (tropski dani) Derventa Modriča Brčko 0.0 0.0 1.1 1.2 1.3 3.6 4.7 5.7 7.5 7.6 9.2 7.2 7.0 8.7 1.9 1.8 2.7 0.1 0.1 0.1 21.5 22.3 27.6

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

91

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija
Doboj 0.0 1.3 4.0 8.0 7.6 2.9 0.1 23.9

4.2.2 Indeks mraza
Na osnovu srednih dnevnih temperatura vazduha za Modriču, određen je indeks mraza okoline za tri najhladnije zime 1953/1954,1962/1963, 1963/1964. godina sa prosječnom zimskom temperaturom vazduha od -3.7°C, -3.8°C i -2.8°C, respektivno, a dobijeni rezultati su prikazani na slici 4.2-03. Kao što se uočava, vrijednost indeksa mraza okoline za Modriču za navedene zime (izračunat prema JUS-u U.C4.016, kao apsolutna vrijednost razlike između maksimalne i minimalne vrijednosti kumulativne sume temperatura za najhladniji vremenski period) iznosi 394.7°Cdana, 301.9°Cdana i 255.8°Cdana, a broj dana između ekstremnih vrijednosti kumulativnih suma iznosi 74, 54 i 56 dana. Na osnovu dobijenih rezultatat može se odrediti mjerodavan indeks mraza za dvadesetogodišnji projektni period, koji je neophodan za dimenzionisanje kolovozne konstrukcije i predizimanje mjera zaštite od štetnog dejstva smrzavanja i odmrzavanja. Dubina prodiranja mraza u tlo, određena prema formuli dm=K lm , gdje je: dm - dubina prodiranja mraza u tlo u cm; K - koeficijent koji ima vrijednost 5.3 za područja ispod 800m nadmorske visine; i Im - indeks mraza u °C, iznosi u prosjeku 94cm za napred navedene tri najhladnije zime. Ako se za određivanje dubine prodiranja mraza u tlo primjeni Makovnikova metoda, koristeći formulu dm= 2αT , gdje je: α - koeficijent prodiranja mraza koji zavisi od izloženosti mjesta vetru (za naša područja koristi se vrijednost α = 25.5 za lokalitete ispod 800m nadmorske visine) i T - broj dana sa negativnom srednjom dnevnom temperaturom vazduha, tada se za napred navedene tri najhladnije zime za Modriču, dobijaju vrijednosti dubine prodiranja mraza od 61.4cm, 52.4cm i 53.4cm respektivno.

Slika 4.2-03: Indeks mraza okoline za Modriču

4.2.3 Osunčavanje i oblačnost
Na kontinentalnost klime analiziranog područja ukazuju i podaci o stvarnom trajanju sijanja sunca sa prosječnim godišnjim sumama ispod 2000 časova (od 1645h u Doboju, do 1813h u Derventi, Tabela T.4.2-03). Naime, prosječno godišnje osunčavanje na analiziranom području iznosi 1729 časova, i znatno je manje u odnosu na potencijalno godišnje trajanje sijanja Sunca koje za analiziranu geografsku širinu iznosi oko 4400 sati. Najduže prosječno trajanje sijanja Sunca javlja se u julu (Doboj, 237.3 časa, Derventa, 262.1 časa) dok se u novembru (Derventa, 42.2 časa), odnosno decembru (Doboj, 49.1 čas) javlja minimum osunčavanja. Srednja godišnja oblačnost se kreće oko 5.7 desetina pokrivenosti neba iznad analiziranog područja (Tabela T.4.2-03). U periodu od maja do oktobra meseca, mjesečna količina

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

92

4 5.8 d) Broj tmurnih dana (N > 8 /10) Derventa Modriča Brčko Doboj 18. Prosečan godišnji broj vedrih dana (sa srednjom dnevnom oblaćnošću ispod 20%) kreće se oko 73 dana (Tabela T.3 10.3 8.1 1645.2 4.8 5.9 6.4 45. pa je i broj tmurnih dana (sa prosječnom dnevnom oblačnošću iznad 80%) u ovom periodu veliki (u prosjeku svaki drugi dan).4 16.6 5.6 109. Srazmjerno visoka frekvencija tišina pokazuje da je na ovom području u toku godine oko 40% dana bez vjetra.0 204.4 124.7 2. dok su u Doboju skoro ravnomjerno zastupljeni vjetrovi iz svih pravaca uz neznatno učestalija strujanja iz pravca sjeverozapada i jugoistoka zbog kanalisanog strujanja vazduha u pravcu pružanja Dobojske kotline.4 2.3 6.6 131.9 6. a) Srednja mjesečna količina oblačnosti (1/10) Derventa Modriča Brčko Doboj 7.0 8.5 5.4.9 2.6 4.7 4.7 5.2 4. Tabela T.4 237.1 15.0 6.0 7.8 6.8 16.9 126.3 6.4 3.5 3.7 5.7 6.8 125.0 5.2.8 134.6 11. u Modriči sjeverozapadni-zapadni-jugozapadni i sjeveroistočni vetrovi.1 3.6 2.5 4.0 12.9 5.9 66.4 4.4 3.0 16.2 262.3 6.0 4.7 17.2-03).1 3.8 6.4 m/s u Doboju.1 4.4 3.7 m/s u Prnjavoru.0 154. znatno je rjeđa i u prosjeku godišnje iznosi dva dana.2 71. U toku godine njihov broj dostiže oko 120 dana (Tabela T.6 4.8 6.9 7.3 3.3 50.0 b) Srednja mjesečna količina trajanja sijanja Sunca (čas) Derventa Doboj 48. a najčešća pojava vedrih dana je u julu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 93 .4 6.2 4.6 5.6 73.9 3.3 7.6 11.0 4.2 7.0 4.2-03: Oblačnost i osunčavanje METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.7 2.1 115.6 6.9 11.4 3. 2.7 7.1 10.5 7.4 4.0 9.8 6. Srednji godišnji broj dana sa jakim vjetrom (jačina iznad 6 Bofora) varira od 8 u Doboju.4.3 4.4.4 2.4 Vjetar U pogledu režima vjetra uočava se dominantan uticaj lokalnih orografskih prepreka kako na pravac tako i na intenzitet vetra.4 6.8 6.6 4.3 10.1 16.1 12.1 11.4 1777.2 5.5 6.7 42.1 12.0 9.6 10. a najviše u Derventi.3 4.2 4.8 6.2-03).5 9.2 182.4 7.9 10. Najveće prosječne brzine vetra ne prate uvijek učestalost pravaca vjetrova i kreću se oko 2.7 4.2 7.2 4. Preovlađujći vetrovi u toku godine su iz zapadnog i sjevernog kvadranta (Slika 4.2 12. 1.4 54.9 7.6 5.6 73. Pojava dana sa olujnim vjetrom (jačina iznad 8 Bofora).3 208.6 6. i u periodu od juna do septembra meseca uglavnom je ispod 50%.3 5.0 8.3 6. čak 65%.0 7.4 4.9 5. u Prnjavoru jugozapadni i sjeveroistični vjetrovi. i 1.8 10.6 5.1 9.7 5.9 11.3 14.1 77.9 5. srednja mjesečna oblačnost se kreće od 54 do 76%.6 6.9 5.6 5.7 7.6 5. do 12 u Modriči.9 5.2-04).0 8.1 255.9 86.3 7.6 2.0 3.1 7.8 1.2 49.3 5.4 13.1 177.6 198.2-04).2 8.7 2. avgustu i septembru mesecu (u prosjeku svaki treći dan).8 6.4 7.9 17.1 4.4 147.5 225.1 c) Broj vedrih dana (N < 2 /10) Derventa Modriča Brčko Doboj 2.7 5.5 5.4 8.9 3.0 6.8 116.6 m/s u Modriči (Slika 4.3 223.6 12.1 18.6 14.3 6.6 13. Tako u Derventi u toku godine preovlađuju zapadni i sjeveroistočni.8 4. U hladnoj polovini godine (od novembra do aprila).1 m/s u Derventi.7 7.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija oblačnosti je manja od godišnjeg prosjeka.1 3.7 15.6 9.3 9.7 5.

7 76.0 7.3 11.8 7.4 7.5 82.8 18.3 88.9 81.5 16.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4.3 78.2 5.3 17.5 81. Modriču Prnjavor i Doboj 4.9 79.0 17.1 76.6 77.1 71.0 80.6 15.7 11.8 88.4 83.9 6.3 b) Relativna vlažnost vazduha (%) Derventa Modriča Brčko Doboj 87.9 11.8 87.1 76.8 85.9 6.2 77.3 5.4 13.0 18.8 13.2 10. decembru.6 79.7 85.3 74.4 74.8 17.0 11.5 86.9 9. Tabela T.1 73.1 85.5 5. dok se najmanja vrijednost javlja u periodu od aprila do avgusta i iznosi u prosjeku oko 75% na analiziranom području.2 73.6 77.0mb).9 75.3 78.0 83.3 6.0 6.0 77.2 84.6 74.4 11.3.6 84.2 77.2 77.5 17.4 73.3 6.3 6.1 Srednje mjesečne vrijednosti napona vodene pare (Tabela T. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 94 . Od septembra do marta mjeseca relativna vlažnost vazduha je visoka i iznosi preko 80%.9 13.5 81.8 18. Najveće vrijednosti relativne vlažnosti vazduha se javljaju u novembru.4 7.2 9.2 84.1 5.3-04) prate godišnji hod temperature vazduha.4.4 9. pri čemu se najniže vrijednosti javljaju u januaru (oko 5.3. dok se maksimum javlja u julu i kreće se u prosjeku oko 18 mb.1 11.8 19.9 78.0 81.1 87.3 15.2-04: Godišnje ruže vjetrova za Derventu.4 17.6 86.1 77.5 Vlažnost vazduha Relativna vlažnost vazduha je visoka i u prosjeku godišnje kreće se u opsegu od 79% u Modriči do 82% u Derventi ( Tabela T.0 14.2 73.2.4 89. januaru i februaru mjesecu i u prosjeku iznose preko 85%.4 82.4 11.2 5.6 76.1 74.9 80.7 15.6 74.5 86.4 8.3 8.4 8.0 8.2 16.3-04).5 13. a) Srednji napon vodene pare (mb) Derventa Modriča Brčko Doboj 5.2-04: Vlažnost vazduha METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.0 18.6 10.

a u Modriči 96. raspodjela padavina u toku godine (Tabela T.2-05 i Slika 4.) ukazuje da ovo područje u toku godine prima znatnu i prilično ujednačnu količinu vodenog taloga.8 59.2-06 i 4.jul.avgust). Modriča .2-05: Padavine i broj dana sa padavinama METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God. t. koji u Doboju iznosi 109.4. Vrijednosti apsolutnih maksimalnih dnevnih količina padavina (Tabela T. Slika 4. a Modriča.2-05: Prostorna raspodjela srednjih godišnjih količina padavina za šire područje dionice autoputa Svilaj-Doboj.7 67. period 1961-1990.4 79.2-5. Derventa i Doboj veće (Slika 4.0 58. U višim brdskim predelima u okolini Doboja izlučuje se veća količina vodenog taloga.6 Padavine Režim padavina predstavlja svakako jedan od najznačajnijih klimatskih elemenata sa aspekta sigurnosti drumskog saobraćaja.4 81.0 92.9 79. analizirano područje se nalazi u zoni koja ima obeležja kontinentalnog pluviometrijskog režima.2-05 i Slike 4.5 106. sa maksimumom u junu. Naime.2-05).2-05). Na ovim lokalitetima u hladnoj polovini godine (od oktobra do aprila) izluči se oko 44% od ukupne godišnje količine padavina. U pogledu karakteristika režima padavina. godine Tabela T. Pri tome Bijeljina i Brčko i imaju manje sume padavina od prosjeka za posmatrano područje (838mm).2-05) su u intervalu od 74mm u Brčkom do 101mm na lokaciji Bijeljine.2.9 897.2-07) pokazuje da se maksimalne količine padavina javljaju tokom druge polovine proleća i prve polovine leta.4.2-05) ukazuje da se u toku godine izluči u prosjeku oko 900 mm vodenog taloga na području Doboja i oko 836mm na području Modriče.8mm. Prostorni raspored prosječnih godišnjih količina padavina na širem području dionice autoputa Svilaj-Doboj (Sl. i na svakoj lokaciji bar u jednom mesecu su premašile mjesečne sume padavina (Doboj . a) Srednje mjesečne količine padavina (mm) Derventa 54.3 73.3 79.4.5 65.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Prostorna raspodjela godišnjih količina padavina (Tabela T. a od toga najmanje mjesečne količine (oko 55mm) imaju februar i mart. u prosjeku 1000mm do 1200mm godišnje (Slika 4.4. Tokom ovog perioda izluči se na području donjeg toka rijeke Bosne oko jedne trećine godišnje sume padavina.4.8 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 95 .j.9mm. od 745mm (Bijeljina) do 900mm (Doboj). u periodu majjuli.

4 53.8 13.6 8.0 51.5 11.9 52.4 Za potrebe dimenzionisanja hidrotehničkih objekata i ocene rizika od vodnih erozija i klizišta.7 121.0 78.2 13.6 794.3 11.2 50.8 9.2 73.2 11.9 72.3 4.3 56.8 89.1 0.7 45.9 95.0 60.1 0.1 52.6 11.8 68.0 31.0 45.9 49.1 31.5 68.9 7.0 847.2 10.1 0.8 72.7 41.6 12. Brod Derventa Modriča Doboj 0.1 11.2 39.0 0.5 86.0 56.5 14.6 8. period 1953-1985. potrebno je poznavati verovatnoću maksimalnih kiša kratkog trajanja za određeni povratni period. Slika 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Modriča Brčko Doboj 57.5 52.7 55.8 72.7 61.1 75.0 9.6 10.9 12.4 13.0 0.3 9.1 11.0 0.0 13.6 30.4 72.7 130.8 111.4 b) Maksimalne dnevne količine padavina (mm) Derventa Modriča Brčko Doboj 34.0 10.6 47.8 10.5 14.0 44.1 9.4 0.1 70.2 10.7 c) Broj dana sa padavinama ≥ 0.2 1.1 0.4 8.0 77.6 9.9 62.9 10.6 10.6 0.4 6.9 55.8 10.5 7.8 d) Broj dana sa snežnim pokrivačem Derventa Modriča Brčko Doboj 13.1 0.2 2.0 72.8 73.5 10.7 0.4 71.5 9.6 14.0 2.8 40. godine Studija uticaja na okolinu – Lot 1 96 .0 0.9 900.0 12.7 59.5 89.9 7.5 14.6 58.9 78.7 36.8 0.8 79.0 55.7 90.2 37.0 10.3 46 34 48.4 58.2 0.7 8.2 67.7 70.7 74.5 81.5 73.1 66.4 12.3 e) Broj dana sa snežnim pokrivačem Doboj 50 82 48 17 1 30 49 82 f) Broj dana sa poledicom Sl.1 0.0 109.3 11.3 89.3 86.2 0.1 12.8 65.2 43.5 10.8 42.0 47.3 39.7 41.6 152.0 85.3 1.5 61.1 9.5 65.2 0.5 2.1 0.2 9.2 11.0 2.2-06: Srednje mjesečne i maksimalne dnevne količina padavina za Modriču.5 2.4 77.1mm Derventa Modriča Brčko Doboj 10.7 33.6 48.8 16.2 7.5 9.2 55.0 12.1 41.8 89.2 63.9 0.4 48.3 0.1 0.4 0.7 78.5 37.1 0.4 74.2 55.3 52.3 18.7 96.2 2.1 0.8 14.8 51.0 8.9 56.9 77.1 85.2 10.3 10.3 8.

da apsolutna maksimalna dnevna količina kiše od 89.2-08: Verovatnoća pojave maksimalnih dnevnih padavina za Modriču. period 19511985.7mm registrovana 24. dok maksimalna dnevna količina padavina koja se javlja jednom u 50 godina iznosi 84mm.5mm registrovana 1951. period 19511985. Treba naglasiti. prevazilazi teorijsku vrijednost maksimalnih dnevnih padavina (dobijena primjenom metode Log Pearson III) za povratni period od 50 godina i vrlo je bliska teorijskoj vrijednosti za povratni period od 100 godina (93mm). vrijednost maksimalne dnevne kiše koja se javlja jednom u deset godina u Modriči iznosi 63. godine Na slikama 4. Kao što se može uočiti. godine u Doboju.2-08 i 4.2-07: Srednje mjesečne i maksimalne dnevne količina padavina za Doboj.7mm.6mm. godine prevazilazi maksimalnu teorijsku vrijednost padavina za povratni period od 50 godina. Slika 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 97 . dok maksimalna količina padavina koja se javlja jednom u 50 godina iznosi 80. jula 1976. Vrijednost maksimalne dnevne kiše koja se javlja jednom u deset godina u Doboju iznosi 64mm. Kao što se može uočiti na grafičkom prikazu.2-09).2-09 prikazana je verovatnoća maksimalnih dnevnih količina padavina koja je određena na osnovu 35-godišnjeg niza maksimalnih dnevnih godišnjih količina padavina za stanicu Modriča i Doboj. godine Slični rezultati dobijeni su i za stanicu Doboj (Slika 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4. apsolutna maksimalna dnevna količina kiše od 86.

Stvarni broj dana sa snegom i snežnim pokrivačem je manji od dužine perioda sa pojavom snega i snežnog pokrivača između srednjih graničnih datuma.3-05). Broj dana sa padavinama jačeg intenziteta (≥10 mm) je najveći u toku leta. sa maksimumom od 60cm. uočava se da se poledica na analiziranom području javlja u periodu od novembra do maja. ali najčešće u decembu i januaru. Srednji godišnji broj dana sa snegom za Doboj iznosi 42 dana. i nakon kraćeg trajanja se otapa. 138.2-05. dok na podrčju Doboja prosječna maksimalna visina snežnog pokrivača iznosi 50cm. Prema podacima datim u tabeli T. 112 dana). Derventa. a apsolutni maksimum dostiže 82cm (Tabela T. godine Režim padavina analiziranog područja karakteriše relativno veliki broj dana sa padavinama u toku godine (Doboj. junu i oktobru.3-05). S obzirom da posmatrano područje pripada niskoj peripanonskoj oblasti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4. Prosječna maksimalna visina snežnog pokrivača u priobalju Save se kreće oko 30-40cm. Srednji broj dana sa snežnim pokrivačem većim od 1cm na analiziranom području se kreće u opsegu od 31 (Brčko) do 52 dana (Doboj. a za Modriču 28 dana. Brčko. U prosjeku se javlja jedan dan sa poledicom u okolini Doboja.2-09: Verovatnoća pojave maksimalnih dnevnih padavina za Doboj.3. Velika učestanost vlaženja kolovoza usled padavina spada u značajne faktore rizika saobraćaja u svim godišnjim dobima. period 19511985.4. poledica ili pak smanjena vidljivost usled čestih magli i sumaglica. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 98 . Na navedenim meteorološkim stanicama najveći broj dana sa padavinama je u maju i decembru. jak vetar. a veoma retko u maju. a zatim ponovo formira. u prosjeku svaki drugi dan. Tabela T. 153. Sneg se na ovom području javlja uglavnom od novembra do aprila. Modriča 131. dok se u priobalju Save ova pojava javlja u prosjeku 2 dana godšnje.3. 122. Opasnosti su naročito izražene pri koincidenciji mokrog kolovoza i drugih nepovoljnih meteoroloških činilaca kao što su snežne padavine. snežni pokrivač je nestabilan. a na godišnjem nivou se u prosjeku kreće oko 30 dana u zoni dionice autoputa SvilajDoboj. kao i odroni i klizišta pri pojavi padavina jakog intenziteta. Bijeljina.

2.6 6. Tabela T. uz povećanu učestalost talasa toplog vremena u letnjem periodu. znači da će maksimalne temperature vazduha sve češće prevazilaziti dosadašnje apsolutne ekstreme. Podnovlja i Ritešića s lijeve strane i Brijestova. lokalni topografski uslovi doprinose i pojavi magle.4 3. i veći porast učestalosti i intenziteta klimatskih ekstrema.5 7. smanjenje godišnjih količina padavina za oko 15%.1 5. veća učestanost ledenih kiša.4. Botajice. Nadmorska visina se postepeno penje prema jugo-zapadu od 105 m. Geomorfološke karakteristike Projektirana dionica koridora Vc od Svilaja prema jugu.6 7.4 0.9 13.8 6. čija nadmorska visina raste od oko 90 m na Savi do 100 m u Odžaku.2.6 2. a naročito maksimalnih vrijednosti klimatskih elemenata.9 12. To u slučaju termičkog režima i režima padavina koji su u ovom elaboratu detaljnije analizirani.1 1. dok se kod padavina mogu očekivati učestalije olujne nepogode sa većim intenzitetom kiša kratkog trajanja ili pak.3 0.8 2. Nadmorska visina ovih okolnih terena izvan područja koje se prezentira iznosi u prosjeku od 200 do 350 m.2 4.8 0.4. a na samim obroncima do lokaliteta Cerik u pravcu Koliba (14 km dionice) i dalje u pravcu mjesta Vukosavlje nadmorska visina dostiže i do 182 m.8 1. ravničarsko je područje do Modriče (17 km).2 m na mostu u Modriči do 125 m u Čivčijama. s izuzetkom pojedinih izdignutih dijelova reljefa koji mogu biti i viši.4 1. 4.3 0. Od Modriče (do oko 38 km) ove dionice trasa je položena u suženom kanjonu rijeke Bosne koji se probija između okolnog izdignutog reljefa od Vukosavlja. Koprivne i Kožuhe s desne strane rijeke Bosne.1 36. magli i drugih nepogoda karakterističnih za ovaj region.8 Zaključne konstatacije Prema rezultatima istraživanja lokalne klime u okviru projekta izrade prostornog plana Republike Srpske i procjene mogućih regionalnih klimatskih promјena kao odraza globalnih promјena klime.2 0.0 3.0 3.9 3. Na pojedinim mjestima kanjon se sužava na svega nekoliko stotina metara.5 40. Donje Babešnice.0 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 99 . Nadmorska visina u koritu Bosne raste uzvodno (od donjeg prema njenom gornjem toku) i to od 100.3 5.7 Pojava magle Pored uticaja na režim vetra. i rijeke utiču na obrazovanje i zadržavanje magle povećanjem vlažnosti vazduha u rečnim dolinama i kotlinama. na analiziranom području u narednim periodu može se očekivati dalji rast temperature vazduha sa prosječnom brzinom od 0. Betnje. Tako se u Dobojskoj kotlini javlja relativno veliki broj dana sa maglom.2 4.7 6.0 0. u prosjeku 78 dana godišnje.4 1.2 5.0 6.6 3.8 0.6 5.3 0.5 8.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Izdignuti dijelovi terena imaju talasaste i izlomljene forme reljefa sa strmim nagibom podložnim vodnoj eroziji. 4. Na lokaciji Modriče prosečan godišnji broj dana sa maglom iznosi 37 dana (Tabela T.9 34.3 0.2-06: Broj dana sa maglom METEOROLOŠKA STANICA Broj dana sa maglom Derventa Modriča Brčko Doboj 4.3 0.9 6.2 2.0 8.1 0.5 2.1 78.2-06).1 7.3°C po deceniji. Osim reljefa. poledice.2 MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.5 6.3.1 6.9 5.9 1.

Nadmorska visina ovoga brdskog područja se kreće i do 350 m pri čemu je reljef dosta valovit i izlomljen. Blago zatalasani reljef karakterističan je za lijevu stranu toka rijeke Bosne na području Johovca. inžinjersko-geološke i geotehničke karakteristike10 4. Zarječe i Rudanka Dalje prema Doboju rijeka Bosna dolazi iz pravca jugo-istoka gdje se probija kroz uski kanjon između Kostajnice i Šušnjara. Geološke katakteristike terena U geološkoj građi terena duž koridora Vc na potezu od Svilaja do Doboja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Od Čivčija (38 km) do ušća Rudanke u Bosnu (između 51 i 52 km). • Mezozoik (Mz) . Dijabazi se pojavljuju kao individualizirana tijela. Spiliti se obično pojavljuju kao pillow-lave ili brečaste pillow-lave. hidrogeološki i inženjerskogeološki radovi 10 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 100 . Kladara i Velike Bukovice.3. Područje koje se analizira je mnogo šire i zahvata brdsko planinski prevoj preko Male Bukovice. obično su tektonski.1.2.4 ove Studije. dok se okolni dio reljefa mjestimično blago spaja sa spomenutom aluvijalnom terasom. na dionici LOT1 izrađena je posebna projektna dokumentacija koja detaljno tretira geološko karakteristike predmetnog prostora. Produkt su submarinskih izliva. Lug. neogena. gdje serpentiniti leže iznad ili pored sedimentnih stijena.1-12.Geotehnički istražni radovi i geomehanika. Najstariji mezozojski sedimenti na predmetnom terenu pripadaju jurskoj periodi (J). Grafički prikaz geoloških podataka dat je u grafičkim prilozima 12. trasa autoputa prolazi kroz proširenu aluvijalnu terasu rijeke Bosne. ali relativno dobro obrastao vegetacijom. Odnosi ovih magmatskih stijenskih masa sa sedimentnim tvorevinama ofiolitske zone. ali i na području Osječana i Grapske s desne strane. dijabazi i serpentiniti).Jura (J) Ovi sedimenti zauzimaju prostor od rijeke Rudanke i mjesta Mala Bukovica (na sjeveru) do Alibegovaca (na kraju dionice Koridora Vc). Ova dokumantacija priložena je u grupi projekata C . te kvartara. zastupljeni su mezozojski sedimenti jure i krede. Struke) opkoljene su sa sjeverozapada platoom koji se zove Alibegovci i Debelo Brdo a sa jugo-istoka Brezikom. ofiolitskom melanžu izgrađenom od sedimentnih stijena (pješčari. rožnjaci) sa olistolitima silificiranih krečnjaka i magmatskih stijena (spiliti. U sastav gornjokrednih sedimenata ulaze: pločasti laporoviti krečnjaci. Aluvijalne terase Usore (Polje. Prisada. odnosno paleogena. kenozoika. Najznačajniji vodotoci na desnoj strani ove dionice su Lukavica i Grapska rijeka koja se u nju ulijeva.2. Oglađenovca i Omanjske. a sa lijeve Foča. 4. tj. glinci. Kraj trase autoputa (LOT 1 od 62 634 m) završava u aluvijalno – diluvijalnoj zaravni rijeke Usore koja je pritoka Bosne.4. • Kenozoik (Kz) Kenozoik je predstavljen sedimentima tercijara i kvartara. brečoidni krečnjaci i pločasi mrkocrveni laporoviti krečnjaci. .3. Za potrebe izrade projektne dokumetacije autoputa u koridoru Vc.4.Gornja kreda (K2) Ovi sedimenti izgrađuju manji dio terena u neposrednoj okolini Doboja. Geološke.

M22) pojavljuje se u faciji organogenih (litotamnijskih) krečnjaka. Rasprostranjeni su od Svilaja (na sjeveru) do Alibegovića i Karuše (na jugu). alevroliti. Klastični paket izgrađuju četiri litološka člana: pješčari. Detaljna pozicija pojedinih stratigrafskih članova eocena vidi se u priloženim kartama i profilima.2) i gornji miocen (M32). od Vrbovca (na sjeveru) do Modriče i Jakeša (na jugu) i prostor duž obje obalne strane Bosne. konglomjerata i laporovitih pješčara. Razvijeni u krečnjačko-pješčarskoj faciji i faciji fliša. šljunkova.flišnog razvoja.razvijen je u faciji laporovitih pješčara.donji eocen (Pc. pješčara i glina.masivni bankoviti pješčari. lapora konglomjerata i pješčara. glinci i rjeđe krečnjaci.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U okviru tvorevina tercijarnog sedimentnog kompleksa izdvojene su naslage koje pripadaju paleogenu i neogenu.2) izgrađen je od konglomjerata. lapora. panon (M31. laporovitih glina i lapora. od Svilaja (na sjeveru) do Modriče i Jakeša (na jugu) i prostor duž obje obalne strane Bosne sve do Karuše. pješčara.E3 . pjeskovitih krečnjaka. Donji pliocen (Pl1) i Pliokvartar (Pl. alevrolita i glinaca. i to: . izdvojen je u tri nivoa: sarmat (M31).E) Ove stijene zauzimaju manji dio terena u okolini ušća Usore u Bosnu i oko Alibegovića i Karuše. glina. dok je pliokvartar (Pl. Naslage sarmata izgrađene su od oolitičnih krečnjaka.Q) zauzima iste prostore kao i miocenski sedimenti iznad kojih su taloženi. laporovitih krečnjaka i pješčara. pješčara i uglja. konglomjerata i pjeskovitih krečnjaka. u litološkom smislu predstavljen željezovitim. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 101 . glinoviti laporci i rjeđe konglomjerati. Donji pliocen (Pl1) je izgrađen od kvarcnih pjeskova. uglavnom kvarcnim šljunkom koji je pomješan sa pijeskom i glinom. Unutar paleogenih tvorevina izdvojeni su sedimenti paleocenske i eocenske starosti.Q). .Neogen (N) je predstavljen sedimentima miocena i pliocena.Eocenski sedimenti (E) Ovi sedimenti zauzimaju prostor zapadno od trase Koridora Vc.sitnozrni i srednjezrni pješčari sa gradacionom slojevitošću u alternaciji sa alevrolitima i rijeđe laporima. Detaljna pozicija pojedinih stratigrafskih članova miocena vidi se u priloženim kartama i profilima. Karbonatni paket izgrađen je od masivnih do bankovitih krečnjaka. . laporovitih krečnjaka. . Mlađi miocenski kompleks (M3). . Predstavljeni su u dva paketa: klastični i karbonatni. sve do Grapske. dok je gornji miocen razvijen u faciji laporovitih glina.E2 . Srednji miocen (tortonski kat . Stariji miocenski kompleks (M1. Miocen (M) Miocenski sedimenti zauzimaju prostor zapadno od trase Koridora Vc.E1 . Naslage panona sastoje se od lapora. Donji i gornji miocen (E1 i E2) razvijeni su u faciji klastičnog . . krečnjaka. glina i lapora.Paleocen . tankouslojeni glinci.

serpentinita. Sedimenti treće rječne terase predstavljeni su slabosortiranim mješanim glinovitim i šljunkovito-pjeskovitim materijalom. grupa i jedinica. te pješčari. laporoviti krečnjaci. kvarcporfira. te konglomjerati gornjeg miocena. U skladu sa preporučenom "inženjerskogeološkom klasifikacijom stijena" (prema Međunarodnoj asocijaciji za inženjersku geologiju).2). ilitskog sastava. gline i pijesci donjeg i srednjeg miocena i pliocena. unutar razmatranog područja. U kategoriju dijagenetski slabovezanih stijenskih masa su uvršene laporovite gline. plastičnih naslaga u kojima dominiraju pijesci. pijesci i pješčari. laporci. spilita. Sedimenti druge rječne terase predstavljeni su glinama. Razvijeni su na širokom prostoru koji zapravo predstavlja ravničarski dio bosanske Posavine. siltovi i zaglinjeni pijesci. krečnjaci i dolomiti srednjeg trijasa.3. Debljina ne prelazi 5 m. sedimenti facije povodnja. glinci. pješčari. laporoviti krečnjaci. laporoviti pješčari. Sedimenti napuštenih korita sastoje se od siltoznih glina i mulja koji je ispunjen biljnim ostacima. a samo mjestimično. Naslage aluvijalnih nanosa pretežno čine valutice i pjeskovite granule pješčara.3. odnosno sedimentne kemijske sa alternacijama mehaničkih i kemijskih naslaga. Sedimenti facije povodnja se sastoje od sitnozrnih. Prva riječna terasa markirana je odsjekom koga su oblikovali subrecentni meandri rijeke Bosne. stijenske mase se mogu razvrstati u litološke komplekse i tipove kako slijedi: Litološki kompleksi U čvrste stijene sa kristalizacionom vezom. rožnjaka. amfibolita i drugih stijena. posebne jedinice predstavljaju: pješčari. Organogeno-barski sedimenti se sastoje od sitnozrnog. 4. Prevladavaju šljunci aluvijalnog nanosa.3. plastičnog materijala i biljnih ostataka. te posebno. sedimentima napuštenih korita (am). konglomjerati i pjeskoviti krečnjaci srednjeg eocena. konglomjerati. glinci. rožnjaci i silificirani krečnjaci jurske starosti. Prikaz prostorne raspodjele inženjerskogeoloških osobina sredine dat je u grafičkim prilozima ove Studije od 12.1-12. Prevladavaju tamnozelene i tamnosive gline. a na dubinama 8 m ispod glina.Kvartarne tvorevine (Q) U ovim sedimentima disponirao je veći dio autoputa. Debljina ovih naslaga je do 5m. žućkastim zamuljenim glinama. kvarcita.4. krečnjaci. konglomjerati i alevroliti donjeg i gornjeg eocena. Inženjerskogeološke karakteristike Stijenske mase duž razmatranih trasa su heterogenog sastava i anizotropnog sklopa. glinovitim pijescima. karbonatnih stijena.4. krečnjaci. leže šljunkovi i pijesci. Debljina ovih sedimenata ne prelazi 2 m. sedimentima facije povodnja (ap). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 102 . alevroliti i glinci paleocen-eocena. brečoidni krečnjaci i laporci gornje krede. Razlikuju se u pogledu inženjerskogeoloških kategorija.3.2. barskim sedimentima (b) i tvorevinama riječnih korita (a). Predstavljeni su sljedećim genetskim tipovima: terasnim. gabra. a pojavljuju se i sitnozrni pijesci i manja sočiva sitnozrnog šljunka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . krečnjaci. jezersko-riječnim (t3) i riječnim sedimentima (t1. koji ukazuje na njihovo proluvijalno porijeklo. glinoviti laporci. prema strukturnoteksturnim i fizičko-mehaničkim osobinama.

Ljubuški. U dijelu trasa uz Dobjoj trasa se oslanja na laporovite i brečoidne krečnjake u izmjeni sa laporcima gornje krede i sredinu jurskog ofiolitskog melanža. i • naborna zona. odnosno. slabe čvrstoće i promjenjive. Završni dio trase položen je na sedimentima rječne terase koji predstavljaju povoljnu sredinu za izgradnju. Livno. pijesci. umjerene do velike vodopropusnosti.4.000. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 103 . veoma povoljni.Bugojno. teritorija BiH od jugozapada prema sjeveroistoku podijeljena je u tri tektonske oblasti: • rasjedna zona. Drugi dio (dužine oko 2km) se nalazi na plavinskim sedimentima i manjim dijelom. • naborno-rasjedna zona. Preostali dio trase se nalazi na sedimentima rječnih terasa. Dabarsko polje. Drinovci.Doboj Jug je na poplavnim i riječnim sedimentima. Nevesinje i Drežnica. 4. Žepče. Posebno nepovoljnim bi bilo postavljenje tunela sa relativno malim nadslojem visine manje od 10 m a izvođenje predusjeka. To su umjerenije raspadnute i rastresite naslage tvrde konzistencije i umjerene čvrstoće. Ljubinje. Litološki tipovi Ovoj kategoriji stijenskih masa sa kristalizacionom vezom pripadaju magmatske stijene predstavljene spilitima. Teren pred Doboj Jug izgrađuje tektonizirani melanž unutar kojega su zastupljena serpentinska i spilitska magmatska tijela. Treći dio trase je na rječnoj terasi dobrih fizičko-mehaničkih svojstava. Stolac. Prvi dio trase je na riječnoj terasi. pijesci i gline te šljunci. U okviru Osnovne neotektonske karte SFR Jugoslavije M 1: 500. Karakteristike materijala koji izgrađuju ovaj dio terena slične su onima iz prethodno opisanog. dijabazima i serpentinitima.Travnik. u cjelini gledano. Dionica od Srnave do Osječana gornjih trasa je u terenu izgrađenom od kvartarnih naslaga. Početni dio sektora Osječani Gornji . stabilni su i nisu stišljivi. barskim i sedimentima rječnog korita. odnosno pleistocena i holocena.3. usjeka. Ove materijale odlikuje velika raspadnutost i rastresitost. Jajce .Sarajevo. u cjelini stabilan. To su preovlađujuće stišljivi materijali ali se teren doima stabilnim zbog zaravnjenosti. Dokanovići. zasjeka i temeljenje objekata u relativno velikim nagibima nije preporučljivo. Inženjerskogeološki i fizičko-mehanički parametri slični su završnom dijelu prethodne dionice. meke konzistencije i slabe čvrstoće. Zenica .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U kategoriju nevezanih stijenskih masa uvršteni su pliokvartarni šljunci. ilovače i muljevi različitih genetskih tipova kvartara. Predstavljaju povoljnu sredinu za izgradnju saobraćajnice. gline. Banja Luka. siltovi. Foča. U cjelini gledano. ali je teren zbog zaravnjenosti. potez unutar gornjokrednih i jurskih tvorevina predstavlja sredinu loših inženjerskogeoloških karakteristika i slabih fizičko-mehaničkih svojstava. meki su. Seizmotektonske karakteristike Najvažnija i najaktivnija epicentralna područja na teritoriji BiH su: Treskavica . Mostar. Prvi kilometri su na jako raspadnutim i rastresitim naslagama. Barske tvorevine i plavinski sedimenti su stišljivi.

izvori su tektonskih impulsa duž kojih pojedini blokovi ne miruju. Dervente. ova zona najvećim dijelom zahvata "južni savski rasjed" i duboki rasjed dolinom rijeke Bosne. Rasjedi doline rijeka Save i Bosne Ovo područje obuhvata okolinu Bosanskog Broda i Odžaka. intenzitet potresa VIIo MCS.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U okviru ove Studije. A upravo na teritoriji BiH. zbog čega blokovi osciliraju različitim amplitudama i frekvencijama. i to: rasjedi doline rijeka Save i Bosne i tuzlanski rasjed.4-01: Seizmološka karta Bosne i Hercegovine za povratni period od 100 godina Rasjedna zona Dubinske frakture u zemljinoj kori manifestirane rasjednim zonama. Realno je pretpostaviti da se izjednačavanje napona u zoni "savskog rasjeda" vrši postupno. Bosanskog Šamca i Modriče. Zone dubinskih rasjeda ujedno predstavljaju i prostore savremenih tektonskih pokreta. u dugom periodu. kada nema pojava potresa. a u priloženoj karti prikazan je prostorni raspored epicentara u odnosu prema koridoru Vc. Uzrok su termodinamički procesi u potkornim dijelovima. Tektonski. od Svilaja do Maglaja. Maksimalni intenzitet zemljotresa na rečenom potezu je VI i VII o MCS. dok je duž rijeke Bosne. Duž koridora Vc u sjevernoj Bosni. Slika 4. to ne znači da u određenom momentu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 104 . odnosno intenzitetom. Međutim. unutar rasjednih zona mogu se izdvojiti dominantni lineamenti. dubinski rasjedi su najčešći uzroci pojava zemljotresa. daje se prikaz samo onih seizmičkih zona koje obuhvataju širi prostor razmatranog koridora.

Plavuša. u narednoj fazi projekta trebalo bi za pojedine objekte.5. da s obzirom na strukturno-tektonske. Zbog toga ovo područje treba seizmološki detaljnije ispitati.1. Trasa na LOT-u 1 najvećim dijelom (izuzev dionice 6). različitog stepena izdašnosti.). Potrebno je istaći. presijecajući ili tangirajući gotovo sve prethodno navedene vodotoke (Bosnu na velikom broju lokacija). treba smatrati potencijalnim žarištima zemljotresa. Gnionica i dr. Na dionici LOT 1 trasa je položena duž aluviona rijeka Bosne i Save. prolazi aluvijalnim područjem rijeka Bosne i Save. ili međuzrnske poroznosti. kako u planu. Međutim. Posredni indikatori postojanja dubinskog/ih rasjeda su i pojave termalnih i mineralnih voda duž ovog poteza. dionica LOT 1 na koridoru Vc završava presijecajući ovu pritoku nakon čega započinje dionica LOT 2. moguće je konstatovati da istraživani prostor pretežno karakteriše brdovito-ravničarski reljef. u koju se ulijeva Bosna kod Bosanskog Šamca. odnosno.5. istraživani prostor ne možemo promatrati kao jedinstvenu izdan. trasa autoputa na dionici LOT 1 presijeca ili tangira akvifersku sredinu međuzrnske i pukotinsko-kavernozne poroznosti. Babešnica. odnosno Studija uticaja na okolinu – Lot 1 105 . Na ovom potezu. inženjerskogeolopške i geomehaničke karakteristike tla. Lovnica. na fonu izdizanja. i doline Spreče. imamo više ili manje izražene karakteristike vodopropusnosti u predmetnom stijenskom materijalu. 4. skokoviti pokreti blokova duž ovog rasjeda su relativno rijetki. karakterističnom i po hipsometrijski najnižoj poziciji. dubinske rasjede duž Save i Bosne. posebno u smislu korekcije seizmičkog hazarda. uraditi detaljnu seizmičku rejonizaciju. označava tipičan ravničarski vodotok širokog aluvijalnog područja i čini gotovo kompletnu sjevernu granicu BiH prema Republici Hrvatskoj. Na lokaciji Karuše. te savremena kretanja tuzlanskog bloka. pukotinsko-kavernozne.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija neće doći do naglog oslobađanja energije i pojave zemljotresa. smještenoj u blizini ušća rijeke Usore u Bosnu. Ljubioča. također bi trebalo uraditi seizmičku rejonizaciju. Glogovica. Botajička. odnosno litološkom kompleksu pukotinske. u kom je najdominantniji vodotok rijeka Bosna sa velikim brojem pritoka (Usora. što se može prihvatiti kao kontinuitet akviferske sredine. U skladu sa pojedinim litološkim tipovima promjenljivih i neujednačenih fizičko-hemijskih svojstava. Hidrogeološke i hidrografske karakteristike i njihove hidrološke značajke 4. Hidrogeološke karakteristike Sljedeći usvojenu trasu autoputa na koridoru Vc u prostoru obuhvata LOT-a 1. tako i u profilu. Rijeka Sava. Tuzlanski rasjed Ovaj rasjed je trasiran gravimetrijskim mjerenjima i registriranim epicentrima na potezu ZvornikTuzla-Doboj. Spreča. S obzirom na veličinu predmetnog linijskog objekta. koje gravitiraju ovom slivnom području. nego kao asocijacije stijena različitih hidrogeoloških karakteristika. Prema hidrogeološkim značajkama stijenskog materijala. Zbog toga. ovaj rasjed je aktivan i u savremenom dobu. Lukavica. Bosnica. u neposrednoj blizini naselja Svilaj trasa na koridoru Vc prelazi predmetni vodotok i ulazi u prostor BiH. te zato nisu registrirane pojave zemljotresa veće učestalosti. uticaj potresa na objekte buduće saobraćajnice može biti znatan. u kojoj su generalno formirane izdani sa slobodnim nivoom. U širem području Doboja. na fonu spuštanja. Prema navedenim pojavama. koje se smjenjuju u geološkom planu i profilu.

na potezu od stacionaže km 49+500 do 52+000 trasa prolazi u blizini postojećih zona sanitarne zaštite izvorišta Rudanka lociranih sa desne strane trase u pravcu zapada. Važnija izvorišta vode za piće locirana su u neposrednom okruženju opština Odžak. Kapacitet po bunaru osciluje također od 5 do 20 l/s. odnosno potpuno anulirali. Koridor Vc od Modriče do Svilaja prolazi centralnim i zapadnim dijelom pomenutog akvifera. zadržavamo se na označavanju kritičnih područja u karti ograničenja vezano za vodne resurse (prilog br. Doboju. iznimno 20 l/s. nalazi se nešto veća akumulacija podzemnih voda stacionirana u intergranularnoj sredini. Izdašnost po jednom bunaru kreće se od 2 do 15 l/s. ali uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. koeficijenti filtracije su reda veličine od K = 103 m/s do K = 10-4 m/s. Prihranjivanje ovog akvifera dominantno se vrši vodama rijeke Bosne i manjim dijelom vodama rijeke Save. Shodno podacima iz prethodno provedenih hidrogeoloških istraživanja i eksploatacionih crpljenja vodozahvatnih objekata. sva karakteristična mjesta po dionicama LOT-a 1 označena su u našem području razmatranja sa jedanaest (11) narandžastih prostornih pozicija. te Usore (Alibegovci. Radi se o višeslojnoj akumulaciji podzemnih voda sa diferenciranim vodonosnim slojevima po dubini. Narandžastom šrafurom označava se vodonosno područje kroz koje autoput može proći. podzemnih voda razmatranog područja. na potezu od stacionaže km 59+000 do 61+600 trasa prolazi u neposrednoj blizini postojećih zona sanitarne zaštite izvorišta Kraševo lociranih sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. 12. Save. u čijem neposrednom ili širem okruženju. potencijalno negativne uticaje na podzemne Studija uticaja na okolinu – Lot 1 106 . Na nekoliko lokaliteta unutar aluvijalnih sedimenata rijeka Bosne. u zahvatu koridora u širem rejonu Odžaka. što zavisi od toga koji su vodonosni slojevi zahvaćeni. a transmisivnost od 10-3 do 10-4 m2/s. Podzemna voda stacionirana u aluvionu rijeke Bosne.Ularice). veoma je značajan resurs pitke vode za stanovništvo nastanjeno duž toka. Ostali stijenski kompleksi u okruženju imaju karakteristiku sekundarnog vodonosnika. Uvažavajući iznijeto. Osječanima. na potezu od stacionaže km 41+00 do 42+000 trasa prolazi u blizini predloženih zona sanitarne zaštite izvorišta Bare-Osječani lociranih sa lijeve strane trase u pravcu istoka. U vezi sa naprijed iznesenim. moguće je iskazati kroz osnovne hidrogeološke parametre. Modriče. Dobojjuga (Havdine).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vodoobilnosti. kako bi se negativni efekti spriječili. Tešnju i Usori. a transmisivnost T = 10-2 do 10-4 m2/s. podzemne vode koriste se za vodosnabdijevanje naseljenih mjesta. Na potezu Modriča – Svilaj. te 3 izvorišta za vodosnabdijevanje dijela Opštine Usora.5. Koeficijenti filtracije ovdje su registrirani u granicama K = 10-4 m/s do K = 10-5 m/s. Tako se prosječna debljina aluvijalnih naslaga na potezu od Doboja do Modriče kreće od 8-15 metara. s kojih se vodom obično snabdijeva manji broj individualnih stambenih objekata. pa i Usore. odnosno: na potezu od stacionaže km 10+700 do km 17+000 trasa prolazi predloženom III zonom sanitarne zaštite izvorišta vode za piće u Odžaku. Doboja (Rudanka).) shodno osjetljivosti i ranjivosti vodonosnika tj. MZ Osječana. Karakteristike podzemnih voda stacioniranih u aluvijalnoj terasi rijeke Bosne. Ovo se naročito odnosi na područja zona zaštite izvorišta za javno vodosnabdijevanje u Odžaku. Matuzići. konstatuje se da kvartarni (Q) aluvijalni vodonosnici (stijene međuzrnske poroznosti) egzistiraju kao primarna akviferska sredina. Prikaz hidrogeoloških značajki terena po dionicama duž trase na LOT-u 1. Tešnja (Kraševo).3. Debljina šljunčanih naslaga na ovom prostoru kreće se od 50-100 metara. ima za cilj skretanje pažnje na karakteristične kritične lokacije. autoput kao linijski objekt u budućnosti može izazvati određene.

gdje trasa presijeca rijeku Bosnu. Dionica 3. Drugi potez je od stacionaže oko km 38+050 do 38+175. gdje je pozicionirano izvorište Bare-Osječani. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 107 . Istovremeno. Nakon završetka istražnih radova potrebno je izraditi detaljnu hidrogeološku kartu užeg pojasa oko autoputa u M 1:5. Dionica 4. Podnovlje – Johovac Na ovoj dionici trasa prolazi kroz tri karakteristična osjetljiva poteza. pritoku rijeke Bosne.787 do oko 13+800. ograničile.010 tj. Na trećem potezu od stacionaže km 39+800 do 40+500 trasa prolazi desnom obalom prve riječne terase (t1) rijeke Bosne. te nadalje Glavnog projekta izbjegle. kojim bi se uočene nepovoljnosti u fazi Idejnog projekta. odnosno aspekt ugroženosti akviferske sredine. Odžak – Vukosavlje Na ovoj dionici trasa prolazi kroz dva karakteristična osjetljiva poteza. uvažavajući hidrogeološki aspekt.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vode. Potez trase do stacionaže km 2+925 nalazi se u faciji povodnja. Od stacionaže km 6+000 na kratkom dijelu tangira treću riječnu terasu (t3).787. koja je karakteristična kontaktna tačka autoputa sa otvorenim vodotokom na ulasku u BiH. koje predstavljaju glavnu akvifersku sredinu s koje se vrši zahvatanje podzemne vode u svrhu vodosnabdijevanja naseljenog mjesta Odžak. U prostoru između stacionaža od km 45+800 do 46+624. Drugi potez je od stacionaže oko km 16+900 do 17+289. prolazi aluvijalnim sedimentima rijeke Bosnice. ili u potpunosti eliminirale. odnosno područje u kom je smještena predložena zona sanitarne zaštite izvorište vodovoda u Odžaku. trasa završava u istim sedimentima. Ovaj potez zastupljen je od stacionaže km 2+925 do 10+890. a zatim do stacionaže km 29+000. na stacionaži oko km 37+150. Vukosavlje – Podnovlje Na ovoj dionici trasa prolazi jednim karakterističnim osjetljivim potezom. a koja čini akvifersku sredinu. odnosno otvorenog vodotoka. Prvi potez je od stacionaže km 35+400 do 37+800 na kojem trasa prolazi preko prve riječne terase rijeke Bosne. kraja dionice na kojem trasa prelazi preko rijeke Bosne. Dionica 1. Prvi je od stacionaže km 10+890. Svilaj – Odžak Na ovoj dionici trasa prolazi kroza dva karakteristična osjetljiva poteza. Opisani prostor na potezu od stacionaže km 39+800 do km 44+000 pripada prostoru Osječani. kao najosjetljivije područje u smislu zaštite podzemnih voda.139. Od stacionaže km 23+350 do km 28+000 trasa presijeca meandar rijeke Bosne na tri mjesta. Stoga se nameće potreba nužnog preventivnog djelovanja. Prva pozicija je prelazak rijeke Save. Drugi osjetljivi potez je na prvoj i drugoj riječnoj terasi rijeke Save i rijeke Bosne (t1 i t2). Dionica 2. Posebna pažnja. odnosno do kraja dionice 1. koja potencijalno egzistira kao akviferska sredina. odnosno istim sedimentima na potezu stacionaže km 42+250 do km 44+000. daje se u smislu zaštite vodnih resursa kao postojećih i potencijalnih izvorišta u cilju vodosnabdijevanja stanovništva. te provjeriti sve navedene osjetljive poteze u ovoj studiji.000. druge riječne terase rijeke Bosne (t2) koja je prirodan nastavak prethodnog poteza iz prve dionice. kao i okolnih naselja koja mu administrativno pripadaju. na ovom potezu trasa presijeca rijeku Lovnicu.

kao i različite crpljene količine pri određenim sniženjima nivoa vode u istražnim i eksploatacionim vodozahvatnim objektima izvorišta Kraševo. Treba istaknuti da trasa autoputa u zoni izvorišta Kraševo. čitavom dužinom položena sa lijeve strane obalnog područja rijeke Usore. tako i sa aspekta sredine pogodne za očuvanja okoliša. tako i zbog blizine izvorišta Makljenovac. te Kraševa sa kojih se vodom snabdijevaju naselja u opštinama Usora i Tešanj. preko čijih prostora prolazi razmatrana dionica. Ovdje se naglašava i prolazak trase na potezu od stacionaže km 50+000 do 51+250. nalazi se izvorište Rudanka sa usvojenim zonama sanitarne zaštite. U mnogim slučajevima. Dionica 6. te dijelom sa sjeveroistoka (lijeva strana rijeke Usore). Sa aspekta uticaja autoputa na podzemne vode. kao i izvorima lokalnog karaktera. gdje je ostvaren kontakt jurske vodonepropusne sredine sa paleocen-eocenskim slabovodopropusnim krečnjacima i aluvijalnim sedimentima (prva riječna terasa) rijeke Usore. gotovo nepropusni jurski (J) melanž koji pretstavlja izuzetno pogodnu sredinu. Prema položaju trenutnog rubnog vodotoka Usore i izvorišta Kraševo. i to na lijevoj obali rijeke Bosne. Na potezu od stacionaže 50+000 do 52+000 sa desne strane trase.1. masivnih do bankovitih. Prema rezultatima istražnog bušenja i opitnih crpljenja u prethodnim istraživanjima utvrđena je različita debljina aluvijalno – terasnih naslaga.5 km autoput prolazi neposrednim rubnim područjem izvorišta Kraševo. Ovi podaci ukazuju na neravnomjernost filtracionih karakteristika vodonosnog šljunčanog sloja i njegova različita zalijeganja po dubini na prostoru izvorišta. Ularice i Alibegovci. kako sa aspekta građenja.139 do 50+000 trasa prolazi dugim osjetljivim potezom aluvijalnih sedimenata prve riječne terase rijeke Bosne. U neposrednoj blizini stacionaže km 59+000 trasa se približava rasjednom području do kraja dionice 6 (stacionaža km 62+634. koja se registruje u neposrednoj podlozi autoputa. te prezentirani u Studiji detaljni podaci o izvorima koji se koriste za javno vodosnabdijevanje gradova i prigradskih naselja. koje se nalazi sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. te tektonizirani. što obezbjeđuje zadovoljavajuće uslove za samoprečišćavanje infiltracionih voda. u dužini cca 1.5.1. obrađivači za aspekt vodnih resursa kontaktirali su predstavnike svih šest Općina. trasa prolazi potezom koji predstavlja kontinuitet prethodne dionice. Na dionici od stacionaže km 46+624. u neposrednoj blizini eocenskih pjeskovitih krečnjaka. Na ovom potezu trasa ostvaruje neposredan kontakt sa lijevom obalom rijeke Usore (izvorišta Makljenovac. Istovremeno u hidrogeološkom smislu posmatrano. Udaljenost izvorišta Kraševo od rijeke Usore je oko 300 m. desnu pritoku Bosne. koji nisu primarna akviferska sredina ali imaju karakteristiku vodonosnika. sačinjena je od materijala karakterističnih za faciju povodnja (ap). koji ima dominantan uticaj na režim podzemnih. dok se predmetno izvorište nalazi sa desne strane istog vodotoka. ni Studija uticaja na okolinu – Lot 1 108 . kako zbog već opisanog stanja. smješteno u aluvionu vodotoka Usora. očito je da se prihranjivanje aluvijalno terasnih naslaga vrši pravcem sa jugoistoka. koju u hidrogeološkom smislu također karakteriše veoma niska vodopropusnost (k = 10-7 m/s). trasa autoputa prolazi kroz područje Paleocen-eocenskih (Pc. Pojava sedimenata intergranularne poroznosti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 5. 4. Uz njihovu pomoć su prikupljeni. potrebno je obratiti posebnu pažnju na prethodni potez. Rudanka – Karuše Na stacionaži cca km 59+000. Od stacionaže oko km 52+250 do 52+450 trasa presijeca rijeku Bosnu. E). Ularice i Alibegovci). kao i komunalnih vodovodnih poduzeća u tim Općinama. također. Johovac – Rudanka Na početku ove dionice. Na desnoj obali rijeke Usore nalazi se izvorište Kraševo. Izvori podzemnih voda za vodosnabdijevanje Tokom izrade Studije uticaja na okoliš za LOT 1. gdje dominantan uticaj na režim podzemnih voda ima rijeka. na kojem trasa presijeca rijeku Lukavicu. slabo vodopropusnih krečnjaka. Na predmetnom potezu trasa također tangira desnu obalu rijeke Bosne.209).

Prilikom polaganja trase vodilo se računa da se izvorišta javnih sistema za vodosnabdijevanje gore navedenih gradova i naselja duž dionice LOT 1. zatim više manjih naselja.2. broj 9/85 (dionica 5.5.3.na temelju Odluke o zonama sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama vodocrpilišta u Odžaku. a koje su predložene na bazi novih istražnih radova. Na karti ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. kao i podaci o kvalitetu podzemnih voda dati su u Prilogu 12. a koja su smještena uz rijeku Bosnu i njenu pritoku rijeku Usoru. Doboj i Tešanj. od opština su prikupljeni podaci o svim izvorima. Službeni glasnik Opštine Odžak. a koje su utvrđene usvojenim Odlukama o zaštiti ovih izvorišta. Čivčije i Kotorsko. Također. Važnija izvorišta podzemnih voda u sistemu javnog vodosnabdijevanja duž trase LOT-a 1 u području istraživanja locirana su u opštinama Odžak. Johovac . Dionica 1.Karuše). sa desne strane trase na udaljenosti oko 2000 m u pravcu zapada u mjestu Donji Svilaj-zaseok Poljari. ni Komunalna poduzeća nisu imali podatke o lokalnim izvorima. . prikazane su i predložene zone sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Općine. U tom kontekstu. korišteni svi dostupni izvori. kroz čija područja autoput prolazi ili se nalazi u njihovoj neposrednoj blizini. U razmatranom prostoru istraživanja nalazi se određeni broj lokalnih izvora koji nisu uključeni u sistem javnog vodosnabdijevanja opština na čijim se teritorijima nalaze. kao i pomoć u planiranju monitoringa vodnih resursa duž LOT-a 1 za faze građenja i korištenja autoputa dobivene su od Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save u Sarajevu i Republičke direkcije za vode U Bijeljini.3. Popunjeni upitnici od strane predstavnika opština i vodovoda duž trase LOT –a 1.) prikazane su zone sanitarne zaštite izvorišta koja su u sistemu javnog vodosnabdijevanja. broj 2/04 (dionica 1. Svilaj – Odžak) .5. a za potrebe izrade Studije. Iz aluviona rijeke Bosne vrši se vodosnabdijevanje Doboja.na temelju Odluke o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj (dionica 6. Modriče i Odžaka. Na širem prostoru duž trase LOT-a 1 postoje podzemne voda koje se nalaze uglavnom u aluvijalnim terasama stacioniranim duž rijeke Bosne i pritoka. za čije potrebe se zahvataju manje količine vode. kao što su Matuzići.Rudanka). Svilaj – Odžak Izvori na Opštini Odžak Na stacionaži autoputa km 2+000. u Prilogu 12. Ovi lokalni izvori se koriste za vodosnabdijevanje stanovništva u naseljima. Sa ovog bunara snabdijeva Studija uticaja na okolinu – Lot 1 109 .3. kao i vodovoda Osječani u Opštini Doboj. Službeni glasnik Opštine Doboj. Ovdje se ističu značajna izvorišta podzemne vode sa kojih se vrši vodosnabdijevanje gradova i sela.Zone sanitarne zaštite vodocrpilišta u Odžaku .5. U tom kontekstu. Značajne informacije vezano za izvorišta za vodosnabdijevanje.Zone sanitarne zaštite izvorišta Rudanka-Opština Doboj-na temelju Odluke o zaštiti izvorišta Rudanka. kao i njihove pripadajuće vodozaštitne zone izbjegnu što je više moguće. prikazane su: . čiji je popis naveden u popisu korištene literature i dokumentacije. Rudanka. pa su se oni prikupljali i od Mjesnih zajednica. Rudanka . Iz aluviona rijeke Usore vodom se snabdijevaju naselja u opštinama Usora i Tešanj. Za sagledavanje i sveukupni prikaz aspekta vodnih resursa uzduž trase.Zone sanitarne zaštite izvorišta Kraševo – Opština Tešanj. prikupljeni tokom izrade ove studije. te novih važećih pravilnika u FBiH i RS o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta koja se koriste ili planiraju da se koriste za piće. koji se prezentiraju u nastavku po dionicama a ucrtani su u kartu ograničenja za vodne resurse (Prilog 12. te niz manjih sela stacioniranih u dolini rijeke Bosne.). nalazi se lokalni bunar.

Ovaj arteški bunar koristi se za snabdijevanje vodom. nalazi se lokalni bunar. Tako se zahvaćene podzemne vode sada prečišćavaju prije nego se izvrši distribucija ka potrošačima. donesenom u maju 2004. Na stacionaži autoputa km 4+000. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 1800 m u pravcu sjeverozapada u mjestu Prnjavor. godine pušteno je u pogon postrojenje za prečišćavanje pitke vode. oko 1. ali ne postoji razvodna mreža. direktno upućivala u rezervoar smješten u vodotornju koji se nalazi u krugu izvorišta. Na stacionaži autoputa km 4+500. Međutim. Institut za hemijsko inžinjerstvo. Izdašnost ovog bunara je oko 9. broj 18/98). jer zone sanitarne zaštite. ova odluka nije u potpunosti u skladu sa Federalnim zakonom o vodama (Službene novine FBiH.5 l/s. novine FBiH br. Zaštita izvorišta vodovoda u Odžaku trenutno je utvrđena Odlukom o zonama sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama vodocrpilišta u Odžaku. Međutim. sa desne strane trase na udaljenosti oko 1400 m u pravcu zapada u mjestu Vrbovac. mjere sanitarne zaštite. Za izvorište Odžaku u decembru 2005. Izvorište je formirano 1965. nalazi se lokalni bunar. locirano također u krugu izvorišta. Očekivati je da će u bliskoj budućnosti biti usvojena i Odluka o zaštiti izvorišta vode za piće vodovoda u Odžaku od strane Federalnog ministarstva poljoprivrede. zbog prisustva željeza i mangana u podzemnoj vodi. Kvalitet vode ispituje se dva puta godišnje. Na stacionaži autoputa km 10+500. kao i prednacrt Odluke o zaštiti izvorišta vodovoda u Odžaku. od 15 – 50 l/s vode. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2100 m u pravcu istoka. Na istoj stacionaži ali sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2300 m u pravcu istoka u mjestu Novi Grad. a provodi ga Zavod za javno zdravstvo Tuzlanskog kantona i Sodaso Holding Tuzla. U periodu nakon toga izvedena su još tri bunara na istom prostoru i svi navedeni zahvatni objekti su i danas u upotrebi. godini od strane Zavod za javno zdravstvo Kantona Sarajevo. broj 2/04). godine urađen je projekat zaštite. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2300 m u pravcu zapada. Ispitivan je kvalitet vode u 2005. sa koga se zahvata. uspostavljeni režim zaštite je ocijenjen nedovoljnim jer se važećom odlukom štiti daleko manji prostor od onog koji je potrebno štititi u skladu sa važećim zakonskim propisima. Podaci o kvalitetu vode sa ovih bunara nisu bili dostupni.d. Na stacionaži autoputa km 9+000.0 km sjeverozapadno od samog gradskog centra. kada je izgrađen prvi bunar na ovom lokalitetu. nalazi se lokalni bunar. Izvorište vodovoda u Odžak locirano je uz samo gradsko područje Odžaka. te u dijelu bližih prigradskih naselja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 110 . godini od strane Sodaso Holding Tuzla d. Izvorište se formirano u aluvijalnim sedimentima rijeka Bosne i Save. Lipik i Posavska Mahala snabdijeva se vodom iz ovog bunara. Izdašnost ovog bunara je oko 20 l/s.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija se 250 domaćinstava. U ovome projektu utvrđene su i predložene zone zaštite podzemnih voda. Ne postoji razvodna mreža sa ovog bunara. nalazi se arteški bunar u posjedu preduzeća Ratar. Ovo izvorište predstavlja jedini izvor vodosnabdijevanja za gradsko područje Odžaka. Ovaj arteški bunar služi za potrebe ovog preduzeća. godine. zavisno od trenutnih potreba. na prostoru na kome dominira intenzivna poljoprivredna proizvodnja i gdje nema značajnijih industrijskih aktivnosti. nalazi se izvorište u sistemu javnog snabdijevanja u Odžaku. odnosno režim zaštite ovog izvorišta. nije utvrđen na osnovu sprovedenih istražnih radova. Iz tog razloga. Sa ovoga izvorišta snabdijeva se vodom za piće stanovništvo i privredni i javni potrošači koji se nalaze u užem gradskom području Odžaka. Oko 250 domaćinstava u naseljima Prnjavor. Ispitivan je kvalitet vode u 2005. Voda sa ovih bunara se do juna 2003. prema projektnom zadatku i uslovima za utvrđivanje zona sanitarne zaštite propisanim „Pravilnikom o uvjetima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta koja se koriste ili planiraju da se koriste za piće“ (Sl. u junu 2003. godine (Službeni glasnik Opštine Odžak. a odatle se gravitaciono dopremala do područja potrošnje u Odžaku.51/02).

Odžak pozicionirano je nekoliko seoskih bunara sa kojih se voda ne koristi za ljudske potrebe. a detaljniji podaci o ovim lokalnim izvorima nisu bili dostupni.5. trasa prolazi u blizini izvorišne zone Osječani. Kontrola kvaliteta vode iz gradskog vodovoda vrši se jednom sedmično. broj 10/98). Vukosavlje – Podnovlje Izvori na Opštini Modriča Glavno izvorište za javno snabdijevanje vodom Modriče nalazi se u Modričkom polju i značajno je udaljeno od trase autoputa. a provodi se u Regionalnom zavodu Doboj. Vranješevac. Izvorište je pozicionirano sa lijeve strane trase. Slike sa lokaliteta izvorišta bare Osječani date su u prilogu 12. u smjeru istoka na udaljenosti oko 1400 m od stacionaže km 41+500. Elaborat zaštite izvorišta vode za piće vodovodnog sistema Osječani. Opština Doboj urađen je u januaru 2005.000. vodom se snabdijeva urbano područje i prigradska naselja opštine Vukosavlje. te Donja voda manjih izdašnosti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vodoprivrede i šumarstva. mjere sanitarne zaštite. Očekivati je da će u bliskoj budućnosti biti usvojena i ova Odluka o zaštiti izvorišta Bare u Osječanima od strane relevantnog opštinskog organa u Doboju.000. Također uz trasu puta na potezu Srnava . Na potezu od stacionaže km 10+700 do 17+000 trasa prolazi predloženom III zonom sanitarne zaštite izvorišta vode za piće u Odžaku. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 111 . Na MZ Osječani egzistiraju i izvori Slatina. Ne postoji razvodna mreža sa ovog izvora. Lokalni vodovod Osječani u Opštini Doboj izgrađen je sopstvenim sredstvima predstavnika domaćinstava koja su i uključena u ovaj vodovodni sistem. područja na kojima se nalaze izvorišta. Podnovlje – Johovac Opština Doboj U prostoru između stacionaže od km 41+00 do 42+000. Sa glavnog izvorišta u Modričkom polju osim urbanog područja i prigradskih naselja Modriče. U ovome elaboratu utvrđene su i predložene zone zaštite podzemnih voda.3. MZ Osječani Gornji-Opština Doboj. kao i prednacrt Odluke o zaštiti izvorišta Bare u Osječanima. Dionica 2. sa desne strane trase na udaljenosti oko 1200 m u pravcu sjeverozapada u mjestu Srnava. Dionica 3. Sa izvorišta Bare (jedan kopani bunar u prvoj fazi) snabdijevaju se vodom naselja Osječani. a ukupna izdašnost izvorišta je oko 100 l/s. nalazi se prirodni izvor sa bazenom. načinu određivanja i održavanja zona i pojava sanitarne zaštite. Podaci o kvalitetu vode sa ovog izvora nisu bili dostupni.3. godine u skladu sa Zakonom o vodama u RS (Službeni glasnik RS. u razmjeri 1: 25. Izvorište se sastoji od 3 bušena bunara.5. Ove predložene granice date su i u karti ograničenja – Prilog broj 12. Dionica 4. godini bili su dostupni.000 i 1:5. godini bili su dostupni. kao i vodnih objekata i voda namijenjenih ljudskoj upotrebi (Službeni glasnik RS.2. Odžak – Vukosavlje Izvori na Opštini Vukosavlje Na stacionaži autoputa km 12+000. Ove predložene granice date su i u karti ograničenja – Prilog broj 12. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta BareOsječani u 2005. Brđani i Čivčije. te prema uslovima Pravilnika o mjerama zaštite. broj 7/03). u širem prostoru razmatranja oko trase LOT 1 nalazi se više lokalnih bunara za više lokalnih vodovoda. u razmjeri 1: 25. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta vodovoda u Odžaku u 2005. Pored glavnog izvorišta u Modričkom polju.

godine. Kvalitet vode na ovim izvorima kontroliše se periodično. godine Na stacionaži oko km 61+500. nizvodno od grada Doboja. na području Opštine Usora u MZ Ularice. a na lijevoj obali rijeke Bosne. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta Rudanka u 2005. sa lijeve strane trase na udaljenosti od 25-50 metara u pravcu istoka nalaze se dva lokalna bunara kapaciteta 10 l/s izgrađena 1986. Opština Doboj-jug. Rudanka i Luke. Na stacionaži km 59+000. sa lijeve strane trase na udaljenosti od oko 2000 m u pravcu istoka nalazi se glavno izvorište Havdine. U ovoj Odluci za izvorišta koja su u sistemu javnog snabdijevanja utvrđuju se uža zaštitna zona (30x30 m). Treba napomenuti da je u januaru 2000. namjeni površina i uslovima građenja na području Opštine Usora kojom je tretirano i područje vodotoka Usora i izvorišta koja su u sistemu javnog snabdijevanja na ovoj opštini. prva zaštitna zona (od 100 m u radijusu izvorišta). Na području Opštine Usora nalazi se i manji broj neregistriranih lokalnih izvora sa kojih se snabdijeva manji broj kuća. a kontrola se provodi u Domu zdravlja Tešanj. dok se režimi ponašanja u ovim zonama trebaju utvrditi odgovarajućim Odlukama u skladu sa zakonom o vodama. broj 9/85). sa lijeve strane trase na udaljenosti samo oko desetak metara u pravcu istoka nalazi se lokalni bunar kapaciteta 5 l/s izgrađen 2002. Na stacionaži km 59+200. Makljenovac i Alibegovci na Opštini Usora. godine. Na području opštine Doboj nalazi se više lokalnih izvora manjeg kapaciteta i isti su izvan obuhvata našeg razmatranja i uglavnom u brdovitim dijelovima opštine. Voda sa ovog izvorišta redovno se kontroliše na bunarima-crpnoj stanici. Dionica 6. Kapacitet Studija uticaja na okolinu – Lot 1 112 . te prosječne izdašnosti 6-10 l/s u ljetnom periodu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 5. na području Opštine Usora u MZ Makljenovac. ali samo iz mreže. godini su bili dostupni. sabirnim bazenima i u mreži. na području Opštine Doboj-jug u MZ Matuzići. na području Opštine Usora u MZ Alibegovci. Na stacionaži oko km 59+300. Voda se crpi iz osam bunara prosječne dubine od 7-11 m. Grad Doboj snabdijeva se vodom sa dva fizički razdvojena vodocrpilišta. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 250 metara u pravcu istoka nalazi se lokalni bunar kapaciteta 5 l/s izgrađen u periodu 2002-2004. Vodocrpilište Rudanka smješteno je u aluvionu rijeke Bosne na njenoj lijevoj obali. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta Alibegovci u 2005. godine Općinsko vijeće Usore donijelo je Odluku o utvrđivanju urbanih područja. godini bili su dostupni. Izvorište se štiti prema usvojenoj Odluci o zaštiti izvorišta Rudanka iz 1985. a u bdućnosti se očekuje da budu pod ingerencijom JKP Usora Sivša. Johovac – Rudanka Opština Doboj Na potezu od stacionaže 50+000 do 52+000 sa desne strane trase. Sa ovih izvora vrši se javno snabdijevanje naselja Ularice. druga zaštitna zona (od 200 m u radijusu izvorišta) i treća zaštitna zona (od 300 m u radijusu izvorišta). Rudanka – Karuše Opština Usora Tri registrirana izvora u Opštini Usora dio su vodovoda u izgradnji. godine (Službeni glasnik Opštine Doboj. nalazi se izvorište Rudanka. Bejići.

Podaci o kvalitetu vode sa ovog izvorišta u 2005. Superviziju bakteriološke ispravnosti vode na izvorištu Kraševo radi HS služba Doma zdravlja Tešanj. Kvalitet vode se prati redovno.3 l/s).godine izvođenjem drenaže. na području Opštine Dobojjug sa lijeve strane trase istočno na većoj udaljenosti nalazi se više lokalnih izvorišta: Vis (kapaciteta oko 0. Izvorište Kraševo formirano je 1986. Za zahvatanje podzemnih voda izvedena su tri eksploataciona bušena bunara.3 l/s).2 l/s). a dati su u prilogu 12. Lepenica i Mravići. Breza (kapaciteta oko 0. Sječa (kapaciteta oko 0. Na izvorištu se zavisno od vremenskih prilika odnosno nivoa podzemnih voda crpi 8 do 15 l/s vode. Lepenica i Mravići.5-01. u naselju Kraševo. godini su bili dostupni. Zakonom o vodama Zeničkodobojskog kantona (Službene novine ZE-DO kantona br. U sušnim periodima na bunarima Kraševo kontroliše se prihranjivanje bunara da ne dođe do narušavanja prirodnog kvaliteta sirove vode i vode u distributivnoj mreži.2. godini su bili dostupni.7 l/). a dati su u prilogu 12. u dužini od 80 m.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija izvorišta je 10-18 l/s a sa njega se snabdijeva oko 500 domaćinstava u Matuzićima. Bukovac (kapaciteta oko 0. bez obzira da li od ranije imaju utvrđene zaštitne zone ili ne. a 1 van funkcije zbog zagađenja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 113 .2 l/s). u zoni aluvijalno terasnih sedimenata. a vrši se u Zavodu za javno zdravstvo Ze-Do kantona.godine za potrebe vodosnabdijevanja naselja Kraševo. na desnoj obali rijeke Usore. Dubrava i Otavica ( kapaciteta 0. Šumska voda (kapaciteta oko 0. Sa ovog izvorišta vodosnabdijevanjem su obuhvaćena naselja Kraševo. Navedenim zakonima za izvorišta vode. Podaci o kvalitetu vode sa nekih lokalnih izvorišta u 2005. Od 5 bunara koji čine izvorište u aluvionu Usore. Za izvorište Kraševo urađen je projektni zadatak za izradu projekta zaštite ovog izvorišta koji su dostavljeni u JP za «Vodno područje slivova rijeke Save» Sarajevo radi izbora izvođača. godini dati su u prilogu 12.godine izvedena su još dva bunara kao prva faza obezbjeđenja dodatnih količina vode. a 1998.5 l/s). Izvorište Kraševo trenutno se štiti na temelju Odluke o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj u kojoj su definisane zone sanitarne zaštite ovog izvorišta. Bukvik (kapaciteta 0. Čatrlja (tehnička voda kapaciteta oko 0.2 l/s). Svi registrovani izvori podzemnih voda u području razmatranja a koji se koriste za vodosnabdijevanje opština duž LOT-a 1 daju se pregledno u Tabeli 4. 8/00) i Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće (Službene novine ZE-DO kantona br. predviđeno je da se urade projekti zaštite izvorišta na osnovu kojih Vlada kantona donosi Odluku o zaštiti izvorišta vode za piće. Opština Tešanj Na stacionaži od km 60+000 do 61+500 autoput prolazi neposrednim rubnim područjem izvorišta Kraševo.21 (kraj dionice LOT-a 1). Na stacionaži od km 60+000 do 62+634. koje se nalazi sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. procedure za donošenje Odluka o zaštiti izvorišta za izvorišta kojima upravlja.8 l/s).8 l/s). Druga faza realizacije obezbjeđenja dodatnih količina vode izvršena je 1999.2. Ukupno je registrovano 950 potrošača od čega 924 domaćinstva (cca 3700 stanovnika) i 26 ostalih korisnika. Dostupni podaci o kvalitetu vode sa ovog izvorišta u 2005. Komunalno preduzeće pokrenulo je. Kontrolu kvaliteta vode vrši laboratorija KP ”Rad” Tešanj prema godišnjem planu uzorkovanja. danas su 4 u funkciji. shodno navedenom zakonu. 51/02. 56/04) utvrđene su procedure utvrđivanja zona zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta vode i za donošenje odgovarajućih odluka.2. Peraslika (kapaciteta oko 0. na čijem početku je izveden upojni drenažni bunar.

može se zaključiti da predmetna trasa autoputa na dionici LOT-a 1 na koridoru Vc prolazi kroz jedno buduće zaštitno područja aktivnog crpilišta pitke vode (Odžak).209 Na osnovu prethodno iznesenih saznanja. Imajući u vidu da obrađivaču nisu bila dostupna konačna rješenja na nivou Idejnih projekata mostova.2. Registrovani izvori na analiziranom području Stacionaža autoputa km 0+000.2 bunar u MZ Novi Grad .5 bunara – izvorište Kraševo Opština Doboj jug .8 bunara u glavnom vodovodnom sistemu grada Doboja -izvorište Rudanka Opština Usora . 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 114 .9 bunara manje izdašnosti km 46+624.1. odnosno na njihov režim tečenja i kvalitet.010 do km 33+466.591 do km 46+624.139 Opština Doboj . prezentirane su u Prilogu 12. Hidrografske karakteristike 4.1 bunar u MZ Donji Svilaj .787 Izvor vode uključen u sistem javnog vodosnabdijevanja Opština Odžak .5. Studije.010 km 17+289.591 km 33+466. a koji se nalaze u zoni prolaska trase autoputa.1 bunar u MZ Prnjavor Opština Vukosavlje . kao i vanjske i unutrašnje odvodnje autoputa. Slike vodotoka koje trasa autoputa presijeca ili je u njihovoj neposrednoj blizini.2 bunara Alibegovci Opština Doboj jug . kao i kroz područja sa kojih potencijalna zagađenja mogu u značajnoj mjeri uticati na kvalitet više izvorišta podzemnih voda (Gornji Osječani.5-01.kaptaža u MZ Srnava Opština Modriča .2.5.1 bunar u MZ Vrbovac . to se dole navedeni podaci odnose na procjenu u skladu sa radnom verzijom Idejnog projekta.00 do km 10+890.3 bunara – izvorište Havdine Opština Tešanj . Pregled vodotoka daje se po dionicama na LOT-u 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.4 bunara u glavnom vodovodnom sistemu Odžaka Lokalni izvor Opština Odžak .787 do km 17+289. graditi i održavati na način da se maksimalno nastoji sačuvati I klasa kvalitete podzemnih voda.019 do km 62+634.139 do km 52+816.2. kao i pripadajuće objekte potrebno je projektirati. Usora).3 bunara u glavnom vodovodnom sistemu Modriče (Modričko polje) Opština Modriča km 10+890.1 bunar Makljenovac .1 bunar Ularice .1 bunar u MZ Gornji Osječani koji je uključen u sistem vodosnabdijevanja na ovoj MZ Opština Doboj .019 km 52+816. Pregled vodotoka koje presijeca trasa autoputa U namjeri definisanja mogućih negativnih uticaja autoputa na površinske vode. prezentiraju se vodotoci koji su dio hidrografske mreže. U tom smislu saobraćajnicu.

Na stacionaži oko km 1+500 trasa presijeca povremeni vodni tok Srnotača. a koji su zahtijevani od strane revidenata dokumentacije. kao i mjesta prelaska vodotoka putem mostovskih konstrukcija duž LOT-a 1 te očekivanih negativnih uticaja i mjera prevencije i minimizacije istih u fazi građenja autoputa dati su u netehničkom rezimeu. Najzad. analize i visinski odnosi nivelete trase autoputa i kota velikih voda prikazani su u grafičkim prilozima “Idejnog projekta – grupa projekata I i D. Poznavanjem protoka i kote vodostaja stogodišnje velike vode. konstatuje se da su ovi uvjeti ispoštovani. Bosne. Treba istaći da je relevantno Ministarstvo poljoprivrede.20 m. sagledani su prostorni odnosi zona plavljenja i pozicije trase autoputa. Na stacionaži oko km 2+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. Pored glavnih vodotoka.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” detaljno definisane kote plavljenja mjerodavnih velikih voda rijeke Bosne i njenih pritoka duž autoputa na koridora Vc. Na potezu od km 0+300 do 1+400 trasa presijeca na dva mjesta povremeni vodni tok. bujica pa i vododerina. vodoprivrede i šumarstva RS. izdalo vodoprivredne uslove za izradu investiciono-tehničke dokumentacije za “Autoput na koridoru Vc – LOT 1“. obezbjeđuju se neophodni uvjeti za sagledavanje odnosa trase autoputa i kote plavljenja priobalja velikim vodama rijeka Save. na dijelovima gdje trasa autoputa zadire u prostor postojećih vodotoka. utvrđeni su i osnovni hidrološki i hidrotehnički parametri za projektiranje. a svi detaljni proračuni. data su okolišno prihvatljiva rješenja regulacija tih vodotoka na potrebnoj dužini. Treba napomenuti da su za sve dionice LOT-a 1 u knjigama “Idejni projekat – grupa projekata I i D . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 115 . Analizirajući Idejni projekat autoput na koridoru Vc – LOT 1 po dionicama (Grupa projekata I i D). Na stacionaži oko km 7+800 trasa presijeca povremeni vodni tok Kamenica. Svilaj – Odžak Početak dionice LOT-a 1 karakteriše prelazak trase preko vodotoka Sava. a na oko km 8+200 Jošavu. te vodotocima koje presjeca trasa autoputa podrazumjevalo je analizu raspoloživih historijskih podataka prikupljenih na tom području u ranijem periodu. mostom. po smjernicama revidenata uzeta je obzir evropska praksa. omogućeno je učinkovitije sagledavanje hidrotehničkih problema duž usvojene trase autoputa. Na stacionaži km 5+000 trasa presijeca povremeni vodni tok Kosjerača.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” Pregled vodotokova koje trasa autoputa presijeca po dionicama: Dionica 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Reduciranjem velikog broja varijantnih rješenja na jedno predloženo u Idejnom projektu. U istim se traži projektovanje mostovskih konstrukcija uz uvjet da mostovski otvori osiguravaju protoke velikih voda ranga pojave 1/100 uz nadvišenja od 1. Projektanti Idejnog projekta regulacija ispoštovali su uvjete zaštite priobalnog područja od plavljenja stogodišnjom i petstogodišnjom velikom vodom. koristeći odgovarajući matematički model na nivou obrade Idejnog projekta. U istim knjigama dati su i uzdužni profili prirodnog i regulisanog korita onih vodotoka koji se regulišu. na temelju Zakona o vodama. te su oni projektovani i dimenzionirani na vodu povratnog perioda 1/500. Kod dimenzioniranja propusta. Podaci o dužinama regulacija vodotoka. Usore i drugih manjih vodotoka. Definisanje velikih voda 100-godišnjeg ranga pojave na rijeci Bosni. kao i uvjeti za protoke velikih voda ranga pojave 1/500. te geometrije korita. odnosno dionice sa više rizika od poplava. pa se ti podaci ne prikazuju detaljno u ovoj Studiji. Na osnovu kota velikih voda i njima ekvivalentnih protoka.

Na stacionaži od km 23+400 do 24+200 trasa presijeca rijeku Bosnu. Na potezu od km 45+000 do 46+000 trasa presijeca na tri mjesta povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 37+200 trasa presijeca rijeku Lovnicu. 56+300. a na oko km 20+150 trasa presijeca rijeku Babešnicu. a na oko km 40+500 trasa presijeca rijeku Dijelovaču. na km 42+150 i na km 44+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži od oko km 16+800 do 17+289. Na stacionaži oko km 49+000 trasa presijeca stalni vodni tok Grapsku rijeku. Na stacionaži oko km 14+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 32+300 trasa presijeca rijeku Glogovicu. Na stacionaži oko km 59+050 trasa presijeca stalni vodni tok Duboki potok. Dionica 6. lijevu pritoku rijeke Bosne. Na potezu od stacionaže km 38+050 do 38+180 trasa presijeca rijeku Bosnu. Između stacionaže km 31+000 do 32+000 trasa presijeca na dva mjesta stalni vodni tok. Na stacionaži oko km 41+350. Na stacionaži oko km 27+000 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 16+600 trasa presijeca vodotok Rijeku. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 116 . a na stacionaži oko km 35+400 trasa presijeca povremeni vodni tok Ljuteš. Vukosavlje – Podnovlje Na stacionaži oko km 17+600 trasa presijeca rijeku Dusa. Veći vodotoci se prelaze mostovima uz poštivanje minimalnih nadvišenja iznad kota velike vode. Za sve manje vodne tokove projektirani su propusti dimenzija ∅100 – ∅400 na način da ne dođe do promjene režima površinskih voda. Na stacionaži oko km 28+150 trasa presijeca povremeni vodni tok. Johovac – Rudanka Na stacionaži oko km 46+850 trasa presijeca rijeku Lukavicu. 57+600 trasa presijeca povremene vodne tokove. Na stacionaži oko km 40+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 47+600 i 48+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. odnosno da se osigura adekvatan prolaz ovih voda kroz trup autoputa. Na stacionaži oko km 60+450 trasa presijeca povremeni vodni tok Alibegovačka rijeka.010 trasa prelazi rijeku Bosnu. Dionica 5. Rudanka – Karuše Na stacionažama oko km 53+300. Dionica 4. Podnovlje – Johovac Na stacionaži oko km 33+600 trasa presijeca povremeni vodni tok Mrki potok. 55+700. 56+750. Na stacionaži oko km 30+600 trasa presijeca povremeni vodni tok. 54+000.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 2. Od stacionaže oko km 52+250 do 52+450 trasa presijeca rijeku Bosnu. Odžak – Vukosavlje Na stacionaži oko km 13+900 trasa presijeca povremeni vodni tok Gnionica. Na stacionaži oko km 50+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Od stacionaže oko km 61+700 do 62+500 trasa presijeca rijeku Usoru. Od stacionaže km 27+100 do 28+000 trasa presijeca rijeku Bosnu na dva mjesta. Na stacionaži od km 25+200 trasa presijeca stalni vodni tok. Dionica 3. Na stacionaži oko km 19+600 trasa presijeca povremeni vodni tok Dubokovac.

265 - Usora Spreča Rudanka Lukavac 1.3 2462 2623 3055 3242 Pritoke rijeke Bosne Niz god.320 Bosna Bosna Bosna Bosna 118 139 152 161 18. mj Vodotok max Q100 Površina sliva do vodom. glavni je vodotok na analiziranom području. 100god. mj Vodotok Vodomjerna stanica Ušće Ušće Ušće Ušće max Q100 Površina sliva do vodom. stanice.20 - 2.9 0.20 min Q20 Bio.5-02.44 1.ranga pojave (m3/s/km2) 0.5-02. osmat . Hidrološke karakteristike Rijeka Bosna. Qmi.90 22.5 17.9 23. 100god.5-01.srmin .360 0.803 0. napravljen je odnos specifičnog oticanja i površine sliva duž rijeke Bosne.9 17.srmin . sa svojim većim i manjim pritokama.).313 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. .04 23. 20 18 Karakteristični proticaji Q (m3/s) Qsr 17 23.5-02.317 0. F(km2) 6840 7672 9618 10308 Spec. odredi i odgovarajuća veličina maksimalnog protoka traženog ranga pojave.884 1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 117 . Ovako uspostavljeni odnos omogućava da se za bilo koji profil na rijeci Bosni (uz poznatu pripadajuću površinu sliva).7 - 681 516 - Na osnovu podataka prezentiranih u Tabeli 4. 40 53 43 Vodomjerna stanica Neposredno uzvodno od ušća Usore Usora Doboj Modriča Karakteristični proticaji Q (m3/s) Qsr min Q20 Bio. osmat . Tabela 4. F(km2) 847 1944 62 85 Spec. određeni statističkom analizom raspoloživih nizova protoka.protic. Osnovni hidrološki parametri koji kvantificiraju hidrološke karakteristike rijeke Bosne duž toka i njenih glavnih pritoka dati su u Tabeli 4. Pregled osnovnih hidroloških karakteristika rijeke Bosne duž razmatrane dionice i njenih glavnih pritoka Niz god.protic.5. iskorišteni su za uspostavljanje odnosa specifičnog oticanja i površine pripadajućeg sliva za podatke sa razmatranih vodomjernih stanica (Slika 1. Podaci o specifičnom oticanju velikih voda zahtijevanog ranga pojave sa odabranih vodomjernih stanica.3. Odnos specifičnog proticaja i površine sliva prikazan je na Slici 4. stanice.57 1.ranga pojave (m3/s/km2) 0. . Qmi.

m.64 315.) 10 25 50 100 415.50 415.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” detaljno je provedeno definisanje hidroloških parametara. U istom prilogu ucrtani su i planirani hidroenergetski objekti na rijeci Bosni i Usori.4. te definisanje kota plavljenja mjerodavnih velikih voda rijeke Bosne i njenih pritoka duž koridora Vc. 4.97 392.v.9 145. Predmet razmatranja su površinski vodotoci Studija uticaja na okolinu – Lot 1 118 .67 206.01 Protok Q100 (m3/s) 994 1044 1546 1862 2416 2623 3055 Vodostaji pri pojavi v.29 315.16 137.04 311.11 172.59 206.93 415.71 168. te definisani maksimalni protoci zahtjevanog ranga pojave.96 173. Prikupljeni su i analizirani odgovarajući podaci o padavinama i oticanju duž trase.5-01: Odnos specifičnog oticaja prema površini sliva U Tabeli 4. a koje su date u okviri Tehničke studije.3.56 173. koji su poslužili kao podloga za projektovanje unutarnje i vanjske odvodnje. a prema dostupnoj planskoj dokumentaciji.27 395. Idejnog rješenja i Idejnog projekta autoputa na koridoru Vc za LOT 1.51 Za sve dionice LOT-a 1 u knjigama “Idejni projekta – grupa projekata I i D.5-03.06 142.5 146.48 174.06 141.83 396. Kvalitet površinskih i podzemnih voda U okviru ove tačke prezentirat će se nulto (početno) stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda duž dionice LOT 1 autoputa na koridoru Vc.n. Definisane poplavne zone duž LOT-a 1 date su u Prilogu 12.66 142. Pregled kota nivoa velikih voda na razmatranim vodomjernim stanicama Vodomjerna stanica Visoko Dobrinja Zenica Zavidovići Maglaj Usora Doboj Kota «0» vodomjera 411.1 100 1000 10000 2 100000 Površina sliv a (km ) Slika 4.61 141.97 396.5.92 140.05 200.određenog ranga pojave H (m.5.34 314.-03. Tabela 4.41 397.94 146.37 206.05 416.14 315.6.00 206.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Odnos specifičnog oticanja prema površini sliva 1 q spec (m 3 /s/k m 2 ) Modrica T=1/100 Rijeka Bosna Reljevo T=1/10 T=1/50 T=1/25 0.42 147. prezentirani su rezultati obrada korišteni za hidraulički model proračuna poplavne linije duž trase.

Kvalitet površinskih voda Zagađivanje vodotoka je vrlo kompleksan i dinamičan proces koji zavisi od raznih faktora. Od 2000. duž razmatrane dionice rijeka Bosna je trebalo da se održava na nivou III klase.1988. ukupne čvrste supstance. odnosno Uredbi o kategorizaciji vodotoka (Službeni list SR BiH. Iz ovih razloga. Kontrola se bazirala na slučajnim trenutnim uzorcima vode. U zahvatu dionice koridora Vc (LOT 1) kvalitet površinskih vodotoka praćen je na rijeci Bosni. dat je pregled utvrđene i propisane klase vodotoka na profilima duž rijeke Bosne u zahvatu koridora Vc (LOT1). Doboj nizvodno od ušća Usore. u prvom redu od količine i vrste zagađivača. a koje je bilo obavezno održati na tom nivou. biološka potrošnja kisika (BPK5). te prijemne sposobnosti samog vodotoka. duž razmatrane dionice kvalitet je praćen na profilu Maglaj nizvodno. te na rijeci Usori i rijeci Spreči. rastvoreni kisik. U okviru fizikalno-hemijskih ispitivanja analizirani su temperatura. do 2005. zasićenost kiseonikom. godine. alkalitet. Kontrola održanja propisane klase vodotoka u BiH do 1992. godine. Na rijeci Bosni. do 2000. Teški metali određivani su povremeno i to tehnikom koja je omogućavala samo opšti uvod ali ne i pouzdane koncentracije karakteristične za vodotok.period od 1992. izgled. godine-istorijski podaci i . potrošnja kalijum permanganata (KMnO4).5-04. Pored toga. u Tabeli 4.4. godine.1. broj 19/80). 4. Prema "Uredbi o klasifikaciji voda i voda obalnog mora Jugoslavije u granicama SR BiH“ (Službeni list SR BiH. i 1989. Istorijski podaci o kvalitetu površinskih voda u prostoru obuhvata dionice LOT 1 Kontrola kvaliteta površinskih vodotoka do 1992. orto fosfati i ukupno željezo. godine Ovakav pristup uvjetovan je činjenicom da je u periodu do 1992. 1986. odnosno klase vodotoka Bosne i njenih pritoka Usore i Spreče. godine sistematski praćen kvalitet površinskih vodotoka u BiH. Osnovni pokazatelji kvaliteta na osnovu kojih je izvršena pomenuta analiza su: rastvoreni kiseonik. Vršena su fizikalno-hemijska. Na potezu LOT-a 1 fokus je dat na rijeku Bosnu i njene veće pritoke. Samo je bonitet Usore bio propisan na nivou II klase. U periodu od 1992. utrošak kalijum permanganata. vršio je Republički hidrometeorološki zavod iz Sarajeva. odnosno dugotrajnih kontinuiranih uzorkovanja i ispitivanja. Što se tiče podzemnih voda fokus se daje na ona izvorišta podzemne vode koja su zahvaćena i koriste se u sistemima javnog vodosnabdijevanja. teško je dati pravu ocjenu kvaliteta bez sistematskog osmatranja voda. bakteriološka i hidrobiološka ispitivanja. broj 42/67) propisane su kategorije. pH vrijednost. sadržaj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 119 . nizvodno od Doboja i nizvodno od Modriče. kao i na ona izvorišta lokalnog karaktera. Prema pomenutoj kategorizaciji. godine započeto je osmatranje kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj.5.period do 1992. Kao ilustraciju stanja kvaliteta voda površinskih vodotoka na ovom području do 1992. godine nije bilo kontinuiranog praćenja kvaliteta voda. suspendovane materije. kao i njena pritoka Spreča. ili ih trasa presijeca. a koja se nalaze u našem obuhvatu istraživanja. godine vršeno je sistematski na rijeci Bosni i njenim pritokama. praćen je i kvalitet na pritokama Usora-ušće i Spreča ušće. 1987.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija koji svojim tokom normalno teku pored usvojene trase autoputa. Kvalitet površinskih voda u prostoru obuhvata trase autoputa prikazat će se kroz dva razdoblja: . Ocjena stanja propisane i utvrđene klase vodotoka urađena je na osnovu podataka ispitivanja tokom 1985. a azotna jedinjenja samo na odabranim profilima.

godine. god.00 August 08:10 0 30.4 16.0 7.5-05: Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (1988.5 7.0 24.5-06. August 07:40 -120 34.) Parametar Datum (1988.20 380 ima ima ima 185 5.0 7.) Vrijeme uzorkovanja (h) Vodostaj (H cm) Proticaj (Q m3/s) Temperatura vode (oC) Temperatura zraka ( C) pH vrijednost Elektroproodljivost ( S/cm) Vidljiva boja Vidljive otpadne mateterije Miris Alkalitet p (mg CaCO3/l) Alkalitet m (mg CaCO3/l) HPK – iz utroška KMnO4 (mg O2/l) 20 slabo primjetna bez slabo primjetan 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija gvožđa.90 Bosna Doboj nizvod. Prikaz propisane i zatečene klase vodotoka u periodu ispitivanja 1985.00 Spreča Bosna (ušće) Modriča Doboj August 09:15 75 4. Kvalitet vode vodotoka bio je najvećim dijelom značajno lošiji od propisanog. godine. dok su u Tabeli 4.90 Usora (ušće) Doboj August 09:30 58 6.8 21. godine Rijeka Bosna Profil Nizvodno od Maglaja Doboj nizvodno od ušća Usore Nizvodno od Doboja Nizvodno od Modriče Ušće Ušće Propis. kada je u slivu rijeke Bosne radio najveći broj instaliranih industrijskih pogona. 4 Zadovoljava klasu 1989.90 470 ima ima ima 135 12.5 26. klasa 3 Utvrđena klasa vodotoka 1985. Na nekim dionicama zabilježena je potpuna destrukcija kvaliteta vode.0 8. prezentirani mikrobiološki parametri kvaliteta vode na istim profilima tokom iste godine. U Tabeli 4. 4 1988 .55 1460 ima ima ima 124 9.0 21.0 o MDK Bosna Doboj uzvod.5-05. prezentirani su rezultati ispitivanja u jednoj seriji na razmatranim profilima rijeke Bosne i pritoka tokom 1988.0 7. DA/NE 3-4 NE Bosna 3 4 3-4 3 3-4 NE Bosna Bosna Usora Spreča 3 3 2 3 4-VK 4-VK 2-3 VK 4-VK 4 2 VK 4-VK VK 2 VK 3-4 3 3 VK 4 3-4 2-3 VK NE NE NE NE Iz gornje tabele jasno se vidi kakvo je stanje bilo u periodu do 1989. Tabela 4.0-9.6 21. VK 1987 . Tabela 4.0 24.van klase Studija uticaja na okolinu – Lot 1 120 . bakteriološko zagađenje i prisustvo mikronutrijenata. Za opštu ocjenu kvaliteta korištena je saprobiološka analiza. 4VK11 4-VK 1986.65 1500 ima ima ima 122 10.-1989.3 23.5-04.0 25.70 11 VK .4 23.30 8500 ima ima ima 120 46. August 09: 05 36 21.

0 0.17 9.006 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija HPK – iz utroška dihromata (mg O2/l) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg O2/l) Nitrit (mg N/l) Nitrat (mg N/l) Amonijum jon (mg N/l) Ukupan isparni ostatak sušen (mg/l) Ukupan isparni ostatak žaren (mg/l) Gubitak žarenjem Ukupne suspendovane tvari (mg/l) Ukupna tvrdoća (mg CaCO3/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Ukupni fosfati (mg/l) Ukupni Kjeldahl Azot (mg N/l) Željezo (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Krom (ηg/l) Nikl (ηg/l) Kadmijum (ηg/l) 1.1 42.7 4.00 0.00 31.09 0.0 11.0 100. Naime.5 6. Rezultati ispitivanja mikrobioloških parametara kvaliteta vode (1988.7 0.5-06.4 4.1 100.76 0.0 80 0. god.006 0.44 3. u periodu od 1992.) Profil Doboj nizvodno Doboj uzvodno Usora Doboj Spreča Doboj Bosna Modriča Ukupan broj bakterija u 1 ml (22 oC) - Ukupan broj bakterija u 1 ml (37 oC) - NBK NBK koliformni fekalni h bakterija h koli u u 100 ml 100 ml 6.5 1500 32.0 0.10 1260 10 564 155.0 3.20 64 6.5 15.00 0. stacionirana u slivu rijeke Spreče. do 1995. Trenutno u slivu rijeke Bosne najveći zagađivači rade sa značajno reduciranim kapacitetom.7 6.10 0.10 37 1. Tu prije svega treba izdvojiti metaloprerađivačku.00 3. godine.0 12.07 4666 46 1730 638. Trenutno ti kapaciteti se djelomično obnavljaju i sada rade sa 10-15 % predratnih kapaciteta.006 0.006 0. zbog prestanka rada instaliranih industrijskih kapaciteta.29 0. Hemijska industrija.010 323 34 208 63. ili je tek obnovljena i radi sa sličnim nivoom proizvodnje kao i metalna industrija. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 121 .005 0.00 235 18 168 43.18 1. kožarsku i industriju papira. također ili je potpuno prestala sa radom.4 0.3 14.007 28.0 10. sa radom su prestali najveći zagađivači u slivu.69 80.48 1.4 6.39 1001 25 416 155.0 0.0 1230.003 22.005 17.6 0.40 41 9.0 105 3.0 0.9 32.00 Tabela 4.80 0.7 - Utvrđena klasa prema NBK IV IV II IV IV Utvrđena klasa po Khol-u - Sadašnje (nulto) stanje kvaliteta površinskih voda u prostoru obuhvata dionice LOT 1 U sadašnjim okolnostima.50 0.7 11.8 0.00 5.006 0.5 0. stanje kvaliteta voda površinskih vodotoka je znatno bolje.40 0.011 0.006 0.80 48 4.

0 0.5 20. godine dok su u Tabeli 4. a koje finansira Direkcija za vode Republike Srpske.12 1.0 165 10.9 0.64 383 bez bez bez 15. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2000.2 145 4.73 10. Praćenje kvaliteta površinskih voda kontinuirano se provodi od 2000.2 26 8. Tabela 4.5 8.7 3. a koji su interesantni za naše razmatranje su: Bosna .) Vrijeme uzorkovanja (h) Vodostaj (H cm) Proticaj (Q m3/s) Temperatura vode ( C) Temperatura zraka ( C) pH vrijednost Elektroproodljivost (µS/cm) Vidljiva boja Vidljive otpadne mateterije Miris Alkalitet p (mg CaCO3/l) Alkalitet m (mg CaCO3/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4)) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg O2/l) Nitrit (mg N/l) Nitrat (mg N/l) Amonijum jon (mg N/l) 0.9 27 8.09 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 122 .00 Bosna Modriča August 12:45 -6 26.2 5.5 172 14.8 2. primjetna bez sl.00 187.08 11.5-08.07 0.8 27.9. odnosno izvođaču radova da ih realizira prije započinjanja bilo kakvih građevinskih radova.9 0.profil B-12 – Doboj.10 Usora (ušće) Doboj August 11:40 -10 28 31 8.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tokom izrade ove studije.) Parametar Datum (2000.0 .profil Sp-2 – ušće Spreče u Bosnu U Tabeli 4.5-07. Investitor sveukupnog projekta zauzeo je stav da se nulto stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda prezentira na bazi postojećih podataka prikupljenih u relevantnim institucijama u sektoru voda.068 1.3 127 3.007 <0. Sadašnje stanje kvaliteta površinskih voda prezentirat će se podacima dobivenim u okviru redovnog praćenja kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj. kao i u vodovodnim preduzećima. August 19:00 -132 26.78 942 bez bez slab 25. prezentiraju se podaci o kvalitetu voda rijeke Bosne i pritoka na navedenim profilima tokom 2000.1 4.profil B-13 – nizvodno od Modriče Usora . August 09:20 25.3 156 4.015 0.0 175 15.5-07. godine.0 0. god. prezentirani mikrobiološki parametri kvaliteta vode na istim profilima tokom iste godine.5 145 16. uzvodno od ušća Usore Bosna .16 Spreča (ušće) Doboj August 12:50 24. primjetna 6. nizvodno od ušća Spreče Bosna .5 15.18 0.05 0.50 0.00 13.8 4.5 20 sl.59 861 bez pjena bez 18. predviđaju se u narednim fazama uz obavezu budućem investitoru.55 267 bez pjena bez 12. a u cilju utvrđivanja nultog stanja.72 12.4 0.08 Bosna Doboj nizvod.0 o o MDK Bosna Doboj uzvod. Profili na kojima se ispituje kvalitet vode rijeke Bosne i pritoka.50 1.48 3.98 2510 bez bez bez 0.0 165 5.11 10. Svi eventualni dodatni podaci o kvalitetu voda.8 0.6 30 7.profil Us-1 – ušće Usore u Bosnu Spreča .5 127 10.profil B-12' – Doboj.

5-09 prezentiraju se podaci o kvalitetu voda rijeke Bosne i pritoka na navedenim profilima tokom. Prema podacima o ispitivanju kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj tokom 2004. Rezultati ispitivanja mikrobioloških parametara kvaliteta vode (2000.0 < 0.2 656 471 185 1.30 0. može se dati generalna ocjena da je on sigurno znatno bolji od prijeratnog.00 0.05 < 0.12 0.37 0.8 246 51.80 23. i 4.00 0.50 62. te da je kvalitet površinskih voda u najgorem slučaju u okvirima propisane klase za razmatranu dionicu.20 1.7 205 34.2 626 431 195 7.0 < 10.2 Tabela 4.09 0.4 242 59.60 27. Kvalitet vode rijeke Bosne i njenih pritoka Usore i Spreče zadovoljava zakonski propisanu III kategoriju vodotoka.0 100.02 < 0.5-10.02 2. i 2005.0 < 10.15 0.0 50.30 0. godine. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 123 .0 384 67.0 149 51.28 0.0 < 0.).0 < 0. god.04 < 0.5 9.0 < 0.168 0.34 0.80 15.5-08.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Ukupan isparni ostatak sušen (mg/l) Ukupan isparni ostatak žaren (mg/l) Gubitak žarenjem Ukupne suspendovane tvari (mg/l) Ukupna tvrdoća (mg CaCO3/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Ukupni fosfati (mg/l) Ukupni Kjeldahl Azot (mg N/l) Željezo (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Krom (ηg/l) Nikl (ηg/l) Kadmijum (ηg/l) 1.2 1690 1471 219 4.0 10.10 0.0 0.50 0.03 < 0.1 100. godine (Tabele 4.22 0.02 < 2. Rezultati bakteriološke analize uzoraka iz rijeke Bosne i odabranih pritoka upućuju na zaključak da analizirana voda zadovoljava granične vrijednosti propisane za II klasu vode.5 < 10.03 < 0.5-08.5-07.02 < 2.61 0. može se reći da se trend kvaliteta površinskih voda nije znatno promijenio u poređenju sa onim zabilježenim 2000 – te godine.0 12. tokom 2004.02 < 2. a za većinu parametara i II kategoriju vodotoka.0 < 0. godine (Tabele 4.2 228 122 106 2.5-11).0 80 1500 285 184 101 2.05 1. U Tabelama 4.136 0.01 0.02 3.09 0. i 4.) Ukupan broj bakterija u 1 ml (22 oC) Ukupan broj bakterija u 1 ml (37 oC) NBK koliformni h bakterija u 100 ml NBK fekalnih koli u 100 ml Utvrđen a klasa prema NBK Utvrđena klasa po Khol-u Profil Doboj nizvodno Doboj uzvodno Usora Doboj Spreča Doboj Bosna Modriča 400 200 6000 1000 300 150 100 5000 1000 100 880 1500 12000 380 3800 380 880 3800 380 500 II II II II II I-II I-II II I-II I-II Prema podacima ispitivanja kvaliteta iz 2000.

5 1500 20 6.00 <1.5 338 87.1 0.0 8.55 158 3.05 0.00 <1.09 0. -128 33 21.09.41 0.0 <0. materije (mg/l) Uk. tako da će kvalitet voda rijeke Bosne biti u okvirima propisane klase ili čak bolji.3 18. susp.0 100.0 <0.3 2.00 <1. Realnija je procjena da će se obim i struktura industrije u slivu značajno izmijeniti i reducirati.00 <10.08 1727 1487 240 4.5-09.0 8.6 29.1 24.0 10.028 0.144 0.1 17.74 0.28 0.0 206 56.3 16.82 0.50 0. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk. suvi ostatak (mg/l) Uk.2 0.0 12.00 <10.48 130.4 3. 665 23 21.4 10.04 0.94 0.8 228 58.7 20.9 22.92 539 190 21.5 252 72.3 3.00 0.06 0. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.015 0.4 0.015 0.13 0.) Vodostaj (cm) Proticaj (m3/sek) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.5 Bosna Doboj nizvod.43 0.00 <10.5 25. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.0 <0.) Parametar Datum ( Septembar 2004.1 20.1 25.196 0. 235 7.5 42 11.0 11.36 0. koji bi u tom slučaju ponovo pogoršali kvalitet voda rijeke Bosne do registriranog nivoa prije 1992.0 <0.2 0.1 5.13 0.5 Usora (ušće) Doboj 14.162 2.0 13.00 0.1 0.58 407 225 10.154 0.9 0.08 98.0 7.204 0.0 <0.108 0. 14.8 4.5 Spreča Bosna (ušće) Modriča Doboj 14.5 Nije realno očekivati da se za izvjesno vrijeme u slivu rijeke Bosne obnove nekadašnji industrijski kapaciteti.05 0.356 0.5 15.3 0. -2 41 19.19 127.259 1.00 2.9 0.13 0.006 0.00 <10. godine.047 1.1 100.12 2510 153 18.7 3.029 0.53 325 170 9.08 0. 14.00 0.15 489 254 235 17.09.9 0.16 362 255 107 5.0 9.89 0.00 <1.09. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2004.14 532 349 183 7.1 2.00 0.0 4. god.0 .0 7.09.9.5 16.5 15.0 166 41.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.3 10. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.042 0.14 0.09.75 6 0.32 126.0 8.0 0.0 0.05 378 212 166 8.00 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 124 .1 0.00 <10.0 80 >4 50 .84 0. -6 1.1 15. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom ηg/l Nikl ηg/l Kadmijum ηg/l 1.8 19.0 MDK Bosna Doboj uzvod.4 24.98 852 195 12.6 8.

274 0.34 421 200 14.002 <0.02 0.2 0.7 13.006 <0. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2005. god.004 251 121 130 20 203 58.007 432 175 257 45.16 0.06 0.8 0.52 5 8.33 398 175 10.06.1 06.004 <0.004 0.005 0.495 0.4 26 7.09.98 2.032 276 146 130 <1.23 81.6 1 0.055 0.13 0.08 <0.004 <0.85 2.03 0.2 6.002 <0.013 0.1 14.42 401 185 15.7 0. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.004 <0. 2005 13.4 0.029 1.1 27.7 4 7.004 <0.5 0.001 27.3 11. 2005 12.005 <0.012 0.25 <0.17 16 7.006 11.005 <0.024 1.123 0.35 12.17 0.2 220 65.9 1.1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 125 .29 87 1. suvi ostatak (mg/l) Uk.59 2. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.19 0.002 0. 2005 20.28 88.32 116 1.07.33 116.10.004 <0.004 <0.048 0.004 <0.004 <0.004 06.86 297 150 7. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.32 0.5 10 7.1 <0.006 Usora (ušće) Doboj 07.8 10 8.7 3.178 0.6 22 8.25 213 51.016 0.65 410 200 14.75 323 170 7.10.1 27.755 242 156 86 16.09. 2005 17.4 12.095 0.8 1.25 93.004 <0.07.168 0.5 1500 20 6. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom mg/m3 Živa mg/m3 0.004 <0.33 0.004 0.032 1.234 0.262 0.76 0.5 0.5 15.62 392 264 128 55.2 30 9.8 9 7.8 21.) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.47 295 150 10 2.28 0.7 0.73 395 180 10.008 <0.0 0.8 0.6 6 8. 2005 24.98 0.004 <0.004 <0.10.5 210 48.414 457 275 182 29.95 93.004 <0.65 407 200 9.17 1.9 0.004 <0.5 10.074 379 168 211 33.002 0.173 1.2 0.1 100.51 0.002 <0.033 0.173 1.002 <0.002 <0.8 7.3 0. 2005 26 29 7.08 85.5.5 224 68 13. 2005 20.13 70.75 157 46.004 11.076 398 209 189 6.005 0.34 71.2 19 8.1 0.8 1.1 0. materije (mg/l) Uk.06. 2005 13.029 1.8 1.4 11.07.041 3.06 <0.002 <0.038 1.005 0.15 4.16 428 187 16.05 26 7.75 6 0.25 0.8 106.9 6 9.75 238 72. susp.0 80 >4 50 .006 <0.1 0.004 <0.013 0.3 206 59.17 0.9 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.005 <0.1 11.9 0.5 46.004 <0.27 2.87 0.5 206 63.001 <0.52 323 358 8.09.6 24 7.79 0.042 0.077 266 127 139 5.004 <0.002 <0.6 0.3 0.29 0.1 Bosna Doboj nizvodno 07.002 <0.7 <5 7.42 0.1 <0.007 <0.86 3.5 4.037 0.015 1.018 0.06.43 1.06 0.9 4 30 7.7 9.0 MDK Bosna Doboj uzvodno 07.4 22 8.6 11.55 405 167. 2005 19.6 13.4 0.005 <0.0 190 41.985 0.94 5 10.045 0. 2005 20.6 34 7.001 <0.55 71. 2005 24 29 7.4 8 7.099 0.76 12 7.5 0.2 1.016 0.9 2.25 193 57.7 0.1 20.1 <0.76 0.091 2.056 0.25 191 62 8.1 06.002 <0.276 0.5 9 7.03 384 163 221 24.10.004 <0.0–9.) Parametar Datum (2005.094 0.15 369 136 233 5.475 0.79 0.8 0.44 397 189 208 27. 2005 18.

21.6 6 7.055 1102 741 361 11.1 100. 20. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.215 0.6 2.07.3 2.7 0.001 <0.051 1.007 <0.002 0.31 0. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.5 1. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2005.18 1431 220 14.49 63.7 227 71.3 1363 705 658 80 8 367 125 13.5 0.203 1012 756 256 27 362 108 22.0 7.002 <0.002 <0.565 0.126 0.7 16 5.2 29 7.3 249 77.4 1. 26.019 424 279 145 7.147 4.004 <0.002 0.94 10 8.05.085 0.006 <0. susp.74 572 190 10.33 0.47 8 7.05.77 578 195 7.06 0. suvi ostatak (mg/l) Uk.75 6 0.096 <0.76 1742 212 15.05.05.002 <0.7 78. 28.06 0.05.006 <0.2 36 5.1 11.004 <0.08 569 290 279 20.5 1. god.25 2.97 3.5 0.004 <0.132 0.013 1.12 0.1 08.006 <0.208 0.77 77. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk. 14.006 <0.002 0.4 26 7.5 1500 6 63.004 <0. materije (mg/l) Uk.7 8 7.8 0. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom mg/m Živa mg/m 3 3 MDK 07.061 2.349 1771 1356 415 2.062 1.0 0.019 485 349 136 22.9 20 >4 50 .9 0.35 658 190 13.2 0.51 0.0 .12 2666 243 16.4 10 7.5 22 6.33 0.69 0.78 8 6.004 <0.52 0.1 06.05.9.006 <0.006 <0.116 0.004 <0.1 06.) Parametar Datum ( 2005.004 <0.52 0.10.3 0.9 2 0.95 <0.5 11.005 <0.7 0.7 0.07.75 217 72.9 3.0 <0.004 0.006 <0.006 <0.025 0.002 0.5 2.9 8.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.5.3 20 3.45 599 195 9.5 56.069 1.006 <0.9 0.) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.5 262 97 7. 15 12 7.05.09. 22.47 0.002 0.47 0.5 0.11.5 23 7.79 2.8 0.2 262 96 5.13 0.96 86.176 0.75 340 97 23.088 351 276 75 10.06 1.001 <0.04 1.10.152 0.21 2.1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 126 .088 2.004 <0.06.3 34 7.7 77.06.2 0.75 2.111 0.09.004 <0.05.1 Bosna Modriča.06 0.1 Spreča (ušće) Doboj 27.2 1.088 <0. 17.35 0. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.075 <0.08 94.17 1.34 0.186 1.004 <0.5 4.5 19 6.5 15. 14.2 1433 210 10.9 13.1 11.

izvorište Bare . Doboja. Od dostupnih podataka. dobiveni su podaci o kvalitetu vode na sljedećim lokalnim izvorima (priloženi u Prilogu 12. godine nije zadovoljavao zahtjeve “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće”( Sl. Usore i Tešnja. 92. Uzorak vode sa lokalnog izvora Šumska voda iz mjeseca maja 2004. Opština Tešanj Rezultati analize kvaliteta vode za piće. kao i za vršenje minimalnog broja propisanih pregleda zdravstvene ispravnosti vode za piće iz tih objekata u ovlaštenoj laboratoriji.2. Ovi podaci također se daju u Prilogu 12.40/03). vidljivo je da se radi o izvorima na kojima kvalitet vode uglavnom zadovoljava uvjete Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće. treba istaći da ovim seoskim vodovodima upravljaju grupe građana ili Mjesne zajednice na čijem su prostoru izgrađene. Peraslika). Prikupljajući podatke o lokalnim izvorima duž trase LOT-a 1 tokom izrade ove Studije. Doboj-juga. Ispitivanje kvaliteta podzemne vode vrši se sistematski na onim lokalitetima na kojima se nalaze izvorišta pitke vode. propisuju obavezu vlasnicima seoskih vodovoda za uspostavljanje i održavanje zona sanitarne zaštite izvorišta.Osječani.list RBiH br.na području Opštine Odžak (bunar u MZ Svilaj.2/92).2.2/92).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. na ovim izvorima priloženi su u Prilogu 12. odnosno 89. Podaci o kvalitetu vode u 2005. Opština Doboj . godine sa bakteriološkog stanovišta nije odgovarao propisima Pravilnika za vode zatvorenog tipa. čl. Bukovac. odnosno “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće” (Sl.Glasnik RS br.izvorište vodovoda Odžak. bunar u MZ Prnjavor) . Opština Doboj . Vis. Što se tiče kontrole kvalitete vode na ovim izvorima. u prostoru obuhvata trase LOT-a 1 a koja se koriste za vodosnabdijevanje većeg ili manjeg broja domaćinstava. U tom kontekstu. uzorak vode sa bunara u MZ Svilaj iz mjeseca aprila 2005. dok uzorak vode sa bunara Vrbovac iz mjeseca novembra 2005. Opština Odžak . Osječana.5. Važeći Kantonalni Zakoni o vodama (čl. kao i niza drugih manjih naselja. odnosno 91). Treba istaći da je u opštinama. Iz priloženih analiza. Kvalitet podzemnih voda Kvalitet podzemnih voda ne kontrolira se sistematski na području našeg istraživanja. u cilju praćenja stanja kvaliteta tih voda za potrebe vodosnabdijevanja.2. Brezik. a radi se o mikrobiološkim analizama vode. Kontinuirana ispitivanja kvaliteta podzemne vode vrše se na sljedećim izvorima: . godine. dok uzorak vode iz mjeseca septembra nije odgovarao istim propisima. godini iz vodovoda MZ Alibegovci (Opština Usora) dostupni su samo iz mreže. kvalitet vode se ne kontrolira kontinuirano. Što se tiče ostalih lokalnih izvorišta koja se nalaze na području FBiH.4.): . nego se organizira po vlastitom nahođenju grupe građana koji su i izgradili te vodovode. 90.izvorište Rudanka. u kantonima čijim područjem trasa autoputa na dionici LOT-1 prolazi tj. bunar u MZ Vrbovac. ili su u fazi registracije. odnosno mjesnim zajednicama na čijim područjima se nalaze ovi lokalni izvori. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 127 .list RBiH br. S obzirom da je većina ovih izvora neregistrirana.2. To su uglavnom izvorišta pitke vode sa kojih se vrši vodosnabdijevanje Odžaka. a voda na svim izvorima udovoljava zahtjevima “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće”( Sl. godine sa bakteriološkog stanovišta nisu odgovarali propisima Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće. Posavski i Zeničko-Dobojski kanton). utvrđeno je da većina ovih izvora nemaju uspostavljene zone sanitarne zaštite (Kantonalni zakon o vodama.izvorište Kraševo. te Peraslika iz septembra 2005. bilo teško doći do podataka o kvaliteti te vode. važeći zakon propisuje na registriranim izvorima minimalan broj propisanih pregleda higijenske i zdravstvene ispravnosti vode za piće. Od dostupnih podataka iz mjeseca oktobra uzorak vode sa bakteriološkog stanovišta odgovarao je propisima Pravilnika za vode prečišćene zatvorenog tipa.na području Opštine Doboj-jug (izvorišta Šumska voda.

(Katzer. upoređeni postojeći podaci i stanje na terenu uz dodatnu pomoć Ortofoto podloga u mjerilu 1: 5 000. ucrtani su u kartu ograničenja vezanu za vodne resurse duž dionice LOT-a 1 (Prilog 12. 4. Kao osnov za uvid u stanje zemljišta na trasi autoputa LOT 1 poslužila je Pedološka karta BiH u mjerilu 1: 50 000. Tu su se razvila Fluvijalna livadska karbonatana i beskarbonatna tla sa i bez glejnog horizonta. Ovakva struktura matične podloge na kojoj su nastala ova tla ukazuje na njenu erodibilnost i potencijalnu pokretljivost putem erozije. F.. F.. (Katzer. Tlo i bonitet zemljišta 4. Geološke karte Jugoslavije M 1: 500 000. šljunci. Da bi se postavljeni cilj mogao ostvariti na bazi raspoloživih podataka analizirane su najvažnije opće prirodne karakteristike područja trase autoputa koje utiču na stanje formiranja tla i agrohidrološke prilike. Osnov za prezentaciju podataka je karta mjerila 1: 25 000.5). Ova tla su u toku pedogeneze već formirala svoj profil. Na ovim supstratima su se razvila najrecentnija aluvijalna tla. koji su dobiveni putem upitnika od opština na čijoj se teritoriji nalaze. zatim starija aluvijalna tla koja više nisu u domenu redovnih poplava. pijesci. F. glinci i ilovače. pješčari.3. Derventa 1 (1972). 1926). Čak i krečnjaci.6. Osim ovoga izvršeno je detaljno rekgnosciranje terena i crtanje karata 1: 25 000. F... Primijenjena metoda istraživanja Geološki supstrat na kojemu su se razvila najvažnija zemljišta duž planirane trase na koridoru Vc sagledan je na osnovu: Geološke karte prema Katzer-u M 1: 200 000. Zatim tu su još i mineralna Studija uticaja na okolinu – Lot 1 128 . U dolini Save od Svilaja prema jugo-zapadu do Odžaka i Modriče nalaze se najmlađi holocenski sedimenti pretežno srednje teškog i teškog mehaničkog sastava. Kao najvažnije karakteristike izdvajaju se: Klima područja Litološke (petrografske) prilike i Reljef područja. Stijene na kojima su se razvila postojeća tla uglavnom su sedimente i to pretežno rastrošene. i Geologije (Katzer. 1906). 1926).1.6. i Geologije (Katzer.6. porijeklom iz mlađih geoloških formacija. Tumač sekcija Brod 3 i 4 (1974). lapori i jedri krečnjaci.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Svi lokalni izvori. na širem području trase Koridora Vc od Svilaja do Doboja preovlađuju sljedeći litološki supstrati na kojima su se formirala današnja tla i to: aluvijalno diluvijalni nanosi. Geološke karte Jugoslavije M 1: 500 000. Derventa 2 (1974) i Derventa 3 (1977).2. na izgled čvrsti sedimenti su na površini lako drobivi i rastrošeni. Procjena uticaja na sve segmente životne sredine radila se u dva osnovna koraka pa tako i za segment zemljišta i to: Prethodna procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja i Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta. 1906). tercijarne gline. Karakteristike zemljišta 4. škriljci. Opće karakteristike područja trase a) Litološki (petrografski) prikaz Na osnovu Geološke karte prema Katzer-u M 1: 200 000. Na cijelom potezu trase nema eruptivnih stijena.

šljunka. Na malo uzdignutim terasama na dolinskom diluvijumu ili pleistocenu razvila su se pseudoglejna distrična dolinska tla. Na km 17+289 trasa autoputa prelazi na desnu stranu rijeke Bosne. te prateći sabirni kanal Svilaj-Potočani. koluvijalne gline. pa i pored velikog sabirnog kanala Svilaj-Potočani. Od mezozojskih formacija javlja se kreda djelimično sa jurom. te djelimično dolinski diluvijum. I dalje je reljef ugrožen i površinskim vodama. To je blago zatalasani nisko brdoviti reljef. škriljave gline i krečnjaci. vegetacija pa i čovjek usmjeravale pedogenetske procese u zavisnosti od konstelacije navedenih faktora. Ponekad ova tla mogu biti i zamočvarena. Teren je podložan eroziji i još uvijek ugrožen minama zaostalim iz rata. b) Reljef područja Trasa autoputa se kreće po ravnom terenu od rijeke Save između Novog Grada i Svilaja. Od krednih sedimenata najviše su zastupljeni lapori. Tu se javljaju i tercijerne gline na kojima su se razvila fluvijalna livadska glejna i pseudooglejna tla. Najvažnije pritoke Bosne na ovome potezu su Foča. Na pliocenskim pijescima ova tla su lakšeg mehaničkog sastava i kiselije pH reakcije. pa tla imaju težak mehanički sastav. ali poplavna. preko Potočana dolazi na rijeku Bosnu između Modriče i Vukosavlja. klima. Zarić i Rudanka gdje preovlađuju kvartarni sedimenti slični onim u dolini Bosne. U širem pojasu ove dionice javljaju se i druge litološke formacije kao što su laporasti i glinoviti škriljci (eocenski fliš). prati rijeku Bosnu sve km 52+554. Na stacionaži km 59+930 u Makljenovcu trasa silazi u dolinu rijeke Usore. manjih i većih vodotoka. Područje je ispresijecano sa dosta manjih uvale i povremenih vodotoka koji se ulijevaju u rijeku Usoru. karbonatnim i beskarbonatnim glinama razvila su se teška glinovita tla vertisoli. ilovasta i glinovita karbonatna i beskarbonatna tla a negdje se miješaju i sa diluvijumom snešenim sa obližnjeg izdignutog reljefa. a na terasama obronačnog pleistocena razvila su se pseudoglejna terasna i obronačna tla. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 129 . Prisustvo eocenskog krečnjaka utvrđeno je na desnoj obali Bosne u pravcu njenog toka gdje su izgrađeni kamenolomi. Sedimenti su različito uslojeni gdje se ispod humusnog sloja smjenjuju naizmjenično proslojci pijeska. Iz iznesenog može se konstatovati da je matični supstrat. autoput prolazi kroz blago valovit i terasast teren čiji je nagib od 10 do 15 %. sa visinama do 310 m. a nekada i gline i to dalje od obale. laporovitim glinama. Ovo područje ima dosta mikrodepresija. Na laporima. s tim da su reljef. kada prelazi u brdoviti dio područja. Rijeka Bosna često plavi svoju dolinu i mijenja svoje korito meandrirajući u relativno uskom području ograničenom brdskim terenom. Na pješčarima i pijescima razvili su se distrični kambisoli. Pod izmijenjenim hidrološkim uslovima te u zavisnosti od starosti ovih sedimenata. Dolinom rijeke Bosne od Modriče prema Doboju kao matični supstrat za formiranje zemljišta najčešće se javlja karbonatni aluvijum. Trasa dalje. nastala su aluvijalna karbonatna pjeskovita. a koja gotovo bez izuzetka imaju težak i vrlo težak mehanički sastav površinskih i podpovršinskih horizonata. Od km 52+554 u Pločniku. kao važan pedogenetski faktor imao značajnu ulogu u formiranju različitih zemljišta. Ovaj dio terena je ustvari krajnji ogranak brdsko-planinskog masiva Borja planine. prelazeći nekoliko puta sa desne strane na lijevu i obratno. te gornjih a ponekad i poplavnih voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija glejna (hipoglejna) i močvarna oglejena (epiglejna) tla nastala pod uticajem podzemne umjereno pokretne vode. Ova riječna dolina je plodna. površinske vode ugrožavaju sva tla ravnog reljefa.

raž. Inače su to šumska tla.6. Sadržaj i karakter humusa ovise od nadmorske visine. Klasa kambičnih zemljišta uobičajeno se zove još i klasa smeđih zemljišta. a u razdjelu Hidromorfnih iz klase Fluvijalnih i Fluvijalno glejnih zemljišta. karaktera vegetacije. gnojidba sa NPK. osim onih formiranih na filitima i glinicama.Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol . ispiranja i acidifikacije. Ovo su siromašna tla. prirodne livade i šumska vegetacija. Na ovome području to su tla izdignutog dijela reljefa. manje za oranice (krompir. pašnjaci. Razdjel Automorfnih zemljišta Osnovne karakteristike tipova zemljišta u okviru pojedinih klasa ovoga razdjela su sljedeće: Klasa kambičnih tala A .3.Smeđa degradirana.5. može se pri niskim pH vrijednostima pojaviti i slobodni fitotoksični Al+++ jon. Na okolnom terenu je prisutna erozija. Tipičan profil je Amo-(B)-C-R. a reakcija u vodi ispod 5. škriljci. Mjere popravke su: zaštita od erozije. Stepen zasićenosti bazama adsorptivnog kompleksa niži je od 50%. Općenito na njima sa uspjehom može da se razvije stočarska i biljna proizvodnja standardnog kvaliteta uz prethodnu pravilnu primjenu agromelirativnih i agrotehničkih mjera. A. 4. Tipološka zastupljenost zemljišta u širem području trase koridora Vc Na širem području trase koridora izdvojena je 24 pedosistematska jedinica i to 7 iz razdjela Automorfnih i 17 iz razdjela Hidromorfnih zemljišta. ekspozicije. (kiselo-smeđa tla) na ovome području javljaju se u više varijeteta zavisno na kakvom su se matičnom supstratu razvila i to: Distrični kambisol . U poljoprivredi se uglavnom koriste kao livade. Supstrati bogatiji sa bazama u svojoj evoluciji prelaze u lesivirano tlo. glinci i pijesci koje mogu biti slabije kompaktni ili rastresiti. siromašni bazama. Ovaj tip tla razvio se na kiselim supstratima kao što su beskarbonatni šljunci. Distrični kambisoli.Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Posljednja 4 km autoputa do kraja LOT 1 trasa prolaze kroz dolinu rijeke Usore koja je kao i rijeka Bosna ugrožena poplavnim i površinskim vodama. Često su skeletna i slabog kapaciteta za vodu. U ovim tlima. Zbog nepovoljnih klimatskih uslova i velike količine oborina dolazi do jače akumulacije humusa. kalcifikacija. što se odražava na mehanički sastav tala. a uz rijeku se javljaju podzemne vode c) Karakteristike zemljišta U ovoj fazi prikazat će se neke najvažnije karakteristike pedosistematskih jedinica zemljišta u granici istraživanja. ali zbog nedostatka baza izostaje stvaranje veće količine gline.Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol . klase Hipoglejnih zemljišta. ječam. oglejena tla na glinama Karakterističan tip profila je Aoh (ili Aum)-(B)v-C (ili R) građe.Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol . povoljnih fizičkih i nepovoljnih hemijskih svojstava. zob).(B) – C tipa profila Asocijacija smeđih tala je karakteristična i redovna pojava u našoj klasifikaciji. beskarbonatne gline. U razdjelu Automorfnih tala preovlađuju tipovi iz klase Kambičnih i Humusno akumulativnih. uz prisutno snažnog trošenje primarnih minerala i argilogenezu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 130 . humizacija.Smeđa tla na glincima Distrični kambisol . kao presjek stanja na dužini cijele trase LOT 1. To su tla na kojima su se pretežno razvili pašnjaci. slično luvisolima.

To su naša najbolja tla i javljaju se u plavnim zonama svih rijeka pa tako i rijeke Bosne. B. Smeđa karbonatna tla na laporima – ne zauzimaju znatne površine. ali se agro – meliorativnim zahvatima mogu uspješno privesti kulturi u relativno plodna zemljišta za poljoprivredu. imaju (A)-I . glinovita. naročito skeletna koja se javljaju uz korita rijeka i u njenom gornjem toku. osim ako površine nisu ugrožene od poplava. Eutrični kambisol – Smeđa karbonatna tla na laporima. Karbonatna su po cijeloj dubini. a djelomično i aluvijalnom terasom Usore. slaba retenciona svojstva kako za vodu tako i za potencijalne polutante koji će se stvarati na trasi autoputa. Razdjel Hidromorfnih zemljišta Osnovne karakteristike tipova zemljišta u okviru pojedinih klasa ovoga razdjela su sljedeće: Klasa aluvijalnih ili fluvio-glejnih tala. Plodnost im u mnogome ovisi od dubine humusnog sloja na kojem se može uspješno uzgajati kontinentalno voće. Inače su ovo uglavnom vrlo dobra šumska zemljišta. a sadržaj biogenih elemenata ovisi od kojeg su materijala nastali. Sedimentacija je dominantan proces tako da pedogeneza ne može da dođe do “izražaja”. slabo su humozna. međutim općenito povoljnih fizičkih svojstava. ali su u mehaničkom sastavu jako heterogena tla od skeletnih do glinovitih. Ograničenja ovih tala uglavnom se svode na njihovu izraženu vodopropusnost.. Aluvijalna tla. Sa poljoprivrednog aspekta ovo su relativno siromašna tla u hranjivim elementima. Ujedno ovo su i najugroženija tla i to kako od fizičkog uništenja tako i od zagađenja komunalnim i industrijskim otpadom. To su pretežno plitka tla. Svi veći gradovi kod nas su se razvili u dolinama rijeka i na taj način trajno je isključeno iz poljoprivrede na hiljade hektara ovoga tla. kuda trasa autoputa najvećim dijelom prolazi. Mogu biti karbonatna i beskarbonatna. slojevite građe. a izdvojena su u varijetete na osnovu matičnog supstrata na kojem su se razvila i to: Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Studija uticaja na okolinu – Lot 1 131 . Veoma su osjetljiva na procese vodne erozije čak i na najmanjim nagibima ako tlo nije prekriveno vegetacijskim pokrovom. erodiranog humusnog sloja sa rastrošnim laporom na površini. Pravilno upravljanje sa ovim tlom ključ je ostvarivanja visokih prinosa. strukturna i propusna za vodu.II…C tipa profila. U svim vrstama poljoprivredne proizvodnje mogu se koristiti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Ako se drže pod permanentnom vegetacijom ova tla mogu biti dosta otporna na proces erozije. (A)-I-II. visokog kvaliteta. Aluvijalno tlo je poželjno navodnjavati. U granici ovoga istraživanja ovo su najzastupljenija tla. Aluvij znači riječni nanos. Morfološki to su slična tla smeđim tlima na trošnim krečnjacima.. ili kod pjeskovitih formi ako nema navodnjavanja u toku ljetnog perioda. U proizvodnji na njima se uzgajaju najrazličitije kulture. Osnovne osobine ovise od vrste materijala. (Eutrično smeđa tla) na području trase auto puta javljaju se na laporima i po svom karakteru to su karbonatna zemljišta. već kod odlaganja materijala. Imaju dobru prirodnu plodnost. ili recentni riječni nanosi – fluvisoli. recentnog (mladog) karaktera.

U regulisanom vodno . jer se glejni horizont javlja na većoj dubini u matičnom supstratu.Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo. Za njega je karakteristična mokra i suha faza pri kojima u mokroj preovlađuju redukcioni a u suhoj oksidacioni uslovi. Kako su ova tla povremeno suvišno vlažena ili su u neposrednom dodiru s tekućom i podzemnom vodom ona mogu biti potencijalni izvor onečišćenja za podzemnu vodu i vodotoke. Ovdje su izdvojena sedam varijeteta ovisno o tipu procesa koji preovlađuju i to: Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) karbonatna slabo drenirana tla Sivo-smeđa livadska beskarbonatna tla Sivo-smeđa livadska beskarbonatna. Uređenjem ovih zemljišta stvorili bi se odlični uslovi za kvalitetnu poljoprivrednu proizvodnju. A -C -G građe profila razvila su se uz rijeku Bosnu. S druge pak strane. A -Eg -Bg -C tipa profila Pseudogleji. ovisno o agroekološkim uslovima. To su pedosistematske jedinice locirane na reljefski nižim položajima. poluglejna tla. ovisno o režimu vlaženja javljaju se Semigleji što inače znači “polu glej”. Pri izgradnji puta ova zemljišta treba. dok se u riječnoj dolini javljaju aluvijalni (recentni) nanosi. To je i razlog Studija uticaja na okolinu – Lot 1 132 . zaštita od plavljenja. ako je to moguće. A-C-G tipa profila Smeđa (livadska) tla (Humofluvisoli). dok se u poljoprivredi koriste samo ako im je regulisan vodni režim tj. kao primarni pseudoglej. zaobići i nenarušavati njihov ekosistem koji je u njima uspostavljen. Međutim ova se tla često smjenjuju sa fluvijalnim livadskim zemljištima. Klasa semiglejnih tala. Ovdje se javlja u vidu podtipa: . Naziv smeđa livadska tla je preuzet iz klasifikacije koja je tipična za pedološku kartu 1: 50 000 iz sedamdesetih godina. Klasa epiglejnih tala. Raspored u prostoru doline rijeke je takav da se u centralnoj zoni polja javljaju semigleji. priterasnom dijelu glejna tla.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalna deluvijalna tla Prisustvo matičnog supstrata u mnogome ukazuje na njihova svojstva. na ovim tlima se prakticira intenzivna poljoprivredna proizvodnja. dakle u pravilu u zonama nakupljanja suhih i mokrih aerodepozicija. odnosno zatvoreni sistemi odvodnje vode s ceste i vjetrobrani pojasevi. Obično su to prirodne livade sa odličnim prinosom sijena. To su razlozi da se na njima vrši najintenzivnija zaštita. javljaju se u ravnim dijelovima poloja i imaju svoja vrlo specifična svojstva. Međutim ova tla mogu biti od velike važnosti za biodiverzitet obzirom da mogu biti staništa mnogih organizama. So). U okviru ove klase na prilazima.zračnom režimu moguć je širok izbor kultura. Pseudoglej je tip tla koji se formira na supstratu diferenciranom po teksturi gdje se ispod relativno propusnog javlja za vodu nepropustan sloj. a mogu opredijeliti i mjere zaštite. a samim tim i ekosistemu. Sigurno da bi fizička oštećenja dovelo do velikog poremećaja u režimu voda. s tim da G horizont može biti različito oglejen (r. mjestimično glejna tla Sivo-smeđa livadska degradirana tla Sivo-smeđa livadska degradirana oglejena tla Ovo su jedna od potencijalno najplodnijih tala. A-Ig-Iig-C primarnog i A-Eg-Bg-C sekundarne građe profila.

a prinos nizak i nestalan. Svaka aktivnost na ovome tlu u vlažnom stanju uvijek donosi više štete nego koristi. proizvodnja je nepouzdana. Ovdje se javlja jedan varijeteta i to: Mineralno močvarna oglejena beskarbonatna glinasta tla Mineralno močvarno oglejeno tlo . Tabela 4. A -G tipa profila Klasa hipoglejnih zemljišta karakteriše se trajnim prekomjernim vlaženjem podzemnom vodom. Pregled asocijacije tipova tala na pojedinim matičnim supstratima po razdjelima a površinom pojedinih tipova u okviru izdvojenih asocijacija daje se pregledno u tabeli T. Ova tla spadaju u drugi razred (grupu) visoke zaštite od izgradnje autoputa.60 V V IV IV IV IV IV III III III Studija uticaja na okolinu – Lot 1 133 . Ovaj tip tla je karakterističan za područje tercijarnih naslaga. bezstrukturna i manjeg kapaciteta adsorpcije. Zbog visokog prisustva frakcije praha tlo je sklono zbijanju i stvaranju pokorice. a na i najmanjem nagibu eroziji.10 22. do porasta redoks potencijala (Eh). nedostatkom kisika u pedosferi kao i nepovoljnim fizičko hemijskim osobinama. U cilju optimalnog korištenja tla za poljoprivrednu proizvodnju nakon sprovedenih hidro i agromelioracija treba prakticirati konzervacijsku obradu tla i maksimalno skratiti ili izbjeći razdoblje s golim tlom. Po mogućnosti ove tipove zemljišta bi trebalo zaobići budućom trasom puta.Euglej.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija tvorbe Fe i Mn konkrecija i mramorastog izgleda profila.4. a glejni G horizont je s jakom diferencijacijom na Gso i Gr posthorizonte.80 136. I kod ovih tala treba primijeniti zatvorene sisteme odvodnje vode sa buduće auto ceste kako ne bi došlo do onečišćenje tla i podzemnih voda koje redovno prate tla iz ove klase. Odlikuje se malom biološkom aktivnošću.65 67. broj Pedosistematska jedinica Površina u ha Kategorija upotrebne vrijednosti Kategorija zaštite A) RAZDJEL AUTOMORFNIH TALA 1 2 3 4 5 Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama 14. Podzemna voda puno ne koleba tokom godine.G.80 99. Razvija se kako na ravnim terenima tako i na terenima sa blagim nagibom. slabo humozna. Vrlo su nepovoljna staništa i bez kompleksnih zahvata hidro i agromelioracija. Oglejavanje (zamočvarivanje) je uzrokovano površinskim pretežno poplavnim vodama. pretežno u donjem dijelu profila. ili da proizvode redukovana jedinjenja kao što su CH4 i H2S koji kao aktivni akceptori kisika imaju nepovoljan uticaj na životnu sredinu. Nespecifične anaerobne bakterije mogu da redukuju željezo.6-02: Tipovi tla (Obuhvat po 250 m sa obje strane ose Autoputa) Red. Humusni A horizont ima znakove hidromorfizma. ima građu profila A . Zbog toga je ovdje prisutan visoki stepen anaerobnosti te prisutan proces oglejavanja redukcijom Fe i Mn i uz prisustvo CaCO3.6-02. koje stagniraju do 1 m dubine i s dubinom slabi. To su veoma kisela tla.zračnog režima epiglej se može smatrati ograničeno produktivnim tlom za poljoprivrednu proizvodnju. Na ovakvim lokalitetima moguće je susresti i mikrobiološke procese u glejnom horizontu. Bez melioracija i regulacije nepovoljnog vodno . U gornjem dijelu profila dolazi do sekundarne oksidacije tj. Klasa hipoglejnih tala.

60 133.6.4.40 635.55 362.20 38.80 88. šljuncima ili pijescima i šljuncima ovisno kakvi su uslovi vladali tokom procesa sedimentacije ovoga materijala na kojemu je nastalo aluvijalno tlo. što se vidi iz tabele T. a posebno na nižim nadmorskim visinama. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. a najslabija V (peta).10 326.15 UKUPNO 3. mjestimično glejna tla Sivo-smeđa (livadska) degradirana tla Sivo-smeđa (livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Mineralno–močvarna oglejena beskarbonatna glinasta tla 13.90 IV V III IV B) RAZDJEL HIDROMORFNIH TALA 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) karbonatna slabo drenirana tla Sivo-smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) beskarbonatna. oglejena tla na glinama Eutrični kambisol-Smeđa karbonatna tla na laporima 23.40 64. mehanički sastav.-02. Prikaz fizičko mehaničkih i hemijskih svojstava navedenih pedosistematskih jedinica prikazano je u tabelama T.70 II II II II II II II III II III III III III III IV IV IV I I I I I I I II I II II II II II III III III 4. Najbolja klasa upotrebne vrijednosti je II (druga). dubina.75 14.4.4.55 254. sa mogućnosti uzgoja širokog broja poljoprivrednih kultura.85 144.131.6-03 i T. izdvojene su sljedeće kategorije upotrebne vrijednosti tla na istraživanom području: II Kategorija upotrebne vrijednosti U drugu kategoriju upotrebne vrijednosti su svrstana zemljišta iz klase aluvijalnih koja su uglavnom karbonatna. Prikaz kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta Sve navedene pedo .6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6 7 Distrični kambisol-Smeđa degradirana. To su veoma dobra poljoprivredna zemljišta.sistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. Razvila su se uglavnom na pijescima.85 152.6-04.20 28.40 374.4.00 66. s umjerenim ograničenjima.85 33. divergentnog mehaničkog sastava od glinovitog do ilovastog i pjeskovitog. Na osnovu trajnih svojstava tla kao što su: nagib.85 13. U odnosu na prvu najbolju Studija uticaja na okolinu – Lot 1 134 . dreniranost tla te ostalih fizičkih i hemijskih osobina. a mjere popravke ovih zemljišta su relativno jednostavne.35 21.

Ako nisu karbonatna imaju umanjena buferna svojstva a i veću osjetljivost. IV Kategorija upotrebne vrijednosti U četvrtu kategoriju upotrebne vrijednost su svrstana zemljišta iz klase kambičnih tala. dreniranost. Kad se radi o glinovitim mineralno močvarnim i pseudoglejna zemljištima. Zemljišta u ovoj kategoriji mogu se podijeliti u dvije podkategorije. Ova tla su pretežno na nagibu do 20°. a samim tim dospijeće štetnih polutanata uzrokovanih saobraćajem u vodotoke i podzemne akvifere. gdje preovlađuje distrični kambisol ili kiselo smeđe tlo. III Kategorija upotrebne vrijednosti U trećoj kategoriji upotrebne vrijednosti se nalaze zemljišta iz klase Aluvijalno – deluvijalnih i klase Semiglejnih tala. distričnog ili eutričnog tipa pri čemu se u okviru šume javljaju prirodne livade i pašnjaci. Ekološki aspekt zemljišta ove kategorije na trasi autoputa treba sagledavati kroz činjenicu da se kod njih javlja visok nivo podzemnih voda. Pošto se radi o najvažnijim poljoprivrednim zemljištima veoma je važno poznavati njihov agro ekološki aspekt. S druge strane polutanti mogu da se vežu za glinovitu frakciju kojom su ova tla bogata. Ova tla su se uglavnom razvila na škriljavim stijenama na nagibu. ali ne moraju biti podložna eroziji jer su obrasla vegetacijom. Komunikacija sa površinskim vodama ili akviferom je tokom dugog perioda godine i zbog toga ona predstavljaju osjetljiv ambijent pogotovo sa stanovišta potencijalne zagađenosti voda. a na povoljnim ekspozicijama često se koriste za nasade voćnjaka. obično se koriste kao prirodne livade kao što je i ovdje slučaj ili se siju usjevi sa velikim rizikom u krajnji rezultat.4. Mogu biti veoma dobra šumska tla. topografije ili dreniranosti. Buferna i retenciona svojstva ovih zemljišta su ograničena zbog pojave slojeva sa pijescima ili skeleta u vidu šljunka. Ova tla se u poljoprivredi smatraju prilično dobrim sa određenim jačim ograničenjima. ili su to tla sa proslojcima vrlo propusnih pjeskovitih ili šljunkovitih slojeva koji ostvaruju brzi kontakt sa akviferom. Kod izdvojenih pedositematskih jedinica u tabeli T. te Mineralno-močvarno oglejeno kiselo i Mineralno močvarno oglejeno beskarbonatno tlo. U prvoj podklasi su ona koja ne zahtijevaju hidromelioracije već su prirodno slabe plodnosti (kiselo smeđa tla).6-02 najvažnija ograničenja odnose se na hidrološki režim tj. To su relativno osjetljiva zemljišta na polutante i različite zagađivače. degradirana i na nagibu. V Kategorija upotrebne vrijednosti U petu kategoriju upotrebne vrijednosti izdvojena su uglavnom šumska tla iz klase Kambičnih. naročito ozimih te su zbog toga potrebne mjere uređenja u vidu hidro i agro melioracija. Ekološki ovo su osjetljiva područja obzirom na izraženi hidromorfizam bilo da se radi o podzemnim ili površinskim vodama. bilo da se radi o tlima iz klase Semiglejnih tala ili Aluvijalno deluvijalnih. To su tereni prirodnih asocijacija šuma i prateće ostale vegetacije gdje su potreban nešto niži nivo mjera njihove zaštite. To je zbog toga što su ova tla lakšeg mehaničkog sastava pa samim tim i manjeg retencionog kapaciteta. To su umjereno dobra poljoprivredna zemljišta sa nekim ograničenjima sa stanovišta osobina tla. a u drugoj podklasi su zemljišta u ravnici (dolinska) koja je potrebno hidromeliorirati. Posjeduju niz ograničenja sa stanovišta obrade i uzgoja većine poljoprivrednih kultura te se zbog toga veoma rijetko koriste kao oranice. ali je njihova buferna sposobnost umanjena zbog kisele pH reakcije. Zbog ove pojave reduciran je izbor kultura.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija kategoriju upotrebne vrijednosti ova zemljišta se razlikuju po svom hidrološkom režimu koji može biti promjenjiv obzirom na regulaciju vodnog režima rijeke Bosne ili pojave proslojaka šljunka pijeska kao skeleta na kojima su ova tla nastala. Ovoj kategoriji pripada i Sivo smeđe-livadsko degradirano tlo iz klase Semiglejnih tala. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 135 . Izbor kultura je značajno reduciran na svega nekoliko u odnosu na prethodnu upotrebnu kategoriju.

40 68.59 48.00 8.066 1.346 1.48 6.40 44.16 27.384 1.178 1.536 1.80 41.92 34.60 46.64 49.13 30.47 49.32 35.597 1.76 7.52 47.80 34.48 63.12 29.653 2.01 45.05 24.718 2.80 9.19 48.674 2.68 14.667 2.375 1.00 15.396 1.96 6.52 10.84 57.40 69.83 47.72 6.36 27.02 50.16 25.710 2.88 8.247 1.680 Prava 1. broj Pedo-sistematska jedinica Dubina cm Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana.684 2.112 0995 1.142 1.86 59.95 43.12 12.60 7.44 15.720 2.60 19.719 2.36 7.55 44.34 43.08 47.664 2.08 24.85 Teksturna oznaka IG G G G G G IG IG G G IG IG GI IG G G IG GI GIP GIP G G GI GI GI GI GPI GIP GI GPI G G IG IG IG IG G G G G G G GPI GPI G G G Specifične gustine g/cm-3 Volumna 2.smeđa (livadska) degradirana tla Sivo .96 41.20 81.364 1.706 2.00 8.664 2.00 53.488 1.619 2.smeđa (livadska) beskarbonatna glejna tla Sivo .85 52.smeđa (livadska) karbonatna tla Sivo .72 14.09 62.694 2.104 1.774 2.80 33.301 1.55 55.395 1.00 48.60 8.630 2.00 32.12 26.84 63.709 2.44 9.375 1.20 8.04 29.751 2.73 58.49 51.12 60.04 53.50 43.195 1.12 63.60 25.00 41.405 1.04 22.240 Volumen pora % 51.43 47.20 62.60 70.34 50.90 52.649 2.36 55.44 48.400 1.414 1.00 58.665 2.60 40.40 42.68 21.64 44.261 1.278 1.6-03: Mehaničko fizička svojstva izdvojenih pedo-sistematskih jedinica Red.80 22.20 7.00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 136 .00 34.80 9.80 15.40 5.00 58.68 46.00 11.28 19.20 30.59 51.00 59.40 17.722 2.82 52.88 36.719 2.707 2.06 59.52 51.92 5.12 41.08 52.00 36.44 12.692 2.20 63.96 32.291 1.20 65.Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo .83 58.01 59.72 44.715 2.05 16.436 1.04 31.92 34.60 31.721 2.207 1.17 42.00 36.84 29.56 53.766 2.463 1.32 48.682 2.80 61.60 11.662 2.86 52.165 1.44 69.732 2.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 4.85 41.43 54.673 2.230 1.650 2.701 2.38 47.734 2.659 2.04 7.32 Prah 0.387 1.80 68.73 50.40 30.80 26.80 5.20 32.12 50.60 53.40 64.69 49.82 56.04 12.36 36.00 29.27 46.303 1.484 1.507 1.48 5.16 61.64 22.732 2.76 1.48 28.00 61.683 2.83 Glina <0.372 1.315 1.81 9.60 83.24 16.00 62.399 1.48 9.44 21.757 2.530 1.56 27.40 31.311 1.92 56.706 2.00 48.20 22.199 1.11 52.00 8.16 19.80 86.607 2.00 27.40 72.92 66.48 21.741 2.45 52.40 10.88 41.746 2.657 2.52 50.00 1.48 7.411 1.05 47.543 1.04 55.08 21.00 4. oglejena tla na glinama Eutrični kambisol.smeđa(livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejna dolinska tla Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla 0-22 22-50 0-25 25-53 0-17 17-51 0-23 23-48 0-23 23-60 0-22 22-44 0-20 20-40 0-18 18-54 0-16 16-52 0-20 20-44 1-19 19-56 0-11 11-25 0-29 29-53 0-19 19-110 0-22 22-60 0-17 17-48 0-15 15-38 0-13 13-36 0-23 23-52 0-12 12-21 0-10 10-35 0-17 17-53 0-22 22-53 0-12 Teksturni sastav u % Pijesak 2-0.275 1.688 2.60 67.709 2.04 66.smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo .72 18.28 20.01-0.40 30.386 1.85 55.

Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 4.6.4: Hemijska svojstva pedo-sistematskih jedinica
Red. broj 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Pedo-sistematska jedinica Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana, oglejena tla na glinama Eutrični kambisol- Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo – smeđa (livadska) karbonatna tla Sivo – smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo - smeđa (livadska) beskarbonatna glejna tla Sivo - smeđa (livadska) degradirana tla Sivo - smeđa (livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejna dolinska tla Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla Dubina cm 0-22 22-50 0-25 25-53 0-17 17-51 0-23 23-48 0-23 23-60 0-22 22-44 0-20 20-40 0-18 18-54 0-16 16-52 0-20 20-44 1-19 19-56 0-11 11-25 0-29 29-53 0-19 19-110 0-22 22-60 0-17 17-48 0-15 15-38 0-13 13-36 0-23 23-52 0-12 12-21 0-10 10-35 0-17 17-53 0-22 22-53 0-12 12-43 pH u H2O 5,60 5,04 5,65 5,30 5,12 5,06 4,50 4,52 5,34 5,22 6,10 5,85 7,73 8,14 7,94 7,72 8,10 7,64 7,16 7,50 7,836 7,84 7,92 7,94 6,85 7,35 7,90 8,10 7,56 7,90 8,00 7,99 5,28 5,24 6,50 6,65 5,95 6,65 6,43 6,14 5,53 5,84 6,06 6,25 5,90 4,25 5,97 5,93 n-KCl 4,06 3,85 4,32 4,05 3,88 3,70 3,75 3,63 4,12 3,86 4,73 4,40 7,08 7,24 6,64 6,38 7,22 6,66 5,53 6,98 6,79 6,80 6,92 7,00 5,8 6,15 7,62 7,92 6,35 6,65 6,86 6,70 3,95 3,95 5,20 5,42 5,18 5,62 5,14 4,96 4,70 4,42 4,64 4,70 4,98 3,69 4,23 4,49 Sadržaj u % Humus 2,88 1,14 2,44 0,98 2,00 0,72 2,62 0,80 2,54 0,82 2,62 0,82 2,72 0,52 3,41 2,08 2,70 1,60 1,11 0,89 1,19 1,02 3,35 1,93 2,82 2,40 2,20 0,88 3,14 1,44 3,88 3,56 2,90 2,69 3,36 2,20 3,30 1,58 4,19 3,67 5,12 3,61 2,02 0,93 2,66 1,16 4,94 2,01 CaCO3 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11,75 12,35 5,38 1,15 4,33 5,52 0,37 0,37 6,32 8,19 0,38 0,53 5,25 15,76 39,74 47,54 2,38 3,68 7,16 2,26 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 100/g tla P2O5 0,8 0,5 0,6 3,4 0,5 0,4 0,3 0,3 0,8 0,5 1,2 0,0 0,8 0,4 3,7 0,5 0,3 0,5 0,6 0,4 1,0 1,1 0,6 0,5 0,2 0,5 0,2 0,0 0,9 0,8 0,3 3,5 0,4 0,0 2,5 1,9 K2O 9,0 6,5 13,0 5,3 10,5 7,5 5,3 2,5 7,5 3,5 15,8 11,5 10,0 5,5 8,77 8,0 7,5 15,5 7,5 4,5 4,8 2,0 7,7 4,7 6,5 3,5 6,5 3,5 9,5 8,0 15,0 14,0 9,5 4,7 26,0 4,2

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

137

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.7. Flora
Područje zahvata karakterizira raznolikost hidroloških, hidrogeoloških, pedoloških, geoloških cjelina, a također i krajobrazna raznolikost, dok je s druge strane karakterizira homogenost klimatskih prilika (osobine umjereno tople kišne klime), gdje se manja odstupanja javljaju uslijed reljefnih osobina prostora. Prirodni uvjeti, reljef i klima, direktno su utjecali na izgled i stanje vegetacijskog pokrova područja zahvata. Prvobitni izgled vegetacije znatno je promijenjen antropogenim čimbenicima, ali unatoč tome područje se ističe raznolikošću ekoloških sistema i staništa. Prema postanku, ekološke sisteme razvrstavamo u primarne i sekundarne. Od primarnih ekoloških sistema na području zahvata postoje šume, a od sekundarnih (antropogenih) ekoloških sistema to su poljoprivredni (travnjaci, oranice), urbani (naselja, gradovi), umjetni vodeni ekološki sistemi (akumulacije, ribnjaci), šumske kulture i drugi. Dakle, područje zahvata karakteriziraju sljedeći ekološki sistemi: - Šume - Travnjaci - Oranice. Za potrebe ovog studijskog istraživanja prikupljeni su podaci iz literature o rasporedu određenih biljnih vrsta na predmetnom području, ali je obaveza projektantima u sljedećoj fazi izrade dokumentacije da se snimi stanje na terenu i taj podatak preuzme kao dio za podloge.

4.7.1

Šume

Širi prostor područja zahvata prema fitogeografskom raščlanjenu pripada Eurosibirskojsjevernoamjeričkoj regiji, te se s obzirom na šumske zajednice može podijeliti na niži i viši dio. Gorje pripada biljno-geografskoj ilirskoj provinciji ilirskih bukovih šuma, a niži dio biljnogeografskoj srednjeevropskoj provinciji ilirskih grabovih šuma. Nizijske dijelove dionice LOT 1 karakteriziraju veće ili manje površine zaostalih šuma hrasta lužnjaka i običnog graba, u mikrodepresijama šume crne johe, a na fluviosolima šuma vrba i topola. Prostorno ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom "slavonske hrastove šume". Na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba, a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa. Dakle; dionicu LOT 1 karakteriziraju sljedeće šumske fitocenoze koje su se formirale u zavisnosti od reljefa, klimatskih prilika i dr. faktora: 1. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba ilirskog područja (Carpino betuli-Qvercetum roboris) 2. Šume kitnjaka I običnog graba (Qverco-Carpinetum illyricum) 3. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) 4. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum) Šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum)

Šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja pripadaju svezi mezofilnih šuma običnog graba za koje je karakterističan prosjek padalina da 900 mm, prosječne

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

138

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

godišnje temperature od 8,5 - 11,5°C, a visinski interval za područje Hrvatske i Bosne i Hercegovine iznosi do 700m.
RUSCO-CARPINETUM ILLYRICUM Horv. et al.1974. Rasprostranjena je na dubljim ilimjeriziranim zemljištima slabo kisele do neutralne reakcije, na prijelazu prema klimatogenoj šumi sladuna i cera. Za ovu šumu je karakteristična zastupljenost koštrike (Ruscus aculeatus i srebrnaste lipe (Tilia tomentosa) predstavlja osiromašeni tip šume vrlo mješovite i bogate vegetacijemlađeg tecijara i kvartara (Jovanović, 1951). Na krečnjacima i drugim bazičnim supstratima jako su rasprostranjeni prelazni stadiji šikara i šibljaka (naročito lijeske, gloga ili smrijeke), koje prelaze u zajednice livada ksero- mezotermnog karaktera (iz reda Brometalia erecti). Na kiselim silikatnim podlogama, krčenjem šume kitnjaka i graba, nastaju zajednice livada mezotermnijih uslova (iz reda Arrhenatheratalia). QUERCETUM MONTANUM ILLYRICUM Stef. (1964) 1966. široko je rasprostranjena zajednica u Bosni na paleozojskim, tercijarnim i verfenskim supstratima sjevernih i unutrašnjih područja. Zauzima toplije položaje kao orografsko-edafogena fitocenoza sa više subasocijacija, koje najčešće predstavljaju određene stadije regresije, odnosno degradacije šume. Diferencijalne vrste su izraziti acidofili, pa je ova zajednica zajedno sa njenom vikarnom varijantom BetuloQuercetum Fab. et al. 1963. diferencirana na subasocijacije: vaccinetosum myrtilli, pteridiocallunetosum, callunetosum, leucobritetosum i druge. U sjevernoj Bosni acidofilne šume kitnjaka nalazimo i u kompleksima peridotita, na diluvijalnim pjeskovitim supstratima, gdje su se formirala ilimjerizovana i pseudooglejena zemljišta. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) Za razliku od bukovih šuma srednje Europe, ova ilirska šuma odlikuje se većim bogatstvom vrsta, gdje pored neutrofilnih srednjoeuropskih elemenata ulaze u sastav veoma karakteristični ilirski elementi, koji ovu zajednicu izdvajaju kao posebnu florno-genetsku cjelinu. Neki od ovih elemenata (npr. Omphalodes verna, Hacljuetia epipactis, , Scopolia carniolica, Lamium orvala i dr.) karakteristični su više za centralni dio ilirskog područja i gube se u jugoistočnom smjeru već na potezu Velebit-Plješevica-Grmeč-Klekovača-Osječenica. Međutim, čitav niz neutrofilnomezofilnih elemenata ostaje. Bukva je edifikator i gradi sastojine gustog sklopa, u kojima su primiješani: Acer platanoides, A. pseudoplatanus, Ulmus montana, Sorbus torminalis, Tilia platyphyllos ( u nekim sastojinama Taxus baccata i Ilex aljuifolium); u sloju grmlja su Daphne mezereum, D. laureola, , E. europaeus, , Ruscus hypoglossum i dr; u sloju prizemne flore nalaze se: Cardamine bulbifera, C. trifolia, C. savensis, C. polyphylla, Asperula odorata, Paris ljuadrifolia, Pulmonaria officinalis, Sanicula europaea, Asarum europaeum, Anemone nemorosa, A. ranunculoides, Mjercurialis perrenis, Aspidium filix mas, Athyrium filix femina, Lilium martagon, Mycelis muralis, Allium ursimum, Geranium robertianum i druge. U zavisnosti od intenziteta i djelovanja antropogenih faktora, javljaju se svi vidovi degradacijskih stadija – od niskih izdaničkih šuma, preko šikara do šibljaka, a sastavljenisu od različitih elemenata (Corylus avellana, Crataegus monogyna, Prunus spinosa, Juniperus communis idr. Zavisno od načina i intenziteta djelovanja antropogenih faktora). Šuma bukve se diferencira na više subasocijacija, među kojima su najzastupljenije: lathyretosum Horv. 1938; corydalitosum Horv, 1938; festucetosum silvaticae Stef. 1963;

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

139

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

cardaminetosum Fab. 1966; tilietosum, Fab. 1966; carpinetosum betuli Stef. 1966; mjercurialetosum Fuk. 1968.i druge.

4.7.2.

Travnjaci i oranice

Travnjaci i oranice su ekološki sistemi nastali izravnim ili posrednim čovjekovim utjecajem na prostorima koji su prirodno bili pokriveni šumom. 4.7.2.1. Travnjaci

Travnjaci, usprkos činjenici da nisu prirodnog postanka predstavljaju staništa koja u velikoj mjeri obogaćuju biološku i krajobraznu raznolikost područja zahvata. Naseljeni su biljnim vrstama kojedijelom potječu iz šuma, dijelom iz drugih, osobito stepskih područja istočne Europe i Azije, dok su se neke svojte polimorfnih vrsta razvile upravo zahvaljujući antropogenim utjecajima na travnjacima. Na području zahvata je tradicionalno primjenjivan ekstenzivni način korištenja travnjaka, koji su većinom ugroženi jer su pretvoreni u oranice. Oni se danas vrlo ekstenzivno i samo povremeno koriste za ispašu i košnju. Za travnjake su karakteristične su razne vrste iz porodica trava (Poacae), glavočike (Asteracae), zatim sitovi (Juncus), mente (Mentha), koja izrazito vole vlažna staništa. Područja travnjaka koja su su odoljela antropogenim utjecajima su područja raznolikih predstavnika. Karakteristične kontinentalne livade koje su karakteristične za područje zahvata su:

- Livada ovsenice pahovke (as. Arrhenatheratum eltioris) - Livada uspravnog oviska i krestaca (as. Bromo-Cynosuretum cristati) - Livada uspravnog ovisk i srednjeg trputca (as. Bromo-Plantaginetum mediae)
4.7.2.2. Oranice

Oranice kao umjetno nastali ekološki sistemi namijenjeni su isključivo poljoprivrednoj proizvodnji, a obrađuju se na način koji nedostatno uvažava zaštitu biološke raznolikosti, jer se koriste na intenzivan način uz primjenu umjetnih gnojiva i kemijskih sredstava za zaštitu bilja. To su nitrofilni ekološki sistemi među koje spadaju i voćnjaci, vinogradi, vrtovi, rubne površine uz polja, kanale i kuće, gažene površine putova i dvorišta, te odlagališta odpada. Zajednička im je odlika povećana količina dušika što dovodi do florističke srodnosti koja se ogleda u mnoštvu zajedničkih nitrofilnih biljaka (tzv. Ruderalne zajednice). Ovdje se vrši stroga selekcija biljaka različitim poljodjelskim mjerama (oranje, kopanje, gnojenje, uporaba pesticida. Vegetacija gaženih površina i ruderalnih staništa je sljedeća:

-

Utrina ljulja i širokolisnog trpuca (as. Lolio-Plantaginetum majoris) Zajednica trnoklasnog dvornika i dvozube torice (as. Polygono-Bidentetum) Zajednica vratića i običnog pelina (a. Tanaceto-Artemisetum) Utrina gusjaka (as. Potentilletum anserinae)

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

140

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.8.

Fauna

Današnja je rasprostranjenost životinja trenutačno stanje povijesnog proizvoda svih činilaca o kojima ovisi, te nije ustaljena i trajna, jer su svi oni zajedno sa životinjama podvrgnuti neprestanim promjenama. Sastav faune na prostorima koridora Vc je promijenjen u odnosu na posljednje podatke kojima raspolažemo s obziroma na ratna zbivanja krajem prošlog stoljeća na području Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Isto tako treba uzeti u obzir antropogeni učinak na tom području nakon rata pogotovo u područjima gdje je došlo do povećanog naseljavanja. Potrebno je naglasiti da su za presek sadašnjeg stanja uzeti podaci prije rata, dok, za dobivanje faktičkog stanja biti će potrebno obaviti niz dugotrajnih znanstvenih istraživanja za koja će biti potrebna i znatna materijalna sredstva. Početak Koridora Vc, nizinski dio Posavina, zoogeografski pripada u tzv. europsko potpodručje panonsku potpokrajinu odnosno subalpsko slavonsko srijemsku krajinu, dok preostali dio pripada u srednje eurposko alpsko područje.

4.8.1

Nizinski dio koridora Vc

U ovim nizinskim krajevima rasprostranjene su obične i poznate europske životinje. Sisavci Tu žive od sisavaca lisice i manje zvijeri, kune, tvorovi, zerdavi, lasice, jazavci, uz vode vidra, zatim ima običnih zečeva, rovka, krtica, ježeva, malenih glodavaca kao miševa, voluharica, hrčaka, vjeverica, puhova itd. Uz vode se još od 1932. naselila amjerička ondatra. Tu žive i različiti netopiri, a po šumama se zadržavaju divlje svinje, srne, a u većim šumama i jeleni a u nekim lovištima drže i lopatare. Ptice Ovo područje bogato je pticama i to: lastavice, grmuše, muharice, drozdove slavuje, cipice, pliske, zebe, češljugare, strandice, sjenice, ševe, čvorci, vuge, svrake, šojke, čavke , vrane pa onda kukavice, prepelice, tčke, pupavci, zlatovrane, vodomari, sokolovi,vjetruše, eje, jastrebovi, kopci škanjci, itd. U šumskim dijelovima žive golubovi, grlice, djetlovi, žune i orlovi kliktaši, u blizini voda i crna roda. U vlažnim šumama zadrže se i šljuke preko ljeta čak imaju i mlade. Po selima u nizinama gnijezde se bijele rode, a uz bare i močvare čaplje, patke, gnjurci, vranci, liske, štijoke, mlakari, trstenjaci, blatarići, žalari, prutke, obični galebovi, čigre, bjeloglavi štekavci, bukoći ribiči itd.U zadnjim godinama jako se raširila grlica kumrija. Gmazovi Od otrovnih zmija je najčešća je riđovka, a poskok je rijedak. Među bjelouškama prednjači tzv. dvopruga odlika. Zatim tu žive guževi, smukulje, a od gušterica najčešće su siva i zidna gušterica a čest je i sljepić. Uz vode dolaze barske kornjače. Vodozemci Od žaba spomenuti ćemo crvenog mukača, gatalinka, zelena žaba, siva i zelena gubavica a rijetko se nađe šarena češnjarka. Svuda žive zeleni veliki vodenjaci. Kukci Velike površine obrađenog tla pogoduju kukcima pogotovo skakavcima, no ima polukrilaca, kornjaša, leptira, dvokrilaca, opnokrillaca i drugih. Među njima javljaju se i stepski oblici. Brojni su kukci i veliki ratarski i šumski štetnici kao npr. Gubar, krumpirova zlatica i drugi.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

141

zatim virnjaci. deverike razne bijelice. Chirocephalus. živičnjaci i balavci. račići. vodencvijetovi. linjci. osobito trepetljikaši. osobito jednostavniji raci kao Bathynella i neki drugi. zatim su tu oblići. Amphimelanije i dr. kao šarani. vodenbabutre a u malim prolaznim mlakama javljaju se listonošci. malene maločetinaše kao glibnjača. U vodi se razvijaju ličinke komaraca i sličnih dvokrilaca. U vodi od paučnjaka je česta vodengrinja. vrtnjaci. a od pravih paukova tu je srebrosjajni vodenpauk.. Od ličinaka kukaca lebde u takvim mlakama jedino ličinke komarca Chaoborus crystallinis. Ostale životinje Od ostalih životinja spomenimo pijavice. Rakovi Od većih rakova tu živi rječni rak i močvarni rak a u manjim gorskim potocima dolaze ikameni raci. posebno prilagođenom tim uvjetima života. trepetljikaše. Vuda ima slatkovodnih spužava. postoje i podzemne vode koje polako teku u šupljikavom pjeskovitom i šljukovitom tlu sa svojim posebnim životinjskim svijetom. Od puževa su česti barnjaci. vodencvjetova. Iz ribnjaka u neke rijeke zašle su sjevernoamjeričke vrste patuljasti somić i sunčanica. Topla vrela U tim područjima ima i toplih vrela gdje žive manje i jednostavnije biljke i životinje posebno prilagođene tim uvjetima povišene temperature vode. karasi. vodenbuhe i kolnjaci. Podzemne vode Osim površinskih voda. Ribe U rijekama i drugim vodama ribe su najčešće šaranke. rožnjaci. štuke. ogrci pai neki manji kao Neritine. pa mahovnjaci kao napr. smuđevi. kao kozaci. neki kukci i njihove ličinke zatim vodengrinje i maleni puževi. strunaši i virnjaci. kao Branchipus. a među rojevima komaraca ima i malaričnih. tulara. ribnjacima i jezerima razvijena je i životna zajednica planktona. kečige a koji puta za mriještenja dolaze i jesetre i morune. maločetinaši. grgeči. bičaše i većih plankonskih životinja kao što su osobito brojni veslonošci. tulari. puzavo vodenperce. Stajaće vode U mlakama. slikarska lisanka. oblići. Po svim vodama žive školjkaši – bezupka. a velika je i mladica koja može biti teškai preko 30 kg. vrtice. zatim polukrilci nauznačarke. podusti. Mekušci Svuda su rasprostranjeni raznovrsni puževi – plućnjaci: vinogradnjaci. Najveća je riba som koja naraste i preko 100 kg. dok od malih rakova česti su rakušci.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Uz vode lete različita vretenca. Zahvaljujući zaštićenosti u tim podzemnim vodama uspjele su se sačuvati neke prastare životinje. Apus i Limadia. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 142 . mrene. Pauci Po tlu se zadržavaju i različite dvojenoge i strige. obalčari i dr. a od rijetkih kopnenih srednjoškržnjaka dolazi kružnozjalac. a poznata je i Fredericella sultana. koji su na površini izumrli pa ih danas nalazimo samo još u Australiji i Tasmaniji. štipavice a skakalice se zadržavaju po mirnim vodama. u kojem ima u velikom broju uz mikroskopske praživotinje. obalčara i vretenaca. vodoljupci. i mnogi pauci. Spomenuti ćemo praživotinje. a krajem XIX stoljeća raširila se iz Crnog mora preko Dunava – raznolika trokutnjača. kolnjaci. U vodama plivaju razni slatkovodni kornjaši.

U zapadnoj Bosni i Hercegovini gnijezdi se dalmatinska ovčarica (Budytes melanocephalus). veliki tetrijeb (Tetrao urogallus) u gorskim crnogoričnim šumama. a rijetki su orao crndač (A. rufinus). Spomena je vrijedna strnadica čikavica (Emberiza cia). a rijetko dolazi u Bosnu sa sjevera kugara (Bombycilla garrula). lasica. U visokim planinama živi divokoza. u visokim bregovima brzelj zidarčac (Tichodroma muraria). vodomar (Alcedo ispida). potonji su manji i svijetlo sive boje. pčelarica (Mjerops apiaster). Od 8 vrsta orlova u ovoj fauni spomena je vrijedan krstaš (Aljuilla chrysaëtos). rjeđa je lještarka (Tetraestes bonasia rupestris). pygargus). Netopiri su zastupani s mnogo vrsta. Zimi je rijedak škanjac gaćaš (Buteo lagopus). Od trstenjaka je najrašireniji trstenjak slavić (Locustella luscinioides). krtova. U Bosni ima oko 10 vrsta sova. Zanimljiv je hrvatski djetao (Dendrocopus leuconotus lilfordi). a u najvišem je gorju stanarica planinska zeba (Montifringilla nivalis). U Bosni ima i divljih svinja.2. Spomenuti ćemo karakteristične vrste tog područja. heliacea) i orao ribič (Pandioan haliaëtus). cervina). zimski je gost sa sjevera sjeverna juričica (Acanthis flammea). Uz kućnog štakora i štakora selca poznati su šumski i poljski miševi. Među svračcima je rijedak crnoglavac svračak (Lanius senator). Za seobe prolaze kroz Bosnu muharice. Značajan je za visoko gorje planinski popić (Accentor collaris). cyaneculus). Sisavci Od velikih sisavaca tu se nalazi medvjed. a nađe se i vidra. Zanimljivi su brgljezi (Sitta caesia i neumayeri). U Bosni se viša smrdivrana (Coracias garrula). tih korisnih ptica. Spominju se i patuljasti orao (Hiëraëtus pennatus) i orao zmijar (Circaëtus gallicus). zatim trstenjak ševa (Acrocephalus aljuaticus) na močvarnim mjestima. Najveličanstvenioja ptica Bosne i Hercegovini je kostober (Gypaëtus barbatus aureus). vuga je česta.8. šumski puh (Dyromys nitedula). a češći snježni ostrugaš (Passerina nivalis). pa se u visokim gorskim šumama crnogorice susreće planinski ćuk (Aegolius tengmalmi) i mali ćuk (Glaucidium passerinum). Od strvinara. da se u Bosni gnijezdi šljuka bena (Scolopax rusticola). Od slavuja dolazi mali slavuj (Erithacus luscinia) i modrovoljka bjelokrpica (E. jazavca i tvora tu su kuna (bjelica) i kuna žutka (zlatica). U Bosni se susreću samo crnosmeđe vjeverice. U Bosni je stanarica divlji golub. Spalax monticola). a u gorskim crnogoričnim šumama troprsta tukavica (Picoides tridactylus alpinus). U većim visinama čuje se planinski kos (Turdus torljuatus alpestris) i stjenjak (Monticola saxatilis). najveća je sup (Gyps fulvus). Od eja gnijezde se u Bosni eja pijuljača (Circus aeruginosus) i eja livadarka (C. a najmanja ušara je jejić lulavac (Pisorhina scops) dolazi u Bosnu koncem travnja. pa ih ima ondje i u jesen. rovki. koji nestaje a i vuk je sve rjeđi. Gorski dio koridora Vc Najveći dio Bosne i Hercegovine pripada srednje europskom alpskom području pa tako i gorski dio koridora Vc. U visokom gorju susreće se trepteljka (A. a u šupljem se drveću gnijezdi cvinjak sjenica ili dalmatinska (Parus lugubris). Planinska čavka (Pyrrhocorax alpinus). u gorskim šumama krstokljunac. Od sokolova je zanimljiv vjetruša kopčić (Cerchneis verspertinus). Rijedak je gost u Bosni dugonogi čurlin (Tringa stagnatilis) i muljača (Limosa).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. koji "koncem travnja i početkom svibnja prolazi kroz Bosnu u velikoj množini loveći kukce i idući s juga u nizine. a srna je rjeđa zbog sječe šuma i drugih nepogoda. dok puhova ima mnogo: obični puh. a u jesen zajedno s mladima upotrebljava posve drugi put. češći je bjelorepi škanjac (B. Uz kopca i jastreba treba spomenuti balkanskog jastreba (Astur brevipes). kod seobe. U Bosni ima ježeva. a hrani se kostima i strvinom. Ptice Od ptica spominju se ovdje samo najznačajnije. na najvišim vrhovima pak balkanska ševa (Otocorys penicillata). a u svim vodama vodeni voluhar (Arvicola scherman) i pod zemljom zemac (slijepo kuče. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 143 . velika jejina (Bubo) stanarica je. rijedak je laponski ostrugaš (Calcarias laponicus). te ne tiče Bosnu". Vrlo se rijetko viđa zimi za seobe u Bosni veliki potrk (Otis tarda). a uz lisicu. pa je vrijedna spomena muharica bjelokrilica (Muscicapa albicollis) i druge srodnice. hermelina. vrtni puh (Eliomys ljuercinus) i puh orašar (Muscardinus avellanarius). Reiser navodi. Divlja mačka je rijetka. rijedak je gost škvrlj kriješvar (Pastor roseus). a od zečeva razlikuju se bosanski od hercegovačkih.

pliska (Alburnus bipunctatus). pa Helix i Zonites-oblici. što više. da ona u Bosni nestaje. kolombatovići).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U bosansku faunu ubrajamo čestu crnu norvu (Fulingula fulingula) i žutu norvu (F. vivipara) na mokrim hladnim gorskim livadama. a u južnoj Bosni spiljski oblik Taranucnus patellatus. dalmatina). a iz Bosne. od kojih treba spomenuti za Bosnu pretežno sredozemsku grčku žabu (Rana graeca) i šumsku žabu (R. salvelinus). Paučnjaci Uz različite oblike Euscorpisus europaeus nalazimo u spiljama Bosne i Hercegovine Neobisium spelaeum. a drže. pa se i gnijezde. mento) i dr. Izraziti je stanovnik vode zelena žaba (R. koja pokazuje klimatički prijelaz od kopnenog u sredozemski oblik. koje znadu prezimiti na nezamrznutim mjestima. Vodozemci Nađeno ih je 12 vrsta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 144 . ridibunda). fario). Najobičniji je repati vodozemac žuti mukač (Bombina variegata. potočna pastrva (T. Helix aspersa. mladica (Salmo hucho). Ribe Među njima značajne su pastrve: mekousna pastrva (Trutta obtusirostris). Liburnica. jerzerska zlatovčica (S. barjaktarica (S. pseudaspis. macrops) i bosanska odlika riđovke bosanski šargan (V. kamo idu i Campylaea – oblici Dinarica. a endemički školjkaš u rijeci Bosni je Unio bosniensis. Heterolathelia. Na brzim tekućicama za država se zimi ribarica norva (Clangula glaucion). pogotovu iz Hercegovine je poznat i slijepi golušac ili čovječja ribica (Proteus anguinus). Od balkanskih oblika dolazi u Bosnu Xerocampylaea zelebori. od Slovenije i Istre. lipljan (Thymalus vulgaris). Mesocoronis bosnesis) za koga kažu. Brachyiulus. pa crni daždevnjak (Salamandra atra. Typhiogiomjeris. Za seobe se viđa riđak (Nyroca ferina). Člankonošci Među njima je fauna stonoga Bosne i Hercegovine bogata endemičkim oblicima. Od nepravih pauka značajni su za Bosnu i Hercegovini Ischiropsalis-oblici. Od pravih pauka oblici su krša Argipe lobata. Prenj). marila). A. pa je najraširenija poskok (Vipera ammodytes). veliki oblik Trogulus u spiljama Nelima troglodytes i dugonogi krpelje (Eschatocephalus Haemalastorgracillipes). a ima endemičkih oblika i iz rodova Julus. a rjeđe morski riđak (N. i rodovima kao Microchordeuma. Lysiopefalum. Microbrachysoma. od sredozemnih oblika Fruticicola cinctella. koji se hrani šumskim miševima (Apodemus sylvaticus dichrurus) i gušterima. od drugih su sapača (Barbus petenyi). Gmazovi Od zmija nas zanimaju otrovnice. sadašnje geografsko rasprostranjenje čovječje ribice seže. Brachydesmus itd. zapadne Bosne do Dalmacije i Hercegovine. Iberus vermiculatus. nyroca). da je "najotrovnija zmija Europe i da je njegov otrov jednak kao u zloglasne kobre iz Indije" (Bolkaj 1929). Od 10 vrsta bosansko-hercegovačkih gušterica valja spomenutih bosansku gorsku guštericu (Lacerta agilis bosnica). Mekušci Od puževa (Clausilia) poznato je više endemičkih oblika u krškom području. značajan za južnu Bosnu. bucika (A. a poznata je i odlika V. pa se smatra "najrjeđom guštericom na čitavom Balkanskom poluotoku". brunichi. Lycosa apuliae. U Bosni i Hercegovini živi desetak neotrovnih zmija s više lokalnih odlika. utvrđuje Bolkay. zatim močvarnu guštericu (L. zapadne Hrvatske. u višem gorju dolazi planinski šargan (V. fontinalis).

prilagođenih alpinskih vrsta i endemičkih oblika. Od drugih kukaca zastupani su tulari sa više domaćih vrsta u Bosni. Tapinopterus setipennis. Za Bosnu i Hercegovinu poznato je 13 endemičkih leptira.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kukci Za kukce Balkanskog poluotoka kaže V. Za krško područje značajne su slijepe spiljske babure kao Titanethes hercegovinensis. pa nekih ostataka iz ledenog doba (boreoalpinske vrste). Od opnokrilaca značajna je u jugoistočnoj Bosni i Hercegovini najveća europska osa sredozemski oblik Scolia flavifrons (5 cm). caelatus sarajevoensis. a najbogatija je baš u području Bosne i Hercegoviine. endemički podrod Stenochoromus (Molops). cancellatus apfelbecki. O. te zapadnih susjednih područja i pokazuje već kod kornjaša do sada poznat 21 rod sa 70 vrsta. pa na pr. u kojemu su se razvili mnogi posebni oblici. beckianus. da se njihova fauna sastoji od srednjeeuropskih. topline. zaprijekom su planine Dalmacije i Hercegovine. Dalje prema istoku smanjuje se ta fauna u povodu razvoja kristalinskih gora. Fauna kukaca u spiljama Bosne i Hercegovine sadržava mnnogo domaćih oblika. Ti su oblici filogenetički posve izolirani u današnjoj fauni i predstavljaju "najstarije recentne oblike među kornjašima". V. a velik je broj krških endemita. Spiljska fauna bosansko-hercegovačkog područja u velikim podzemnim prostorima i vodama pod jednoličnim životnim uvjetima svijetla. Apfelbeck je već 1887. pa veliku gusjeničarku (Echinomyia fera). a na dugačkim nogama. a od raka desetonožaca slijepi oblik Troglocaridella hercegovinensis (Vjetrenica). Od spiljskih rakušaca značajni su blijedo obojeni oblici Niphargus i Typhlogammarus. većinu balkanskih endemičkih životinja u spiljama sačinjavaju člankonošci. a glavni dio čine srednjeeuropske (sibirske) i istočne vrste. U ovom su geografskom području. sibirskih. našao prve spiljske kukce u Bosni i Hercegovini i opisao ih. Fauna spilja Kako su pokazala istraživanja. istočnih (pontijskih) doseljenika iz zapadne Azije. Monolistra hercegovinensis i spiljska vodena babura (Asellus cavaticus). osobito bogate endemičkim oblicima. a ima i više domaćih kožokrilaca. od kojih su vrijedni spomena Hiptelia apfelbecki. bez očiju i s vrlo ravijenim osjetilima njuha i opipa. Pravi su stanovnici spilja bez pigmenta. ponajviše alpinskoj regiji. vlage i drugoga predstavlja posve osebujan biotop. a endemičan je za Hercegovinu slijepi veliki Stygodytes (balcanicus). veli dalje. a u visokim planinama Erebia gorge hercegovinensis i coenonympha tiphon occupata. biseriatus. Apfelbeck. kao što su neki skakavci. kaže Apfelbeck. Trixalis nasuta. kod drugih pak člankonožaca također su poznati endemički rodovi i vrste". Anthoherpon ima 18 poznatih vrsta. pa Nebria bosnica. zatim bogomoljka. beskrilci. Nađene su i spiljske Studija uticaja na okolinu – Lot 1 145 . Od pravih mrežokrilaca mravolovci su zastupani sa 11 rodova i 17 vrsta (Apfelbeck). Omphreus apfelbecki. najveća osa listarica je Cimbex (femorata). Od polukrilaca spomena je vrijedan veliki cvrčak srednje i južne Bosne i Hercegovine crvenožilni cvrčak (Tibicen haematodes). koja nalikuje na pauka. te mnogi endemički oblici spiljskih kornjaša kijačaša. apfelbecki i speiseri. Osim kornjaša živi u spiljama manje drugih kukaca. Pterostichus meisteri. t. Po Apfelbecku značajne su za Bosnu i Hercegovinu mnoge rase roda carabus kao C. croaticus bosnicus. Prema Apfelbecku pripadaju endemički balkanski kukci. "povoljne prilike za razvijanje velike faune. U šumama na snijegu ili pod lišćem beskilnu muhu (Chionea araneoides). pa Antroplotes. Prodiranju sredozemnih vrsta u Bosnu. endemički je beskrilac Verhoeffiella cavatica i dr. C. u srednjoj i južnoj Bosni balkanski oblik Psorodonotus fieberi (sa zakržljalim krilima). Od ravnokrilaca navodi se 2 cm duga Labidura riparia. C. sredozemnih oblika.

Reljefna struktura sastoji se od niskih ravničarskih područja. Prigorje predmetnog područja čine padine koje se spuštaju u dolinu rijeke Bosne. 4.9. prostorne organizacije – matrice naselja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija stonoge: Typhloglomjeris coeca.v. hercegovinensis. njegove lokacije i odnosa prema okolnom prostoru. U najvećem dijelu to su vodene i priobalne površine te šume. Br. načinu poljodjelske obrade prostora koji okružuje naselje. pa slijepa pijavica (Dina absoloni) i crv cjevaš (Marifugia cavatica).povijesni pejzaž. plodnih riječnih dolina i ravnica. Endemički je spiljski sitni puž (Phloeoteras euthrix). blago uzdignutih terena i pobrđa. od paučnjaka: Obisium anophthalmum. 4. - Za potrebe izrade dokumentacije autoputa u koridoru Vc izrađen je poseban projekat Pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu probelmatiku. Pejzaž nizinskih područja determiniran je uglavnom šumskim I poljoprivrednim površinama koje se izmjenjuju u slici krajobraza. Šire područja zahvata karakterizira dolinski tip pejzaža koji graniči s brdovitim.1 Prirodni pejzaž Karakteristike ove vrste pejzaža imaju prostori u kojima prevladavaju prirodni elementi nad kojima nije bilo civilizacijskih intervencija.9. Stalita hercegovinensis. Viši su dijelovi pokriveni šumom (bukva. Kao najizloženiji element pejzaža na ovom području. Brachydesmus zavalensis. karakteristika i načina korištenja tipične parcele. Za pejzaž šire prostorne cjeline karakteristične su četiri osnovne kategorije pejzaža: Prirodni pejzaž Kultivirani pejzaž Izgrađeni pejzaž Kulturno . Lithobius leostygius. Nizine obuhvaćaju krajeve do 200 metara n/m i čine gotovo veći dio područja zahvata. na kojima se izmjenjuju prostrane brdske livade sa šumama. one su se dešavale permanentno i bez radikalnih poteza. Za šire područje zahvata je karakteristična zona doticaja ovih dvaju prostora sa vizurama koje sadrže elemente jednog i drugog tipa. Pejzaž Okvirnom analizom pejzažnih obilježja ove cjeline. pripadajućeg karakterističnog tipa naselja.gorski javor). Dolinski pejzaž uzdužno je presječen tokom rijeke Bosne.n. skoro kroz sredinu.). morfoloških i funkcionalnih obilježja stambene i gospodarske arhitekture dolazimo do sljedećih zaključaka: Šire područje zahvata pripada sjevernom peripanonskom dijelu Republike Srpske koji karakterizira brežuljkasti teren koji se postepeno spušta u ravničarke prostore. To su predjeli s nadmorskom visinom između 200 i 500 metara. no razina očuvanosti Studija uticaja na okolinu – Lot 1 146 . Apfelbeckia lendenfeldi. U području zahvata je u najvećem dijelu zastupljen dolinski i brežuljkasti reljef (do 200 m. Uzvišenja brdovitog pejzaža pokrivena su šumom i pašnjacima Taj je brežuljkasti kraj je izgrađen obiteljskim kućama tipa prigradskih naselja s razvijenom vrtnom poljoprivredom. Šume Šume zauzimaju približno trećinu ukupne površine područja zahvata. Najniže padine kultivirane su poljodjelskim površinama. šume su nositelj njegovog identiteta. a manje nisko brdoviti (200-600m). strukturnih. a ukoliko ih je bilo. Prigorja obuhvaćaju brežuljkaste dijelove područja.

U nizinskom pejzažu. poljoprivredna je djelatnost nerazvijena. 4. Vodene površine Vodene površine kao element pejzaža imaju također veliki značaj u cjelokupnom prostoru.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija autohtonosti šuma je niska s obzirom da su u najvećem dijelu rascjepkane poljoprivrednim površinama. industrijske zone i pogone izvan njih te neka veća općinska središta koja imaju poluurbani karakter. nekontroliranom (i bespravnom) stambenom izgradnjom bez prateće infrastrukture te su ruralna područja izgubila svoje izvorne vrijednosti. Karakteristična su veća ruralna naselja disperznog tipa. a najveću opasnost za njega predstavlja depopulacija koja za sobom ostavlja zapuštene stambene objekte i poljoprivredne površine. Modrića. te na kontaktu sa šumom i vodotocima. Ovu vrstu pejzaža. odnosno izgradnja koja bitno ne narušava prirodni pejzaž već se s njime stapa. zajedno s načinom življenja i korištenja zemljišta. U većim je naseljima već primijećen trend longitudinalne gradnje u neposrednoj blizini prometnica. Upravo ta manja naselja. čine sliku tipičnog ruralnog pejzaža. sela i brojni zaselci koja se isprepliću i stapaju s prirodnom pozadinom i uklapaju u pejzaž. Nezadovoljavajuća je također i oblikovna kvaliteta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 147 . no one nisu dimenzija i kapaciteta koji bi bitno utjecao na kvalitetu pejzaža. Rijeke Bosna svojim prirodnim atraktivnostima. U nekim dijelovima specifičan ruralni pejzaž izmijenjen je pretjeranim usitnjavanjem posjeda u voćarsko-vinogradarskim predjelima. centra i kraja naselja. u ekološkom i u estetskom smislu predstavlja kategoriju koja daje posebnu kvalitetu ovom području. u longitudinalnom i u transferzalnom smjeru. Ovaj se tip pejzaža odnosi na tri grada (Odžak. Nizinski dio područja gotovo u potpunosti ima karakteristike kultiviranog pejzaža. nestaju točke početka. Velike poljodjeljske površine u većim dijelom isjeckane na manje posjede. a nastaju urbano neprirodne cjeline.3 Izgrađeni pejzaž Ovakav pejzaž karakterizira urbana struktura. a prevladavaju šume i rascjepkane vinogradarske površine.9. viši volumeni stambenih i industrijskih objekata veliki su akcenti u vizurama. Zbog slabe privredne razvijenosti ovog prostora u njemu nije bilo značajnijih intervencija pa je pejzaž ostao u većoj mjeri izvoran. 4. izmjenjuju se sa velikim šumskim zonama. Fizionomiju ruralnog pejzaža narušava neprikladna gradnja građevina koje nisu prilagođene prirodnim osobitostima prostora i grade se na vizualno vrijednim i eksponiranim lokacijama. karakteriziraju prevladavajuće poljoprivredne površine te naselja nevelike gustoće naseljenosti. Širenjem naselja duž prometnica gubi se njihova izvorna morfologija.9. Prirodni pejzaž u najvećem dijelu prevladava u brdskom dijelu područja gdje se nalaze pretežno manja naselja i raštrkana pojedinačna izgradnja.2 Kultivirani pejzaž Očuvani prirodni predjeli i relativno niži stupanj urbanizacije i industrijalizacije sačuvali su veći dio područja od većih oštećenja odnosno očuvan je prepoznatljiv identitet ruralne strukture koja se stapa s prirodnom pozadinom. Doboj). Ovim prostorom prolazi mreža prometnica i željezničkih pruga. a prirodni je pejzaž na tom području do te mjere izmijenjen da postaje neprepoznatljiv.

– drenjska kamenika 17. Najveće su naselja Odžak. Većina naselja ruralne su strukture u koji tek prodiru elementi urbanizacije. in jac. Hesperis dinarica g. Lathyrus Binatus Pančić – dvodjelna grahočika 24. kerner. mali – bosanska mišjakinica 6. Astragalus illyricus bernh. Kako se kod ove vrste pejzaža radi o cjelini sa prepoznatljivim prostornim. odnosno uvidom u podloge za plansku dokumentaciju autoputa u koridoru Vc . Potentilla carniolica a . Oxytropis campestris dc. Silene reichebachi vis. – bosanska repnica.10. do izražaja dolazi integralni pristup zaštite kulturnih spomenika i prirodne baštine koja ih okružuje. Ranunculus scutatus njaldst. Vicia montenegrina rohl. – kolovrc 13. – ilirski kozlinac 21.9. Aljuilegia grata f. Saxifraga prenja g.4 Kulturno-istorijski pejzaž Pejzaž koji je stvaran u dužem vremenskom periodu. – rajhenbahova pušina 8. Silene sendtneri boiss – sendtnerova pušina. ali su vrlo dobro konsolidirana u pejzažu. Aljuilegia dinarica g.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Naselja U sistemu naselja i naseljenosti izdvajaju se naselja – kompleksi. Genista sericea njulfer. zato što su razbijenog tipa i zauzimaju velik teritorij. Aljuilegia kitaibelii schott. mali – prijatna kandiltka 11. Shammaecytisus tomassini rothm.LOT1. dinara k. – Tomazinijeva pucavica 9. Evidentirane biljne vrste predložene za zaštitu na ovom području su sljedeće: 1. Barbarea bosniaca murb. maly – dinarska grahorica 27. beck – dinarska kandilka 10. Dianthus liburnicus bartl. povijesnim. pudavac 7. – tomazinijeva žičica 22. beck – dinarski rožac 2. – dinarska oštrica 25. Potentilla montegrina pant. Modriča i Doboj. Silene tommasinii vis. zaključuje se da na području uticaja nema posebno zaštićenih dijelova prirode. – liburnijski karanfil 4. Euphorbia gregerseni k maly – pretersenova mlječika Studija uticaja na okolinu – Lot 1 148 . Zaštićeni dijelovi prirode Uvidom u prostorne planove. Cerastium dinaricum g. – kitaibelijeva kandilka 12. i drugim vrijednostima. – krvavo crveni karanfil 5. Potentilla visianii pančić – vizianijeva petoprsta 20. Corydalis ochroleuca koch – mlaća žućkasta 14. beck. – crnogorska petoprsta 19. – svilena žutolovka 23. – drnogorska grašica 26. beck – dinarska večernica 16. Dianthus sanljuineus vis. Minuartia bosniaca k. Dianthus knarii ascherson – knapov karanfil 3. 4. a čine ga cjeline i građevine koje imaju spomeničku vrijednost zajedno sa njihovim neposrednim okružjem. dičak 15. kulturnim. subsp. 4. – kranjska petoprsta 18. Vicia ochroluca ten. Sistem naselja je izrazito disperzan.

– otlenska udika 70. teslić. Halacsya sendtneri dorf. – dinarski vidac 62. Viola elegantula sschott. luka. Haplohyllum boissieranum vis i pančić – boismjerova rutvača 29. – bonaparteov sunčac 37.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 28. maly – hermanov ušljivac 63. – halačija. Saturea horvatii šilić – horvatov vrisak 57. Lonicera glutinosa vis. – prokletijski odoljen 71.. – pčelinja travanj 59. Saturea subspicata bartl. – čaren krabljjica 40. – ljupka ljubica 35. – srpska pančićija. okruglolisti pasji dren 31. maly – žalosni strupnik 65. beck – bosanski strupnik 64. Cephalaria pastricensis dörf. Viola zoysii njulf. . – pcojzova ljubica 36. – kuglasto devesinje 45. Teucrium arduini l. crni trn 30. Seseli malyi a kern. – huterova lastavina 48. Pucedanusm neuma yerii reich. zvornik) 32. – vriskova čestoslavica 67. – dinarski bicijan. beck. Vincetoxicum huteri vis. ex vis.ističavi timjan. majčina dušica 61. – klasoliki vrisak 58. Caerophillum coloratum l. – bubrežasta bokvica 68. Asperula scutellaris vis.. – sitnocvjetni vrisić 54. Kitaibela vitifolia njilld. Micromjeria croatica schott – hrvatski vrisić 53. subsp. – kranjska grafija 42. Euphrasia dinarica murb. Plantago reniformis g. Athamanta hainaldii borbas – hajnrdova nevesika 38. Scrophularia tristis k. maly – bosanska divizma 66. – ardinov duvčac 60. Acinos majoranifolius šilić – vrčak 52. Grafia golaka reich. – krlov zvinčac 39. Valeriana bertiscea panić. Salvia brachyodon vandas – krathozuba kadulja 56. beck. – ljepljiva kozokrvina 69. Rhamnus intermedius stendel – rprimorska krkavica. Thymus braceosus vis. Micromjeria perviflora reich. oštrika 51. Rhamnus orbiculatus bomm. Verbascum bosnense k. Viola beckiana fiala – bekova ljubica 34.zvezdičasta srčanica. Viburnum maculatum pant. – zdjeličasta lazarkinja 49. Scrophularia bosniaca g. Knautia sarajevensis szabo.kadivka (b. . – timjanolisni brisić 55. Onosma stellulata njald. – malijevo devesinje 46. – orlenska krkavina. – sarajevks udovčica Studija uticaja na okolinu – Lot 1 149 . – neumajerova siljevina 44. – paštrićev prskač 72. Bupleurum karglii vis. Seseli globiferum vis. Daphne malyana – malijev . Stachys anisochila vis. Fumana bonepartei maire. vedrinica 43. maglić) 33. . Gentiana dinarica g. Veronica saturejoides vis.likovac (bolujak. cvekija 50. sirištara 47. Pancicia serbica vis. Eryngium alpinus – planinski kotrljan 41. Pedicularis hoermannianum k. Micromjeria thymifolia fritsch.

Knautia travnicensis szabo – travnička prženica 112.pjegava lincura 115. Campanula hercegovina degen – hercegovački zvončić 77. zvezdica 107.. . Arnica montana l. Gentiana punctata l. Leucanthemum ilyricum papeš – ilirska ivančica 90. – češljugovina 74. – puzavo zvonce 80. Scutellaria alpina l. – gavranska mrtva kopriva 117. – zvlenkasta ivančica 89. Reichardia macrophylla vis. Iris peudopallida vrin – jadranska perunika 98. Edraianthus tenuifolius a . – belemun. Achillea clavenae l. beck. Centaurea glaberima tausch. Plantago gentianoides sibth. – lincura 114. murka 100. . .peterova presnačica 76. – crno smilje. .. Gentiana kochiana pert. dc.bosanska perunika 97. Arum petteri schott – peterov kozlac 99.planinski stolisnik 83. Leontopodium alpinum cass. Achillea abrotanoides vis. Campanula alpina jaclj. Cicerbitra pancicii beauverd. et kt. Lilium cataniae vis. holub – pihlerov srcopuc 88.katanijev ljiljan 94. Amphoricarpus autariatus bleč. – dvobojna urezica 101. et song.kamenica udovčica 75. Aster bellidiastrum scopo. – krupnolisna rajhardija 91. – runolist 105. – derventanski različak 85.uskolisno zvonce 81. beck . Scabiosa silenfolia njald . – bosanska zvončika 82. karn. Tanacetum cinerariforium shultz. – alpska zvončika 111. Entiana lutea l.. Scabiosa fumarioides vis. Aster alpinus – alpski zvezdan 106. kohov bicijan 113. Campanula njaldsteiniana schultes – valdštajnov zvončić 79. beck – dinarski dimak 87. Edrainthus sutjeskae lakuš – zbončac sutjeske 109. –alpska prozničnica Studija uticaja na okolinu – Lot 1 150 . – kitasta zvončika 110. – jezikolisna hajdučka trava 104. Achillea liugulata njald. Leucanthemum chloroticum a. Omalotheca pichler j. – dalmatinski šafran 96. – pentianolika bokvica 116. Fritillaria gracilis ascherson – nježna kockavica 93. arnika 108. bosniaca. – autariatska krčagovina 102.buhar 92. Nigritella nigra rchb. Crepis dinarica g. Edraianthus serpyllifolius a. Homogyne discolor cass. – bijeli lijepi zvezdan. Centaurea derventana vis.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 73. dc. Campanula portenschagiana schultes – portenplogov zvončić 78. Campanula thirsoidea l.goli različak 84. Scilla litardierei – livadski procvjetak 95. Crocus dalmaticus vis. – pančićev mliječ 86. g. Symphyadra hofmanni pant. Iris reichenbachii var. – moravka. – srebrenasta hajdučica 103.. Succisella petteri g. Lamium gargamicum l.

Salix retusa – vrba 155. – glavičasti lan. – alpski čanilist 124. Androsaceae lactea l. Drypis spinosa l. Linum capiatum kit. – bezlisna čestoslavica 121.uškasti jaglac 125. Primula uricula l. Pedicularis brashydonta schlos. Polygonum bistorta l. lustica 119. Ligusticum mutellina srautz. – majčina zvončica 128. – snježni runolist 156.alpska zvončica 129. Sempervivum schlechanin schott – crvena čuvarkuća 139. Saponaria bellidifolia sm. Anemone anrcissiflora l.bugarski blaženak 133. Taxus bacatta l. – venerina vlas Studija uticaja na okolinu – Lot 1 151 . Rumex sotuatus – kiselica točičarka 151. Sedum alpestre bill – alpski žednjak 138. crveni jeremičak 132.plavičasti blaženak 134. bosniacum nayek – bosanska promotulja 140. – srčenjak 150. – bijeli jablan 144. Silene acaulis l. Pulsatilla alpina schrank – alpska sasa 145. Asplenium fissum kit. salep 158. Saxifraga caesia l. – fresinica 135. Daphne oneorum l. . Saxifraga oppositifolia – puzava kamenjarka 137. – smilje. Papaver kerneri hayek – kernerov mak 141. – narovašeni ljutić 143. Adaianthum capillus veneris l. Pinljuicula leptoceras rohö. – tisa 153. – majčinsko zelje 123. – alpska čestoslavica 122. Androsaecae villosa l. Alyssum scardicum var. – modrosiva kamenjarka 136. Geum montanum l. – rascjepkana slezinica 152. Trollius europaeus l. Geum bulgaricum panč. Drynas octopetala l. Veronica alpina l.mlječna mužika 126. Veronica aphylla l. – kosmata mužica 127. – voštana debeljača. Linaria alpina mill. . – siva babina svila 130. Armjeria canescens host. – ibrijim karanfil 149.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 118. Alnus viridis – zelena jova 154. . sirište 131. Soldanella pusilla baumg. – sapunjara lepolista 146. – mekinjak 148. – sjedeća pušina 147. Leontopodium nivale hent. . Dianthus superbus l. Dactylorhiza sambucina soo – kaćun. . salep 157. – jablan žuti 142. Soldanella alpina l. k. – širokozubi udivac 120. Ranuculus crenatus nj. Dactylorhiza cordigera soo – barski kaćun.

Rim: GAJEVI. DONjI SVILAJ. Gornji Svilaj. Paleolitsko nalazište.11. Svilaj. Kulturno-historijsko naslijeđe U posmatranom području istraživanja za potrebe analize na okolinu planiranog autoputa na koridoru Vc. utvrđenog značaja. NEVOLjICA. Praistorijsko naselje. KADAR. evidentirano je arheološko i graditeljsko nasljeđe. Pregled koji slijedi nema detaljnu specifikaciju u pogledu precizne pozicije.11. Rimsko naselje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. U nedostatku pravne regulative koja tretira pitanje kategorizacije i vođenje registra kulturnih dobara u Republici Srpskoj daje se samo pregled evidentiranog kulturno istorijskog nasljeđa po opštinama ali bez njihove prirode. tačnog naziva i vrste kulturno-istorijskog dobra.1. Praistorijsko naselje. kategorizacije a time i mjera zaštite. Smatra se da podaci na ovom nivou mogu zadovoljiti potrebe Studije uticaja na životnu sredinu sa osvrtom na odnos prema trasi. PRODANOVIĆA KUĆE. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Zgrada općine (Beledija ili mala vijećnica). Rimska građevina. Gornji Svilaj. Donji Svilaj. historisko graditeljstvo Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Donja Dubica – Bogorodična crkva Peticije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima upućene Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Zgrada Općine Odžak Odžačka džamija Studija uticaja na okolinu – Lot 1 152 . Donji Svilaj. Opština Odžak Prema dostupnim podacima na području Opštine Odžak se nalaze sljedeći kulturno istoriski spomenici : Arheološka nalazišta Praistorija: BRŠČANICA. Slučajni nalaz iz eneolita. Donji Svilaj. dionica Svilaj-Doboj jug područjima teritorija opština kroz koje treba proći spomenuta trasa prema raspoloživoj prostorno-planskoj dokumentaciji i podacima vezanim za rad Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. 4.

Jakeš. srednji vijek : CRKVINA. rimsko i ranoslavensko naselje.11. UŠĆE LJUBIOČE. GRADINA. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Stari grad Dobor. Nepokretno kulturno istorijsko naslijeđe Republike Srpske je podeljeno i posebno obrađeno kao: arheološko naslijeđe i naslijeđe istorije i kulture. Praistorijska ostava.3.2. Srpska varoš. 4. Praistorijsko. Rim. Skugrić Gornji. Rimsko naselje i srednjovjekovni grob. Opština Modriča je bogata arheološkim i kulturnim naslijeđem. Jakeš. Praistorijska gradina. ima spomenike kulture svrstane na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Dugo Polje. Opština Modriča Na području opštine Modriča od mnogobrojnih postojećih kulturno istorijskih spomenika jedan (1) se ne nalazi u granicama posmatranog područja s tim da se jedan nalazi uz granicu područja kojim prolazi trasa. MODRIČA. Rim. srednji vijek: CRKVINA. Spisak arheoloških dobara na prostoru opštine: Arheološka nalazišta Praistorija : BRDO IZNAD JAKEŠA. Skugrić Gornji. Jakeš. Praistorija. Ranosrednjovjekovno gradište i srednjovjekovni grad. Ostaci stare crkve pored izvora Pecare. Praistorijska gradina. CIGLA. DOBOR. Praistorija. Jakeš.11. graditeljska cjelina Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Crkva Uspenja Bogorodice Koprivna – Crkva Vaznesenja Hristovog Studija uticaja na okolinu – Lot 1 153 . Ostaci stare crkve pored izvora Pecare. srednjovjekovni grad i srednjovjekovna nekropola.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Jakeš. Opština Vukosavlje Na području opštine Vukosavlje su identifikovani sljedeći kulturno istoriski spomenici : Arheološka nalazišta Praistorija: BRDO IZNAD JAKEŠA. Praistorijska gradina. rimsko i ranoslavensko utvrenje.

Doboj. DANILOVIĆA BRDO. Srednjovjekovna nekropola. Srednjovjekovna nekropola. Alibegovci. Podnovlje. Srednjovjekovna crkva na desnoj obali rječice Glogovine. Nekropola i crkva srednjeg vijeka. Praistorijska nekropola s tumulima. Makljenovac. KOSICA.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Osječani – Crkva Vavedenja Bogorodičinog Peticije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima upućene Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Ali begova džamija u Islam Varoši Bijela (Šiić) džamija Džamija u Donjim Tarevcima Džamija u Gornjim Tarevcima Džamija u Jakešu Džamija u Modričkom Lugu Stara džamija 4. Praistorijsko naselje. (Na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine). (Razvale). Paleolitska stanica i naselje iz željeznog doba. Srednjovjekovno utvrđenje i nekropola. Podnovlje. Grabovica. Rimski kastrum i kanabe. Praistorijsko i rimsko naselje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 154 . GREDA. GREBLjE NA LIPI. Paleolitske stanice. Podnovlje. KAMEN i LONHA. Srednjovjekovna nekropola uz savremeno seosko groblje. Paleolitska stanica. HAMIJA NA ČARŠIJI. ima spomenike kulture svrstane na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Srednjovjekovna nekropola. Srednjovjekovna tvrđava. Bukovica Velika.11. Opština Doboj Nepokretno kulturno istorijsko naslijeđe Republike Srpske je podjeljeno i posebno obrađeno kao: arheološko nasljeđe i naslijeđe istorije i kulture. CRKVINA. GRČKO GREBLjE. ULER. DOBOJ-CENTAR. Paleolitska stanica. Brestovo. Doboj. Doboj. Podnovlje. Spisak arheoloških dobara na prostoru opštine: Arheološka nalazišta Praistorija: BARE. Alibegovci. stari grad. Podnovlje. Božinci. Rim. Opština Doboj je bogata arheološkim i kulturnim naslijeđem. Mravići. GRABOVCA BRDO. Makljenovac. Doboj. Paleolitska stanica i praistorijska nekropola sa paljevinama KUŠUM. (Na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine). Srednji vijek: BAŠČA. srednji vijek : GRAČAC. Srednjovjekovna nekropola. Rim: GRADINA. Alibegovci. Karuše. GRAD. Paleolitska stanica i tragovi neolitskog naselja. ĐUKIĆA VIS. Praistorijska nekropola. Praistorija. GRADINA. DOBOJ. HENDEK.

Opšte karakteristike rejona sa lovno – gospodarskog aspekta Trasa autoputa najvećim dijelom prolazi kroz prostor na kome su staništa sitne (niske) divljači. Kako se radi o specifičnim klimatskim. navedene ekološko-vegetacijske zajednice u dijelu „Svilaj .). geomorfološkim i edafskim uslovima područja na kome predmetna dionica. Genisto elatea – Quercetum roboris). dionica LOT1 . kao nizovi stabala uz puteve i vodne tokove ili stablimično u svim razvojnim oblicima. Brestovo. srednjovjekovna crkva i nekropola. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Stari grad Doboj.12. a više srednjovjekovne tvrđave zvane Gradina. te dijelom i krupne (visoke) divljači. Na recentnim fluvisolima zastupljene su staništa šume vrba i topola (Populetum albo – nigrae). trasa autoputa Vc. Makljenovac. Vrste koje obitavaju na području zahvaćenom usvojenom varijantom. Jarebica poljska (Perdix perdix L.). U sjevernom dijelu LOT1. Praistorijsko nasenje iznad Ukrine. kasnobronzano i mlađe željeznodobno naselje. kasnoneolitsko. gditeljska cjelina Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Tvrđava Stari grad Boljanić – Crkva Silaska sv. Predmetno područje je zaravn aluvijalnih terasa. a koje su značajne za lovno gospodarstvo su prvenstveno Zec (Lepus europaeus Pallas). Paleolitska stanica. CRKVINA. Sjevernobosansko područje kroz koje prolazi autocesta karakteriše se ravničarskim i brežuljkastim predjelima te obroncima brdskoplaninskih oblasti na kojim se javljaju specifične nizinske šume. U širem pojasu brdskih predjela ove šume su mjestimično u kontaktima s šumama kitnjaka i običnog graba (Querco Carpinetum) i fragmentima šuma bukve i jele (Fagetum montarum) u južnom dijelu. Prepelica (Coturnix Studija uticaja na okolinu – Lot 1 155 .Mala Bukovica“ javljaju se u malim fragmentima kao skupine manjeg broja stabala. KUŽNO GREBLjE. Fazan (Phasianus colchicus L. GRADINA. Praistorijska gradina. Duha Dragalovci – Grobljanska kapela i groblje Srpska Grapska – Crkva Vaznesenja Hristovog 4. Mali Prnjavor. utvrđenje i naselje iz srednjeg vijeka.„Svilaj – Doboj jug“ cijelom svojom dužinom prolazi kroz Pripanonsku oblast i to Sjevernobosansko područje. na najvlažnijim mjestima nalaze se staništa šume crne johe (Alnetum glutinosae). Lovstvo Prema važećoj ekološko-vegetacijskoj rejonizaciji šumskih područja Bosne i Hercegovine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija CIGANIŠTE. Rimsko naselje i srednjvjekovna nekropola. kasnoantički refugij. te staništa šume poljskog jasena (Leucoio. Kožuhe.Fraxinetum angustifoliae). nizinskih i nizinsko-brdskih predjela za koje su karakteristične šume mezofilne šume hrastova. U nizinskim predjelima i zaravnima diluvijalnih terasa karakteristične su šume lužnjaka i običnog graba (Carpino betuli – Quercetum roboris incl. Ovi fragmenti vegetacijskih zajednica imaju prvenstveno zaštitnu funkciju.

Pošto je mjerena buka u vanjskoj sredini. Software BZ 7125. godine na dvije lokacije. u toku dana. na 1.Noise explorer 7815. U blizini građevinskih objekata instrument je uvijek bio na razmaku većem od 5 m.5 m od zemlje. Izbor mjernih mjesta napravljen je takod a se sagleda intenzitet uobičajene buke. liske. Lr koji uključuje određene dodatke i zavisnosti od vrste buke. Mjerenje buke u životnoj sredini izvršeno je u skladu s međunarodnim standardom ISO 1996 i ISO 9613. Mjerenje buke izvođeno je tako što se instrument fiksira na tronožac.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija coturnix L. serijski broj 2368859 s ugrađenim sljedećim varijantama: - Basics Sound Level Meter Software BZ 7126 Enhanced sound Level Meter Software BZ 7125 Logging Sound Level Meter Software BZ 7124 Freljuency Analysis Software BZ 7123 Sound Level Calibrator – Type 4231 Bruel&Kjaer kao i softverom za kompjutersku obradu podataka . Da bi se ustanovio intenzitet buke. a rezultati će poslužiti kao nulto. ali i u zoni utjecaja budućih objekata. koja je. Izrađivač ovog dijela Studije je svjestan činjenice da su to strogo lokalni podaci koji se ne mogu doslovce primijeniti za cijelu lokaciju zahvata. pretežno uz vodene tokove.) i Svinja divlja (Sus scrofa L).13. Mjerenje buke u životnoj sredini u Modriči. dominantna. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 156 . a od krupne divljači to su Srna (Capreolus capreolus L. zbog toga što ona najbolje karakterizira buku prometa. odnosno polazno stanje kod procjene buke u toku izgradnje i eksploatacije objekata. 4. ili pak mjerodavni nivo buke ("Rating level").11. Područje kroz koje će prolaziti autoput prolazi raznim zonama za koje su definisani različite maksimalne dopuštene razine buke. obavljano je u periodu od 19.2003.). itd. Predmet mjerenja je određivanje nivoa buke u životnoj u blizini postojećih prometnica. u ovom slučaju. kao i regulativom koja prati ove standarde. a u potpunosti zadovoljava standard IEC 62672 (koji je zamijenio standarde IEC 60651 i IEC 60804). Instrument za mjerenje buke Mjerenje nivoa buke izvođeno je sljedećim instrumentom: Integrating Sound Level Meters (class 1) 2238 MediatorTM-Bruel&Kjaer-Danska. a i dopušteni nivoi buke u životnoj sredini nisu isti u svim zemljama. Standardi i propisi za ocjenu buke različiti su.). Stanje komunalne buke Za područje planiranog zahvata ne postoje podaci o nivou postojeće buke. Veličine koje figurišu u ocjeni su najčešći ili samo ekvivalentni nivo buke Lelj (dBA). Oprema za mjerenje koja je korištena pripada klasi 1 instrumenata. ali daju okvirnu sliku stanja razine buke koja se može primijeniti (barem približno) za ocjenu razine komunalne buke uz gradska naselja. mikrofon je bio usmjeren prema izvoru buke u položaju "Frontal". Da bi se ipak dobili kakvi-takvi podaci koristit će se podaci o mjerenju buke u Općini Modriča za potrebe izgradnje mosta preko rijeke Bosne. izvođeno u više vremenskih intervala.-20. mjerenje je. te razne vrste močvarica (divlje patke i guske. Za spomenuta mjerenja korištena je softverska verzija: Enhanced Sound Level Meter.

3 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. preko parametara koji su dani u izvještajima o mjerenju. Određene su dvije karakteristične točke sa lijeve i desne strane rijeke Bosne (mjerna mjesta MM-1. gledano prema mostu. Buka prometa. Od značaja je montažni objekt u vidu poluotvorenog skladišta. promjenjivog intenziteta i s povremenim impulsima koji se javljaju prilikom prolaska kamiona s prikolicom.0 < 0.13. Na tom pravcu nema prepreka ni barijera. koji je na ovom dijelu magistralnog puta vrlo frekventan.7-3.4. Izvori buke Glavni izvor buke na mjernom mjestu MM-1 predstavlja promet na spomenutom mostu magistralnog puta Bijeljina – Doboj.1.2. Mjerno mjesto MM-1 nalazilo se u krugu stovarišta građevinskog materijala. Konstantna buka koja je ovdje zabilježena ima karakter pozadinske buke i potiče od prometa koji se odvija na postojećem mostu u Modriči. Mjerno mjesto MM-2 nalazi se oko 80 m nizvodno od buduće trase puta. a ekvivalentni nivoi buke na mjernim mjestima prikazani su u tablici T.3 Vremenska situacija sunčano sunčano sunčano Studija uticaja na okolinu – Lot 1 157 . Opis mjernih mjesta Na promatranoj lokaciji mjerenje nivoa buke izvođeno je na nekoliko mjernih mjesta. oko 40 m od mosta magistralnog puta Bijeljina – Doboj.3.6-2. Dodatni. Instrument je postavljen u pravcu mosta.8 (prije podne) TLAK ZRAKA (mbar) 1008 1008 1009 Brzina strujanja zraka (m/s) 0. Obraslost vegetacijom prisutna je u obalnoj zoni i neznatno utječe na rezultate mjerenja. a metodologijom koja je opisana. Drugi registrirani izvor buke smješten je nizvodno 200 m i potiče od bagerskog utovara šljunka koji se eksploatira iz riječnog korita.13-02.13. Uvjeti mjerenja Buka je mjerena u vanjskoj sredini. Učinak ove buke ograničenog je karaktera i prisutan je u trenucima utovara paleta viličarom u kamion. Tablica T. U pravcu mjerenja nema prepreka. S lijeve i desne strane mjernog mjesta.2 19. Izbor ovih mjesta napravljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja uobičajenog nivoa buke u blizini budućeg autoputa. u čijoj blizini je bio postavljen bukomjer.8 6. osim riječne obale. Okolni teren. visine oko 5 m. ali ne i presudan izvor buke predstavljaju radovi koji se odvijaju u krugu stovarišta. a na dvadesetak metara s lijeve strane nalazi se montažna zgrada otvorenog skladišta. 30 m od obale rijeke i 50 m uzvodno od vikendice koja pripada parceli s katastarskim brojem 879/16.13.4.13-01: Srednje vrijednosti vremenskih prilika MJERNO MJESTO MM-1 MM-2 MM-2 TEMPERATURA ZRAKA (oC) 18. Izvori buke na mjernom mjestu MM-2 mogu se uočiti na većoj udaljenosti. nalaze se palete s građevinskim proizvodima visine do 2 m. nije obrastao raslinjem i to su uglavnom livade i njive. Na mjernom mjestu MM-1 postoje izgrađeni objekti. MM-2).13-01.4. može se okarakterizirati kao isprekidana. Kao moguće reflektirajuće površine mogu se uzeti u obzir palete sa građevinskim materijalom visine do 2m. 4. Na samoj lokaciji mjernog mjesta nema značajnijeg izvora buke. 150 m nizvodno od postojećeg dalekovoda. Srednje vrijednosti vremenskih prilika prikazane su u tablici T. 4.

4. Kroz područje opštine odžak pruža se Magistralni put M14.2003. Kolovozni zastor ove dionice je u relativno-dobrom stanju.70 km 4.1-01: Putna mreža Dionica 1.1.70 km 4. kao i regionalni putevi R464 Odžak – Šamac i R464-a Odžak – Svilaj.20 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 158 .14.6 53.2003.50 km 1.40 km 6.11.11.40 km 1. Opština Odžak 4.13-02: Ekvivalentni nivoi buke na mjernim mjestima MJERNO MJESTO MM-1 MM-1 MM-1 MM-2 MM-2 MM-2 MM-2 MM-2 DATUM MJERENJA 19.2003.2003.14. Odžak-Čokori Ožak-Cvekovi Cvek-Gornjani Bijele Bare-Novo Selo Donjani-Lužnjani Donjanji-Neteka Neteka-Posavska Mahala Asfalt 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tablica T. 20.2003.1-01 je dat prikaz lokalnih puteva dostavljenih od strane organa uprave Opštine Odžak.40 km 1. Ova tri pravca čine primarnu saobraćajnu mrežu na području opštine Odžak.1 47.1. S obzirom da se područje opštine Odžak nalazi u ravničarskom dijelu Bosne i Hercegovine odnosno reljef kao uticajni faktor nije imao preveliki uticaj na geometrijske elemenete saobraćajne mreže.11. Ova tri nabrojana puta ukrštaju se se u centralnom području Odžaka pri čemu stvaraju čvorište (raskrsnicu) sa vrlo velikim stepenom iskorišćenja kapaciteta i lošim nivoom usluge.1 kroz opštinu Odžak iznosi 24 km.60 km 5. 19. 7. 6. Regionalni putevi R464 i R464a kroz područje opštine Odžak pružaju se dužinom od 16 i 14 km sukcesivno..40 km 1.11.1 i to dionicom Vukosavlje – Odžak.11.14. Pored navedene primarne saobraćajne mreže ostatak mreže čine veći broj lokalnih i nekategorisanih puteva na području opštine Odžak.3 55.1.2003.11. 20.11.11.50 km 1. U tabeli T. 4. POČETAK I KRAJ MJERENJA 12:32:01-12:53:26 12:56:19-13:17:49 18:11:50-18:31:18 14:12:59-14:37:04 08:28:57-09:06:57 10:03:34-10:25:02 10:49:56-11:08:59 11:17:19-11:35:38 TRAJANJE MJERENJA 0:21:25 0:21:30 0:19:28 0:24:05 0:38:00 0:21:28 0:19:03 0:18:19 EKVIVALENTNI NIVO BUKE [dB(A)] 58. 3. Tabela 4.5 4.9 56. 2.40 km 6.Svilaj. 20.40 km 1.2003. Dužina magistralnog puta M14.14.20 km Makadam Ukupno 1. Infrastruktura 4. 5.60 km 5. 20. 19.2003.14.1 46. 19. Putna mreža Prostor opštine Odžak nalazi se na sjevernoj granici Bosne i Hercegovine i naslonjena je ne desnu obalu rijeke Save.7 52.4.2 46.

Novom Selu.4. Takođe.50 km 2. postavljen na vodotornju 40 m iznad površine zemlje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 159 .50 km 118.20 km 4.50 km 5. 27. 12.1.o Odžak.50 km 2.1 Trnjani-M14.20 km 4.80 km 2. Malom Polju. 4. Gornja Dubica – Papučja.70 km 2.30 km 1. 30.50 km 1. 22.1 Gornji Brezik-Panjićka Gornja Dubica-Novi Grad Oštice-Papučija Donja Dubica-Papučija Vojskova-Donja Dubica Zorice-Donja Dubica Donja Dubica-Prud Zorice-Trnjak Gornja Dubice-Papučija Gornja Dubica-Kućište-Burum Novo Selo-Donjani-Neteka Novo Selo-Arambašići-Bijele Bare Prnjavor-Arambašići Lještrak-Vrbovački Lipik Bijele bare-Novo Selo Čivčije Bukovačke-Grabovica UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 1.40 km 1. d.30 km 2. 29. Novo Selo. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Odžak predstavlja regionalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru grada i lokalne ATC (istureni stepeni RSS-ovi) u naseljima Svilaju.5 ha zemljišta koje se nalazi u posjedu JP “Komunalac”.50 km 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 8. Što se tiče poštanskog saobraćaja sveden je na poštanski centar u Odžaku.1-Trnjani-M14.30 km 1.80 km 0. Adi.20 km 1. Na dijelu trase budućeg autoputa Vc koji prolazi kroz opštinska područja Odžak se nalaze telekomunikacioni kablovi. Elektronergetika Na području opštine Odžak buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 04/10 i 0. Vojskova. Rezervoarski kapacitet predstavlja metalni spremnik zapremine 200 m3.00 km 4. 25.00 km 4.3.30 km 1.30 km 6. 32.1. 26. 10. 13.50 km 118.70 km 3. 20. 16.30 km 1.3 km 15.00 km 7.2. a u manjim naseljenim mjestima nalaze se poštanski šalteri i sandučići za pisma.00 km 4.30 km 2. 33.30 km 1. 18. Gornjoj Dubici.50 km 5.70 km 3. Od Odžaka prema svim gore navedenim isturenim stepenima položen je optički kabal.40 km 4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom urbanog područja opštine Odžak su podzemne vode koje se crpe sa 4 bunara lociraim u neposrednoj blizini naselja.20 km 4.40 km 4.80 km 3.00 km 2. Kacevima. na području opštine postoje vodozahvati – izvorišta (bunari) u naseljenim mjestima Odžak. Posavskoj Mahali.40 km 1.3 km 15. 34. Pored glavnog izvorišta u Odžaku.1 Donji Brezik-M14. 19.30 km 4.00 km 7.30 km 1.Novi Grad. Pavlovacu. Vodozahvat obuhvata površinu od oko 2.40 km 4.00 km 2.20 km 4.o. Doljani-Posavska Mahala Posavska Mahala-Vrbovači Lipik Lještrak-Brezik Točak-Vrbovac Panjik-Pantića Kosa Brezik-Kočijaš Donji Svilaj-Kadar Gornji Svilaj-Pavlovci M14.70 km 2. Zorice. 24.80 km 0.60 km 5.30 km 1.30 km 1.30 km 6.14.20 km 1. 17. 15. 4.80 km 2. 31. Ada.4 kV vodove dok se 35 kV dalekovod Odžak – Novi Grad nalazi u širem obuhvatu koridora puta Vc. 23. 11. 28. 21.80 km 3.30 km 4.14.14. Vrbovcu. ukupnog kapaciteta oko 25 l/sek. planirano je polaganje optičkog kabla uz regionalni put Svilaj .40 km 1. 14.60 km 5.00 km 4. Novom Gradu. 9.

50 km Makadam Ukupno 4. Donji Svilaj.00 km 2. nisu dovoljni za dugoročno snabdijevanje vodom. gdje se Bez prethodnog prečišćavanja vrši dispozicija otpadnih voda.80 km 4.80 km 4.4. 5.1. i za opštinu Odžak kao konačno rješenje obezbjeđivanja dovoljnih količina vode bila je orjentacija priključak na regionalni sistem vodovoda “Sjeverna Bosna”.2-01: Putna mreža . prikaz lokalnih puteva prikazan je u tabeli T. Problem dispozicije otpadnih voda do sada je riješen samo u užem gradkom području naselja Odžak. 7.70 km 1. 3.50 km 3. Navedeni put kroz opštinu Vukosavlje pruža se dužinom od 6 km i kvalitetnog je zastora. sa svim štetnim posljedicamakoje iz toga proizčaze.14.2-01.50 km 5. Kao izvorište vode regionalnog vodovoda “sjeverne Bosne” na koji se prema planu priključuje i opština Odžak postoje alternative: površinske akumulacije u srednjem toku rijeke Bosne (van teritoorije opštine Odžak) i podzemne vode modričko – odžačkog luga (dijelom zahvata područje opštine). Prema ranije rađenim studijskim analizama.Postrojenje za tretman otpadnih voda još nije izgrađeno.50 km 1.20 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 160 .50 km 3. 2. planirani lokalitet za izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda je jugoistočno.50 km 2. Vrbovac. neposredno iza gradskog područja na lokalitetu Tuk. Planirano je da se prečišćene otpadne vode i kišne vode zajedničkim kolektorom ispuštaju u rijeku Bosnu.50 km 2. Ovakav način dispozicije otpadnih voda stvara vrlo tešku sanitarnu situaciju: u ljetnjem periodu dolazi do intenzivne razgradnje organskih materija.14.2. 6. Odžak-Potočani Odžak-Jazavac Odžak-Gnionica Odžak-Potočanski Ritovi Potočanski Ritovi-Kočević Tuk-Čopori Odžak-Čopori Jakeš-Modrički Lug Asfalt 4.70 km 4. Za urbano područje opštinskog centra Odžaka. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke. Novi Grad. a u periodu velikih voda dolazi do izlijevanja otpadnih voda na okolne terene. 8. Područje opštine presjeca magistralni put M14.50 km 3.50 km 3. gdje se istim kanalima odvode oborinska i otpadna voda od stanovništva i industrije. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu. Postojeći kanalizacioni sistem je mješovit.50 km 2. Opšta je konstatacija da postojeći resursi podzemnih voda na teritoriji opštine.50 km 4. Glavni kolektor Ø1000 mm je izveden do prirodne depresije Neteke. Ostatak saobraćajne mreže čine lokalni i nekategorisani putevi.lokalni i nekategorisani putevi Dionica 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prud. Tabela T. 4. Opština Vukosavlje 4.1 koja čini i okosnicu saobraćajne mreže opštine Vukosavlje.20 km 1.2.50 km 3.14. 4. Prnjavor.14. Putna mreža Područje opštine Vukosavlje nalzi se u sjevernom dijelu Republike Srpske.4.

Broj i strutkura registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje prikazan je u sljedećoj tabeli.20 km Mala dužina i slabo razvijena saobraćajna mreža. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005.godina Lokalni i ulice u gradu 0 1 3 Magistralni 0 1 2 Regionalni 0 0 0 Lokalni i ulice u gradu 0 1 4 * Magistralni 0 2 3 Regionalni 0 0 0 .3. Što se tiče poštanskog saobraćaja sveden je na poštanski centar u Vukosavlju. perspektivno rješenje snabdijevanja vodom treba tražiti u regionalnom konceptu opština centralnog dijela Sjeverne Bosne. Glavni dovodni cjevovod.14.Saobraćajne nezgode 4.2-03: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Vukosavlje 2004.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 9. Tabela 4. kao ni distibuciona mreža ne mogu kvalitetno zadovoljiti potzrebe sadašnje a pogotovo planirane potrebe stanovništva.90 km 15.2. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Snabdijavanje vodom sadašnjih potrošača u opštini Vukosavlje se vrši sa izvorišta u Modričkom polju.00 km 47.14.14. Optički kabal koji povezuje tu ATC sa ATC Modriča nalazi se u okviru predmetnog prostora. kao i relativno mali broj registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje uticali su i na mali broj broj saobraćajnih nezgoda.00 km 42. Rupovi-Zeleni Vir Pećnik-Modrički Lug UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 15.30 km 4.2-02: Broj registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 10 14 441 28 2005 5 2 373 16 - Tabela 4. Odvođenje otpadnih voda još nije riješeno javnim kanalizacionim sistemom. odnosno sa vodovodnog sistema Modriče. Potrošači svoje sanitarne upotrijebljene vode Studija uticaja na okolinu – Lot 1 161 .14. 10. 4. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Vukosavlje predstavlja lokalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru opštine. I za područje Vukosavlja.

7.14.14.50 km 40.00 km 18.1.3. 4. Putna mreža Opština Modriča smještena je na na obalama rijeke Bosne u sjevernom dijelu Bosne i Hercegovine.3-01: Putna mreža . 9.1.60 km Tabela 4. Osnovnu primarnu saobraćajnu mrežu Modriče čine upravo ove dvije saobraćajnice.3-02: Broj registrovanih vozila na području opštine Modriča za godine 2004. 6. Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 12 38 84 4455 372 2005 18 44 85 4152 356 - Tabela 4.00 km 13.3-03: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Modriča Studija uticaja na okolinu – Lot 1 162 . Nalazi se na raskršću putnih pravaca istok – zapad (Banja Luka – Bijeljina granica) i sjever –jug (sjeverna granica – centralni dio Bosne i Hercegovine).40 km Makadam Ukupno 2. Tabela T. i 2005.50 km 18.30 km 5.14.00 km 5.50 km 11. 4.14.14. 8. 2.lokalni i nekategorisani putevi Opština Modriča 1.00 km 12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija disponiraju u zavisnosti od lokacija objekata: u najbliže vodotoke (bez prečišćavanja) ili u individualne septičke jame.00 km 5. 5.00 km 10. Dionica Jakešnica-Pećnik Put uz rijeku Ljubioču Jakešnica-Modrički Lug Dugo Polje-Vranjak Botajica-Jošava Put uz Botajičku rijeku Prnjavor-Žabari Brezik-Vrbovački Lipik Prudovi-Čopori UKUPNO LOKALNIH PUTEVA Asfalt 2.00 km 5. U sljedećoj tabeli dat je prikaz lokalnih puteva na području opštine Modriča.90 km Od magistralnog puta M17 do rijeke Bosne je makadam 7. 3.4.00 km 10. Opština Modriča 4.00 km 2.00 km 4. Na području opštine Modriča dolazi do ukrštanja više regionalnih i magistralnih putnih pravaca.10 km 4.3.50 km 11.00 km 13. Kao najznačajnije ukrštanje može se izdvojiti ukrštanje magistralnih puteva M17 i M14.70 km 21.00 km 5.

4. Kužnjača. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom Modriče se nalazi u Modričkom polju (na oko 2 km jugoistočno od Modriče – prema Gradačcu).godina Lokalni i ulice u gradu 0 17 50 Magistralni 0 22 64 Regionalni 0 3 8 Lokalni i ulice u gradu 0 9 58 * Magistralni 0 24 89 Regionalni 0 6 9 .3. Prema ranije rađenim studijskim analizama.00 m.00 do 33. lokalni vodovodi (bunari) sela Jakeš. Prikupljene otpadne vode se ispuštaju direktno u rijeku Bosnu. Izvedena je samo fekalna kanalizacije u užem području grada. Grad nema izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. U širem reonu autoputa Vc postoji jedna 110/H kV trafostanica dok se s desne strane rijeke Bosne planira izgradnja nove 110/H kV trafostnaice Modriča.14.3. Pored glavnog izvorišta u Modričkom polju. dok će samo na jednom mjestu proći ispod 110 kV dalekovoda Modriča – Dervetna.14. Tarevci. Telekomunikacije U Modriči je instalisana lokalna ATC koja je kao privod spojena na magistralni otički kabal prema Brčkom. Babešnica. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005.2.4. U ovaj sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne. tako da ista nije u stanju da primi sve vode kod jačih padavina. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 163 .4 i 10 kV vodove.Saobraćajne nezgode 4. Poštanski saobraćaj se odvija preko pošta u Modriči i Miloševcu. Kasnije su u nju priključena 3 vodotoka bujičnog karaktera. Karamanići. u neposrednoj blizini trase koridora V-C su izvorišta (bunari) za više lokalinih vodovoda: vodovod Modrički lug. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić. Brvno. Alternativno rješenje su vodni resursi podzemnih voda u aluvionu rijeke Bosne na dijelu nizvodno od Modriče do Šamca (za opštine Šamac.3. Izvedeni kanalizacioni sistem je profila Ø200 – 700 mm. Pećnik. kada dolazi do izlivanja vode iz kanalizacionoga sistema. 4. odnosno prema Doboju.3. za dugoročno snabdijevanje vodom opštine Modrča bila je orjentacija na korišćenje vodnih resursa regionalnog karaktera. Botajica. Sa izvorišta u Modričkom polju osim urbanog područja i prigradskih naselja Modriče. Izvorište se sastoji od 3 bušena bunara dubine 28. vodom se snabdijeva urbano područje i prigradska naselja opštine Vukosavlje. Modriča. i odvodnja sa ulica. Mala rijeka. ukupna izdašnost izvorišta se procjenjuje na 100 do 126 l/sek. Elektroenergetika U reonu opštine Modriča buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 0. Postojeći kanalizacioni sistem Modriče je jako oskudan.14. Odžak i Gradačac).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2004.

Podnovlje . 9.00 km 14.14.00 km 4.lokalni i nekategorisani putevi Dionica 1.Rudanka Rudanka .00 km 14.00 km 6. međutim nemaju nikakav tretman otpadnih voda.1 Putna mreža Opština Doboj smještena je na obalama rijeke Bosne. kao i dužina po dionicama. 5. 2.1 Klašnice –Derventa.4.14.50 km 6. 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Veći privredni subjekti imaju izgrađene kanalizacione sisteme. gdje zajedno formiraju primarnu saobraćajnu mrežu opštine Doboj. 3. Tabela 4.Johovac Johovac . Regionalni put R465 Doboj – Modriča ima važnu ulogu u prikupljanju tokova sa desne obale rijeke Bosne i njihovu vezu sa Modričom i ostatkom mreže puteva.4-01: Magistralni put M17 Dionica 1.4. 4. dionice magistralnim puta M17.14.20 km 10.20 km 10.00 km 14. 10. M17-Podnovlje-Podnovlje GornjeDobra Voda Partizansko groblje-Ritešići-Majevac P482-Komarica-M17b M17-Bukovac-P482 M17-Kotorsko-Johovac Johovac-Foča-Prnjavor Veliki Johovac-Zarječa M17-Čivčije Bukovačke-Opsine-UlerGrabovica-P474a M17—L5-Bukovica Velika-Bukovica Mala-P474a P474a-Ljeskove Vode-Tisovac P474a-Ljeskove Vode-Jelanjska(veza Asfalt 8.00 km 4. 8. Tabela T.00 km 4. 11.50 km 7.00 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 164 .00 km Makadam Ukupno 8. 2. izuzev rafinerije ulja Modriča koja ima izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. Magistralni put M17 na području opštine Doboj predstavljen je kroz dionice prikazane u tabeli.4.2 Derventa – Šešlije kao i dionicom magistralnog puta M14.50 km 7. 4. na raskršću magistralnih puteva M4 i M17 koji predstavljaju jedne od najznačajnijih putnih pravaca u Bosni i Hercegovini.4-02: Putna mreža . Banja Luka.Doboj Doboj – Karuše Dužina 11 5 7 / 4 PGDS(2003) 5282 7553 6931 9821 12309 PGDS(2004) 5176 7402 6994 10583 12556 PGDS(2005 5042 6690 7126 10328 13155 Na području opštine Doboj pored navedenih magistralnih puteva razvijena je i mreža regionalnih puteva.Šešlije Šešlije .14.00 km 4.50 km 6. gdje je ujedno prikazan i PGDS za nevedene dionice prema rezultatima brojanja. koje sprovode JP “Putevi Republike Srpske”. 7. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke. 6. 3.1 Derventa – Brod.50 km 6. R482 i R472 izvršena je veza magistralnog puta M17 sa sa dionicom magistralnog puta M16. Regionalnim putevima R474a. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu. Opština Doboj 4.00 km 6. 5.00 km 14.50 km 6.

17.50 km 7.50 km 2.00 km 4. 30. 20. 13.P474a-Ostružnja Gornja Raškovci-Cvrtkovci Dragalovci-Brestovo Dragalovci-Osredak P474-Cerovica.50 km 6.50 km 6. 23.00 km 6.50 km 6.20 km 1. 31. Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 40 13 84 9078 25 35 526 36 2005 39 10 63 8545 24 25 457 6 Tabela 4. 16.00 km 12. 18.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sa Osinjom)-Cvrtkovci-MitrovićiBrestovo-Most na Ukrini P474-stanari.50 km 7.50 km 205. 28.00 km 3.50 km 7.50 km 8.50 km 7. 33.20 km 1.00 km 2.00 km 12.50 km 9.50 km 1.00 km 40.50 km 5. 8. i 2005. 25. 14. 24.00 km 7. 19.50 km 205. 32.50 km 3.50 km 3.00 km 4. 15. 22. 27.P474a P474a-Ostružnja Donja-CerovicaMiljanovci P474a-Grabovica-Brezik-StanoviPuračić-Putnikovo brdo-Miljkovac Doboj-Miljkovac-Prisade-Čaire Vila-Makljenovac-Ularice-Omanjska Ularice-Šivša M4-Alibegovci-Sivša P465-Potočani P465-Pridjel-Preslica-Suho PoljeBoljanjić Suho Polje-Tekućica M4-Brijesnica Mala M4-Klokotnica-Lukavica Rijeka Sjenina-Sjenina Rijeka-Lukavica Rijeka-kraj Opštine P465-Štale-Sjenina P465-Osječani Donji-Čivčije Osječanske-Duge Njive Novo Selo-Sivša Podnovlje-Bukovica Novi Grad-Trnjani UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 12.50 km 1.00 km 3.4-04: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 165 .14.50 km 6.00 km Tabela 4.50 km 8. 29.50 km 1.4-03: Broj registrovanih vozila na području opštine Doboj za godine 2004.50 km 9.00 km 7.14.50 km 5.00 km 20.50 km 2. 26.00 km 6.00 km 2. 21.50 km 1.

3 bušena bunara Ø350 mm.00 m.00 do 13. Sastoji se od sedam bušenih bunara ukupnog kapaciteta oko 65 l/sek.00 m. Od ostalih većih postojećih vodovodnih sistema.3. Lipljaku. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005. odnosno poštanski šalteri preko kojih se odvija poštanski saobraćaj. 4. Osječani – Gradčac i Doboj – Teslić U Osječanima buduća trasa autoputa Vc prolaziće neposredno uz trafostanicu 110/H kV Osječani (Doboj 3) dok se trafostnaice 110/H kV Doboj 1 i Doboj 2 nalaze u širem obuhvatu. 2 tehnološka bunara Ø350 mm. Međutim u nepovoljnim uslovima u toku letnjih mjeseci kada je prihranjivanje vodonosnih slojeva smanjeno izdašnost izvorišta šada do 30%. Procijenjeni ukupan kapacitet svih bunara je oko 135 l/sek (oko 140 l/sek u povoljnim hidrogeološkim uslovima). Kotorsko i Jelah.2.4 i 10 kV vodove dok će na tri mjesta ukrštati 110 kV dalekovode.14.4. dubine oko 10 m. kapaciteta oko 20 l/sek) za snabdijevanje vodom naselja Osječani. jednog upojnog kopanog bunara Ø1000 mm dubine 9. Dosadašnjim analizama je utvrđeno da je bezbjedonodsni maksimalni kapacitet tokom sušne sezone 80 – 90 l/sek.godina Lokalni i ulice u gradu 2 38 140 Magistralni 4 48 144 Regionalni 1 23 61 Lokalni i ulice u gradu 0 35 161 * Magistralni 2 53 171 Regionalni 3 37 76 .14. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Doboj predstavlja regionalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru grada i lokalne ATC (istureni stepeni RSS-ovi) u naseljima Rudanka. Simići (ukupno oko 4000 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 166 .00 m.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2004. U tim mjestima se nalaze i pošte. Drugo značajnije izvorište za snabdijevanje vodom Doboja je izvorište Rudanka. Brđani. dubine 8. Sastoji se od sljmyoemoedećih bunara: 5 kopanih bunara Ø2500 mm.4. Elektroenergetika U reonu opštine Doboj buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 0.00 m. Izvorište se nalazi u blizini gradskog jezgra i industrijske zone. 3 kopana bunara Ø1000 mm.00 do 10. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom Doboja na lokalitetu Luke uz rijeku Bosnu iz koje se vrši prihranjivanje podzemnim vodama vodocrpilišne zone bunara.14. Buduća trasa autoputa Vc ukrštaće 110 kV dalekovod Doboj – Derventa. dubine 10.00 m. Izvorište Luke je u središtu naseljenog područja koje je samo djelimično priključeno na kanalizacioni sistem.00 do 9. U širem obuhvatu koridora autoputa Vcnalaze se 35 kV dalekovodi Miljkovac – Kotorsko i Miljkovac – Jelah i 35 kV trafostanice Miljkovac.00 do 15. dubine 8. dubine 11. Čivčije. dok je bezbjedni maksimalni kapacitet tokom sušne sezone 45 – 50 l/sek. Trasa budućeg autoputa Vc na južnom dijelu grada Doboja ukrštaće 400 kV dalekovod Tuzla – Banjaluka.Saobraćajne nezgode 4. Kotorsko. 4.4. značajno je izvorište vodovoda Osječani (lokalitet “Bare” sa jednim kopanim bunarom u prvoj fazi.

Malivojevići. područje Korače kod Broda). Šibošnica. Opština Usora 4. na području naselja Ularice kapacitet postojećeg bunara je 5 l/sek. Marica. bez prethodnog prečišćavanja. Šamac. Postojeći kanalizacioni sistem Doboja je izgrađen kao kombinovani (mješovit). u ovom području nema jačih izvorišta. još više usložnjavaju problematiku obezbjeđivanja potrebnih količina vode za stanovništvo i ostale potrebe.14. Orašje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija stanovnika). Vidara. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu. Srebrenik. Brestovo.14. Brestovo. Krajinići. područje Vučilovac kod Brčkog. Gradačac. 4. Drenova. Poljana. Sladna. uređaja za kondicioniranje (Krajinići. bila je orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. Na području naselja Alibegovac postoje dva bunara kapaciteta 10 l/sek. Brestovo. Prnjavor. pored susjednih opština. Drenova. Na spoju glavnih kanalizacionih kolektora se nalazi prepumpna stanica. U njega bi se uključile opštine centralnog dijela Sjeverne Bosne. Donji Islamovac. Doboj. Ovaj regionalni vodovodni sistem bi bio uvezan sa sistemima izvorišta (akumulacije površinskih voda: Marica. i za analizirano područje Doboja. Gornji Maronjci). Brestovo. Modriča. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić te akumulacije Krajinići na rijeci Krivaji kod Zavidovića te niz manjih akumulacija. Drenova). Gračanica. koja kod visokih vodostaja rijeke Bosne. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić. Modričko-Odžački lug.5. te magistralnih i distribucionih cjevovoda. Za trajno rješavanje problema vodosnabdijevanja. glavnih rezervoara sistema (Krajinići. vodovod Kotorsko.5. Sladna. pored susjednih opština. Stoglav. Velika količina gubitka u postojećim vodovodnim sistemima. Među većim lokalnim vodovodima su: vodovod Kostajnica. Mrkotić. Ranijim studijskim analizama. distributivnih rezervoara u centrima potrošnje. Gradačac. Za postojeća izvorišta pored ograničenih kapaciteta. Popići). te podzemne vode: područje područje RudankaKotorsko-Kožuh. Maoča. Mrkotić. vrši prepumpavanje sakupljenih otpadnih i površinskih voda. tako i za analizirano područje Usore. Sve vode u gradu se skupljaju sa dva glavna kolektora. i trebao bi da ima regionalni karakter za najveći dio područja opštine Doboj. vodovod Šeplije i ostali lokalni seoski vodovodi. U ovaj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 167 . već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke. Žepče. Grad nema izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. Šibošnica). Popići. Sladna. bila je orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. Mrdići. zajednički za otpadne vode i vode od padavina. Gornji Moranjci. prekidnih rezervoara (Donja Bišnja. dok se na području naselja u mjesnoj zajednici Žabljak nalazi izvorište sa 4 bunara ukupnog kapaciteta 15 l/sek. Naselje Makljenovac se snabdijeva vodom iz bunara kapaciteta 5 l/sek. vodovod Grapska. Ranijim studijskim analizama. mada je njegova izgradnja planirana nizvodno od naselja Kotorsko. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Područje Usore koristi vodozahvate u aluvionu rijeke Usore. veliki problem predstavlja provođenje propisanih mjera sanitarne zaštite izvorišta (kako podzemne vode tako i površinskih tokova iz kojih se vrši prihranjivanje aluviona). koji se upuštaju na jednom mjestu u rijeku Bosnu.1. pumpnih stanica (Krajinići.

00 km 22+793.00 km 16+798. ranijim studijskim analizama.6. Alternativno rješenje su vodni resursi rijeke Krivaje planiranom izgradnjom akumulacije Krajinići ili Buk. Tabela T4.1.14. Obično se radi o kanalizacionim sistemima mješovitoga tipa sa ispustima u nejbliže recipijente bez prethodnog tretmana. Djelimično izgrađene kanalizacione sisteme imaju samo opštinski centri. Za trajno rješavanje problema vodosnabdijevanja.64 km 13+538.4-05: Pregled svih kolizionih tačaka autoputa i infrastrukture SAOBRAĆAJ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1+496. 4.364 km 5+957.00 km 13+275.BROD LOKALNI PUT VRBOVAČKI LIPIK-BREZIK REGIONALNI PUT R464 LOKALNI PUT ODŽAK-SRNAVA LOKALNI PUT POTOČANI-GNIONICA LOKALNI PUT GNIONICA-ODŽAK LOKALNI PUT PEĆNIK-MODRIČKI LUG MAGISTRALNI PUT M17 BOS.40 km 20+452. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić.92 km 9+819.30 km MAGISTRALNI PUT M14 ODŽAK-BOS. Alternativno rješenje su vodni resursi rijeke Krivaje planiranom izgradnjom kumulacije Krajinići ili Buk.92 km 11+300. Opština Doboj Jug 4. rezervoarski kapaciteti 300 m3.14. Na području naselja Matuzići postojeići kapaciteti bunara su 10 l/sek.14. Bunarski kapaciteti izvorišta Kraševo su oko 18 l/sek.6. tako da je pored susjednih opština. Problem dispozicije otpadnih voda ovog područja nije rješavan sveobuhvatno i planski. Obično se radi o kanalizacionim sistemima mješovitoga tipa sa ispustima u nejbliže recipijente bez prethodnog tretmana. u ovom području nema jačih izvorišta.95 km 16+206.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne. ukupni rezervoarski kapaciteti 350 m3.Jug koristi vodozahvate u aluvionu rijeke Usore i Bosne. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Područje opštine Doboj . Postojeće vodovode sačinjavaju dva odvojena (neuvezana) sistema Matuzići i Kraševo. orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. Problem dispozicije otpadnih voda ovog područja nije rješavan sveobuhvatno i planski.ŠAMAC-DOBOJ MAGISTRALNI PUT M14.47 km 16+070. U ovaj sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne.1 MODRIČA-GRADAČAC REGIONALNI PUT R465 MODRIČA-DOBOJ REGIONALNI PUT R465 MODRIČA-DOBOJ Studija uticaja na okolinu – Lot 1 168 . Djelimično izgrađene kanalizacione sisteme imaju samo opštinski centri.

00 km 52+465.00 16+600. PLANIRANA I PLANIRANA VODA PLANIRANA VODA Studija uticaja na okolinu – Lot 1 169 .00 40+000.ŠAMAC-DOBOJ LOKALNI PUT DOBOJ-PRISADE-MILJKOVACČAIRE LOKALNI PUT DOBOJ-PRISADE-MILJKOVACČAIRE LOKALNI PUT OMARSKA-ULARICE LOKALNI PUT OMARSKA-ULARICE LOKALNI PUT ULARICE-ALIBEGOVIĆI LOKALNI PUT ULARICE-ALIBEGOVIĆI ELEKTROENERGETIKA 1 2 3 23+100.00 DV110kV DV110kV Pored TS Osječani DV35kV iznad tunela DV400kV и DV35kV TELEKOMUNIKACIJA 1 2 3 4 5 6 1+500.00 52+400.10 km 56+901.30 km 58+783.00 43+000.540 km LOKALNI PUT DUGO POLJE-VRANJAK NEKATEGORISANI PUT PRNJAVOR-BOŠNJACI AUTOPUT BANJALUKA-DOBOJ MAGISTRALNI PUT M17 BOS.00 5 62+800.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 25+872.00 9+800.00 OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL TANGIRA OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL HIDROENERGETIKA 1 2 15+800.00 11+300.00 do 34+400.30 km 39+710.59 km 60+706.00 km 45+150.00 33+800.46 km 55+871.55 km 59+891.00 54+900.00 16+000.052 km 55+108.00 KANALIZACIJA.

precizni podaci o minama nisu poznati.Karuše. Za detaljnije podatke o minama na predmetnom području potrebno je uraditi poseban elaborat. 4. Područja potencijalne minske zagađenosti definisana su prema karti minskih polja koju je registrovao Centar za mine .11. o godišnjem dobu te o meteorološkoj situaciji.00 16+400. izvršiti razminiranje svih polja. kao i na mogućnost pojave mina i na mjestima koja kao takva nisu uneta na planove i karte.00 DO 55+200.11.16. prije svega padavina. a za ovu problematiku.00 DO 52+600. Zone prostora minskih polja prikazane su na prilozima 12.1-12.15.00 VODA I KANALIZACIJA STANJE 11 62+400.00 VODA PLANIRANA 4. Potpuno je razumljivo da je potrebno predmetni prostor očistiti od mina.Odžak i na dionici Rudanka . Svi plinovi i čestice koji nisu normalni sastojci zraka smatraju se onečišćenjem. Taložne tvari su sve one materije u čvrstom. One su mjerilo vidljivog onečišćenja okoline (prašina koja se taloži na prozore. a u prisutnosti vlage Studija uticaja na okolinu – Lot 1 170 . Prema podacima iz Podloga za plansku diokumentaciju.00 54+000. odnosno za izdavanje informacija na teritoriji BiH nadležan je isključivo Centar za mine . PLANIRANA VODA I KANALIZACIJA POTOK 10 55+000.00 16+800.00 PLANIRANA VODA KANALIZACIJA I PLANIRANA VODA VODA STANJE PLANIRANA VODA PLANIRANA VODA VODA STANJE. uočeno je postojanje mina na dijelu dionice Svilaj . rublje koje se suši. Ono je promjenljiva veličina u prostoru i vremenu.3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3 4 5 6 7 8 9 16+200.00 DO 54+200. tekućem ili plinovitom stanju koje nisu sastavni dio atmosfere. količini.00 DO 62+600. Posebno treba naglasiti da je potrebno pažnju obratiti na ovu problematiku u fazi izvođenja radova.00 52+400.MAC čija saradnja je neophodna u daljem procesu realizacije projekta. a talože se gravitacijom ili ispiranjem s padalinama iz atmosfere na tlo. a ovisi o lokaciji izvora onečišćenja.00 16+600.4.00 17+000. brzini i temperaturi tvari koje izlaze iz izvora (emisiji). Emisije i kvalitet zraka Onečišćenje zraka posljedica je emisije štetnih tvari iz raznih izvora. vrsti. vegetacijskom pokrivaču. o konfiguraciji terena. u prilogu o uslovima korišćenja i zaštite prostora. Bitno je naglasiti da usled spoljnih uticaja. odnosno.3.MAC a na podlogama razmjere 1:100000 i 1:25000. Ugroženost od mina Podaci o položaju i približnoj veličini minskih polja pruzeti su iz dokumentacije koja je sistematizovana u Prostornom planu autoput u Koridoru Vc. te na biljke kojima može začepiti s time i otežati njihovo disanje. automobile i druge površine. najčešće veće od 20 do 40 µm. U taložnim tvarima prevladavaju krupne čestice.

termoelektrane u Kaknju. Što se tiče zagađenosti (kvalitete) zraka na području koridora budućeg autoputa (općine Modriča. Zbog gore navedenog stanja kakvi-takvi podaci o samoj kvaliteti zraka na koridoru autoputa Vc mogu se vidjeti iz mjerenja stanja odnosno kvaliteta zraka u Modriči (za potrebe izgradnje mosta preko rijeke Bosne) tijekom 19. Ugljeniku i Gacku. Zbog komplicirane politike situacije koja je slijedila nakon rata. Promatranje dimnjaka iz ložišta industrijskih objekata. To zahtjeva da se pristupi redovnom mjerenju aerozagađenja na lokalitetima na kojim je prisutna veća emisija aerozagađenja ili se očekuje veći utjecaj vanjskog zagađivača. Zahvaljujući tome. Tuzli. iako za to postoji potreba s obzirom na prisustvo lokalnih i vanjskih zagađivača.11. Izbor mjernih mjesta obavljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa. Mjerenje emisije aerozagađenja od ispušnih plinova iz putničkih vozila obavlja se u maloj broju općina (10%) pri tehničkom pregledu. Kontrola kvalitete zraka vrši se stalno ili povremeno u manjem broju općina (oko 30%). samo u Banjoj Luci. a pri radu vozila mjerenja se povremeno vrše samo u dvije općine (Banja Luka i Prijedor). Broj i kvaliteta velikih zagađivača zraka primjeren je strukturi privrede (crna i obojena metalurgija. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 171 . gledano prema mostu. prema važećim standardima i metodama propisanim za korištenu opremu. Odžak i Svilaj) iz gore navedenih razloga mora se na žalost konstatirati da ne postoje pokazatelji pomoću kojih bi se moglo utvrditi realno stanje. Također je i volumen uzorkovanog zraka korigirana na standardne uvjete (T = 25 oC i p = 1 bar). Doboj. ali su prekrupne da bi mogle udisanjem ući u organizam čovjeka. "prljavim tehnologijama". tj. u krugu dvorišta. Posljedice su utoliko teže što se često radi o tzv. bilo je vrlo malo suradnje između Entiteta u pogledu pitanja okoliša.-20. Većina industrije je prestala s radom u toku rata i još uvijek nije rekonstruirana na predratni nivo. nalazile su se palete sa građevinskim proizvodima visine do 2 m.2003. Prije rata industrija je bila najznačajniji zagađivač zraka i to: željezara Zenica. taložne čestice narušavaju kvalitetu okoline i mogu posredno nepovoljno djelovati na čovjeka. Drugih podataka o mjerenju kvalitete zraka nema. ali daju okvirnu sliku stanja onečišćenja zraka koja se može primijeniti (barem približno) za ocjenu kvalitete zraka uz gradska naselja. rudarstvo. Izrađivač ovog dijela prethodne Studije je svjestan činjenice da su to strogo lokalni podaci ne mogu doslovce primijeniti za cijelu lokaciju zahvata. Mjerna mjesta obilježena su kao MM-1 i MM-2. zagađenje zraka mnogo je manje nego prije rata. a na oko 40 m nizvodno od mosta magistralnog puta Šamac – Šešlije. S lijeve i desne strane mjernog mjesta. Uzimanje uzoraka i analizu zraka obavljao je Rudarski institut iz Zemuna. odgovoreno da je to zagađenje zraka. Kada je riječ o kvalitetu zraka u Bosni i Hercegovini podaci uglavnom nisu dostupni. a na dvadesetak metara sa lijeve strane nalazila se montažna zgrada otvorenog skladišta. ali značajan dio i od transporta. kemijska industrija). mada nema točnih podataka o trenutnoj kvaliteti zraka u Bosni i Hercegovini. Mjerno mjesto MM-1 nalazilo se na lokaciji stovarišta građevinskog materijala. Većina tvari koje zagađuju zrak potječe od industrijskih aktivnosti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija čestice se mogu otopiti i kroz pokrovno tkivo ući u biljke). Mjerenje aerozagađenja obavlja se kontinuirano. gdje je na pitanje o tome koji problem u vezi zagađenosti životne sredine naročito tangira stanovništvo. a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja kvalitete zraka u blizini rijeke Bosne. ukazuje provedena anketa u Modriči. svakodnevno. tvornica deterdženata i đubriva u Tuzli te mnoge druge. Prema tome. Na lokaciji Modriča mjerenje imisije obavljeno je na dva mjerna mjesta. Kao i na razini Bosne i Hercegovine tako su i podaci o kvaliteti zraka na području Republike Srpske vrlo šturi. Da problem zagađenosti postoji. gradskih toplana i individualnih ložišta vrši se u oko 10% općina (vjerojatno povremeno).

2 31.2 < 5.8 max.4. 2000 Sl. R. Rezultati mjerenja zraka dani su u tablici T. Rezultati analize taložne tvari na mjernim mjestima MM-1 i MM-2 prikazani su u tablici T. Okolni teren.5 27. R.16-01: Rezultati analize taložne tvari u Modriči MJERNO MJESTO MM-1 MM-2 TALOŽNE TVARI (mg/m2/dan) RASTVORENE NERASTVORENE UKUPNE 118. R. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. NN 101/96 i 2/97 Sl. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH Sl. U okolini mjernog mjesta u pravcu trase. 1980 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. NN dušični oksid µg/m3 24 sata 18.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Mjerno mjesto MM-2 nalazilo se u dvorište vikendice oko 30 m udaljene od lijeve obale rijeke Bosne i oko 100' m nizvodno od trase budućeg mosta.0 125 150 365 100-150 80-120 90 TA luft. gl.2 40 85 100 60 60 ugljični monoksid mg/m3 24 sata max. gl.6 50 40-80 120 150 µg/m3 24 sata 55. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) EC. Tablica T. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. 2000 Sl. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH TA luft. gl.16-01.0 GRANIČNE VRIJEDNOSTI 450 450 pH 6.5 153. 0.3 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 172 .16-02. osim riječne obale nije obrastao raslinjem i to su uglavnom livade i njive. gl. nalazio se objekt koji služi za potrebe stočnog sajma.76 6.4 10 (30) 10 10 (40) 2 10 čađa lebdeće čestice µg/m 3 24 sata 145.4. gl.5 35. 2000 Sl.16-02. 0.4.2 Tablica T. R.7 59.3 34.6 21. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.4. R. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH TA luft. Rezultati ispitivanja stanja zraka u Modriči VRIJEME UZORKOVANJA PARAMETAR JEDINICA MJERE MM-1 MM-2 GRANIČNA VRIJEDNOST EMISIJE (GVI) IZVOR sumporni dioksid µg/m3 24 sata 12.0 32.

NN 101/96 i 2/97 Sl. preporučena metode: smjernica SDČVJ 202. R.8 Prilikom navedenih mjerenja bile su korištene sljedeće metoda za određivanje koncentracija: 1. Analiza teških metala u lebdećim česticama: .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 150 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FbiH TA luft. Analiza sumpornog dioksida (spektrofotometrijska metoda s tetraklormjerkuratom i parazanilinom JUS ISO 6767:1998) 2.0 137. 2000 Sl. 42242-01-74T. R. 12128-02-73T. APHA intercos. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.4 293. gl.4 500 1000 1500 2000 živa ng/m 3 24 sata 3.3 3. Analiza lebdećih čestica (gravimetrijski VDI 2463) 5.mangan (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. Methods of air sampling and analysis. 121312-02-73T.0 mangan ng/m 3 24 sata 210. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. Methods of air sampling and analysis. comm.) 6. VDI 2119) 7. APHA intercos. R. cink (metoda atomske apsorpcijske spektrometrije) 8. Analiza dušičnog oksida (spektrofotometrijska metoda po Gris-Salcmanu JUS ISO 6768:1990) 3. comm 1977. APHA intercos.kadmij (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. kadmij. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.) . Savez društva za čistoću vazduha Jugoslavije) 4.živa (atomska apsorpcijska spektrofotometrija.) . 1977. NN 101/96 i 2/97 Sl. 1977. gl. Methods of air sampling and analysis. Taložne tvari iz zraka (gravimatrijski BS 1747. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. 12110-02-73T. comm.4 18.) . gl. Ugljični monoksid (višekratno kratkotrajno uzorkovanje plinovitim analizatorom firme Dräger) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 173 . NN 101/96 i 2/97 Sl. Teški metali u taložnim tvarima: olovo.olovo (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. 1977.6 1000 1000 10 40 1000 2000 kadmij ng/m3 24 sata 13. NN 101/96 i 2/97 olovo ng/m3 24 sata 283. gl. Analiza čađi (reflektometrijski. comm. APHA intercos. R.

Sistemski pristup navedenim odnosima kroz analizu pojedinih kriterijuma u većini slučajeva daje zadovoljavajuće rezultate samo kod njihove objektivne kvantifikacije i doslednog poštovanja hijerarhije metodoloških koraka. Po pravilu negativne posljedice se javljaju kao rezultat iskopa/deponovanja. Globalna analiza uticaja autoputa na životnu sredinu pokazuje da se svi efekti ispoljavaju u okviru tri osnovna vida uticaja. Promјene se kreću od sasvim neznatnih pa do tako drastičnih da pojedini elementi potpuno gube svoja osnovna obeležja. sa svojim sadašnjim osobinama. U okvirima iznetih stavova sa sigurnošću se može tvrditi da planiranje pa posledično i izgradnja kapacitetnih putnih pravaca. transporta i ugrađivanja velikih količina građevinskog materijala kao i trajnog ili privremenog zauzimanja prostora i svih aktivnosti koje su u vezi sa tim. Svi procesi unutar složenog odnosa autoput . Osnove za procjenu uticaja na okolinu Svi vidovi saobraćajnih sistema.životna sredina. buduća. na osnovu kojih definišemo većinu mogućih uticaja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 174 . Prvi vid pretstavljaju uticaji koji se javljaju kao posljedica građenja objekta i koji su po prirodi većinom privremenog karaktera. OPIS MOGUĆIH ZNAČAJNIH UTICAJA PROJEKTA NA OKOLINU 5.1. razmatrani su osnovni kriterijumi koji su kroz postupke kvantifikacije dovedeni do pokazatelja sa osnovnom namjerom da se budući odnosi detaljno kvantifikuju i definiše njihova prava priroda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Posljedica su prisustva ljudi i mašina kao i tehnologije i organizacije izvođenja radova. što ne znači da u budućnosti sa razvojem određenih saznanja i izoštravanjem ekološke svesti ovakve matrice neće pretrpeti promјene. Ovi uticaji u većini slučajeva imaju karakter prostornog i vremenskog povećanja što nas u svakom slučaju upućuje na činjenicu da je potrebno blagovremeno obratiti pažnju na njihovu prirodu. Uticaji na životnu sredinu koji se javljaju kao posljedica egzistencije autoputa u prostoru i njegove eksploatacije kroz vrijeme imaju uglavnom trajni karakter i kao takvi sigurno da predstavljaju uticaje posebno interesantne sa stanovišta odnosa autoput . U okviru ovog istraživanja. Analiza i vrednovanje postojećeg stanja životne sredine kao i procjena mogućih uticaja koji su posedica izgradnje planiranog autoputa pokazuju da se do nedvosmislenih kvantifikovanih podataka može doći samo na osnovu sveobuhvatne analize. i lokalne prostorne odnose. U tom smislu se i planiranje. predstavljaju izvore značajnih zagađenja životne sredine. Na osnovu propisanih graničnih vrijednosti pojedinih uticaja i njihovih vrijednosti za planirana. stanja predložene su i adekvatne mjere zaštite životne sredine.životna sredina odvijaju se na osnovu međusobne zavisnosti mnogobrojnih odnosa pri čemu se kao rezultat tih odnosa dešavaju i mnogobrojne promјene. što je po svom karakteru sigurno autoput Svilaj . građenje i eksploatacija autoputeva javlja kao vrlo značajan problem u očuvanju i zaštiti životne sredine. projektovanje.Doboj uvek dovodi do suočavanja sa nizom konflikata na relaciji autoput-životna sredina. uvažavajući sve specifičnosti kojima se karakteriše trasa planiranog autoputa. Svaki od kriterijuma u određenim uslovima može imati dominantno značenje ali je ipak dosadašnja praksa istakla osnovne matrice odnosa.

tako i njihove apsolutne granice. emitovanje zagađivača zraka. Primarni uticaj projekta odnosi se na saobraćajnu buku. Na osnovu svih unapred definisanih činjenica i konkretnih lokacijskih uslova za ovo istraživanje definisani su osnovni uticaji (kriterijumi). Dio problematike odnosa autoputa i životne sredini leži u činjenici da se za pojedine uticaje. to je i mogućnost kvantifikacije i tačnost egzaktnih pokazatelja ograničena ovom činjenicama. isticanje vode sa puta bez prethodnog tretmana i njen ulazak u vodotoke i podzemlje. promjene u korištenju zemljišta. Matrica analiziranih kriterijuma predstavlja rezultat dosadašnjih saznanja iz domena problematike odnosa autoputa i životne sredine. ne mogu odrediti egzaktni pokazatelji i da se dio ili pak kompletan uticaj odvija u sveri subjektivnog odnosa. gubitak funkcije staništa. odnosno planske dokumentacije. narušavanje pejzaža i sl. Kako je svaka faza projektne. Ono što je na prvi pogled jasno jeste činjenica da svi kriterijumi nemaju istu težinu a naročito da nemaju istu težinu uvažavajući konkretne prostorne odnose u okviru analiziranog područja. Definisanje pojedinih uticaja (kriterijuma) i njihovih pokazatelja u smislu detaljnosti . Zagađenja tla. poremećaj biodiverziteta. trajni gubitak zemljišta te negativan uticaj na vlasništvo uključujući i stambene objekte. Problematika zagađenja voda je kriterijum koji ima značajnu težinu prvenstveno u sklopu mogućih uticaja na zagađenje Bosne i njenih pritoka. prisutno plavljenje u polojima. moraju posmatrati uvijek u realnim prostornim odnosima. za koje znamo da postoje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 175 . Problematika aerozagađenja predstavlja činjenicu koja se mora kvantifikovati s obzirom na moguće uticaje duž planirane dionice autoputa prvenstveno u odnosu na floru a zatim ograničeno i na ljudsku populaciju i objekte. izvođenje drenaže zemljišta. Da bi značaj svakog od uticaja mogao biti na odgovarajući način kvantifikovan neophodno je za konkretne uslove svakom uticaju pridružiti niz pokazatelja koji po prirodi stvari treba da predstavljaju egzaktne veličine koje se zatim jednostavno koriste u procesu definisanja potrebnih mjera zaštite.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Sva dosadašnja iskustva u domenu ove problematike pokazuju da se danas sa dovoljno pouzdanosti može govoriti o poznatoj matrici uticaja pri čemu se uvijek ima u vidu da takva matrica predstavlja i prostorno i vremenski promјenljivu kategoriju i da se. Specifičnosti prostornih odnosa u zoni analiziranih koridora uslovljavaju značaj uticaja u domenu flore i faune budući da je u okviru analize postojećeg stanja utvrđeno postojanje određenih potencijala i u ovom domenu. Problematika buke na analiziranom prostoru prisutna je prije svega kao parametar sadašnjih i budućih odnosa duž planiranog autoputa u odnosu na stanovništvo koje naseljava analizirano područje. vezana za karakteristike informativne osnove koja za sobom povlači i sve bitne činjenice u vezi sa obimom i tačnošću dostupnih informacija. zauzimanje površina i problemi pristupačnosti su kriterijumi koji u datim okolnostima imaju značaj budući da analizirani koridori presecaju područje u dolini Bosne sa izraženim reproduktivnim karakteristikama zemljišta. bitno je vezano za fazu projekta za koju se analize rade. kako relativni značaj pojedinih uticaja. Ove činjenice prvenstveno znače da se svaki uticaj mora kvantifikovati uz pomoć verifikovanih postupaka i da mu se u zavisnosti od konkretnih lokalnih odnosa mora odrediti pravi značaj.

Dio ovih problema mora se rešavati u periodu do izgradnje puta prije svega na nivou kontakta sa ovim zajednicama i razjašnjenju osnovnih problema koji će po njih nastati u toku i nakon izgradnje planiranog autoputa.2. u zoni naseljenih mjesta.2. karakteristike saobraćajnih tokova. specificiraju se i zahtjevi u pogledu potrebnih mjera zaštite. uticaji vezani za problematiku resursa i energije. Mogući negativni uticaji u socijalnoj sferi: Izgubljena kuća i sva zemlja Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala nije u uslovima za korišćenje) Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 176 . na osnovu kvantifikovanih pokazatelja.životna sredina. Lokalni karakter imaju mikroklimatski uticaji. nekontrolisani razvoj duž planiranog puta čime bi se značajno poremetili postojeći odnosi. Pojava eksproprijacije poljoprivrednog zemljišta. Socijalni uticaji . sa prostornog aspekta. na negativnog efekta se može primjenom adekvatnih mjera. tamo gdje prostor nije već zauzet. data je u poglavlju 5.6 „Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište”. sa stanovišta uticaja u socijalnoj sferi na kao daje negativan efekat koji se ogleda u narušavanju dosadašnjeg načina življenja i obezbjeđenja egzistencijalnih uslova življenja. ili cepanje postojećih parcela na manje. Sve navedene činjenice pokazuju da se razjašnjenje odnosa u domenu problematike životne sredine može očekivati jedino u koliko se svaki od navedenih kriterijuma analizira u konkretnim prostornim odnosima i postupcima kvantifikacije dovede do reprezentativnog pokazatelja. uglavnom stambenih. Uticaji u toku izgradnje S obzirom na činjenicu da je za izgradnju predmetne saobraćajnice potrebna eksproprijacija i rušenje postojećih objekta. Takođe se mogu pojaviti uticaji koji proističu zbog izlaganja socijalnim kontaktima znatnog višeg nivoa (praktično međunarodnog značaja) iz čega mogu proisteći i značajni problemi kod zajednica koje su do sada živele u tradicionalnom okruženju. Kao poseban uticaj karakterističan za predmetni autoput je zauzimanje poljoprivrednih površina i njihovo trajno oduzimanje sadašnjim vlascima. namjenu površina u okviru koridora kao i osnovne zakonitosti mjerodavnih odnosa u okviru većine kriterijuma kojima se definiše odnos autoput . Efekti koji se mogu pojaviti kao posljedica izgradnje. Manji značaj se ogleda prvenstveno kroz dva osnovna fenomena koja se mogu definisati kao: lokalna prostorna rasprostranjenost uticaja ili nizak intenzitet duž analiziranih koridora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Postojeći odnosi u okviru analiziranog prostora uslovljavaju manji značaj ostalih kriterijuma.uticaj na stanovništo i naseljenost 5. kao i prekidanje direktnih veza između parcela. sigurno će se pojaviti i određeni problemi vezani za ovu problematiku. a koji mogu imati određenog uticaja u socijalnoj sferi vezani su i za mogući indukovani. Ovaj fenomen je moguće očekivati u zoni svih naselja. a fenomen nekontrolisane izgradnje bi posta još više izražen.1. naročito ako se uzme u obzir i izgradnja autoputa koja će takođe zauzeti određene obradive površine. Ovakav problem je sa stanovišta socijalnih uticaja od izuzetnog značaja a detaljnija analiza ovog fenomena. Izgradnjom novog autoputa u ovoj zoni dogodiće se i značajne promјene u ekonomskoj sferi. 5. Uticaji u sociološkoj sveri imaju određenog značaja prije svega sa stanovišta sadašnjeg stanja duž doline Bosne. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove.

Za predmetnu trasu ovi podaci su definisani u sklopu projektne dokumentacije. naročito obradive površine. kao i Projekat organizacije. asfaltne i betonske baze. zakupac ili bespravni korisnik Kao značajnan uticaj javlja se presecanje tradicionalnih lokalnih puteva gradilišnim putevima. Takođe. limitirane u smislu raspoloživih količina.vozne trake . vlasnik je bez zemlje Izgubljena kuća. Zauzimanje površina Problematika zauzimanja površina neophodnih za izgradnju autoputa kao i svih pratećih sadržaja koji su značajni za ostvarivanje kompletnog programa izgradnje predstavlja jedan od bitnih parametara mjerodavan za definisanje odnosa puta i životne sredine. U zoni radova postojećih saobraćajnica dolaziće u toku radova do privremenih prekida saobraćaja što će se odraziti na ukupnu mobilost stanovištva ovih prostora. gradilišne opreme i mehanizacije. Navedena činjenica kao i činjenica da su. usvoji nivo konfora pratećih sadržaja. 5. ali ne i kuću Izgubio posao koji je obavwao kod kuće ili posao Izgubio je poslovnu lokaciju.2. koji će definisati norme i aktivnosti u toku izvođenja radova. posebna studijska razmatranja treba sprovesti za svaki od elemenata gradilišne infrastrukture. nije izgubljena kuća) Izgubio prihod od posla koji je obavljao kod kuće (privremeno). vlasnik je zakupac Izgubljena kuća.1. zemlja je ostala Izgubljena kuća. bespravna gradnja Izgubljena zemlja ali ne i kuća Izgubljeno nešto zemlje (zemlja koja je ostala ne može da se koristi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgubljena kuća. U cilju smanjenja ovih uticaja potrebno je u narednoj fazi uraditi Projekat ekološkog uređenja gradilišta. definišu položaji i koncepcije svih čvorišta i poznaju topografske karakteristike područja kroz koje trasa prolazi. Zauzimanje površina za potrebe izgradnje autoputa može se podeliti u dve osnovne kategorije. U procesu definisanja mogućih uticaja potrebe za zauzimanjem površina se moraju sagledati i sa ekološkog stanovišta i preduzeti odgovarajuće mjere u smislu mogućih svođenja uticaja na najmanju moguću mjeru. Metodološke osnove određivanja obima zauzimanja površina Definisanje potrebe za zauzimanjem površina kod izgradnje atoputa predstavlja jednostavnu proceduru u koliko se predhodno definišu sve elementi poprečnog profila. Na osnovu svega što je definisano određeni su i osnovni metodološki koraci za kvantifikaciju ovog pokazatelja. dovela je do potrebe za razmatranjem ovog pokazatelja.1. Izučavanje ove problematike postalo je aktuelno onog trenutka kada se napokon shvatilo da površine koje putevi pokrivaju predstavljaju zauvijek izgubnjeni resurs i da se skoro nikada više ne mogu privesti nekoj drugoj namjeni. Radi se o površinama koje se bespovratno angažuju za potrebe puta i površinama koje se najčešće angažuju privremeno u toku same izradnje. smeštaj radnika i ostale prateće infrastrukture. deponije i drugo a prema važećim zakonima Bosne i Hercegovine u okviru kojih će se sagledati potrebne mjere zaštite od uticaja ovih objekata. pozajmišta. kao i angažovanje zemljišta privremenih deponija. pozajmišta. U površine koje se nepovratno angažuju spadaju: Površine koje obuhvata planum puta: .zaustavne trake Studija uticaja na okolinu – Lot 1 177 .

8 40.kosine useka i nasipa .razdelni pojas .trake za ubrzanje i usporenje . širina pojasa reducirana je na cca 30 metara.2-01.razni prateći putevi i staze Ostale površine .6 289.52% 10.9 83.površine koje obuhvataju razne zaštitne i potporne konstrukcije Površine pratećih sadržaja: .57 Površina opštine 21.97 803. Ukupno angažovano zemljište u pojasu autoputa širine 110 m Redni broj 1 2 3 4 5 6 Opština Odžak Vukosavlje Modriča Doboj Doboj -jug Usora ukupno Pojas eksproprijacije [ha] 172.44% 24. Otežavajuća okolnost je svakako činjenica da se nikakvim mjerama zaštite ovaj uticaj ne može eliminisati.parkinzi i odmorišta . dok su područja tunela se isključena iz ovog sagledavanja površina.01% 1.baze za održavanje puta . Stvarna širina pojasa autoputa će biti utvrđena nakon izrade idejnog projekta i sagledavanja situacionih odnosa.10% 100.putno zemljište u okviru pojasa eksproprijacije Podaci koji su prezentirani u predhodnoj tabeli pokazuju da je zauzimanje površina za izgradnju planiranog autoputa uticaj koji u sklopu svih okolnosti ima značajnu težinu prije svega ako se uzme u obzit površina najkvalitetnijeg ravničarskog zemljišta u doini Bosne.96% 36.ukrštaji sa svim svojim elementima .97% 5.4 15. Tabela 5.površine sistema za odvodnjavanje (kanali) .benzinske stanice .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . Angažovano zemljište Namjena prostora obuhvata pojas autoputa širine oko 100 m. Na dijelovima trase gdje su planirani vijadukti i mostovi.bankine Površine elemenata trupa puta: .povšine projektovane za obezbeđivanje preglednosti .00% Studija uticaja na okolinu – Lot 1 178 .9 200.

Jednu grupu čine korisnici puta a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosi koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje.00 Odžak V ukosavlje Modriča Opština Doboj Doboj -jug Usora Slika 5. Na suprot tome. 5. poboljšava saobraćajna povezanost na širem prostoru (sa svim pozitivnim karakteristikama koje iz toga proističu) i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj na širem prostoru. Uticaji u toku eksploatacije Uticaj planiranog puta na socijalno okruženje može se posmatrati samo ako se jasno determinišu određene socijalne grupe. za one objekte koji će morati biti izmešteni iz tog područja ili koji će trpeti velike gubitke biće potrebno procjeniti troškove izmeštanja ili ponovnog otvaranja. prije svega zbog nove namjene zemljišta. Procjena privremenog finansijskog gubitka ili troškova privremenog izmeštanja biće potrebna za one objekte koji će moći biti izmešteni u neposednoj blizini. Zauzimanje zemlje i raseljavanje imaju uticaj i na stanovnike i objekte koje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 179 .2. pojaviće se kao posljedica povećanja zahtjeva za uslugama duž novoprojektovanog puta. Dio stanovništva koje se nalazi u neposrednoj blizini postojećih saobraćajnica izgradnjom predmetne saobraćajnice dobija nepovpovoljnije uslove stanovanja budući da će doći do povećanja određenih uticaja u odnosu na postojeće stanje. Prva socijalna grupa koju sačinjavaju korisnici puta ostvaruje niz povoljnosti budući da se izgradnjom planiranog puta značajno poboljšava sigurnost saobraćaja.2-01: Ukupno angžovana površina u pojasu autoputa Na osnovu sagledanih podataka može se doneti zaključak da će se ukupno zauzimanje površina iznositi oko 800 ha.00 100.00 0. Za poljoprivrednike ekonomski gubici mogu da obuhvate vrijednost letine na poljima i gubitak zarade do koga dolazi zbog nepoznavanja novih uslova privređivanja. neminovna je promјena vrijednosti okolnog zemljišta.2. Takođe. Izgradnjom predmetne saobraćajnice treba očekivati povećanje mobilnosti stanovništva čime se otvaraju mogućnosti za razvoj određenih delatnosti kojima se poboljšava socijalna struktura.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija površina [ha] 300. Povoljan efekat u ovim zonoma. u smislu poboljšanja uslova privređivanja. kao korisnici prostora i objekata na njemu u odnosu na koje se ovaj fenomen može istraživati.00 200. U smislu prethodno navedenog u konkretnim uslovima koji važe za planirani autoput jasno se mogu izdvojiti dve osnovne interesne populacije. smanjuje potrošnja goriva (čime se pozitivno utiče i na čitav niz globalnih problema koji su sa njom povezani). Ovaj podatak pretstavlja vrlo značajnu činjenicu prije svega što se u najvećem dijelu radi o reproduktivnom zemljištu u dolini rijeke Bosne. skraćuje vrijeme putovanja.

Radi se dakle o mikroklimatskim karakteristikama koje su posljedica egzistencije objekta u prostoru i nastaju prvenstveno zbog veštačkih tvorevina koje svojim volumenom izazivaju posljedice koje unose promјene u relativno ustaljene mikroklimatske režime. Usled izgradnje predmetnog puta doći će do promјena ostatka putne mreže. Na osnovu poznatih karakteristika određenih mikroklimatskih pojava koje mogu biti izazvane elementima planiranog autoputa moguće je i u konkretnim prostornim uslovima izvršiti njihovu konkretizaciju. vlažnost. deponije materijala.) 5. Ista priroda promјene karakteristična je za evaporaciju i svetlosno zračenje dok vlažnost vazduha ima obrnutu zakonitost. Prostor iznad same kolovozne površine u mikroklimatskom smislu karakterisaće povećane temperature na samoj površini koje već na rastojanjima od nekoliko metara od ivice autoputa dobijaju ustaljene vrijednosti. Mikroklima 5. 5. moguće je doneti zaključke da se određeni uticaji mogu očekivati samo u zoni Studija uticaja na okolinu – Lot 1 180 . Sve ove mikroklimatske promјene prostorno su ograničene na mali pojas sa jedne i druge strane autoputa ( red veličine do 10 metara) i u principu nemaju prostorno raširene negativne efekte. evaporacija. Uvažavajući konkretne morfološke karakteristike duž projektovane trase.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ostaju na starim mjestima. asfaltne i betonske baze. zračenje). osim eventulanog i neizbežnog povišenja temperature na mikrolokacijama trenutno prekrivenim zelenilom a koje će se u toku gradnje ogoleti ili če biti pod bilo kakvim antropogenim uticajem (skladišta. Ovi ljudi mogu da se suoče sa problemima napuštanja prostora a i sa smanjenom cenom poseda. prostorne karakteristike trase kao i lokalne klimatske prilike od kojih su od posebnog značaja strujanja vazdušnih masa. ali će ti novi putevi na sebe prihvatiti određen saobraćaj čime će se uticaji saobraćaja na prostore gdje on do sada nije bio od značaja povećati. Zato je potrebno nakon konačnog definisanja mreže pristupnih puteva izvršiti procjenu uticaja tih puteva na životnu sredinu.3. tuneli i drugi prateći objekti).3. Drugi dio mogućih mikroklimatskih promјena svojstven je mogućim uticajima koje u lokalni prostor svojim uticajem unose veštačke konstrukcije (nasipi. kao i povećanje broja puteva formiranjem novih pristupnih puteva.1 Uticaji u fazi izgradnje Uticaji u toku izgradnje na mikroklimatske karakteristike prostora nisu od većeg značaja. Ovi novi objekti mogu imati dvostruke efekte na lokalno stanovništvo i to: omugućiće se bolja komunikacije na lokalnom nivou čime će posljedice presecanja prostora novim autoputem biti smanjene. iznad kolovoza je najmanja. Upoređenje svih efekata dovodi do saznanja da su koristi po socijalno okruženje u slučaju izgranje planiranog puta višestruko veće nego što su to štete koje se takođe javljaju kao posljedica izgradnje i eksploatacije. useci. Osnovni mikroklimatski pokazatelji koji se mogu registrovati iznad autoputa i sa njegove jedne i druge strane (temperatura.3. u smislu što će opterećenje alternativnih pravaca povećati.2 Uticaji u fazi eksploatacije Promјene mikroklimatskih karakteristika u području koje obuhvata trasa planiranog autoputa nastale kao posljedica njegove izgradnje mogu se posmatrati samo u domenu striktno lokalnih obeležja. a bez uticaja izraženih veštačih objekata. i sl. pokazuju ustaljene zakonitosti koje važe i u konkretnim prostornim odnosima.

osjetljivim područjima se smatraju i obale vodotokova uz koje je trasiran i koje presijeca autoput. kao i da se poštuju nadvišenja između kota velike vode i donje konstrukcije mosta. te ih prezentirati u razmjeri 1:5. te izvori u i izvan sistema javnog vodosnabdijevanja. S obzirom na usvojene elemente poprečnog profila kao i širinu putnog zemljiša svi navedeni uticaji će prvenstveno biti skoncentrisani u okviru ovih površina tako da posebne negativne uticaje mikroklimatskih promјena na vegetaciju ne treba očekivati. te na određenim potezima prolazi vodonosnim područjima koja se koriste. hidrografske karakteristike i dr. Imajući u vidu sve prethodno izneseno. regulacija vodotoka. ili se u budućnosti potencijalno mogu koristiti za potrebe vodosnabdijevanja. Trasa tangira vodozaštitne zona izvorišta vode za piće Kraševo koje su utvrđene Odlukom o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj. odgovarajućim projektnim rješenjima: vanjske i unutrašnje odvodnje. u narednim fazama projektnog rješenja potrebno je izvršiti detaljna hidrogeološka istraživanja. Opasnost predstavljaju zagađenja u slučaju akcidentnih situacija. Za grafičku prezentaciju osjetljivih područja korištena je hidrogeološka karta razmjere 1: 25. te projektiranjem vertikalnih barijera (odbojnih ograda) duž autoputa na lokalitetima označenim kao ranjivim i osjetljivim sa aspekta vodnih resursa. kojim prolazi trasa autoputa omogućavaju ocjenu potencijalnog negativnog uticaja na vodne pojave sa većom pouzdanošću. pogotovo onih u kojima sudjeluju teška vozila koja prevoze opasne terete (saobraćajne nesreće. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove koji su opisani u okviru postojećeg stanja (hidrogeološke karakteristike. kvarovi). hidrološke karakteristike.4. Jedino detaljna hidrogeološka istraživanja terena. Imajući u vidu značaj ovih osjetljivih područja i potencijalne negativne uticaje na iste. Određeni uticaji na vode mogu se izbjeći u fazi projektovanja. zbog vremenske i prostorne nepredvidivosti. Odgovarajućom organizacijom gradilišta i primjenom mjera prevencije u toku gradnje.) može se zaključiti da se radi o značajnim vodnim resursima i da je od posebnog interesa sagledavanje svih potencijalnih uticaja i određivanje adekvatnih mjera za njihovu prevenciju/minimizaciju. te u fazi korištenja održavanjem izvedenih objekata za unutrašnju odvodnju i prečišćavanje otpadnih voda sa saobraćajnica mogu se izbjeći negativni uticaji na kvalitet podzemnih i površinskih voda. Uticaj na vode Autoput izaziva promjene u okolišu uzduž trase u većoj ili manjoj mjeri ovisno o načinu izgradnje i eksploatacije. Kako se sa jedne i druge strane planiranih dionica autoputa uglavnom nalaze zelene površine postojanje negativnih uticaja bi trebalo razmatrati prvenstveno sa stanovišta uticaja na vegetaciju. S obzirom na predhodno iznesene činjenice mogu se očekivati lokalni uticaji koji neće imati posebno izraženo negativno delovanje. u smislu gradnje i eksploatacije. uticaj autoputa na vode posmatrat će se kroz dva aspekta: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 181 .000 urađena za nivo Tehničke studije i Idejnog rješenja za LOT 1. 5. hortikulturnog uređenja zaštitnog pojasa. Također. Analizom hidrogeoloških karakteristika analiziranog koridora utvrđeno je 11 osjetljivih područja duž trase LOT-a 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija visokih nasipa i useka kao i u zoni tunelskih portala što je posebno karakteristično za poslednju dionicu u zoni Doboja. prijelaza preko vodotoka mostovskim konstrukcijama uz uslove da otvori obezbjeđuju proticaje utvrđenih velikih voda.000. Trasa planiranog autoputa smještena je unutar predložene III zone sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku.

a ujedno skidanjem pokrovnog sloja i stvaranjem novih slivnih površina zamućena ili na drugi način onečišćena voda brzo se drenira u podzemlje. nalazi se i izvorište Kraševo (Općina Tešanj).5. gdje su moguća manja zagađenja od procesa pripreme hrane. dat je u poglavlju 4. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Doboj-jug.1. za koje se ne očekuje značajniji uticaj u fazi građenja i eksploatacije. koje mogu prouzročiti negativne posljedice na režim tečenja i kvalitet voda. 5. dosta su udaljena od trase autoputa. te smještaj baza za mehanizaciju ili asfaltnih baza u blizini površinskih i podzemnih voda. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. • Korištenje neprikladnih materijala za građenje.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija • • Uticaji na vode tokom građenja. Kod projektiranja i izgradnje autoputa potrebno je pridržavati se ograničenja propisanih za III zaštitnu zonu za izvorišta u izdanima intergranularne poroznosti i planirati objekte koji će udovoljiti zahtjevima propisanim važećim „Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da se koriste za pićeOktobar 2002. čitavom dužinom položena sa lijeve strane obalnog područja rijeke Usore. kao i sanitarnih čvorova. dok se predmetno izvorište nalazi sa desne strane istog vodotoka. uništavanje i skidanje prirodnog pokrovnog sloja. ali i poremećaja hidrauličkog režima tečenja u slučaju primjene masovnih građevinskih iskopa. na desnoj obali rijeke Usore. Izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno vodosnabdijevanje Modriče. Uticaji u fazi izgradnje Pri izvođenju građevinskih radova na trasi postoji određeni broj aktivnosti. Ovo se obrazlaže činjenicom da je trasa autoputa u zoni izvorišta Kraševo. U tom pogledu najveću opasnost predstavljaju: • Građevinski radovi (miniranje. te zagađenja različitim štetnim materijama koje se koriste u tehnologiji građenja i za pokretanje građevinskih mašina. • Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda na mjestima baza za smještaj radnika.1. Doboja i Doboj-juga. kao posljedica gradnje planiranog autoputa. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. S obzirom na prostorni položaj trase planiranog autoputa mogući su vrlo značajni uticaji na površinske i podzemne vode. te opštine Usora. Vukosavlja. te se ne očekuju negativni uticaji na iste. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 182 . u koju je smješeno predmetno izvorište. Na taj način mogući su poremećaji prirodnih pravaca prihranjivanja. posebno u vidu zamućenja ovih izvora. godine“. Imajući u vidu hidrogeološku sliku i odnose duž razmatrane dionice LOT-a 1. duboki iskopi. • Građevinske mašine – potencijalna opasnost od prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata. Dodamo li ovome da se koeficijent filtracije vodonosnih sedimenata predmetnog izvorišta kreće u dijapazonu k = 10-3 – 10-5 m/s. U prostoru obuhvata trase autoputa. značajno je udaljeno od trase autoputa. i drugo). Detaljan opis hidrogeološke sredine. može se zaključiti da je posredan uticaj rijeke na izvorište marginalan. Uticaji na vode tokom korištenja. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. kao i pružanje trase autoputa u odnosu na izvorišta koja se nalaze u sistemu za vodosnabdijevanje Osječana. • Nekontrolisano deponovanje iskopanog materijala. Izvorište koja se nalaze u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. čak i u uslovima akcidentnih situacija. što čak označava red veličine srednje propusnih vodonosnika.

U trenutnoj situaciji ovakva prakse je sasvim opravdana. budući da bi eventualne posljedice mogle biti trajne. gdje u fazi gradnje može doći do značajnih negativnih uticaja na podzemne vode. kao i procurivanje ulja i masti iz građevinskih mašina. Međutim. Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. Prilikom ocjene uticaja rukovodilo se njihovim značajem sa aspekta vodosnabdijevanja trenutno. Pogotovo se to odnosi na lokacije čvorišta koja se nalaze u blizini vodotoka. mora uzeti sa velikom zadrškom. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama data su u tabeli u nastavku. ali i uticaj podzemnih voda na sam autoput. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 183 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Analizirajući hidrogeološku sredinu. odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. prezentirani su i očekivani uticaji na površinske vode u fazi građenja. a prikupljeni podaci o ovim izvorima dati su u upitnicima u Prilogu 12. ali i njihovo zatrpavanje. kao i u budućnosti. odnosno težnjom da se bude na strani sigurnosti. Također. te zagađenje različitim štetnim materijama. Pridržavanjem predloženih mjera prevencije tokom gradnje minimizirat će se uticaj na ova osjetljiva područja. U cilju prevencije i minimiziranja štetnih uticaja na ove izvore tokom građenja potrebno je poduzimati sve predložene mjere kako bi se u što većoj mjeri onemogućila pojava erozije u zoni iskopa. te pojave bi bile smanjene odnosno s vremenom potpuno nestale. Ovdje se također pojavljuje problem nepostojanja istražnih podataka o njihovim dubinama i izdašnosti. i dalje ostaje potreba njihovog detaljnog istraživanja u višim fazama projektnog rješenja (u Glavnom projektu) imajući u vidu identificirane potencijalne negativne uticaje. što predstavlja uticaj sa najvećom vjerojatnošću pojave.2. a gdje se očekuju radovi velikog obima. Na svim ovim lokacijama duž autoputa. Stoga je potrebno izvršiti kontrolu naših pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. Trasa autoputa presijeca ili se nalazi u neposrednoj blizini 11 osjetljivih područja. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. potrebno je naglasiti da takva pojava nije trajna i nakon prestanka izvođenja radova uz poduzimanje potrebnih mjera na sanaciji iskopa. Pridržavanjem niza predloženih mjera prevencije tokom gradnje minimizirat će se uticaj na ova osjetljiva područja. te hipsometrijski položaj izvora u odnosu na položaj trase autoputa. U slučajevima zamućenja izvorišta.000). te pravilnoj odvodnji. pogotovo imajući u vidu sve izraženiji trend nedostatka kvalitetne pitke vode. nabrojani negativni uticaji tokom gradnje mogu se najizraženije osjećati na sljedećim izvorištima: Izvorište Odžak (Opština Odžak) Izvorište Bare-Osječani (Opština Doboj) Izvorište Ularice (Opština Usora) Izvorišta Makljenovac (Opština Usora) Izvorišta Alibegovci (Opština Usora) Svi pobrojani izvori ucrtani su u karti ograničenja za vodne resurse (Prilog 12.5). mogući su značajni negativni uticaji u fazi izgradnje.3. radovi na izgradnji mogu izazvati posebno zamućenje površinskih vodotoka. što uvjetuje činjenicu da se procjena uticaja gradnje autoputa.

Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Zagađenje površinskih voda usljed: izvođenja građevinskih radova (miniranja. armiranja i sl. Km 19+484.).6 Km 17+584. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Km 13+820 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Km 16+634.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466. Očekivani uticaj na vode Km 17+569 do 18+639 Tarevci Kanal Mogućnost pojave masovnijeg odlaganja nanosa.10 Potok Dužina regulacije Dubokova L= 100 m – korito c regulisano sa reno madracima Vidakovići Dužina regulacije L= 522 m – korito Rijeka regulisano sa reno Bosnica madracima Km 28+389 do 28+914 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 184 . Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda i onečišćenih oborinskih voda na gradilištima.24 Kužnjača Potok Dužina regulacije Dubokova L= 100 m – korito c regulisano sa reno madracima Kužnjača Betonski most Km 20+160. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. Zamućena ili na drugi način onečišćena površinska voda može se drenirati u priobalne podzemne vodonosnike i zagaditi ih. Korištenja neprikladnih materijala za građenje. dubokih iskopa.Odžak Km 0+000 – 4+000 Dionica 2. Svilaj . uništavanja i skidanje prirodnog pokrovnog sloja. a time i zatrpavanje korita smanjenjem njegove protočne moći što može imati negativne posljedice pri prolasku velikih poplavnih voda. slučajnog prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata.62 Tarevci Rijeka Dusa Betonski most Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Promjena režima površinskih voda (kvantiteta) usljed nekontrolisanog deponovanja iskopanog materijala u korito vodotoka.40 Jakeš – Suho polje Rijeka Gnojnica Dionica 3. betoniranja.

1 – 52+816 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 185 .79 Kožuhe Potok Ljuteš Km 37+143.64 Osječani Potok Pljevare Dionica 5.Podnov Dužina regulacije lje L= 1260 m – korito regulisano sa reno Rijeka madracima Glogovica Rijeka Betonski most Glogovica Očekivani uticaj na vode Km 32+589 Dionica 4.54 Majevac Rijeka Lovnica Km 45+032. Podnovlje – Johovac Km 33+466.21 Osječani Potok Pljevare Km 45+730. Johovac – Rudanka Km 46+624.6 – 46+624.1 Km 33+589.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Km 31+199 do 32+438 D.07 Osječani Stara Bosna Km 45+362.98 Kožuhe Mrki potok Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Km 35+386.

35 Km 49+525 Km 51+194.69 Vasiljevići Dužina regulacije Jasenici L= 150 m – korito regulisano sa reno Rijeka madracima Lukavica Markovići Rijeka Lukavica Durmići Pranjkova čki potok Km 50+113.84 Durmići Grapska rijeka Kamenjan Betonski most i Potok Mihajlova c Dionica 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Km 46+853.2 Km 56+150 do 57+200 Suva voda Rijeka Suva voda Km 56+440 do 56+990 Suva voda Rijeka Suva voda Km 58+650 Suva voda Grgića potok Km 59+250 Greda – Brezićka Potok Ograđeno vac Km 61+950 Ularice Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Betonski most Betonski most Očekivani uticaj na vode Km 47+989.34 Betonski most Studija uticaja na okolinu – Lot 1 186 . Rudanka – Karuše Km 52+816 .62+634.

čađa i katran). . Imajući u vidu da su izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno za vodosnabdijevanje gradova Modriče. Iznenadna zagađenja izazvana prometnim nesrećama. Oborinama pokrenuti ovi zagađivači. ne očekuju se značajniji negativni uticaji u ovoj fazi. dosta udaljena od trase autoputa.emisija produkata sagorijevanja pogonskog goriva (olovo i olovni spojevi. Ovaj negativni uticaj se ocjenjuje kao značajan i u skladu s tim predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja. Zagađenja se mogu aktivirati u različitim hidrološkim uslovima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 187 . 5. koje se nalazi na desnoj obali rijeke Usore. Zbog složenosti tečenja i zadržavanja vode u podzemlju zagađenje naftnim derivatima ima karakter dugotrajnog djelovanja. a koja negativno utiču na kvalitet voda i odnose se na: Zagađenje oborinske vode koje padne na saobraćajnicu uslijed: .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Alibegova čka rijeka Km 62+634.ostataka guma i produkata trošenja habajućeg sloja (ostaci asfalta i bitumena). prisutna su stalna zagađivanja saobraćajnice i neposrednog pojasa uz nju.000 vozila moguće je očekivati značajne uticaje na površinske i podzemne vode. Akcidentne situacije dovode da razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala. nadvišenje od 120 cm između nivoa velike vode ranga pojave 1/100 i donje konstrukcije mosta nad kotom). Kao što je to slučaj i tokom gradnje autoputa. . dušični oksidi. tekućine za hlađenje i kočenje). Treba naglasiti da je teret zagađenja voda koje dotiču sa kolovoza u direktnoj vezi sa brojem vozila koji koristi taj kolovoz. Pregled potrebnih mjera prevencije odnosno minimiziranja uticaja dat je u poglavlju 6. te Opštine Usora. Doboja i Doboj-juga. Uticaji u fazi eksploatacije Tokom korištenja i održavanja autoputa. nafta. najčešće su nesreće u kojima dolazi do razlijevanja naftnih derivata koji imaju veliku sposobnost difuzije u teren i podzemlje.2. Na izvorište Kraševo.2. nesagorjeli ugljikovodici.4.3. ne očekuju se negativni uticaji na iste. tako i u fazi korištenja štetnim uticajima će biti najizloženija izvorišta koja se nalaze u sistemima za vodosnabdijevanje Odžaka. mogu doći u površinske i podzemne vode i time ih zagaditi. motorna ulja. Vukosavlja.gubitaka iz sistema za pogon i podmazivanje (benzin. Svakako da je potrebno poštivati i izdate vodoprivredne uslove na mjestima prelaska vodotoka mostom (min.21 Usora Betonski most Očekivani uticaj na vode Imajući u vidu da obrađivaču studije nisu bila dostupna rješenja na nivou Idejnog projekta o svim objektima na trasi autoputa. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Dobojjug. Imajući u vidu predviđeni prosječni godišnji dnevni saobraćaj od 20. Osječana. to se procjena njihovog uticaja u fazi gradnje može dati samo općenito imajući u vidu iskustva iz literature.

Tipičan primjer ove vrste zagađivanja je upotreba soli za održavanje puta u zimskim mjesecima ili pak pesticida za održavanje zelenih pojaseva duž autoputa u toku vegetacijskog perioda. po svojoj vremenskoj karakteristici može biti stalan. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. koje se kod pojave padavina spiraju. amonijak). jedinjenja azota (nitrati. koje su posljedica korištenja specifičnih materijala za zaštitu od korozije.4. nitriti.1. Posljedica odvijanja saobraćaja je permanentno taloženje štetnih materija na kolovoznoj površini i pratećim elementima poprečnog profila. Svi predviđeni negativni uticaji na navedene vodne pojave u fazi korištenja mogu se izbjeći ili umanjiti mjerama predloženim u tački 6. Radi se prije svega o taloženju ispušnih plinova.2. najizraženiji su na sljedećim lokalnim izvorištima: . Radi se prije svega o komponentama goriva kao što su ugljikovodonici. isto kao i tokom gradnje. Posebnu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 188 .Izvorišta Alibegovci (Opština Usora) Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka.3. ove studije. cink. sezonski i slučajan (akcidentno zagađivanje). Posebnu grupu elemenata predstavljaju teški metali kao što su olovo (dodatak gorivu). Osnovne karakteristike izvora zagađenja Proces zagađivanja. ulja i maziva. Ova vrsta zagađivanja specifična je po tome što se u vrlo kratkom vremenskom periodu javljaju velike koncentracije štetnih materija. 5. gvožđe i nikl. oblik prisustva i količina zagađujućih materija U vodama koje se slijevaju sa saobraćajnih površina prisutan je niz štetnih materija u koncentracijama koje su često iznad maksimalno dozvoljenih za ispuštanje u vodotoke. sa stanovišta zaštite okoliša. Posljedica toga je da se.Izvorište Bare-Osječani (Opština Doboj) . hloridi i sl. živa. Stalna (sistematska) zagađivanja vezana su prvenstveno za obim. goriva. kadmij. Akcidentne situacije dovode da razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala. habanju karoserije i sl. Najčešće se radi o nafti i njenim derivatima. Značajan dio predstavljaju i čvrste materije različite strukture i karakteristika koje se javljaju u obliku taloživih.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Negativni uticaji tokom korištenja. Slučajna (akcidentna) zagađivanja najčešće su izazvana saobraćajnim nesrećama. Vrste. bakar. mada nije rijedak slučaj da dolazi i do nezgoda vozila koja prevoze vrlo opasne hemijske proizvode.Izvorište vodovoda u Odžaku (Opština Odžak) . Također je moguće registrirati i materije.Izvorišta Makljenovac (Opština Usora) .Izvorište Ularice (Opština Usora) . Osjetljiva područja u vidu vodonosnika također u fazi korištenja mogu biti značajno ugrožena.2. suspendiranih ili pak rastvorenih čestica. mogući su također značajni negativni uticaji tokom korištenja objekta na kvalitet voda. sulfati. strukturu i karakteristike saobraćajnog toka.4. organski i neorganski ugljenik. habanju guma i kolovoza. moraju štititi često vrlo široki pojasevi. Ono što u ovom slučaju predstavlja poseban problem je činjenica da se radi o gotovo trenutnim vrlo visokim koncentracijama koje se ni vremenski ni prostorno ne mogu predvidjeti.2. 5. karakteristike saobraćajnice i klimatske uslove. Sezonska zagađivanja su vezana za određeni godišnji period.2.

4-0. na osnovu čega se može doći i do ukupnih količine polutanata.1. a zatim naglo opadaju. Najveće koncentracije se postižu u prvih 5-10 minuta trajanja kiše. Koncentracije suspendovanih čestica proporcionalne su intenzitetu kiše i najveće koncentracije se dobivaju u toku najvećeg protoka. Odnos prema ovim pojavama posebno se analizira u okviru poglavlja o mogućim akcidentima. koji imaju mogućnost da dospiju u recipijente.07 0. a na osnovu određenog broja inozemnih iskustava.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija grupu veoma kancerogenih materijala predstavljaju poliaromatski ugljikovodonici (benzopiren). mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l Dionica Svilaj – Doboj jug (Karuše) 100-150 50-80 0.1-0. Tabela 5. izvršena je procjena količina zagađujućih materija u vodama koje se spiraju sa kolovoza planiranog autoputa.005 0.008 0. Uticaji na vode u slučaju akcidentnih situacija U slučajevima saobraćajnih nesreća.1-0.004-0.002-0. a koji su produkt nekompletnog sagorijevanja goriva i korištenog motornog ulja. 5.4. U Tabeli 5.8 0.1 0.4. Rasipanje materijala sa kolovoza u toku suhog perioda uslijed zračnih strujanja zbog prolaska vozila ne utiče bitnije na smanjenje koncentracije. Zagađenje površinskih voda oticanjem sa kolovozne površine autoputa može biti značajno zbog čega je neophodno izvršiti detaljnu analizu i utvrditi potrebu za eventualnim mjerama zaštite. daju se očekivane vrijednosti zagađujućih materija u vodama sa kolovoza za dionicu LOT-1. Očekivane vrijednosti zagađujućih materija u vodama sa kolovoza Materija Suspendovane materije Hloridi Sulfati Ukupni fosfor Pogonsko gorivo Mineralna ulja Kadmijum Hrom Bakar Gvožđe Olovo Cink Jed. pogotovo onih u kojima sudjeluju vozila koja prevoze opasne terete.3.03-0.04-0.4. mogu se sistematizirati u vidu sljedećih zaključaka: Najveće koncentracije zagađujućih materija registrirane su u vodama koje otiču sa puteva u oku zimskih mjeseci kada je najintenzivnije posipanje solju. Osnovni stavovi koji su od posebne važnosti za proračun koncentracije zagađujućih materija. Zagađenja izazvana prometnim nesrećama predstavljaju poseban problem i nisu obuhvaćena prethodno iznijetim stavovima. Način utvrđivanja pokazatelja koji bi poslužili za procjenu uticaja autoputa podrazumijeva prvenstveno proračun mjerodavnih koncentracija u vodama sa kolovoza.008 0. struktura saobraćaj i sl.004-0. a zatim i mjerodavnih protoka u sistemu za odvodnju autoputa. može doći do razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala duž Studija uticaja na okolinu – Lot 1 189 .07 0.).Koncentracije većine zagađujućih materija direktno zavise od trajanja perioda suhog vremena prije kiše i od saobraćajnog opterećenja. Gubici vode zbog prskanja prilikom prolaska vozila ne prelaze 10% ukupnih količina.2 Od posebne važnosti je razmatranje ukupnih koncentracija zagađujućih materija u atmosferskim vodama oteklim sa saobraćajne površine.07-0.005-0. Saglasno sa iznesenim stavovima.007 0. Na ovom nivou analize osnovne zakonitosti mogu se uspostaviti samo sa globalnim parametrima (saobraćajno opterećenje.1. korištenjem postupka interpolacije za različita saobraćajna opterećenja.3 0.

Okviri ovog studijskog istraživanja se temelje na pokazateljima koji su definisani kao srednje godišnje vrijednosti (dugotrajna koncentracija) i vrijednosti 95-tog percentila (maksimalna kratkotrajna koncentracija). Sasvim je razumljivo da se ovoliki broj pokazatelja ne može. Osnovne postavke kvantifikacije Dosadašnja iskustva u domenu istraživanja problematike aerozagađenja iskristalisala su neke stavove za koje se može reći da danas pretstavljaju opšte važeći model kvantifikacije mjerodavnih pokazatelja.5. saobraćajni. Najčešće su nesreće u kojima dolazi do razlijevanja nafte i naftnih derivata koji imaju veliku sposobnost difuzije u teren i podzemlje.1. što se saobraćaja tiče. U tom smislu je kvantifikacija emisija aerozagađivača u principu moguća za svaki period uniformnih karakteristika. biljke i objekte duž analiziranih koridora. Ako se uzmu u obzir sve karakteristike mjerodavnih parametara koje utiču na koncetracije zagađivača može se doći do zaključka da se ovakve uniformne karakteristike mogu dobiti samo uz dosta značajna pojednostavljenja. za parametar PGDS (prosječni godišnji dnevni saobraćaj). a nema ni posebnog smisla. Sljedeći ova saznanja uz odgovarajuće numjeričke postupke i funkcionalne zakonitosti stvorena je metodološka osnova za kvantifikaciju mjerodavnih parametara aerozagađenja sa osnovnim ciljem da se dođe do relevantnih podataka za ocjenu mogućih negativnih uticaja na ljude. Ovaj uticaj naročito je izražen na potezima na kojima trasa prolazi vodonosnicima. te eventualno užeg okruženja ukoliko ne postoje odbojne ograde ili betonski blokovi (new jersey) za fizičko sprečavanje prevrtanja vozila. posljedice mogu biti vrlo teške i dugotrajne. kao jedan od kriterijuma koji definiše odnos autoputa i životne sredine moguće je kvantifikovati samo ako se uzmu u obzir svi parametri koji suštinski određuju ovu pojavu (meteorološki. analizirati. Zbog predhodnih činjenica je većina dosadašnjih analiza pokazala da se najbolje osnove za kvantifikaciju dobijaju za srednje godišnje vrijednosti mjerodavnih pokazatelja okarakterisanih kao dugotrajne koncentracije. zonama uticaja lokalnih izvora. 5. građevinski i dr. 5. kako u fazi izgradnje. dosežu do granica koje dozvoljavaju određene nivoe kvantifikacije saglasne nivou podataka koji se mogu prikupiti iz postojeće projektne i studijske dokumentacije. te rubnim granicama vodozaštitnih područja. U tom smislu se danas sve analize vezane za problematiku aerozagađenja temelje na nekoliko pokazatelja za koje se. Uzimajući u obzir navedene činjenice okviri ovog studijskog istraživanja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 190 . Ova konstatacija značajno olakšava bitne planerske postavke koje su u principu vezane. 5.).2. sa prihvatljivom tačnošću. topografski. Vjerojatnost navedenih uticaja je mala.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija saobraćajnice. tako i u fazi eksploatacije. Imajući u vidu teške posljedice u slučaju akcidentnih situacija.5. Mjerodavne komponente aerozagađenja Dosadašnje analize otpadnih gasova koji nastaju kao produkt rada automobilskih motora pokazuju postojanje čak nekoliko stotina štetnih organskih i anorganskih komponenata. Uticaj na vazduh Aerozagađenje nastalo odvijanjem saobraćaja. može doći do numjeričkih podataka.5. ukoliko nastane akcidentna situacija. u domenu problematike aerozagađenja. kao i na lokalitetima prelaska trase preko otvorenih vodotoka. pored pridržavanja mjera prevencije potrebno je imati plan žurne intervencije u slučaju akcidenata. Ova tvrdnja ima osnovu u činjenici da za većinu od njih još uvijek nisu poznati dovoljno prihvatljivi zakoni kojima bi se moglo opisati njihovo nastajanje a svi u istoj mjeri nisu ni štetni s obzirom na životnu sredinu. međutim.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 191 . teškoće pri disanju ili glavobolje. Sve iznesene činjenice pokazuju da je problematika ugljenmonoksida prvenstveno izražena u domenu dejstva na ljude i sa tog stanovišta je i ima smisla razmatrati u sklopu ukupnih negativnih uticaja. Imajući u vidu karakter puta koji je predmet ovog istraživanja kao i karakter prostornih cjelina u njegovoj uticajnoj zoni smatralo se za potrebno da se uticaji pojedinih aerozagađivača detaljnije definišu.1. i što se samo tako može steći pouzdan utisak o još uvijek otvorenim pitanjima iz ovog domena. Smatra se naime vrlo bitnim da se u ove analize pored ugljenmonoksida uključe i oksidi azota.5. azotdioksid (NO2). za analize iz okvira ovog studijskog istraživanja. 5. Posljedica toga su obično smetnje u ravnoteži. Dejstvo ugljenmonoksida na biljke može se smatrati beznačajnim. životinje. U kontekstu navedenih činjenica potrebno je predhodno istaći da danas postoji sasvim mali broj istraživanja koja integralno razmatraju negativna uzajamna dejstva pojedinih aerozagađivača. Porast broja vozila sa dizel-motorima naročito je povećao značaj azotovih oksida što je potencirano i prelaskom na bezolovni benzin. U tom smislu danas se mogu sistematizovati saznanja koja opisuju karakter ovih uticaja prvenstveno s obzirom na ljude. Negativna dejstva ugljenmonoksida koja se ispoljavaju i pri relativno niskim koncentracijama posljedica su prije svega 240 puta većeg afiniteta prema hemoglobinu nego što je ima kiseonik. Istraživanja su takođe pokazala da su oksidi azota. iz jednostavnog razloga što su još uvijek prisutni u velikoj mjeri neusaglašeni stavovi o karakteru negativnih uticaja. s obzirom na dozvoljene vrijednosti.5. Uticaji mjerodavnih aerozagađivača Svaka analiza vezana za negativno dejstvo aerozagađivača u principu mora obuhvatiti širok obim dosadašnjih saznanja vezanih za ovu problematiku. olovo (Pb) i čestice čađi (CC). usvoje: ugljenmonoksid (CO). Opšti zaključak u vezi sa ovom pojavom je već prihvaćena činjenica da se koncentracija CO u hemoglobinu od 2% može smatrati beznačajnom dok koncentracije veće od 2. da se kao jedini predstavnik aerozagađivača uzima ugljenmonoksid (CO) danas je prevaziđena. olovo i čestice čađi. 5. Postojeća iskustva pokazuju da u principu dolazi do sabiranja ovih uticaja ali da su jednako mogući i pojačani uticaji (sinergizam) kao i da je prisutna neutralizacija pojedinih uticaja. slabljenje koncentracije.3. azotmonoksid (NO). biljke i materijale. očne smetnje.3. oksidi sumpora. sumpordioksid (SO2). ugljovodonici (CxHy). Ugljenmonoksid Osnovna manifestacija uticaja ugljenmonoksida na ljude prvenstveno se odražava kroz njegovo vezivanje sa hemoglobinom čime se istiskuje kiseonik i otežava njegov transport kroz organizam. često bliže granici ili iznad nje nego što je to slučaj sa ugljenmonoksidom. Sve iznesene činjenice uslovile su da se kao mjerodavne komponente aerozagađenja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Praksa koja se dugo zadržala u analizama aerozagađenja.5% pretstavljaju kritičnu vrijednost. Ova činjenica se može smatrati relevantnom i sa stanovišta dejstva na građevinske materijale. ugljovodonici.

3. Dejstvo ugljovodonika na biljke je dosta kompleksno i ogleda se u velikom broju smetnji. Onu što daje obeležje njihovom negativnom uticaju svakako je činjenica da se policikličnim aromatičnim ugljovodonicima pripisuje kancerogeno dejstvo. Sumpordioksid u zajednici sa vlagom reaguje kao sumporasta kiselina i tako razarajuće deluje na organske materije.3. Ugljovodonici Proces sagorevanja u automobilskom motoru rezultira pojavu mnogobrojnih ugljovodonika. Dejstvo azotnih oksida na biljke ispoljava se prvenstveno kroz uticaje azotdioksida. 5. Uticaj sumpordioksida na biljni svijet je značajno izražen i ogleda se prvenstveno u razgrađivanju hlorofila i odumiranju pojedinih tkiva.05 mg/m3. Oksidi azota Dejstvo azotmonoksida na čovjeka slično je dejstvu ugljenmonoksida. Iz navedenih konstatacija izvode se i granične vrijednosti koje se zakonski propisuju. dolazi naime do istiskivanja kiseonika iz krvi čime je ugroženo snabdevanje tkiva.5.3.03 mg/m3.5.5. Od svih aerozagađivača sumpordioksid ima najizraženije dejstvo na građevinske objekte. Velika koncentracija azotmonoksida u krvi izaziva smrt.3. Visoke koncentracije prouzrokuju nekrozu cvetova i listova a niže opadanje lišća i teškoće pri cvetanju. nekrozu i prevremeno opadanje. Sve štete nastale na ovaj način rastu sa porastom temperature. S obzirom na ove uticaje u svetu se danas smatra da su sve vrste biljaka zaštićene od uticaja oksida azota za dugotrajne koncentracije od 0. S obzirom na uticaje sumpordioksida na čovjeka potrebno je istaći da on sjedinjen sa finim prašinom ima izraženo štetno dejstvo na sluzokožu (oči) i disajne puteve.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Veoma osetljive biljke reaguju i pri vrlo niskim koncentracijama ugljovodonika. olefini i alkini. Činjenica je međutim da su koncentracije azotmonoksida koje se pojavljuju u atmosferi jedva škodljive ali je njihov značaj kao aerozagađivača bitan prvenstveno zbog stvaranja azotdioksida (NO2) koji je toksičniji i naročito štetan za disajne organe.4. Konkretne analize njihovih uticaja vezuju se prvenstveno za pet grupa (parafini. oksidirani ugljovodonici).5. Njegovo štetno dejstvo ogleda se prvenstveno kroz voštani izgled lišća.5.3. aromati. 5. vlažnošću vazduha i intenziteta svetlosti. Kako se ove reakcije mogu odvijati i pri najmanjim koncentracijama značajno je svakako razmatranje ovih pojava vezano za istorijsku i umjetničku vrijednost pojedinih objekata.2. S obzirom na sumpordioksid posebno su se pokazale osetljivim vrste zimzelenih šuma koje trpe štete već kod koncentracija od 0. Olovo i njegova jedinjenja Vezano za problematiku olova i njegovih jedinjenja danas je sasvim izvjesno da sa namirnicama čovjek svakodnevno unosi u organizam znatno veće količine nego što ih dobija preko disajnih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 192 . Danas je već dokazana veza između prisustva ugljovodonika u vazduhu i pojave kancerogenih oboljenja pluća. 5. Uticaj ugljovodonika na građevinske materijale pouzdano nije dokazan. nafteni. Funkcionalne zavisnosti koje bi povezivale ove pojave još uvijek ne postoje pa je u tom smislu i otežano vrednovanje negativnih posljedica. Sumpordioksid Vezano za problematiku sumpordioksida kao aerozagađivača potrebno je naglasiti da se saobraćaj samo u manjoj mjeri javlja kao uzročnik ove pojave.

Treba međutim naglasiti da nam za kvantifikaciju parametara aerozagađenja kao posljedice putnog saobraćaja danas na raspolaganju ipak stoje postupci različitog nivoa detaljnosti prvenstveno u funciji od broja faktora koji se u analize uključuju. Što se tiče uticaja sumpordioksida negativni uticaji se mogu očekivati za koncentracije od 0.5. Rad asfaltnih baza. Normirane vrijednosti Imajući u vidu iznijete negativne uticaje pojedinih aerozagađivača kao i iznijete stavove o mogućim uzajamnim dejstvima u domenu uticaja na čovjeka. vrtoglavice. iznose se inostrana iskustva iz literaturnih izvora.10 mg/m3 (kratkotrajna vrijednost). Sa stanovišta poljoprivrednih kultura.5.25 mg/m3. Rezultat navedenih činjenica je i "privremeni" karakter maksimalno dozvoljenih koncentracija olova u nekim zemljama.02 mg/m3 (dugotrajna vrijednost) i 0. Smatra se naime da su sve vrste biljaka zaštićene za kocentracije azotdioksida od 0. nasip) izaziva podizanje u atmosferu velikih količina prašine koja može da izazove negativne posljedice na stanovništvo i vegetaciju. Inače prisustvo olova u biljkama smanjuje njihovu sposobnost rasta kao i aktivnost enzima.6. tako da se mogu očekivati negativni uticaji emisija gasova iz izduvnih sistema građevinskih mašina. Koncentracije olova u biljkama su u visokoj korelaciji sa sadržajem olova u tlu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija organa. odnosno sela. Uticaji u fazi eksploatacije Bez obzira na sve iznesene stavove o teškoćama vezanim za kvantifikaciju parametara aerozagađenja kao i nepostojanje standardizovanih procedura može se na sadašnjem stupnju poznavanja ove problematike ipak doći do podataka koji mogu korisno. 5. kao i ugradnja asfaltne mase na trasi puta.5. U konkretnom slučaju prostor na kome se izvode građevinski radovi jednim svojim dijelom uz naseljena mjesta. Trajna izloženost zagađenjima od olova dovodi do hroničnih trovanja koja se prvenstveno manifestuju u vidu gubljenja apetita. biljke. Toksičnost olova u odnosu na vegetaciju je mala.4. Navedene vrijednosti odnose se na kratkotrajne koncentacije. i sa dovoljnom tačnošću.5. oštećenja bubrega i nesvjestica. Uticaji u fazi izgradnje Izvođenje građevinskih radova po svojoj prirodi predstavlja značajan izvor zagađenja atmosfere zbog korišćenja građevinske mehanizacije koja za pogon koristi uglavnom fosilna goriva. 5. stomačnih tegoba. 5. dovode do emisija lako isparljivih organskih jedinjenja (VOC). dakle iz atmosfere. Većina svjetskih normativa iz ovog domena definiše granične vrijednosti aerozagađivača i u odnosu na biljke i materijale. Baza za proizvodnju asfaltnih mješavina se nalazi van zone uticaja projekta. koja u svom sastavu imaju značajan procjenat policikličnih aromatičnih ugljovodonika (PAH) čiji uticaj na pojavu kancerogenih oboljenja kod stanovništva je potvrđen. gdje je problematika aerozagađenja u odnosu na biljke dominantno izražena. životinje i materijale od posebnog značaja je donošenje zakonskih normi koje ovu problematiku regulišu. Pokretanje velikih zemljanih masa tokom izrade trupa puta (usek. zamora. Ostala je međutim još uvijek dilema o prihvatljivim granicama koncentacije olova u atmosferi. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 193 .6 mg/m3 s tim što se mora dodati da posebno osetljive biljke zahtijevaju graničnu vrijednost od 0. prašine tokom izvođenja zemljanih radova i isparenja tokom ugradnje asfaltne mase. poslužiti za donošenje zaključaka o negativnim uticajima.

Mjerenje se vrši uzorkovanjem i analizom zraka određeni broj puta godišnje (minimum 52 uzorka. uticajne faktore.59-46+624. Kategorija ceste: Autocesta sa projektovanom brzinom 120 km/h 2. što je sigurno domen ovog rada. koji se mogu svrstati u sljedeće grupe: (1) modeli na bazi diferencijalnih jednačina difuzije sa koeficijentima turbulentne difuzivnosti izvedenim iz stabilnosti atmosfere. Proračun se vrši primjenom modela za prognoziranje. navedeno se smatra pesimističnim scenarijom. U svim situacijama kada analize aerozagađenja treba da posluže kao osnova za procjenu nepovoljnih uticaja. te statističkom obradom (izračunavanje srednje vrijednosti i 98-og percentila). Razlikuje se veći broj modela za prognoziranje. (2) modeli na bazi integralnih rješenja diferencijalnih jednačina za određene uslove konfiguracije i meteorološke situacije (klase stabilnosti atmosfere). 13 Pretpostavka je da će struktura voznog parka na autocesti na koridoru Vc 2013. koji je kalibriran u Njemačkoj. mogućnosti njihove kvantifikacije. Imajući u vidu sve iznesene činjenice koje se odnose na pokazatelje aerozagađenja. Budući da na raspolaganju nisu bili pouzdani i/ili reprezentativni pokazatelji stanja kvalitete zraka na posmatranom području. U tom smislu se kao korisno pokazuje relativiranje i unifikacija emisija.6. godinu13.1. mjerenjem i kombinovano. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 194 . obično preko srednje godišnje vrijednosti u mg/m3. Najbolje je koristiti neki od modela kalibriranih rezultatima mjerenja. Procjentualno učešće teških (teretnih) vozila: 9. Proračun koncentracije zagađujućih materija u atmosferi. program sadrži opcije za proračun zagađenosti zraka u blizini tunelske cijevi. urađen je pomoću programa za proračun emisije i koncentracije zagađujućih materija u blizini saobraćajnica12 „MLuS 02“.6% 12 Dodatno. Uz pretpostavljene vrijednosti specifične emisije motornih vozila za 2008. PGDS: 12289 vozila 3. biti kao u Njemačkoj 2008. proračun emisija aerozagađivača je izvršen na nivou srednjih godišnjih vrijednosti kao mjerodavnih i vrijednosti 95-tog percentila kao pokazatelja očekivanih kratkotrajnih koncentracija. Slijedi pregled ostalih ulaznih parametara. koristi baze podataka o specifičnoj emisiji. zavisno od vrste vozila (za referentnu godinu). Metodologija proračuna Koncentracija zagađujućih materija u atmosferi se može određivati proračunom. godine. tipa motora i goriva. Modeliranje za potrebe ove Studije je izvršeno za cijelu dionicu LOT-a 1 sa najvećom vrijednosti prosječnog godišnjeg (dnevnog) saobraćaja (PGDS) Podnovlje-Johovac dugu 19. (određene na bazi meteoroloških sinoptičkih ili klimatoloških parametara).5.4 km (km 33+466. 5. (3) statistički modeli. kao i podatke o saobraćajnim tokovima i o karakteristikama saobraćajnice. Program. proračun zagađenosti zraka u slučaju postojanja zaštitnih zidova od buke kao i mogućnost analize zagađenosti na raskrsnicama. za potrebe ove Studije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Odluka o manjim ili većim pojednostavljenjima prvenstveno je uslovljena projektantskom fazom. koji su preuzeti iz relevantne planersko-studijske dokumentacije urađene za potrebe projekta „Autocesta na Koridoru Vc“: 1. ali ne u isti dan u toku sedmice). pretpostavljene su vrijednosti visokozagađenog naseljenog područja (mali grad). itd.14). Za dionice na kojim je vršeno modeliranje. kao ulazne vrijednosti pozadinske koncentracije korištene su preporučene vrijednosti programa. onda njihova prezentacija mora biti takva da nedvosmisleno ukazuje na suštinu problema. konkretne uslove iz domena studijskog istraživanja kao i nivo analize definisan fazom planske i projektne dokumentacije.

18 50.30 2.1 70 613 26.03 6.1 30 619 5.84 78.26 Benzol 0.3: 98-i percentil (procjena za 2013. ali se ovoj problematici treba posvetiti odgovarajuća pažnja u skladu sa propisanim procedurama.53 27.06 3.06 3.3 0.80 5.06 3.12 2.13 15.15 2.0 27.5 0. Rezultati proračuna i analiza U narednim tabelama su prezentirani rezultati modeliranja za dionicu Podnovlje-Johovac (km 33+466.3 0.05 6.16 2.9 0.2 67.2 10.24 LČ10 39.10 x (metara) 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 CO 2040 2024 2019 2017 2015 2013 2012 2011 2010 2010 2009 Benzol 6.2 3.02 6.36 77.5.18 2.02 LČ10 81.50 2.60 31. dobiveni rezultat pokazuje da.0 80 612 26.1 60 614 27.2: Prosječne vrijednosti koncentracije zagađujućih materija (procjena za 2013.7 64.53 27.51 76.) x Zagađujuća materija (µg/m3) (metara) CO NO NO2 Pb SO2 Ćađ Benzol LČ10 0 644 11.1 40 617 5.06 12.2 0.2 0.1 10.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.2 29.59-46+624.64 Ćađ 1.0 100 610 25.53 26.0 65.18 50.1 0.06 3.) Zagađujuća materija (µg/m3) NO NO2 Pb SO2 Ćađ 38.18 50.86 12.1 10.00 SO2 0.6 65.1 0.1 3.7 0.93 76.18 50.18 50.06 12.40 Generalno.6 0.53 26.52 26.3 30.0 90 611 25.18 50.1 10.0 12.1 10.19 2.77 76.1 50 615 5.65 10 627 7.1 10.28 20.12 76.25 NOx 50.9 0.56 29.14 2.04 6.14): Tabela 5.1 10.1: Procijenjena godišnja emisija vozila na dionici Podnovlje-Johovac 2013.1 10. treba navesti i sljedeće: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 195 .29 12.48 23.55 28.1 20 622 6.09 6.09 Tabela 5.5 28.88 78.06 12.11 15.0 0.0 12.10 77.9 0.14 16.7 0.52 26.1 69. uticaj budućeg autoputa na kvalitet zraka sigurno ne predstavlja limitirajući faktor. Klimatološki podaci: Prosječna brzina vjetra 2 m/s i prosječna relativna vlažnost zraka 80%.5 64.06 3.21 Pb 0.04 6.6 0.06 12.1 66.25 2.1 28.12 15.56 Tabela 2.03 6.6.18 50.7 0.13 2. Ipak.67 77.18 50.02 6.18 50.31 5.67 5.4 0.9 64.5 65.17 17.22 2.18 50.1 3.1 10.2 0.54 27.7 32.9 0.16 16.18 50. 5.63 76. Nagib nivelete: 0% 5.2.20 17.11 5.3 0. godine (u tonama) CO 97.1 10.6 0.5 65.1 3.55 12.03 6.5.1 3.2 64.5 0.06 12.23 18.06 3.5.00 12.1 10.54 27.02 6.94 5.

Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište Projekt izgradnje ceste na dionici LOT 1 u znatnoj mjeri će poremetiti postojeći ambijent koji je uspostavljen i to najviše zahvaljujući čovjeku tokom dugog perioda svoje aktivnosti na ovome području.68 ha.1. koja su ovom prilikom analizirana. To nije mali gubitak. Može se pretpostaviti da bi. standardi u cilju zaštite ljudi mogli biti prekoračeni za LČ10 i NO2. Imajući u vidu da se radi o dionici sa najvećim PGDS-om.80 ha zemljišta. Uglavnom i sve mjere zaštite se odnose na ovaj pojas. Individualni stambeni objekti bi u takvim situacijama svakako trebali biti zaštićeni zvučnim zidovima koji umanjuju difuziju emitovanih zagađujućih materija.6. ali nažalost ni jedini gubitak i nije samo gubitak izazvan izgradnjom autoputa već i ostalom infrastrukturnom izgradnjom. Međutim.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 1. To znači da će na dionici autoputa LOT 1 na ovaj najdirektniji način «napadnuto» 375. ovaj standard se ne može primjeniti za područja u neposrednoj blizini autoputa. 5. godini (godini puštanja u promet autoputa na Koridoru Vc) na otvorenim dionicama autoputa. Ako se računa površina obuhvaćena ovim pojasom onda ona iznosi 1252. Ako se uzme širina pojasa od 500 m gdje je su uključene površine pod uticajem direktnih fizičkih oštećenja i uticaja polutanata kao i pod indirektnim uticajem saobraćaja sa auto puta. 2. U ovaj pojas ulaze zemljišne površine direktnog fizičkog oštećenja i nestanka zemljišta. ovim pojavama biće izložena površina od 3131.70 ha. Izvori oštećenja i zagađenosti a) Oštećenja zemljišta Površine poljoprivrednog i ostalog zemljišta koje će biti pod uticajem izgradnje auto puta mogu se podijeliti u tri nivoa i to: Najuži pojas se smatra do 60 m širine (30 m od osi puta do nasipa ili škarpe na lijevu i desnu stranu) biće u potpunosti «napadnut» bilo samom trasom auto puta bilo objektima i mehanizacijom prilikom njegove izgradnje. smatra se da su daljnji proračuni izlišni. Prilikom eksproprijacije ili otkupa otkupljuje se pojas ove širine. a u tunelima bi trebale biti vertikalne ventilacione cijevi. 5. naseljima i objektima.6. Moguće je da će granične vrijednosti kvalitete zraka u cilju zaštite ekosistema za NOx biti prekoračen. površine uz auto put koje su pod neposrednim uticajem saobraćaja na zemljište i površine zemljišta na koje saobraćaj ima indirektni uticaj (0 + 30 + 70 + 150 m na jednu i drugu stranu od osi puta). kratkoročno. - - Studija uticaja na okolinu – Lot 1 196 . 3. Nešto širi pojas se smatra u prečniku od 200 m (100 m od osi puta na jednu i drugu stranu). posebno u blizini tunelskih portala. navedeni scenario se može smatrati pesimističnom slikom kvalitete zraka u 2013. Uz prethodni ovo se smatra pojasom direktnog uticaja odvijanja saobraćaja na autoputu i uglavnom je u vlasništvu koncesionara puta ili države. ali samo u područjima sa visokim pozadinskim zagađenjem i to u neposrednoj blizini budućeg autoputa. Širi pojas se smatra u prečniku od 500 m (250 m od osi puta na jednu i drugu stranu ili 150 m u produžetku od prethodnog.

molibden. na koju se uz to adsorbiraju različita plinovita onečišćenja.ceste neminovno je dakako najprije uvažavati osnovnu namjenu efikasno odvijanje saobraćaja.biotopa . Razlikuju se krupnija i sitnija prašina.emisija plinova .) navodi čak 26 elemenata među kojima cink. nikal.manja sumaglica i broj dana s maglom na samoj autocesti Agro-ekosistem predstavlja veoma složene odnose između agro . kadmij i živa.emisija krutih čestica . Promet u saobraćaju je veoma značajan izvor štetnih imisija. kao lebdeća prašina ili aerosol. a finija prašina odnosi se vjetrom na veće udaljenosti.poljoprivrednog staništa (koje je definisano osobinama tla i klime) i poljoprivredne životne zajednice – agro biocenoze. fosfor.prašine . Najvažnije štetne materije koje se u obliku prašine emitiraju s puteva su olovo i čađa. taložina prašine na naličju lista sprječava normalnu transpiraciju i uzrokuje fiziološke poremećaje. Emisija tekućih materija. kadmij iz automobilskih guma. Čađa iz automobilskih motora prema dosadašnjim istraživanjima na pokazuje štetan uticaj na biljke. Pri izboru trase auto . čiji su osnovni članovi poljoprivredna biljka i domaća životinja. Sa stajališta poljoprivrede logičan je zahtjev da se u najvećoj mogućoj mjeri izbjegnu duboka plodna tla ovog područja. krom.vrijednija tla se čuvaju od promjene namjene . Taj zahtjev često je u koliziji sa zahtjevom da se proizvodne parcele cijepaju što manje.emisija tekućih materije . bakar. Posljedica je smanjeni rast biljke. zatim tekućine za pranje stakla i sredstva protiv Studija uticaja na okolinu – Lot 1 197 . a Oelischlager (1972.emisija soli za otapanje snijega. Primjerice. Osim toga. Krupnija prašina u pravilu se taloži u blizini ceste na listove bilja. Dosta je teško to postići. tako da ona ide rubnim dijelom i tako izbjegne presijecanje većih proizvodnih cjelina. ali nije nemoguće.sprječava se usitnjavanje parcela . Na taj se način postižu se barem tri značajna efekta: . motorna ulja. ukoliko je to moguće. te što je veći dio trase koji koristi vijadukte i tunele. na dijelu sektora u podnožju padine trasu treba usmjeriti. Svaka imisija štetnih materija u poljoprivredno tlo dovodi u pitanje njegovu funkciju. Krute čestice emitiraju se s autoputa u obliku fine prašine koju vjetar u pravilu široko raznosi. Značajna je komponenta prašine i čađa. one se mogu podijeliti u četiri grupe: . Olovo je porijeklom iz ispusnih plinova. arsen. Taloženjem prašine na biljke smanjuje se prodor svjetla i intenzitet fotosinteze.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija b) Zagađenost zemljišta Ako se zna da auto puta LOT 1 prolazi najvećim dijelom kroz poljoprivredno područje i zemljišta visoke upotrebne vrijednosti biće neophodne preduzeti posebne mjere zaštite zemljišta i potpuna kontrola najvažnijih polutanata iz saobraćaja. Temeljna regulacijska uloga u tim složenim odnosima pripada čovjeku. su sve tekućine koje kapaju iz motora automobila: gorivo (benzin i diezel). Gubitak tla promjenom namjene utoliko je manji što je trasa kraća. Samo stabilan agroekosistem osigurava stabilnu i visoku proizvodnju kvalitetne hrane. ulje mjenjača i kočnica.trasa je izdignuta u odnosu na tla u dolini i polju gdje su učestalija zračna strujanja . S obzirom na osnovni značaj štetnih emisija iz prometa.

vodi porijeklo iz automobilskih guma i distribuira se uz ceste zajedno sa prašinom. Od dobro poznatih to su: ugljični monoksid. a u okolini gradova i u gradovima i do nekoliko puta. Zahvaljujući širokoj upotrebi bezolovnog benzina polucija olovom je značajno smanjena. a nivo njegove polucije se zadržao na nivou prethodnog vremena ili pokazuje opadajući trend. Neke od navedenih tekućina sadrže teške metale: olovo. koje se zatim ispiru u vodu ili putem uzgojenih biljaka uključuju u lanac animalne i humane ishrane. Ovo treba imati na umu prilikom preuzimanja mjera zaštite. Slično je i sa graničnim poljoprivrednim površinama. Naročito je voda u opasnosti u zonama sedimenata gdje se teški metali akumuliraju. ugljični dioksid. dok teški metali ostaju u okolišu dugo vremena. Osim toga. Pri pH reakciji manjoj od 4 ispiranje teških metala je duplo veće nego što je pri neutralnoj reakciji Studija uticaja na okolinu – Lot 1 198 . već leži ponešto udaljeno. PAH kao što je benzopirin mogu biti transformirani u manje opasne sastojke za relativno kratko vrijeme. ali i značajan broj do sada nepoznatih organskih spojeva. kadmij. Najveća kontaminacija ne mora se javiti i biti u neposrednoj blizini puta (osim naravno najbližeg . gdje su olovni benzini bili komplikovan okolišni problem (Mander. Ukupna količina tih supstanci ovisi najprije o intenzitetu prometa odnosno broju vozila i režimu vožnje.PAH i benzopireni. etilen. Premda u prirodi može da se nađe veliki broj teških metala olovo (Pb). 5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smrzavanja tekućine u hladnjaku. 1985a. može se s velikom sigurnosti zaštititi agroekosistem od uticaja soli.6.rubnog dijela). središnji je aktualni problem moderne ekologije. To zavisi o načinu širenja polutanata i datih lokalnih uslova.peptizacijom i formiranjem pokorice. U posljednje vrijeme više od 80% automobila se vozi na gorivo koje je bezolovno. nikal. Problem kontaminacije tala teškim metalima. Cink (Zn) je deset puta manje opasan za žive organizme nego olovo i kadmijum. vanadij i molibden. U poređenju sa olovom i cinkom. Kisela reakcija povećava pokretljivu sposobnost teških metala. kadmijum najveći intenzitet pokretljivosti u tlu. a od manje poznatih policiklički aromatski ugljikovodici . kadmijum (Cd) i cink (Zn) su najčešći koji se akumuliraju uz ceste. Isto tako u odnosu na osamdesete intenzitet saobraćaja se povećao i do 50%. Izvori polutanata za vode najčešće vode porijeklo iz prostora bankina i nasipa uz cestu. bakar. Osim toga nakon prispijeća u okoliš oni mogu biti transportovani vodom i vjetrom na veće udaljenosti. Plinovita komponenta emisije predstavlja smjesu materija ispusnih plinova motora. te manje anorganskih. klor bi oštetio osjetljive kulture. akumulirati se u sedimente i preko biljaka ući u lanac ishrane ljudi i životinja. Ukoliko bi došlo do kontaminacije ona bi se odrazila u obliku destrukcije . Hladni motori emitiraju znatno veće količine od zagrijanih motora u optimalnom režimu rada. Svakako da se cink vremenom može akumulirati a njegova koncentracija u tlu može dostići kritičan nivo. U tim emisijama nalaze se neki poznati. Opterećenje zemljišta polutantima iz saobraćaja uz trasu puta i dalje ostaje veliki problem. 1985b). a posebno agroekologije. sumporni dioksid. Nasuprot olovu kadmijum (Cd) dolazi uglavnom iz dizel goriva. održavanja ili rehabilitacija lokaliteta gdje nivo polucije dosegne visok nivo. Metali se međusobno razlikuju na bazi njihove rastvorljivosti i pokretljivosti u tlu. Mjerama zaštite koje svakako valja predvidjeti. Procjena koncentracije teških metala Teški metali i policiklični aromatski hidrokarbonati (PAH) su najopasniji polutanti iz saobraćaja a koji se akumuliraju pored ceste.2. Međutim. Budući je snijeg na ovoj dionici redovna pojava postoji i direktna opasnost od soli za poljoprivredna tla. Osamdesetih godina rađeno je dosta na istraživanjima zagađenosti zemljišta u uskim nasipima uz autoputeve. 1983. Industrijska sol koristi se za otapanje snijega na cesti.

Mnoga istraživanja su takođe pokazala da dodavanje soli protiv smrzavanja ceste (naročito NaCl i KCl) može značajno ubrzati ispiranje teških metala (Norrstrom and Jacks. Tabela 5.MHM = procjena količine teških metala u gornjem sloju (50 cm bankine ili nasipa u kg). a prema istraživanjima Mander 1983. . (tabela T. 0. Cd i Zn iznosi 165. Korištenje armiranog betona za izgradnju mostova. 1985b. prosječni intenzitet saobraćaja na dionici 4700 automobila na dan.).5.5.33) za Pb. Konsekventno navedenom.0-7. interpolirana vrijednost Pb.2 = obje strane puta (2x3m).33.6-01). 3 m).6 g cm-3.BD = zapreminska gustina 1.2. putevi i granični rubovi uz cestu (zatravnjene bankine i nasipi) uvijek imaju kiselu sredinu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija (pH 6. . vijadukata i tunela u toku izgradnje može rezultirati povećanom ispiranju kadmijuma. Iako u BiH nema istraživanja o ispiranju teških metala sa puteva i njihovog transporta u vodotoke. Cd i Zn. . postoje povećani uslovi za ispiranje teških metala iz bankina i nasipa uz cestu. . kao i emisiji azotnih gasova. 0. .).HM = faktor ispiranja (0. .1998.80 80-110 110-130 130-150 >150 Procjena količine teških metala za LOT 1 po dionicama daje se u tabeli 6.6-01: Procijenjena prosječna koncentracija teških metala (mg kg-1 god1) u tlu (bankine ili nasipa) puta širine do 3 m od asfalta Intenzitet saobraćaja automobila/dan <1000 1000 – 2000 2001 – 3000 3001 – 4000 4001 – 5000 >5000 Pb <40 40.d = dubina nasipa. Obzirom na kiselu sulfatnu depoziciju koja se najviše emituje iz automobila sa dizel gorivom.5.9 9-12 12-15 >15 Zn <50 50.CHM (20-50) = prosječna vrijednost koncentracije svakog teškog metala u dubljim slojevima (20-50) bankine ili nasipa procijenjeno kao 20% od količine u površinskom sloju. Za razliku od drugih metala kadmijum može biti ispran i pri bazičnoj reakciji tla sve do pH 8. podzemne vode ili akumulacije.80 80-120 120-150 150-170 >170 Cd <4 4. . neka istraživanja sugeriraju da ovaj faktor može igrati značajnu ulogu u akumulaciji teških metala u riječnim sedimentima (Sults. Pokazatelji procjene uticaja saobraćaja na okoliš se daju kroz primjer prisustva prosječnog sadržaja teških metala u tlu (mg kg-1) u bankini i nasipu uz put.CHM(0-20)= prosječna koncentracija svakog teškog metala u površinskom sloju (0-20 cm) bankine ili nasipa interpoliran iz prethodne tabele (tabela 5) (ako je npr.). 0.5 m .6 6. .L = dužina pojasa uz autoput u m.1000 = faktor transformacije iz grama u kg ili iz kg u tone. 1999.14 i 145 mg/ kg-1). Dierkes and Geiger. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 199 . 1997. zoni širine od 3 m. a na bazi sljedeće kalkulacije : MHM=2*w*L*d*BD*(CHM (0-20)+CHM (20-50)*HM/1000 gdje je: .w = širina pojasa (bankine ili nasipa od asfalta.

usklađenim sa zemljama regionalne asocijacije Alpe – Jadran.6-02: Procijenjena količina teških metala (u tonama) u 3 m širokom pojasu tla (bankine ili nasipa) uz budući autoput Vc – LOT 1 po dionicama Dionica 1 2 3 4 5 6 Svilaj . a gdje je potrebno planirati mjere zaštite i remidijacije površina.5.93 1.44. raskrsnicama. Tabela 5.59 0.22 0.09 1.75 0.6-03. Ipak treba naglasiti da pristupačnost teških metala za biljku zavisi od stanja tla.69 i 9. Maksimalno dozvoljene koncentracije (MDK*) nekih teških metala u tlu Redni broj 1 7 8 10 12 15 Element Ag Cu Cr Ni Zn Pb MDK* 50 100 100 50 300 100 *Službeni glasnik RS br.Vukosavlje Vukosavlje . zaustavnim mjestima. Tabela 5. Ukupna količina Pb. Cd i Zn u zoni koja se tretira na cijeloj dužini trase puta iznosi 9.27 *Saobraćaj na auto cesti u 2015 godini Prema Službenom glasniku RS-a u tabeli T.5.09 1. Ovo je svakako gruba procjena ali indicira potencijalnu opasnost kontaminacije pojasa uz autoput.44 tone. a naročito pH reakcija. 4 i 5 u tabeli T.26 0. te se intervencijom u pravcu promjene pH reakcije tla može spriječiti ulazak teških metala u lanac prehrane. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 200 .god. što još nije identificirano lokacijski na terenu da bi se u okviru ove procjene moglo tretirati stacionarno. 5.19 2. daje se primjer maksimalno dozvoljenih sadržaj teških metala i drugih potencijalnih štetnih materija.Podnovlje Podnovlje .6-03 se navode maksimalno dozvoljene količine nekih teških elemenata u tlima koja su pod uticajem potencijalnih zagađivača. po dionicama i za ukupnu dužinu trase.59 Zn (t) 1. čemu bi i naša zemlja trebala pristupiti. oko benzinskih pumpi i sl. U tabeli 6 predstavljena je procijenjena akumulacija tri najvažnija teška metala u 3 m širokom pojasu od asfalta puta na obje strane.Odžak Odžak . Svakako da je moguće očekivati konflikt u slučaju da se ne preduzmu sveobuhvatne mjere zaštite sa graničnim površinama na kojima se uzgaja poljoprivreda.02 1. a intenzitet saobraćaja uzet iz Studije „Završni izvještaj Pre-feasibility studije-Lot 5“ za 2015 godinu.5. Cd i Zn) u pojasu od 3 metra od ruba ceste (pojas bankine ili nasipa).Johovac Johovac . kao prvi korak u ostale integracije.1994.42 1.27 Cd (t) 0.67 3.Karuše Ukupno: Dužina um 10 891 6 398 16 178 13 157 6 192 9 818 62 634 Intenzitet* saobraćaja automobila/dan 1464 1403 2579 2081 2081 1433 1840 Pb (t) 1.67 3.22 0.6-04.09 9. U tabeli T.09 9.19 2. 23 od 18.6-02 ili pak na izlazima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kao primjer izvršen je proračun prosječne koncentracije teških metala (Pb.Rudanka Rudanka .03.02 1. Situacija može biti još više komplikovana na pojedinim dionicama sa većim protokom saobraćaja tokom dana kao što su 3.66 5.

Posebno osjetljiva područja će biti u zamočvarenim dijelovima terena. trava) u nagibu provocirat će eroziju i potencijalno klizanje terena. staconažnih gradilišta. Navedeni mogući uticaji na tlo se mogu očekivati posebno u brdskom dijelu reljefa koji je karakterističan za južni dio Koridora LOT1 na dionici Rudanka-Karuše. Problem koji će tokom izgradnje najviše doći do izražaja jeste pojava erozije i klizišta. što opet izaziva dalje posljedice na životnu sredinu. Pristup poljoprivrednim parcelama. kolmacijom površinskih vodotoka i akumulacija u nizvodnom toku. skeletna tla i tla siromašna humusom 1 1 100 10 20 50 50 60 60 200 2 Teksturno teža tla i tla bogata humusom 2 2 150 15 30 50 60 100 100 300 2 * U karbonatnim tlima. laporoviti supstrati.3. pri čemu velike količine materijala treba odvesti na drugo mjesto i deponovati. što u okviru mjera preventivne zaštite treba predvidjeti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 5. Odstarnjivanjem vegetacije (šume. Naročito je to prisutno na zemljištima koja su se razvila na nepropusnim supstratima kao što su škriljci. jer će farmjerima morati nadoknaditi neplanirana oštećenja. Osim erozije tokom izgradnje stvaraće se vodoležine. livada i pašnjaka *** PAH – policiklički aromatski ugljikovodici 5. Presijecanjem nagiba. indirektna oštećenja u toku izgradnje mogu biti značajna ako se ne preduzmu potrebne mjere preventivne zaštite. Ostali uticaji na tlo su karakteristični za izgradnju infrastrukturnih objekata i samu trasu autoputa pri čemu dolazi do trajnog gubitka kvalitetnog poljoprivrednog zemljišta. Pored direktnog oštećenja tla izgradnjom same trase Koridora. objektima i kućama na pojedinim dijelovima trase naročito u dolini rijeke Bosne sa jedne na drugu stranu Koridora u toku izgradnje biće znatno otežan. izgradnja privremenih skladišta. šikare. sadržaj može biti veći za 25% ** Vrijednosti se odnose samo na tlo oranica. Gubitak plodnog poljoprivrednog zemljišta zahvaćenog trasom Koridora može da ima i ekonomsko-socijalni uticaj na lokalno stanovništvo.6. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 201 . vrtova. Štete mogu biti ne samo sa stanovišta životne sredine nego i za farmjere ali i za investitora. Neplansko i nepotrebno kretanje mehanizacije po poljoprivrednom zemljištu može da dovede do zbijanja tla i smanjenja njegove produktivnosti. baze za mehanizaciju. Uticaj u fazi izgradnje Tlo kao važna komponenta životne sredine i medij za mnoge biološke i ljudske aktivnosti. asfalne baze i sl.6-04: Maksimalno dozvoljeni sadržaj teških metala u poljoprivrednom tlu (u mg/kg tla)* ekstrahirano u zlatotopki Element Kadmij (Cd) Živa (Hg) Olovo (Pb) Molibden (Mo) Arsen (As) Kobalt (Co) Nikal (Ni)** Bakar (Cu)** Krom (Cr)** Cink (Zn) (PAH)*** Teksturno laka tla . Ovo može imati i velike finacijske implikacije na investiciju. s više od 2% CaCO3. uz vodotoke i u nagibima. uključujući i poljoprivredu tokom izgradnje Koridora biće pod značajnim pritiskom različitih spoljnih faktora. deponije građevinskog materijala. Pokrenuti materijal klizanjem uništava vegetaciju i izaziva nestabilnost kosine. bez prethodnog rješavanja drenažnog oticanja voda može dovesti do stvaranja klizišta. Erozija dalje ima kumulativan uticaj ne samo na izgradnju trase puta već i na fizička oštećenja kosina pravljenjem brazdaste i jaružne erozije. gline i slično.

4. vijadukata i prelaza za lokalno stanovništvo. a na što se naslanja čitav lanac biljnog i životinjskog svijeta.7. Akcidentne situacije koje mogu biti izazvane saobraćajnim nezgodama ovo stanje mogu još više usložniti. bitumena) kao i emisije produkata sagorijevanja goriva (olovo. Iz ovog se jasno vidi da je poljoprivredno zemljište dominantna kategorija zemljišnog resursa. katran i sl). tekućine za hlađenje. ostataka od tragova guma (asfalta. 5. jedinjenja olova. odnoso uticaja na floru.7. ulaska i izlaska s autoputa te na mjestima infrastrukturnih i servisnih objekata uz trasu autoputa. Uticaj na floru 5. Pregled mjera zaštite daje se u tački 6.3.ostalo 5 865 ha (30. parkirališta.6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Pojedini lokaliteti biće zahvaćeni u širokoj zoni naročito na lokalitetima izgradnje čvorišta. čišćenje. objekata za održavanje puteva i dr.4.ove studije. Zbog toga tokom projektovanja i izgradnje trase treba koristiti prihvatljive principe i prakse zaštite tla te primjenjivati zakonsku regulativu iz zaštite zemljišta. 5. Tokom izgradnje stvara se i neprikladan građevinski materijal koji se deponuje na tlo. Pri ovome vodotoci će morati da se skreću i zahvataju nove zemljišne površine.4%). motornog ulja. na poljoprivredno zemljište otpada 10 524 ha (54. Vukosavlje. čađ. benzinske crpke. ili se na površinu tla izlijevaju otpadne vode iz kuhinja i sanitarnih čvorova na gradilištu. Svilaj – Doboj-Jug (Karuše) čija ukupna površina iznosi 19 255 ha.1 Uticaji u fazi izgradnje U neposrednoj zoni uticaja koridora autoputa VC LOT1.3. prečistača voda te odvodnih kanala za slivne i procjedne vode. Izvorišta koja će biti najizloženija uticaju korištenja autoputa su u sistemu vodosnabdijevanja Odžaka. Negativne uticaje treba izbjeći ili umanjiti mjerama predloženim u tački 6. naplatnih rampi. što bi nakon izgradnje trebalo povratiti u prvobitno stanje. maziva i nafte iz građevinske mehanizacije i nepravilnog rukovanja opremom moguće je očekivati te u tom cilju treba planirati mjere sanacije i zaštite ovih lokaliteta.4. Pošto u toku izgradnje ove Studije nisu bila dostupna rješenja Idejnog projekta objekata na području trase autoputa to se procjena njihovog uticaja na tlo u fazi izgradnje daje općenito. koje će se putem oborinskih voda transportovati na tlo u pojasu autoputa. azotni oksidi. Zaštita tla znači ujedno i najdirektniju zaštitu izvorišta vode za javno vodosnabdijevanje gradova Modriča. odmarališta. Uticaj će biti značajan i na lokalitetima izgradnje mostova. Putem vode svi navedeni polutanti mogu dospjeti u tlo i zagaditi ga. Oborinske vode će se miješati sa otpadnim materijama benzina. nesagorivi ugljici. teret opterećenja i pritisaka na tlo uz autoput biće veliki. Svakako da će u vegetacionoj sezoni i suhom periodu godine pri nižim vodostajima štete biti mnogo veće. objekata za odvodnju oborinskih voda sa kolovoza. Osječana i općine Usora. šumsko 2 213 ha (11.1.1.7%). Stepen šteta u mnogome može da zavisi od hidrološkog režima i godišnjeg doba godine. Obzirom na predviđeni dnevni promet na godišnjem nivou od oko 20 000 vozila.4%) i tzv. naročito ako dođe do izlijevanja opasnih materija o okoliš.4%). nafte. Nije samo tlo u ovome lancu koje će trpiti štete. bankina i škarpi. Doboj i Doboj-jug. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 202 . Akcidenti u smislu izlijevanja ulja. već će preko tla doći do zagađenja površinskih i podzemnih voda. vodno 653 ha (3. a ovisno o hidrološkom režimu i šire. Uticaj u fazi eksploatacije Tokom korištenja autoputa stalno će dolaziti do stvaranja štetnih materija na saobraćajnici. Šire dimenzije uticaja i negativnog uticaja mogu se očekivati na svim mjestima križanja.

Na osnovu analize uticaja na tlo i poljoprivredno zemljište podataka može se zaključiti da će površina od oko 1252.pašnjaci 72 0.5 do km1.8 3. zagađenja voda i tla i zauzimanja površina moguće je doći do izvedenih zaključaka i u pogledu mogućih uticaja na floru područja kroz koje prolazi trasa planiranog autoputa.7 5.mješovita poljopr. U dijelu trase na dionici Svilaj – Odžak od km0. dok je do km55 planiran tunel čime se uticaji na floru ne javljau osim u zoni portala. 5. kao i do ispuštanja određene količine otpadnih voda koje mogu indirektno uticati na floru područja.5 (nakon izlaska iz tunela Radušine) do km58 biće posječeno oko 18ha šume kitnjaka i graba (Querco – Casrpinetum).oranice 3 993 38 2.5ha šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum). Kroz skoro kompletan prostor predmetna trasa prolazi kroz oranice i mješovito poljoprivredno zemljište.) kao i površine nad kojima je izvršena eksproprijacija za potrebe izgradnje puta predstavljaju površine pod izmjenjenom vegetacijom i one se nalaze pod najvećim negativnim uticajem puta. Površine koje obuhvata trup puta a koje se nakon izgradnje ozelenjavaju u sklopu uređenja putnog pojasa (kosine nasipa.voćnjaci 15 0. kanali. Detaljna analiza količine posječenih stabala kao i trajno oštećenih zona biće obrađena u dokumenatciji Projekta zaštite životne sredine. Na istoj dionici od km 57. preko izmjenjene vegetacije i vegetacije pod povišenim koncentracijama polutanata.25 do km2. Ove površine obuhvataju površinu od 375ha. Ove uticaje treba sagledati i minimizirati kroz elaborat ekološkog uređenja gradilišta nakon konačno definisane dinamike i načina realizacije.2 Uticaji u fazi eksploatacije Na osnovu analiziranih uticaja u domenu aerozagađenja.5 biti posječeno još oko 2. U toku radova dolaziće do emisije u vazduh štetnih metarija koje će se taložiti na biljnom pokrivaču. Tabela 5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema načinu korištenja poljoprivrednog zemljišta cjelim neposrednim uticajem definisano je sljedećom tabelom.pretežno poljopr. Potpuni gubitak vegetacije biće na površinama koje obuhvata kolovozna konstrukcija i bankine što iznosi prosječno oko 170 ha.7. 4 399 41.5 izgradnjom mostovske konstrukcije biće posečeno oko 20ha sastojine hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum). dok će na istoj dionici od km2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 203 .7-01 Ukupna namjena površina ( načina korištenja zemljišta ) u zoni uticaja Namjena poljopr. Takođe na dionici Rudanka – Karuše od km52. površinama sa izmjenjenom vegetacijom i površinama autohtone vegetacije pod određenim uticajima.4 Ukupno 10 524 100 Osim površina koje će biti trajno angažovane za predmetni put za potrebe građenja biće angažovane dodatne zone za potrebe gradilišta.5 do km54.zemljišta Površina % ( način korištenja ) [ha] 1.7ha biti pod različitim stepenima uticaja od potpunog gubitka vegetacije.vegetacije 2 046 19.1 4. Na ovom nivou analize postupak kvantifikacije uticaja na floru moguć je samo kroz definisanje površina sa potpunim gubitkom vegetacije.25 biće posječeno oko 50ha šume bukve (Fagetum montanum). Svi podaci o potrebama za krčenje šuma definisani su na osnovu podataka iz literature i ortofoto snimka i u sljedećoj fazi realizacije mora se izvršiti detaljnija analiza kojom će se dobiti precizniji podaci. sa učešćem prirod.

zauzimanje površina. mogu se očekivati i kroz efekte zasoljavanja tla kao posljedice zimskog održavanja. Radi se naime o saznanjima da se područje interesantno za analizu ne odlikuje visokim potencijalima ekosistema a na analiziranom prostoru nisu utvrđena konkretna staništima retkih i zaštićenih vrsta.) koji svoj uticaj izražavaju u odnosu na postojeća staništa. Određeni uticaji. aerozagađenje. S obzirom na utvrđene površine pod vegetacijom koja poseduje određeni kvalitet a koje su definisane u okviru poglavlja o karakteristikama postojećeg stanja potrebno je naglasiti da analizirane trasa minimalno zadire u ove ekosisteme. Ovi uticaji su prvenstveno izraženi kroz fenomene presecanja tradicionalnih (ustaljenih) puteva koji predstavljaju formiranu mrežu karakterističnu za svaki prostor kao i mogući udesi životinja koji su u takvim slučajevima neizbežni. Uticaj na faunu Potreba da se istraže svi negativni uticaji koji su posljedica izgradnje planirane dionice autoputa zahtjeva i istraživanja mogućih negativnih uticaja u domenu faune. s obzirom na moguće negativne uticaje. pristupačnost i dr. Uticaj aerozagađenja na najosetljivije vrste prostorno je ograničen na uzak pojas uz sam autoput budući da se radi o koncentracijama koje dozvoljene granične vrijednosti.8. u neposrednom prostoru uz autoput. Ovi uticaji posljedica su nekih već kvantifikovanih kriterijuma (buka. Građevinskim radovima biće posebno ugrožena staništa koja su smјeštena u šumskom prostoru prije svega vibracijama i bukom. ali su i posljedica nekih specifičnih kriterijuma koji su svojstveni fauni odrećenog područja. Osim toga uticaj na faunu u toku radova biće i od aerozagađenja u mjeri koja nije od Studija uticaja na okolinu – Lot 1 204 .8. Dio ove površine biće izložen i direktnim uticajima od autoputa. 5. Ovo je posljedica. Uticaji zagađenja tla na floru područja autoputa su takođe prostorno ograničeni uz ivicu autoputa i u kanalima za odvodnjavanje. zagađenja voda i tla. 5. Površine pod vegetacijom van pojasa eksproprijacije koje će biti pod indirektnim uticajem koncentracija iznose oko 1900ha. s obzirom na lokalne uslove i florističku raznolikost područja treba očekivati ograničene uticaje. saobraćajnog opterećenja i uslova transmisije polutanata kod autoputeva bez ivične izgradnje. Ovaj uticaj je izražen na cijeloj dužini trase jer se radi uglavnom o obradivim površinama. Ovde treba pomenuti ono što je već iskazano u uticajima na tlo a to je da se uslijed emisije određenih materija može javiti i promјena pH vrijednosti okolnog tla i time bitno narušiti postojeća vegetacija na njemu. Najveći uticaji na floru u okviru razmatranog prostora svakako su izraženi kroz već analizirani efekat zauzimanja površina. Obzirom na navedene podatke o direktno i indirektno ugrženom zemljištu može se dati konačna procjena o uticajima na floru na površini od oko 3100ha. S obzirom na činjenicu da su na najvećem dijelu prostora kroz koji prolazi predmetna trasa zastupljeni kulturni ekosistemi to se uticaji u domenu flore prvenstveno svode na prisutne negativne uticaje u pogledu mogućnosti gajenja određenih kultura uz planirani autoput. za većinu komponenata dostižu na rastojanjima do 50 metara od ivice puta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Činjenice koje su iznesene u okviru postojećeg stanja pokazuju da. kao što je u poglavlju o aerozagađenju i zaključeno.1 Uticaji u toku izvođenja radova Prilikom obavljanja radova na izgradnji predmetnog projekta dolaziće do uznemiravanja životinja kao i naglih promјena u ustaljenim tokovima njihovog kretanja.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija značaja. Na trasi postoji veći broj objekata za moguća upravna kretanja u vidu mostova. Posebano važan činilac koji je potrebno istaći je da prostorni i eksploatacioni elementi planirane saobraćajnice doprinose mogućim negativnim uticajima jer se radi o saobraćajnici sa relativno velikim saobraćajnim opterećenjem i velikom širinom planuma sa ogradom koja bitno utiče na prostornu podjeljenost. Takođe u fazi izvođenja radova značajan je uticaj na faunu rijeke Bosne obzirom da će doći do regulacije vodotoka u određenim zonama14 kao i pojavom gradilišta na mjestima izgradnje mostovskih konstrukcija. Sva istraživanja u ovom domenu bitno su vezana za fazu izrade projektne dokumentacije jer od nivoa informacija u mnogome zavisi i mogućnost kvantifikacije određenih pokazatelja koji 14 Regulacija vodotoka je posebno obrađena u sklopu Projekta hidrotehničkih objekata Studija uticaja na okolinu – Lot 1 205 . 5. Za predmetni prostor nema podataka o ustaljenim putevima kretanja životinja koji bi mogli da predstavljaju osnovu za formiranjem posebnih konstrukcija za njihovo kretanje. Uticaj planiranog puta u toku eksploatacije na faunu voda treba smatrati uticajem bez posebno izraženih negativnih efekata s obzirom na karakteristike kvaliteta vodotoka rijeke Bosne. cjevastih i pločastih propusta što uključujući činjenicu da većina vrsta pri migraciji koristi obalni pojas uz vodotoke. kao i na trajan gubitak njihovih staništa. odnsno prelaza. Uzimajući u obzir prostorni položaj postojećih staništa kao i prostorni položaj predmetne trase može se doći do zaključka da posebno negativne uticaje ne treba očekivati. prema postojećoj literaturi.2 Uticaji u toku eksploatacije Istraživanja na terenu koja su obuhvatila prostor planiranog autoputa a koja su bila sprovedena u smislu definisanja mogućih negativnih uticaja na faunu pokazala su da na najvećem dijelu prostora ne treba očekivati izražene negativne uticaje u toku eksploatacije. 5.8. tada usled sječe šuma može se izuzetno uticati na postojeći fond ptica. a koje treba razraditi kroz Projekte posebnih konstrukcija za prelaz životinja. S toga je potrebno koncipirati radova tako da se seča šuma obavlja u zimskom periodu kada će ovi uticaji biti minimizirani. Osim navedenog treba pomenuti i moguću pojavu akcidentnih situacija što često može imati trajne i nepopravljive posljedice. Ukoliko se radovi budu izvodili u vrijeme ležanja ptica na jajima. Kod analiziranja postojećeg stanja utvrđeno je da na širem prostoru ne postoje staništa rijetkih i zaštićenih vrsta i da u tom smislu ne treba očekivati negativne uticaje u toku eksploatacije. Ovde treba napomenuti da zaštićenih ni posebno ugroženih vrsta. Obaveza je Investitora da nakon registrovanih podataka o migracionim kretanjima životinja na predmetnom prostoru izgradi posebne konstrukcije za kretanje životinja u vidu prolaza. Kao poseban problem naglog presjecanja migracionih puteva obzirom da će gradilišta predstavljati prepreku koja se pojavljuje "bez najave" ali koja će isto tako biti privremenog karaktera.9 Uticaj na pejzaž Problematika vizuelnih zagađenja kao kriterijum odnosa autoputa i životne sredine postaje aktuelan onog trenutka kada je postalo jasno da odlike slike predjela predstavljaju kvalitativni činilac koji bitno doprinosi kvalitetu projektnog rješenja ili se pak javljaju kao elemenat degradacije uređenih i ustaljenih odnosa. nema.

5. Za karakteristike područja kroz koje se planira izgradnja analiziranog autoputa sve ove komponente nemaju iste karakteristike ali su određeni potencijali ipak prisutne zbog čega je potrebna i određena analiza. budući da su podloge u ovoj razmjeri poslužile za valorizaciju osnovnih odnosa čime su bitno predodrećeni i svi mogući postupci kvantifikacije a samim tim i nivo tačnosti dobijenih pokazatelja. S obzirom da se u vidnom polju vozača istovremeno nalazi više geometrijskih oblika koji zajedno definišu prostorni tok trase neophodno je voditi računa o optičkim svojstvima svakog projektnog elementa.9. objekti i opšti izgled). Imajući u vidu predhodne napomene problematika vizuelnih zagađenja razmatrana je u dva osnovna nivoa. prikupljanje i tretman otpadnih voda ne smiju biti prepušteni sami sebi Zonu izmenjenih pejzažnih karakteristika moguće je definisati na osnovu medicinskog praga vidljivosti usvajajući mjerodavni vidni ugao od 100 kao mjeru za sagledavanje maksimalne visinske razlike u profilu uprave na liniju terena.9. vegetacija.2. poljoprivreda. Prvi nivo podrazumijeva problematiku prostornih odnosa same trase i elemente homogenosti njenih projekcija obuhvaćenih kroz pojam takozvanog geometrijskog oblikovanja. 5.2.1 Geometrijsko oblikovanje trase Pojam geometrijskog oblikovanja podrazumijeva proces skladnog komponovanja projektnih elemenata sa osnovnim ciljem da se ostvari prostorna slika puta koja u vizuelnom smislu ostavlja pozitivne utiske i vozačima uliva osećaj sigurnosti. Nedostaci u domenu prostornog oblikovanja prisutni su jedino na mjestima prisilnog prostornog definisanja trase autoputa u zoni Doboja a koje je uslijedilo iz potrebe poštovanja lokalnih prostornih planova.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija karakterišu problematiku vizuelnih zagađenja. Zapravo stvoriće se nova arhitektura.9.1 Uticaji u toku izvođenja radova Izgradnja autoputa neće obzirom na privremeni karakter neće imati značajne posljedice po prostor.2 Pejzažne karakteristike Za kvantifikaciju odnosa putne konstrukcije prema pejzažu primjenjena je metodologija rasčlanjavanja na pojedine komponente (morfologija.2 Uticaji u toku eksploatacije Kada se radi o konkretnim istraživanjima sve informacije su saglasne osnovnoj razmjeri. kao i njihovog međusobnog odnosa dolazi se do zaključka da su kriterijumi homogenosti uglavnom ispoštovani. Ovakav odnos podrazumijeva da je širina zone eventualno ugroženog pejzaža 600 H (H je maksimalna visinska razlika u poprečnom profilu). Harmonični odnosi se postižu samo kod usklađenih elemenata trase puta u situacionom planu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 206 . 5. Analizom primjenjenih elemenata situacionog i nivelacionog plana. Mnoge površine biće izložene eroziji. prema prostoru u smislu definisanja uticaja na pejzaž. kao konstrukcije. Da bi se prešlo sa opisne procjene uticaja u ovom domenu na kvantitativne metode koje uključuju kompleksnu valorizaciju prostora neophodno je sprovesti čitav niz specifičnih postupaka analize pri čemu su neophodne grafičke i vizuelne informacije visokog tehnološkog nivoa.9. a drugi nivo obuhvata odnos trase. R= 1:25000. 5. podužnom i poprečnom profilu. Kvantifikacija odnosa u domenu geometrijskog oblikovanja na ovom nivou urađena je korišćenjem informacija iz Idejnog projekta. površinske vode. Izgrađeni objekti za zaštitu zemljišta.

koeficijent ugroženosti pejzaža u funkciji od ranga puta i kategorije terena Na osnovu dobijenih podataka moguće je doći i do kvantifikovanih pokazatelja o uticajima planiranog autoputa na pejzaž. Izgradnjom planiranog autoputa stvaraju se i uslovi za pozitivne efekte koji su sadržani u činjenici da se igradnjom planiranog autoputa otvaraju nove vizure učesnicima saobraćajnog toka na interesantne pejzažne karakteristike u zoni rijeke Bosne."pejzažni profil" puta dp . Svi elementi koji su do sada mogli biti prikupljeni ne daju dovoljno osnove za kvantifikaciju po ovom parametru. Konačne stavove u pogledu uticaja planiranog putnog pravca na pejzažne karakteristike prostorne cjeline koja obuhvata predmetnu trasu moguće je sistematizovati u okviru činjenica da se negativni uticaji mogu očekivati zbog potrebe za izgradnjom visokih nasipa u dolini rijeke Studija uticaja na okolinu – Lot 1 207 .koeficijent "narušavanja" pejzaža P .rastojanje profila K . Ovaj rezultat je direktna posljedica visokih nasipa duž doline rijeke Bosne. Dakle najveće denivelacije u poprečnom profilu bile bi sagledljive sa rastojanja od čak 10 kilometara. izvršeno je prvenstveno definisanje interesantnih pejzažnih cjelina a zatim i njihova kvantifikacija. Koeficijent “narušavanja” pejzaža za pojedine dionice iznosi od 3480 do 4850 što se može smatrati za značajan uticaj. moguće je doći do podatka da najveća širina ove zone iznosi oko 2000 pa do 10000 metara. Na osnovu predhodnog razmatranja moguće je zaključiti da u konkretnim uslovima dominantnu odliku imaju visoki nasipi u zoni rijeke Bosne kao i pojedini objekti. Ova činjenica se posebno odnosi na mogućnosti prkida vizuelnog kontakta okolnih naselja sa vodotokom rijeke Bosne. Podaci koji su prezentirani pokazuju da u morfološkom smislu trasa planiranog autoputa opterećuje pejzaž i da se u tom smislu moraju preduzeti i određene mjere zaštite. Od objekata koji su planirani za izgradnju u funkciji analiziranog putnog pravca nema značajnih koji bi u vizuelnom smislu obogatili postojeće pejzažne karakteristike osim što treba primjetiti da pozitivne vizuelne karakteristike treba očekivati za mostovske konstrukcije preko rijeke Bosne. Uticaj površinskih voda na elemente pejzaža predstavlja takođe značajnu činjenicu prvenstveno zbog činjenice da se trasa najvećim delom nalazi u skoro neposrednom kontaktu sa koritom rijeke Bosne. s obzirom na veliki značaj subjektivnih procjena. Kao poseban parametar kvantifikacije pejzaža neophodno je definisati i njegov opšti izgled. Uticaj planiranog autoputa na pejzažne karakteristike u domenu vegetacije može se procjeniti na osnovu elemenata koji su izneseni u poglavlju koje se odnosilo na karakteristike šumarstva. Kako se promјena morfoloških karakteristika smatra za dominantnu promјenu pejzaža izvršena je kvantifikacija ovog pokazatelja preko sračunavanja koefincijenta "narušavanja" pejzaža koji je definisan kao: k =n K ⎛ P + Pn−1 ⎞ O = ∑⎜ n ⎟ ⋅ dp ⋅ 2 100 ⎝ ⎠ k =1 gdje je: O . Procjena karakteristika pejzaža u domenu postojećeg stanja nije istakla postojanje značajnih potencijala budući da se uglavnom radi o kulturnim ekosistemima. Za postupke ovakve kvantifikacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na osnovu prostornih odnosa trase planiranog autoputa (maksimalne visine nasipa i usijeka. Izgradnjom planiranog autoputa vizuelne karakteristike koje obuhvataju ovaj elemenat pejzaža mogu biti značajno degradirane.

10. aerozagađenja i vibracija. U koliko dođe do otkrivanja arheoloških ostataka neophodno je obavjestiti nadležni Zavod za zaštitu spomenika kulture i preduzeti sve mjere na očuvanju otkrivenih arheoloških ostataka koje su specificirane u sklopu poglavlja o mjerama zaštite. buduća trasa će svakako izazvati štete na divljači od saobraćaja. odnosno u lovnom gospodarstvu. U okviru analize postojećeg stanja utvrđeno je da nema posebno zaštićenih delova prirode koji mogu biti izloženi negativnim uticajima Sa apekta uticaja na istorijsko nasljeđe. 15 Za potrebe izrade Idejnog projekta autoputa u koridoru Vc izrađen je poseban projekat Pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu probelmatiku Studija uticaja na okolinu – Lot 1 208 . koji predstavljaju najbolja staništa za obitavanje i uzgoj sitne divljači. Osim ovog. i pored toga ukoliko se duž puta budu postavile saobraćajne table sa informacijama o lokalnim kulturno-istorijskim nasljeđem podićiće se nivo informisanosti što će svakako imati pozitivne efekte na ove potencijale.1 Uticaji u toku izvođenja radova Određivanje uticaja planiranog autoputa u domenu prirodnog i kulturnog nasljeđa podrazumijeva ustvari moguće uticaje koji se odnose na zaštićena prirodna i kulturna dobra ili objekte prirodnog i kulturnog nasljeđa koji nemaju ovu kategorizaciju ali svojim karakteristikama zaslužuju posebne mjere zaštite.10 Uticaj na zaštićene dijelove prirode i kulturno historijsko nasljeđe 5. zagađenja i uznemiravanja. te će otežati. moguća je pojava negativnih uticaja na spomenike koji se nalaze i u širem okruženju. ograničiće slobodnu migraciju divljači. No. izazvati fizičko razdvajanje populacija pomenutih vrsta. 5. Ovo je posebno izraženo u području početnog dijela koji se karakteriše ravničarskim i brežuljkastim predjelima. 5. te obroncima brdsko-planinskih oblasti. Bez obzira na već navedene zone i potencijalna mjesta uticaja na kulturno-istorijsko nasljeđe na analiziranom prostoru moguće je da se kod zemljanih radova u fazi izgradnje puta naiđe na arheološke ostatke koji do sada nisu registrovani. u kojima obitava i krupna divljač.10. kao i na prostorni položaj ovih objekata ne očekuju se posebno negativni direktni uticaji ukoliko se bude izvršila ispravna organizacija gradilišta.15 5. usled promјene režima podzemnih voda. a u pojedinim dijelovima i ograničiti mogućnost izvođenja bilo kakvih radova na uzgoju. Obzirom na potencijalnu zonu indirektnih uticaja.5 do km43 na prostoru Kožuha i od km 61 do km 62 na prosotru Alibegovaca. tj. Obzirom na navedeno potrebno je definisati posebne mjere zaštite arheoloških nalazišta. neminovno. obzirom da se 12 objekata iz kategorije kulturnog nasljeđa nalazi u okviru područja istraživanja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Bosne. zaštiti i korištenju divljači.2 Uticaji u toku eksploatacije Usjled izgradnje puta pojaviće se linearna prepreka koja može vizuelno da naruši postojeći ambijent i negativno utiče na kulturno-istorijske lokalitete. Smanjenje ovih negativnih uticaja može se izvesti ukoliko se za potrebe pejzažnog uređenja bude koristila adekvatna vegetacija.11 Uticaj na šume i lovstvo Usvojena trasa će. Takođe na predmetnom prostoru egzistira pet arhioloških zaštićenih zona pri čemu trasa prolazi kroz dvije i to: od km38.

Na ovom dijelu trase. Na dionici Vukosavlje – Podnovlje. Trasa ne ugrožava direktno lovne objekte od većeg značaja (fazanerije. a u sušnim periodima uz kanal je koncentrisan najveći broj divljači. Ovaj pojas uz rijeku je značajan za obitavanje i reprodukciju ptica močvarica. S tog stanovišta preporučljivo je u največoj mogućoj mjeri sačuvati postojeće fragmente ekološko-vegetacijskih zajednica. i nužno je bilo proći kroz značajna staništa ptica močvarica. Najizraženiji uticaj. Trasa u pomenutom dijelu prolazi kroz najkvalitetnija staništa divljači i imaće uticaj na lovno gospodarstvo na ovoj dionici.2 Uticaji u toku eksploatacije Na dionici od Svilaja do Potočana trasa je u zoni nekadašnjeg lovišta „Mera”.11. sa aspekta lovstva. koji opet predstavlja pogodno mjesto za gniježđenje močvarica. trasa delom prolazi kroz urbano područje Modriče a dijelom prati tok rijeke Bosne s povremenim kontaktima s fragmentima šuma vrba i topola te skupinama i pojedinačnim stablima crne johe na rubnim područjima rijeke.1 Uticaji u toku izgradnje Na području dionice od Svilaja do Vukosavlja uočavaju se kontakti s zaravnima i terasama sa isprekidanim stablimičnim i manjim grupimičnim zajednicama crne johe. ali je u manjoj mjeri zahvaćeno Vranjačko i Kutlovačko polje (kvalitetna staništa za sitnu divljač). Na dionici Vukosavlje – Podnovlje. Obzirom da na lokaciji Betnja na rubnim trasa ima širi međuprostor do rubnih šumskih zajednica običnog graba pa se izborom trase zadržala zaštitna funkcija rubnih šuma. kao i za samo Studija uticaja na okolinu – Lot 1 209 . topole i vrbe dok značajnijh kontakata s većim površinama pod šumskim drvećem nema iako na rubnim područjima nizina u kojima se javljaju šume običnog graba. Na dionici Podnovlje .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. U ovom dijelu trasa presijecaju staništa šuma i utiče na način uzgajanja i iskorištavanja ovih šuma. Izbor trase na dionici Podnovlje – Osječani Gornji nije pružao mnogo alternativa. trasa se značajno zadiru u šumsko područje prvo bukve a zatim i pod šumom kitnjaka i običnog graba. Od prelaska rijeke Bosne u Rudanci. sa vrlo povoljnim uslovima staništa za sitnu divljač. izveden je manji gubitak staništa divljači. koja se nalaze u užem pojasu rijeke Bosne. domove i sl. Kao značajan uticaj terba navesti i kanal „Svilaj – Potočani„. nalaze se područja „Bara” i „Potočanskih ritova”. lovačke kuće.Kotorsko trasa leži u nizinskom obalnom području oko rijeke Bosne. obzirom da je trasa postavljena uz postojeću prugu čime su minimizirani uticaji na slobodnu migraciju divljači kao i na obavljanje radova u lovnom gospodarstvu. Takođe. Na predmetnoj trasi u toku izvođenja radova javiće se povremeni uticaji na okolno lovno područje. Isprekidanost ovih fragmenata šumskih zajednica još više naglašava važnost minimiziranja narušavanja stvorenog ekoambijenta radi očuvanje biodiverziteta staništa i hidrološke funkcije pojedninačnih stabala i njihovih skupina. izbjegavajući Tarevačko polje. saobraćajnice imaju da priobalna pojednična stabla i male skupine stabala u kontaktu s rijekom Bosnom na dijelu Rastoka-Prnjavor polje. Na kontaktnim pririječnim brdskim padinama se nalaze rubni pojasevi stabala običnog graba. Na tom području javljaju se stablimično crna joha. 5. Na ovoj dionici se javljaju i dva tunela ukupne dužina oko 2km. Na dionici Kotorsko – Rudanka trasa leži u nizinskom pririječnom području rijeke Bosne i ima prolaz kroz vegetaciju nizinskog područja. međutim ovi uticaji su privremenog i lokalnog karaktera i neće se značajnije odraziti na ovaj aspekt životne sredine.).11. te vrba i topola. koji su važna staništa močvarica i mjesta za gniježđenje ovih vrsta.

mjerama koje se koriste u fazi projektovanja. udvostručeno opterećenje saobraćaja) pokazati kao povećanje od +3 dB. Na dionici Osječani Gornji – Trnopolje. Ove mjere se ne odnose samo na put. zbog opasnosti za saobraćaj). a takođe je povećanjem udaljenosti od rijeke Bosne je smanjen uticaj na radove u lovnom gospodarstvu. a koji se odvija na putu rješava se. uzrokuju manji gubitak staništa divljači. Uticaj od buke Jedan od najznačajnijih uticaja izazvanih saobraćajem jeste izloženost buci ljudi koji žive u naseljima u blizini trase puta. Postavljanjem trase uz već izgrađene putne komunikacije omogućena je bolja komunikacija kretanje divljači. javiće se i najveći gubitak staništa i gnjezdilišta za ptice močvarice. Problem uticaja buke koju prouzrokuje saobraćaj. sa strane receptora. Jedinica za mjerenje nivoa buke je decibel (dB) koji se bazira na logaritamskoj tablici. u osnovi. subjektivni utisak ljudskih bića da se buka udvostručila zahtijeva povećanje od oko +10 dB. koja je u ovom području izraženija (krupna divljač – srne i svinje divlje). Istraživanja izvršena u Evropskoj Zajednici otkrivaju da veliki dio stanovništva osjeća nelagodnost zbog buke koju izaziva cestovni saobraćaj. Na dionici Kotorsko – Rudanka trasa je uz rijeku Bosnu i direktno zahvata pojas značajan za obitavanje i reprodukciju ptica močvarica. U zoni Rudanke obzirom na položaj trase kao i planiranog čvorišta. zbog opasnosti za saobraćaj). kompleksi za gospodarenje (Ritešićko i Majevičko polje). Organizacije koje se bave lovstvom na ovom području. 5. Mala Bukovica i Prisada javi će se uticaji na gubitak staništa i ograničenje slobodne migracije. U dijelu trase na području Šušnjare.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija obavljanje lova (otežana organizacija i skoro onemogućavanje bilo kakvog odstrijela na ovom potezu. prelaskom trase na desnu obalu rijeke Bosne izbjegnuti su uticaji u područje Stavaka i Zavučenica. Općenito. kao i za samo obavljanje lova (otežana organizacija i skoro onemogućavanje bilo kakvog odstrijela na ovom potezu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 210 . izgradnje i eksploatacije puteva. koja predstavljaju kvalitetna staništa za sitnu divljač i močvarice. do Osječana Gornjih.12. S druge strane. Po prelasku rijeke Bosne. te je potencijalna opasnost za divljač i saobraćaj veća. promjene koje su manje od 1 dB ne smatraju se značajnim promjenama. trasa prolaze kroz Prnjavor polje i dalje Jabučnik. To u praktičnom smislu znači da će se na primjer intenzitet udvostručenog izvora (npr. nego i urbano projektovanje prostora puta. su ugrožene obzirom da trasa dijeli predmetni prostor.

Najbitniji faktori širenja buke su: • Vrsta izvora (tačkasti ili linearni) • Udaljenost od izvora • Atmosferska absorpcija • Vjetar • Temperatura i temperaturni gradijent • Preprijeke. Primjeri nivoa buke uobičajenih zvukova u okolišu jesu: • • • • • • • • • sirena hitne pomoći na tri metra 140 dB(A) uzlijetanje avion na 100 metara 110 .12.40 dB(A) tiha spavaća soba noću 20 .1.75 dB(A) biro sa mnogo službenika (unutra) 60 . Loše održavanje motornih vozila doprinosi povećanju emisije nivoa buke na putevima. (b) trenje između vozila i površine puta (c) ponašanje vozača (d) aktivnosti izgradnje i održavanja. Buka otpora je najveća kod velikih brzina i kočenja motornog vozila. postoji konvencija da se koristi krivulja podešavanja frekvencije (krivulja A) kako bi se dobila mjera za nivo buke koji je nezavisan od frekvencije (označen kao dB(A)). ispušne cijevi. Buka motornih vozila nastaje od rada motora. tokom kočenja motorom. Buka od puta nastaje zbog trenja na kontaktnoj tački puta i gume motornog vozila i doprinosi ukupnom nivou saobraćajne buke. poput barijera ili zgrada • Absorpcija tla • Refleksija • Vlažnost • Padavine Kako bi se dobili reprezentativni rezultati mjerenja. na loše održavanim putevima i u “stop and go” uslovima odvijanja saobraćaja.65 dB(A) normalan razgovor 40 . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 211 . Nivo zavisi od vrste i stanja guma i kolovoznog zastora. što zavisi od njihove frekvencije. transmisije.30 dB(A) tihi vrt 30 dB(A) 5.120 dB(A) pneumatski čekić 90 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Pošto su ljudska bića osjetljiva na zvukove. Ponašanje vozača doprinosi povećanju buke kod korištenja sirene. Odredbama su često određeni uslovi za svaki od navedenih faktora.60 dB(A) tihi dnevni boravak 30 .110 dB(A) restoran pun gostiju (unutra) 65 . ovi faktori se moraju uzeti u razmatranje. Izgradnja i održavanje u suštini zahtjevaju korištenje teške mehanizacije koja u toku operativnog rada doprinosi povećanju nivoa buke na gradilištu. puštanja glasne muzike i kod naglih polazaka i kočenja motornog vozila. sistema vješanja i najveća je tokom ubrzanja motornog vozila na usponima. Izvori buke na autoputu Buka na putevima ima četiri glavna izvora: (a) motorna vozila.

osim predviđenih. godine. Tabela 5. Ekološki standardi za nivoe uticaja buke Do današnjeg dana standardi za nivoe buke nisu specificirani od strane Vlade Bosne i Hercegovine. Sa predviđenim rastom saobraćajnog opterećenja.12-01.12-1: Dozvoljeni nivoi vanjske buke prema regulativi RS Studija uticaja na okolinu – Lot 1 212 . može se smatrati da je uticaj od saobraćajne buke u naseljima duž postojećih putnih pravaca (dionice puta M5 i puta M17) dosta neujednačen i na nekim dionicama visok. Ometanje divljih životinja nastaje zbog plašenja životinja da pređu put na kojem se odvija saobraćaj. kreira komunikacijske probleme i dovodi do povećanja stresa kao i sa tim povezanim uticajim na zdravlje.3. će se definisati na bazi podataka monitoringa nivoa buke u toku eksploatacije autoputa. predviđeno je da se opterećenje saobraćaja na postojećim putevima smanji u odnosu na tekuće na nekim dionicama i za oko 400%.2. Kao relevantna regulativa primjenjuje se pravilnik o dozvoljenim granicama inteziteta zvuka i šuma iz 1989 godine (službeni list SRBiH.12. Sa izgradnjom autoputa. 95/99. Postojeći put tangira ili prolazi kroz naselja.Potreba za dodatnim mjerama za zaštitu od buke. Pretpostavljajući da se napravi nikakav napredak vezan za smanjenje buke na putevima ili kod vozila. godine u Tabeli T.0 dB(A) bez izgradnje autoputa. Uticaji buke Buka koja nastaje na putevima djeluje na okoliš kroz koji put prolazi i doprinosi degradaciji kvaliteta življenja i ometa divlje životinje. tekući nivo buke će se povećati za oko +2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Sa jedne strane doći će do rasterećenja lokalnih saobraćajnica a samim tim i smanjenja nivoa saobraćajne buke a sa druge strane povišenje nivoa buke usled eksploatacije autoputa.5. 5. Zbog toga putevi postaju barijere regularnog odvijanja seljenja divljih životinja iz jednog područja u drugo.1999.12. godinu. bit će potrebno unapređivanje mjera ublažavanja. maj 28. što znaći i smanjenje nivoa buke od -6. Kvalitet življenja se smanjuje kod izlaganja buci kako psihološki tako i fiziološki.12. Prema tome. Službene novine Kantona Sarajevo Br.000 vozila u 2013. Ugroženi stambeni objekti poredani su i duž puta M5 i M17 na gotovo 60% dužine putne dionice. proračunati nivo buke za 2013 će se povećati između 1. odnosno Zakon o buci i kvalitetu zraka.000 do 20.12-02. Buka može dovesti do slabljenja čujnog organa sa privremenim i trajnim smanjenjem sluha. To će zavisiti i od stvarne stope rasta saobraćaja. Sa predviđenim rastom saobraćaja od 62% do 2013. 29 decembar 1989 godine) u RS u Tabeli T. Posebno u mjestima koja leže neposredno pored autoputa.0 dB(A). Hronično izlaganje buci može biti uzrok nastajanja mučnina. godini. Ovo je veoma važno kada su u pitanju kulturnoistorijski objekti koji nisu projektovani da podnose takve uticaje. 5. Izgradnja autoputa će biti od koristi za situaciju sa bukom na većini postojećih dionica.5. Vibracije koje nastaju rezonancom odvijanja saobraćaja mogu imati štetne posljedice na objekte u blizini puta. Uticaj budućeg rasta saobraćaja će za posljedicu imati dvojako dejstvo. Izgradnja autoputa na lotu 1 će dovesti do preraspodjele dijelovi saobraćaja sa postojeće mreže na novu mrežu i usloviti smanjenje nivoa buke u naseljenim zonama duž trase mreže bez investicije. standardi koji će se primjenjivati za autoput lot 1 postavljeni su od strane Kantona Sarajevo. ometa spavanje i može doprinjeti smanjenju efikasnosti učenja djece. Postojeći i budući uticaj buke na postojećoj putnoj mreži Ako se dnevno opterećenje saobraćaja kreće od 4.3 dB(A) i 6 dB(A) za 2042.4.

rekreacisko. servisno (komunalni servis) Industrijsko. oporavilišno Čisto stambeno. skladišno.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Najviše dozvoljeni nivoi vanjske buke (dBA) Ekvivalentni nivoi Vršni nivoi Leq dan I II III Bolničko. II ili III grupi nivo dozvoljene buke se je određivao za pripadajuću klasifikaciju zone. 2) vršni nivoi L10 i L1 su oni nivoi buke. skladišta bez teškog transporta Poslovno. poslovni i trgovački centri. vaspitno-obrazovanje i zdravstvene institucije. Zbog toga.12-2: Dozvoljeni nivoi vanjske buke prema regulativi BiH Standard vanjske buke u dB(A) Područje Namjena područja U vrijeme dan I II III IV V VI Bolnice Turističko i rekreativno područje Isključivo stambeno i obrazovna područja Mješana stambena i privredna podučja u blizini saobraćajnh Uglavnom privredni. Tabela 5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 213 . skadišta. javna Industrijsko područje. javne zelene i rekreacione površine Trgovačko.00 do 22. u daljem tekstu se koristi klasifikacija zone IV za naseljena mjesta duž autoputa.00 do 06. upravno. servisno i saobraćajno područje bez stanova Područje Namjena područja noć 40 40 45 L10 55 60 65 L1 60 65 70 45 50 55 IV V VI Napomena: 60 65 70 50 60 70 70 75 80 75 80 85 1) u smislu ovog pravilnika dan je od 06. a noć od 22. koji su prekoračeni u trajanju od 10% odnosno 1% ukupnog vremena mjerenja. poslovno. standardi buke koji se primjenjuju za ocjenu uticaja buke iznose 60 dB(A) u toku dana i 50 dB(A) u toku noći. odnosno perioda dan ili noć. trgovačko. saobraćajnapodručja bez stanovnika U vrijeme noć 40 40 45 50 60 70 Vršno vrijeme 60 65 70 75 80 85 45 50 55 60 65 70 Znajući da ruralna naselja duž trase imaju mješani karakter kako stambene tako i privredne upotrebe. zanatsko.00 sati. lječilišno Turističko. u ovoj studiji. stambeno i stambeno uz saobraćajne koridore.00 sati. U slučajevima kada objekt ili objekti pripadaju I. administrativni. Primjenjeni standardi od 60/50 dB(A) mogu se porediti i sa onima koji se primjenjuju prema WHO propisima (Svjetske Zdravstvene Organizacije) i propisima Zamalja Evropske Zajednice.

izvršeno je ispitivanje modeliranja buke putem “SoundPLAN” softvera (Verzija 6. Specifikacije autoputa su uzete iz Idejnog rješenja (na primjer: poprečni profil autoputa. Topografkse karte i satelitski snimci iz 2005. koristit će se alsfalt beton. Metod izračunavanja je uzet iz „Smjernica za kontrolu buke izazvane od strane cestovnog saobraćaja“ – RLS 90 izdate od strane Njemačkog Ministarstva transporta (1990). Profil autoputa je određen u Idejnom rješenju. Karakteristike autoputa podrazumjevaju definisanje dnevnog i noćnog perioda17 i standarda koji se koristi kod računanja nivoa buke. Nivo buke u toku noći će preći standardnu vrijednost od 50 dB(A) u blizini autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. PGDS je preuzet iz Saobraćajne studije kao i odnos dnevnog i noćnog saobraćaja i procjentualnog učešća teretnih vozila u saobraćajnom toku. Rezultati označavaju uticaj buke na objekte koji su locirani u blizini16 autoputa. godine.13 Uticaj vibracija Vibracije su takođe jedan od kriterijuma koji karakteriše odnos autoputa i životne sredine i nastaju kao posljedica oscilatornih kretanja vozila kod odvijanja putnog saobraćaja. Detaljan proračun nivoa buke i mjera zaštite za LOT1 će biti urađen na osnovu Idejnog projekta lota 1 u Idejnom projektu zaštite od buke. a koji su dati u Poglavlju 4 ove studije. Karta buke bez mjera zaštite dobivena je na osnovu proračuna koji analizira situaciju sa izgradnjom autoputa u 2D. Nacrti naselja sakupljeni su iz više izvora: npr. S obzirom na ove činjenice problematici vibracija posvećena je odgovarajuća pažnja u smislu kvantifikacije mjerodavnih pokazatelja i procjene mogućih negativnih posljedica.12. Prvi scenario prikazuje kartu buke za situaciji bez mjera zaštite.5. a drugi situaciju sa mjerama zaštite. zbog predviđenog PGDS-a. Uticaj buke bez mjera za zaštitu od buke Saobraćaj na autoputu će izazvati emisije buke na veoma visokom nivou. Za procjenu predviđenog uticaja buke. nivoi buke u toku noći su korišteni kao kriteriji pošto je standard buke u toku noći restriktivniji od standarda za nivo buke u toku dana. Što se tiće kolovoza. a noć od 22-06 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 214 . Kartama buke prikazana su dva scenarija. s obzirom na ograničenost prostornog dejstva. Konturne linije buke u toku noći prikazane su na kartama buke. Po svom značaju. 5. Radi toga. Osnovni uslovi koji su korišteni jesu kao što slijedi: • • • • • Predviđanje opterećenja saobraćaja za obilaznicu u godini 2013 prema podacima koji su specificirani u Saobraćajnoj studiji-završni izvještaj.1) koji se koristi kao standardni softver za izračunavanje buke u Njemačkoj i ostalim zemljama Evropske Zajednice. projektovanu brzinu i sl. Za identifikaciju ugroženih područja. Karta buke bez mjera zaštite je odredila moguću dužinu zaštitnog akustičnog zida kod naseljenih područja koja su ugrožena uticajem buke zbog toga što je nivo buke veći od standarda za buku u toku noći. ovaj kriterijum je manje izražen u odnosu na buku i aerozagađenje ali u određenim situacijama može pretstavljati relevantnu činjenicu u smislu negativnih uticaja. buka će imati negativan uticaj na naselja koja se nalaze duž planirane trase.). RLS usvaja dan od 06-22. 16 17 Analizirani su nivoi buke 200m lijevo i desno od ose autoputa.

Tabela T.15) 0. Problematika regulative u domenu vibracija nastalih od putnog saobraćaja pokriva se za sada opštom regulativom iz domena vibracija i njihovog uticaja na ljude i objekte. osovine . 5. sistem elastično obešenih masa (točkovi.vrijednosti Namjena prostora čisto stambeno. u zavisnosti od tipa vozila kreću od 1. opšte stambeno.20 Hz. Osnovnu prirodu vibracija generisanih od putnog saobraćaja daju vibracije nastale oscilatornim kretanjem vozila kao cjeline.30 (0..2) 0. Budući da u ovom domenu ne postoji verifikovana nacionalna regulativa za potrebe analize uobičajeno je korišćenje internacionalnog standarda ISO 2631 i DIN 4150. S obzirom na prirodu ovog istraživanja i zahtjeve u pogledu procjene uticaja na ljude i objekte kao osnova za valorizaciju uzete su granične vrijednosti definisane standardom DIN 4150 definisane u tabeli T.13-01: Vrijednosti KV . Efekti vibracija na čovjeka ogledaju se kroz direktna mehanička dejstva promјenljivog ubrzanja na pokretne delove čovečjeg tela kao i kroz sekundarna biološka i psihološka dejstva usled nadražaja i oštećenja nervnih receptora. Specifičnost ovog standarda je što pokriva široki spektar uzročnika vibracija obuhvatajući tako i vibracije nastale od putnog saobraćaja. brzina i pomjeranje). U okviru ovog standarda definisane su krive dozvoljenih nivoa vibracija (ubrzanje.. vikend naselja. Negativne posljedice vibracija na građevinske objekte ogledaju se prvenstveno u zamoru materijala koji dovodi do skraćenja vijeka njihovog trajanja. sistem pojedinačnih konstruktivnih sklopova koji osciluju na mnogo višim frekvencijama.15 (0.5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Oscilacije vozila koje nastaju kao posljedica kretanja preko neravnina na kolovozu prouzrokuju pojavu vertikalnih dinamičkih reakcija na kontaktnoj površini pneumatika i kolovoza koje su generatori vibracija u tlu a koje se prostiru najviše u vidu površinskih talasa izazivajući negativne posljedice na ljude i objekte. Normirane vrijednosti Svaka analiza problematike vibracija nastalih od putnog saobraćaja svoju konačnu interpretaciju mora naći u okvirima postojeće regulative kojom se definišu maksimalno dozvoljeni nivoi pojedinih pokazatelja.20 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 215 .) sa sopstvenim frekvencijama od 10 .15 8 0.10 Hz. niska gradnja seosko područje mešovito područje centralne zone Vreme dan noć dan noć Ustaljene Vibracije 0.2 (0.13-01. Standard koji u smislu objektivne ocene pruža mogućnosti valorizacije uticaja vibracija izazvanih saobraćajem na objekte i ljude je DIN 4150.1) 0. Standard 2631 je danas verovatno nejprihvatljiviji dokument koji pokriva opštu problematiku vibracija.20 Retke vibracije 4 0.parametra prema DIN 4150 KB . Generisane vibracije su u suštini posljedica vibriranja tri glavna sistema koja se mogu opisati kao: sistem vozila kao cjeline čije se sopstvene frekvecije.

Uticaji u toku izgradnje Obzirom na karakteristike sredine u kojoj se gradi.4 Zaključak o uticaju vibracija generisanih od putnog saobraćaja na ljude i objekte biće donet uvažvajući predhodno definisane granične vrijednosti i pokazatelje koji će biti sračunati za karakteristične preseke a u funkciji od konkretnih lokacijskih uslova koji karakterišu prirodu emisije i transmisije. u toku izgradnje postoji mogućnost pojave negativnih uticaja od vibracija prilikom miniranja. Osnovni metodološki postupci proračuna Da bi ocjena o negativnom uticaju vibracija izazvanih od saobraćaja bila objektivna neophodno je doći da pokazatelja koji će u funciji od konkretnih lokacijskih karakteristika omogućiti formiranje takve ocjene.6 0. Za procjenu negativnog uticaja vibracija na ljude i objekte proračun mjerodavnih pokazatelja urađen je na karakterističnim profilima na kojima se takve uticaje moguće očekivati.12 0. b .40 0. 5. Veličina vibracija zavisi od karakteristika saobraćajnog toka.4 0.1.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Trgovačka zona (uključeni i biroi) Industrijska Područja Ostala područja posebne namjene dan noć dan noć dan noć 0.2. Uticaji u toku eksploatacije S obzirom na sve istaknute činjenice. karakteristika tla izraženih preko koeficijenta prigušenja i drugih karakterističnih prostornih odnosa koji se pojavljuju na putu transmisije od izvora do prijemnika.6 0.13.4 12 0.13.brzina vibracija u mm/sec W .konstante koje zavise od neravnosti kolovoza Slabljenje vibracija sa rastojanjem definisano je na osnovu zakonitosti: V = (Vo / d ) . Ovo može biti izbegnuto primjenom potrebnih tehnika miniranja.3 0. karakteristika površine kolovoza.15 . 5.3 12 0. i moguće negativne posljedice koje se mogu pojaviti u toku eksploatacije. a uvažavajući značaj obilazne saobraćajnice.4 4 .karakteristika mjerodavnog saobraćajnog toka a. Kao mjerodavni pokazatelj za sve analize u okviru ovog studijskog istraživanja usvojena je brzina vibracija (mm/sec) koja po svojoj prirodi predstavlja izvod pomjeranja po vremenu.1 do 0. transmisije i imisije posvećena je odgovarajuća pažnja srazmjerna saznanjima o ovom fenomenu i njegovom značaju u konkretnim uslovima. kao i preimenom propisane količine eksploziva prilikom izvođenja rdova. 5. Opšti model korišćen za proračun pokazatelja podrazumijeva zakonitost za brzinu vibracija na ivici spoljašnje saobraćajne trake puta u obiliku : V= a W b (mm/sec) gdje je: V .2.1 do 0.13.0. problematici emisije. e -αd gdje je: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 216 . bilo na otvorenom bilo u tunelima.

13. Procjena negativnog uticaja izvršena je u odnosu na vrijednosti koeficijenta KV (DIN 4150) u kom smislu su i mogući sljedeći zaključci: Dozvoljene vrijednosti koeficijenta KV su prekoračene samo na ivici kolovoza na većim rastojanjima dobijene vrijednosti su niže od dozvoljenih. Uticaj vibracija na objekte i okolinu nije izražen i u planskom periodu se zbog vibracija ne očekuju bilo kakva oštećenja.016 0.3. Uticaj na infrastrukturu 5.5.055 75 0. Konkretne vrijednosti za koeficijent prigušenja usvajaju se u funkciji od karakteristika tla.001 0 300 0 0 5.14.13-01: Rezultati proračuna vibracija za autoput Svilaj –Doboj Jug Saobraćajnica: Autoput u Koridoru Vc vrdnost parametra KV određena prema standardu DIN4150 rastojanje [m] V [mm/sec] KV 0 2.1 Uticaji u toku izgardnje 5.087 0.14.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Vo .1. Proračun u granicama uticajne zone Za karakterističan presek planiranog autoputa izvršen je proračun brzina vibracija na različitim rastojanjima od ivice puta koristeći odgovarajući programski paket. regionalnih i lokalnih cesta kao i magistralnom željezničkom dvokolosječnom prugom Modriča-Doboj i Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 217 .023 100 0. Tabela 5. S obzirom na prirodu uticaja negativne posljedice se posmatraju u odnosu na ljude i objekte. 5. Rezultati proračuna i analiza Na osnovu podataka dobijenih analizom problematike vibracija mogu se donijeti zaključci o mogućim negativnim posljedicama u okviru prostora koji je u zoni uticaja planiranog autoputa.153 50 0.14. Podaci koji su dobijeni proračunom mjerodavnih parametara prikazani su u okviru tabele T.241 0. Koridor se svojim najvećim dijelom proteže dolinom rijeka Bosne i Hercegovine pri čemu dolazi u koliziju sa postojećom mrežom magistralnih.koeficijent prigušenja Za potrebe konkretnog proračuna koeficijenti a i b usvojeni su kao vrijednosti koje karakterišu kolovoznu površinu sa ravnošću koja je definisana standardom za zastor fleksibilnih kolovoznih konstrukcija kod puteva magistralnog značaja.13-01. U okviru dobijenih podataka sračunat je i odgovarajući koeficijent KV ( DIN 4150) na osnovu koga je moguć i direktni uvid u posljedice.2.13.2.504 25 0.2.rastojanje α .brzina vibracija na ivici kolovoza d .010 200 0.036 0. Odnos trase prema naseljenim mjestima i putnoj mreži Autoput Koridora Vc predstavlja centralni transportni koridor kroz Bosnu i Hercegovinu od sjeverne do južne granice sa Republikom Hrvatskom i u našoj zemlji čini kičmu drumskog saobraćajnog sistema. 5.1.367 1.

1 16.2 278.4 18.7 2.5 6. Trasa ide nenaseljenim područjem i tandigra regulisani kanal Svilaj-Potočani do mjesta Vrbovački Lipik.4 37.0 17. uklapa se u njega ne dirajući novoizgrađeno stambeno naselje Dobor. ali izgradnjom osnovne trase autoputa će biti rasterećene izvorno ciljnim i tranzitnim prometom. Opština Vukosavlje Od entitetske granice autoput je položen uglavnom kroz nenaseljena područja do naselja Tuk i Jezero između kojih prolazi neugrožavajući njihov prostorni razvoj.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija -Sarajevo. Tabela 5.1 44.33 36.3 0.1 km.5 113.1 u dužini od 16.6 158.59 78. Do granice sa opštinom Doboj trasa ide nenaseljenim područjem prelazeći rijeku Bosnu na još dva mjesta. U prostoru opštine Odžak iu zoni neposrednohg uticaja nalazi se magistralni put M14.14.5 23. Magistralni put M14. Do entitetske granice trasa autoputa od mjesta Vrbovački Lipik prolazi nenaseljenim područjem.4 35. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 218 . na području opštine Odžak od regionalnih puteva u zoni neposrednog uticaja na autoput je regionalni put R464a dužinom od 15.5 2.6 134.6 53. Mreža puteva u prostoru koridora neće se značajnije izmijeniti. Tangirajući istočni dio ovog naselja trasa ide prema rijeci Bosni gdje prelazi na teritoriju opštine Modriča.3 0.1 km.-01: Pregled drumske magistralne i regionalne mreže za prostor neposrednog uticaja u opštinama Dužina magistralni h puteva (km) Dužina magistralnih puteva (km) u zoni neposrednog uticaja (km) Dužina regionalni h puteva (km) Dužina regionalnihh puteva u zoni neposrednog uticaja (km) Ukupno mreža u zoni neposrednog uticaja (km) Opština Ukupno mreža (km) Odžak Vukosavlje Modriča Doboj Usora 22.6 113.3 15.9 4. Na ovom potezu (od entitetske granice do rijeke Bosne) trasa autoputa presjeca tri lokalna puta i magistralni put M-17. sa oko 500 stambenih objekata.4 54.0 2.8 60.4 31.1 4.1 i u opštini Vukosavlje nalazi se u zoni neposrednog uticaja i to dužinom od 4. Od željezničke stanice Vranjak trasa autoputa prelazi preko rijeke Bosne i odvija se od koridora željezničke pruge.0 17.4 km.0 56.8 0.7 Opština Odžak Trasa autoputa položena je zapadnim dijelom područja opštine od rijeke Save (granica sa Republikom Hrvatskom) između mjesta Svilaj i Novi Grad do entitetske granice sa Republikom Srpskom. Od ovih naselja trasa dalje ide južno kroz nenaseljena područja sve do novoizgrađenog stambenog naselja Jakeš.12 31. Trasa autoputa položena kroz opštinu Odžak ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta.9 2. koji preuzima autuput. Opština Modriča Na području opštine Modriča trasa autoputa prati koridor postojeće željezničke pruge u prostoru koji je rezervisan za novu trasu pruge.6 165.4 5.8 6.

ta dionicau punij dužini nalazi se u zoni neposrednog uticaja na autoput. autoput je položen istočno od ovih naselja rubno na granici sa opštinom Tešanj i ne ugrožava njihov prostorni razvoj. Na području opštine Modriča u zoni neposrednog uticaja nalazi magistralnih puteva u dužini od 18. U zoni neposrednog uticaja na području opštine Modriča nalazi se i regionalni put R465 i to dužinom od 17.6 km. odnosno podslivu rijeke Bosne. dok je ostatak magistralni put M14.9 km. 5. izlazi iz tunela kod naselja Prisade pa opet ulazi u tunel do Entitetske grnaice. Osječani. Opština Usora Trasa autoputa položena je dijelom opštine koji graniči sa opštinom Tešanj. pa je trasa poloćena uz postojeću prugu čime je omogućeno usmjeravanje grada ka reci i smeštanje autoputa unutar koridora koji je već duže vrijeme u ekploataciji železnice. Trnjani i Grapska. uz lijevu obalu rijeke Tešanjke. U odnosu na naseljena mjesta Brkovići i Tokme. Trasa autoputa kroz opštinu Doboj ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta koja tangira ili prolazi u neposrednoj blizini njih.1. To je i bio razlog da su se Studija uticaja na okolinu – Lot 1 219 . Manji dio na području opštine Usora i opštine Doboj – jug.7 km magistralne mreže pri čemu najveći dio otpada na magistralni put M17. Na području opštine Doboj u zoni neposrednog uticaja nalazi se 35.14. Opština Doboj Trasa autoputa na području opštine Doboj položena je između magistralnog puta M-17 Bosanski Šamac – Doboj i rijeke Bosne i na ovom potezu prolazi kroz nenaseljeno područje. od Doboja do ušća u rijeku Savu. dok na magistralni put M4 otpada 4. a od naseljenih mjesta tangira mjesto Kožuk. Opština Doboj-Jug Od entitetske grnaice trasa autoputa prolazi manjim dijelom kroz ovu opštinu i položena je kroz nenaseljeno područje. Prelaskom preko rijeke Bosne (kod željezničke stnaice Grapska) trasa autoputa kod naseljenog mjesta Pločnik ulazi u tunel. u postojećoj situaciji je korišten kao izvorište podzemnih voda (aluvion se prihranjuje iz rijeke Bosne) za snabdijevanje vodom naselja uz njen tok. Južno od naselja Majevac trasa planiranog autoputa prelazi rijeku Bosnu i ide uz koridor željezničke pruge i magistralnog puta M-17 do željezničke stanice Grapska gdje opet prelazi preko rijeke Bosne. pri čemu najveći dio i to 11. Odnos trase prema vodoprivredi Područje neposrednog uticaja izgradnje autoputa generalno pripada slivu rijeke Save. Magistralni put M4 dijelom prolazi kroz opštinu Usora i to u dužini od 2.2 km na magistralni put M17(E73).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Trasa autoputa kroz opštinu Modriča ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta osim naselja Dobor.2. Na ovom potezu trasa uglavnom ide kroz nenaseljena područja. pripadaju slivu rijeke Usore (koja je podsliv rijeke Bosne).1. donji tok rijeke Bosne. Sa vodoprivrednog aspekta. Sa stanovišta hidroenergetskog potencijala sliv rijeke Bosne je relativno slabo izučavan.5 km. prvenstveno zbog činjenice da je riječna dolina potpino urbanizovana.3 km.

energije priključeni su na elektroenergetski sistem RS. Odnos trase prema vodosnabdijevanju i vodnoj infrastrukturi Trasa autoputa je zadovoljila postavljene kriterije izbjegavajući trasiranje kroz područja postojećih i planiranih zona izvorišta vode za piće. Evidentan je prelazak trase autoputa preko dovodnih cjevovoda manjih kapaciteta.6 GWh električne energije: HE Doboj. Doboj – Osječani – Derventa i Doboj – Teslić. HE Jelići.1. odnosno 312. U Osječanima postojeća trafo-stanica 110/h kV nalazi se uz planiranu trasu puta Vc dok su u ostalim mjestima postojeće trafo-stanice udaljene od planirane trase Vc. Planirana trasa autoputa Vc na području Odžaka.1. na rijeci Bosni nizvodno od Doboja interesantna je izgradnja 4 cijevne hidroelektrane.3. kao i zona pozicija većih melioracionih kanala.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija u toj dolini do sada gradile termoelektrane (TE Kakanj) a ne hidroelektrane. postrojenja za tretman otpadnih voda). planiranih akumulacija. Na pomenutom području potrošači el. u donjem toku rijeke Usore moguća je izgradnja manjih cijevnih hidroelektrana: HE Kovanići. 5. Ukrštanje planirane trase auto puta Vc sa 110 kV vodovima. pažnja je posvećena uticaju autoputa na primarne objekte gradskih vodovodnih i kanalizacionih sistema (postojećih i planiranih glavnih cjevovoda. U donjem toku. Modriči. rezervoara. Proces urbanizacije i izgradne saobraćajne infrastrukture (putevi i željeznička pruga) je limitirao izgradnju većih objekata za korišćenje voda i energetskog potencijala ovog vodotoka.6 MW.14. 5. energijom na ovom dijelu trase puta Vc instalirane su 110/h kV trafostanice u Odžaku. U cilju snabdjevanja potrošača el. Također. HE Kotorsko. HE Mičića i HE Modriča. Modriče i Doboja na više mjesta ukrstiće postojeću elektroenergetsku mrežu naponskih nivoa od 0. kolektora. Modriča i Doboj ne postoje proizvodni elektroenergetski kapaciteti. Sagledavajući relevantne faktore može se generalno zaključiti da iygradnja autoputa može imati samo povoljne uticaje sa aspekta vodoprivrede. odnosno BiH.14. nizvodno od Doboja analizirana je izgradnja manjih zagatnih stepenica bez značajnijeg akumuliranja voda. Ukrštanje trase auto-puta Vc sa 35 kV vodovima Planirana trasa auto-puta Vc na području Elektrodistribucije Doboj prolaziće ispod trasa 35 kV dalekovoda: Miljkovac – Bukovica i Miljkovac – Jelah. Vukosavlje. ukupne snage 51. HE Rošulje.4 do 400. Osječanima i Doboju 1 i 2. što ukazuje na potrebu primjene određenih tehničkih rješenja izmještanja ovih cjevovoda kroz denivelacione prolaze predviđene za izmiještanje lokalnih puteva. Odnos trase prema elektroenergetskom sistemu Proizvodni kapaciteti Na dijelu trase budućeg autoputa Vc koji prolazi kroz opštinska područja Odžak. Modriča i Doboj prolaziće ispod postojećih 110 kV vodova: Gradačac – Modriča – Derventa. Sa stanovišta energetskog korišćenja voda.4. Navedena ukrštanja trase auto-puta Vc i Studija uticaja na okolinu – Lot 1 220 . Pored toga. Planirana tasa auto-puta Vc na području opština Odžak.

Kablovi su položeni uz putni pojas direktno u zemlju – rov na dubini od 60 do 80 cm. priključne 20(10) kV dalekovode i novu NN mrežu za one objekte koji ostanu bez električne energije prilikom izgradnje auto-puta Vc. Odnos trase prema sistemu telekomunikacija Planirana trasa autoputa Vc će se ukrštati sa optičkim kablom na sljedećim tačkama: zapadno od Odžaka (naselje Potočani). što je prikazano na grafičkom prilogu. U okviru spomenutog projekta predviđena je izgradnja ogranka magistralnog gasovoda od Kutlovca do Doboja. Trasa gasovoda. Odnos trase prema sistemu za transport gasa Na posmatranom području. ne postoje izgrađene instalacije za transport gasa.4 do 400 kV uradiće se paralelno sa uslovima auto-puta.14. Prema tome buduća trasa puta Vc doći će u koliziju sa distributivnom 10 (20) kV mrežom to jest trasa autoputa Vc ukrštaće magistralne i otcjepne 10 (20) kV vodove. kroz koje prolazi trasa autoputa. kako je to ucrtano u grafičkom prilogu. 5. Posavina. Ukrštanje planirane trase auto-puta Vc sa srednje naposnkim vodovima Zna se da će planirana trasa puta Vc prolaziti kroz naseljena mjesta distributivnih područja: Odžaka. Lijevče-polje. S obzirom da izgradnjom auto puta postojeći potrošači ne smiju ostati bez eleketrične energije. Realizacija ovog projekta je već u toku. Kako propisi ne dozvoljavaju polaganje NN mreže ni preko ni ispod auto -puta postojeća NN mreža se mora ukloniti sa planirane trase auto-puta. s obe strane planirane trase auto-puta izgraditi nove distributivne trafo-stanice.1. a njime je predviđena izgradnja magistralnog gasovoda od Prnjavora Mačvanskog (mjesto priključenja na gasovodni sistem Srbije) do Novog Grada (sa glavnim mjernoregulacionim stanicama na ulazu u sve gradove) te izgradnja distributivnih sistema u gradovima koji budu obuhvaćeni projektom gasifikacije. 5. Modriče i Doboja. Ukrštanje planirane trase auto-puta sa NN mrežom Planirana trasa auto-puta Vc ukrštaće niskonaponsku mrežu u naseljima kroz koja prolazi. Knež-polje). Prostornim planom Republike Srpske predviđena je gasifikacija njenog sjevervog dijela (Sembrija. preuzeta je iz Studije trase gasovoda “Sava” i predstavlja okvirnu trasu koju treba uskladiti sa usvojenom trasom autoputa. na području kroz koje prolazi trasa autoputa. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojeće telekomunikacione mreže i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa telekomunikacionim kablovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove Studija uticaja na okolinu – Lot 1 221 . na prostoru između Vukosavlja i Modriče i u naselju Rudanka.5.14.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija postojećih 35 kV dalekovoda izvesti postavljanjem na određenu udaljenost od autoputa odgovarajućih zateznih željezno-rešetkastih stubova s obe strane puta i na taj način izvršiti podizanje vodova iznad autoputa na propisima traženu visinu. • • Detaljne uslove ukrštanja planirane trase auto puta Vc i postojeće elektro energetske mreže 0. prema glavnom projektu autoputa i stanja na terenu.6. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojećih energetskih mreža i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa energetskim vodovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja.

Pored svega gore navedenog. Prema navedenoj procjeni zaključuje se da se na planiranom autoputu ostvaruje može postići dovoljan nivo saobraćajne sigurnosti i da su sa tog stanovišta uticaji u domenu okoline u granicama prihvatljivosti za ovakav objekat. Uticaji u toku eksploatacije Obzirom da će se sve kolizione tačke postojeće infrastrukture rešiti u fazi izvođenja radova u toku eksploatacije neće se javiti negativne posljedice po iste. Uticaj autoputa sa aspekta saobraćajnih nezgoda Problematika saobraćajnih udesa pretstavlja jedan od značajnih kriterijuma kojima se opisuje odnos planiranog autoputa prema okolini. Detaljna istraživanja problematike saobraćajnih udesa moraju biti izvršena u okviru saobraćajnih istraživanja. Takođe su prikazane i lokacije poštanskih centara i pošti. 5.15.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ukrštanja.3 nezgode po kilometru godišnje planiranog autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 222 . Na osnovu dosadašnjih saznanja iz oblasti ove problematike za autoputski profil koji je karakterističan za dionicu Svilaj-Karuše treba očekivati za planski period oko 0. Ukoliko se pretpostavka primjeni na celokupnu dužinu autoputa od Svilaja do Karuša moguće je očekivati oko 20 saobraćajnih nezgoda godišnje. na grafičkom prilogu su prikazane lokacije regionalnih i lokalnih telefonskih centrala.14. 5.2. Međutim obzirom da će razvoj infratsrukture biti nastavljen i nakon izgradnje autoputa treba vršiti potrebne nove procjene eventulanih kolizija novih instalacija i autoputa u koridoru Vc.

Za postupke zimskog održavanja neophodno je uraditi posebne operativne planove vodeći prvenstveno računa o zaštiti voda i tla a zatim i o globalnim problemima zaštite životne sredine. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 223 . .0 OPIS MJERA ZA UBLAŽAVANJE EFEKATA NA OKOLINU S obzirom na predhodne zaključke za određene uticaje je neophodno preduzeti određene mjere zaštite kako bi se moguće negativne posljedice svele u prihvatljive granice. .Obezbediti pretpostavke za kontinualno održavanje auto puta. bez ispiranja vodom. neophodno je definisati i određene postupke koji se moraju sprovoditi u fazi eksploatacije objekta.U koliko dođe do havarije vozila koje nosi opasni teret u praškastom ili granularnom stanju. . usisavanjem. Uvažavajući predhodne napomene. itd. zaustavlja se saobraćaj i upućuje se zahtjev specijalizovanoj službi koja treba da obavi operaciju uklanjanja opasnog tereta i asanaciju kolovoza. . .opšte mjere zaštite životne sredine.1 Opšte mjere zaštite životne sredine Kompleks opštih mjera zaštite životne sredine obuhvata globalna saznanja iz ovog domena koja su primjerena globalnoj strategiji i lokalnim prostornim uslovima i karakteristikama planiranog puta. mjere zaštite životne sredine su sistematizovane u nekoliko osnovnih grupa: .U sklopu opšte razvojne politike obezbediti doskledno poštovanje regulative od šireg značaja u pogledu graničnih vrijednosti pojedinih uticaja kao i regulative o karakteristikama voznog parka u pogledu nivoa buke i kvaliteta izduvnih gasova. .Obezbediti pretpostavke za konstantno praćenje stanja životne sredine u zoni planiranog puta obezbeđivanjem podataka koji su dobijeni mjerenjima na terenu.Obezbediti blagovremene planove za održavanje puta u zimskim mesecima pri čemu treba posebno razmotriti mogućnosti da se minimizira korišćenje natrijum hlorida.2.). čišćenjem. podatke koji su dobijeni u okviru analize uticaja kao i lokalne prostorne uslove koji bitno određuju moguće akcije. Ove mjere podrazumijevaju sljedeće aktivnosti: . Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš S obzirom na sve zaključke koji su dobijeni u fazi analize uticaja.posebne mjere. 6. . 6. .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. a prvenstveno u smislu sprovođenja adekvatnih mjera zaštite.Put je potrebno opremiti odgovarajućom horizontalnom i vertikalnom signalizacijom koja obuhvata sve vidove potrebnih zabrana i obaveštenja. Rasuti praškasti ili granularni materijal se mora ukloniti sa kolovoza isključivo mehaničkim putem (vraćanjem u novu prikladnu ambalažu. .Sve aktivnosti koje su proklamovane u sklopu opšte razvojne politike na nivou države a koje su konkretizovane kroz najviše planske dokumente potrebno je uvažiti u smislu racionalnog upravljanja životnom sredinom za konkretanu dionicu puta.tehničke mjere zaštite.

U koliko je tečnost dospela van profila i zagadila tlo sanacija se vrši njegovim uklanjanjem.) Mjere predviđene u okviru predhodno definisanih postupaka predstavljaju obavezu koja mora biti ispunjena kako bi uticaji puta bili svedeni u prihvatljive granice. za takve materije predviđenim deponijama.1. . Prosuta materija se uklanja sa kolovoza posebnim sorbentima. Kako su u okviru ove studije detaljno razmatrani pojedinačni uticaji koji se mogu pojaviti u toku eksploatacije mjere zaštite su sistematizovane za svaki uticaj posebno. Sve materije prikupljene na ovaj način tretiraju se prema posebnim postupcima regeneracije ili se deponuju na.3. 6.U toku faze izgradnje izvršiti opremanje sa adekvatnom horizontalnom I vertikalnom signalizacijom. .1. odmah se zaustavlja saobraćaj i alarmira nadležna služba i angažuju specijalizovane ekipe za sanaciju havarije.1.3. zakupu.Tokom eksplatisanja autoputa obezbijediti stalan nadzor radi sprečavanja posljedica prouzrokovane vremenskim I drugim nepogodama (odroni. Poseban problem leži u činjenici da je čest slučaj da predviđene mjere kompenzacije ne dolaze do oštećenih posebno ako su alternativna sredstva boljeg kvaliteta nego ona koja su izgubljena pa su tada.1 Stanovništvo 6.1. Ovakva procedura pruža prve indikacije o obimu mogućih problema vezanih za zauzimanje zemlje i raseljavanje. Pregled mogućih mjera radi smanjenja negativnog uticaja u socijalnoj sferi Studija uticaja na okolinu – Lot 1 224 .3. Mnoge pijace ili mali ugostiteljski objekti pored puta nisu zvanično organizovane i često ne poseduju dokumentaciju o vlasništvu. Svuda gdje su evidentni manji uticaji dalja analiza treba da odredi kategoriju ljudi. sniježni nanosi I sl. U nekim nezvaničnim delatnostima nije lako odrediti ko je pogođen ili pak prirodu mogućih dugoročnih uticaja.1. padajuće kamenje. Zauzimanje površina Da bi neželjeni efekti bili umanjeni u najranijim projektantskim fazama trebalo bi da se odredi približan broj poseda. kuća prodavnica i delatnosti pored puta koje mogu da budu pogođene oduzimanjem. prihodu ili periodu zakupa. privlačnija drugim uticajnijim grupama. zemlje i djelatnosti i mogućnost jednostavnih mjera kojima bi se izbjegli ili ublažili ovi efekti. Mjere zaštite u toku izgradnje 6.3 Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš Kompleks tehnčkih mjera zaštite životne sredine obuhvata sve one mjere koje su neophodne za dovođenje kvantifikovanih negativnih uticaja u dozvoljene granice kao i za preduzimanje određenih mjera kako bi se uticaji u procesu izgradnje minimizirali.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija .U koliko dođe do havarije vozila sa tečnim opasnim materijama. 6.

nije izgubio kuću Izgubio prihod od posla koji je obavljao kod kuće (privremno). Jednu grupu čine korisnici puta a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosi koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela T.1. nadoknaditi izgubljeni prihod tokom procesa preseljavanja Nema akcije Obezbediti alternativnu lokaciju sa jednakim ili boljim pristupoma. uslugama i potencijalima za posao. Obzirom na potrebu za korišćenjem postojećih puteva obaveza je izvođača radova da održava te saobraćajnice. Prije početka izvođenja radova napraviti realan plan razvoja alternativnih saobraćajnica za lokalno stanovništvo posebno na mjestima gdje je došlo do prekida postojećih saobraćajnica ili tradicionalnih puteva. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 225 . sagraditi kuću I dati zemlju na novom mjestu Preseljavanje posednika. nije izgubljena kuća Izgubljeno nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi). obezbediti kuću i zemlju u novoj oblasti Dati zemlju unutar razumne udaljenosti od kuće ukoliko je to moguće Kompenzovati izgubljenu zemlju Izgubljena zemlja ali ne i kuća Izgubljeno nešto zemlje .1-01 Primjeri mogućih uticaja i akcija za njihovu sanaciju Posljedice Izgubljena kuća i sva zemlja Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala nije u uslovima za korišćenje) Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi) Izgubljena kuća.2. zakupac ili bespravni korisnik Rekonstruisati kuću u toj ili nekoj novoj oblasti po želji vlasnika. Mjere za umanjenje socijalnih uticaja U konkretnim uslovima jasno se mogu izdvojiti dve osnovne socijalne grupe koje su pod uticajem planiranog autoputa. 6. zemlja je ostala Izgubljena kuću vlasnik bez zemlje Izgubljena kuća vlasnik je zakupac Izgubljena kuća bezpravna gradnja Akcije Preseljavanje posednika.3. ali ne i kuću Izgubio posao koji je obavljao kod kuće ili posao Izgubio je poslovnu lokaciju. kompenzovati gubitak zemlje Rekonstruisati kuću na preostaloj zemlji Rekonstrusitati kuću na novom placu u toj istoj ili novoj oblasti onako kako vlasnik želi Pomoći prilikom nalaženja novog doma u staroj ili novoj oblasti u zavisnosti od želje zakupca Pomoć pri nalaženju novog doma u staroj ili novoj oblasti u zavisnosti od njegove želje Obezbditi zemlju u okviru razumne udaljenosti od kuće.6. u drugom slučaju preseliti vlasnika.1. (zemlja koja je ostala ne može da se korsti).3. sagraditi kuću I dati zemlju na novom mjestu Obnoviti kuću na preostalom zemljištu.

Novčana nadoknada za ekspropijaciju i porušene objekte treba biti dodeljivana na osnovu ugovora o ulaganju sredstava kako bi se izbegli slučajevi da se dobijeni novac potroši nenamjenski i stvore socijalni slučjevi o kojima se društvo mora brinuti u narednom periodu.3. 6. Vlasnici zemljiša na kome se gradi planirani put su interesna grupa koja najviše gubi u sadašnjim okolnostima bez obzira na nadoknadu koja im pripada nakon eksproprijacije. Po mogućstvu za potrebe gradilišta uposliti lokalnu radnu snagu kako bi se stvorili uslovi da se predmetni autoput što prije prihavti kao značajni objekat od interesa lokalnom stanovništvu.1. U toku radova permanentno vršiti prikupljanje i tretman nastalog otpada. Vršiti redvnu kontrolu mehnaizcije i i opreme. Izgradnjom planiranog puta treba očekivati i određene pozitivne efekte koji se odnose na moguće povećanje vrijednosti nepokretnosti kao i pozitivne efekte u smislu otvaranja mogućnosti za zapošljavanje lokalne radne snage. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 226 . Na mjestima gdje je to moguće izvršiti ograđivanje gradilišta čime bi se izvršilo izolovanje istog. 6.3. Nastojati da se stacionirani objekti gradilišta lociraju tako da se izbegnu mogući problemi između radnika koji su angažovani na realizaciji puta i lokalnog stanovništva. Efekti koji se mogu pojaviti kao posljedica izgradnje. kako bi okolno stanovništvo bilo osigurano od eventualnih posljedica.1.1. a koji mogu imati određenog uticaja u socijalnoj sveri vezani su i za mogući indukovani. Ostale mjere Posebno voditi računa da prilikom miniranja budu primjenjene sve potrebne mjere obaveštavanja i ograničenja kretanja.3. nekontrolisani razvoj duž planiranog puta čime bi se značajno poremetili postojeći odnosi. Detaljne mogućnosti u sveri ovih uticaja prikazane su i u okviru odeljka o zauzimanju površina. kako bi emisije polutanata i buke bile svedene na minimum.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Upoređenje efekata izgradnje u jednom i drugom slučaju dovodi do saznanja o koristi po socijalno okruženje u slučaju izgranje planiranog puta ima višestruko veće nego što su to štete koje se takođe javljaju kao posljedica izgradnje. Modeli uticaja i kompenzacija za ovakve slučajeve detaljno su razmotreni o okviru poglavlja o zauzimanju površina.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgradnjom planiranog puta treba očekivati povećanje mobilnosti stanovništva šireg prostora čime se otvaraju mogućnosti za razvoj određenih delatnosti kojima se poboljšava socijalna struktura. U smislu minimizacije uticaja u ovoj sferi sadašnjim vlasnicima nepokretnosti bi trebalo omogućiti da pod povoljnijim uslovima započnu svoje privređivanje u određenim zonama novog autoputa. Takođe se očekuje i povećanje vrijednosti objekata i zemljišta nakon izgradnje+ autoputa.

1. odnosno Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju. Službeni Glasnik RS. Potrebno je obratiti pozornost na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda.). uključujući pražnjenje vozila za čišćenje i odvoz fekalija. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na vode tokom pripreme i gradnje autoputa 6.2. kao i neprečišćenih otpadnih voda na tlo. i to zonu IIIa (zona blagog režima zaštite prema “Pravilniku o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće. Službene novine FBiH broj 51/02”. sa detaljnim hidrološkim i hidrauličkim proračunima. (koristiti “Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode. kao i nacrtima objekata za prikupljanje. broj 44/01”). rukovoditi se „Smjernicama za projektiranje. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz III zonu zaštite.3. građenje. i to zonu IIIb (zone blagog režima zaštite). Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) projektovati jarkove (vanjska odvodnja) koji trebaju biti vodonepropusni. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz zone sanitarne zaštite.3. U projektu odvodnje minimalno predvidjeti zatvoreni sistem odvodnje. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz zone sanitarne zaštite. održavanje i nadzor na putevima (Direkcija Cesta F BiH i JP Putevi RS. Prilaze objektima unutrašnje odvodnje tj. prema “Pravilniku o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće. Službene novine FBiH broj 51/02”. separatorima i lagunama riješiti na efikasan način uz mogućnost prilaza vozila (tipa cisterni za odvoz otpadne vode) istim. transport i disponiranje istih. Konstrukcija predviđenih objekta za tretman otpadnih voda sa autoputa mora garantirati vodonepropusnost. Kod projektovanja. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5.3. sa separatorom ulja i masti. poremećaja prihranjivanja izdani i sl. Projekt odvodnje mora sadržavati najmanje sljedeće: Objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. tako Studija uticaja na okolinu – Lot 1 227 . član 18 zabranjeno je direktno ili indirektno ispuštanje otpadnih voda u vodonosni sloj. koje preporučuju mjerodavne padavine povratnog perioda 10 godina (uz korištenje ITP krivih hidrometeoroloških stanica kojima gravitiraju dionice autoputa) kod projektovanja zatvorenog sistema odvodnje autoputa. objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa se smiju locirati ali uz uvjet da garantiraju vodonepropusnost. odnosno ne smije se dozvoliti procjeđivanje otpadnih voda u podzemlje.000. član 17 i član 18). a prečišćene otpadne vode se trebaju izvesti vodonepropusnim sistemom. zabranjeno je direktno ili indirektno ispuštanje prečišćenih otpadnih voda na tlo.1. te po potrebi daljim tretmanom vode kojim će se postići kvalitet vode u skladu sa propisima.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. Tokom viših faza projektovanja • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Glavni projekt odvodnje voda sa trupa autoputa i pripadajućih vanjskih voda.2.2. te ispustiti izvan ovih zona na način da ih ne ugroze. Vode 6. decembar 2006.

Planom izvođenja radova. potrebu zaštite osjetljivih područja od pojave erozije. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) izvesti zelenu barijeru (vjetrozaštitni pojas) uz vodonepropusne jarkove. a vrijednosti intenziteta kiše i trajanje kiše. Na lokacijama gdje to moguće.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija da se eventualno dospjele zagađujuće materije njima transportuju bez poniranja do objekta za tretman otpadnih voda. te skladišta goriva i maziva za građevinske strojeve. “Pravilniku o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju. asfaltnih. sistem unutarnje i vanjske odvodnje autoputa se dimenzionira na mjerodavnu kišu 10-godišnjeg povratnog perioda. Obavezno vršiti redovnu kontrolu kvaliteta ugrađenih cjevovoda. određuje se uz korištenje ITP krivih hidrometeoroloških stanica kojima gravitiraju dionice autoputa. Prema standardima JUS i TEM. Plan žurnih intervencija u slučaju akcidenata. Oborinske vode iz ovih objekata tretirati. • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Glavni projekt odvodnje komunalnih i oborinskih otpadnih voda za sve prateće objekte. broj 68/01. poljoprivredno zemljište. pored tehničkih kriterija za organizacijom gradilišta. kao i „Pravilnika o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije Službeni Glasnik RS. baza. Plan sanacije. kao i na samom autoputu. Plan krajobraznog uređenja. broj 44/01”. Poštivanje graničnih emisija u otpadnim vodama koje se upuštaju u površinske vodotoke ili postojeću kanalizaciju treba uskladiti sa relevantnim pravilnicima. te detaljnom razradom tehnoloških postupaka treba potpuno izbjeći mogućnost djelomičnog. Ovi standardi su korišteni za potrebe izrade Idejnog projekta autoputa na koridoru Vc. izlijevanje ulja i slično (površinske vode. Najpogodnije lokacije za smještaj radionica. Način sanacije i rekultivacije pozajmišta i odlagališta. Pri izboru lokacija potrebno je izbjeći njihovo smještanje u osjetljivim područjima. a kako bi se isključila bilo kakva mogućnost zagađenja voda. Projekt treba osigurati: Za sve prateće i uslužne objekte potrebno je riješiti pitanje odvođenja i tretmana otpadnih voda. koje trebaju biti postavljene uvažavajući. • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Projekt organizacije gradilišta i tehnologije i dinamike građenja za svaku poddionicu na LOT-u 1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 228 . Najpogodnije lokacije pozajmišta i odlagališta materijala. otpadne vode treba sprovesti do već postojećih kanalizacionih sistema u obližnjim naseljima. Transportne rute. Na lokacijama gdje ne bude moguće fekalne vode pratećih uslužnih objekata treba upustiti u vlastiti kanalizacioni sistem sa izgrađenim odgovarajućim uređajem za tretman prije njihovog ispuštanja u recipijent ili tlo. Službeni Glasnik RS. istresanja otpadnog i zemljanog materijala. Planirani sistem odvodnje otpadnih i oborinskih voda sa gradilišta. a pogotovo potpunog zasipanja korita vodotoka (svi vodotoci koje trasa presijeca ili se nalazi u njihovoj blizini. Potrebno je obezbijediti poštivanje graničnih vrijednosti definisanih u “Pravilniku o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode. Službeni Glasnik RS. Projekt mora sadržavati: Granice gradilišta. a koji su detaljno opisani u okviru hidrografske mreže). i druge prirodne vrijednosti evidentirane ovom studijom). Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz osjetljiva područja cjevovodi zatvorenog sistema odvodnje moraju biti vodonepropusni. broj 44/01”. izvori. Obavezno izbjegavati smještanje u zonama neprihvatljivog i visokog rizika za vode definisanih sa hidrogeološkog aspekta i na bazi istražnih radova. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) zaštitu kosina nasipa izvesti sistemima koji su vodonepropusni. baza za mehanizaciju.

Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. Zabraniti bilo kakvo privremeno ili trajno odlaganje otpadnog materijala na okolno tlo. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala. • Kod projektiranja izmještanja korita primijeniti principe okolišno prihvatljivih praksi. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. osim na za to Projektom organizacije gradilišta predviđenim mjestima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 229 . a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način. Tokom građenja zahvata Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova (na potezima gdje trasa prolazi u blizini osjetljivih zona na podzemne vode) i prihranjivanja površinskog vodotoka. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja. bilo na udaljenoj lokaciji). mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. ili zonama sanitarne zaštite kao i zonama koje su definisane kao osjetljive.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija • Na svim mjestima gdje trasa autoputa prelazi vodotoke. Na lokalitetima gradilišta. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost.2. te tamo gdje nije moguće izbjeći ovu koliziju potrebno je dati adekvatna tehnička rješenja na mjestima sučeljavanja sa istim. • Projekt regulacije vodotoka koji podrazumijeva okolišno prihvatljive konstrukcije. kao što je šljunak. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i vodotoka. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša.2.3. Sav materijal od iskopa. te izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. Upotrijebljene vode sa gradilišta prihvatiti odgovarajućim sistemima kanalizacije. te osigurati nepropusne kontejnere za otpad. koji neće biti odmah upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. odnosno kriterij treba biti izbjegavanje izmještanja prirodnog korita. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. bilo na udaljenoj lokaciji). Zabraniti popravak građevinskih mašina. 6. Nadzirati procese formiranja nanosa. • U fazi projektiranja neophodno je izbjeći sve moguće kolizije sa postojećima vodoprivrednim objektima na razmatranom području koridora Vc. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije. projektiranje propusta kroz trup autoputa gdje god uslovi to dozvoljavaju. Primjeniti dobru praksu upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. tj. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. kao i tamo gdje prolazi zonom sanitarne zaštite izvorišta pitke vode ili vodonosnicima obavezno je projektiranje odbojne ograde ili betonskih blokova (new jersey) za fizičko sprečavanje prevrtanja vozila sa autoputa. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka. van definisanih osjetljivih zona. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. na područjima gdje je trasa smještena uz same obale vodotoka. kao i van definisanih osjetljivih zona.1. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip.

Za lokacije gradilišnih baza. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i Km 16+634. Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Km 13+820 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova i prihranjivanja površinskog vodotoka.24 Kužnjača Studija uticaja na okolinu – Lot 1 230 . Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama. odmah koji neće biti upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije. kao i van definisanih osjetljivih zona. Sav materijal od iskopa. ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. U slučaju pojave štetnih uticaja na izvorima koji se koriste za vodosnabdijevanje. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost.Odžak Km 0+000 – 10+890 Dionica 2. U slučaju akcidenata. asfaltnih baza.62 Tarevci Rijeka Dusa Betonski most Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 17+569 do Tarevci 18+639 Kanal Km 19+484. Svilaj . servisa. u najkraćem mogućem periodu osigurati alternativno vodosnabdijevanje za stanovništvo u ugroženom području. izlijevanja goriva ili maziva.40 Jakeš – Suho Betonski most polje Rijeka Gnojnica Dionica 3.6 Km 17+584. te planirane mjere prevencije i minimiziranja štetnih uticaja u fazi građenja date su u tabeli u nastavku. odnosno. u okoliš potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. Dobra praksa upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466.

79 Kožuhe Potok Ljuteš Km 37+143. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala.64 Osječani Potok Pljevare Studija uticaja na okolinu – Lot 1 231 . skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta.6 – 46+624. Podnovlje – Johovac Km 33+466.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Potok Dubokovac Km 20+160. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije.21 Osječani Potok Pljevare Km 45+730. bilo na udaljenoj lokaciji).98 Kožuhe Mrki potok Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Km 35+386.Podnovlje 32+438 Rijeka Glogovica Km 32+589 Rijeka Glogovica Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 522 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1260 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa vodotoka.07 Osječani Stara Bosna Km 45+362.10 Kužnjača Potok Dubokovac Km 28+389 do Vidakovići 28+914 Rijeka Bosnica Km 31+199 do D. Na lokalitetima gradilišta. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u Dionica 4.1 Km 33+589. van definisanih osjetljivih zona. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Nadzirati procese formiranja nanosa. Upotrijebljene vode sa prihvatiti gradilišta odgovarajućim sistemima kanalizacije.54 Majevac Rijeka Lovnica Km 45+032. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip. kao što je šljunak. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju.

potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. odnosno. asfaltnih baza.1 – 52+816 Km 46+853. Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije.35 Markovići Rijeka Lukavica Km 49+525 Durmići Pranjkovački potok Km 50+113.2 Km 56+150 do Suva voda 57+200 Rijeka Suva voda Km 56+440 do Suva voda 56+990 Rijeka Suva voda Km 58+650 Suva voda Grgića potok Km 59+250 Greda – Brezićka Potok Ograđenovac Km 61+950 Ularice Betonski most Alibegovačka rijeka Usora Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Betonski most Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 150 m – korito regulisano sa reno madracima Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. Zabraniti popravak te građevinskih mašina. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. Rudanka – Karuše Km 52+816 .34 Kamenjani Potok Mihajlovac Dionica 6. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama. bilo na udaljenoj lokaciji). ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. Za lokacije gradilišnih baza. Betonski most Km 62+634. izlijevanja goriva ili maziva u okoliš. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. U slučaju akcidenata.21 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 232 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 5. servisa.69 Vasiljevići Jasenici Rijeka Lukavica Km 47+989.62+634.84 Durmići Grapska rijeka Km 51+194. Johovac – Rudanka Km 46+624.

3. vegetacija i antropogeni uticaj ukazuje da su tla veoma raznovrsna. tako i za svaku dionicu posebno. klima. betonske baze i dr.3. ili još detaljnije njegov podtip. te imajući u vidu propisane standarde emisije gasova za nova vozila pokretana motorima sa unutrašnjim sagorijevanjem. kao i karta kategorija (nivoa) zaštite kako za cijelu trasu autoputa LOT 1. litološka svojstva. Temeljna prostorna jedinica ove karte je tip tla. Svakako da takva heterogenost otežava projektovanje. 6.4. Ograničenje brzine na neasfaltiranim (pristupnim) putevima.3. Ipak u okviru ove studije daje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 233 . Monitoring bi trebalo provoditi u skladu sa Pravilnikom o monitoringu. tehničkim pregledima opreme i mehanizacije kontrolisati ispravnost čime će se obezbediti minimum emisije polutanata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. a posebno izvođenje zahvata zaštite koji se u konačnoj studiji preporučaju. Mjere zaštite u fazi izgradnje Redovnim. predlaže se monitoring koncentracije zagađujućih materija. površinski kopovi kamena.) vodu sa manipulativnih površina prikuplajti u dekantacioni bazen. 2.60% godišnje. smatra se da bi koncentracija zagađujućih materija trebala rasti po znatno manjoj stopi nego PGDS. Pod pretpostavkom daljeg razvoja tehnologije motora koji pokreću motorna vozila i rastuće potrebe za alternativnim gorivima.3. a često i varijetet što zavisi najčešće od matične podloge na kojoj se razvilo neko tlo ili proces koji je dominirao tokom njegovog nastanka. 6. kao osnovna mjera zaštite u toku eksploatacije autoputa na Koridoru Vc. na dionicama sa većim nagibom nivelete i PGDS-om. predviđa se porast PGDS-a 3. Emisiju fugitivne prašine nastalu na gradilištima i privremenim saobraćajnicama smanjiti orošavanjem ovih površina. predlaže se i sljedeće: 1. Tlo 6. te u blizini tunelskih portala.3. U svakom slučaju.3. Prekrivanje kamiona koji prevoze građevinski materijal. Izdvojeno je ukupno 24 kartirane jedinice.1. 3.2. U periodu 2013. Mjere zaštite u fazi ekploatacije Analiza aerozagađenja pokazuje da za analizirane uslove koji se odnose na predmetni autoput posebne mjere zaštite nisu potrebne s obzirom da su granične vrijednosti prekoračene samo na bliskim odstojanjima od ivice autoputa. takva je priroda zemljišta na terenu i zbog toga je ovo inače najsloženiji eko-sistem u prirodi. Osim toga.4. a po potrebi i vanrednim. kao što su: reljef. .3. Međutim.1. Koristeći se podacima Osnovne pedološke karte M 1: 50000 uz dodatna istraživanja i rekognosciranja terena izrađena je karta pedosistematskih jedinica trase mjerila 1: 25 000 u prečniku do 500 m. Karta je sastavni dio annex-a ovoga izvještaja. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na okoliš tokom pripreme i građenja autoputa Opisane prirodne karakteristike područja kroz koje se proteže trasa dionice Koridora Vc od Svilaja do Karuše kod Doboja. Vazduh 6.20% do 5. na lokacijama gdje autocesta prolazi kroz naselja. 4.3. Na mjestima gdje je to moguće (asfaltne baze. Korištenje moderne i efikasne mehanizacije.2042. Izbjegavanje „praznog hoda“ građevinskih mašina.

posebno kad je u pitanju kontaminacija tla u ekološki osjetljivim zonama riječnih dolina i podzemnih akvifera kao što je zona kroz koju prolazi ovaj autoput. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebno je paziti da oštećenja tala izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. Koriste se kao dobra poljoprivredna tla . visoke plodnosti. napuštene oranice ili pak napuštene livade većinom na valovitim dijelovima terena. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vodom. Sva tla u ovoj kategoriji mogla bi se koristiti u intenzivnom uzgoju širokog izbora ratarskih i povrtlarskih kultura. a sve s ciljem da se emitirana onečišćenja sakupe na uskoj zoni uz cestu. dolcima ili usjecima javljaju dublja tla na kojima se prakticira intenzivan uzgoj prvenstveno voća i povrća. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebito je paziti da oštećenja tla izgradnjom ceste budu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 234 . sva tla na području dionice u prečniku od 500 m od osi puta. Očekivalo se. na njima se može koristiti savremena mehanizacija. obuhvaća plodna. plastenici. a izbor kultura koje je na njima moguće uzgajati veoma je širok. ali to se nije dogodilo. površine premošćivati nadvožnjakom. Tlo predstavlja najsuptilniju prirodnu laboratoriju u kojoj se prihodovane supstance na prirodan način transformišu štiteći tako do izvjesnih granica od kontaminacije vode koje prolaze kroz tlo. odnosno zaštita prikladnim vegetacijskim pokrovom. Ta tla potrebno je cjelovito. povrtnjaci. ta su tla na povoljnim reljefskim pozicijama. Na području gdje trasa dionice presijeca ova tla potrebno je primijeniti zatvoren sistem odvodnje s površine ceste. usitnjavanje proizvodnih parcela i emisija štetnih materija u tlo. u eri sve većeg pritiska zagađivača ipak ograničena. (skeletnost).oranice. Zemljište kao ogledalo odražava i kao akumulator sakuplja historijski tok prirodnih zbivanja učvršćujući ih u svojim svojstvima. b) II kategorija . duboka najvrjednija tla na trasi. posebno zatravljivanjem.zaštićena (šumska) tla obuhvaća tla pod suvislim šumskim pokrovom. dakle potpuno zaštititi. d) IV razred . prema sljedećim općim kriterijima: a) I kategorija . da će unesene herbicide. Analizirani su predvidivi uticaji dionice autoputa Koridor Vc od Svilaja do Karuša kod Doboja na poljoprivredna tla i agroekosisteme posebno s aspekta promjene namjene tla. manjim površinama ili nedostataka koji se mogu otkloniti manjim agromeliorativnim zahvatima.cjelovita zaštita. Razlikuje se emisija krutih i tekućih materija. Dio ovih tala koristi se kao pašnjačke površine. O tom treba voditi računa. Međutim. fizička i hemijske svojstva od uticaja na plodnost tla. odnosno plitka skeletna tla na velikim nagibima.selektivna zaštita. kao i emisija soli za otapanje snijega na cesti. Ovoj kategoriji pripadaju i goleti. iskustvo je pokazalo da je ta sposobnost tla. a svakako primijeniti vjetro-zaštitne pojaseve pažljivim izborom vrsta. izložena eroziji vodom. Tu spadaju i zemljišta pod šumom koja su zaštićena. Pojavljuju se kao oranice. nitratna gnojiva i druge kontaminante tlo uspjeti preraditi ili zadržati. povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. c) III kategorija . ali tla na ograničenim. pesticide. svrstana su s obzirom na potrebne mjere i nivo zaštite u četiri kategorije (nivoa). Osim toga. pa je već došlo do kontaminacije podzemnih voda u mnogim područjima svijeta. prvenstveno tala s rjeđom ili gušćom makijom unutar koje se u vrtačama. dakle unutar ograđenog prostora.visoka zaštita. S obzirom na geomorfološke prilike. voćnjaci. tipsku pripadnost. plinova. obuhvata tla povoljnih fizikalnih i kemijskih svojstava.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija se pojednostavljen pristup projektiranja mjera zaštite zemljišta svrstanih u kategorije prema nivou i potrebi primjene pojedinačnih mjera. Na lokalitetima izloženim eroziji potrebna je selektivna zaštita tla od erozije. dubinu.

jer su to kategorije koje obuhvaćaju plodna. b) Nivo trase u odnosu na okoliš Za nadzor područja emisije štetnih tvari i njezina usmjeravanja veoma je značajan izbor nivoa trase u odnosu na okoliš. Ako se na takvoj trasi postavlja zid za zaštitu od buke. Trasa izdignuta iznad okolnog terena uzrokuje široko rasprostiranje polutanata. Za dionicu LOT 1 koja je predmet ove studije sugeriramo koncept zaštite poljoprivrednog proizvodnog prostora . To je ponajprije kalcifikacija i humizacija poljoprivrednih tala. Izvan tog prostora .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija izvršena krajnje obazrivo. mikro i makro faune tla ili pak ispiranjem iz tla. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš Fizikalne. Neposredna sadnja. o čemu se pri projektovanju može voditi računa. transformaciju i gubitak teških metala iz tla.na poljoprivrednim tlima. da su dva glavna mehanizma dekontaminacije tla i to biološkim putem vezanjem u organsku masu biljke. a napose onim na kojima se štetni utjecaji ne mogu reducirati do prihvatljive razine niti jednim od navedenih postupaka.3. Svakako da su prva i druga kategorija zaštite najvažnije. Trasa ispod nivoa terena ili trasa dubinske ili koritaste razine ne mora imati za posljedicu povećanu koncentraciju polutanata na samoj cesti. Vijadukti i mostovi imaju isti efekt. Vezanjem u biljke teški metali ulaze u lanac ishrane životinja i/ili čovjeka. a umjesto kalcifikacije u obzir dolazi i aplikacija sredstava kojima se teški metali vežu u tlu u manje pristupačne oblike. izvršiti zahvate kojima se smanjuje mobilnost teških metala i osigurava njihovo vezivanje. duboka najvrijednija tla povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. zid će zaštititi i od emisije. Odmah valja naglasiti. Osim toga. ako dominantno zračno strujanje teče u pravcu trase. Trasa u nivou okolnog prostora najmanje je povoljna sa stajališta kontaminacije tala oko trase. Posebno ukazujemo na problem erozije vjetrom. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa.4. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa a) Zaštita tala od prašine Djelotvornu zaštitu od prašine moguće je postići tako da se raspršivanje fine prašine i aerosola svede na što je moguće uži prostor. kemijske i biološke osobine tla imaju veliki uticaj na penetraciju polutanata u tlo. Kod druge i treće kategorije zaštite akcenat treba dati na zaštitu od erozije i fizičko utvrđivanje obala puta kako ne bi došlo do klizanja terena i drugih posljedica na životnu sredinu. odnosno poljoprivrednog ekosistema temeljen na nekoliko temeljnih načela: Efikasne zaštita svih vrjednijih poljoprivrednih zemljišta od grube prašine Raspršivanje fine prašine i aerosola na što je moguće uži prostor. na ograđenom prostoru oko ceste treba osigurati intenzivan “promet” organske materije. ali se povećava koncentracija onečišćenja na samoj cesti. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vjetrom i vodom. čestom košnjom i odvoženjem biljne mase.tla. U svim dionicama nalaze se različite pedosistematske jedinice pa samim tim i različite kategorije (nivoi) zaštite. a ispiranjem ulaze u podzemnu vodu i akvatične ekosisteme. 6. koja osobito uznapreduje na “nagnutim” lokalitetima okrenutim sjevernim vjetrovima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 235 .2. i druge vrste barijera na tom dijelu trase ovim postupkom dobro štite od kontaminacije. ako se ne postavi žičana mreža ili drugi načini zaštite. mehanizam i snagu njihovog vezivanja. Oba mehanizma rizična su po okoliš.

2.propusni šumski nasadi ili etažno zasađene živice dijele "glavnu" struju zraka u brojna strujanja umanjene brzine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija c) Biološke mjere .3.4. tako da u atmosferu odlazi pročišćena zračna masa.6. odnosno razrjeđuju i tako štite okolni poljoprivredni prostor. Višestruk je utjecaj zaštitnih nasada: smanjenje koncentracije štetnih tvari u zraku i tlu. a baš se kod tih strujanja u masi lišća odlažu onečišćenja.4-07 se vidi koji tipovi tala pripadaju kategoriji upotrebne vrijednosti i kategoriji zaštite po pojedinim dionicama na bazi kriterijuma i osobina navedenih pedosistematskih jedinica opisanim u poglavlju 4. Za projektovanje i podizanje efikasnih zaštitnih nasada važno je imati na umu sljedeće činjenice: Ukupno uzevši četinari su kao filtar djelotvorniji. postavljaju se uz cestu s jedne ili obje strane trase na kojoj se tla koja štitimo nalaze. izabrati biljke prema osobinama tla i agroekološkim zahtjevima sredine. Za vrijeme kiše apsorbirane tvari se ispiru (oko 90 %). Najbolje je rješenje kojim se uz cestu postavlja gusti. Na površini trave taloži se i dobro prijanja prašina s auto-ceste. Prorijeđeni .4-01-T. 6.ovisi o površini lista. I ovo je dobra mjera zaštite okolnog poljoprivrednog prostora. Naprijed navedeni pristupi se trebaju primijeniti pri izradi izvedbene projektne dokumentacije u svakoj konkretnoj situaciji na terenu obzirom na konstelaciju faktora i okruženje kroz koje trasa puta prolazi. koje treba cjelovito riješiti posebnim projektom. uz prethodno pročišćavanje u masi krošnje.3.3. U zimskom razdoblju kada nema lisne mase onečišćenost prašinom 5-7 puta je veća nego u ljetnom razdoblju. pondova i sl. Površine pojedinih pedosistematskih jedinica po kategorijama upotrebne vrijednosti i kategorijama zaštite Iz tabela od T.3. a preko tla i voda. valja uvažavati zahtjeve same biljke u odnosu na tlo tj.1. u tu svrhu od nasada se traži odgovarajuća propusnost povećanje vlažnosti zraka isparavanjem i transpiracijom vode . Najbolje su autohtone biljke bilo da se radi o travama. pa lišće može ponovo obavljati istu ulogu. Usmjerenom sadnjom i održavanjem drveća i grmlja postiže se pročišćavanje .6. Filtracijski efekt zaštitnih nasada temelji se na smanjenju brzine vjetra. Bolji su propusni nasadi. Takav nasad djelotvoran je i sa stajališta zaštite od buke. d) Izbor vrsta za vjetrozaštitne pojaseve To je najvažnije i najdelikatnije pitanje.3 i 4.6. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 236 . Za izbor povoljnih vrsta za zaštitne pojaseve koristi se više kriterija.ohlađeni vlažni zrak omogućuje prianjanje čestica fine prašine i aerosola apsorpcija prašine i plinova na površinu lista . biće neophodno primijeniti kombinaciju mjera biološke zaštite sa izgradnjom objekata za sakupljanje (odvodnju) i pročišćavanje otpadnih voda. kada je razvijena lisna masa. a zatim propusni nasad. Ponajprije. Guste šume odvode zračne mase u okomitom smjeru prema gore. žbunovima ili šumskim sadnicama. izgradnja taložnika.cjelovita zaštita.. Pregusti nasadi nepovoljni su jer sprječavaju prodor emisija i njihovo razrjeđenje.filtriranje emitiranih čestica.zaštitni nasadi Nasadi za zaštitu poljoprivrednog tla. Pošto trasa koridora prolazi najvećim dijelom kroz područje gdje je neophodna primjena I kategorije . njegovoj hrapavosti i ljepljivosti.6. Djelotvornija je filtracija trave veće visine od niske trave. ali na dionicama koje glavno opterećenje imaju ljeti (vidjeti iz studije frekventnosti saobraćaja) mogu se saditi i listopadne sadnice.

smeđa karbonatna tla Sivo . broj 9 19 21 23 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Sivo .3.157 m Red.40 226.4-02: Odžak – Vukosavlje km 10+891do km 17+289.15 122.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 6.smeđa beskarbonatna glejna tla Sivo .90 Kategorija upotrebne vrijednosti II III III IV Kategorija zaštite I II II III Tabela 6.L=16.20 135.05 38.75 402.smeđa degradirana oglejena tla Ukupno Površina u ha 128.50 133. broj 2 6 9 11 15 Pedosistematske jedinice Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Smeđa degradirana.90 Kategorija upotrebne vrijednosti V IV II II III Kategorija zaštite IV III I I II Tabela 6.398 m Red.85 148.smeđa beskarbonatna tla Sivo .45 319.55 Kategorija upotrebne vrijednosti II III III IV IV Kategorija zaštite I II II III III Tabela 6.85 16. L = 10.891 m Red.70 66.15 544.90 88. broj 9 11 13 14 16 17 20 22 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Smeđa karbonatna tla Smeđa beskarbonatna tla Sivo .20 131.40 657.40 21.smeđa degradirana tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Ukupno Površina u ha 104.3.178 m Red.85 Kategorija upotrebne vrijednosti II II II II II III III IV Kategorija zaštite I I I I I II II III Studija uticaja na okolinu – Lot 1 237 .55 28.3.smeđa beskarbonatna glejna tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla Ukupno Površina u ha 13.85 226.4-03: Vukosavlje – Podnovlje km17+289 do km33+467.80 13. oglejena tla na glinama Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalno – deluvijalna tla Ukupno Površina u ha 22. Broj 8 18 20 23 24 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna glinasta tla Sivo .80 23. L = 13.40 152.4-01: Svilaj – Odžak km 0+000 do km 10+891.3.00 808. L = 6.85 85.4-04: Podnovlje – Johovac km 33+467 do km 46+624.

U projektu odvodnje drenažnih voda potrebno je predvidjeti zatvoreni odvodni sistem. Mjere tokom viših faza projektovanja Viša faza projektnog rješenja podrazumijeva izradu izvedbene projektne dokumentacije (glavnog projekta) sa svim detaljnim rješenjima i proračunima objekata i infrastrukture za sakupljanje i odvod otpadnih voda sa trase autoputa.Podnovlje Podnovlje .90 Kategorija upotrebne vrijednosti V IV IV IV V II Kategorija zaštite IV III III III IV I Tabela 6.40 490. izvorišta i akvifere. masti i ako je potrebno ostalih primjesa.90 808.40 148.60 14.50 264.3.60 490.4-05: Johovac .05 629.80 58.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 6. Ovo je takođe predmet zaštite voda a što je regulisano i pravilnikom o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju.90 17.20 309.85 309.20 27.90 3.10 119.80 138. Objekti za ovu namjenu trebaju biti locirani na mjestima gdje je to hidrogeološki najprihvatljivije bez mogućnost nepovoljnog šireg uticaja na tlo i površinske vode.15 64.131.Karuše Ukupno Stacionaža 0+000 – 10+891 10+891 – 17+289 17+289 – 33+467 33+467 – 46+624 46+624 – 52+816 52+816 – 62+634 I 13. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 238 .40 104.90 657.40 17.00 509.Rudanka Rudanka .55 67.00 23.35 141.95 13.45 57.70 Uz naveden tabele u prilogu se daje i pregledna karta tipova tala na dionici kao i karta kategorija zaštite kako za cjelovitu trasu autoputa LOT 1 tako i za svaku dionicu.192 m.35 505.60 378.Odžak Odžak . sa separatorom ulja.Vukosavlje Vukosavlje .40 1.818 m.80 Ukupno 544. broj 1 3 4 5 7 10 Pedosistematske jedinice Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Smeđa tla na glincima Smeđa opodzoljena tla na glinama Smeđa degradirana tla na glinama Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Ukupno Površina u ha 14.85 185.3.55 319.55 Površina u ha II III IV 152.3.20 51.50 29. L = 6.20 10.4-07: Pregled površina prema kategoriji zaštite po dionicama Dionica Svilaj .55 276.4-06: Rudanka – Karuše km 52+816 do km 62+634.Johovac Johovac .15 868.45 133.4. Red. Podloga mora biti nepropusna.3. broj 3 4 10 12 14 17 Pedosistematske jedinice Smeđa tla na glincima Smeđa opodzoljena tla na glinama Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Smeđa beskarbonatna tla Ukupno Površina u ha 17.90 185.3.60 Kategorija upotrebne vrijednosti IV IV II II II III Kategorija zaštite III III I I I II Tabela 6. Red.45 99. 6. L = 9.Rudanka km 46+624 do km 52+816.702.75 22.

Treća (III) kategorija selektivne zaštite . te imati plan hitnih mjera intervencije u slučaju akcidentnih slučajeva. . Izmještanje prirodnog korita vodotoka nije poželjno i treba tražiti potencijalna druga rješenja. radionica.Druga (II) kategorija visoke zaštite . sjetve trava na pokosima ili pošumljavanja okolnog prostora oko trase autoputa. Na svim dionicama autoputa LOT1 potrebno je isplanirati i projektovati tehnologiju građenja na gradilištu a što podrazumijeva: . interceptičkih drenova i sličnih objekata koji će spriječiti eroziju ili potencijalno klizanje terena. Na svim osjetljivim mjestima a na osnovu prethodnih istražnih radova potrebno je projektovanje zaštitnih ograda.) i to: . betonskih potpornih zidova. Intenzitet ovih zagađenja u direktnoj je funkcionalnoj vezi sa intenzitetom saobraćaja. .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tretmanom otpadnih voda ne samo sa trase autoputa nego i sa ostalih javnih i servisnih objekata najbolje će se štititi ne samo vode već i tlo kao najvažniji segment životne sredine pri izgradnji ovakvih objekata.Vodotoke koje trasa presijeca putem glavnih ili pomoćnih objekata za priključivanje i komunikaciju treba sačuvati od zasipanja korita što se često događa. zagađenja nastala kao posljedica slivnih voda sa kolovoza i taloženja izduvnih gasova predstavljaju uticaje od najveće važnosti.3. a posljedice u vidu plavljenja zemljišta se javljaju naknadno. asfaltne baze i slično ne bi smjelo biti u zonama visokog rizika naročito sa stanovišta vodopropusnosti te općenito zemljišta i hidrogeologije.4. ako je to jedino rješenja onda treba primijeniti stroge kriterijume zaštite životne sredine i pogotovo biodiverziteta kojeg je određeni vodotok već uspostavio.1. 6. ali i u zonama osjetljivoj sa stanovišta pojave erozije i sl.Prva (I) kategorija cjelovite zaštite .4. Da bi se spriječila razorna erozija kiše Studija uticaja na okolinu – Lot 1 239 .Četvrta (IV) kategorija – zaštićena šumska tla Biološke mjere zaštite su bitan segment izvedbene projektne dokumentacije pri čemu treba voditi računa o izboru sadnog materijala za vjetrozaštitne pojaseve. Tok vode prekinut izgradnjom puta mora biti pravilno saniran i usmjeren.Precizno definisanje načina i odgovornosti za odvoženje i konačno odlaganje komunalnog i opasnog otpada . Ovim će se izbjeći ekscesivna erozija.4 Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš U uslovima pretpostavljenog koncepta odvodnjavanja planiranog autoputa.Zbog potencijalne opasnosti od izlijevanja otpadnih materija (goriva i maziva) područje gradilišta za smještaj mehanizacije. izgradnjom sabirnika kanala. sadnje grmlja. Projektna dokumentacija treba da uvaži predviđene kriterijume zaštite zemljišta na cijeloj dionici autoputa LOT1 i to na četiri nivoa (tačka 6.Pozajmišta i odlagališta građevinskog i zemljišnog materijal trebaju biti uspostavljena na lokacijama koje neće predstavljati problem lokalnom stanovništvu ili pak biti eroziona baza za zagađivanje okolnog prostora i vodotoka. Na osnovu dosadašnjih saznanja sa sigurnošću se može tvrditi da će ovi fenomeni dovesti do povećanog zagađenja tla neposredno uz trup autoputa i na bliskim rastojanjima s jedne i s druge strane.3. Međutim. interceptičnih drenova. . uređenje pejzaža.Uvažavati sve kriterijume dobrog građenja i zaštite prostora sa stanovišta izbjegavanja lokacije gradilišta u zoni najboljih poljoprivrednih zemljišta gdje god je to moguće. kaptažom i sličnim objektima što je u građevinarstvu dobro poznata praksa. U fazi projektovanja i planiranja potrebno je predvidjeti mjere sanacije oštećenih područja zemljišta tokom izgradnje.

Gradilišta trebaju da su obilježena kako se zemljišta u blizini ne bi nepotrebno gazila mehanizacijom i oštećivala. Prilikom izbora konačnog položaja trase nastojalo se izbjeći koliko je to bilo moguće svaki direktni kontakt sa naseljenim mjestima. Pb) koji uđu u ovakve močvare absorbuje u sedimentima i akumulira u vodenim biljkama (Dumbeck et al. leže na nepropusnim glinama tako da ne postoji opasnost od procjeđivanja u podzemne vode. cinka i bakra. pokosima. Prema mnogim istraživačima močvarni ekosistem je sposoban da preradi zagađenu vodu od različitih komponenti. Gdje god je to moguće odmah na površinu postaviti busenje ili zaštitnu mrežu kako bi se zaštitila površina od udara kapi kiše i erozije koja sa sobom ne nosi samo zemlju već i zasijano sjeme. Cd. Na površinama koje će biti trajno prekrivene asfaltom ili nekim infrastrukturnim objektima treba izvršiti selektivno skidanje plodnog humusnog tla sa površine. jedan je od veoma ozbiljnih problema. deponovati ga i čuvati za potrebe nasipanje i uređenja okolnog oštećenog prostora. Ove prirodne močvare obično su dalje od vodotoka. Močvarne trave takođe pokazuju visoku bufernu efikasnost od 60-85% prispjelog Pb. što svakako prethodno treba istražiti.3. Vode koje otiču sa saobraćajnica u vodotoke i podzemne vode. na zemljišta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 240 . a koje su veoma često i vode za piće.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sječom šume potrebno je kompenzirati ponovnom sadnjom drveća i stabilizacijom terena sjetvom trava na kosinama. pravilno postavljenog kako bi sakupio sve otpadne vode do prihvatnog bazena lociranog što je moguće niže i dalje od eventualnih naselja ili površina na kojima se uzgajaju poljoprivredne kulture. U zoni projekta najvažniji sektor je poljoprivreda. Zbog toga je uz trasu auto puta potrebno. Održavanje tokom cijelog perioda nakon gradnje je obavezno.1. naročito u I i II kategoriji zaštite.5. U nekim zemljama konstruirane močvare se uspješno koriste za tretiranje slivnih voda sa cesta i urbanih područja. izgraditi efikasan drenažni sistem putem odvodnih kanala duž presjeka slivne sekcije. Nije poželjno uspostavljati gradilišta mimo trupa puta. 1998). ovisno o kvalitetu površinskog sloja od 25-35cm. Mjere u toku gradnje kao i u toku korištenja autoputa Cijela trasa puta LOT 1 smještena je u području ruralnih zona.5. Zn i Cu. poljoprivrednih zona i prolazi pored brojnih sela i rasutih naselja koja su smještena duž trase. je sposoban da akumulira veliku količinu olova. Tako na primjer korijen akvatičnih makrofita. Ove otpadne vode s autoputa ne smiju direktno oticati u rijeke i male vodotoke već u izgrađene sabirne bazene ili prirodne močvare u kojima će se istaložiti prisutni polutanti i tako se zadržati u limitiranom prostoru. Na ovaj način bi se bar djelomično nadoknadio trajni gubitak tla izgradnjom autoputa.4. Cu. Dubina skidanja bi u prosjeku trebala da se kreće. Mjesta na kojima se izvode radovi i organiziraju gradilišta trebaju da su što je moguće manje veličine kako bi se smanjio gubitak i oštećenje zemljišta uslijed gradnje. 6. posebno fragmitisa (Phragmites australie). okolnog oštećenog nagnutog prostora izloženog eroziji mora biti izvedeno prema propisima struke i sa tehničkog i sa biološkog aspekta. nasipa. To se prije svega odnosi na tla iz II upotrebne kategorije koja su i najbolja i najplodnija tla. građevinskih aktivnosti te korištenja obilaznica i pristupnih puteva za ulazak i izlazak na auto put. Takođe teški metali se akumuliraju u močvarama. bankinama i nasipu uz put.4.3.. Istraživanja pokazuju da se 80% metala (Zn. 6. Projekt potencijalno uzrokuje negativne uticaje na okolinu kao rezultat njegovih fizičkih objekata. Uređenje bankina. jer bez prisustva čovjeka od rehabilitacije prostora neće biti ništa. Općenito močvare imaju dobra puferna svojstva. Mjere tokom građenja autoputa Mjere koje se preporučuju u toku gradnje su zapravo mjere dobre građevinske prakse.

Površine na kojima će se saditi ili sijati biljke biće potrebno prethodno pravilno pripremiti.4. unošenju organskih. izgraditi privremene sve dok se ne izgrade novi koji moraju omogućiti nesmetan pristup parcelama i imanjima u cilju nesmetanog korištenja. Put će predstavljati i barijeru za pogled kakva trenutno postoji. okućnica i plodnih njiva može imati dugoročne ekonomske i socijalne posljedice na stanovništvo. autohtonih sjemena trava. dubini nastiranja. a debljina nastrtog sloja za sjetvu trava 20-30 cm. izgradnje i održavanja autoputa treba voditi i planirati u saradnji sa lokalnom zajednicom kako bi svi osjetili dobrobit ove investicije. reljefu. O zasađenoj vegetaciji se permanentno mora voditi računa. I u ravnom dijelu terena biće izdignut na visok nasip pošto prolazi kroz potencijalno plavna područja. moraju biti uređeni prema propisima izgradnje poljskih putova. Konflikt će svakako predstavljati i mogućnost pristupa i korištenja zemljišta sa obje strane trase s obzirom da će imanja biti isprekidana i vlasnici parcela odsječeni na jednu i drugu stranu. a to znači prije svega: 1. 6. Mjere tokom korištenja autoputa Projekt će značajno izmijeniti pejzaž s obzirom da neće bit na istoj visini sa okolnim terenom. izvršiti izbor adekvatnih. Za nagib najbolje su trave sa korijenom srednje dubine.5. Kod nastiranja tla za uređenje bankina. nasipa i pokosa kvalitet tla mora biti obezbjeđen. Usjeci na padinama kojima trasa prolazi su potencijalna opasnost od ekscesivne erozije i klizišta o čemu posebno treba voditi računa i poduzeti adekvatne mjere ublažavanja posljedica. ulazi i izlazi sa autoputa će takođe značajno doprinijeti izmijenjenom pejzažu. Travni pokrovi se vremenom oštete pa ih je potrebno replantirati u redovnom intervalu i redovno održavati naročito u prvim godinama sadnje. prisustvo korova. koji će biti najčešće podvožnjaci. na nasipima 30-40 cm. ali i mineralnih (NPK) đubriva. Vizualni osjećaj poremetiće i zidovi za buku (2-4). Mostovi. radije horizontalnog nego vertikalnog rasta korijena i dužeg vegetacijskog perioda kako bi tlo bilo što duže i bolje prekriveno lisnom masom koja ga štiti od udara kišnih kapi a time i erozije. nasipi. ako želimo da postignemo njihovu stvarnu efikasnost u zaštiti okolnog prostora. kako poljoprivrednici ne bi morali voziti svoje traktore. Posebno treba biti osjetljiv kad se radi o zemlji koja pripada vjerskim zajednicama. ili ako nema izbora obavezno postaviti na tlo geotekstil. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 241 . Kod sjetve trava prvo treba voditi računa o pripremi. Eksproprijacija i financijska kompenzacija moraju biti u skladu sa zakonskom regulativom BiH/RS/FBiH i na osnovu obrasca detaljnog popisa vlasništva. Zbog toga je potrebno zadržati postojeće pristupne putove. nepravičan gubitak bašča. drvoredi i sl. zemljišta teškog mehaničkog sastava. Poremećeni izgled krajolika se može ublažiti zelenom pejzažnom arhitekturom tako da se konstrukcijski objekti integrišu u pejzaž.3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija koja su sklona zbijanju. Proces pripreme. obradi ovisno o reljefu. Trave trebaju biti relativno otporne na prosipanje soli tokom zime. nagibu i drugim faktorima. Poljski pristupni putovi do prijelaza na drugu stranu. eventualnu primjenu herbicida i sl. vijadukti. Pri samom izboru trava obratiti pažnju na stanje klime. Prolazi s jedne na drugu stranu autoputa moraju biti u razumnim razmacima i prirodni–tradicionalni. U suprotnom obzirom na ekonomsko stanje stanovništva i značaja bavljenja poljoprivredom za preživljavanje stanovništva. karakteru tla. a za sadnju žbunja i dugog većeg raslinja 50-60 cm. žbunja i drveća za sjetvu i sadnju. botaničkoj podudarnosti trava u smiješi i sl.2. priključke i druga transportna sredstva autoputem kako bi stigli na svoju parceli koja se nalazi samo nekoliko stotina metara na drugoj strani.

već osrednje i polako radi izbjegavanja stvaranja «Wall effect» ili efekta zida što uznemirava vozače i sprečava vidljivost. RS. rješavaju se najvećim dijelom drugim zakonima ili podzakonskim propisima. 14/04 i . Zbog toga nije uređeno ni pitanje nadležnosti pojedinih tijela državne uprave kada se radi o obavljanju upravnih i stručnih poslova u području zaštite tla. 53/02 . Kod sadnje grmlja. oko tunela i sl.Zakon o građevinskom zemljištu (S. ne uređuje sistemski i cjelovito pitanje zaštite tla. sprječavanjem bujica i poplava. RS. kao i drugim propisima u području zaštite okoliša. određuje izradu dokumenata. odnosno njegovih funkcija. robustan i jak. žbunja i drugog niskog raslinja treba obratiti pažnju da li postoji stvarna potreba i razlog da se na nekom lokalitetu sadi ovakva vrsta raslinja. Pri ovome je važno izvršiti pravilan botanički izbor vrste i uskladiti vanjski izgled biljke i razvoj korijena koji odgovara prethodnom zahtjevu dubinske stabilizacije tla. u vezi zaštite tla uređena su propisima iz područja postupanja s otpadom. br. ali i poboljšanja izgleda prostora. način provođenja zaštite okoliša (standardi. 10/95. Najvažniji Zakoni koji se dotiču problematiku tla su: . Koriste se šumske sadnice koje imaju sposobnost stabiliziranja površine tla. nadzor i kaznene odredbe. br. 66/03 .Zakon o zašiti prirode (S. br.g.g. br. Tim Zakonom uređuju se pojedina pitanja u vezi općekorisnih funkcija šume. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 242 . strmim padinama.g. br. Na toj osnovi praktična pitanja zaštite okoliša. Cilj je da se izvrši zaštita tla od erozije ali i konsolidacija dubljih slojeva tla. a između izvršiti zatravljivanje. Prethodno tlo mora biti dobro pripremljeno. Ono treba biti visoko rezidentno na napade parazita. RS. Zakonska regulativa korištenja i zaštite tla U Republici Srpskoj postoji čitav niz zakona koji na različite načine tretiraju problematiku tla i to iz ugla oblasti kojom se taj zakon bavi. Žbunje ne bi smjelo brzo da raste u visinu. poljoprivrede. 50/02 . Pošumljavanje se izvodi na najugroženijim nagibima.Zakon o šumama (S.). RS. a način sadnje može biti u rov. potencijalnim klizištima i usjecima. RS. 18/95 i Međutim. monitoring. utjecaja na plodnost zemljišta i poljoprivrednu proizvodnju i dr. pa time i tla.6.g. 84/02 . Kod izbora ovih kultura treba voditi računa o tome da korijenov sistem treba bit vrlo krupan. odgovornost. br.Okvirni zakon o životnoj sredini (S.g. treba naglasiti da se Zakonima o zaštiti okoliša. 3. 86/03 ili 41-03 . Zakon o zaštiti okoliša propisuje obvezna zajednička polazišta sistemskog djelovanja na području zaštite okoliša te predstavlja zakonodavno ishodište od kojeg polazi pravno rješavanje zaštite tla. Isto tako treba koristiti biljke koje podnose rezidbu bez štetnih posljedica na njihov dalji rast. 6. RS. u manjim grupama. RS. i to djelomično.g. Pojedina pitanja. Zakon o šumama propisuje uslove i način gospodarenja šumama kao i ograničenja korištenja šuma za potrebe stočarstva. odnosno poljoprivrede. te pitanja trajnog gospodarenja šumom. a grane razgranate kako bi prekrile što veću površinu.4. vodnog gospodarstva kao i nekim drugim propisima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. Obično se ova vrsta vegetacije sadi tamo gdje teško mogu uspijevati trave. šumarstva. te zimskih rastvora (soli) koji padaju na njih. procjena utjecaja na okoliš.g. prirodnim osobinama ambijenta i drugim karakteristikama i efektima koji se ostvaruju ovom mjerom. br.Zakon o poljoprivrednom zemljištu (S.Zakon o rudarstvu (S.3.Zakon o prostornom planiranju (S. informacijski sistem i dr. katastar onečišćavanja. što uključuje najbitnija načelna pitanja zaštite tla (zaštitne šume u vezi sa sprječavanjem erozije tla. Ponekad se u ovakvu vrstu živice stavlja i mreža nižih dimenzija.). Zakon o zaštiti okoliša sadrži osnovna načela zaštite okoliša.

korištenja i uređenja poljoprivrednog zemljišta. posebno u skladu s prethodno donesenom Strategijom i Programom prostornog uređenja RS. zaštitu i unaprjeđenje okoliša. provođenja istraživanja. Osnovni sadržaj ovoga zakona je: Posebna zaštita poljoprivrednog zemljišta kao dobra od opšteg interesa a koje se koristi pod uslovima i na način propisan ovim zakonom Korištenje poljoprivrednog zemljišta Ograničenja u korištenju poljoprivrednog zemljišta Promjena namjene poljoprivrednog zemljišta Osnove zaštite.5. a to znači i zaštitu zemljišta. utjecaja tih radnji na okoliš. Građevinske mašine ne bi trebalo da se kreću van gradilišta zbog mogućnosti zbijanja tla. Zaštita i uređenje poljoprivrednog zemljišta kao prirodnog bogatstva Ipak treba istaći da ovim Zakonom nije dovoljno dobro sistemski regulisan nadzor i kaznene odgovornosti što bi dodatnim propisima trebalo regulisati. Prostorno uređenje obuhvata očuvanje prirodnog i kulturnog bogatstva i njegovog korištenja. Zakon o prostornom uređenju bi trebalo regulisati pitanja u vezi gospodarenja. korištenja i promjene namjene poljoprivrednog zemljišta. površini. gradilište se mora ograničiti na minimalnu moguću potrebnu površinu. korištenje i namjenu prostora.5. posebno u cilju sprječavanja onečišćenja okoliša a time i tla. Zakon o otpadu. Odlaganje materijala mora se vršiti samo u okviru gradilišta. te prostornim planovima koji određuju osnovu za organizaciju. Zahvati u prostoru treba da se provode se u skladu s dokumentima prostornog uređenja. zaštite i upravljanja prostorom BiH kao posebno vrijednim i ograničenim nacionalnim dobrom. 6.1 Mjere zaštite u fazi izgardnje Da bi se izbego nepotrebni gubitak biotopa. načinu uporabe te nositeljima prava na česticama. posebno iskorištavanja prirodnih dobara.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zakon o rudarstvu. Ovim se postiže očuvanje postojeće močvarne i vodene vegetacije i ornitološkog stanovništva. saniranja otpadom onečišćenih površina. obliku. Zakon o poljoprivrednom zemljištu je najvažniji zakon koji propisuje osnovne uslove zaštite. a to znači i korištenja tla kao jedne od temeljnih nacionalnih vrijednosti. Po završetku radova. Zakon o državnom premjeru i katastru uređuje prikupljanje i vođenje evidencije podataka o položaju. uređuje pojedina pitanja u vezi postupanja s otpadom. sanaciju devastiranog zemljišta i dr.3. moraju se obnoviti prethodno uklonjeni biotopi. Flora i fauna 6. Uklanjanje drveća i žbunja mora se vršiti u toku zime da bi se izbeglo vrijeme ležanja na jajima koje je od 1 marta do 30 septembra.3. raspolaganje poljoprivrednim zemljištem općenito ali ne i u vlasništvu BiH. Da se obrati pažnja u blizini tokova u cilju izbegavanja prekida ili ometanja površinskih ili podzemnih voda. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 243 . zaštitu. moraju se zaštititi ograđivanjem u toku građevinske faze. Zaštita tla je također neodvojiva od provedbe ovoga Zakona koji uređuje pitanje zaštite poljoprivrednog zemljišta. uređuje pojedina pitanja u vezi korištenja i zaštite tla. pogotovo na sekcijama od visokog značaja za biljke i životinje. Površine koje su od visokog ekološkog značaja. Uklonjene strukture biotopa na gradilištu trebalo bi nadoknaditi nakon završetka radova.

2. Mora se voditi računa pri projektovanju da se izbegnu uklanjanja divljih drveća kao sto su Jablan.6. a sa sličnim uslovima. pogotovu u zonama vodenih površina. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Većina uticaja izazvana trupom puta je neizbežna.6.3. mora se smanjiti na minimum degradacija prostora nakon radova prilikom iskopa i nasipa . Stalno nadgledanje broja i vrsta ptica nastradalih duž puta. konsultacije. blizina puta i rijeke i sl. 6. Analiza u toku eksploatacije koje su vrste ugrožene i koje treba zaštititi. raskrsnice u rečnim dolinama. Zato treba smanjiti sadnju drveća i grmlja na minimum koji je dovoljan za pejzaž i sprečavanje erozije. U okviru projektne dokumentacije izrađen je i Projekat pejzažnog uređenja koji detaljno teritira ovu problematiku. Pejzaž 6. U slučajevima velikog broja stradalih vodozemaca na pojedinim dionicama puta. odmah nakon završetka radova na toj dionici. pogotovo u toku selidbenih perioda. Mjere zaštite u fazi eksploatacije U svetlu definisanih potencijala treba tražiti i odgovarajuće mjere za zaštitu. a opšte smjernice koje su u njemu primjenjivane navedene u sljedećem tekstu. Mora se obezbediti skupljanje i odnošenje čvrstog otpada iz zona radničkih kamp kućica kao i iz zona parkiranja i održavanja vozila 6. Mjere zaštite u fazi izgradnje Obzirom da je proces izgradnje privremeno narušavanje pejzanih karakteristika posebnih nema mjera zaštite. Sadnja na usecima je nešto manje problematična jer je drveće i grmlje locirano iznad puta i usled toga ne dolazi do preplitanja vozila i ptica.3.6. i odgovarajuće mjere zaštite radi smanjenja rizika bi trebalo sprovesti na ″ugroženim″ dionicama puta.5. Izvođač radova se mora obavezati na skupljanje i odnošenje na najbližu deponiju viška čvrstog otpada bilo koje vrste. i ona se mora lako korigovati. 6.1. Ukoliko te vrste nastanjuju zone konstrukcije puta potrebno ih je preneti u „sigrnije zone”. mora se konsultovati sa odgovarajućim stručnjacima u cilju nalaženja odgovarajućeg rješenja. Mostovi treba da budu sa visokim ogradama da bi se izbegao sudar ptica (jata ili pojedinačnih) sa vozilima. Napori u procesu projektovanja moraju biti usmjereni da se prisutne mjere umanje pri čemu treba voditi računa da: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 244 .3. Biotopi koji mogu imati visoke vrijednosti ne bi trebalo saditi u blizini puta jer je to opterećena zona koja će imati negativan uticaj na faunu. (navodi mjesta u studiji gdje dolazi do velikih konflikata usled: mostovi projektovani negativno po ekologiju. umanjenje uticaja ili kompenzaciju pri tome treba uvijek voditi računa da nije moguće izgraditi autoput a da uticaji u domenu pejzaža ne postoje. Drugim rečima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U fazi izgradnje puta mora se voditi računa da se ne naruše pejzažne vrijednosti. Kao obavezna mjera je izgardnja i održavanje autoputne ograde celom dužinom kako bi se sprečio izlazak životinja na kolovoz. Ptice će biti privučene živicom i koristiće ove biotopne strukture pored puta kao novo stanište.3. Topola (Tamariks) i vrba. ali ne i za stvaranje novih biotopa.2.

Pogled sa puta može da bude posebno potenciran namjernim oblokovanjem elemenata situacionog i nivelacionog plana. Na ovaj način se čuva vizuelni i fizički kontinuitet pejzaža. Zaštićeni dijelovi prirode Određivanje uticaja planiranog puta u domenu prirodnog nasljeđa podrazumijeva anlizu nad prirodnim cjelinama koje se obično definišu kao nacionalni parkovi. strogi prirodni rezervati. Obrati pažnja korišćenje lokalnih materijala za objekte na trasi. 6. Nagibi kosina useka i nasipa treba da budu promјenljivi i u skladusa lokalnim morfološkim karakteristikama. drvorede. posebni prirodni rezervati i spomenici prirode. Vizuelna zagađenja mogu se umanjiti ako se posebno povede računa o oblokovanju različitih zaštitnih i potpornih konstrukcija (različite konstrukcije za zaštitu od buke).8. Negativni uticaji na pejzaž mogu da se kompenziraju do nekih granica pošumljavanjem predela da bi se nadomjestilo ono drveće koje je moralo biti odsečeno pri izgradnji puta i rehabilitacijom područja u kojima postoje problemi. naučno-istraživački prirodni rezervati. Postupci održavanja izgrađenog puta u mnogome mogu da utiču na pejzažne i vizuelne karakteristike puta. uvedu posebne kaznene mjere. Mjere zaštite u fazi izgradnje Analizom postojećeg stanja i mogućih uticaja ustanovljeno je da na analiziranoj lokaciji postoje arheološki lokaliteti. 6.3. kao i da njihov tačan prostorni položaj nije precizno određen. živica) Treba izvršiti presađivanje biljajka u smislu skladnog uklapanja u postojeći pejzaž. Zasađena vegetacije ne ograničava vizure i da se biljke ne sade samo da bi popunile prostor. Zasađena vegatacija ograniči i potcrta različite pejzažne cjeline koje smenjuju duž trase puta. vijadukti i tuneli mogu da se koriste kada put prelazi preko strmih padina radije nego da se koriste useci i nasipi. u kom smislu su mogući i određeni konflikti. Prostorne cjeline koje su navedene kao takve podrazumijevaju određeni nivo društvene brige i obično su zakonskim normativima uvedene u određeni sistem zaštite. U zoni analizirane dionice nema zaštićenih delova prirode. grmlje. U smislu navedenih činjenica zaštita mogućih lokaliteta sprovodila bi se u tri faze koje bi prema razvoju konkretne situacije sledile jedna drugu prema: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 245 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Elementi projektne geometrije moraju zadovoljavati principe homogenosti i moraju biti uklopljeni u lokalne morfološke karakteristike. Mostovi. Posebno značajni efekti mogu se postići u koliko se posebna pažnja posveti ozelenjavanju područja kroz koje put prolazi pri čemu se mora voditi računa da: Put bude uklopljen u lokalnu vegetaciju (drveće. reguliše sistem reklamiranja duž puta i sl.3. Kako ovakve prostorne cjeline po prirodi stvari pretstavljaju prirodne retkosti osnovni postulat koji svakako treba ispuniti da se put nalazi na dovoljnom rastojanju od ovih cjelina kako bi se izbegli svi negativni uticaji.7. karakteristični pejzaži.3. Kulturno historijsko nasljeđe 6.8. Vegetacija potencira različite uslove odvijanja saobraćaja (promјene u situacionom planu).1. Izabrane vrste budu reprezentativne za kategoriju puta i njegovu funkciju. odnosno nema potrebe za dodatnim mjerama zaštite te se ova problematika ne razmatra. predeli sa posebnim prirodnim karakteristikama.

obzirom na mogućnost pronalaska novih nalaza. eventualno miniranje na gradilištima tunela) kao i buka koju izaziva saobraćaj građevinskih mašina vezanih za izvođenje radova.3.3. a takođe i da se drže uobičajenih radnih sati u toku dana (izuzetci se mogu primjeniti npr. Ubzirom na navedeno jasno je da poštovanjem ostalih mjera minimuziraće se uticaji i na kulturna dobra. Kao jedini pokazatelj stanja kulturnih dobara prema eventualnim uticajima je permanentan monitoring. istraživanja koja se predviđaju drugom fazom. Ukoliko se prilikom istraživanja u prvoj fazi utvrdi da na lokalitetima nije sačuvan kulturni sloj ili da ih trasa predmetne saobraćajnice zaobilazi.Takođe. najbolje je koristiti opremu koja zadovoljava zahtjeve Evropske Direktive EC/2000/14 vezano za emisiju buke koju proizvodi oprema za upotrebu na otvorenom prostoru.2. obzirom na stalnu mogućnost pronalaska novih nalaza. Mjere zaštite u toku izgradnje Izvori građevinske buke jesu izvođenje građevinskih radova na gradilištima (teške građevinske mašine. Na raspolaganju nema nikakav detaljanih koncepata izvođenja građevinskih radova uključujući i transportne rute pa nije moguće predvidjeti nivoe kretanja saobraćaja u detalje za ove puteve. planirala bi se zaštitna arheološka iskopavanja na određenim delovima lokaliteta koji će biti ugroženi izgradnjom.8. vibracija odnosno buke. neophodno je stalno prisustvo stručnog nadzora na trasi u toku radova.1. Posebno u blizini naseljenih mjesta rad sa bučnom opremom treba biti ograničen što je moguće više i/ili se trebaju koristiti zakloni. odnosno pojava negativnih uticaji na materijalna dobra pa samim tim i na kulturno nasljeđe koje je izloženo ovim uticajima. Treća faza . npr.9. kao opšti zahtjev mjera ublažavanja. Mjere zaštite u fazi eksploatacije U toku eksploatacije moguća je pojava povišenog nivoa aerozagađenja. npr.predstavlja sondažna arheološka istraživanja na evidentiranim lokalitetima pri čemu bi se odredila tačna kulturna pripadnost samih lokaliteta. neće se izvoditi. Međutim. Obzirom da trasa prolazi kroz arheološki zaštićene zone potrebno je da se u toku izrade dokumentacije glavnog pojekta izradi Program arheoloških istraživanja ovih zona kojim bi se precizirale mjere zaštite lokaliteta u skladu sa navedenim koracima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 246 . oprema koja je identifikovana EZ deklaracijom o usklađenosti. Druga faza . 6.na osnovu rezultata arheoloških istraživanja tokom prve faze. uz obavezno obavljanje zaštitnih arheoloških iskopavanja ukoliko se prilikom ovih radova naiđe na arheološke lokalitete koji su do sada bili nepoznati. stratigrafija arheoloških slojeva . očuvanost kulturnih slojeva i ostataka arhitekture ako postoje na njima. neophodno je stalno prisustvo stručnog nadzora na trasi u toku radova. odnosno kontrolu prilikom izvođenja zemljanih radova na trasi. Istraživanja u ovoj fazi morala bi se obaviti prije početka radova na trasi. Međutim. opremi i dinamici radova pa nije moguće napraviti predviđanja o buci koja će se emitovati sa gradilišta kao i o njenom uticaju na stambene zajednice. za pojedine objekte kao što su tuneli). Takođe. hronološka determinacija. Momentalno nema nikakvih raspoloživih informacija o područjima gdje će se izvoditi radovi. od izvođaća radova će se zahtijevati da koriste modernu opremu sa prigušivaćima buke. Buka 6.9.predstavlja nadzor stručne službe.3. 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prva faza .

drugo je eliminacija izvora. Smanjenje buke može se postići različitim pristupima: • Smanjenjem prenosa buke montažom zvučnih barijera (prepreka). Alternativno koristiri tehniku iskopa primjenom hidrauličkih čekića ili mehanički otkop glodalicama. konteinera i slično 6. opravdanijim se smatraju tanki zidovi za prevenciju buke (npr. Potrebno je zahtjevati da izvođači poštuju opšte zahtjeve mjera ublažavanja od buke. Slika. postavljanje opreme iza prirodnih zvučnih barijera. Najradije treba da se koristi oprema koja zadovoljava zahtjeve Evropske Direktive EC/2000/14 vezano za emisiju buke koju proizvodi oprema za upotrebu na otvorenom prostoru.9. kontejnera i slično koji mogu služiti kao zaštita i postavljanjem dalje od naselja. Na svim građevinskim strojevima i vozilima koja se koriste pri izgradnji autoputa. gomila. seizmika). za pojedine objekte kao što su tuneli).9-01 Poprečni presjek nasipa sa izofonama bez mjera zaštite od buke Studija uticaja na okolinu – Lot 1 247 . kako bi se smanjio efekat superpozicije dinamičkih udara (vibracije. oprema koja je identifikovana EZ deklaracijom o usklađenosti. buke i emisije prašine.6. obavezno ugraditi zvučnu zaštitu/izolaciju pogonskog motora i drugih sklopova koji proizvode ili doprinose razvoju buke. paneli) nego široke konstrukcije kosih nasipa koji imaju kvalitet prevencije širenja zvuka. npr. Znajući da autoput na lotu 1 najviše ide po nasipu. gomila. 'krticama' i slično. • Smanjenje uticaja buke u stambenim područjima montažom prozora za zaštitu od buke na pojedinačnim objektima. Posebno u blizini naseljenih mjesta rad sa bučnom opremom treba biti ograničen što je moguće više i/ili se trebaju koristiti zakloni. primjeniti tehniku milisekundnog aktiviranja minskih punjenja sa usmjerenim djelovanjem eksplozije. a takođe i da se drže uobičajenih radnih sati u toku dana (izuzetci se mogu primjeniti npr. Redoslijed za implementaciju ovih mjera polazi od postavljanja zvučnih barijera. U slučaju primjene miniranja za iskope u stjenskom masivu. npr. a treće eliminacija kod receptora. Zahtijevi se odnose na korištenje moderne opreme sa prigušivačima buke. Jedna od najvažnijih mjera ublažavanja jeste izgradnja zvučnih barijera.3. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Jedan od glavnih ciljeva procjene buke jeste da se istraži efekat mjera ublažavanja kako bi se izbjegli negativni uticaji buke na objekte koji okružuju autoput.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija postavljanjem opreme iza prirodnih zvučnih barijera.2. • Smanjenje emisiju buke na njenim izvorima (vozila. površina kolovoza autoputa). odabrati tip eksploziva koji ima najmanje štetne uticaje na okoliš.3.

dok sa lijeve strane autoputa. Sa slike se vidi da projektovana visina zaštinog akustičnog zida od 5m nije dovoljna da se postigne predviđeni standard.6.3.3. Restriktivna ograničenja brzine vozila mogu sniziti emisije buke. gdje se objekat nalazi ispod nivelete autopuata. ako se brzina za putnička vozila ograniči na 80 km/h umjesto brzine od 120 km/h. i optimizirana vozila. Na slici. npr.9-04: Poprečni presjek zasjeka sa izofonama i sa mjerama zaštite od buke Mjere smanjenja buke na njenim izvorima sadrže “tihi asfalt” koji smanjuje buku. i do 2 dB(A).9-02: Poprečni presjek nasipa sa izofonama i panelom za zaštitu od buke Konfiguracija terena ima presudan uticaj na mogućnost zaštite od buke primjenom zaštitnih panela.9-03: Poprečni presjek zasjeka sa izofonama i bez mjera zaštite od buke Slika 6. lokalno ograničenje brzine. Imajući u vidu opštu namjeru da autoput obezbijedi brz protok saobraćaja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 6.3.3. Slika 6. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 248 . ograničenje brzine se ne smatra kao nešto što se može primijeniti osim ako nema nekih drugih prihvatljivijih mjera. a brzina velikih i teških vozila na 60 km/h umjesto brzine od 80 km/h. Za objekte koji ne mogu biti u potpunosti zaštičeni zaštitnim akustičnim zidovima predlažu se pasivne mjere. Ovo zadnje je izvan uticaja planiranja trase i zavisi od napretka proizvodnje vozila vezano za emisiju buke i dizajna točkova. bila je dovoljna i visina od 2m za postizanje predviđenog standarda dozvoljenog nivoa buke od 60 dB(A) u dnevnim uslovima.9-04 dat je primjer poprečnog presjeka autoputa gdje se sa desne strane objekat nalazi visočije od autoputa.

3. takozvanog dreniranog asfalta koji obezbjeđuje glatku površinu pa na taj način smanjuje emisiju buke od točkova vozila.9-01: Potrebne mjere ublažavanja uticaja buke Preporučen broj objekata za pasivnu zaštitu 3 5 9 Zid na desnoj strani autoputa18 Dužina zida (m) Dionica Stacionaža (km) Zid Br. Za proračun nivoa buke osvojena je prosječna visina zida od 3 m. posebno gdje su oni locirani direktno pored trase. Pasivna zaštita od buke je. Za stambene objekte koji su locirani visočije na padinama brda iznad efikasne visine zida za zaštitu od buke. bile bi potrebne visine zidova za zaštitu od buke (5 do 10 m) koje bi što se tiče cijene bile nerazumne i neprihvatljive.Ugradnja prozora za zaštitu od buke se. je značajno skuplja varijanta od standardnog kolovoza sa asfalt-betonom. Tabela 6.. preporučuje se ugradnja prozora za smanjenje buke (pasivna zaštita od buke). a stanovnicima bi sprečavali pogled. U analizi su korištene podloge korigovanih rješenja trase iz Idejnog rješenja koja je urađena u 2D.. Pored toga. Za tako razbacane kuće u ugroženim područjima. Generalno. preporučuje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgradnja posebne vrste kolovoza. u fazi održavanja cesta) može postati jedna od mjera ublažavanja budućih negativnih uticaja koje će generisati povećanje saobraćaja.. Za područja sa malom gustinom stambenih zgrada ili u slučaju pojedinačnih odvojenih stambenih objekata izvan seoskih područja ugradnja zidova za zaštitu od buke nije uvijek ekonomski opravdana pošto je broj zaštićenih objekata van proporcionalan u poređenju sa obimom i cijenom gradnje. ako zadovoljenje standarda nije garantovano uvođenjem mjera zaštite na autoputu. moglo bi se razmatrati da promjena kolovoza (npr. određene su dimenzije zidova za zaštitu od buke zavisno od lokacije (visina i dužina) kako bi se zadovoljio standard od 50 dB(A) u doba noći. Određene mjere ublažavanja date su zbirno u tabeli . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 249 . Visina zida (m) Zid na lijevoj strani autoputa Dužina zida (m) -401 ---437 ---Visina zida (m) Površina zida (m2) Dionica I 0+000-10+890 km Dionica II 10+890-17+289 km Dionica III 17+289-33+466 09+559-10+002 09+982-09+581 11+120-11+533 12+895-13+301 15+755-16+671 11+137-11+574 17+469-19+596 21+506-22+237 27+815-29+163 1 2 1 2 2 4 1 2 3 3 -3 3 3 -3 3 3 443 -413 406 916 -2127 731 1348 -3 ---3 ---- 1329 1203 1239 1218 2748 1311 6381 2193 4044 18 Smijer slijedi stacionažu puta. takođe. Proračunata visina zidova je zadovoljavajuća u većini slučajeva s obzirom da se autoput uglavnom nalazi na nasipu. takođe. tj. Bazirano na ovome. izračunavala se izofona relevantne buke. U ovim stambenim objektima bi se trebali ugraditi efikasni prozori za zaštitu od buke (pasivne mjere). izbor tamo gdje su zgrade locirane visočije na padinama iznad autoputa te čak ni visoki zidovi za zaštitu od buke ne bi omogućili efikasnu zaštitu od buke zbog činjenice da se buka širi prema gore. Pristup za određivanje potrebne visine zidova za zaštitu od buke Da bi se uporedili efekti zaštite različitih visina zidova za zaštitu od buke na stambena područja duž novog autoputa. to je mnogo skuplja varijanta nego postavljanje zvučnih barijera.

6.1 Mjere zaštite u fazi izgradnje Elektroenergetika Ukrštanje planirane trase auto puta Vc sa 110 kV vodovima. Infrastruktura 6. Dalekovodne stubove prilagoditi važećim propisima i postaviti na određenu udaljenost od autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 250 . Pretpostavljajući da se napravi nikakav napredak vezan za smanjenje buke na putevima ili kod vozila. Na mjestu ukrštanja postojećih vodova i buduće trase auto-puta Vc. To će zavisiti i od stvarne stope rasta saobraćaja. godinu.list SFRJ 65/88. bit će potrebno unapređivanje mjera ublažavanja koje su ranije navedene. kako bi se ublažio budući negativan uticaj buke možda će biti potrebna ugradnja prozora za za zaštitu od buke. Međutim. Možda će biti potrebne dodatne mjere za zaštitu od buke tamo gdje naselja budu locirana blizu trase. a to bi bila protumjera za povećanje buke od povećanog obima sobraćaja na većini dionica. Kao jedna od opravdanih mjera.10. Pored produžavanja zidova za zaštitu od buke.10. proračunati nivo buke za 2013 će se povećati između 1. moglo bi se poduzeti unapređivanje strukture površine kolovoza na određenim dionicama u toku poslova generalne sanacije tako što bi se asfaltiranje vršilo drenirajućim asfaltom koji snižava buku. Sva ukrštanja buduće trase autoputa Vc sa navedenim 110 kV dalekovodima izvesti u duhu važećih propisa Sl. 4/74.3.3.3 dB(A) i 6 dB(A) za 2042. tako što se nivo emisije buke reducira za 2 – 3 dB(A). 13/98 i SRJ 61/95. druge mjere ublažavanja koje su ranije navedene mogle bi se uspostaviti kako bi se spriječilo prekoračenje standarda koji se primjenjuju za buku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 30+421-30+834 31+094-31+767 17+290-18+985 19+878-20+792 21+382-22+503 33+466-33+740 39+798-40+109 40+689-41+236 43+534-44+083 45+995-46+470 48+864-49+260 52+268-52+841 46+962-47+847 47+272-50+685 51+503-51+845 58+234-58+835 59+443-59+784 61+831-62+751 63+693-64+521 65+876-66+276 58+230-58+710 59+493-59+849 60+467-60+886 61+657-62+695 64+257-64+456 65+308-66+276 Dionica IV 33+466-46+624 Dionica V 46+624-56+457 Dionica VI 56+457-66+276 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 3 3 ---3 ----3 3 ---3 3 3 3 3 ------- 413 673 ---274 ----396 573 ---601 351 920 828 400 ------- --3 3 3 -3 3 3 3 --3 3 3 -----3 3 3 3 3 3 --1695 914 1121 -311 547 549 475 --885 3413 342 -----480 356 419 1038 199 968 1239 2019 5085 2742 3363 822 933 1641 1647 1425 1188 1719 2655 10239 1026 1803 1053 2760 2484 1200 1440 1068 1257 3114 597 2904 7 6 15 Sa predviđenim rastom saobraćajnog opterećenja.

do 23. 65/88 i SRJ 61/95 nije dozvoljeno bilo kakvo polaganje nadzemnih 10 (20) kV vodova iznad auto-puteva. Prema tome buduća trasa puta Vc doći će u koliziju sa distributivnom 10 (20) kV mrežom to jest trasa autoputa Vc ukrštaće magistralne i otcjepne 10 (20) kV vodove.C1 351/85 i JUS N. odnosno kabliraju. Znači na svim mjestima gdje dođe do ukrštanja buduće trase auto-puta Vc sa postojećim 10(20) kV vodovima potrebno je da se postojeći 10 (20) kV vodovi izmjeste. Ukrštanje planirane trase auto-puta Vc sa srednje naposnkim vodovima Zna se da će planirana trasa puta Vc prolaziti kroz naseljena mjesta distributivnih područja: Odžaka. uzemljenje. navedenih propisa. Dalekovodna užad na mjestu ukrštanja moraju zadovoljiti navedene propise poglavlja III. a sigurnosna udaljenost stuba od ivice auto-puta mora iznositi najmanje 40 m član 125. list SFRJ br. član 124-129. 46 kao i članovima 45 do 53 navedenih Tehničkih propisa Sl. član 3. U zateznom polju gdje će se vršiti ukrštanje dalekovoda i trase auto-puta izvesti duplo ovješanje i smanjiti silu zateznih vodića na propisima traženu (75% od normalne sile zatezanja) član 126 navedenih propisa. do 11. list SFRJ 65/88 i SRJ 61/65). Navedena ukrštanja trase auto-puta Vc i postojećih 35 kV dalekovoda izvesti postavljanjem na određenu udaljenost od autoputa odgovarajućih zateznih željezno-rešetkastih stubova s obe strane puta i na taj način izvršiti podizanje vodova niznad autoputa na propisima traženu visinu. list SFRJ 65/88 i SRJ 61/95. i 42.list SFRJ 65/88. U pogledu statičkog proračuna na mjestu ukrštanja dalekovodni stubovi na mjestu ukrštanja auto-puta i dalekovoda moraju zadovoljiti uslove iz navedenog pravilnika poglavlje II. Ukrštanje trase auto-puta Vc sa 35 kV vodovima Planirana trasa auto-puta Vc na području Elektrodistribucije Doboj prolaziće ispod trasa 35 kV dalekovoda: Miljkovac – Bukovica i Miljkovac – Jelah. član 12. Kapacitet postavljene kablovske kanalizacije ispod auto-puta mora da bude veći za najmanje dvije cijevi od stvarnih potreba.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Vertikalnu udaljenost vodova od nivoa auto-puta uskladiti sa navedenim propisima poglavlje VIII član 100-102 gdje sigurnosna visina najnižeg voda iznad auto-puta mora iznositi najmanje 8m. Visokonaponske 10(20) kV kablove ispod buduće trase auto-puta polagati u Energetsku kablovsku kanalizaciju koja se na mjestu ukrđtanja mora ugraditi prije izgradnje auta-puta. Uzemljenje dalekovoda dalekovodnih stubova i zaštitnog gromobranskog čeličnog užeta dalekovoda izvesti prema navedenim propisima član 92-95 navedenih propisa Sl. Prema navedenom pravilniku Sl. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 251 . vertikalne i horizontalne udaljenosti stubova od auto-puta izvesti prema uslovima koji su dati za 110 kV vodove (Sl.C1 702/85. te članovima 45. Zatim na postojećim stubovima izvršiti mehaničko i električno ojačanje u skladu sa propisima navedenim u poglavlju V član 41. Na novougrađenim stubovima izvršiti mehaničko i električno ojačanje vodića na dalekovodnom polju koje ukršta trasu auto-puta Vc. Silu zatezanja. i JUS N. Ukrštanje izvesti sa ugradnjom odgovarajućih zateznih stubova na određenu udaljenost s obe strane auto-puta u postojeće trase 20(10) kV dalekovoda i između dva zatezna stuba položiti VN kabl. Modriče i Doboja.

Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojećih energetskih mreža i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa energetskim vodovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Udaljenost zateznih stubova od ivice auto-puta mora iznositi najmanje 40 m. s obe strane planirane trase auto-puta izgraditi nove distributivne trafo-stanice.3. kako je to ucrtano u grafičkom prilogu.10.4 do 400 kV uradiće se paralelno sa uslovima auto-puta. navedenih propisa. član 125. 6. priključne 20(10) kV dalekovode i novu NN mrežu za one objekte koji ostanu bez električne energije prilikom izgradnje auto-puta Vc. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 252 . • • Detaljne uslove ukrštanja planirane trase auto puta Vc i postojeće elektro energetske mreže 0. Na mjestima ukrštanja navedenih telekomunikacionih vodova sa budućom trasom autoputa Vc za očekivati je da će se javiti potreba za rekonstrukcijom telekomunikacione mreža radi zadovoljenja tehničkih propisa. S obzirom da izgradnjom auto puta postojeći potrošači ne smiju ostati bez eleketrične energije. Kako propisi ne dozvoljavaju polaganje NN mreže ni preko ni ispod auto -puta postojeća NN mreža se mora ukloniti sa planirane trase auto-puta. Telekomunikacije Planirana trasa autoputa Vc će se ukrštati sa optičkim kablom na sljedećim tačkama: zapadno od Odžaka (naselje Potočani). Ukrštanje planirane trase auto-puta sa NN mrežom Planirana trasa auto-puta Vc ukrštaće niskonaponsku mrežu u naseljima kroz koja prolazi. Kablovi su položeni uz putni pojas direktno u zemlju – rov na dubini od 60 do 80 cm. prema glavnom projektu autoputa i stanja na terenu. na prostoru između Vukosavlja i Modriče i u naselju Rudanka. Na zateznim stubovima na 10 odnosno 20 dalekovodu uraditi uzemljenja i postaviti odgovarajuće katodne odvodnike.2 Mjere zaštite u fazi eksploatacije Obzirom da će u fazi izgradnje biti izvedene sve potrebne mjere zaštite kojima će se otkloniti svi eventulani konflikti u fazi eksploatacije neće biti potebno sprovoditi posebne mjere. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojeće elekomunikacione mreže i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa telekomunikacionim kablovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja.

ALTERNATIVNA RJEŠENJA I OPIS RAZLOGA ZBOG KOJIH JE IZABRANO DATO RJEŠENJE SA ASPEKTA ZAŠTITE OKOLINE Prethodnom dokumentacijom. povoljno. Kao sastavni dio izbora adekvatne trase u okviru Prethodne studije uticaja na životnu sredinu izvršeno je vrednovanje varijantnih rješenja sa aspekta uticaja na životnu sredinu. a na nivou Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatralo se više varijantnih rješenja koja su definisana kroz više varijanti po poddionicama predmetnog autoputa. S obzirom na činjenicu da se procedura vrednovanja vrši na nivou Tehničke studije kao i da je nivo dostupnih informacija dobijen Procjenom uticaja relativizovan činjenicm da su sve analizirane varijante relativno smјeštene u isti koridor proces vrednovanja varijantnih rješenja se može prikazati kao: Prvi korak: podrazumijeva sistematizaciju svih ograničenja koja su dobijena kroz analizu postojećeg stanja i prezentirana u vidu odgovarajuće grafičke dokumentacije na nivou postojećih karakteristika za sve bitne pokazatelje. Kategorije su definisane kao apsolutno ograničenje. Za valjano sprovođenje procesa vrednovanja neophodno je posedovati dokumentovane informacije. Metodologija formiranja sintezne karte na ovaj način zanemarila je relativan značaj pojedinih pokazatelja odnosno princip sinteze je značajno pojednostavljen u smislu da je određena prostorna cjelina povoljna samo ako su svi pokazatelji povoljni odnosno nepovoljna ako je samo jedan od pokazatelja nepovoljan i uslovno povoljna ako je samo jedan od pokazatelja uslovno povoljan. Rezultati koji su dobijeni vrednovanjem varijantnih rješenja pretstavljaju izbor optimalnog rješenja sa stanovišta uticaja na životnu sredinu. ciljeve i kriterijume na osnovu kojih će se ocenjivanje vršiti. Osnovni uslov za vrednovanje je da varijantna rješenja budu definisana na istom nivou detaljnosti pri čemu su svi kriterijumi i njihovi pokazatelji definisani na osnovu istih uslova i verifikovanih zakonitosti. Ovaj cilj će biti ostvaren samo ako se izvrši upoređenje svih realnih varijantnih rješenja po definisanim kriterijumima (uticajima ) i izvrši izbor optimalnog. Obzirom da na izbor trase od predloženih varijantnih rješenja nije mjerodavan samo aspekt zaštite životne sredine. Specifičnosti procesa vrednovanja varijantnih rješenja za potrebe studijske analize problematike zaštite životne sredine ogleda se prvenstveno u jednostavnosti osnovnog cilja koji je izražen u principu minimuma svih posljedica. Rezultat ove analize je sintezna karta ograničenja koja je stepenovana preko tri osnovne kategorije povoljnosti za izgradnju autoputa sa stanovišta mogućih uticaja na životnu sredinu. Drugi korak: Obzirom na činjenicu da se na osnovu sintezne karte ograničenja mogu dobiti relativno grubi odnosi za vrednovanje varijantnih rješenja o drugom koraku je za odabrane varijante iz Tehničke studije za dalju razradu na nivou Idejnog rješenja izvršeno vrednovanje varijantnih rješenja na nivou numjeričke kvantifikacije uz korišćnje metode za višekriterijumsko rangiranje alternativnih rješenja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 7. to se pristupilo izboru trase vrednovanjem multikriterijumskom optimizacijom sa više relevatnih aspekata. uslovno povoljno i nepovoljno. Prvi korak u vrednovanju je bio eleminacija onih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 253 . Vrednovanje varijantnih rješenja predstavlja proces dokumentovanog ocenjivanja različitih varijantnih rješenja radi međusobnog poređenja i izbora optimalnog.

i troškove održavanja. i izvršen odabir najoptimalnije trase autoputa. troškove eksploatacije. Kako bi se odnosi koji nisu sa istog stanovišta jednaki. koji bitno utiču na rentabilnost i ekonomsko – finansijsku izvodljivost projekta. 19 Protokol o usaglašavanju metodologije za trijažu alternativnih varijanata na nivou sva četiri projektantska lota. troškove vremena putovanja. Dok za kvantitativne jedinice imamo uobičajene mjerne jedinice. takođe. koje determinišu uslove saobraćaja. okolinskih i socio – ekonomskih uticaja na okolinu. a ni kao značaj posebnih kriterijuma. to se svaki bod multiplicirao određenim težinski koeficijentom čime se obezbedilo unificirano vrednovanje. svođenje negativnih uticaja do prihvatljive mjere. Prostorno – okolinske karakteristike predodređuju prihvatljivost i izvodljivost projekta sa stanovišta korištenja prostora. za kvalitativne pokazatelje treba primjeniti relativne odnose između podkriterija. a nakon toga vrijednivanje preostlih varijanti prema elementima navedenim u protokolu 219: A Tehničko – eksploatacionih karakteristika. koje predodređuju prihvatljivost i izvodljivost projekta sa stanovišta korištenja prostora. Princip održivog razvoja sve više uvažava navedene faktore koji se sastoje od brige za čovjekovu okolinu i razvoj u skladu sa minimumom narušavanja okoline ili. B Troškova izgradnje. isključivo zbog izražavanja u klasičnim mjernim jedinicama jednog dijela kriterija (parametara). izvršeno je vrednovanje povoljnosti alternativnih varijanti na pojedinim relacijama. i D Vremena i uslova izgradnje koji. te okolinskih i socio – ekonomskih uticaja. Ovaj kriterij podjeljen je na dva kriterija. značajno utiču na konačan sud o prihvatljivosti i izvodljivosti projekta. u najgorem slučaju. troškove udesa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija predloženih varijanti koja imaju direktnu vezu sa apsolutnim ograničenjima. i u novije vrijeme prestavljaju sve značajniji faktor u odlučivanju o investicijama. Na osnovu navedenog. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 254 . dok se drugi dio kriterija (parametara) može iskazivati u kvalitativnim i relativnim vrijednostima. od strane multidiciplinarnog ekspertnog tima uz primjenu principa tajnog ocenjivanja. Navedeni kriterijumi su razrađeni na više podkriterijuma čijim se bodovanjem dobila procjena optimalne varijante sa aspekta određenog kriterijuma. C Prostorno – okolinskih karakteristika.

sa djelimično ucrtanim objektima po pojedinim dionicama. te mjesta ispusta otpadnih voda sa saobraćajnih površina. Naime. U skladu sa time. obrađivači Studije. U brojnim slučajevima pojavio se problem nedostatka podataka. na temelju literature. nisu imali nikakav uvid u rješenje odvodnje. koncept izrade SUO uporedo sa Idejnim projektom omogućavao je izrađivačima SUO uvid samo u radne verzije usvojene trase autoputa. Imajući u vidu nedostupnost navedenih informacija. Objekti za prečišćavanje otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 255 . to se procjena uticaja u fazi građenja i korištenja može dati samo općenito.000). Potrebno je obratiti pažnju na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda. odnosno potreba za provođenjem detaljnih istraživanja određenih vodnih pojava u višim fazama projektnog rješenja imajući u vidu kako njihov potencijalni negativni uticaj na sami autoput.000. tretmana otpadnih voda. tako i na potencijalne negativne uticaje autoputa na iste. Imajući u vidu prethodno navedeno potrebno je izvršiti kontrolu naših pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. Također jedna od poteškoća je nepostojanje detaljne hidrogeološke karte užeg pojasa oko autoputa dobivene na bazi istražnih radova. poremećaja prihranjivanja izdani i sl. NAZNAKE POTEŠKOĆA KOD IZRADE SUO Najveće poteškoće kod izrade SUO za obrađivače aspekta vodnih resursa predstavljala je nemogućnost uvida u Rješenje odvodnje otpadnih voda sa prometnih površina autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 8. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5.

zapaljiva. tj.hloridi. U tom smislu. emulziona). Uzevši u obzir prostornu dimenziju ove dionice. Oksidirajuće materije . herbicidi. koja se prevoze u različitoj ambalaži. oksidirajuća. eko-toksična. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. te dalje u Studija uticaja na okolinu – Lot 1 256 . Rijeka Bosna ulijeva se u rijeku Savu koja predstavlja teritorijalnu granicu između Republike Hrvatske i BiH. Imajući u vidu sve prethodno izneseno treba primjenjivati sve raspoložive mjere za smanjenje vjerovatnoće pojave ovih akcidentnih situacija. koja se mogu transportirati sa područja jednog entiteta na područje drugog entiteta (ukoliko zagađenje dospije u rijeku Bosnu).propan. Svaka saobraćajnica ima određenu ulogu u prijevozu opasnih materija s obzirom na njen položaj u mreži. prekogranično na vode u Republici Hrvatskoj i nizvodna područja Republike Srbije. a koja prevoze opasne materije. Akcidentne situacije nastaju posebno u slučaju prevrtanja vozila u blizini vodotoka. butan. te osiguranja uvjeta da se blagovremeno mogu poduzeti sve dodatne mjere zaštite. Otrovne i zarazne materije . Republika Srbija). Rizik od akcidenata sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prijevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici. ali je izvjesna zbog čega je potrebno poduzeti sve odgovarajuće mjere zaštite voda u koje mogu dospjeti opasne materije. te u ovisnosti od niza specifičnih faktora. eksplozivna.benzin i dizel gorivo. koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i okoliš.sumporna. koji se pakuju u specijalne čelične posude. moguća su zagađenja voda uslijed izlijevanja opasnih materija. Posebno treba uvesti sistem hitnog obavještavanja odgovornih vlasti za vode u BiH. motorna. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska. Nagrizajuće ili korozivne materije . moguće je spriječiti transport zagađenja voda. hidraulička. koji se prevoze u cisternama. redukciona. Na osnovu ovih podataka moguće je odrediti vjerovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. možda dospjeti i na područje drugih država (rijeka Sava). S obzirom na dostupne podatke o broju udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je vjerovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama mala. te se vodnim putem eksportirati na područje drugih država (Republika Hrvatska. u slučaju akcidentnih situacija mogući su prekogranični uticaji u vidu transporta zagađenja u rijeku Savu i susjedne države. gdje je na više mjesta presijeca ili je smještana uz njenu lijevu ili desnu obalu. U tom slučaju. peroksidi. Projektirana trasa autoputa na ovoj dionici gotovo je cijelom dužinom položena u dolini rijeke Bosne.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 9. PREKOGRANIČNI UTICAJ Dionica LOT 1: Svilaj . S obzirom na karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane saobraćajnice mogu se očekivati sljedeće opasne materije: Zapaljive tečnosti . postoji rizik i vjerovatnoća da projekt može imati uticaj na vodne resurse na području druge države.pesticidi. Zbijeni gasovi . hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa. Uz monitoring kvaliteta voda duž planiranog autoputa.Doboj jug (Karuše) prolazi područjem Federacije BiH i Republike Srpske.

prilikom projektiranja trase. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 257 . niveleta autoputa izdignuta je dovoljno visoko od mjerodavnih kota velikih voda (VV 1/100 i 1/500). Međutim. te se time garantira sigurnost od ove prirodne pojave. treba istaći da je planirani autoput projektiran u zoni koja je izložena poplavnim vodama rijeka Bosne i Save. Kada su u pitanju prekogranični uticaji na vode. Isto se odnosi i na akcidente koji bi mogli da negativno utiču na vode u toku gradnje autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Republici Hrvatskoj i Republici Srbiji. sa aspekta prirodnih poplava.

SISTEM MONITORINGA UZ ODREĐIVANJE METODOLOGIJE Ekološki Akcioni Plan je neophodan dio ove dokumentacije čija je namjena da omogući adekvatno sprovođenje predloženih mjera zaštite. i Izvođač radova je u obavezi da ima osobu odnosno osobe odgovorne za monitoring sprovođenja ekoloških zahtjeva prema tenderskoj dokumentaciji. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 258 . Ovo se takođe odnosi i na fazu izgradnje i mora se naglasiti u tenderskoj dokumentaciji. a pod odgovornošću izvođača radova. Takođe EAP olakšava sagledavanje efekata zaštitnih mjera i uvođenja neophodnih poboljšanja i ispravki. Takođe. Faza održavanja Inženjer za zaštitu životne sredine ima zadatak da obezbedi detaljnu proceduru. a prije potpisivanja ugovora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 10. tehnički priručnik/instrukcije za redovno održavanje sistema odvodnjavanja. Ovaj uslov treba naglasiti izvođaču prilikom pregovora. Parametri koji se prate u toku izvođenja radova obihvataju sprovođenje usvojenih mjera zaštite i svi ti parametri će biti pod čestom kontrolom inženjera za zaštitu životne sredine. saniranje akcidentnih situacija (prosipanje/izlivanje hazardnih materija) i održavanje zelenih površina (ovi dokumenti takođe mogu da budu uključeni u dokumentaciju za tender). bezbjednosne i svjetlosne signalizacije. moraju se ispoštovati i u odnosu na njih usvojiti posebne mjere zaštite. Faza projektovanja Ček lista u fazi projektovanja je neophodna da bi se ispravno sagledali i uzeli u obzir svi ekološki aspekti i problemi. odnosno da bi se ispravno uradili projekti mjera zaštite. Zone posebne zaštite koje su utvrđene projektom. Faza izgradnje U cilju ispunjenja svih ekoloških zahtjeva projekta potrebno je angažovati inženjera za zaštitu životne sredine (ekološkog eksperta) koji bi nadgledao način izvođenja radova sprovođenjem čestih inspekcija i na taj način štitio interes Investitora.

stalan ili povremeni monitoring? (5) Zašto se vrši monitoring datog parametra? Komponenta Projekat mostova (1) Koji? Projekat zaštite od poplava i seizmičkih aktivnosti (2) Gdje? Projektni biro (3) Kako? ček lista (4) Kada? Prije prihvatanja projekta (5) Zašto? - Cena Uključiti u troškove projekta. Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Deponije I pozajmišta Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Ekološki projekat puta Kontakt sa lokalnim vlastima i zajednicom Definisati osetljive zelene površine. gubitak poljoprivrednog zemljišta. Da bi se sprečilo narušavanje pejzaža. pogotovo u urbanim sredinama Da bi se napravio opravdan. Direktor projekta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 259 .Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 10-01: Monitoring i kontrola (1) Koji parametar? (2) Gdje se vrši monitoring? (3) Kako se vrši monitoring odbranog parametra/ vrsta opreme za monitoring? (4) Kada se vrš monitoring. Direktor projekta Ceo projekat Projektni biro ček lista ček lista Mapiranje je uključeno u cenu projekta Uključiti u troškove projekta. Da bi se poboljšao drenažni sistem i kvalitet vode Da bi se prečilo nepotrebno otvaranje novih pozajmišta ili pravljenje novih deponija. Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Ceo projekat PROJEKAT Projektni biro Direktor projekta Projekat zemljanih radova Projekat deponija materijala. Direktor projekta Projektni biro Projektni biro Projektni biro Prije prihvatanja projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Da bi se definisao program presađivanja drveća Da bi se osigurao put sa stanovišta bezbednosti za korisnike. zagaenje vode za piće. Broj postojećih pozajmišta i deponija Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Uključiti u troškove projekta. realan i svrsishodljiv projekat Da bi se zaštićene površine naznačile u zahtjevima za izv?ača. Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Direktor projekta Direktor projekta Ekološki projekat puta Broj drveća koje se mora poseći Oprema I svetlosna signalizacija Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Zahtjev da se odredi osoba koja će biti odgovorna za ekološke pojedinosti tendera Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na kraju projekta Uključiti u troškove projekta. naznačiti ih u projektu u pozivu na tender. Odgovornost Direktor projekta Ekološki projekat puta PROJEKAT Projekat zaštite od erozije Projekat zaštite(sanacije) klizišta i odrona Projekat staza za životinje Projektni biro ček lista ček lista ček lista ček lista Prije prihvatanja projekta - Uključiti u troškove projekta. erozija. Direktor projekta Odvodnjavanje Sistem odvodnjavanja i broj i lokacija vodenih površina duž puta.

Zemljani radovi. asfaltne baze Izgradnja puteva. Zaštita od stabala od ostećenja. Kontinualno Bezbednosna regulativa. pozajmišta. Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uključena u ugovor izvođača radova (deponije. Da bi se minimalizovao uticaj buke na okolno stanovništvo. Bezbednosna regulativa. Zemljani radovi.pozajmišta. asf. Da se osiguraju staništa faune i biodiverzitet. Zemljani radovi Usavršavanje na ekološkim pitanjima Sprovođenje mjera zaštite od erozije. asfaltne baze) Uključeno u zahtjeve za izvođača Cena Odgovornost Asfaltne baze Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. Da bi se minimalizovao uticaj buke na okolno stanovništvo. deponije. mart u fazi izvodjenja Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izgradnja mostova Fauna: gradnja je zabranjena u periodu mrešćenja Flora: smanjiti na minimum uništavanje flore u i okolo rijeke. odnosno za lokacije deponija i asfaltnih baza Broj stabala isečenih i presađenih. klizišta i odrona Odobrene površine za odlaganje čvrstog otpada i viška materijala Sezona u kojoj se izvodi izgradnja mosta Prije ugovora Kvalitativna ček lista prije ugovora Finalna provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Prije ugovora sa izvođačima Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Šef direkcije za puteve Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu u fazi izvodjenja Regularly by inspections Prije ugovora sa izvodjačima februar. Direktor projekta Kapaciteti direkcije za puteve Inženjer ekologije sa punim radnim vremenom Odsek za puteve - - - Šef direkcije za puteve Specifični zahtjevi za izvođača radova IZGRADNJA Izgradnja puta I mostova. Asfaltne baze. Buka i mjere zaštite Vlaženje gradilišta i korišćenje zatvorenih kamiona za prevoz materijala u blizini naselja. Da bi se sprečio negativan uticaj na stanje puta. Na gradilištu Na gradilištu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 260 .baze Gradilište. (2) Gdje? (3) Kako? (4) Kada? Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta (5) Zašto? Da bi se sprečilo zagađenje tla. Izgradnja puteva I mostova. Buka i mjere zaštite Prije ugovora Inspekcijska provera kvaliteta Prije ugovora sa izvođačima Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcijska provera kvaliteta Redovno od strane inspekcije. Na gradilištu Na gradilištu Inspekcija Oprema za mjerenje buke Oprema za mjerenje buke Inspekcijska provera kvaliteta U slučaju akcidenta Inspekcija Učestalost prema zahtjevima ekoloških institucija i inspekcije. Zemljani radovi. Da bi se sprečio negativan uticaj na rijeke. pozajmišta. Izgradnja puteva. Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer IZGRADNJA Na gradilištu Na gradilištu Na početku aktivnosti i konstantno. Da bi se sprečilo zagađenje vazduha prašinom. Asfaltne baze. Izgradnja mostova. Da bi se ispoštovali ekološki zahtjevi projekta. pozajmišta. Da si se obezbedilo razumevanje ekoloških problema projekta Da bi se ograničio negativan uticaj na zelene površine u okolini puta. vode i vazduhaI umanjilo zagđenje bukom i negativan uticaj na floru i faunu. Da se osiguraju staništa faune i biodiverzitet. gradilište. IZGRA DNJA Asflaltne baze Pozajmišta Gradilište Oficijalne dozvole za otvaranje pozajmišta. Odgovarajući način skladištenja hemikalija uzimajući u obzir zaštićene zone i plan u slučaju akcidenta. Da bi se obezbedilo potpuno razumevanje i izvršenje ekoloških zahtjeva ugovora. baza i pozajmišta. Pozajmišta. mostova.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Komponenta PROJEK AT (1) Koji? Zahtjevi EMP treba da budu uključeni u dokumentaciju poziva na tender. Akcidenti i prolivanje hazardnih hemikalija. floru i faunu. asfaltne baze. asf.

Uključeno u zahtjeve za izvođača Izvođač/ ekološki inženjer Kompenzacija za izgubljeno poljoprivredno zemljište ili prinos. Izgradnja mostova. Asfaltne baze i pozajmišta Održavanje drenažnog sistema Transport hazardnih materijala Održavanje bezbednosne i svetlosne opreme Izbegavati nepotrebno okupitanje i korišćenje poloprivrednog zemljišta. Građevinski radovi se zabranjuju u toku gneždenja ptica i ležanja na jajima. Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Kontinualno Da bi se izbegli gubici u prinosu (žetvi). Plan za održavanje zelenih površina Uklanjanje otpada duž puta Plan za monitoring kvaliteta tla. Plan za monitoring kvaliteta voda Na gradilištu Prije početka radova Da bi se izbegao konflikt Direkcija za puteve Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Finalna inspekcijska provera kvaliteta Prije prihvatanja građevinskog kampa Prilikom zatvaranja gradilišta Uključeno u zahtjeve za izvođača Uključeno u zahtjeve za izvođača Regularno održavanje Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Odeljenje za održavanje Odeljenje za održavanje Odeljenje za održavanje puteva Odeljenje za održavanje puteva Zajednica i deljenje za održavanje puteva Ekološke institucije i oeljenje za održavanje puteva Na gradilištu Direkcija za puteve Direkcija za puteve EKSPLOATACIJA Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Održavanje okoline puta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 261 . Da bi se obezbedilo nesmetano gneždenje ptica.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Komponenta Izgradnja puta (1) Koji? Postaviti adekvatnu signalizaciju Fauna: Izbegavati uništavanje staništa ptica. Plan za redovno održavanje bezbednosne i svetlosne opreme. Plan za redovno održavanje drenažnog sistema. Uključeno u zahtjeve za izvođača Izvođač/ ekološki inženjer Asfaltne baze Pozajmišta Dladilište Odlaganje viška zemljišta Asfaltne baze Pozajmišta Dladilište Odlaganje viška zemljišta Gradilišni kampovi Gradilište. Remedijacija gradilišne zone. Cena Uključeno u zahtjeve za izvođača Odgovornost Izvođač/ ekološki inženjer Asfaltne baze. Plan u slučaju nužde prilikom prolivanja hazardnih materijala. Pozajmišta Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcija posle instaliranja asfaltne baze. Čuvati površinski sloj tla za ponovnu upotrebu. Na odgovarajući način odlagati smeće i otpadnu vodu. (2) Gdje? Na gradilištu (3) Kako? Inspekcijska provera kvaliteta (4) Kada? Kontinualno (5) Zašto? Da bi se sprečile saobraćajne nesreće u blizini gradilišta.

Ispitivanje kvaliteta površinskih voda realizira se u četiri serije u okviru hidrološke godine (fizičko-hemijske. 10. godine vrši se osmatranje kvaliteta površinskih voda na 15 vodotoka. te diferencira između te vrste zagađenja i zagađenja koje mogu prouzrokovati radovi na izgradnji autoputa. U okviru ove studije daje se i plan monitoringa kvaliteta voda u fazi građenja i korištenja. kao i Okvirnom direktivom o vodama. Pozicije svih mjernih profila za monitoring površinskih voda date su u Prilogu 12. U RS od 2000. te poduzimanje odgovarajućih mjera za prethodno spomenute obje faze. čvorišta).5. te se na ovim profilima ne planira uzimanje uzoraka vode za ocjenu nultog stanja.4. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda 10. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 262 . ove studije. hidrografske i hidrološke karakteristike područja kroz koje prolazi trasa saobraćajnice.1 na bazi raspoloživih podataka data je ocjena nultog stanja kvaliteta površinskih voda za one vodotoke koji svojim tokom normalno teku pored usvojene trase autoputa LOT 1. Imajući u vidu hidrogeološke. (3) na rijeci Usori –profil Us-1 ušće u rijeku Bosnu. Doboj nizvodno od ušća rijeke Spreče. Doboj uzvodno od ušća rijeke Usore.5. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda preduslov je za sprovođenje adekvatnih analiza. Usori i Spreči korišteni su za ocjenu nultog stanja. Da se obuhvate duže sekcije autoputa koje prolaze kroz značajnije vodonosnike. (4) na rijeci Spreči – profil Sr-2 ušće u rijeku Bosnu i (5) na rijeci Bosni-profil B-13. Ovi profili odabrani su s ciljem zadovoljavanja sljedećih zahtjeva: Da se obuhvate sekcije autoputa koje presijecaju površinske vodotoke i na kojima se očekuju intenzivniji i obimniji građevinski radovi (mostovi. Podaci za period 2000-2005. Površinske vode U poglavlju 4. te za sve profile (4+5=9) za faze građenja i korištenja. ove studije. konsultant je izvršio usaglašavanje pristupa u planiranju monitoringa i aktivnosti po ovom pitanju sa predstavnicima Republičke direkcije za vode-Bijeljina i Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save – sektor zaštite voda-Sarajevo. nizvodno od grada Modriče.1. Nadalje. Kao najznačajniji element plana potrebno je predvidjeti uspostavu sistema monitoringa kvaliteta voda na području uticaja planiranog autoputa i to za: novo planirane mjerne profile (4) prije izvođenja bilo kakvih građevinskih radova (nulti monitoring). Postojeći podaci sa pet mjernih profila uzorkovanja na rijeci Bosni. ili ih trasa presijeca.1.1.1. (2) na rijeci Bosniprofil B-12'. godine prezentirani su i interpretirani u okviru ove Studije. te na temelju toga i predlaže odabrana nova četiri (4) mjerna profila na kojima je potrebno osmotriti nulto stanje. a prije započinjanja bilo kakvih građevinskih radova. Fokus je dat na rijeku Bosnu i njene veće pritoke.3. Monitoring kvaliteta voda Uspostava monitoringa sastavni je dio sagledavanja i vrednovanja promjena nastalih u okolišu tokom faza gradnje i korištenja objekta.1. Da se utvrde promjene izazvane industrijskim i kanalizacionim zagađenjem.1.4. na 23 riječna profila.5. To su profili: (1) na rijeci Bosni-profil B-12. mikrobiološke i saprobiološke karakteristike).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 10. Monitoring kvaliteta voda treba izvoditi u skladu sa važećim zakonima. nulto stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda u tom području prezentirano je u tački 4.

7. NMP 2 MP 3 (Bosna profil B-13) NMP 4. zajedno sa mjernim profilima (MP) na kojima osmatranje kvaliteta voda provodi Republičke direkcije za vode-Bijeljina. željezo. 13. 8. Temperatura Elektroprovodljivost pH vrijednost HPK BPK5 Mutnoća vode Ukupne suspendovane materije Gubitak žarenjem Hloridi Sulfati Teški metali (kadmij.. potrebno je izvršiti uzimanje uzoraka vode u minimalno četiri serije. nakon uzimanja uzoraka vode. nikl.5 km prije ušća rijeke Bosne) rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Usora na ušću u Bosnu rijeka Bosna uzvodno od ušća Usore rijeka Spreča na ušću u Bosnu rijeka Bosna nizvodno od ušća Spreče Bliži toponim naselje Prud nizvodno od novog mosta koji se sada gradi. 5. bakar. hrom. Tabela 10. 6. 2.naselje Prudovi nizvodno od grada Modriča-naselje Dobori naselje MajevacMajevačko polje čvorište Rudanka. živa) Amonijak Nitriti Nitrati Studija uticaja na okolinu – Lot 1 263 . tokom dva hidrološka minimuma i maksimuma. olovo. 3. cink. 9.1. 14.1. 10. Na svakom predviđenom profilu. 11. potrebno je izvršiti analize sljedećih pokazatelja koji su karakteristični za ispitivanje uticaja saobraćajnice na kvalitet površinskih vodotoka: 1. NMP 5. 12. mangan. naselje Krajčani Doboj Doboj Doboj Doboj Za nove mjerne profile (NMP) za koje ne postoje podaci o nultom stanju. MP 6 (Usora profil Us-1) MP 7 (Bosna profil B-12) MP 8 (Spreča profil Sp-2) MP 9 (Bosna profil B-12') Vodotok rijeka Sava (1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Predloženi novi mjerni profili (NMP) daju se u Tabeli 10. a prije izvođenja bilo kakvih radova. 4.1-01: Pregled površinskih vodotoka i na njima odgovarajućih mjernih profila za monitoring na dionici LOT 1 Svilaj – Doboj jug (Karuše) Profil NMP 1.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

15. 16. 17.
18. 19.

Ukupne masnoće Mineralna ulja Ukupni fenoli Ukupni rastvoreni ugljik (TOC) PAH-ukupno (kloroform, tetraklorugljik, tetrakloretilen, trikloretilen, trikloretan).

S obzirom da će se u slivu rijeke Save, odnosno Bosne, osmatranje kvaliteta površinskih voda glavnog vodotoka i njenih pritoka na definisanim profilima od strane Republičke direkcije za vodeBijeljina nastaviti u kontinuitetu i u budućnosti, predlaže se da se u periodu kada se bude realizirao monitoring nultog stanja na 4 nova mjerna profila, prikupe i u tom trenutku postojeći podaci sa pet profila za koje je ovdje dato nulto stanje. S obzirom da se u ovom trenutku ne može procijeniti vrijeme početka izgradnje autoputa na dionici LOT 1, kao i da li će se graditi istovremeno sve poddionice ili samo neke, smatramo da bi trebalo napraviti i ažuriranje podataka za devet profila za koje je ovdje dato stanja za 2005. godinu tj. u trenutku izrade ove studije. 10.1.1.2. Podzemne vode U prostoru našeg istraživanja duž LOT-a 1 nalazi se određeni broj izvora podzemne vode koji su u sistemima javnog vodosnabdijevanja ili su lokalnog karaktera (seoski vodovodi koji nisu uključeni u sistem javnog vodosnabdijevanja, a koji se koriste za snabdijevanje većeg broja domaćinstava). Na bazi raspoloživih podataka prikupljenih tokom izrade ove studije, u tački 4.5. data je ocjena nultog stanja kvaliteta podzemnih voda. To su: • • • • izvorište Odžak izvorište Osječani izvorište Rudanka izvorište Kraševo

Na lokalitetu Opštine Usora nalaze se izvorišta: Makljenovac, Ularice i Alibegovci za koje bi trebalo osmotriti nulto stanje kvaliteta vode na samim izvorištima, a prije izvođenja bilo kakvih građevinskih radova. Na ovim izvorima, nakon uzimanja uzoraka vode u dvije serije, tokom jednog hidrološkog minimuma i maksimuma, potrebno je izvršiti analizu sljedećih karakterističnih pokazatelja uticaja saobraćajnice na podzemne vode: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Miris Boja Okus Mutnoća vode Temperatura Elektroprovodljivost pH vrijednost Utrošak KMnO4 Fluoridi Hloridi Sulfati

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

264

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

12. Teški metali (kadmij, olovo, željezo, mangan) 13. Amonijak 14. Nitriti 15. Nitrati 16. Ukupne masnoće 17. Mineralna ulja 18. Ukupni fenoli 19. PAH-ukupno Na izvorima također treba utvrditi i količinsko stanje tj. izdašnost izvorišta. Izvještaj o izvršenom monitoringu nultog stanja kvaliteta površinskih i podzemnih voda, investitor, odnosno izvođač radova treba dostaviti relevantnim organima i institucijama u sektoru voda i okoliša u RS i FBiH.

10.1.2. Monitoring u fazi građenja autoputa 10.1.2.1. Površinske vode Za vrijeme radova na izgradnji autoputa na LOT-u 1, zbog mogućeg uticaja korištenja mehanizacije i ljudskog faktora, potrebno je realizirati monitoring kvaliteta površinskih voda. Izbor profila na kojima će se sprovoditi monitoring, također zavisi od toga da li će se graditi istovremeno sve poddionica ili samo neke od njih. Ovi lokaliteti se utvrđuju u zavisnosti od projekta organizacije gradilišta i dinamike izvođenja radova. U Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za osmatranje tokom faze građenja, a u zavisnosti od dionice na kojoj će biti aktivno gradilište. Ovakav pristup je opravdan iz razloga da se budući investitor/izvođač radova ne bi obavezao u ovom trenutku za osmatranje kvaliteta na svih 9 profila predloženih za cijelu dionicu LOT-a 1, ukoliko za to nema potrebe. Za vrijeme građenja potrebno je jednom mjesečno realizirati detaljnu analizu 19 karakterističnih pokazatelja (iz tačke 10.1.1.1.) za ispitivanje uticaja gradnje autoputa na kvalitet površinske vode. U cilju sagledavanja neposrednog uticaja na kvalitet površinskih voda uspostavljenih aktivnih gradilišta i baza za mehanizaciju koja se koriste za izvođenja građevinskih radova, potrebno je vršiti i skraćene - sedmične analize kvaliteta vode koje obuhvataju analizu sljedećih pokazatelja: 1. Mutnoća vode 2. HPK 3. BPK5 4. Ukupne suspendovane materije 5. Ukupne masnoće 6. Mineralna ulja 7. Teški metali (olovo) 8. pH vrijednost 9. Provodljivost Predložene skraćene analize kvaliteta površinske vode potrebno je izvoditi samo na profilima u neposrednoj blizini gradilišta (gdje se predviđa smještaj građevinske mehanizacije, osoblja itd). Ovi lokaliteti se utvrđuju u zavisnosti od projekta organizacije gradilišta i dinamike izvođenja radova. U

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

265

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za skraćene analize. Tokom ove faze neophodno je angažiranje okolišnog stručnjaka od strane investitora, odnosno izvođača radova koji bi svakodnevno nadgledao slijed gradnje po dionicama, sa aspekta mogućih uticaja na kvalitet površinskih voda u neposrednoj blizini gradilišta. 10.1.2.2. Podzemne vode Za vrijeme radova na izgradnji autoputa na dionici LOT 1, zbog mogućeg uticaja korištenja mehanizacije i ljudskog faktora potrebno je realizirati i monitoring kvaliteta podzemnih voda. Kao i za površinske vode, izbor izvora na kojima će se sprovoditi monitoring, također, zavisi od toga da li će se graditi istovremeno sve poddionica ili samo neke od njih tj. trebaju se pratiti oni izvori koji se nalaze u blizini lokacije aktivnog gradilišta. Kao što je već rečeno i za površinske vode, u Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za osmatranje tokom faze građenja, a u zavisnosti od dionice na kojoj će biti aktivno gradilište. Ovakav pristup je opravdan iz razloga da se budući investitor/izvođač radova ne bi obavezao u ovom trenutku za osmatranje kvaliteta na svih pet izvora predloženih za cijelu dionicu LOT-a 1, ukoliko za to nema potrebe. Ova kontrola kvaliteta obuhvata kontrolu higijenske ispravnosti vode za piće u skladu sa važećim pravilnikom u sedmičnim intervalima, a detaljne analize karakterističnih 19 parametra (iz tačke 10.1.1.2.) trebale bi se realizirati bar jednom mjesečno. 10.1.3. Monitoring u fazi korištenja autoputa 10.1.3.1. Površinske vode Kada je u pitanju aspekt uticaja otpadnih voda sa saobraćajnih površina na kvalitet površinskih vodotoka, koji su eventualno njihovi budući recipijenti, treba istaći da je projektant u Idejnom rješenju predvidio kontrolirani zatvoreni sistem odvodnje, koji će se predpostavljamo detaljnije razraditi u Idejnom projektu. Tokom eksploatacije autoputa dolazi do pojave otpadnih voda sa saobraćajnice, a koje se prikupljaju i prečišćavaju određenim kontroliranim sistemom unutrašnje odvodnje sa pratećim objektima. Granične vrijednosti emisija u ovim otpadnim vodama trebaju biti zadovoljavajuće i neškodljive za sveukupni okoliš. Za granične vrijednosti potrebno je poštivati vrijednosti definisane u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS, broj 44/01, ili u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS, broj 44/01. Ovo je preporuka i za dijelove trase koji prolaze područjem FBiH, s obzirom da nema relevantnog podzakonskog akta koji ovo regulira i u FBiH. U slučaju ispuštanja otpadne vode u vodotoke, one moraju biti prečišćene i dovedene na kvalitet vode vodoprijemnika, odnosno da odgovaraju po svim parametrima klasi vode budućeg vodoprijemnika. Za fazu korištenja autoputa, mjerne profile za osmatranje na vodotocima potrebno je precizirati u Glavnom projektu, nakon provedenih hidrogeoloških istražnih radova, te nakon toga precizno utvrđenih pozicija separatora ulja i masti i objekata za dodatno prečišćavanje otpadnih voda, te rješavanja ispuštanja otpadne vode iz istih.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

266

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Mjerenja je potrebno obavljati najmanje pet kalendarskih godina, i to svaki mjesec u prvoj godini, a naredne četiri godine svaki treći mjesec. Ako se tokom tog perioda utvrdi da nema uticaja autoputa na ove vodotoke, onda se broj i učestalost ovih analiza može umanjiti i uskladiti sa zahtjevima Zakona o vodama FBiH, odnosno RS. 10.1.3.2. Podzemne vode Nakon puštanja u promet autoputa, potrebno je vršiti mjesečnu kontrolu higijenske ispravnosti vode za piće na izvorištima (utvrđenih pet) javnih i lokalnih vodovoda koja su u blizini autoputa, najmanje pet kalendarskih godina. Osim kontrole higijenske ispravnosti vode za piće, na lokalnim izvorima treba kontrolirati i njihovo količinsko stanje tj. izdašnost izvora. Pored toga analize karakterističnih 19 parametra (iz tačke 10.1.1.2.) trebale bi se realizirati bar četiri puta u jednoj godini, tokom dva hidrološka minimuma i maksimuma. Ako se tokom tog perioda utvrdi da nema uticaja autoputa na ova izvorišta tokom korištenja, onda se broj i učestalost ovih analiza može umanjiti i uskladiti sa zahtjevima Zakona o vodama RS, odnosno FBiH koji nalaže minimalan broj propisanih pregleda. 10.1.3.3. Otpadne vode iz separatora ulja i masti i objekata za prečišćavanje Potrebno je vršiti kontrolu kvaliteta otpadne vode sa saobraćajnih površina na mjestima ispusta voda iz separatora ulja i masi i na mjestima dodatnog prečišćavanje otpadnih voda. Ova kontrola treba se realizirati četiri puta godišnje, i to jedan put obavezno tokom intenzivnih oborina, kao i obavezno jedan put ljeti poslije prve kiše, a nakon dugotrajnog sušnog razdoblja i najintenzivnijeg korištenja saobraćajnice. Osmatranje se treba vršiti na najmanje dvije lokacije separatora, na mjestima ispuštanja iz separatora a prije ulaza u filtarsko polje i nakon filtarskog polja prije upuštanja otpadne vode u recipijent ili tlo. U toku ovih analiza, potrebno je izvršiti analize 19 pokazatelja koji su navedeni u tački 10.1.1.1. Mjesta osmatranja potrebno je precizirati U Glavnom projektu, nakon provedenih hidrogeoloških istražnih radova, te nakon toga precizno utvrđenih pozicija separatora i objekata za dodatno prečišćavanje otpadnih voda. Treba naglasiti da bi u ova osmatranja bili uključeni separatori koji su smješteni na lokacijama koje se nakon detaljnih hidrogeoloških istražnih radova ocijene kao zone i mjesta najvećeg rizika od zagađenja podzemnih voda. Istovremeno se predlaže ispitivanje prihvatnog kapaciteta sedimenta filterskog polja barem dva puta godišnje za pojedine pokazatelje. Granične vrijednosti emisija otpadnih voda definisaju se u skladu sa tipom recipijenta otpadnih voda sa saobraćajnih površina (kanalizacioni sistem, tlo, vodotoci). Za određivanje graničnih vrijednosti koristiti vrijednosti definisane u “Pravilniku o uvjetima ispuštanje otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS, broj 44/01, “Pravilniku o uvjetima ispuštanje otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS, broj 44/01 ili u „Pravilniku o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije Službeni Glasnik RS, broj 68/01“.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

267

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

10.2. Monitoring tla
10.2.1. Nulto stanje monitoringa tla (prije početka izvođenja radova) Utvrđivanje nultog stanja i monitoring stanja tala na dionici koridora Vc, LOT 1 Svilaj – Karuše , jedan je od važnih preduslova u kreiranju mjera posebnoga opreza i zaštite tala na ugroženim dijelovima trase. Obaveze nosioca programa bi trebale biti da formira kompetentan istraživački tim koji će izvesti terenski rad, uzimanje uzoraka, laboratorijske analize tla i obradu podataka te izraditi studiju sadašnjeg stanja i program monitoringa i to: a) Terenska istraživanja 1. Rekognosciranje i sondiranje terena u pojasu širine 500 m s obje strane trase, s ciljem identifikacije pedosistematske pripadnosti tala i kartografskih jedinica. 2. Izvršiti uzimanje uzoraka tla, i to jedan prosječni iz površinskog sloja nedirnutog - prirodnog tla na trasi prosječno na svaka 2 km, što iznosi 31 uzorak, nastojeći pri tome da uzorci „pokriju“ sve načine korištenja zemljišta. Za svaki važniji tip tla (oko 24 pedosistematskih jedinica) uzeti po jedan prosječni uzorak tla na točno određenom lokalitetu primjenom GPSa, a na kojemu bi se provodio trajni monitoring stanja tala. Ukupno bi se uzelo oko 56 uzoraka tla za kompletnu analizu. 3. Izvršiti procjenu i detaljno osmatranje stanja usjeva i prirodne - šumske vegetacije na trasi i ocjena stanja. U tu svrhu koristit će se metoda usporednih fenoloških opažanja. b) Laboratorijske analize U laboratoriji bi se, u svrhu identifikacije tla izvršile standardne kemijske analize svih uzoraka kao što su; pH, humus, hidrolitička kiselost, analiza adsorptivnog kompleksa, sadržaj hraniva NPK. Osim toga u svim uzetim uzorcima obavit će se analiza sadržaja teških metala i PAH - policikličkih aromatskih ugljikovodika, u skladu odredbama Uputstva o utvrđivanju dozvoljenih količina štetnih i opasnih materija u zemljištu i metode njihovog ispitivanja, Sl. List FBiH br. 11/99 i Službenog glasnik RS br.23 od 18.03.1994.god. c) Obrada rezultata Obrada rezultata terenskih opažanja i laboratorijskih analiza bi se predstavili u digitaliziranoj formi na pedološkoj karti u GIS tehnologiji koja bi poslužila za budući trajni monitoring tla nakon izgradnje autoputa u mjerilu 1: 25 000 za cijelu trasu, a za svaki lokalitet budućeg monitoringa na karti mjerila 1: 5 000.

10.2.2. Monitoring tokom faze građenja
Tokom faze građenja važan preduslov je dobra i kvalitetna organizacija gradilišta koja treba da uvaži naprijed izneseno stanje i preporuke, a prema pravilima primjene dobre prakse iz ove oblasti. Kontrolu nad izvođenjem radova treba da obavlja adekvatna inspekcija kojoj bi trebalo pridodati i stručnjake iz oblast ekologije, a naročito zaštite zemljišta. Projektom treba definisati tačno granicu

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

268

Naročito bi se vršila mjerenja stanja teških metala kao što su sadržaj Cd. a prenose se i teški metali kao što je olovo i kadmijum. Izbor lokaliteta kao što je to već napomenuto biće na osnovu tipske karakteristike tla. Analiza uzoraka bi se obavljala jednom godišnje na oko 20-25 lokaliteta (na udaljenosti od oko 3 km) duž trase puta. čime će se izbjeći nesporazumi na terenu sa lokalnim stanovništvom i štete mimo potrebnog obima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija prostora do koje izvođač u toku izgradnje može da se kreće sa mehanizacijom. ograđenih bazena i sličnih objekata za sedimentaciju i tretman otpadnih voda. Praćenje stanja promjena bi se obavljalo na istom lokalitetu tokom dugoročnog vremenskog perioda. Cr.2. sadržaj PAH (policikličiki aromatski ugljikovodici). ali i nakon izgradnje. Redovan monitoring održavanja drenažnih sistema je ključ u zaštiti i očuvanju životne sredine jer se kroz njega treba da odvija nesmetan promet svih slivnih voda sa i u neposrednoj blizini autoputa. Monitoring tokom eksploatacije objekta Istraživanja koja će se obaviti tokom izrade Studije nultog stanja će se nastaviti u periodu monitoringa tokom izgradnje autoputa. Zn. Tokom izgradnje treba kontrolisati i materijale koji se ugrađuju. a i neki prirodni materijali mogu biti kontaminirani. Ako se tlo tokom gradnje na neki način kontaminira (nafta. Često se događa «pretjerana» sječa šume i uklanjanje vegetacije mimo dimenzija zadatih projektom što ima nepovoljne posljedice na životnu sredinu. Tokom izgradnje obavezno kontrolirati kako se postupa sa otpadnim vodama sa gradilišta i ne dozvoliti da direktno ulaze u vodotoke prije prethodnog tretmana putem bazena. pondova. da li su kontaminirani radionuklidima. Tačne lokacije će se uspostaviti nakon izgradnje pojedine dionice pri čemu će se odrediti lokacije koje će pokrivati neposredni prostor uz autoput i na srazmjernoj udaljenosti od ruba autoputa. Ni. Erozija sitnih čestica tokom iskopa kanala pri čemu one odlaze u vodotoke ili na površinu tla treba smanjiti na najmanju mjeru jer se na taj način remeti kopneni i vodeni biodiverzitet. Mo. i ostalih pedogenetskih faktora značajnih za određeni mikro lokalitet. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 269 .3. potencijalnog uticaja na zagađenost podzemnih voda i kraških područja. što može da se dogodi u poplavi nekontrolirane pojave različitih materijala na tržištu. Hg. a po potrebi i ulja mineralnog porijekla. što se svakako tokom istraživanja može dopunjavati ovisno o stanju promjena koje se događaju na terenu. ulje ili neki drugi organski i neorganski polutant). Cu. Tokom izgradnje autoputa neophodno je vršiti monitoring uticaja koji se dešavaju prilikom miniranja I drugih dinamičkih radova. As. a izabrani indikatori bi bili uglavnom sa stanovišta praćenja hemijskih promjena i akumulacije polutanata. potrebno je tlo sa takve površine odstraniti i deponovati po propisima o dekontaminaciji udaljeno od vodotoka. Isto tako je od posebne važnosti kontrola i čišćenje objekata za prikupljanje otpadnih voda za sedimentaciju koji su najvažnija barijera prispijeća polutanata u vodotoke ili eventualno okolna poljoprivredna zemljišta. 10. Co. Pb.

Deponovanje krutog i pročišćavanje tečnog otpada treba da je u skladu sa najstrožijim kriterijumima iz oblasti upravljanja otpadom. Monitoring stanja ekosistema (biološki monitoring) Monitoring nultog stanja ekosistema Sastavni dio praćenja i ublaživanje uticaja na vodne ekosisteme autoputa na dionicama LOT1 je i praćenje kvaliteta površinskih voda u fazi građenja i eksploatacije. odabir profila i dinamika za ovaj monitoring treba biti upotpunosti usklađena sa predloženim monitoringom za površinske vode u fazi eksploatacije Studija uticaja na okolinu – Lot 1 270 . ima poseban značaj zaštite tla i voda i izbjegavanja akcidentnih pojava. makroinvertebrata bentosa i sastava ihtiopopulacija. sa aspekta mogućih uticaja na stanje ekosistema u neposrednoj blizini gradilišta Monitoring u fazi eksploatacije Biološki monitoring u fazi eksploatacije autoputa vremenski bi se izvodio svaka četiri mjeseca u toku jedne godine. a izvještavanje o stanju monitoringa budućeg autoputa treba redovno dostavljati budućoj upravi za ceste i nadležnim ministarstvima za okoliš. odabir profila i dinamika za ovaj monitoring treba biti upotpunosti usklađena sa predloženim monitoringom za površinske vode u fazi građenja. odnosno izvođača radova koji bi svakodnevno nadgledao slijed gradnje po dionicama. Podaci moraju biti javni i dostupni svim koji su zainteresirani za ovu problematiku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kontrola funkcioniranja i održavanja opreme na benzinskim pumpama uz autoput i drugih infrastruktura. Ovi organizmi uslijed velike senzibilnosti na degradaciju vodnog ekosistema veoma brzo reaguju što je moguće pratiti kroz njihovo prisustvo ili brojnost njihovih populacija. Pristup. Biološki monitoring u fazi građenja vremenski bi se izvodio svaka četiri mjeseca u toku jedne godine. Tokom ove faze neophodno je angažiranje okolišnog stručnjaka od strane Investitora. Na ovim mjernim profilima treba predvidjeti monitoring nultog stanja ekosistema prije izvođenja bilo kakvih radova Monitoring u fazi građenja Praćenje stanja površinskih vodotokova biomonitoringom u mnogome doprinosi adekvatnom upravljanju prirodnim resursima i revitalizaciji svega onoga što čini gradnja autoputa.3. 10. a uključivao bi analizu sastava fitobentosa. Pristup. a uključivao bi analizu sastava fitobentosa. Adekvatna evaulacija kvaliteta vode je moguća i prema kvalitativno-kvantitativnom sastavu biocenoza fito i zoobentosa i ihtiopopulacija. makroinvertebrata bentosa i sastava ihtiopopulacija.101 predloženi su mjerni profili za monitoring kvalitete površinskih vodotokova. U Tabeli 10. Monitoring treba da sprovodi institucija koja ima sve kompetencije za ovakvu vrstu poslova.

i sličnih. Uobičajeno je da se sve akcidentne situacije analiziraju u okviru četiri moguće grupe: . što prvenstveno podrazumijeva efikasnu zaštitu od saobraćajne buke i posebno zagađenje izvorišta vodosnabdevanja.Druga grupa mogućih rizika vezana je za akcidentne situacije koje se mogu desiti u fazi izvođenja radova i radova na održavanju puta u eksploataciji. Postoji nekoliko vrsta rizika koji se mogu pojaviti u fazi građenja i eksploatacije planiranog autoputa. .1 Rizik od neadekvatnih mjera zaštite Neuspeh propisanih i realizovanih mjera zaštite životne sredine može u određenim okolnostima da dovede do posljedica koje su slične onima koje su analizirane u okviru svakog od uticaja ali je evidentno postojanje i određenog rizika koji može dovesti do mnogo značajnijih posljedica po životnu sredinu. Kako bi se umanjila verovatnoća navedenih rizika neophodno je planirane sisteme izvesti u svemu prema tehničkoj dokumentacij. Verovatnoća navedenih rizika zavisi od više faktora.Prva grupa mogućih rizika prisutna je u svim situacijama kada se planirane mjere zaštite životne sredine u eksploataciji pokažu kao neuspešne. Rizik ovakvih.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 11. požara. Ozbiljnost mogućih posljedica je i osnovni razlog za analizu rizika od akcidenata u procesu procjene uticaja predmetne dionice na životnu sredinu. . ona je najčešće mala ali su u slučaju događanja moguće ozbiljne posljedice. 11. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 271 . MJERE VEZANE ZA USLOVE RADA U VANREDNIM USLOVIMA Procjena uticaja na životnu sredinu treba da obuhvati i uticaje koji su posljedica akcidentnih situacija u fazi građenja i eksploatacije autoputa a koji predstavljaju rizik u smislu mogućih negativnih uticaja na životnu sredinu. .Treća grupa mogućih rizika vezana je za akcidentne situacije koje su posljedica udesa vozila koja transportuju opasne materije. pojava mora biti analiziran i propisane adekvatne mjere kako problem ne bi postao veći.Permanentno prati stanje životne sredine u zoni planiranog autoputa (monitoring) i obezbediti uslove da se blagovremeno mogu preduzeti dodatne mjere zaštite.Četvrta grupa mogućih rizika pojavljuje se kao posljedica pojave prirodnih katastrofa koje se mogu pojaviti u vidu poplava. a zatim još: . S obzirom na planirane mjera zaštite životne sredine za konkretnu prostornu cjelinu rizik koji je skopčan sa neadekvatnim rješenjima prvenstveno može biti prisutan kod neadekvatno izvedenog sistema za prikupljanje atmosferskih voda i zaštitu izvorišta i zaštitu od buke. ili zemljotresa.

ekotoksična. izvorima struje ili su izloženi nepovoljnim prostornim uslovima kod izvođenja (izloženost prašini i toksičnim isparenjima iz hemikalija koje se koriste u radovima.Propisati adekvatne mjere održavanja koje su usmjerene na zaštitu životne sredine u domeni svih mogućih uticaja. izloženost olovnim farbama u održavanju konstrukcije mosta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . a prije svega imajući u vidu mogućnost hemijskog akcidenta kao posljedice udesa vozila koja transportuju takve materije. Planirani autoput je identifikovan kao saobraćajnica kojom se vrši intezivan transport opasnih materija obzirom da povezuje prostorne cjeline od međunarodnog značaja. opasnim materijalima. Procedure o rukovanju toksičnim materijama. Mogući akcidenti mogu da budu uzrok nesrećnih slučajeva tokom radova na izgradnji i održavanju puta. pada skela i dr. Ograničavanjem vremena izloženosti česticama prašine. 11. Svaki put ima određenu ulogu u prevozu opasnih materija s obzirom na njegov položaj u mreži a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa.) Poštovanje osnovnih principa iz oblasti zaštite na radu obezbediće značajno umanjenje mogućih rizika kod izvođenja radova. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. zapaljiva. Da bi se ovi rizici umanjili neophodan je niz procedura u domenu organizacije izvođenja radova.3 Rizik od udesa opasnih tereta S obzirom na sve okolnosti koje karakterišu eksploataciju autoputa. potrebno je izvršiti analizu mogućnosti ovakve pojave da bi se mogli specificirati i posebni postupci koji se eventalno odnose na ovu materiju. Izgradnja puta podrazumijeva i rizike po zdravlje i rizike iz domena bezbednosti izvođenja radova za radnike koji rukuju mašinama. oksidirajuća.2 Rizik od akcidenata u toku građenja i održavanja U periodu građenja i održavanja autoputa moguće su okolnosti koje dovode do neželjenih i nesrećnih slučajeva najčešće iz domenu rizika po zdravlje i život neposrednih učesnika u radnom procesu ali i korisnika autoputa. S obzirom na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 272 . 11. Kako bi se umanjili mogući rizici neophodno je razraditi kompletne planove izvođenja radova pod saobraćajem na postojećim putevima u zoni planiranog autoputa. eksplozivna. . koji mogu da izazovu izloženost opasnim hemikalijama ili povrede kod radnika.Planiraju dopunske mjere zaštite na svim onim mjestima na kojima je u toku eksploatacije dokazana neefikasnost već preduzetih mjera ili dokazana mogućnost rizika usled neefikasnosti preduzetih mjera. hemikalijama i buci i zaštitno oblačenje i nošenje zaštitnih naočara za posebne radove može umanjiti rizik od neželjenih posljedica. eksplozivom i drugim opasnim supstancama moraju biti detaljno razrađene. samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i životnu sredinu. Posebno značajan dio rizika vezan je za izvođenje radova pod saobraćajem.

. koji se prevoze u cisternama.U koliko dođe do havarije vozila koje nosi opasni teret u praškastom ili granularnom stanju. a pri prevozu se mogu javiti kao zagađivači u slučaju udesa su prehrambeni artikli za trgovačku mrežu. Rizik od akcidenta sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici.sumporna. tehnička roba i drugi. Rasuti praškasti ili granularni materijal se mora ukloniti sa kolovoza isključivo mehaničkim putem (vraćanjem u novu prikladnu ambalažu.U koliko dođe do havarije vozila sa tečnim opasnim materijama. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska.Zbijeni gasovi . . Materije koje ne spadaju u navedene grupe. za takve materije predviđenim deponijama.4 Rizik od prirodnih katastrofa Katastrofe mogu da obuhvate put i njegovu okolinu. koja se prevoze u različitoj ambalaži. Sve materije prikupljene na ovaj način tretiraju se prema posebnim postupcima regeneracije ili se deponuju na.Put je projektovan u zoni koja je izložena poplavnom talasu rijeke Bosne i Save. . peroksidi.Nagrizajuće ili korozivne materije . odmah se zaustavlja saobraćaj i alarmira nadležna služba i angažuju specijalizovane ekipe za sanaciju havarije.Zapaljive tečnosti . hidraulička. građevinski materijal. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima.Svi objekti na putu i trup puta su projektovani tako da obezbeđuju sigurnost u odnosu na pojavu zemljotresa. Na osnovu ovih podataka moguće je odrediti verovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. usisavanjem. zaustavlja se saobraćaj i upućuje se zahtjev specijalizovanoj službi koja treba da obavi operaciju uklanjanja opasnog tereta i asanaciju kolovoza. Prirodne katastrofe mogu da oštete put a put može biti faktor u širenju ili ublažavanju uticaja ovih katastrofa.Otrovne i zarazne materije . koji se pakuju u specijalne čelične posude. . 11.benzin i dizel gorivo. Nivelacioni odnosi planiranog autoputa garantuju sigurnost od ove prirodne pojave. emulziona).pesticidi. industrijska finalna roba. koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. a put može biti ključni faktor u planiranju hitnih akcija . .Oksidirajuće materije . . čišćenjem. herbicidi. Prosuta materija se uklanja sa kolovoza posebnim sorbentima.hloridi. . butan.).propan. proizvodi tekstilne industrije. bez ispiranja vodom. poljoprivredni proizvodi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane putne veze mogu se očekivati sljedeće opasne materije: . motorna. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 273 . U koliko je tečnost dospela van profila i zagadila tlo sanacija se vrši njegovim uklanjanjem. redukciona. S obzirom na broj udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je verovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama sa malom verovatnoćom ali izvesna zbog čega je potrebno preduzeti odgovarajuće mjere zaštite životne sredine: . itd.

Dionice Podnovlje-Johovac 12.2.3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za tlo i poljoprivredno zemljište 12.7.3.3.5. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.4. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.1.3. anketni listovi. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.4.3.7.3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12.3. 12.3.5.7.2.3.3.3. 12.3.6.7.5.3.1.3.5.3.2. Dionice Podnovlje-Johovac 12.1. Grafički prilozi rađeni u R 1:25000 12.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Rješenje o izradi SUO/Odluka o izradi SUŽS Izvještaji sa obilaska terena (upitnici. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.2.1.6.3.2. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.4.1. 12.2. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za poplavne zone i planirane hidroenergetska objekte 12.3. 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Geološka karta 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za vodne resurse 12.4.2.3. Situacija autoputa na koridoru Vc 12.3.7.1.4. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. LISTA ANEKSA 12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12.3.2. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionice Podnovlje-Johovac 12.6.4.5. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. foto i vidio snimci).3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Inženjersko-geološka karta 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.1.3.3.3.1.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.2.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.3.1.4.6 12.1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 274 .2.3.3.3.3.4.4.4.3.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.3.3.3. 12.3.1.1.4. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Hidrogeološka karta 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.2.2.2.1.6.4.3.3.

000 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 275 .3.9.4.10. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.8. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za pejzaž 12.3.9. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3. Karta kulturno-historijskog nasljeđa 12.4. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.9.3.3.3.3.3.3.3.11.3.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.1.2.3.11.3.8. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.9. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Ostali grafički prilozi Karta buke bez mjera zaštite od buke 1:25.10. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12.1.3.3.000 Karta buke sa mjerama zaštite od buke 1:25. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12.9.2. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.2. Karta ograničenja iz planske dokumentacije 12.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.4.3.3.2.8.10.11.8.8.3.3. Karta ograničenja vezanih za floru i zaštićena prirodna područja 12.3.1.4.1. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.10.10. Dionice Podnovlje-Johovac 12.11.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12.11. 12. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->