IPSA

INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

Naziv projekta: “Autocesta u Koridoru Vc” Priprema planske i studijske dokumentacije Lot br. 1

Studija uticaja na okolinu Knjiga 01 Juni 2007

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

Glavne naznake projekta
Naručilac: Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta BA-5C-ICB-01-S-04-BOS “Autocesta u Koridoru Vc“ Priprema planske i studijske dokumentacije Direktor projekta: mr. Kupusović Namik,dipl.ing. Zamjenik direktora projekta: Božo Blagojević,dipl.ing. Telefon (00387 33) 204 620 Fax (00387 33) 668 493 E-mail: mkpbih@bih.net.ba IPSA Institut d.o.o., Put života bb, 71000 Sarajevo, Bosna i Hercegovina Prof. dr. Ešref Gačanin, Generalni direktor IPSA Instituta Ana Handžić, dipl.ing. Bisera Karalić-Hromić,dipl.ing.

Ugovor br.: Naziv:

Ovlašteni predstavnici Naručioca: Kontakti Naručioca:

Vodeći konsultant

Ovlašteni predstavnik Vodećeg konsultanta: Ugovorni direktor i rezidentni direktor projektaLOT1 Kontakti Vodećeg konsultanta:

Telefon (00387 33) 276 320 Fax (00387 33) 276 355 E-mail: ipsage@bih.net.ba Institut za hidrotehniku Stjepana Tomića 1, 71000 Sarajevo, BiH Traser Maršala Tita 70, 71000 Sarajevo, BiH DIVEL Tešanjska 5a, 71000 Sarajevo, BIH Zavod za saobraćaj Stjepana Tomića 1, 71000 Sarajevo, BiH IGH d.d. Janka Rakuše 1, 10000 Zagreb, R. Hrvatska Urbanistički zavod RS a.d. Save Mrkalja 16, 51000 Banja Luka, BIH

Konsultanti-partneri:

PLANSKO – STUDIJSKA DOKUMENTACIJA AUTOPUTA NA KORIDORU Vc
LOT 1: DIONICA SVILAJ – DOBOJ JUG (KARUŠE)

STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU FAZA II
PODFAZA – STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU

IPSA Institut, Sarajevo

Sarajevo, juni 2007

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

NARUČILAC:

MINISTARSTVO KOMUNIKACIJA I TRANSPORTA BOSNE I HERCEGOVINE

OVLAŠTENI PREDSTAVNIK KONSULTANATA: IPSA INSTITUT, SARAJEVO LOT 1: DIONICA SVILAJ - DOBOJ JUG (KARUŠE) STUDIJA UTJECAJA NA OKOLIŠ FAZA II PODFAZA – STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU KONSULTANTI:
KOORDINATOR GRUPE:

URBANISTIČKI ZAVOD RS, Banja Luka
mr. Milan Veljković, dipl. inž. građ.

EKSPERTNI TIM:

Prof. dr. Tarik Kupusović, dipl.inž. građ. Prof. dr. Hamid Čustović, dipl. inž. polj. mr. Nijaz Lukovac, diplć inž. građ. mr. Amir Fejzić, dipl. inž. saob. mr. Azra Čabaravdić, dipl. inž. mr. Slavko Maksimović, dipl. inž. meteor. Dragan Milić, dipl. inž. građ. Barbara Stošić, dipl. inž. građ. Branko Erak, dipl. inž. građ. Dragana Selmanagić dipl.inž.građ. Sabina Hadžiahmetović, dipl.inž.građ. Vukašin Balta, dipl.inž.geol. Jozo Stefanjuk, inž.građ. Želimir Sočo, geometar Dragan Savović, dipl. inž. arh. Ljilja Dmitrović, dipl. inž. arh. Hrnić Dragica, dipl. prostorni planer Davor Babić, dipl. ing. Marta Brkić, dipl. ing. Ratko Đorđević, dipl. ing. Jović Vera, dipl. inž. arh. Danica Spasova, dipl. inž. meteor.

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU

Voditelj projekta: Ana Handžić, dipl. inž. građ. Odgovorni projektant: mr. Milan Veljković, dipl. inž. građ.

Direktor: Prof.dr Ešref Gačanin

2007 .IPSA INSTITUT Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta Sarajevo.

.........................................58 3...................................... Metodologija izrade SUO ......................................... UVOD ........................................ 34 2...................5................................................................................1 Svrha i cilj projekta ....................................................5.................. 52 3.............................. OPIS PREDLOŽENOG PROJEKTA ....5..............2...............1..............2. 51 3............................. OPIS OKOLINE KOJA BI MOGLA BITI UGROŽENA PROJEKTOM ........... Indeks mraza ....................... 55 3.......1 2............................. 77 4..1..... Opština Modriča .02 ...01 do km 33+466................................................. 84 4...................2...... Zaključne konstatacije ............. Dionica 6: Rudanka ..5...2................... Dionica 5: Johovac .... Osunčavanje i oblačnost .....2... Primjenjena metodologija .......Rudanka od km 46+624......1.1...14 do km 52+816.IPSA INSTITUT Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta SADRŽAJ: 1..........5....................5........... Osnove za procjenu uticaja na okolinu .............................................................02 do km 62+634............................... Vlažnost vazduha .......................... 73 3......... Temperatura zraka ....................5............................. 79 4......... 35 2.............................................................................. 74 4..............2....................................... 42 3.. 49 3............................... 63 3.............3... Dionica: 4 Podnovlje ...... 92 4............. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO .. 99 ....... 41 2...................... Zakonska regulativa .Johovac od km 33+466..........................1................... 87 4................ 65 3.................. Dionica 1: Svilaj ................. Vjetar .................................1... Demografske i ekonomske karakteristike .........Vukosavlje od km10+289...................00 do km 10+890.........................................1.....2.......................79 ...... Podaci i prostorno planska dokumentacija specifičnog područja kojim će prolaziti autocesta na koridoru Vc............. Dionica 3: Vukosavlje ...........................................61 3..........................................................................................................................................59 do km 46+624...................... Klimatske i meteorološke karakteristike ... Pojava magle.........................2. ...6.......................1.................................................................2. Opšta metodologija.....................21 ......................................... 75 4.................................................Karuše od km 52+816..............3. Opština Vukosavlje......................3..................................................... 92 4..........2 Opšti opis projekta ................2.........................3... 88 4........................ NETEHNIČKI REZIME ... 75 4.............4............................................. Otpadni materijali i emisije .......1......5................................................. 99 4.......7........3.............3..............01 ............ 86 4........... 75 4.........3........ 40 2..... 39 2.................. 93 4...... 94 4....................................3 Prostorno-planska dokumentacija uticajnog područja ........... Opština Doboj-Jug.............................................................4.........................Podnovlje od km 17+289.......................2.................................. 72 3........ 49 3.................................14............4 Društveno ekonomski značaj Projekta ...............4...........5.............79 do km17+289.. Opština Odžak.........................................................1........................... 68 3..................6....... Projektni zadatak . Dionica 2: Odžak ..............1......................1....... 34 2........................................2.............................. Tehnički opis usvojene trase.................................................................. Padavine. 95 4...........................Odžak od km 0+000................6................................................................6...8.................................. 70 3....3.. 66 3............5..... Opština Doboj...2.........59...........2.........................7......1........................................... Opština Usora..................................... 81 4...........3.

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

4.3. Geomorfološke karakteristike ................................................................................ 99 4.4. Geološke, inženjersko-geološke i geotehničke karakteristike ........................ 100
4.4.1. Geološke katakteristike terena ....................................................................... 100 4.4.2. Inženjerskogeološke karakteristike ................................................................ 102 4.4.3. Seizmotektonske karakteristike...................................................................... 103 4.5. Hidrogeološke i hidrografske karakteristike i njihove hidrološke značajke ... 105 4.5.1. Hidrogeološke karakteristike .......................................................................... 105 4.5.1.1. Izvori podzemnih voda za vodosnabdijevanje ........................................... 108 4.5.2. Hidrografske karakteristike............................................................................. 114 4.5.2.1. Pregled vodotoka koje presjeca trasa autoputa ......................................... 114 4.5.3. Hidrološke karakteristike ................................................................................ 117 4.5.4. Kvalitet površinskih i podzemnih voda ........................................................... 118 4.5.4.1. Kvalitet površinskih voda ........................................................................ 119 4.5.4.2. Kvalitet podzemnih voda ......................................................................... 127 4.6. Tlo i bonitet zemljište............................................................................................. 128 4.6.1. Primijenjena metoda istraživanja.................................................................... 128 4.6.2. Opće karakteristike područja trase................................................................. 128 4.6.3. Tipološka zastupljenost zemljišta u širem području trase koridora Vc........... 130 4.6.4. Prikaz kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta .......................................... 134 4.7. Flora ......................................................................................................................... 138 4.7.1. Šume .............................................................................................................. 138 4.7.2. Travnjaci i oranice .......................................................................................... 140 4.7.2.1. Travnjaci ............................................................................................... 140 4.7.2.2. Oranice ................................................................................................. 140 4.8.Fauna........................................................................................................................ 141 4.8.1. Nizinski dio koridora Vc .................................................................................. 141 4.8.2. Gorski dio koridora Vc .................................................................................... 143 4.9. Pejzaž .......................................................................................................... 146 4.9.1. Prirodni pejzaž................................................................................................ 146 4.9.2. Kultivirani pejzaž............................................................................................. 147 4.9.3. Izgrađeni pejzaž ............................................................................................. 147 4.9.4. Kulturno-istorijski pejzaž................................................................................. 148 4.10. Zaštićeni dijelovi prirode ............................................................................ 149 4.11. Kulturno-historijsko naslijeđe ..................................................................... 152 4.11.1. Opština Odžak.............................................................................................. 152 4.11.2. Opština Vukosavlje....................................................................................... 153 4.11.3. Opština Modriča ........................................................................................... 153 4.11.4. Opština Doboj .............................................................................................. 154 4.12. Lovstvo....................................................................................................... 155 4.13. Stanje komunalne buke ............................................................................. 156 4.13.1. Opis mjernih mjesta...................................................................................... 157 4.13.2. Izvori buke .................................................................................................... 157 4.13.3. Uvjeti mjerenja.............................................................................................. 157 4.14. Infrastruktura ........................................................................................................ 158 4.14.1. Opština Odžak.............................................................................................. 158 4.14.1.1. Putna mreža ..................................................................................... 158 4.14.1.2. Elektroenergetika ............................................................................... 159

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta
4.14.1.3. Telekomunikacije............................................................................... 159 4.14.1.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 159

4.14.2. Opština Vukosavlje....................................................................................... 160 4.14.2.1. Putna mreža ..................................................................................... 160 4.14.2.2. Telekomunikacije............................................................................... 161 4.14.2.3. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 161 4.14.3. Opština Modriča ........................................................................................... 162 4.14.3.1. Putna mreža ..................................................................................... 162 4.14.3.2. Elektroenergetika .............................................................................. 163 4.14.3.3. Telekomunikacije............................................................................... 163 4.14.3.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 163 4.14.4. Opština Doboj............................................................................................... 164 4.14.4.1. Putna mreža ..................................................................................... 164 4.14.4.2. Elektroenergetika .............................................................................. 166 4.14.4.3. Telekomunikacije............................................................................... 166 4.14.4.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 166 4.14.5. Opština Usora............................................................................................... 167 4.14.5.1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 167 4.14.6. Opština Doboj-Jug........................................................................................ 168 4.14.6.1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 168 4.15. Ugroženost od mina ................................................................................... 170 4.16. Emisije i kvalitet zraka................................................................................ 170 5. OPIS MOGUĆIH ZNAČAJNIH UTICAJA PROJEKTA NA OKOLINU ................. 174 5.1. Osnove za procjenu uticaja na okolinu ........................................................ 174 5.2. Socijalni uticaji - uticaj na stanovništo i naseljenost..................................... 176 5.2.1. Uticaji u toku izgradnje ................................................................................... 176 5.2.1.1. Zauzimanje površina .............................................................................. 177 5.2.2. Uticaji u toku eksploatacije ............................................................................. 179

5.3. Mikroklima .................................................................................................... 180
5.3.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 180 5.3.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 180 5.4. Uticaj na vode ....................................................................................... 181 5.4.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 182 5.4.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 187 5.4.2.1. Osnovne karakteristike izvora zagađenja.................................................. 188 5.4.2.2. Vrste, oblik prisustva i količina zagađujućih materija .................................. 188 5.4.3. Uticaji na vode u slučaju akcidentnih situacija ............................................... 189 5.5. Uticaj na vazduh .......................................................................................... 190 5.5.1. Osnovne postavke kvantifikacije .................................................................... 190 5.5.2. Mjerodavne komponente aerozagađenja ....................................................... 190 5.5.3. Uticaji mjerodavnih aerozagađivača............................................................... 191 5.5.3.1. Ugljenmonoksid ..................................................................................... 191 5.5.3.2. Oksidi azota .......................................................................................... 192 5.5.3.3. Ugljovodonici ......................................................................................... 192 5.5.3.4. Sumpordioksid ....................................................................................... 192 5.5.3.5. Olovo i njegova jedinjenja ....................................................................... 192 5.5.4. Normirane vrijednosti...................................................................................... 193

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta 5.5.5. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 193 5.5.6. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 193 5.5.6.1. Metodologija proračuna .......................................................................... 194 5.5.6.2. Rezultati proračuna i analiza ................................................................... 194 5.6. Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište ................................................... 196 5.6.1. Izvori oštećenja i zagađenosti ........................................................................ 196 5.6.2. Procjena koncentracije teških metala ............................................................ 198 5.6.3. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 201 5.6.4. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 202 5.7. Uticaj na floru ............................................................................................... 202 5.7.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 202 5.7.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 203 5.8. Uticaj na faunu ............................................................................................. 204 5.8.1. Uticaji u toku izviđenja radova........................................................................ 204 5.8.2. Uticaji u toku eksploatacije ............................................................................. 205 5.9. Uticaj na pejzaž............................................................................................ 205 5.9.1 Uticaji u toku izviđenja radova......................................................................... 206 5.9.2 Uticaji u toku eksploatacije .............................................................................. 206 5.9.2.1. Geometrisko oblikovanje trase ................................................................. 206 5.9.2.2. Pejzažne karakteristike............................................................................ 206 5.10. Uticaj na zaštićene dijelove prirode i kulturno-historijsko nasljeđe ............ 208 5.10.1. Uticaji u toku izviđenja radova...................................................................... 208 5.10.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 208 5.11. Uticaj na šume i lovstvo ............................................................................. 208 5.11.1. Uticaji u toku iizgradnje ................................................................................ 209 5.11.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 209 5.12. Uticaj buke ................................................................................................. 210 5.12.1. Izvori buke na autoputu ................................................................................ 211 5.12.2. Uticaji buke ................................................................................................... 212 5.12.3. Postojeći i budući uticaj buke na postojećoj putnoj mreži ............................ 212 5.12.4. Ekološki standardi za nivoe uticaja buke...................................................... 212 5.12.5. Uticaj buke bez mjera za zaštitu od buke.................................................... 214 5.13. Uticaj vibracija ............................................................................................ 214 5.13.1. Uticaji u toku izvođenja radova..................................................................... 216 5.13.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 216 5.13.2.1. Osnovni metodološki postupci proračuna ............................................. 216 5.13.2.2. Proračun u granicama uticajne zone.................................................... 217 5.13.2.3. Rezultati proračuna i analiza............................................................... 217 5.14. Uticaji na infrastrukturu .............................................................................. 217 5.14.1. Uticaji u toku izgradnje ................................................................................. 217 5.14.1.1 Odnos trase prema naseljenim mjestima i putnoj mreži .......................... 217 5.14.1.2. Odnos trase prema vodoprivredi ......................................................... 219 5.14.1.3. Odnos trase prema vodosnabdijevanju i vodnoj infrastrukturi ................. 220 5.14.1.4. Odnos trase prema elektroenergetskom sistemu .................................. 220 5.14.1.5. Odnos trase prema sistemu za transport gasa...................................... 221 5.14.1.6. Odnos trase prema sistemu telekomunikacija ....................................... 221 5.10.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 222

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

5.15. Uticaj autoputa sa aspekta saobraćajnih nezgoda..................................... 222 6. OPIS MJERA ZA UBLAŽAVANJE EFEKATA NA OKOLINU ............................. 223 6.1. Opšte mjere zaštite životne sredine ............................................................. 223 6.2. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš ........................... 223 6.3. Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš............................ 224
6.3.1. Stanovništvo ................................................................................................... 224 6.3.1.1. Mjere zaštite u toku izgradnje .................................................................. 224 6.3.1.1.1. Zauzimanje površina .................................................................... 224 6.3.1.1.2. Mjere za umanjenje socijalnih uticaja ................................................ 225 6.3.1.1.3. Ostale mjere ............................................................................... 226 6.3.1.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ............................................................. 226
6.3.2.1. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na vode tokom pripreme i izgradnje autoputa ........................................................ 227
6.3.2.1.1. Tokom viših faza projektovanja ........................................................ 227 6.3.2.1.2. Tokom građenja zahvata ................................................................ 229 6.3.2. Vode ............................................................................................................... 227 6.3.3. Vazduh ........................................................................................................... 233 6.3.3.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje .................................................................. 233 6.3.3.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ............................................................ 233 6.3.4. Tlo................................................................................................................... 233

6.3.4.1. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na okoliš tokom priprema i građenja autoputa .................................................................. 233 6.3.4.2. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš .......................... 235
6.3.4.2.1. Površine pojedinih pedosistematskih jedinica po kategorijama

....................................... 236 6.3.4.3. Mjere tokom viših faza projektovanja....................................................... 238 6.3.4.4. Tehničke mjere ublažavanja ................................................................... 239 6.3.4.5. Mjere u toku gradnje kao i u toku korištenja autoputa................................ 240 6.3.4.5.1. Mjere tokom građenja autoputa ...................................................... 240 6.3.4.5.2. Mjere tokom korištenja autoputa .................................................... 241 6.3.4.6. Zakonska regulativa korištenja i zaštite tla ............................................... 242 6.3.5. Flora i fauna.................................................................................................... 243 6.3.5.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 243 6.3.5.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 244 6.3.6. Pejzaž............................................................................................................. 244 6.3.6.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 244 6.3.6.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 244 6.3.7. Zaštićeni dijelovi prirode ................................................................................. 245 6.3.8. Kulturno historijsko nasljeđe........................................................................... 245 6.3.8.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 246 6.3.8.2. Mjere u fazi eksploatacije.................................................................. 246 6.3.9. Buka................................................................................................................ 246 6.3.9.1. Mjere zaštite u toku izgradnje ........................................................... 246 6.3.9.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 247 6.3.10. Infrastruktura ................................................................................................ 250 6.3.10.1 Mjere zaštite u fazi izgradnje........................................................... 250 6.3.10.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ................................................... 252
upotrebne vrijednosti i kategorijama zaštite

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

7. ALTERNATIVNA RJEŠENJA I OPIS RAZLOGA ZBOG KOJIH JE IZABRANO DATO RJEŠENJE SA ASPEKTA ZAŠTITE OKOLINE ......................................... 253 8. NAZNAKE POTEŠKOĆA KOD IZRADE SUO..................................................... 255 9. PREKOGRANIČNI UTICAJ ................................................................................. 256 10. SISTEM MONITORINGA UZ ODREĐIVANJE METODOLOGIJE..................... 258
10.1. Monitoring kvaliteta voda........................................................................................ 262 10.1.1. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda .............................................................. 262 10.1.1.1. Površinske vode ............................................................................... 262 10.1.1.2. Podzemne vode ............................................................................... 262 10.1.2. Monitoring u fazi građenja autoputa........................................................... 265 10.1.2.1. Površinske vode .............................................................................. 265 10.1.2.2. Podzemne vode .............................................................................. 266 10.1.3. Monitoring u fazi korištenja autoputa ......................................................... 266 10.1.3.1. Površinske vode .............................................................................. 266 10.1.3.2. Podzemne vode .............................................................................. 267 10.1.3.3. Otpadne vode iz separatora ulja i masti i objekata za prečišćavanje ..... 267 10.2. Monitoring tla......................................................................................................... 268 10.2.1. Nulto stanje monitoringa tla(prije početka izvođenja radova) .............................. 268 10.2.2. Monitoring tokom faze građenja ...................................................................... 268 10.2.3. Monitoring tokom eksploatacije objekta ........................................................... 269 10.3. Monitoring stanja ekosistema (biološki monitoring ............................................... 270

11. MJERE VEZANE ZA USLOVE RADA U VANREDNIM USLOVIMA

271

11.1. Rizik od neadekvatnih mjera zaštite........................................................... 271 11.2. Rizik od akcidenata u toku građenja i održavanja...................................... 272 11.3. Rizik od udesa opasnih tereta.................................................................... 272 11.4. Rizik od prirodnih katastrofa....................................................................... 273 12. LISTA ANEKSA ................................................................................................. 274

sredinom zemlje. Vijeka UNDP iz Ženeve predložio je inicijativu i plan za poboljšanje mreže autoputeva u Evropi. preko Osijeka (Hrvatska). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 1 .Doljani. Izbor pravca rute kroz BiH definisan je pod stavkom Vc Panevropskog koridora (Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče). godine. utvrđen je i usvojen pravac ovih 10 trans-evropskih koridora i njihovih ogranaka. a posebno luku Ploče sa koridorom X na potezu Zagreb-Beograd i završava u čvorištu u Budimpešti. plovni putevi i pristaništa na rijekama Savi. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. koji raspolaže velikim turističkim mogućnostima. Sva studijska i projektna dokumentacija za autoput ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta.Sarajevo . po osnovu dodjele koncesije na dijelu i trasi koja će biti definisana ugovorom” (Sl. željeznička pruga Samac . U projekat je uključen i autoput Baltičko more-Jadransko more (Baltic-Adriatic) sa nazivom TEM. koje su prihvaćene kao velika šansa Evrope i posebno BiH. do luke Ploče (Hrvatska). Tuzla-Orašje i Jadransko-jonska autocesta) poduzete pripremne aktivnosti i za autoput na Koridoru Vc. dolinama rijeka Bosne i Neretve. Tako su između ostalih putnih pravaca (Banja Luka-Gradiška. da bi se zadovoljile potrebe stanovništva i privrede i uticalo na cjelokupni razvoj. godine). u posljednje vrijeme u BiH je pojačana aktivnost na pripremi realizacije izgradnje saobraćajnica višeg ranga.Mostar . trasa koridora Vc dužine oko 330 km ide pravcem sjever-jug. odnosno autoputeva i brzih puteva. a za Bosnu i Hercegovinu koridor ima potencijal da poveća trgovinu sa susjednim zemljama i Centralnom Evropom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 1. Sarajeva (BiH). Ovo posebno treba imati na umu u toku pripreme prefeasibility studije i Studije zaštite okoline. 23. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridora kroz izgradnju autoputa punog profila.Čapljina . aerodromi Sarajevo i Mostar.Mostar . augusta 2003. Na trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu.Sarajevo . kroz Bosnu i Hercegovinu. Koridor Vc spada u Pan-evropsku mrežu koridora koji povezuje srednji dio Jadranske obale. Tom deklaracijom. takođe. Bosni i Neretvi. Sa planiranim povećanjem kapaciteta luke Ploče. Kao što je već rečeno. najpovoljnijim prirodnin uslovima.Doboj . održanoj u Helsinkiju 1997. glasnik BiH br. NETEHNIČKI REZIME Svrha i cilj projekta Koridor Vc je uvršten u mrežu TEM transportne infrastrukture Jugoistočne Evrope i ide pravcem od Budimpešte (Mađarska). usvojena je "Helsinška deklaracija" koja predviđa potrebu za još 10 dodatnih Panevropskih koridora. Kroz BiH. uključujući autoputeve.Čapljina . Sedamdesetih godina 20. od 7. U skladu sa Panevropskim transportnim inicijativama. te «Helsinškom deklaracijom».Metković. Stoga je Ministarstvo transporta i komunikacija BIH: donijelo “Odluku o postojanju javnog interesa za izgradnju autoputa na koridoru Vc. dok se na sjeveru spaja u Budimpešti. koji preko luke Ploče ima izlaz na Jadransko more. Transportni koridor Vc na potezu kroz BiH uključuje: E-put E-73 Samac . koridor ima potencijal da stvarno poboljša trgovačke veze za zemlje u regionu.Doboj . koja predstavlja zemlje Evropske Unije i Međunarodne organizacije u pitanjima razvoja infrastrukture u Evropi.

Cilj izrade studijske i projektne dokumentacije je da se odredi ekonomska opravdanost izgradnje pojedinih dijelova autoputa kao i autoputa u cjelini. izgradio i koristio na ekonomičan način i to što je moguće prije. godine). autoput na koridoru Vc Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče. Postoji politička spremnost da se pomogne razvitak zemlje tako što bi se projekat odobrio. kao i pod kojim uslovima je projekat isplativ. te status prema Svjetskoj banci i Međunarodnom monetarnom fondu i nemogućnost značajnijih zaduživanja ili izdvajanja sredstava iz budžeta odlučio da je jedan od primjerenih načina finansiranja izgradnje ovog autoputa koncesioni način. te da se na osnovu prefeasibility studije ispita interes za dodjelu koncesije za cijelu trasu autoputa kroz BiH raspisivanjem Međunarodnog konkurentskog natječaja. Nakon političkih odluka da se ubrzaju pripreme za izgradnju autoputa. Savjet ministara BiH je uzevši u obzir zaduženost zemlje. jedan je od najznačajnijih i najprioritetnijih projekata za BiH. smanjenje troškova prevoza robe i putnika. veliki interes za izgradnjom su izrazile i Mađarska i Hrvatska. U tom smislu je Savjet ministara BiH donio odluku o pristepenu izradi studijske i projektne dokumentacije na osnovu koje bi se definisala rješenja i stvorili uslovi za iznalaženje mogućnosti finansiranja izgradnje autoputa. Izrađena planerska i projektna dokumentacija treba završno da posluži kao osnova za podnošenje zahtjeva za izdavanje urbanističke saglasnosti za pojedine dionice trase autoputa. Sekundarni cilj je privlačenje stranih investicija. do 2010. razmatralo prijedlog Republike Hrvatske za utvrđivanje južne spojne tačke autoputa na koridoru Vc i utvrdilo da određivanje položaja ove tačke. kroz BiH. godine. na nivou autoputeva. septembar 2003. zajedno sa koordinatama trase (03. početak investicionog ciklusa otvaranjem građevinskih radova na više tačaka te omogućavanje razvoja pratećih aktivnosti uz trasu izgrađenog autoputa. osiguralo potrebna sredstva za izradu planersko-studijske dokumentacije i drugih pripremnih aktivnosti za autoput na koridoru Vc. Izgradnjom autoputa ostvarit će se racionalno povezivanje bosansko-hercegovačkih prostora sa susjednim državama i regijama i postići stabilizirajući i razvojni efekti za zemlju. Poboljšanje uslova transporta će poboljšati kvalitet života što će se manifestovati kroz: smanjenje dužine puta i vremena putovanja roba i putnika. Pored BiH. koje namjeravaju izgraditi dijelove ovog koridora na svom području. zbog nedovoljnog nivoa izrađene projektne dokumentacije i složenosti povezivanja sa Jadransko-jonskim autoputem. vršilo kontinuiranu razmjenu informacija i stavova sa predstavnicima Republike Hrvatske i Republike Mađarske u vezi priprema izgradnje autoputa na koridoru Vc. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 2 . zahtijeva detaljniju izradu projektne dokumentacije. Dakle. valorizaciju geosaobraćajnog položaja BiH. pristupilo se izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase prema današnjim standardima istraživanja i projektovanja i prema standardima Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. povećanje zaposlenosti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija potpisalo sporazum kojim se prihvata tačka graničnog prijelaza između Republike Hrvatske i BiH na rijeci Savi (Svilaj-Odžak) kao dio trase autoputa. Očekuje se da izgradnja ovog autoputa bude ključni pokretač privrednih aktivnosti i da omogući uključenje BiH u glavne evropske saobraćajne tokove i globalni evropski ekonomski sistem.

............ Najveća nadmorska visina trase je 130 m.. Teren grade naslage aluvijalnih sedimenata koji sa nalaze u Posavini i dolini rijeke Bosne... dužine oko 11 km Sekcija 2: Odžak – Vukosavlje ...... te standarde Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. Na ovom dijelu javlja se 5 većih mostova ukupne dužine oko 1700m. Opšti opis projekta Autoput je do sada razmatran u vidu studija. Najduži objekat je međudržavni most na rijeci Savi dužine oko 600 m za koji je Republika Hrvatska uradila idejno rješenje koje treba pregledati i predložiti naredne aktivnosti.......granica jug. a izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase treba pristupiti imajući u vidu današnje standarde istraživanja i projektovanja............ do naselja Podnovlje. U ovom dijelu trase teren je ravan... dužine oko 13 km Sekcija 4: Johovac ........ Dionica Svilaj . specifične cjeline. na stacionaži km27+220 dužine 245m i na stacionaži km27+860 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 3 .. dužine oko 16 km Sekcija 4: Podnovlje ...m..n.. kao i obilaznica oko Doboja.. potom terasama uz rijeku Bosnu obostrano... studijama su obuhvaćeni i neophodni prilazi svim gradovima i naseljima u blizini trase. odnosno LOT-a..... Trasa budućeg autoputa je podijeljena na četiri projektantske dionice. tako da je stabilan... kroz naselje Modriča..Johovac .............. izrada studijske i projektne dokumentacije autoputa kroz BiH se posmatra u šest funkcionalnih cjelina kroz šest Ugovora (šest Lot-ova).. idejnih rješenja i idejnih projekata na pojedinim dionicama trase............. od kojih LOT 1 obuhvata dionicu Svilaj .. Trasa je položena zapadnim obodom regiona Posavine...... i na stacionaži km30+410 prateći uslužni objekti „Podnovlje”................. Ove dvije dionice pojedinačno predstavljaju posebne........ LOT1 počinje sa mostom preko njeke Save (most je zajednička investicija sa Republikom Hrvatskom) i pruža se u prvom dijelu dolinom rijeke Bosne pored naselja Vukosavlje..Doboj jug (Karuše).. Trasa autoputa se nalazi u ranijim i u sadašnjim prostornim planovima. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridoru kroz izgradnju autoputa punog profila... dužine oko 10 km Osim trase autoputa na koridoru Vc.. Dakle.....Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija povećanje konkurentnosti privrede na gravitacionom području koridora.....dužine oko 63 km. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija........ Naručena studijska i projektna dokumentacija ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta.. predviđeno je da predmet dva posebna Ugovora (Lot-a) bude saobraćajna studija i prefeasibility studija i to za dionicu Svilaj . na stacionaži km23+940 dužine... pokretanje novih projekata i povećanje privatnih investicija u regionalnoj ekonomiji.. dužina oko 6 km Sekcija 3: Vukosavlje – Podnovlje. povoljan i trasa je pretežno u nasipu... Obzirom da je potrebno imati prefeasibility studiju za cijelu trasu kroz BiH..Rudanka........ dužine oko 6 km Sekcija 5: Rudanka -Doboj Jug (Karuše) . kao i tri čvorišta ..na stacionaži km9+410 čvorište „Odžak”..... TEM standarde i smjernice..... stacionaži km16+340 čvorište „Vukosavlje” i stacionaži km32+590 čvorište „Podnovlje”.... dve lokacija pratećih uslužnih objekata (Na stacionaži oko km7+100 su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti „Potočani” (tip C) za svaki smjer zasebno........Sarajevo jug i Sarajevo jug . Osim ovog objekta planirani su mostovi na stacionaži km16+630 preko rijeke Bosne (naselje Modriča) dužine 512m......Doboj jug (Karuše) je u cilju bolje efikanosti i operativnosti podijeljena na šest sekcija: Sekcija 1: Svilaj – Odžak........

Ukupna dužina većih mostova na ovom dijelu je 1650m (bez mosta preko Save). Teren u ovom dijelu je stabilan. Nakon prelaska rijeke Bosne trasa prelazi brdovit teren gdje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 4 . Trasa je položena lijevom stranom doline rijeke Bosne do naselja Rudanka. Posle naselja Rudanka. trasa dolazi do brdovitog terena. Na ovm dijelu trase planirano je i 5 većih mostova i dva tunela i nekoliko manjih mostova preko manjih vodotoka. obzirom da u zoni Donjeg Polja trasa u više navrata siječe rijeku. Takođe trasa siječe i niz manjih vodotoka i lokalnih puteva. a nakon toga u dolinu rijeke Usore čime je izbegnuta kolizija sa postojećom gradskom infrastrukturom naselja Doboj. Na ovom potezu planira se jedna lokacija sa pratećim uslužnim objektima na stacionaži km36+120 PUO-„Šešlije” i tri čvorišta na stacionaži km47+520 čvorište „Johovac” na stacionaži km52 čvorište „Rudanka” i na stacionaži km59+950 čvorište „Karuše”. Položaj autoputa u odnosu na nasljena mjesta U drugom dijelu trasa počinje u dolini rijeke Bosne u Podnovlju i završava mostom u blizini Karuša (km62+600). zatim most na stacionaži km52+300 dužine 885m preko pruge i rijeke Bosne uz koji je vezano i čvorište „Rudanka”. svi preko rijeke Bosne. Prvi most na ovom dijelu je na stacionaži km38+100 preko rijeke Bosne dužine 300m.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija dužine 350m.

godine. vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. Druga dionica Odžak – Vukosavlje. Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. na stacionaži km56+300 dužine 440m i na stacionaži km59 preko vodotoka Duboki potok dužine 315m. Svi tehnički elementi autoputa definisani su prema projektnom zadatku i pravilnicima za kategoriju i značaj predmetnog autoputa. a u cilju izbora najpovoljnije varijante trase. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. Sa zapadne strane granica istraživanja je postavljena približno duž postojećeg puta od Svilaja do Doboja a sa istočne strane duž postojeće pruge.1-12. Šesta dionica Rudanka – Karuše. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO Najšire prostorne granice područja interesantnog za istraživanje uticaja planiranog autoputa u koridoru Vc. Uvažavajući prethodno izneseno. i na satcionaži km57+125 dužine 700m. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. Autoput je projektovan s dva. d. one su pravno zaštićene odgovarajućom odlukom i u njima se provode zaštitne mjere u skladu sa važećom Odlukom. a tunela oko 1960 m. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). obuhvataju širu prostornu cjelinu u dolini rijeke Bosne od Svilaja pa do Doboja. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). knjige 02 ove Studije. odnosno zakonskim aktom. na stacionaži km54+850 dužine 1300m. L = 6 192 m. Odnosno od granice sa Republikom Hrvatskom pa do Doboja (Karuše). Projektovanjem navedenih čvorišta obezbjeđeno je povezivanje sa postojećom kao i planiranom putnom mrežom. kao konturna granica.5. Osjetljiva područja su vodonosnici kroz koje autoput može proći uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. Nakon iscrpne argumentacije u ovoj fazi usvojena je konačna varijanta trase koja je predmet ove Studije „Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta”. kolovoza koji će imati dvije vozne trake i jednu zaustavnu traku. kao i dva tunela.3. također su tretirani kao osjetljiva područja.3. L = 10 891 m. Zone sanitarne zaštite su područja koja se utvrđuju istražnim radovima. L = 6 398 m. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. uključujući i samu trasu. na stacionaži km55+700 dužine 245m. razdjelnim pojasom odvojena. Peta dionica Johovac – Rudanka. LOT 1. U fazi izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatrano je šire područje kroz koje trasa autoputa Vc prolazi. Ukupna dužina trase iznosi 62 634 m i podijeljena je u šest dionica i to : Prva dionica Svilaj – Odžak. Topografske podloge korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. L = 13 157 m. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse priložena u grafičkim prilozima 12.d.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija je usled konfiguracije bilo potrebno isprojektovati tri mosta.5. Ukupna dužina mostova je 2750m. Četvrta dionica Podnovlje – Johovac. za projektnu brzinu Vp=120km/h. L = 16 178m.4. Sarajevo u martu 2006. Treća dionica Vukosavlje – Podnovlje. L = 9 818 m Studija uticaja na okolinu – Lot 1 5 .

U sklopu procedure prethodne procjene uticaja na okoliš dokumentacija Prethodne procjene uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša. Zona uticaja je generalno najuža u pogledu potencijala tla a najšira kod potencijala vezanih za prostore rezervisane za odmor i rekreaciju. Izrada Prethodne procjene uticaja na okolinu urađena je u toku 2005. Zbog svega navedenog uvid u šire područje je takođe važan.d.Banja Luka. 19/04)). godine od strane konsultanta: IPSA . Zagreb. Koraci u izradi projektne dokumentacije prikazani na sljedećem grafikonu. Međutim. Dvokut – Ecro. Urbanistički zavod Republike Srpske. njihove ciljeve i vezu sa samim procesom planiranja i projektovanja. U sklopu prethodnih aktivnosti a prema zahtjevima regulative Bosne i Hercegivine analize uticaja na životnu sredinu se kod ovakvih projekata vrši u dve etape i to: izrada Prethodna procjena uticaja na okolinu koju vrši resorno ministarstvo na osnovu dokumentacije za prethodnu procjenu i Izdavanje okolinske dozvole od strane resornog ministarstva na osnovu Projektnog zadatka Ministarstva i Studije uticaja na okolinu urađene na osnovu Projektnog zadatka. Dokumentacijom prethodne procjene utjecaja na okoliš sagledano je područje istraživanja koje obuhvata cijelu trasu dionice LOT1. parkirališta. postoji niz činjenica koje zahtjevaju da detaljnije analiziramo primjenjenu metodologiju istraživanja obraćajući posebno pažnju na hijerarhiski uređene korake. a. skretnice. Institut za hidrotehniku . Osim toga još uvijek se ne zna na kojim lokalitetima će se graditi pomoćna i prateća infrastruktura (pumpne stanice. morfoloških karakteristika terena kao i pojedinih potencijala. To je zbog toga što trasa prolazi uglavnom kroz ravničarski dio terena i zauzima zemljište koje se koristi u poljoprivrednoj proizvodnji.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Širina trase koja se razmatra sa stanovišta uticaja autoputa i mjera zaštite je u pojasu od 500 m (250 m na jednu i drugu stranu od osovine puta). moteli. Osnovni cilj se sastoji prije svega u pokušaju da se opšta metodologija prilagodi specifičnostima predmetne saobraćajnice i metodološkim koracima izrade planske i projektne dokumentacije. ulazi i izlazi s autoputa i sl. br. Ova analiza je neophodna da bi se mogla napraviti potrebna upoređenja sa primjenjenom metodologijom korišćenom za potrebe ovog studijskog istraživanja i metodološkim osnovama koje su zakonski proklamovane u sklopu opšte zakonske regulative koja pokriva ovu problematiku (Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl. što će svakako dodatno izvršiti pritisak na stanje u okolišu pa tako i na zemljište. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 6 .Sarajevo. Studija utjecaja na okoliš tretirala je trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. Ove granice prvenstveno zavise od saobraćajnog opterećenja. a vrlo blisko tome je i upotrebna vrijednost. Područje indirektnih uticaja šire područje i teško je definisati ga određenom granicom. .). Istraživanja većine autora koji su se bavili problematikom definisanja potencijala za potrebe određivanja mogućeg rizika zbog izgradnje saobraćajnica pokazuju da se svi neposredni uticaji javljaju u određenim granicama u odnosu na prostorni položaj puta. Novine Federacije BiH”. i dostavljena na mišljene svim relevantnim subjektima.Sarajevo. restorani. Metodologija izrade SUO Bez obzira na već istaknute osnovne stavove vezane za problematiku zaštite životne sredine i određene karakteristike metodoloških koraka primjenjenih u procesu procjene uticaja za potrebe ovog studijskog istraživanja. na kartografskom prikazu daje se i širi pojas od 1000 m (500 m od osovine puta) zbog uvida u šire stanje rasprostranjenost pojedinih tipova zemljišta i pripadajućih kategorija zaštite.

Svi izvedeni zaključci iz prethodne faze predstavljaju obavezu i polaznu osnovu svakog narednog koraka. nivo detaljnosti postojećih i proizvedenih informacija kao i elemente eventualno korišćenog analitičkog aparata. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 7 . Potreba za jedinstvenim metodološkim koracima istraživanja problematike životne sredine potiče od neophodnosti ispunjenja osnovnih principa kompatibilnosti. Na osnovu iznesenih činjenica nedvosmisleno je jasno da mora postojati jedinstvena metodološka osnova. Hijerarhijska uređenost metodoloških koraka predstavlja polazni uslov za ispravan metodološki pristup omogućavajući prvenstveno poštovanje utvrđenog redoslijeda poteza i stvaranje osnove za donošenje odluka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija S T R U Č NJ A C I ZA DRUŠTVENOEKONOMSKI RAZ. hijerarhijske uređenosti i sukcesivne razmjene informacija. Potreba za usklađivanjem nivoa analize predstavlja takođe značajnu činjenicu obzirom na širinu pristupa. Značaj principa kompatibilnosti procesa projektovanja puteva i procjene uticaja na životnu sredinu vezan je prvenstveno za ostvarivanje mogućnosti da se rezultati jednog i drugog mogu uopšte međusobno koristiti i drugo. PROJEKTANTI EKOLOGISTI GRAĐANI PROSTORNI I URBANISTIČKI PLANOVI PREDHODNA PROCJENA UTICAJA NA OKOLINU STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU OKOLINSKA DOZVOLA URBANISTIČKA SAGLASNOST Faze u izradi dokumentacije koja tretira pitanja okoliša Opšta metodologija Da bi prethodni ciljevi bili ispunjeni proces projektovanja puteva i proces procjene uticaja na životnu sredinu moraju biti dva komparativna procesa usaglašena na svim nivoima sa jasnom hijerarhijskom strukturom i utvrđenim redoslijedom međusobne razmJene podataka. Sve analize i zaključci moraju biti na istom nivou detaljnosti jer su jedino takvi mjerodavni za donošenje dokumentovanih odluka i mogu predstavljati polaznu osnovu za dalje korake. da se kao informacije mogu upotrebiti u širim domenima jedne i druge oblasti. sa jasno definisanim koracima za analizu problematike životne sredne. usklađenosti nivoa analize.

Promјene se kreću od sasvim neznatnih pa do tako drastičnih da Studija uticaja na okolinu – Lot 1 8 . Informativna osnova ove studije je podloga razmjere 1:25000. Budući da se radi o prostornom razmeštaju potencijalnih zagađivača od posebnog je značaja da se sistematski definišu svi uticajni kriterijumi i izvrši njihova kvantifikacija kroz odgovarajuće indikatore. predstavljaju izvore značajnih zagađenja životne sredine. Ovaj kontekst podrazumijeva proces prostornog planiranja u kome su integrisani specifični planerski postupci karakteristični za put. Kako je suština odgovarajuće projektantske faze izbor optimalnih projektantsikh rješenja. Imajući u vidu globalni karakter problematike zaštite životne sredine osnovni metodološki koraci se definišu u širem kontekstu. što je po svom karakteru sigurno autoput Svilaj . transporta i ugrađivanja velikih količina građevinskog materijala kao i trajnog ili privremenog zauzimanja prostora i svih aktivnosti koje su u vezi sa tim. Druga važna činjenica se odnosi na višedimenzionalno usklađivanje ovih podataka kako za potrebe samih procesa tako i za potrebe stvaranja jedinstvenih informacionih osnova od šireg značaja. U tom smislu se i planiranje. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Svi vidovi saobraćajnih sistema. Sam proces projektovanja mora biti definisan kroz već uobičajene metodološke korake kojima su pridodati i koraci izrade investicione dokumentacije. Posljedica su prisustva ljudi i mašina kao i tehnologije i organizacije izvođenja radova. jasno je da se na ovom nivou pružaju i jedine suštinske šanse za zaštitu životne sredine. Uticaji na životnu sredinu koji se javljaju kao posljedica egzistencije autoputa u prostoru i njegove eksploatacije kroz vrijeme imaju uglavnom trajni karakter i kao takvi sigurno da predstavljaju uticaje posebno interesantne sa stanovišta odnosa autoput . Globalna analiza uticaja autoputa na životnu sredinu pokazuje da se svi efekti ispoljavaju u okviru tri osnovna vida uticaja.Doboj uvijek dovodi do suočavanja sa nizom konflikata na relaciji autoput-životna sredina. Prvi vid pretstavljaju uticaji koji se javljaju kao posljedica građenja objekta i koji su po prirodi većinom privremenog karaktera. Svi procesi unutar složenog odnosa autoput .životna sredina odvijaju se na osnovu međusobne zavisnosti mnogobrojnih odnosa pri čemu se kao rezultat tih odnosa dešavaju i mnogobrojne promјene.životna sredina. obzirom na njegove funkcionalne zahtjeve i specifične posljedice. Smisao ove dokumentacije je da služi kao sredstvo šire komunikacije između svih zainteresovanih subjekata. Ovi uticaji u većini slučajeva imaju karakter prostornog i vremenskog povećanja što nas u svakom slučaju upućuje na činjenicu da je potrebno blagovremeno obratiti pažnju na njihovu prirodu. Dinamika izrade mora biti usklađena sa dinamikom izrade ostale projektne dokumentacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Potreba za jedinstvenim redoslijedom razmjene podataka između ovih procesa uslovljena je činjenicom da rezultati jednog procesa predstavljaju ulazne podatke drugog i obrnuto. Dio najšire prostorne analize koji se radi u početnim koracima mora prethoditi radu na projektu. Po pravilu negativne posljedice se javljaju kao rezultat iskopa/deponovanja. U smislu navedenih činjenica Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja ključni korak u pozitivnom pristupu problematici životne sredine. Pri tome je bitno naglasiti da taj redoslijed nije proizvoljan već striktno prati logiku jednih i drugih analiza kao i međusobne sprege. sa svojim sadašnjim osobinama. građenje i eksploatacija autoputeva javlja kao vrlo značajan problem u očuvanju i zaštiti životne sredine. U okvirima iznesenih stavova sa sigurnošću se može tvrditi da planiranje pa posljedično i izgradnja kapacitetnih putnih pravaca. projektovanje.

Sistemski pristup navedenim odnosima kroz analizu pojedinih kriterijuma u većini slučajeva daje zadovoljavajuće rezultate samo kod njihove objektivne kvantifikacije i dosljednog poštovanja hijerarhije metodoloških koraka. tako i njihove apsolutne granice. Da bi značaj svakog od uticaja mogao biti na odgovarajući način kvantifikovan neophodno je za konkretne uslove svakom uticaju pridružiti niz pokazatelja koji po prirodi stvari treba da predstavljaju egzaktne veličine koje se zatim jednostavno koriste u procesu definisanja potrebnih mjera zaštite. to je i mogućnost kvantifikacije i tačnost egzaktnih pokazatelja ograničena ovom činjenicama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija pojedini elementi potpuno gube svoja osnovna obilježja. Ove činjenice prvenstveno znače da se svaki uticaj mora kvantifikovati uz pomoć verifikovanih postupaka i da mu se u zavisnosti od konkretnih lokalnih odnosa mora odrediti pravi značaj. za koje znamo da postoje. bitno je vezano za fazu projekta za koju se analize rade. stanja predložene su i adekvatne mjere zaštite životne sredine. što ne znači da u budućnosti sa razvojem određenih saznanja i izoštravanjem ekološke svijesti ovakve matrice neće pretrpjeti promјene. odnosno planske dokumentacije. kako relativni značaj pojedinih uticaja. Na osnovu propisanih graničnih vrijednosti pojedinih uticaja i njihovih vrijednosti za planirana. buduća. moraju posmatrati uvijek u realnim prostornim odnosima. Sva dosadašnja iskustva u domenu ove problematike pokazuju da se danas sa dovoljno pouzdanosti može govoriti o poznatoj matrici uticaja pri čemu se uvijek ima u vidu da takva matrica predstavlja i prostorno i vremenski promјenljivu kategoriju i da se. Dio problematike odnosa autoputa i životne sredini leži u činjenici da se za pojedine uticaje. Kako je svaka faza projektne. Definisanje pojedinih uticaja (kriterijuma) i njihovih pokazatelja u smislu detaljnosti. na osnovu kojih definišemo većinu mogućih uticaja. Na osnovu svih unaprijed definisanih činjenica i konkretnih lokacijskih uslova za ovo istraživanje definisani su osnovni uticaji (kriterijumi). i lokalne prostorne odnose. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 9 . uvažavajući sve specifičnosti kojima se karakteriše trasa planiranog autoputa. Svaki od kriterijuma u određenim uslovima može imati dominantno značenje ali je ipak dosadašnja praksa istakla osnovne matrice odnosa. ne mogu odrediti egzaktni pokazatelji i da se dio ili pak kompletan uticaj odvija u sferi subjektivnog odnosa. razmatrani su osnovni kriterijumi koji su kroz postupke kvantifikacije dovedeni do pokazatelja sa osnovnom namjerom da se budući odnosi detaljno kvantifikuju i definiše njihova prava priroda. U okviru ovog istraživanja. Analiza i vrednovanje postojećeg stanja životne sredine kao i procjena mogućih uticaja koji su posljedica izgradnje planiranog autoputa pokazuju da se do nedvosmislenih kvantifikovanih podataka može doći samo na osnovu sveobuhvatne analize. vezana za karakteristike informativne osnove koja za sobom povlači i sve bitne činjenice u vezi sa obimom i tačnošću dostupnih informacija.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija BUKA AEROZAGAĐENJE VIBRACIJE VODE TLO ZAUZIMANJE POVRŠINA FLORA AUTOPUT FAUNA MIKROKLIMA VIZUELNA ZAGAĐENOST PRISTUPAČNOST ENERGIJA I RESURSI SAOBRAĆAJNI UDESI SOCIJALNI UTICAJI PRIRODNO NASLJEĐE KULTURNO NASLJEĐE Matrica analiziranih kriterijuma Matrica analiziranih kriterijuma predstavlja rezultat dosadašnjih saznanja iz domena problematike odnosa autoputa i životne sredine. Ono što je na prvi pogled jasno jeste činjenica da svi kriterijumi nemaju istu težinu a naročito da nemaju istu težinu uvažavajući konkretne prostorne odnose u okviru analiziranog područja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 10 .

5 st/km2) je iznad prosječne gustine naseljenosti Republike Srpske (60. uticaji vezani za problematiku resursa i energije. na kojoj živi 17. Izgradnjom novog autoputa u ovoj zoni dogodiće se i značajne promјene u ekonomskoj sferi.4% i dosta visoku gustinu naseljenosti. Posavski kanton ima stopu rasta od 2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 11 . a zatim ograničeno i na ljudsku populaciju i objekte.2% teritorije Federacije Bosne i Hercegovine. Prosječna gustina naseljenosti u regiji (85.8% ukupnog stanovništva Republike Srpske. Specifičnosti prostornih odnosa u zoni analiziranih koridora uslovljavaju značaj uticaja u domenu flore i faune budući da je u okviru analize postojećeg stanja utvrđeno postojanje određenih potencijala i u ovom domenu. na osnovu kvantifikovanih pokazatelja. Manji značaj se ogleda prvenstveno kroz dva osnovna fenomena koja se mogu definisati kao: lokalna prostorna rasprostranjenost uticaja ili nizak intenzitet duž analiziranih koridora. zauzimanje površina i problemi pristupačnosti su kriterijumi koji u datim okolnostima imaju značaj budući da analizirani koridori presjecaju područje u dolini Bosne sa izraženim reproduktivnim karakteristikama zemljišta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Problematika aerozagađenja predstavlja činjenicu koja se mora kvantifikovati s obzirom na moguće uticaje duž planirane dionice autoputa prvenstveno u odnosu na floru. Stanovništvo Dobojska regija ima površinu od 3065.3 km2 na kome živi 401. Problematika buke na analiziranom prostoru prisutna je prije svega kao parametar sadašnjih i budućih odnosa duž planiranog autoputa u odnosu na stanovništvo koje naseljava analizirano područje. namjenu površina u okviru koridora kao i osnovne zakonitosti mjerodavnih odnosa u okviru većine kriterijuma kojima se definiše odnos autoput . Lokalni karakter imaju mikroklimatski uticaji.5 st/km2 je iznad prosječne gustine Federacije BiH (89. specificiraju se i zahtjevi u pogledu potrebnih mjera zaštite. Posavski kanton sa površinom od 324.životna sredina.5% teritorije Republike Srpske.1 st/km2). na kome živi 1.1 st/km2).667 stanovnika sa prosječnom gustinom naseljenosti od 120 st/km2. Sve navedene činjenice pokazuju da se razjašnjenje odnosa u domenu problematike životne sredine može očekivati jedino u koliko se svaki od navedenih kriterijuma analizira u konkretnim prostornim odnosima i postupcima kvantifikacije dovede do reprezentativnog pokazatelja. Prosječna gustina naseljenosti od 137. karakteristike saobraćajnih tokova.9% stanovništva ukupne FBiH. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove. čini 1.6km2. Problematika zagađenja voda je kriterijum koji ima značajnu težinu prvenstveno u sklopu mogućih uticaja na zagađenje Bosne i njenih pritoka.71 km2. Postojeći odnosi u okviru analiziranog prostora uslovljavaju manji značaj ostalih kriterijuma. u odnosu na Dobojsku regiju. Što se tiče Zeničko-Dobojskog kantona u obuhvatu se nalaze dvije opštine Usora i Doboj – Jug. što čini 12. Zagađenja tla. Uticaji u sociološkoj sferi imaju određenog značaja prije svega sa stanovišta sadašnjeg stanja duž doline Bosne. Površina ovog kantona je 3343.

izuzev u slučaju opština Teslić i Derventa. Ovakva procedura pruža prve indikacije o obimu mogućih problema vezanih za zauzimanje zemlje i raseljavanje. Dio problema u socijalnoj sferi biće prisutan i u fazi izvođenja radova pri čemu treba nastojati da se stacionirani objekti gradilišta ne lociraju tako da se izbjegnu mogući problemi između radnika koji su angažovani na realizaciji puta i lokalnog stanovništva.ešavati u periodu do izgradnje puta prije svega na nivou kontakta sa ovim zajednicama i razjašnjenju osnovnih problema koji će po njih nastati u toku i nakon izgradnje planiranog autoputa. Jednu grupu čine korisnici puta. Stopa mortaliteta bilježi rast na svim područjima u regiji. što ukazuje da je veći broj umrlih od rođenih stanovnika. poboljšava saobraćajna povezanost na širem prostoru (sa svim pozitivnim karakteristikama koje iz toga proističu) i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj na širem prostoru. Uticaj planiranog puta na socijalno okruženje može se posmatrati samo ako se jasno determinišu određene socijalne grupe. U situacijama kada se trasa puta nalazi u rijetko nastanjenim područjima dio problema se minimizira. kuća prodavnica i delatnosti pored puta koje mogu da budu pogođene oduzimanjem. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 12 . Da bi neželjeni efekti bili umanjeni u najranijim projektantskim fazama trebalo bi da se odredi približan broj poseda. U procesu definisanja mogućih uticaja potrebe za zauzimanjem površina se moraju sagledati i sa ekološkog stanovišta i preduzeti odgovarajuće mjere u smislu mogućih svođenja uticaja na najmanju moguću mjeru. Izučavanje ove problematike postalo je aktuelno onog trenutka kada se napokon shvatilo da površine koje putevi pokrivaju predstavljaju zauvijek izgubljeni resurs i da se skoro nikada više ne mogu privesti nekoj drugoj namjeni. kao korisnici prostora i objekata na njemu u odnosu na koje se ovaj fenomen može istraživati. Dio ovih problema mora se r.ele u tradicionalnom okruženju. ali se mogu pojaviti uticaji koji proističu zbog izlaganja socijalnim kontaktima znatnog višeg nivoa (praktično međunarodnog značaja) iz čega mogu proisteći i značajni problemi kod zajednica koje su do sada živj. Problematika zauzimanja površina neophodnih za izgradnju autoputa kao i svih pratećih sadržaja koji su značajni za ostvarivanje kompletnog programa izgradnje predstavlja jedan od bitnih parametara mjerodavan za definisanje odnosa puta i životne sredine. za ukupno stanovništvo Dobojske regije karakterističan je opšti pad nataliteta i prirodnog priraštaja. naročito obradive površine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zadnjih pet godina. skraćuje vrijeme putovanja. Prva socijalna grupa koju sačinjavaju korisnici puta ostvaruje niz povoljnosti budući da se izgradnjom planiranog puta značajno poboljšava sigurnost saobraćaja. Vitalni indeks je ispod jedan. Navedena činjenica kao i činjenica da su. dovela je do potrebe za razmatranjem ovog pokazatelja. U smislu prethodno navedenog u konkretnim uslovima koji važe za planirani autoput jasno se mogu izdvojiti dve osnovne interesne populacije. smanjuje potrošnja goriva (čime se pozitivno utiče i na čitav niz globalnih problema koji su sa njom povezani). a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosti koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje. U Osnovama dokumentacije za planiranje dat je detaljan pregled podataka o stanovništvu. limitirane u smislu raspoloživih količina.

preovlađuju litološki supstrati na kojima su se formirala današnja tla i to: aluvijalno diluvijalni nanosi. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. šljuncima ili pijescima i šljuncima ovisno kakvi su uslovi vladali tokom procesa sedimentacije ovoga materijala na kojemu je nastalo aluvijalno tlo.6-02. pješčari. Da bi se postavljeni cilj mogao ostvariti na bazi raspoloživih podataka analizirane su najvažnije opće prirodne karakteristike područja trase autoputa koje utiču na stanje formiranja tla i agrohidrološke prilike. dubina. što se vidi iz tabele 4. To su veoma dobra poljoprivredna zemljišta. a najslabija V (peta).14. Najbolja kategorija upotrebne vrijednosti je II (druga). škriljci. Tu spadaju pedosistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojem: 8.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tlo i poljoprivredno zemljište Odgovoran odnos prema poljoprivrednom zemljištu i općenito zemljišnom prostoru uslov je stabilnog razvoja privrede svakog područja. Sve navedene pedosistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. s umjerenim ograničenjima. racionalnu mjeru. litološke (petrografske) prilike. Putevi pripadaju skupini neskromnih “konzumenata” poljoprivrednih tala. U razdjelu Automorfnih tala preovlađuju tipovi iz klase Kambičnih i Humusno akumulativnih. izdvojene su sljedeće kategorije upotrebne vrijednosti tla na istraživanom području: II Kategorija upotrebne vrijednosti U drugu kategoriju upotrebne vrijednosti su svrstana zemljišta iz klase aluvijalnih koja su uglavnom karbonatna. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi.10. te ostalih fizičkih i hemijskih osobina. Na širem području trase Koridora Vc . a mjere popravke ovih zemljišta su relativno jednostavne. Štete se dakako ne mogu potpuno izbjeći. a najslabija V (peta).sistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. Razvila su se uglavnom na pijescima. Ovakva struktura matične podloge na kojoj su nastala ova tla ukazuje na njenu erodibilnost i potencijalnu pokretljivost putem erozije.13. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 13 . mehanički sastav. ali se uvijek mogu svesti na najmanju.11. reljef i karakteristike zemljišta Na cijelom ovome području vlada semi-humidna klima sa tendencijom razvoja smeđih zemljišta. šljunci. Kao najvažnije karakteristike izdvajaju se: klima područja. Na širem području trase koridora izdvojena je 24 pedosistematska jedinica i to 7 iz razdjela Automorfnih i 17 iz razdjela Hidromorfnih zemljišta. 9. dreniranost tla. Takva rješenja mogu se naći samo na temelju naučnih saznanja o prostornoj distribuciji i značaju tala na trasi dionice.LOT 1.12. divergentnog mehaničkog sastava od glinovitog do ilovastog i pjeskovitog. Dat je i prikaz fizičko mehaničkih i hemijskih svojstava navedenih pedosistematskih jedinica. Najbolja kategorija upotrebne vrijednosti je II (druga). To se prije svega odnosi na onečišćenja s puta i minimalne gubitke poljoprivrednog zemljišta. a posebno na nižim nadmorskim visinama. sa mogućnosti uzgoja širokog broja poljoprivrednih kultura. Stoga je izbor optimalne trase sektora „Autoputa na koridoru Vc. Na dionici nema zemljišta I (prve) kategorije upotrebne vrijednosti. a u razdjelu Hidromorfnih iz klase Fluvijalnih i Fluvijalno glejnih zemljišta te klase Hipoglejnih zemljišta. glinci i ilovače. 16. Na osnovu trajnih svojstava tla kao što su: nagib. pijesci. Sve navedene pedo . Postavljanje trase puta treba da osigura krajnje racionalan odnos i maksimalnu zaštitu poljoprivrednog zemljišta od svih vrsta oštećenja. dionica Svilaj . tercijarne gline. lapori i jedri krečnjaci.Karuše“ delikatan zadatak.

7. 20.90 3.Johovac Johovac . Ova tla su se uglavnom razvila na škriljavim stijenama na nagibu.55 Dionica Svilaj .90 808.Odžak Odžak . Pregled površina kategorija upotrebne vrijednosti po dionicama i ukupno: Kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta u ha (širine koridora 500 m) II III IV V Ukupn o 13.55 319.55 148. gdje preovlađuje distrični kambisol ili kiselo smeđe tlo.131. 19. dreniranost. 23.Rudanka Rudanka .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija III Kategorija upotrebne vrijednosti U trećoj kategoriji upotrebne vrijednosti se nalaze zemljišta iz klase Aluvijalno – deluvijalnih i klase Semiglejnih tala. 6. Poljoprivredno zemljište se uglavnom nalazi na području II i III kategorije upotrebne vrijednosti. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 14 . 4. U ovi kategoriju spadaju pedosistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima: 1. 17.III kategorija upotrebne vrijednosti – 16%.20 29. što iznosi oko 70% ukupne površine. U ovi kategoriju spadaju pedo-sistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima: 3. .V kategorija upotrebne vrijednosti – 2%. V Kategorija upotrebne vrijednosti U petu kategoriju upotrebne vrijednosti izdvojena su uglavnom šumska tla iz klase Kambičnih.40 104.85 309. IV Kategorija upotrebne vrijednosti U četvrtu kategoriju upotrebne vrijednost su svrstana zemljišta iz klase kambičnih tala. U ovu kategoriju spadaju pedo-sistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima:15.50 868.60 490. te Mineralno-močvarno oglejeno kiselo i Mineralno močvarno oglejeno beskarbonatno tlo. širine pojasa 500 m je sljedeća: .II kategorija upotrebne vrijednosti – 54%.90 657.15 378.40 27. topografije ili dreniranosti.05 629. ili zemljišta gdje su ograničenja u poljoprivredi uslovljena visokim nivoom podzemne vode. 2.IV kategorija upotrebne vrijednosti – 28%. 18.35 505. 22.55 276.70 Procentualna zastupljenost pojedinih kategorija zemljišta u ukupnoj površini zahvaćenoj uticajem auto puta. . 21.80 544. 5. 24. To su umjereno dobra poljoprivredna zemljišta sa nekim ograničenjima sa stanovišta osobina tla.80 22.50 264.85 185.Vukosavlje Vukosavlje Podnovlje Podnovlje . .75 13.60 67. dok su ostalo površine pod degradiranom šumom.95 17.45 23. Mogu biti veoma dobra šumska tla.20 509.Karuše Ukupno Stacionaža 0+000 – 10+891 10+891–17+289 17+289–33+467 33+467–46+624 46+624–52+816 52+816–62+634 152. Kod izdvojenih pedositematskih jedinica u tabeli 2 najvažnija ograničenja odnose se na hidrološki režim tj. Izbor kultura je značajno reduciran na svega nekoliko u odnosu na prethodnu upotrebnu kategoriju. ali ne moraju biti podložna eroziji jer su obrasla vegetacijom. Ova tla se u poljoprivredi smatraju prilično dobrim sa određenim jačim ograničenjima.00 51.00 138.40 1.702. Ovoj kategoriji pripada i Sivo smeđe-livadsko degradirano tlo iz klase Semiglejnih tala. poljoprivredna zemljišta pod nagibom.40 133. distričnog ili eutričnog tipa pri čemu se u okviru šume javljaju prirodne livade i pašnjaci.

b) nešto širi je prečnika od 200 m (100 m od osi puta na jednu i drugu stranu).7 ha. Na području Studija uticaja na okolinu – Lot 1 15 . svrstana su s obzirom na potrebne mjere i nivo zaštite u četiri kategorije (nivoa). Ako se računa površina obuhvaćena ovim pojasom onda ona iznosi 1274. sva tla na području dionice u prečniku od 500 m od osi puta. Analizirani su predvidivi uticaji dionice autoputa Koridor Vc od Svilaja do Karuša kod Doboja na poljoprivredna tla i agroekosisteme posebno s aspekta promjene namjene tla. Mjere ublažavanja negativnih efekata na tlo. Ukupna količina Pb. emisija plinova. sprječava se usitnjavanje parcela.59 i 9. a intenzitet saobraćaja uzet iz Studije „Završni izvještaj Pre-feasibility studije“ za 2015 godinu. (skeletnost). ako je to ikako moguće. prema sljedećim općim kriterijima: I kategorija . usitnjavanje proizvodnih parcela i emisija štetnih materija u tlo. obuhvata plodna. Na taj se način postižu tri efekta: vrijednija tla se čuvaju od promjene namjene. Cd i Zn) u pojasu od 3 metra od ruba ceste (pojas bankine ili nasipa). Uglavnom i sve mjere zaštite se odnose na ovaj pojas. Gubitak tla promjenom namjene utoliko je manji što je trasa kraća. dubinu. To je moguće postići na dijelu sektora u podnožju padine da se trasa usmjeri tako da ide rubnim dijelom i tako izbjegne presijecanje većih proizvodnih cjelina. s obzirom na geomorfološke prilike. c) širi pojas se je u prečniku od 500 m (250 m od osi puta na jednu i drugu stranu ili 150 m u produžetku od prethodnog. dakle potpuno zaštititi. Ovo je svakako gruba procjena ali indicira potencijalnu opasnost kontaminacije pojasa uz auto put. Ako se uzme širina pojasa od 500 m ovim pojavama biće izložena površina od 3131. povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. po dionicama i za ukupnu dužinu trase. a naročito pH reakcija te se intervencijom u pravcu promjene pH reakcije tla može spriječiti ulazak teških metala u lanac prehrane. trasa je izdignuta u odnosu na tla u dolini i polju gdje su učestalija zračna strujanja.27 tone. Pristupačnost teških metala za biljku zavisi od stanja tla. Procijenjena je akumulacija tri najvažnija teška metala u 3 m širokom pojasu od asfalta puta na obje strane. To znači da će na dionici autoputa LOT 1 na ovaj najdirektniji način biti «napadnuto» 382. Kao primjer izvršen je proračun prosječne koncentracije teških metala (Pb. emisija soli za otapanje snijega. Cd i Zn u zoni koja se tretira na cijeloj dužini trase puta iznosi 9. duboka najvrijednija tla na trasi. te što je veći dio trase koji koristi vijadukte i tunele.84 ha.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Površine poljoprivrednog i ostalog zemljišta koje će biti pod uticajem izgradnje autoputa mogu se podijeliti u tri nivoa i to: a) uži pojas do 60 m širine (30 m od osi puta do nasipa ili škarpe na lijevu i desnu stranu) biće u potpunosti «napadnut» bilo samom trasom auto puta bilo objektima i mehanizacijom prilikom njegove izgradnje. emisija tekućih materije. one se mogu podijeliti u četiri grupe: emisija krutih čestica – prašine. manja sumaglica i broj dana s maglom na samoj autocesti Svako unošenje štetnih materija u poljoprivredno tlo dovodi u pitanje njegovu funkciju. S obzirom na osnovni značaj štetnih emisija iz prometa. 5. tipsku pripadnost. U ovaj pojas ulaze zemljišne površine direktnog fizičkog oštećenja i nestanka zemljišta i površine uz auto put koje su pod neposrednim uticajem saobraćaja. fizička i hemijske svojstva od uticaja na plodnost tla. Efikasno odvijanje saobraćaja često je u koliziji sa zahtjevom da se proizvodne parcele cijepaju što manje. Uz prethodni ovo se smatra pojasom direktnog uticaja odvijanja saobraćaja na autoputu i uglavnom je u vlasništvu koncesionara puta ili države. Ta tla potrebno je cjelovito. Sa stajališta poljoprivrede logičan je zahtjev da se u najvećoj mogućoj mjeri izbjegnu duboka plodna tla ovog područja.cjelovita zaštita.27.45 ha zemljišta.

izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa Osim ovoga veoma je važno i optimalno projektovanje nivoa trase u odnosu na teren kroz koji autoput prolazi. Pri ovome je veoma važno poznavanje i dominantnosti kretanja vjetrova kako bi se reducirao prostor širenja polutanata na što uži pojas. dakle unutar ograđenog prostora. III kategorija . pravilno postavljenog kako bi sakupio sve otpadne vode do prihvatnog bazena lociranog što je moguće niže i dalje od eventualnih naselja ili površina na kojima se uzgajaju poljoprivredne kulture. pondova i sl. ali tla na ograničenim. IV kategorija . Pošto trasa koridora prolazi najvećim dijelom kroz područje gdje je neophodna primjena I kategorije . duboka najvrijednija tla povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. a svakako primijeniti vjetro-zaštitne pojaseve pažljivim izborom vrsta. Naprijed navedeni pristupi se trebaju primijeniti pri izradi izvedbene projektne dokumentacije u svakoj konkretnoj situaciji na terenu obzirom na konstelaciju faktora i okruženje kroz koje trasa puta prolazi. izbor vrsta za vjetrozaštitne pojaseve. a sve s ciljem da se emitirana onečišćenja sakupe na uskoj zoni uz cestu. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebito je paziti da oštećenja tla izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo.tla. izgradnja taložnika. izgraditi efikasan drenažni sistem putem odvodnih kanala duž presjeka slivne sekcije. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vjetrom i vodom. primjena bioloških mjera i podizanje zaštitnih nasada. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata s takođe važne obzirom da se u svim dionicama nalaze različite pedosistematske jedinice pa samim tim i različite kategorije (nivoi) zaštite.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija gdje trasa dionice presijeca ova tla potrebno je primijeniti zatvoren sistem odvodnje s površine ceste. manjim površinama. odnosno poljoprivrednog ekosistema temeljen na nekoliko temeljnih načela: Efikasne zaštita svih vrjednijih poljoprivrednih zemljišta od grube prašine Raspršivanje fine prašine i aerosola na što je moguće uži prostor..cjelovita zaštita. prvenstveno tala s rjeđom ili gušćom makijom unutar koje se u vrtačama. Za dionicu LOT 1 koja je predmet ove studije sugeriramo koncept zaštite poljoprivrednog proizvodnog prostora .visoka zaštita. Ove otpadne vode s autoputa ne smiju direktno oticati u rijeke i male vodotoke već u izgrađene sabirne bazene ili prirodne močvare u kojima će se istaložiti prisutni polutanti i tako se zadržati u limitiranom prostoru. biće neophodno primijeniti kombinaciju mjera biološke zaštite sa izgradnjom objekata za sakupljanje (odvodnju) i pročišćavanje otpadnih voda. površine premošćivati nadvožnjakom. Tu spadaju i zemljišta pod šumom koja su zaštićena. Poljoprivredne parcele su vrlo dispergovane pa je neophodno prilikom izrade izvedbenog projekta planirati vjetrobrane pojaseve i podizanje raslinja uz rub autoputa kako bi se spriječilo širenje otpadnih materije na šire poljoprivredne površine koje će se nalaziti uz autoput. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 16 .zaštićena (šumska) tla obuhvata tla pod suvislim šumskim pokrovom. jer su to kategorije koje obuhvataju plodna. II kategorija . Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš podrazumijevaju. visoke plodnosti. Svakako da su prva (I) i druga (II) kategorija zaštite najvažnije. akcenat treba dati na zaštitu od erozije i fizičko utvrđivanje obala puta kako ne bi došlo do klizanja terena i drugih posljedica na životnu sredinu. obuhvata tla povoljnih fizikalnih i kemijskih svojstava.selektivna zaštita. naročito u I i II kategoriji zaštite. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebno je paziti da oštećenja tala izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vodom. dolcima ili usjecima javljaju dublja tla na kojima se prakticira intenzivan uzgoj prvenstveno voća i povrća. Kod druge i treće kategorije zaštite.

ovisno o kvalitetu površinskog sloja od 25-35 cm.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Mjere u toku gradnje.3. obradi ovisno o reljefu. a za što je neophodno obaviti: . laboratorijske analize tla i obradu podataka te izraditi studiju sadašnjeg stanja i program monitoringa nultog stanje monitoringa tla i to prije početka izvođenja radova. dubini nastiranja. autohtonih sjemena trava. unošenju organskih. nagibu i drugim faktorima. Dubina skidanja bi u prosjeku trebala da se kreće. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. izvršiti izbor adekvatnih. Obaveze nosioca programa bi trebale biti da formira kompetentan istraživački tim koji će izvesti terenski rad. vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. žbunja i drugog niskog raslinja treba obratiti pažnju da li postoji stvarna potreba i razlog da se na nekom lokalitetu sadi ovakva vrsta raslinja. oko tunela i sl. b) Kod sadnje grmlja.Laboratorijske analize . uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca.Monitoring tokom eksploatacije objekta Vodni resursi Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. To se prije svega odnosi na tla iz II upotrebne kategorije koja su i najbolja i najplodnija tla. Uvažavajući prethodno izneseno. također su tretirani kao osjetljiva područja. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). Na ovaj način bi se bar djelomično nadoknadio trajni gubitak tla izgradnjom autoputa. c) Pošumljavanje se izvodi na najugroženijim nagibima. To je jedan je od važnih preduslova u kreiranju mjera posebnoga opreza i zaštite tala na ugroženim dijelovima trase. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. I kroz ovaj program se može ostvariti ekonomska korist uspostavom novih poljoprivrednih površina ili popravkom izgleda pejzaža.000 m3 tla za rekultivaciju i nastiranje ogoljelih površina. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora.). oštećenih i plitkih zemljišta. uzimanje uzoraka. a to znači prije svega: a) Kod sjetve trava prvo treba voditi računa o pripremi. Topografske podloge Studija uticaja na okolinu – Lot 1 17 . pri čemu treba voditi računa da će Projekt značajno izmijeniti pejzaž s obzirom da neće bit na istoj visini sa okolnim terenom. kao konturna granica. Površine na kojima će se saditi ili sijati biljke biće potrebno prethodno pravilno pripremiti. LOT 1 Svilaj – Karuše.Monitoring tokom faze građenja . potencijalnim klizištima i usjecima.Terenska istraživanja . uključujući i samu trasu.Obradu rezultata Nakon ovoga bi se tek mogao nastaviti sprovoditi: . prirodnim osobinama ambijenta i drugim karakteristikama i efektima koji se ostvaruju ovom mjerom. Mjere u toku eksploatacije.5. ali i mineralnih (NPK) đubriva. strmim padinama. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). Na ovaj način bi se moglo sačuvati (stokirati) preko 900. na površinama koje će biti trajno prekrivene asfaltom ili nekim infrastrukturnim objektima treba izvršiti selektivno skidanje plodnog humusnog tla sa površine. deponovati ga i čuvati za potrebe nasipanje i uređenja okolnog oštećenog prostora. žbunja i drveća za sjetvu i sadnju. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. Monitoring tla podrazumijeva prije svega utvrđivanje nultog stanja i monitoring stanja tala na dionici koridora Vc.

d.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. Značajne informacije vezano za izvorišta za vodosnabdijevanje. godine“. U brojnim slučajevima pojavio se problem nedostatka podataka. te u skladu s tim predložene mjere prevencije odnosno minimiziranja istih.d. Tokom izrade Studije uticaja na okoliš za LOT 1. Općine i komunalna preduzeća nisu imali podatke o lokalnim izvorima. detaljni podaci o izvorima koji se koriste u sistemu javnog vodosnabdijevanja gradova i prigradskih naselja. Osim guste mreže površinskih vodotoka postoje i značajni resursi podzemne vode. dobivene su od Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save u Sarajevu i Direkcije za vode Republike Srpske u Bijeljini. kao i njihove pripadajuće vodozaštitne zone izbjegnu. pa su se oni prikupljali u Mjesnim zajednicama. osjetljivim područjima smatraju se obale vodotoka uz koje je trasiran i koje presijeca autoput. godine. Za sagledavanje i sveukupni prikaz aspekta vodnih resursa uzduž trase. odnosno potreba za provođenjem detaljnih istraživanja određenih vodnih pojava u višim fazama projektnog rješenja imajući u vidu kako njihov potencijalni negativni uticaj na sami autoput. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5. korišteni su i svi dostupni izvori. koje se nalazi u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. tako i na potencijalne negativne uticaje autoputa na iste. i značajno je udaljeno od trase autoputa. Izuzetak je izvorište vodovoda Odžak. čiji je popis naveden u popisu korištene literature i dokumentacije na kraju Studije. U smislu građenja i korištenja. Analizom hidrogeoloških karakteristika analiziranog koridora Studijom je utvrđeno 11 osjetljivih područja za podzemne vode. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku (prema projektu zaštite urađenom u decembru 2005. Sarajevo u martu 2006. obrađivači aspekta vodnih resursa kontaktirali su predstavnike svih šest Općina. među kojima je najznačajnija rijeka Bosna sa svojim manjim i većim pritokama. preko čijih prostora prolazi razmatrana dionica. U zoni prolaska autoputa na ovoj dionici postoji gusto razvijena mreže vodotoka. vodonosnika koji predstavljaju značajan resurs kvalitetne vode za piće za zadovoljavanje rastućih potreba. Objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. kao i pomoć u planiranju monitoringa vodnih resursa duž LOT-a 1 za faze građenja i korištenja autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 18 . Uz njihovu pomoć prikupljeni su. od kojih je većina još uvijek nedovoljno istražena.000. kod projektiranja i izgradnje autoputa potrebno je pridržavati se ograničenja propisanih za III zaštitnu zonu za izvorišta u izdanima intergranularne poroznosti i planirati objekte koji će udovoljiti zahtjevima propisanim važećim „Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da se koriste za piće-Oktobar 2002. te prezentirani u Studiji. kao i izvorima lokalnog karaktera. tj. U nekim slučajevima. te izvori u i izvan sistema vodosnabdijevanja. Jedna od poteškoća u fazi izrade ove Studije bila je nepostojanje detaljne hidrogeološke karte užeg pojasa oko autoputa dobivene na bazi istražnih radova. a za potrebe izrade Studije. kao i komunalnih vodovodnih poduzeća u tim Općinama. godine). Uvažavajući konkretne lokacijske uvjete i postojeće dostupne podatke procijenjen je potencijalni negativni uticaj građenja i korištenja autoputa na površinske i podzemne vode. Prilikom polaganja trase vodilo se računa da se izvorišta javnih sistema za vodosnabdijevanje gradova i naselja duž dionice LOT –a 1.

Doboja i Doboj-juga. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 19 . odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. Bare-Osječani. održavanjem izvedenih objekata za prečišćavanje otpadnih voda sa saobraćajnica mogu se izbjeći negativni uticaji na kvalitet podzemnih i površinskih voda. Osjetljiva područja u vidu vodonosnika također u fazi građenja i korištenja autoputa mogu biti značajno ugrožena. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. ne očekuju se značajniji negativni uticaji na ovo izvorište. Imajući u vidu hidrogeološku sliku i odnose duž razmatrane dionice LOT-a 1. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Doboj-jug. Svi predviđeni negativni uticaji na navedene vodne pojave u fazi građenja i korištenja autoputa mogu se izbjeći ili umanjiti predloženim mjerama prevencije/minimizacije. Ularice. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. te u fazi eksploatacije. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. regulacije vodotoka. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama data su u tabeli u nastavku. Određeni uticaji na vode mogu se izbjeći u fazi projektovanja. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. sumirani su i prezentirani očekivani uticaji na površinske vode. Kako tokom građenja. te planirane mjere prevencije i minimiziranja štetnih uticaja u fazi građenja. mogući su također značajni negativni uticaji tokom građenja i korištenja autoputa. te projektovanje vertikalnih barijera (ograda) duž autoputa na lokalitetima označenim kao ranjivim i osjetljivim sa aspekta vodnih resursa. te izvora Ularice. Kako se izvorište Kraševo nalazi na desnoj obali rijeke Usore. Izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno vodosnabdijevanje Modriče. Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. a vodeći računa o najboljim okolišnim praksama predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja štetnih uticaja. kao i pružanje trase autoputa u odnosu na izvorišta koja se nalaze u sistemu za vodosnabdijevanje Osječana. značajno je udaljeno od trase autoputa. Makljenovac i Alibegovci u opštini Usora. te se ne očekuju negativni uticaji na iste. Vukosavlja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Potrebno je obratiti pozornost na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda. tako i u fazi korištenja autoputa štetnim uticajima će biti najizloženija izvorišta: Odžak. te je u tom smislu u mjerama prevencije preporučena izrada odgovarajućih projektnih rješenja vanjske i unutrašnje odvodnje. poremećaja prihranjivanja izdani i sl. dosta su udaljena od trase autoputa.000). Odgovarajućom organizacijom gradilišta i primjenom predloženih mjera prevencije u toku gradnje. Izvorište koja se nalaze u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. hortikulturnog uređenja zaštitnog pojasa. u skladu s tim. Imajući u vidu sve prethodno navedeno potrebno je izvršiti kontrolu pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. Makljenovac i Alibegovci. Također. Ovaj negativni uticaj se ocjenjuje kao značajan i u skladu s tim predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja. koje u najvećoj mjeri ovise o načinu izgradnje i korištenja. Imajući u vidu da autoput izaziva brojne promjene na vodnim pojavama uzduž trase.

Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda i onečišćenih oborinskih voda na gradilištima. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i vodotoka. ili zonama sanitarne zaštite kao i zonama koje su definisane kao osjetljive. armiranja i sl. kao što je šljunak. Km 28+389 do 28+914 Km 31+199 do 32+438 D. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. a time i zatrpavanje korita smanjenjem Studija uticaja na okolinu – Lot 1 20 .24 Potok Dubokova c Kužnjača Km 20+160. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka. Korištenja neprikladnih materijala za građenje. Zabraniti bilo kakvo privremeno ili trajno odlaganje otpadnog materijala na okolno tlo. Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova i prihranjivanja površinskog vodotoka. Betonski most Km 17+584. uništavanja i skidanje prirodnog pokrovnog sloja.40 Betonski most Dionica 3.6 Km 17+569 do 18+639 Tarevci Kanal Kužnjača Km 19+484. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Km 13+820 Km 16+634.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1.).Odžak Km 0+000 – 10+890 Dionica 2. Sav materijal od iskopa. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost. kao i van definisanih osjetljivih zona.Podnovlj Dužina regulacije L= 1260 m – korito e regulisano sa reno Rijeka madracima Mogućnost pojave masovnijeg odlaganja nanosa.10 Potok Dubokova c Vidakovići Rijeka Bosnica Promjena režima površinskih voda (kvantiteta) usljed nekontrolisanog deponovanja iskopanog materijala u korito vodotoka. betoniranja. slučajnog prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466.62 Tarevci Rijeka Dusa Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 522 m – korito regulisano sa reno madracima Zamućena ili na drugi način onečišćena površinska voda može se drenirati u priobalne podzemne vodonosnike i zagaditi ih. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip. koji neće biti odmah upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. Svilaj . Dobra praksa upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Jakeš – Suho polje Rijeka Gnojnica Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Zagađenje površinskih voda usljed: izvođenja građevinskih radova (miniranja. dubokih iskopa.

07 Osječani Stara Bosna Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 45+362. Podnovlje – Johovac Km 33+466. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa osim na za to Projektom organizacije gradilišta predviđenim mjestima. Na lokalitetima gradilišta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Glogovica Km 32+589 Dionica 4. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način.1 Betonski most Km 33+589.54 Majevac Rijeka Lovnica Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 45+032. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. bilo na udaljenoj lokaciji). te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala.1 – 52+816 Vasiljevići Jasenici Rijeka Lukavica Dužina regulacije L= 150 m – korito regulisano sa reno madracima Km 46+853.64 Dionica 5.35 Markovići Rijeka Betonski most Studija uticaja na okolinu – Lot 1 21 . Nadzirati procese formiranja nanosa. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete. bilo na udaljenoj lokaciji).21 Osječani Potok Pljevare Osječani Potok Pljevare Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Rijeka Glogovica Betonski most njegove protočne moći što može imati negativne posljedice pri prolasku velikih poplavnih voda.98 Kožuhe Mrki potok Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 35+386.69 Km 47+989. Upotrijebljene vode sa gradilišta prihvatiti odgovarajućim sistemima kanalizacije. van definisanih osjetljivih zona. te osigurati nepropusne kontejnere za otpad. a prije ispuštanja u recipijent ili Km 45+730.79 Kožuhe Potok Ljuteš Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 37+143. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša.6 – 46+624. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Johovac – Rudanka Km 46+624. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja.

izlijevanja goriva ili maziva. Prirodni uvjeti. servisa. u okoliš potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije. gdje se manja odstupanja javljaju uslijed reljefnih osobina prostora. direktno su utjecali na izgled i stanje vegetacijskog pokrova područja zahvata. U slučaju akcidenata. pedoloških. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama.21 Flora i fauna Područje zahvata karakterizira raznolikost hidroloških.62+634. Zabraniti popravak građevinskih mašina. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 22 . ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. Prvobitni izgled vegetacije znatno je promijenjen antropogenim čimbenicima.34 Dionica 6. te izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. reljef i klima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Lukavica Durmići Km 49+525 Pranjkovač Betonski most ki potok Durmići Grapska rijeka Kamenjani Potok Mihajlovac Betonski most Betonski most Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa gradsku kanalizaciju. geoloških cjelina. Rudanka – Karuše Km 52+816 . Za lokacije gradilišnih baza. asfaltnih baza. ali unatoč tome područje se ističe raznolikošću ekoloških sistema i staništa. dok ju s druge strane karakterizira homogenost klimatskih prilika (osobine umjereno tople kišne klime). hidrogeoloških. a također i krajobrazna raznolikost.2 Suva voda Km 56+150 do 57+200 Rijeka Suva voda Km 56+440 do 56+990 Suva voda Rijeka Suva voda Suva voda Km 58+650 Grgića potok Greda – Brezićka Km 59+250 Betonski most Potok Ograđenov ac Ularice Alibegovač Betonski most ka rijeka Usora Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Km 61+950 Km 62+634.84 Km 51+194. odnosno. Km 50+113.

usprkos činjenici da nisu prirodnog postanka predstavljaju staništa koja u velikoj mjeri obogaćuju biološku i krajobraznu raznolikost područja zahvata. Bromo-Plantaginetum mediae) Oranice kao umjetno nastali ekološki sistemi namijenjeni su isključivo poljoprivrednoj proizvodnji. Širi prostor područja zahvata prema fitogeografskom raščlanjenu pripada Eurosibirskojsjevernoamjeričkoj regiji.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema postanku. Na području zahvata je tradicionalno primjenjivan ekstenzivni način korištenja travnjaka. te odlagališta odpada. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) Travnjaci. gradovi). Arrhenatheratum eltioris) .Livada uspravnog ovisk i srednjeg trputca (as. a obrađuju se na način koji nedostatno uvažava zaštitu biološke raznolikosti. vrtovi. a na fluviosolima šume vrba i topola. a niži dio biljnogeografskoj srednjeevropskoj provinciji ilirskih grabovih šuma. To su nitrofilni ekološki sistemi među koje spadaju i voćnjaci. Nizijske dijelove dionice LOT 1 karakteriziraju veće ili manje površine zaostalih šuma lužnjaka i običnog graba. jer se koriste na intenzivan način uz primjenu umjetnih gnojiva i kemijskih sredstava za zaštitu bilja. Zajednička im je odlika povećana količina dušika što dovodi do florističke srodnosti koja se ogleda u mnoštvu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 23 . Na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba. koje nastanjuju vlažna staništa. u mikro depresijama šume crne johe. urbani (naselja. Dakle.Livada ovsenice pahovke (as. vinogradi. Od primarnih ekoloških sistema na području zahvata postoje šume. faktora: 1. ekološke sisteme razvrstavamo u primarne i sekundarne. Šume hrasta kitnjaka I običnog graba (Qveco-Carpinetum illiricum) 3. mente (Mentha). Bromo-Cynosuretum cristati) . Naseljeni su biljnim vrstama kojedijelom potječu iz šuma. Za travnjake su karakteristične su razne vrste iz porodica trava (Poacae). kanale i kuće. klimatskih prilika i dr. Prostorno ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom "slavonske hrastove šume". dijelom iz drugih. dionicu LOT 1 karakteriziraju sljedeće šumske fitocenoze koje su se formirale u zavisnosti od reljefa. rubne površine uz polja.Livada uspravnog oviska i krestaca (as. travnjaci i oranice. osobito stepskih područja istočne Europe i Azije. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba (Carpino betuli-Qvercetum roboris) 2. zatim sitovi (Juncus). šumske kulture i drugi. glavočike (Asteracae). oranice). Gorje pripada biljno-geografskoj ilirskoj provinciji ilirskih bukovih šuma. koji su većinom ugroženi jer su pretvoreni u oranice. Dakle. te se s obzirom na šumske zajednice može podijeliti na niži i viši dio. a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa. Oni se danas vrlo ekstenzivno i samo povremeno koriste za ispašu i košnju. ribnjaci). a od sekundarnih (antropogenih) ekoloških sistema to su poljoprivredni (travnjaci. područje zahvata karakteriziraju sljedeći ekološki sistemi: šume. Područja travnjaka koja su su odoljela antropogenim utjecajima su područja raznolikih predstavnika. dok su se neke svojte polimorfnih vrsta razvile upravo zahvaljujući antropogenim utjecajima na travnjacima. Karakteristične kontinentalne livade koje su karakteristične za područje zahvata su: . gažene površine putova i dvorišta. umjetni vodeni ekološki sistemi (akumulacije.

Svi podaci o potrebama za krčenje šuma definisani su na osnovu podataka iz literature i ortofoto snimka i u sljedećoj fazi realizacije mora se izvršiti detaljnija ananliza kojom će se dobiti precizniji podaci. itd. Takođe na dionici Rudanka – Karuše od km52.5 do km1. odnoso uticaja na floru. Na istoj dionici od km 57.) i Svinja divlja (Sus scrofa L). te razne vrste močvarica (divlje patke i guske.).5 (nakon izlaska iz tunela Radušine) do km58 biće posečeno oko 18ha šume kitnjaka i graba (Querco – Casrpinetum). gnojenje. a od krupne divljači to su Srna (Capreolus capreolus L.). a koje su značajne za lovno gospodarstvo su prvenstveno Zec (Lepus europaeus Pallas). Na trasi postoji veći broj objekata za moguća upravna kretanja u vidu mostova. Potentilletum anserinae) U neposrednoj zoni uticaja koridora autoputa Vc LOT1. Polygono-Bidentetum) . Ove šume imaju značajan status zaštite međunarodne (Habitat) Direktive. Obaveza je Investitora da nakon registrovanih podataka o migracionim kretanjima životinja na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 24 .4%). Detaljna analiza količine posečenih stabala kao i trajno oštećenih zona biće obrađena u dokumenatciji Projekta zaštite životne sredine.4%) i tzv. cevastih i pločastih propusta što uključujući činjenicu da većina vrsta pri migraciji koristi obalni pojas uz vodotoke. Tanaceto-Artemisetum) . Početak Koridora Vc. zoogeografski pripada u tzv. vodno 653 ha (3. liske. šumsko 2 213 ha (11. dok će na istoj dionici od km2. Ovdje se vrši stroga selekcija biljaka različitim poljodjelskim mjerama (oranje. Današnja je rasprostranjenost životinja trenutačno stanje povijesnog proizvoda svih činilaca o kojima ovisi.Zajednica vratića i običnog pelina (a. Jarebica poljska (Perdix perdix L. Iz ovog se jasno vidi da je poljoprivredno zemljište dominantna kategorija zemljišnog resursa. pretežno uz vodene tokove. jer su svi oni zajedno sa životinjama podvrgnuti neprestanim promjenama. te dijelom i krupne (visoke) divljači. europsko potpodručje panonsku potpokrajinu odnosno subalpsko slavonsko srijemsku krajinu.ostalo 5 865 ha (30. Za predmetni prostor nema podataka o ustaljenim putevima kretanja životinja koji bi mogli da predstavljaju osnovu za formiranjem posebnih konstrukcija za njihovo kretanje.4%). U dijelu trase na dionici Svilaj – Odžak od km0. Vegetacija gaženih površina i ruderalnih staništa je sljedeća: .25 biće posečeno oko 50ha šume bukve (Fagetum montanum). te nije ustaljena i trajna. Trasa autoputa najvećim dijelom prolazi kroz prostor na kome su staništa sitne (niske) divljači. Ruderalne zajednice).25 do km2. Fazan (Phasianus colchicus L.7%). uporaba pesticida.5 izgradnjom mostovske konstrukcije biće posečeno oko 20ha sastojine vrba i topola (Salicetum et Populetum). na poljoprivredno zemljište otpada 10 524 ha (54.).Zajednica trnoklasnog dvornika i dvozube torice (as. Isto tako treba uzeti u obzir antropogeni učinak na tom području nakon rata pogotovo u područjima gdje je došlo do povećanog naseljavanja.Utrina gusjaka (as. Svilaj – Doboj-Jug (Karuše) čija ukupna površina iznosi 19 255 ha.).Utrina ljulja i širokolisnog trpuca (as. Tako je i sastav faune na prostorima koridora Vc vjerovatno promijenjen u odnosu na posljednje podatke kojima raspolažemo s obziroma na ratna zbivanja krajem prošlog stoljeća na području Hrvatske i Bosne i Hercegovine. kopanje. dok je do km55 planiran tunel čime se uticaji na floru ne javljau osim u zoni portala.5 do km54. Lolio-Plantaginetum majoris) .5ha šume vrbe i topole (Salicetum et Populetum).5 biti posečeno još oko 2. nizinski dio Posavina. Prepelica (Coturnix coturnix L. Vrste koje obitavaju na području zahvaćenom usvojenom varijantom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija zajedničkih nitrofilnih biljaka (tzv. dok preostali dio pripada u srednje eurposko alpsko područje.

pogotovo u toku selidbenih perioda. a koje treba razraditi kroz Projekte posebnih konstrukcija za prelaz životinja. konsultacije. i ona se mora lako korigovati. gradilište se mora ograničiti na minimalnu moguću potrebnu površinu. Po završetku radova. U fazi izgradnje puta mora se voditi računa da se ne naruše pejzažne vrijednosti. Kod analiziranja postojećeg stanja utvrđeno je da na širem prostoru ne postoje staništa retkih i zaštiđenih vrsta i da u tom smislu ne treba očekivati negativne uticaje u toku eksploatacije. Drugim rečima. Umanjenje u toku gradjevinske faze Da bi se izbego nepotrebni gubitak biotopa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 25 . i odgovarajuće mjere zaštite radi smanjenja rizika bi trebalo sprovesti na ″ugroženim″ dionicama puta. Ukoliko te vrste rastu u zonama konstrukcije puta potrebno ih je presaditi u zone sa sličnim uslovima. moraju se obnoviti prethodno uklonjeni biotopi.U slučajevima velikog broja stradalih vodozemaca na pojedinim dionicama puta. pogotovu u zonama jezera. . Odlaganje materijala mora se vršiti samo u okviru gradilišta. Uklanjanje drveća i žbunja mora se vršiti u toku zime da bi se izbeglo vrijeme ležanja na jajima koje je od 1 marta do 30 septembra. moraju se zaštititi ograđivanjem u toku građevinske faze. odnsno prelaza. odmah nakon završetka radova na toj dionici.Mostovi treba da budu sa visokim ogradama da bi se izbegao sudar ptica (jata ili pojedinačnih) sa vozilima. Uzimajući u obzir prostorni položaj postojećih staništa kao i prostorni položaj predmetne trase može se doći do zaključka da posebno negativne uticaje ne treba očekivati. Građevinske mašine ne bi trebalo da se kreću van gradilišta zbog mogućnosti zbijanja tla. Mora se voditi računa pri projektovanju da se izbegnu uklanjanja samoniklog (autohotnog) drveća kao što su jablan.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija predmetnom prostoru izgradi posebne konstrukcije za kretanje životinja u vidu prolaza. Površine koje su od visokog ekološkog značaja. Mjere umanjenja uticaja izazvanog saobraćajem . .Stalno nadgledanje broja i vrsta ptica nastradalih duž puta.Većina uticaja izazvana trupom puta je neizbežna. ( navodi mjesta u studiji gdje dolazi do velikih konflikata usled: mostovi projektovani negativno po ekologiju.Analiza po dionicama koje su vrste ugrožene i koje treba zaštititi. topole i vrbe. mora se smanjiti na minimum degradacija prostora nakon radova prilikom iskopa i nasipa . Da se obrati pažnja u blizini tokova u cilju izbegavanja prekida ili ometanja površinskih ili podzemnih voda. raskrsnice u rečnim dolinama. Ovim se postiže očuvanje postojeće močvarne i vodene vegetacije i ornitološkog stanovništva. pogotovo na sekcijama od visokog značaja za biljke i životinje. blizina puta i rijeke i sl. mora se konsultovati sa odgovarajućim stručnjacima u cilju nalaženja odgovarajućeg rješenja. Uklonjene strukture biotopa na gradilištu trebalo bi nadoknaditi nakon završetka radova. . Mora se obezbediti skupljanje i odnošenje čvrstog otpada iz zona radničkih kamp kućica kao i iz zona parkiranja i održavanja vozila - - - - Umanjenje uticaja nastalih postojanjem trupa puta . Izvođač radova se mora obavezati na skupljanje i odnošenje na najbližu deponiju viška čvrstog otpada bilo koje vrste. Uticaj planiranog puta u toku eksploatacije na faunu reka treba smatrati uticajem bez posebno izraženih negativnih efekata s obzirom na karakteristike kvaliteta vodotoka rijeke Bosne.

Izgrađeni pejzaž . Reljefna struktura sastoji se od niskih ravničarskih područja. plodnih riječnih dolina i ravnica. prostorne organizacije – matrice naselja.povijesni pejzaž. Ptice će biti privučene živicom i koristiće ove biotopne strukture pored puta kao novo stanište. Zonu izmenjenih pejzažnih karakteristika moguće je definisati na osnovu medicinskog praga vidljivosti usvajajući mjerodavni vidni ugao od 100 kao mjeru za sagledavanje maksimalne visinske razlike u profilu uprave na liniju terena. Sadnja na usecima je nešto manje problematična jer je drveće i grmlje locirano iznad puta i usled toga ne dolazi do preplitanja vozila i ptica. Nizine obuhvaćaju krajeve do 200 metara n/m i čine gotovo veći dio područja zahvata. Šire područja zahvata karakterizira dolinski tip pejzaža koji graniči s brdovitim. načinu poljodjelske obrade prostora koji okružuje naselje.Kultivirani pejzaž .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Biotopi koji mogu imati visoke vrijednosti ne bi trebalo saditi u blizini puta jer je to opterećena zona koja će imati negativan uticaj na faunu. Za pejzaž šire prostorne cjeline karakteristične su četiri osnovne kategorije pejzaža: .v. Na osnovu prostornih odnosa trase planiranog autoputa (maksimalne visine nasipa i useka. skoro kroz sredinu. Ovakav odnos podrazumijeva da je širina zone eventualno ugroženog pejzaža 600 H (H je maksimalna visinska razlika u poprečnom profilu). Zato treba smanjiti sadnju drveća i grmlja na minimum koji je dovoljan za pejzaž i sprečavanje erozije. Dolinski pejzaž uzdužno je presječen tokom rijeke Bosne. Prigorja obuhvaćaju brežuljkaste dijelove područja. njegove lokacije i odnosa prema okolnom prostoru. Za šire područje zahvata je karakteristična zona doticaja ovih dvaju prostora sa vizurama koje sadrže elemente jednog i drugog tipa. morfoloških i funkcionalnih obilježja stambene i gospodarske arhitekture dolazimo do sljedećih zaključaka: Šire područje zahvata pripada sjevernom peripanonskom dijelu Republike Srpske koji karakterizira brežuljkasti teren koji se postepeno spušta u ravničarke prostore.n. Prigorje predmetnog područja čine padine koje se spuštaju u dolinu rijeke Bosne. ali ne i za stvaranje novih biotopa. a hladnije položaje zauzimaju šume bukve. Pejzaž Okvirnom analizom pejzažnih obilježja ove cjeline. pripadajućeg karakterističnog tipa naselja. To su predjeli s nadmorskom visinom između 200 i 500 metara. na kojima se izmjenjuju prostrane brdske livade sa šumama. blago uzdignutih terena i pobrđa. U području zahvata je u najvećem dijelu zastupljen dolinski i brežuljkasti reljef (do 200 m. Uzvišenja brdovitog pejzaža pokrivena su šumom i pašnjacima Taj je brežuljkasti kraj je izgrađen obiteljskim kućama tipa prigradskih naselja s razvijenom vrtnom poljoprivredom. a manje nisko brdoviti (200-600m).Kulturno . Pejzaž nizinskih područja determiniran je uglavnom šumskim i poljoprivrednim površinama koje se izmjenjuju u slici krajobraza. strukturnih. karakteristika i načina korištenja tipične parcele. Viši dijelovi su pokriveni šumom kitnjaka i običnog graba.Prirodni pejzaž . moguće je doći do podatka da najveća širina ove zone iznosi oko 2000 pa do 10000 metara. Najniže padine kultivirane su poljodjelskim površinama.). Dakle najveće denivelacije u poprečnom profilu bile bi sagledljive sa rastojanja od čak 10 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 26 .

Elementi projektne geometrije moraju zadovoljavati principe homogenosti i moraju biti uklopljeni u lokalne morfološke karakteristike. uvedu posebne kaznene mjere. Zato je u okviru dokumentacije izrađen Projekat pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu problematiku i definiše potrebne mjere smanjenja uticaja. umanjenje uticaja ili kompenzaciju pri tome treba uvijek voditi računa da nije moguće izgraditi put a da uticaji u domenu pejzaža ne postoje. živica) Treba izvršiti presađivanje biljajka u smislu skladnog uklapanja u postojeći pejzaž. Ovaj rezultat je direktna posljedica visokih nasipa duž doline rijeke Bosne. . drvorede. grmlje. Izabrane vrste budu reprezentativne za kategoriju puta i njegovu funkciju. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 27 .Mostovi. Podaci koji su prezentirani pokazuju da u morfološkom smislu trasa planiranog autoputa opterećuje pejzaž i da se u tom smislu moraju preduzeti i određene mjere zaštite. Napori u procesu projektovanja moraju biti usmjereni da se prisutne mjere umanje pri čemu treba voditi računa da: . Na osnovu dobijenih podataka moguće je doći i do kvantifikovanih pokazatelja o uticajima planiranog autoputa na pejzaž. Negativni uticaji na pejzaž mogu da se kompenziraju do nekih granica pošumljavanjem predela da bi se nadomjestilo ono drveće koje je moralo biti odsečeno pri izgradnji puta i rehabilitacijom područja u kojima postoje problemi.Nagibi kosina useka i nasipa treba da budu promјenljivi i u skladusa lokalnim morfološkim karakteristikama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija kilometara. Posebno značajni efekti mogu se postići u koliko se posebna pažnja posveti ozelenjavanju područja kroz koje put prolazi pri čemu se mora voditi računa da: Put bude uklopljen u lokalnu vegetaciju (drveće. Zasađena vegatacija ograniči i potcrta različite pejzažne cjeline koje smenjuju duž trase puta. vijadukti i tuneli mogu da se koriste kada put prelazi preko strmih padina radije nego da se koriste useci i nasipi. .Pogled sa puta može da bude posebno potenciran namjernim oblokovanjem elemenata situacionog i nivelacionog plana. Na ovaj način se čuva vizuelni i fizički kontinuitet pejzaža. Vegetacija potencira različite uslove odvijanja saobraćaja (promјene u situacionom planu). Postupci održavanja izgrađenog puta u mnogome mogu da utiču na pejzažne i vizuelne karakteristike puta. Obrati pažnja korišćenje lokalnih materijala za objekte na trasi. Koeficijent “narušavanja” pejzaža za pojedine dionice iznosi od 3480 do 4850 što se može smatrati za značajan uticaj. U svetlu definisanih potencijala treba tražiti i odgovarajuće mjere za zaštitu. Na osnovu predhodnog razmatranja moguće je zaključiti da u konkretnim uslovima dominantnu odliku imaju visoki nasipi u zoni rijeke Bosne kao i pojedini objekti. . reguliše sistem reklamiranja duž puta i sl. Vizuelna zagađenja mogu se umanjiti ako se posebno povede računa o oblokovanju različitih zaštitnih i potpornih konstrukcija (različite konstrukcije za zaštitu od buke). Zasađena vegetacije ne ograničava vizure i da se biljke ne sade samo da bi popunile prostor.

5 do km43 na prostoru Kožuha i od km 61 do km 62 na prosotru Alibegovaca. planirala bi se zaštitna arheološka iskopavanja na određenim delovima lokaliteta koji će biti ugroženi izgradnjom. u kom smislu su mogući i određeni konflikti. obzirom da se 12 objekata iz kategorije kulturnog nasljeđa nalazi u okviru područja istraživanja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 28 . U smislu navedenih činjenica zaštita mogućih lokaliteta sprovodila bi se u tri faze koje bi prema razvoju konkretne situacije sledile jedna drugu. kao i da njihov tačan prostorni položaj nije precizno određen. usled promјene režima podzemnih voda. Prva faza .predstavlja nadzor stručne službe. istraživanja koja se predviđaju drugom fazom.predstavlja sondažna arheološka istraživanja na evidentiranim lokalitetima pri čemu bi se odredila tačna kulturna pripadnost samih lokaliteta. Kulturno historijsko nasljeđe Analizom postojećeg stanja i mogućih uticaja ustanovljeno je da na analiziranoj lokaciji postoje arheološki lokaliteti. karakteristični pejzaži. stratigrafija arheoloških slojeva . nema zaštićenih delova prirode. Druga faza .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zaštićeni dijelovi prirode Određivanje uticaja planiranog puta u domenu prirodnog nasljeđa podrazumijeva anlizu nad prirodnim cjelinama koje se obično definišu kao nacionalni parkovi. predeli sa posebnim prirodnim karakteristikama. kao i na prostorni položaj ovih objekata ne očekuju se posebno negativni direktni uticaji ukoliko se bude izvršila ispravna organizacija gradilišta. hronološka determinacija. posebni prirodni rezervati i spomenici prirode. naučno-istraživački prirodni rezervati. Istraživanja u ovoj fazi morala bi se obaviti prije početka radova na trasi. Kako ovi lokaliteti zahtjevaju poseban tretman. uz obavezno obavljanje zaštitnih arheoloških iskopavanja ukoliko se prilikom ovih radova naiđe na arheološke lokalitete koji su do sada bili nepoznati. Obzirom na potencijalnu zonu indirektnih uticaja. neće se izvoditi. odnosno kontrolu prilikom izvođenja zemljanih radova na trasi. Ukoliko se prilikom istraživanja u prvoj fazi utvrdi da na lokalitetima nije sačuvan kulturni sloj ili da ih trasa predmetne saobraćajnice zaobilazi. Takođe na predmetnom prostoru egzistira pet arhioloških zaštićrnih zona pri čemu trasa prolazi kroz dve i to: od km38. strogi prirodni rezervati. Treća faza . moguća je pojava negativnih uticaja na spomenike koji se nalaze i u širem okruženju. U zoni analizirane dionice. Kako ovakve prostorne cjeline po prirodi stvari pretstavljaju prirodne retkosti osnovni postulat koji svakako treba ispuniti da se put nalazi na dovoljnom rastojanju od ovih cjelina kako bi se izbegli svi negativni uticaji. Sa apekta uticaja na istorijsko nasljeđe. Obzirom na navedeno potrebno je definisati posebne mjere zaštite arheoloških nalazišta. očuvanost kulturnih slojeva i ostataka arhitekture ako postoje na njima. prema podacima iz Podloga za plansku dokumentaciju kojom je sagledan širi prostor autoputa. odnosno nema potrebe za dodatnim mjerama zaštite te se ova problematika ne razmatra. Prostorne cjeline koje su navedene kao takve podrazumijevaju određeni nivo društvene brige i obično su zakonskim normativima uvedene u određeni sistem zaštite. aerozagađenja i vibracija. u toku izrade glavnog projekta potrebno je izvršiti sondažna i zaštitna istraživanja prema posebnim programima arheoloških iskopavanja.na osnovu rezultata arheoloških istraživanja tokom prve faze.

drugo je eliminacija izvora. Znajući da autoput na lotu 1 najviše ide po nasipu..Smanjenje uticaja buke u stambenim područjima montažom prozora za zaštitu od buke na pojedinačnim objektima. U analizi su korištene podloge korigovanih rješenja trase iz Idejnog rješenja koja je urađena u 2D. Na osnovu sprovedene analize zaključeno je da negativni uticaji aerozagađenja na ljude.. Redoslijed za implementaciju ovih mjera polazi od postavljanja zvučnih barijera. Bazirano na ovome. Izbor mjernih mjesta obavljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa. opravdanijim se smatraju tanki zidovi za prevenciju buke (npr. a treće eliminacija kod receptora. Odžak i Svilaj) iz gore navedenih razloga mora se na žalost konstatirati da ne postoje pokazatelji pomoću kojih bi se moglo utvrditi realno stanje. a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja kvalitete zraka u blizini rijeke Bosne. a stanovnicima bi sprečavali pogled. životinje i objekte nisu od posebnog značaja u okviru analiziranog prostopra za planirani Studija uticaja na okolinu – Lot 1 29 . površina kolovoza autoputa).Smanjenjem prenosa buke montažom zvučnih barijera (prepreka). Za proračun nivoa buke osvojena je prosječna visina zida od 3 m. bile bi potrebne visine zidova za zaštitu od buke (5 do 10 m) koje bi što se tiče cijene bile nerazumne i neprihvatljive. . ukazuje provedena anketa u Modriči. Doboj. Buka Jedan od glavnih ciljeva procjene buke jeste da se istraži efekat mjera ublažavanja kako bi se izbjegli negativni uticaji buke na objekte koji okružuju autoput. određene su dimenzije zidova za zaštitu od buke zavisno od lokacije (visina i dužina) kako bi se zadovoljio standard od 50 dB(A) u doba noći. neophodno je prisustvo arheološko . Za potrebe ovog studijskog istraživanja izvršeno je posebno mjerenje na lokaciji Modriča. Prema izvršenom mjerenju kvalitet vazduha je zadovoljavao propisane norme. Što se tiče zagađenosti (kvalitete) zraka na području budućeg autoputa (općine Modriča.Smanjenje emisiju buke na njenim izvorima (vozila. . posebno gdje su oni locirani direktno pored trase. gdje je na pitanje o tome koji problem u vezi zagađenosti životne sredine naročito tangira stanovništvo. Aerozagađenje Kao i na razini Bosne i Hercegovine tako su i podaci o kvaliteti zraka na području Republike Srpske vrlo šturi.. Proračunata visina zidova je zadovoljavajuća u većini slučajeva s obzirom da se autoput uglavnom nalazi na nasipu. U ovim stambenim objektima bi se trebali ugraditi efikasni prozori za zaštitu od buke (pasivne mjere). Da bi se uporedili efekti zaštite različitih visina zidova za zaštitu od buke na stambena područja duž novog autoputa. Sve navedene mjere detaljno su obrađene u Idejnom projektu zaštite od buke koji je dio dokumentacije Idejnog projekta. Jedna od najvažnijih mjera ublažavanja jeste izgradnja zvučnih barijera.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Obzirom na mogućnost novih nalazišta na ostalom prostoru. Da problem zagađenosti postoji. Mjerna mjesta obilježena su kao MM-1 i MM-2. Određene mjere ublažavanja date su zbirno u tabeli . izračunavala se izofona relevantne buke. Smanjenje buke može se postići različitim pristupima: . Za stambene objekte koji su locirani visočije na padinama brda iznad efikasne visine zida za zaštitu od buke. odgovoreno da je to zagađenje zraka.konzervatorskog nadzora tokom izvođenja radova duž cele dionice predmetnog autoputa. paneli) nego široke konstrukcije kosih nasipa koji imaju kvalitet prevencije širenja zvuka. Mjerenje imisije obavljeno je na dva mjerna mjesta.

kao i na mogućnost pojave mina i na mjestima koja kao takva nisu uneta na planove i karte. izvršiti razminiranje svih polja. prekogranično na vode u Republici Hrvatskoj. a za ovu problematiku. odnosno za izdavanje informacija na teritoriji BiH nadležan je isključivo Centar za mine . gdje je na više mjesta presijeca ili je smještana uz njenu lijevu ili desnu obalu. Bitno je naglasiti da usled spoljnih uticaja. koja se mogu transportirati sa područja jednog entiteta na područje drugog entiteta (ukoliko zagađenje dospije u rijeku Bosnu).4. Na osnovu ovih podataka Studija uticaja na okolinu – Lot 1 30 . prije svega padavina. uočeno je postojanje mina na dijelu dionice Svilaj .MAC čija saradnja je neophodna u daljem procesu realizacije projekta. tj. smanjenje koncentracija polutanata. Posebno treba naglasiti da je potrebno pažnju obratiti na ovu problematiku u fazi izvođenja radova.11. Uzevši u obzir prostornu dimenziju ove dionice.Doboj jug (Karuše) prolazi područjem Federacije BiH i Republike Srpske. Prekogranični uticaj Dionica LOT 1: Svilaj . vodoprivrednim sistemima.3. a koja prevoze opasne materije. Akcidentne situacije nastaju posebno u slučaju prevrtanja vozila u blizini vodotoka. a don+bijene vrednsoti se mogu redukovati zasadima adekvatne vegetacije.11. postoji rizik i vjerovatnoća da projekt može imati uticaj na vodne resurse na području druge države. elektroenergetskom i telekomunikacionom sistemu. Infrastruktura U okviru analize uticaja koji će se reflektovati na postojeću i planiranu infrastrukturu sakupljeni su svi relevantni podaci o naseljima i putnoj mreži. Potpuno je razumljivo da je potrebno predmetni prostor očistiti od mina. treba očekivati. ovaj fenomen je značajan zbog karakteristika površina u neposrednoj blizini autoputa. Generalni zaključak koji je moguće doneti na osnovu svih urađenih analiza je da problematika aerozagađenja nije posebno izražena u zoni planiranog autoputa a da. Projektirana trasa autoputa na ovoj dionici gotovo je cijelom dužinom položena u dolini rijeke Bosne. Rijeka Bosna ulijeva se u rijeku Savu koja predstavlja teritorijalnu granicu između Republike Hrvatske i BiH. bez obzira na porast opterećenja. Sa stanovišta uticaja različitih aerozagađivača na biljni svet. odnosno. U tom slučaju. precizni podaci o minama nisu poznati.Karuše.3. Rizik od akcidenata sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prijevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici. Prema ovim podacima predložene su mjere zaštite pojednih objekata u toku izgradnje čime se izbegavaju kolizione tačke i negativni uticaji koji se mogu javiti. u slučaju akcidentnih situacija mogući su prekogranični uticaji u vidu transporta zagađenja u rijeku Savu u susjednoj državi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija projektni period. Za detaljnije podatke o minama na predmetnom području potrebno je uraditi poseban elaborat. Dobijene koncentracije pokazuju da negativne posljedice treba očekivati samo u neposrednoj blizini autoputa. te u ovisnosti od niza specifičnih faktora. možda dospjeti i na područje druge države (rijeka Sava).Odžak i na dionici Rudanka .1-12. Ugroženost od mina Prema podacima iz Podloga za plansku diokumentaciju. planiranom sistemu za transport gasa i ostalo. U tom smislu. Zone prostora minskih polja prikazane su na prilozima 12. s obzirom na osavremenjavanje voznog parka u budućnosti i značajne restrikcije u pogledu kvaliteta izduvnih gasova. moguća su zagađenja voda uslijed izlijevanja opasnih materija.

samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i okoliš.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija moguće je odrediti vjerovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. Kada su u pitanju prekogranični uticaji na vode. koji se prevoze u cisternama. a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa. eksplozivna.Nagrizajuće ili korozivne materije . Sistem monitoringa Ekološki Akcioni Plan je neophodan dio ove dokumentacije čija je namjena da omogući adekvatno sprovođenje predloženih mjera zaštite. butan. eko-toksična. hidraulička. . koja se prevoze u različitoj ambalaži. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 31 . Međutim.Zapaljive tečnosti . Uz monitoring kvaliteta voda duž planiranog autoputa. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. S obzirom na karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane saobraćajnice mogu se očekivati sljedeće opasne materije: .hloridi. koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. Zone posebne zaštite koje su utvrđene projektom.benzin i dizel gorivo. zapaljiva.sumporna. oksidirajuća.Oksidirajuće materije . . koji se pakuju u specijalne čelične posude. Posebno treba uvesti sistem hitnog obavještavanja odgovornih vlasti za vode u Republici Srpskoj. odnosno da bi se ispravno uradili projekti mjera zaštite. Faza projektovanja Ček lista u fazi projektovanja je neophodna da bi se ispravno sagledali i uzeli u obzir svi ekološki aspekti i problemi. prilikom projektiranja trase. treba istaći da je planirani autoput projektiran u zoni koja je izložena poplavnim vodama rijeka Bosne i Save. sa aspekta prirodnih poplava. Takođe EAP olakšava sagledavanje efekata zaštitnih mjera i uvođenja neophodnih poboljšanja i ispravki. Isto se odnosi i na akcidente koji bi mogli da negativno utiču na vode u toku gradnje autoputa. emulziona). koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska. te nadalje u Republici Hrvatskoj. Imajući u vidu sve prethodno izneseno treba primjenjivati sve raspoložive mjere za smanjenje vjerovatnoće pojave ovih akcidentnih situacija. Ovo se takođe odnosi i na fazu izgradnje i mora se naglasiti u tenderskoj dokumentaciji. herbicidi.Zbijeni gasovi . . te se time garantira sigurnost od ove prirodne pojave. moguće je spriječiti transport zagađenja voda.Otrovne i zarazne materije . te se vodnim putem eksportirati na područje drugog entiteta (Republika Srpska) i druge države (Republika Hrvatska).propan. Svaka saobraćajnica ima određenu ulogu u prijevozu opasnih materija s obzirom na njen položaj u mreži. te osiguranja uvjeta da se blagovremeno mogu poduzeti sve dodatne mjere zaštite. S obzirom na dostupne podatke o broju udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je vjerovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama mala. motorna. niveleta autoputa izdignuta je dovoljno visoko od mjerodavnih kota velikih voda (VV 1/100 i 1/500). peroksidi. moraju se ispoštovati i u odnosu na njih usvojiti posebne mjere zaštite.pesticidi. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. redukciona. ali je izvjesna zbog čega je potrebno poduzeti sve odgovarajuće mjere zaštite voda u koje mogu dospjeti opasne materije. .

prirodnog i kulturnog nasljeđa. tla. a koji su se prvenstveno odnosili na polazne programske osnove. U okviru poglavlja o karakteristikama autoputa definisane su karakteristike koje su definisane u okviru Idejnog rješenja. Ovaj uslov treba naglasiti izvođaču prilikom pregovora. zakonske odredbe i metodologiju istraživanja. vizuelnih zagađenja. Kroz osnove za istraživanje definisani su svi relevantni činioci koji su imali uticaja na predmetno studijsko istraživanje. monitoring i akcioni plan zaštite životne sredine. Primjenjeni metodološki koraci analize saglasni su ugovornoj dokumentaciji koju je definisao Investitor. tehnički priručnik/instrukcije za redovno održavanje sistema odvodnjavanja. voda. kompleksna analiza uticaja na životnu sredinu. Banja Luka i INSTITUT ZA HIDROTEHNIKU Sarajevo. Studijsku dokumentciju su izradili konsultanti IPSA Sarajevo. Parametri koji se prate u toku izvođenja radova obihvataju sprovođenje usvojenih mjera zaštite i svi ti parametri će biti pod čestom kontrolom inženjera za zaštitu životne sredine. vibracija. Cjelokupna problematika analizirana je u okviru nekoliko posebnih cjelina kroz koje su obuhvaćene osnove za istraživanje. Ova analiza je pokazala da se predmetna prostorna cjelina odlikuje određenim značajnim potencijalima u kom smislu je bilo neophodno uraditi sve analize mogućih uticaja na životnu sredinu.D. aerozagađenja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 32 . analizirana je u sklopu posebne studijske dokumentacije na nivou sadržaja Prethodne procjene uticaja na životnu sredinu. Kroz istraživanje i vrednovanje postojećeg stanja izvršena je detaljna analiza postojećih potencijala (tlo. flore i faune. voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Faza izgradnje U cilju ispunjenja svih ekoloških zahtjeva projekta potrebno je angažovati inženjera za zaštitu životne sredine (ekološkog eksperta) koji bi nadgledao način izvođenja radova sprovođenjem čestih inspekcija i na taj način štitio interes Investitora. karakteristike i vrednovanje postojećeg stanja.) i urađena ocena njihovog stanja. klima. biotopi. Takođe. zauzimanja površina. a prije potpisivanja ugovora. Zaključak Problematika zaštite životne sredine za planirani autoput od Svilaja do Doboja. neophodne mjere zaštite. saniranje akcidentnih situacija (prosipanje/izlivanje hazardnih materija) i održavanje zelenih površina (ovi dokumenti takođe mogu da budu uključeni u dokumentaciju za tender). Svaki od uticaja je definisan kroz pokazatelje koji karakterišu lokalne uslove pri čemu su uzete u ubzir sve prostorne specifičnosti i specifičnosti nastajanja i prostorne raspodjele uticaja. i drugih relevantnih uticaja. a pod odgovornošću izvođača radova. LOT 1. U okviru Studije uticaja na okoliš istražena je problematika buke. pejzaž i dr. i Izvođač radova je u obavezi da ima osobu odnosno osobe odgovorne za monitoring sprovođenja ekoloških zahtjeva prema tenderskoj dokumentaciji. Faza održavanja Inženjer za zaštitu životne sredine ima zadatak da obezbedi detaljnu proceduru. karakteristike planiranog autoputa. bezbednosne i svetlosne signalizacije. URBANISTIČKI ZAVOD REPUBLIKE SRPSKE A.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Uzimajući u obzir dozvoljene vrijednost pojedinih uticaja kao i karakteristične prostorne odnose analizom se došlo do mogućnosti u pogledu preduzimanja određenih mjera zaštite. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 33 . Na osnovu svih analiza relevantnih uticaja moguće je doneti generalni zaključak da je posebno bitan uticaj u zoni neposrednog priobalja rijeke Bosne i zona vodozaštite.

stekli su se svi uslovi o neophodnosti izrade studijskog istraživanja na nivou Studije uticaja na okolinu. predstavlja kvalitativni doprinos problematici zaštite i unapređenja životne sredine. Sva istraživanja koja su rađena u prethodnom periodu za potrebe izrade projektne dokumentacije predstavljala su osnovu i za ovo istraživanje.1. Sve navedene predpostavke stvorile su osnovu i polazni okvir za istraživanje problematike zaštite i unapređenja životne sredine i polazne repere za izradu Studije uticaja na životnu sredinu kao dela lansko-studijske dokumentacije autoputa u koridoru Vc dionica LOT1 od Svilaja do Karuša. kao i donošenje rješenja nadležnih ministarstava za oblast zaštite životne sredine u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. istraživanja koja su rađena za potrebe izrade planske dokumentacije za urbana područja u okviru analiziranog područja kao i istraživanja koja su namjenski. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 34 . S obzirom na moguće uticaje. sa jedne strane. Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja relevantnu dokumentaciju koja treba da posluži za uvid svih relevantnih subjekata u problematiku životne sredine za objekat autoputa na kridoru Vc kao i za sprvodjenje procedure javne rasprave. a sa druge strane. Polazne programske osnove definisane u okviru tenderske dokumentacije stvorile su osnovne predpostavke o neophodnosti izrade predmetnog istraživanja koje se radi kao sastavni dio Idejnog projekta. koji su posljedica izgradnje i eksploatacije autoputa. Kako se Studija radi kao sastavni dio Idejnog projekta svi njeni globalni okviri su bili predodređeni ovom činjenicom što prvenstveno znači da analize iz okvira ovog istraživanja moraju naći svoje pravo mjesto u procesu odluke o opravdanosti izgradnje. saglasno sa važećim zakonima. Ispunjenje predhodnog uslova. ulogu planiranog putnog pravca u mreži puteva. za nivo Idejnog rješenja. svakako i određena poboljšanja vezana za trasu planiranog autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. prije svega Prethodne procjene uticaja na životnu sredinu. za potrebe ove analize obavljena na terenu. UVOD 2. odnsno. Značajne pretpostavke koje su bile relevantne za izradu Studije uticaja na životnu sredinu proistekle su i iz važeće planske dokumentacije za šire područje istraživanja od Svilaja do Karuša. U okviru ove dokumentacije posebno dragoceni podaci koji su relevantni za većinu mogućih uticaja proistekli su iz namjenskih istraživanja koja su se odnosila na geotehnička istraživanja. ovaj građevinski objekat spada u grupu onih za koje je izrada ovakvih istraživanja neophodna. Osnove za izradu Studije uticaja na životnu sredinu proistekle su i iz pretpostavki koje su ugrađene u dokumentaciju koja je prethodila ovoj fazi projektne dokumentacije. S obzirom na navedene činjenice. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Inicijativa da se pristupi izradi plansko-studijske dokumentacije za izgradnju autoputa u koridoru Vc rezultirala je zahtjevom da se investicioni projekat rasvjetli i sa stanovišta odnosa prema okolini. kao i u prateću dokumentaciju koja je rađena za potrebe ovog nivoa preojektovanja. saznanja o konkretnim prostornim odnosima i uticajima. Polazni osnov za izradu Studije uticaja na životnu sredinu je ugovorna dokumentacija kojom su specificirani polazni okviri za izradu ovog istraživanja.

Zakon o komunalnim djelatnostima (“Sl list SR BiH” 20/90). (″Sl. (″Sl. 18/99. (″Sl.0 17. 7. novine FBiH″ 70/06) 8.0 19. 6. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti dobara koja su odlukama Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika proglašena nacionalnim spomenicima BiH (″Sl. ″Sl. ″Sl.0 Zakon o zaštiti od jonizirajućeg zračenja.0 15. novine FBiH″ 52/ 02). Zakon o slatkovodnom ribarstvu (″Sl. ″Sl.2 Zakonska regulativa Bitnu osnovu na kojoj su fundira svako istraživanje uticaja objekta na okolinu moraju predstavljati važeće zakonske odredbe i odgovarajuća regulativa kojima se ova problematika reguliše. glasnik RS″ 53/2.0 18.0 Zakon o zaštiti voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. (″Sl. “Sl. glasnik RS″ 53/02. 18/98). 23. Glasnik BiH” 23/03).0 Zakon o zaštiti životne sredine/okoliša. 8/96. novine FBiH″ 29/03). 29/03). novine FBiH″ 33/03). novine FBiH″ 27/02 i 8/02). glasnik RS″ 14/94.0 Zakon o zaštiti vazduha/zraka. 11. ″Sl.0 Zakon o upravljanju otpadom (″Sl. (″Sl. glasnik RS″ 13/94. novine FBiH″ 2/06).0 Zakon o meteorološkoj i hidrološkoj djelatnosti.0 26. 55/02). 3/97. glasnik RS″ 52/2. (″Sl. ″Sl.0 20. novine FBiH″ 33/03).0 Zakon o vodama – novi (″Sl. novine FBiH″. 5.0 Zakon o vodama – stari (″Sl. novine FBiH″ 25/03).0 24. (″Sl. glasnik RS″ 52/01). glasnik RS″ 10/98 i 51/01. 2. 23/98. Zakon o lovstvu. Zakon o prostornom planiranju i korištenju zemljišta na nivou FBiH (″Sl. novine FBiH″.0 13. Zakon o zaštiti bilja. Za potrebe ovog istraživanja korišćena je šira regulativa kojom su stvorene neke od zakonskih pretpostavki u širem domenu životne sredine a imaju određeni značaj za tumačenje odnosa koji nastaju izgradnjom i eksploatacijom planiranog autoputa. Zakon o građenju (″Sl. novine FBiH″ 2/98).0 12. (″Sl. glasnik RS″ 53/02. 10. (″Sl. 10/97. novine FBiH″ 37/04). Korišćena je regulativa koja je u Republici Srpskoj i Federaciji BiH na snazi: 1. (″Sl. ″Sl. glasnik RS″ 50/06. ″Sl.0 14.0 Zakon o poljoprivrednom zemljištu. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o privrednim društvima (″Sl. novine FBiH″.0 25. Zakon o izmjeni Zakona o šumama (″Sl. Ono što predstavlja posebnu karakteristiku je činjenica da specifične zakonske osnove u domenu puteva u Federaciji BiH i Republici Srpskoj još ne postoje. novine FBiH″ 64/04) Zakon o zaštiti zdravlja bilja (“Sl. glasnik RS″ 52/02.0 Zakon o fondu za zaštitu životne sredine/okoliša.0 21. Zakon o izmjenama i dopunama zakona o šumama (″Sl. ″Sl. novine FBiH″ 33/03).0 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 35 . 9. 10/97). Zakon o šumama. novine FBiH″ 33/03). glasnik RS″ 13/97. glasnik RS″ 53/02. (″Sl.0 Zakon o zaštiti prirode. novine FBiH″ 33/03). 3. Zakon o zaštiti dobara koja su odlukama komisije za zaštitu nacionalnih spomenika proglašena kao nacionalni spomenik BiH (″Sl. 4.0 22. Sl. Ispravka u prevodu teksta Odluke Visokog predstavnika broj 147/03 kojom se proglašava Zakon o građevinskom zemljištu Federacije BiH (″Sl. glasnik RS″ 20/00). novine FBiH″ 33/03). novine FBiH″ 20/02). novine FBiH″ 02/02).0 16. Zakon o prostornom uređenju (″Sl. glasnik RS″ 13/97).

(″Sl. novine FBiH″ 32/01) Uredba o zabrani izvoza van granica RS šumskih sortimenata koji su predmet primarne prerade.0 51.0 42. Uredba o klasifikaciji voda međurepubličkih vodotoka.l. područje rijeka Save i Neretve (“Sl. glasnik RS″ 68/01).0 30. Pravilnik o posebnom režimu kontrole djelatnosti koje ugrožvaju ili mogu ugroziti sredinu (″Sl. evidentiranja. 23/76. Uredba o kategorizaciji vodotoka (“Sl. organizacijskim i drugim uslovima za rad stanica za tehnički pregled vozila (″Sl.0 31.0 36. list SFRJ” 3/66 i 7/66).0 45. Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode (″Sl. 23/82. konačnog smještaja i ispuštanja radioaktivnih otpadnih materija u čovjekovu okolinu (″Sl.0 38. novine FBiH″ 16/04). čuvanja. glasnik RS″ 44/01).0 32.0 39. Pravilnik o mjerama zaštite šuma i usjeva od požara (″Sl. glasnik RS″ 7/03) Pravilnik o načinu održavanja riječnih korita i vodnog zemljišta (″Sl.list SRBiH″ 2/76.0 33.0 47.0 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 36 . glasnik RS″ 44/01). Pravilnik o mjerama zaštite. list SFRJ” 6/78). Pravilnik o maksimalnim granicama radioaktivne kontaminacije čovjekove okoline i o obavljanju dekontaminacije (″Sl. list SR BH” 5/78). SFRJ″ 8/87. Pravilnik o uslovima koje moraju ispunjavati vodoprivredne laboratorije kao pravna lica ili u okviru pravnih lica koje vrše određenu vrstu ispitivanja površinskih voda.0 44. Pravilnik o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije (″Sl.0 43. Pravilnik u uvjetima koje moraju ispunjavati ovlašteni laboratorij i sadržaju i načinu izdavanja ovlaštenja (″Sl. Uredba o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka (″Sl.0 48. Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju (″Sl.0 37. Uredba o prijavljivanju objekata koji mogu zagađivati vazduh (″Sl.list SRBiH″ 18/76). podzemnih voda i otpadnih voda (″Sl.l. 26/82). 49. Uredba o klasifikaciji voda i voda obalnog mora Jugoslavije u granicama SRBiH (“Sl. Pravilnik o vrstama. list SR BiH” 42/67).0 40.l.0 28. Pravilnik o opasnim materijama koje se ne smiju unositi u vodu (“Sl. SFRJ″ 40/86).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 27. načinu i obimu mjerenja i ispitivanja upotrebljene i iskorišćene vode i ispuštene zagađene vode (″Sl.0 46.l. glasnik RS″ 16/96). Pravilnik o katastru šuma i šumskog zemljišta (″Sl.0 50. područja na kojima se nalaze izvorišta. glasnik RS″ 42/01). list SRBiH” 19/80). načinu određivanja i održavanja zona i pojaseva sanitarne zaštite.0 41.0 29. glasnik RS″ 28/98). FNRJ″ 14/66). glasnik RS″ 30/94). FNRJ″ 3/66.list SRBiH″ 39/85.0 Zakon o slobodi pristupa informacijama u FBiH (″Sl. glasnik RS″ 44/01).0 34.0 35. glasnik RS″ 9/00). Pravilnik o opasnim materijama koje se ne smiju unositi u vode (″Sl. 20/90). Pravilnik o dopunama Pravilnika o uslovima rada. novine FBiH″ 54/99). Pravilnik ko načinu skupljanja. Uredba o planu odbrane od poplava. 7/66). 27/90). kao i vodnih objekata i voda namijenjenih ljudskoj upotrebi (″Sl. međudržavnih voda i voda obalnog mora Jugoslavije (“Sl. Pravilnik o zaštiti vazduha od zagađivanja (″Sl. obrade.

1985.1994) (Sl. o dugoročnom finansiranju programa saradnje za praćenje i procjene prekograničnog prenosa zagađujućih tvari u vazduhu na velike daljine u Evropi.0 Pravilnik o vrstama.0 66.0 Okvirna konvencija Ujedinjenih naroda o klimatskim promjenama. Uputstvo o utvrđivanju dozvoljenih količina štetnih i opasnih materija u zemljištu i metode njihovog ispitivanja (″Sl. novine FBiH″ 25/03).09.04. 1984.Odluke (“Sl.list SFRJ MU 11/86). Odluka o maksimalno dopuštenim koncentacijama radionuklida i opasnih materija u međurepubličkim vodotocima. načinu i opsegu mjerenja i ispitivanja iskorištene vode.0 60.list R BH 13/94. Pravilnik o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju oklinsku dozvolu (″Sl.01.0 Bečka konvencija o zaštiti ozonskog omotača. Sl.list SFRJ MU 1/90). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 37 .0 Konvencija o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima.0 Protokol uz Konvenciju o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima iz 1979.1988.20/03. 2000. međudržavnim vodama i vodama obalnog mora (″Sl.) (Sl. Helsinki. godine (stupila na snagu: 16. Sl. novine FBiH″ 68/05). Odluka o granicama glavnih slivnih područja (″Sl. 23/91).0 63. Beč. novine FBiH″ 51/02). Pravilnik o uvjetima i kriterijima koje moraju ispunjavati nosioci izrade Studije uticaja na okoliš i visini naknade i ostalih troškova nastalih u postupku procjene uticaja na okoliš (″Sl.list SFRJ″ 8/78).list R BH 13/94.0 Međunarodni ugovori i konvencije kojima je BiH pristupila: 1. ranije objavljen u “Sl.0 57. međudržavnim vodama i vodama obalnog mora Jugoslavije (“Sl list SFRJ” 8/78).0 61. 3. Pravilnik o higijenskoj ispravnosti vode za piće (Sl list R BiH 2/92. (stupila na snagu: 22. 1979.1988. 5.03.13/94. ispravka 35/01.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 52. 1992. 2. Odluka kojom se donosi Zakon o građevinskom zemljištu Federacije BiH (″Sl. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika . Ženeva. Pravilnik o uvjetima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da koriste za piće (″Sl. novine FBiH″ 19/04). 59.0 65.0 53.0 62. Odluka o izmjeni kriterija za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima (“Sl.1986.0 67.0 56.56/04). ispuštene otpadne vode i izvađenog materijala iz vodotoka (″Sl.list SFRJ MU 2/87). glasnik BiH” 23/03).glasnik BH 19/00). SFRJ” 33/87. Odluka o granicama vodnih područja (″Sl. 1992. glasnik BiH” 15/03).0 54. (stupio na snagu: 28. novine FBiH″ 37/98). glasnik BiH” 43/03).0 58. novine FBiH″ 48/98. Odluke o nacionalnim spomenicima (“Sl. novine FBiH″ 37/98). glasnik BiH” 15/03). Ženeva.03.0 55. 36/00. novine FBiH″ 54/99). novine FBiH″ 11/99). godine. Odluke o proglašenju nacionalnim spomenikom (“Sl. 4.). Rio de Žaneiro.0 64. Sl. Pravilnik o uvjetima koje moraju ispunjavati ovlaštene laboratorije i sadržaju i načinu izdavanja ovlaštenja (″Sl.) (Sl.) (Sl. (stupila na snagu: 21.list R BH 13/94. Odluka o maksimalno dopuštenim koncentracijama radionuklida i opasnih materija u međurepubičkim vodotocima.0 Konvencija o prekograničnim uticajima industrijskih nesreća. (stupila na snagu: 19.

1992. Atina.list SFRJ MU 2/85). glasnik BiH . 53/74). 13.1987. Sl. Sl.0 Konvencija o biološkoj raznovrsnosti.list R BH 13/94. (stupila na snagu: 26. Sl.10. Stupio na snagu 1978.09.Standardi iz oblasti zemljišta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 38 ..0 Konvencija o zaštiti Sredozemnog mora od zagađivanja. 21.03.Međunarodni ugovori. (stupila na snagu: 29.0 Protokol o posebno zaštićenim područjima i biološkoj raznovrsnosti Mediterana. (stupila na snagu: 27.list SFRJ MU 9/85).02.02. Barcelona.) (Sl. 1982.0 Odluka o ratifikaciji Međunarodne konvencije o zaštiti bilja (Sl. glasnik BH 31/00).) (Sl. (stupila na snagu: 05.07.Standadi iz oblasti upravljanja zaštite životne sredine. 1996. Sofija 1994. 1973. 1980. god. 1986. 10. (stupila na snagu: 02. (stari naziv Protokol o posebno zaštićenim područjima Sredozemnog mora. broj 13 od 31. Rio de Janeiro. (stupio na snagu: 17. Glasnik BiH). Glasnik BiH. Sl.1976. .1958.list R BH-Posebno izdanje-Međunarodni ugovori 6/96). London.2003. (stupila na snagu: 03. glasnikBiH. Rio de Janeiro. 19/00).0 Odluka o ratifikaciji Konvencije o kontroli prekograničnog prometa opasnog otpada i njegovom odlaganju (Sl.list SFRJ MU 60/73.) (Sl. 16.) (Sl.0 Dopuna Bazelske konvencija o nadzoru prekograničnog prometa opasnog otpada injegovom odlaganju.0 Protokol o zaštiti Mediterana od zagađivanja sa kopna.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. Beč. (Sl.0 Odluka o davanju saglasnosti za ratifikaciju Međunarodne konvencije o zaštiti bilja (Sl.1993. 8.10. 30.1992.1983.list R BH 13/94. Brisel. Glasnik BiH dodatak Međunarodni ugovori 10/03. 24. Bazel. 14. od 16. 1954.godine (Sl. godine (Sl. 12.list SFRJ MU 4/91). 15. 5.06.usvojena 26.list SFRJ MU 15/89).list SFRJ MU 1/90). 23. br.list R BH 13/94.0 Međunarodna konvencija o sprečavanju zagađivanja mora naftom.0 Međunarodna konvencija o zaštiti od zagađivanja sa brodova.07. Ženeva. juni 1992.1986.list R BH 13/94. (Sl. 18. London.0 Odluka o ratifikaciji Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promjeni klime (Sl.glasnik BH 31/00). Modifikovan u Sirakuzi (Italija) 1996. 7.2003.list R BH 13/94.list R BH 13/94.0 Odluka o davanju saglasnosti za ratifikaciju Okvirnog sporazuma o slivu rijeke Save (Sl. Monako.2002. 20.). Rim.3.04. 9.1989. 22.Standardi iz oblasti vazduha . 1951. 8/03. 21. Beč.06.). 12/77). 12. 22.0 Ugovor između Vlade Republike Hrvatske i Vlade Bosne i Hercegovine o uređenju vodogospodarskih odnosa (Sl. 21.0 Konvencija o ranom obavještavanju o nuklearnim nesrećama. 17.07.12.0 Odluka o ratifikaciji Konvencije o biološkoj raznolikosti.1986.1952.2003 – dodatak).Standardi iz oblasti voda .).1983. godine.0 Konvencija o saradnji na zaštiti i održivoj upotrebi rijeke Dunav (Konvencija o zaštiti rijeke Dunav). 1997.1986. 01/05) 11. list SFRJ-Međunarodni ugovori.) (Sl.)(Sl.0 Bazelska konvencija o nadzoru prekograničnog prometa opasnog otpada i njegovom odlaganju.). Sl. Glasnik BiH dodatak Međunarodni ugovori 10/03. Sl. (stupila na snagu: 26.05.). 19.0 Konvencija o pomoći u slučaju nuklearne nesreće ili radiološke katastrofe. Standardi .) (stupio na snagu: 23.0 Međunarodna konvencija o zaštiti biljaka.

Direktiva o vodama za kupanje . Takođe. i posebno problematiku buke. The World Bank Washington. U sklopu prethodnih aktivnosti a prema zahtjevima regulative Bosne i Hercegivine analize uticaja na životnu sredinu se kod ovakvih projekata vrši u dve etape i to: izrada Prethodna procjena uticaja na okolinu koju vrši resorno ministarstvo na osnovu dokumentacije za prethodnu procjenu i Izdavanje okolinske dozvole od strane resornog ministarstva na osnovu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 39 .Direktiva o urbanim otpadnim vodama (The Urban waste water treatment directive 91/271/EEC of 21 May 1991 concerning discharges of municipal and some industrial waste waters) .C.(Revised Bathing Water Directive 2006/7/EC) Uvažavajući činjenicu da veliki dio specifičnih odnosa u domenu životne sredine. 2. problematiku aerozagađenja. br. i problematiku zagađenja voda.Direktiva o vodama za uzgoj ribe (The Fish Water Directive 78/659/EEC) . Metodologija izrade SUO Bez obzira na već istaknute osnovne stavove vezane za problematiku zaštite životne sredine i određene karakteristike metodoloških koraka primjenjenih u procesu procjene uticaja za potrebe ovog studijskog istraživanja. nije obrađen u sklopu postojeće regulative za potrebe ovog rada je korišćena i regulativa i smjernice drugih zemalja koje su široko verifikovane u međunarodnoj javnosti. njihove ciljeve i vezu sa samim procesom planiranja i projektovanja. 19/04)). D. Mjerkblatt über Luftverunrei-nigungen an Strassen (MLus-92).Okvirna direktiva o vodama (The Water framework directive 2000/60/EC of 23 October 2000 concerning water resources management) . Novine Federacije BiH”. Osnovni cilj se sastoji prije svega u pokušaju da se opšta metodologija prilagodi specifičnostima predmetne saobraćajnice i metodološkim koracima izrade planske i projektne dokumentacije.376: Roads and the Enviroment.Direktiva o vodi za piće . Mjerkblatt zur Umnjeltverträglichkeitsstudie in der Strassenplanung. postoji niz činjenica koje zahtjevaju da detaljnije analiziramo primjenjenu metodologiju istraživanja obraćajući posebno pažnju na hijerarhiski uređene korake. korišćeni su i tehnički dokumenti Svjetske Banke. tačnije: „The World Bank technical paper No. Richtlinien für Bautechnische Massnamjen an Strassen in Wassergenjinnungsgebieten.(The Drinking water directive 98/83/EC of 3 November 1998 concerning potable water quality) . A Handbook”.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Direktive EU .3. koji karakterišu izgradnju jednog autoputa. Ova analiza je neophodna da bi se mogla napraviti potrebna upoređenja sa primjenjenom metodologijom korišćenom za potrebe ovog studijskog istraživanja i metodološkim osnovama koje su zakonski proklamovane u sklopu opšte zakonske regulative koja pokriva ovu problematiku (Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl. Posebno su korišćene smjernice koje pokrivaju opštu problematiku.EU Habitat directive 92/43/EEC . Richtlinien für den Lärmschutz an Strassen (RLS-90).

Potreba za jedinstvenim redoslijedom razmene podataka između ovih procesa uslovljena je činjenicom da rezultati jednog procesa predstavljaju ulazne podatke drugog i obrnuto. nivo detaljnosti postojećih i proizvedenih informacija kao i elemente eventualno korišćenog analitičkog aparata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Projektnog zadatka Ministarstva i Studije uticaja na okolinu urađene na osnovu Projektnog zadatka.3. Potreba za usklađivanjem nivoa analize predstavlja takođe značajnu činjenicu obzirom na širinu pristupa. Dokumentacijom za Studiju utjecaja na okoliš sagledano je područje istraživanja koje obuhvata trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize u prethodnoj fazi projektovanja. Potreba za jedinstvenim metodološkim koracima istraživanja problematike životne sredine potiče od neophodnosti ispunjenja osnovnih principa kompatibilnosti. Imajući u vidu globalni karakter problematike zaštite životne sredine osnovni metodološki koraci se definišu u širem kontekstu. Zagreb. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 40 . Hijerarhijska uređenost metodoloških koraka predstavlja polazni uslov za ispravan metodološki pristup omogućavajući prvenstveno poštovanje utvrđenog redoslijeda poteza i stvaranje osnove za donošenje odluka.1 Opšta metodologija Da bi prethodni ciljevi bili ispunjeni proces projektovanja puteva i proces procjene uticaja na životnu sredinu moraju biti dva komparativna procesa usaglašena na svim nivoima sa jasnom hijerarhijskom strukturom i utvrđenim redoslijedom međusobne razmene podataka.d. Sam proces projektovanja mora biti definisan kroz već uobičajene metodološke korake kojima su pridodati i koraci izrade investicione dokumentacije. godine od strane konsultanta: IPSA . Prethodne procjene uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša. Urbanistički zavod Republike Srpske a. . Izrada Prethodne procjene uticaja na okolinu urađena je u toku 2005. da se kao informacije mogu upotrebiti u širim domenima jedne i druge oblasti. sa jasno definisanim koracima za analizu problematike životne sredne. Ovaj kontekst podrazumijeva proces prostornog planiranja u kome su integrisani specifični planerski postupci karakteristični za put. obzirom na njegove funkcionalne zahtjeve i specifične posljedice. Druga važna činjenica se odnosi na višedimenzionalno usklađivanje ovih podataka kako za potrebe samih procesa tako i za potrebe stvaranja jedinstvenih informacionih osnova od šireg značaja. 2. usklađenosti nivoa analize. Institut za hidrotehniku . Dvokut – Ecro.Sarajevo.Sarajevo. Na osnovu iznetih činjenica nedvosmisleno je jasno da mora postojati jedinstvena metodološka osnova. i dostavljena na mišljene svim relevantnim subjektima. Svi izvedeni zaključci iz prethodne faze predstavljaju obavezu i polaznu osnovu svakog narednog koraka. Sve analize i zaključci moraju biti na istom nivou detaljnosti jer su jedino takvi mjerodavni za donošenje dokumentovanih odluka i mogu predstavljati polaznu osnovu za dalje korake. hijerarhijske uređenosti i sukcesivne razmene informacija.Banja Luka. Značaj principa kompatibilnosti procesa projektovanja puteva i procjene uticaja na životnu sredinu vezan je prvenstveno za ostvarivanje mogućnosti da se rezultati jednog i drugog mogu uopšte međusobno koristiti i drugo. Pri tome je bitno naglasiti da taj redoslijed nije proizvoljan već striktno prati logiku jednih i drugih analiza kao i međusobne sprege.

važeće zakonske odredbe. po svojoj hijerarhijskoj uređenosti i sadržaju. Dinamika izrade mora biti usklađena sa dinamikom izrade otale projektne dokumentacije. Neophodnost ovih istraživanja proistekla je iz činjenice da za prostor koji je predmet ove studije nisu postojale detljane analize koje su rađene za potrebe koncipiranja osnovne mreže. jasno je da se na ovom nivou pružaju i jedine suštinske šanse za zaštitu životne sredine. planske dokumente. Budući da se radi o prostornom razmeštaju potencijalnih zagađivača od posebnog je značaja da se sistematski definišu svi uticajni kriterijumi i izvrši njihova kvantifikacija kroz odgovarajuće indikatore. Specifičnosti konkretnog projekta kao i specifičnosti postojećeg stanja životne sredine na konkretnoj lokaciji uslovili su da se primjenjena metodologija u određenoj mjeri modifikuje uz nastojanje da se. s obzirom na navedene činjenica.2 Primjenjena metodologija Specifičnosti konkretnih uslova koji se odnose na ovo istraživanje ogledaju se u činjenicama da se istraživanje radi u fazi izrade projekta pa je. očuva hijerarhijska usklađenost pojedinih koraka. Posebna pažnja u okviru ove procedure mora biti posvećena analitičkom aparatu s obzirom da vrijednosti dobijenih pokazatelja najčešće služe kao ulazni podatak za definisanje potrebnih mjera zaštite. prema usvojenoj metodologiji. Istaknuti metodološki koraci istraživanja problematike životne sredine predstavljaju u fazi izrade Studije uticaja. Informativna osnova ove studije je podloga razmjere 1:25000. projektne podloge i informativnu osnovu. Iz osnovne matrice uticaja detaljno se analiziraju oni za koje je dokazano da u konkretnim prostornim uslovima određuju međusobni odnos predmetne saobraćajnice i životne sredine. Obzirom da je kroz analizu postojećeg stanja ustanovljeno da postoje određeni problemi vezani za moguće uticaje drugi dio istraživanja urađen je kao njihova detaljna kvantifikacija.3. Specifičnosti konkretnog projekta kao i specifičnosti postojećeg stanja životne sredine duž predmetnog koridora uslovili su da primjenjena metodologija u svim svojim suštinskim karakteristikama odgovara svim prethodno definisanim opštim metodološkim načelima. predstavlja kvantifikovanje i vrednovanje postojećeg stanja koje prije svega obuhvata analizu osnovnih ekoloških potencijala kao i definisanje stepena njihove zaštite. koliko je to moguće. Rezultat ovih istraživanja mora biti potvrda o postojanju ili nepostojanju bilo kakvog ekološkog rizika kod izgradnje i eksploatacije planiranog puta. 2. Bitan dio istraživanja. Kako je suština odgovarajuće projektantske faze izbor optimalnih projektantsikh rješenja. verifikovan način dolaženja do dokumentovanih podataka i stvaranja osnova za definisanje optimalnih rješenja. Sa stanovišta globalnih zahtjeva jasno je da definisane i prihvatljive granične vrijednosti predstavljaju samo odraz trenutnih saznanja o čemu je potrebno posebno voditi računa. Smisao ove dokumentacije je da služi kao sredstvo šire komunikacije između svih zainteresovanih subjekata. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 41 . studija uticaja izgradnje saobraćajnice na životnu sredinu mogla biti urađena kao detaljna analitička kvantifikacija budući da za osnovu procjene uticaja služi potpuno prostorno definisan položaj autoput u Korioru Vc sa svim svojim karakteristikama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U smislu navedenih činjenica Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja ključni korak u pozitivnom pristupu problematici životne sredine. Dio najšire prostorne analize koji se radi u početnim koracima mora prethoditi radu na projektu. U smislu opštih metodoloških načela definisane su prvenstveno osnove za istraživanje kroz polazne programske elemente. karakteristike samog objekta.

Studija o utjecaju na okoliš izgradnje i eksploatacije Autoputa treba da sadrži: 3. Novine Federacije BiH”. Projektni zadatak Izrada Studije uticaja na životnu sredinu izvorno je definisana zakonskom regulativom u domenu zaštite životne sredine a za konkretnu dionicu autoputa na koridoru Vc.2. 2. 3. Zakona o upravnom postupku („Službene novine Federacije BiH”. Na bazi svih definisanih kriterijuma i njihovih pokazatelja na kraju je izvršeno vrednovanje uticaja i predložene mjere zaštite životne sredine. 3. 3. br.04. Opis predloženog projekta Opis okoliša koji bi mogao biti ugrožen projektom Opis mogućih značajnih utjecaja projekta na okoliš Opis mjera za ublažavanje negativnih efekata Nacrt osnovnih alternativa Netehnički rezime Naznake poteškoća Opis predloženog projekta uključuje: .1. br. 58. a radi vođenja daljeg postupka procjene utjecaja na okoliš.3. 2. 3. kao i da su određeni metodološki koraci posebno analitički obogaćeni uzimajući prije svega u obzir specifičnost objekta kao i najnovija saznanja iz ovog domena u oblasti putnog inženjerstva. čl.6. Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl.Opis fizičkih karakteristika cijelog projekta i uslove upotrebe zemljišta u toku izgradnje i eksploatacije autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na osnovu verifikovanih pokazatelja pojedinih kriterijuma istraživane su mogućnosti zaštite životne sredine i predložene odgovarajuće mjere za koje postoji opravdanost u smislu racionalnog smanjenja negativnih uticaja. za trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. 3. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. 3. br. Na osnovu svih prethodnih stavova evidentno je da su kroz ovo studijsko istraživanje obuhvaćene sve pretpostavke koje podrazumijeva zakonska regulativa a koje su propisane kroz sadržaj akata koji tertiraju problematiku zaštite životne sredine.Doboj Jug (Karuše). rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. Studija o utjecaju na okoliš treba da uzme u obzir rezultate Prethodne procjene uticaja na okoliš navedene pod tačkom 6. i 59. 3. za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš.5.1. i 4. ovog rješenja. br.4. Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine je dužno da ovom federalnom ministarstvu dostavi Studiju o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 42 . 3. LOT 1 od Svilaja do Karuša elementima Rješenja izdatog od strane nadležnog ministrastva i kao takvo predstavlja obavezu za konsultanta. 33/03). Zakona o zaštiti okoliša („Službene novine Federacije BiH”.3. 0329-1017/05 od 20.2005.7. 2/98). dionica LOT1: Svilaj . 3.godine a na osnovu čl. d o n o s i: R J E Š E NJ E O I Z R A D I S T U D I J E O U T J E C A J U N A O K O L I Š 1.3. 19/04) i člana 200. S toga se u sljedećem navodi kompletno Rješenje kao osnova za izradu dokumentacije.

.Utjecaj na stanovništvo.Postojeća materijalna dobra. .Opis pejzaža. dionica LOT1 . po tipu i količini. 3. 3. 3.Utjecaj na floru. Procjena.7. 5. . zemljište. smanjenje ili ublažavanje bilo kojeg nepovoljnog utjecaja na okoliš. zraku. svijetlo. koji su posljedica postojanja datog projekta.Podatke o flori. 3. 4.5. buka. Naznaka poteškoća kod izrade Studije o utjecaju na okoliš sa kojima se predlagač suočio zbog tehničkih nedostataka. detaljne podatke i naučna objašnjenja. srednje i dugotrajne. upotrebe prirodnih resursa.Utjecaj na materijalna dobra. . faunu. zraka i zemljišta. treba da sadrži: . sekundarne. pozitivne i negativne utjecaje projekta. . . 3.Specifične elemente utvrđene prethodnom procjenom utjecaja na okoliš.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Opis osnovnih karakteristika proizvodnog procesa. Opis mjera za ublažavanje negativnih efekata sadrži mjere za sprječavanje.Specifični utjecaji projekta na okoliš utvrđeni prethodnom procjenom utjecaja na okoliš. izbjegavajući tehničke izraze. vodu. fauni. Netehnički rezime sadrži kratak rezime informacija datih u Studiji o utjecaju na okoliš. Mjere vezane za uslove rada u vanrednim uslovima.) koji su rezultat predviđene izgradnje i eksploatacije autoputa. Opis treba da sadrži direktne utjecaje i bilo kakve indirektne. .2. stalne i privremene. radijacija. vodi. očekivanog otpada i emisija (zagađivanje vode.Klimatske karakteristike područja. Nacrt osnovnih alternativa i opis razloga zbog kojih je izabrana predložena alternativa.dio koji se nalazi na teritoriji Federacije BiH. .Utjecaj na klimatske faktore. zemljištu. . toplota. priroda i količina materijala koji se koriste.Opis metoda koje je predlagač predvidio za procjenu utjecaja na okoliš.4. nedostatka znanja ili nedostatka materijalnih i finansijskih sredstava. kumulativne. uključujući kulturno-historijsko i arheološko nasljeđe. kratkotrajne.Utjecaj na pejzaž.Međuodnos gore navedenih faktora.3. 3. Opis okoliša koji bi mogao biti ugrožen projektom treba da sadrži: .Podatke o stanovništvu. Sistem monitoringa uz određivanje metodologije i učestalosti mjerenja. . koje treba uzeti u obzir pri izradi Studije o utjecaju na okoliš su: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 43 .6. i sl. Rezultati Prethodne procjene utjecaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. 6. Opis mogućih značajnih utjecaja projekta na okoliš. emisije zagađujućih materija i stvaranja i uklanjanja otpada. zrak. uzimajući u obzir utjecaje na okoliš. . vibracije. . uključujujući kulturno-historijsko i arheološko nasljeđe.

godine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. te da od Opštine Doboj nisu preuzeli nikakvu prostorno plansku dokumentaciju a katastarsku dokumentaciju su uz pomoć OHR-a dobili tek u julu 2000. javnih preduzeća. kao novoformirana općina nastala od MZ Matuzići i MZ Mravići. usljed činjenice da Općina Doboj jug. kao i njihovog uvođenja u recipijent nakon prečišćavanja. te poduzeti mjere za sprječavanje takvih utjecaja. ne miješati ih sa onečišćenim vodama sa autoputa koje se moraju prečišćavati. ljubičasta. treba prihvatiti i odvesti posebnim objektima (kanalima). - JP Elektroprivreda BiH Dali zbirni komentar na dokumentaciju za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš za sva četiri LOT-a. crvena i smeđa ne odgovaraju njihovoj općini jer je u tom području izgrađeno novo naselje (naznačeno na karti u prilogu). odnosno kulturno-historijske i prirodne baštine. nisu poznavali trasu autoputa na koridoru Vc. Preventivno riješiti problem incidentnih situacija i predvidjeti mjere za eliminaciju ili svođenje na minimum štetnih uticaja od takvih situacija. ili devastacije istih. Općinsko vijeće 1998. Vezano za trasu autoputa na dionici LOT 1. objasnili su da četiri varijante: zelena. Primjedbe. preko rijeke Usore. Prihvatljivom smatraju varijantu označenu sivom bojim s tim što se ista može u pravcu Doboja.1. godine usvojilo Odluku o utvrđivanju namjene površina i uslovima građenja na teritoriji Općine Doboj jug koja će se primjenjivati do donošenja prostornog odnosno urbanističkog plana. Mostovi preko vodotokova i propusti moraju imati potrebne gabarite koji neće imati utjecaja na režim tečenja velikih voda. jer se u protivnom poplavama može ugroziti okolni teren. Za sve objekte na autoputu treba riješiti pitanja prikupljanja i prečišćavanja otpadnih voda. Utvrditi moguće uticaje objekata autoputa na režim tečenja podzemnih voda na osnovu hidrogeoloških i drugih ispitivanja. Ocjenjuju važnim elaboriranje mogućih konfliktnih situacija zbog prelaska trase preko zaštićenih područja. prijedlozi i sugestije organa uprave. Oborinske vode sa prostora van pojasa autoputa. Smatraju da treba naglasiti moguće konflikte sa dalekovodima i drugim infrastrukturnim objektima (osnova za detaljnije razmatranje i usaglašavanje od strane službi JP Elektroprivreda BiH) - Studija uticaja na okolinu – Lot 1 44 . usmjeriti na trase označene zelenom. ne posjeduje prostorno plansku dokumentaciju zbog nedostatka sredstava za njenu izradu. crvenom i smeđom bojom. te sugerišu da se u fazi izrade Studije utjecaja na okoliš definiše usaglašen pristup i insistira na odgovarajućoj razini obrade relevantnih podataka za svaku dionicu. nevladinih organizacija: Federalno ministarstvo poljoprivrede. a koje gravitiraju autoputu. Osigurati potrebne mjere da se izgradnjom autoputa ne naruši slobodno površinsko oticanje voda. Predvidjeti i uspostaviti monitoring površinskih i podzemnih voda radi praćenja uticaja autoputa na iste i poduzimanja preventivnih mjera ako budu potrebne. - Općina Doboj jug Navode da. u tom smislu tražiti mišljenje općina Odžak i Doboj jug. vodoprivrede i šumarstva: Dodatno obraditi uticaj na postojeća i planirana izvorišta vode za piće. te je nisu mogli ni štititi. ljubičastom.

i autoput imati međusobnog uticaja? Gdje će se otklanjati otpadne vode? Nekada se raspravljalo o projektu vodosnadbjevanja ovog dijela Sjeveroistočne Bosne zajedničkim vodovodom. koja se radi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija JP Bosanskohercegovačke šume Obavještavaju da aktivnosti u okviru procjene utjecaja na okoliš nisu u nadležnosti njihovog preduzeća te da su dobivene materijale proslijedili Kantonalnom šumskoprivrednom društvu «Sarajevo Šume» doo. Smatraju da je u okviru programa praćenja stanja okoliša u fazi izgradnje i eksploatacije autoputa potrebno oformiti informatički centar zaštite okoliša koji bi imao sljedeće zadatke: objediniti sve mjere zaštite okoliša i programe praćenja. sugestije i prijedlozi sa javnih rasprava.05. dnevno unositi podatke dobivene mjerenjima i analizama. Podržavaju sugestiju autora prethodne procjene da se u fazi izgradnje autoputa angažiraju okolišni eksperti koji bi nadgledali način izvođenja radova.05. Cijene da sve dionice zaslužuju odgovarajuću pažnju.05./ Iz kojih se razloga dionica Potočani – Odžak.06. postoji li način da se od investitora zatraži da zasadi drveće oko autoputa? Da li će se ona količina šume koja se uništi nadoknaditi? Da li su projekti koji se realiziraju iz drugih izvora. Odžak – Srnava. Primjedbe. primjer deponije. približava selu i na taj način presjeca najplodnije zemljište MZ Potočani i dijeli ga na dva dijela? Predlaže se pomijeranje trase za oko 300m (od kanala) čime bi trasa išla katastarskom granicom Potočani – Odžak. redovno izvještavati o stanju okoliša javnost i nadležne organe.06. izdvajaju dionicu LOT3 kao posebno značajnu te se ostatak komentara odnosi na tu dionicu.2. FONDEKO Procjenjuju da blagovremeno uključivanje javnosti u ovako velike i odgovorne projekte ima puno opravdanje i da će izvjesno dati pozitivne rezultate.06. Odžak / 06./ Kakvo će biti rješenje zaštite od saobraćajne buke? Hoće li je vjetar rušiti (zaštitu)? Studija uticaja na okolinu – Lot 1 45 . kroz najneplodnije zemljište./ Da li je država odredila osnovne postavke kako će se nadoknađivati zemljište i privatno vlasništvo? Na dijelu trase gdje autoput prelazi rijeku Usoru nalazi se 5-6 bunara koji su u javnoj upotrebi? Koliko će oni biti onečišćeni i hoće li se rijeka Usora štititi? Kakva će biti zaštita od aerozagađenja? U kojem dijelu trase (odabrane) će postojati najveće aerozagađenje? Da li će se predvidjeti zaštita od buke? Kako će se osigurati da se sve te zaštite ispoštuju i postave? S obzirom na zagađenje zraka i šume. ipak. Da li je taj projekat još uvijek aktuelan i da li je u saglasnosti sa projektom autoputa? Doboj Jug / 07. COOR Smatraju da su autori detaljno sagledali sve relevantne parametre u domenu zaštite okoliša. Usora / 07. koje treba uzeti u obzir u Studiji o uticaju na okoliš: 6. usklađeni sa ovim projektom? Da li će deponija.

19/04). dokumentacija za prethodnu procjenu uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša (http://www. 36. Obzirom da se radi o izgradnji autoputa. 2. vodoprivrede i šumarstva Federacije BiH Ministarstvo prometa i komunikacija Federacije BiH Federalna direkcija cesta Ministarstvo industrije. 5. Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu (“Sl. nalazi na listi onih za koje je.gov.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - - - - Koja je. prije izdavanja okolinske dozvole.Sarajevo. br. Ministarstvo poljoprivrede. Studija utjecaja na okoliš treba da se fokusira na trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. dozvoljena udaljenost stambenih objekata od autoputa? Kakav će biti kvalitet života u kućama uz autoput koje ostaju (ne ruše se)? Koje su tačke penjanja na autoput i silazne tačke? Da li će se raditi otvaranje pozajmišta. Novine Federacije BiH”. 4. te dostavljena na mišljene sljedećim subjektima: Federalni. kakav će uticaj ta rasvjeta imati na živi svijet? OBRAZLOŽENJE Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. Urbanistički zavod Republike Srpske a. koja zahvata tri općine: Tešanj. Usoru i Doboj-jug a koju je na inicijativu JP za “Vodno podučje slivova rijeke Save” radio Institut za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Sarajevu.Sarajevo.Banja Luka. dionica LOT 1: Svilaj – Doboj Jug (Karuše). obratilo se ovom federalnom ministarstvu.ba/). Da li je napravljena studija o uticaju dominantnih vjetrova? Postoje li neki dominatni vjetrovi koji će. gdje i na kojem prostoru?! Posebnu pažnju obratiti na zaštitu izvorišta za vodosnabdjevanje. Uzeti u obzir «ideju» izgradnje zaobilaznice na Karušama uz rijeku Usoru. i 4. sa Zahtjevom za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. projekat se. Tu su izvorišta u blizini rijeke Bosne za naselje Matuzići. po zakonu. Zbog toga će vjerovatno biti postavljena i ulična rasvjeta na autoputu. . Zakona o zaštiti okoliša. izvorište koje obezbjeđuje napajanje građana Mravića. Uzeti u obzir Studiju uređenja korita rijeke Usore. za dionicu magistralnog puta M4 Doboj-Teslić. koja ima za cilj smanjenje frekvencije saobraćaja u ovoj zoni koja je napadnuta gradnjom. na osnovu čl. 6. koje pripada općini Doboj-jug i dva naselja Luke. Imati u vidu da je industrijska zona uz Usoru i da se tu nalazi novo naselje te da bi stanovnicima tog dijela više odgovarala varijanta gdje ima manje objekata.fmpuio. koliko toliko. 3.d. Uz zahtjev je priložena dokumentacija za prethodnu procjenu uticaja na okoliš. Dokumentacija za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš odnosi se na područje istraživanja koje obuhvata sve analizirane varijante trase. obavezna procjena uticaja na okoliš. 3. a saglasno čl. vodoprivrede i šumarstva Posavskog kantona Ministarstvo prometa i veza Posavskog kantona Studija uticaja na okolinu – Lot 1 46 . da izgradnja autoputa za ovu općinu ne bude dodatni problem. izvorište koje pripada općini Tešanj u Kraševu. Dvokut – Ecro. energetike i prostornog uređenja Posavskog kantona Ministarstvo poljoprivrede. U sklopu procedure prethodne procjene uticaja na okoliš. kantonalni i općinski organi uprave: 1. ublažiti aerozagađenje? Da li su predviđeni karantini za stoku? Da li će izgradnja autoputa donijeti zapošljavanje? Dolina rijeke Bosne opterećena je pojavom magli. a koju su pripremili konsultanti: IPSA . Potrebno je riješiti pitanje zaštite od plavljenja. Zagreb. Institut za hidrotehniku .

Ministarstvo poljoprivrede. u Doboju jug 47 a u Usori 22. Doboj jug i Usora. 4. Odžak Centar za građansku saradnju i aktivnost.COOR FONDEKO EKO MREŽA BIH Lovačko društvo «Fazan. dana 07. 3.06. u saradnji sa Ministarstvom komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine.2005.06. Javne rasprave su održane u sljedećim općinama: 1.dio koji se nalazi na teritoriji Federacije BiH. pojašnjenja Raspravama je prisustvovalo: u Odžaku 46 učesnika. JP Elektroprivreda BiH. 7. 7. 3. JP Elektroprivreda BiH JP Elektropriveda HZ Herceg Bosne JP za «Vodno područje slivova rijeke Save» JP BH Telecom Hrvatske telekomunikacije d. Ministarstvo za prostorno uređenje. 6. 3. te oglašen na vidnim mjestima u pomenutim općinama.2005. u Kino dvorani Centra za kulturu . godine. organizovalo je javne rasprave o prethodnoj procjeni uticaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Odžak Ekološki pokret “ZELENI” Zenica Od navedenih subjekata svoje mišljenje su dostavili: Federalno ministarstvo poljoprivrede.05.. dana 26. godine. Doboj jug.o. Usora. Poziv na javne rasprave objavljen je u dnevnim listovima Dnevni avaz i Oslobođenje. u prostorijama Općine.2005. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. Javne rasprave su imale sljedeći dnevni red: 1. 4. na web stranici Ministarstva te u prostorijama Ministarstva komunikacija i prometa BiH. dana 06. Regionalni centar za okoliš za centralnu i istočnu Evropu – REC BiH Centar za okolišno održivi razvoj .predstavnik Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša 2. Općina Doboj-jug. odgovori. Fondeko. 5.Odžak.06. 5. JP Bosanskohercegovačke šume.05. Odžak. Diskusija. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 47 . 2. dionica LOT 1: Svilaj – Doboj jug (Karuše) . 6. godine. prostorijama Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša. 8. Općina Doboj Jug Javna preduzeća: 1. Općina Usora 11.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 7. Centar za okolišno održivi razvoj – COOR. Općina Odžak 8. Prezentacija zakonskog osnova za Procjenu utjecaja na okoliš . vodoprivrede i šumarstva. Dokumentacija za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš bila je dostupna na uvid u općinama Odžak. 2. 2. vodoprivrede i šumarstva Zeničko-dobojskog kantona 10. dana 07. Mostar JP Bosanskohercegovačke šume JP Šume HZ Herceg-Bosne Željeznice Federacije BiH Nevladine organizacije: 1. u prostorijama Općine.o. promet i komunikacije i zaštitu okoline Zeničkodobojskog kantona 9. Prezentacija dokumentacije za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš – predstavnik investitora i konsultanta 3.

04. a u skladu sa čl. dostavi posebno poglavlje sa podacima o mogućim utjecajima na okoliš susjedne države . 63. sa podacima o mogućim utjecajima na okoliš susjedne države.2005. broj UPI/03/02-23-4-46/05 od 20. 33/03) i člana 214.2005. 2/98).Doboj Jug (Karuše). za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš. primjedbi i sugestija i rezultati javne rasprave. dionica LOT1: Svilaj . su sumirani i čine sastavni dio sadržaja Rješenja o izradi Studije o utjecaju na okoliš. u okviru Studije o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. izrada istog nalaže se ovim Dopunskim rješenjem. doneseno je rješenje kao u dispozitivu.Republike Hrvatske. dionica LOT1: Svilaj . 214. U Rješenju. Zakona o zaštiti okoliša (¨Službene novine Federacije BiH¨. Zakona o upravnom postupku. Na osnovu čl. Imajući u vidu navedeno. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 48 . koji se odnose na zaštitu okoliša. Zakona o zaštiti okoliša. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš donijelo je Rješenje. 0329-1017/05 od 20. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša.godine. kojim se nalaže sadržaj Studije utjecaja na okoliš. br.godine a na osnovu čl. d o n o s i: D O P U N S K O R J E Š E NJ E O IZRADI STUDIJE O UTJECAJU NA OKOLIŠ Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine je dužno da ovom federalnom ministarstvu. nije obuhvaćeno gore navedeno poglavlje. za trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. OBRAZLOŽENJE Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša.07. 63. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. br.Doboj Jug (Karuše).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Rezultati pristiglih mišljenja. o izradi Studije o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Zakona o upravnom postupku (¨Službene novine Federacije BiH¨. br.

utvrđen je i usvojen pravac ovih 10 trans-evropskih koridora i njihovih ogranaka. a posebno luku Ploče sa koridorom X na potezu Zagreb-Beograd i završava u čvorištu u Budimpešti. U projekat je uključen i autoput Baltičko more-Jadransko more (Baltic-Adriatic) sa nazivom TEM. Tuzla-Orašje i Jadransko-jonska autoputa) poduzete pripremne aktivnosti i za autoput na Koridoru Vc.Čapljina . sredinom zemlje. odnosno autoputeva i brzih puteva. trasa koridora Vc dužine oko 330 km ide pravcem sjever-jug.željeznička pruga Šamac . uključujući autoputeve.Sarajevo .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3. Vijeka UNDP iz Ženeve predložio je inicijativu i plan za poboljšanje mreže autoputeva u Evropi.Čapljina .Doboj . najpovoljnijim prirodnin uslovima. OPIS PREDLOŽENOG PROJEKTA 3. a za Bosnu i Hercegovinu koridor ima potencijal da poveća trgovinu sa susjednim zemljama i Centralnom Evropom. dok se na sjeveru spaja u Budimpešti. koja predstavlja zemlje Evropske Unije i Međunarodne organizacije u pitanjima razvoja infrastrukture u Evropi. Izbor pravca rute kroz BiH definisan je pod stavkom Vc Panevropskog koridora (Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče). Tako su između ostalih putnih pravaca (Banja Luka-Gradiška. Stoga je Ministarstvo transporta i komunikacija BIH: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 49 .Doljani.Metković.1 Svrha i cilj projekta Koridor Vc je uvršten u mrežu TEM transportne infrastrukture Jugoistočne Evrope i ide pravcem od Budimpešte (Mađarska). Sarajeva (BiH). Sva studijska i projektna dokumentacija za autoput ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta.plovni putevi i pristaništa na rijekama Savi. Tom deklaracijom. dolinama rijeka Bosne i Neretve. .aerodromi Sarajevo i Mostar. Transportni koridor Vc na potezu kroz BiH uključuje: . Bosni i Neretvi. Koridor Vc spada u Pan-evropsku mrežu koridora koji povezuje srednji dio Jadranske obale. koji preko luke Ploče ima izlaz na Jadransko more. u posljednje vrijeme u BiH je pojačana aktivnost na pripremi realizacije izgradnje saobraćajnica višeg ranga. Ovo posebno treba imati na umu u toku pripreme prefeasibility studije i Studije zaštite okoline.Doboj . . preko Osijeka (Hrvatska). do luke Ploče (Hrvatska). koji raspolaže velikim turističkim mogućnostima. Na trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu. Kroz BiH. U skladu sa Panevropskim transportnim inicijativama.E-put E-73 Šamac . također. koridor ima potencijal da stvarno poboljša trgovačke veze za zemlje u regionu. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridora kroz izgradnju autoputa punog profila. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. godine. te «Helsinškom deklaracijom».Sarajevo . da bi se zadovoljile potrebe stanovništva i privrede i uticalo na cjelokupni razvoj. Sa planiranim povećanjem kapaciteta luke Ploče. .Mostar . održanoj u Helsinkiju 1997. Sedamdesetih godina 20. koje su prihvaćene kao velika šansa Evrope i posebno BiH. usvojena je "Helsinška deklaracija" koja predviđa potrebu za još 10 dodatnih Panevropskih koridora. Kao što je već rečeno.Mostar .

Poboljšanje uslova transporta će poboljšati kvalitet života što će se manifestovati kroz: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 50 . septembar 2003. 23. na nivou autoputeva. Cilj izrade cjelokupnog seta studijske i projektne dokumentacije. pristupilo se izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase prema današnjim standardima istraživanja i projektovanja i prema standardima Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - - - - donijelo “Odluku o postojanju javnog interesa za izgradnju autoputa na koridoru Vc. autoput na koridoru Vc Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče. jedan je od najznačajnijih i najprioritetnijih projekata za BiH. do 2010. glasnik BiH br. od 7. godine. je da se odredi ekonomska opravdanost izgradnje pojedinih dijelova autoputa kao i autoputa u cjelini. godine). gdje studija uticaja na okoliš predstavlja važan segment. kroz Bosnu i Hercegovinu. Dakle. Izgradnjom autoputa ostvarit će se racionalno povezivanje bosansko-hercegovačkih prostora sa susjednim državama i regijama i postići stabilizirajući i razvojni efekti za zemlju. Očekuje se da izgradnja ovog autoputa bude ključni pokretač privrednih aktivnosti i da omogući uključenje BiH u glavne evropske saobraćajne tokove i globalni evropski ekonomski sistem. početak investicionog ciklusa otvaranjem građevinskih radova na više tačaka te omogućavanje razvoja pratećih aktivnosti uz trasu izgrađenog autoputa. zbog nedovoljnog nivoa izrađene projektne dokumentacije i složenosti povezivanja sa Jadransko-jonskim autoputem. te status prema Svjetskoj banci i Međunarodnom monetarnom fondu i nemogućnost značajnijih zaduživanja ili izdvajanja sredstava iz budžeta odlučio da je jedan od primjerenih načina finansiranja izgradnje ovog autoputa koncesioni način. te da se na osnovu prefeasibilitv studije ispita interes za dodjelu koncesije za cijelu trasu autoputa kroz BiH raspisivanjem Međunarodnog konkurentskog natječaja. izgradio i koristio na ekonomičan način i to što je moguće prije. Postoji politička spremnost da se pomogne razvitak zemlje tako što bi se projekat odobrio. kroz BiH. Savjet ministara BiH je uzevši u obzir zaduženost zemlje. Sekundarni cilj je privlačenje stranih investicija. kao i pod kojim uslovima je projekat isplativ. vršilo kontinuiranu razmjenu informacija i stavova sa predstavnicima Republike Hrvatske i Republike Mađarske u vezi priprema izgradnje autoputa na koridoru Vc. zajedno sa koordinatama trase (03. augusta 2003. veliki interes za izgradnjom su izrazile i Mađarska i Hrvatska. osiguralo potrebna sredstva za izradu planersko-studijske dokumentacije i drugih pripremnih aktivnosti za autoput na koridoru Vc. potpisalo sporazum kojim se prihvata tačka graničnog prijelaza između Republike Hrvatske i BiH na rijeci Savi (Svilaj-Odžak) kao dio trase autoputa. U tom smislu je Savjet ministara BiH donio odluku o pristepenu izradi studijske i projektne dokumentacije na osnovu koje bi se definisala rješenja i stvorili uslovi za iznalaženje mogućnosti finansiranja izgradnje autoputa. po osnovu dodjele koncesije na dijelu i trasi koja će biti definisana ugovorom” (Sl. zahtijeva detaljniju izradu projektne dokumentacije. godine). koje namjeravaju izgraditi dijelove ovog koridora na svom području. Nakon političkih odluka da se ubrzaju pripreme za izgradnju autoputa. Pored BiH. Izrađena planerska i projektna dokumentacija treba završno da posluži kao osnova za podnošenje zahtjeva za izdavanje urbanističke saglasnosti za pojedine dionice trase autoputa. razmatralo prijedlog Republike Hrvatske za utvrđivanje južne spojne tačke autoputa na koridoru Vc i utvrdilo da određivanje položaja ove tačke.

a takođe naglo padaju u početnim godinama otvaranja autopute. godini do 3. LOT 5 sadrži saobraćajnu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 51 . a uvažavajući sadašnju osnovu cestovnog saobraćaja u BiH.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - smanjenje dužine puta i vremena putovanja roba i putnika.LOT 1: DIONICA SVILAJ-DOBOJ JUG (KARUŠE) .granica jug. i . odnosno kako je već navedeno za dionicu LOT1 u okviru „Saobraćajne studije cestovnog koridora Vc” izrađene od strane IPSA 2005 godine. Obzirom da je potrebno imati prefeasibility studiju za cijelu trasu kroz BiH. godini. a za scenarij B stopa porasta saobraćaja iznosi od 5.LOT 2: DIONICA DOBOJ JUG (KARUŠE)-SARAJEVO JUG (TARČIN). te standarde Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. Prema porastu saobraćaja za scenarij A prosječna godišnja stopa porasta iznosi 5. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. Dakle. a izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase treba pristupiti imajući u vidu današnje standarde istraživanja i projektovanja. 3. povećanje konkurentnosti privrede na gravitacionom području koridora. izrada studijske i projektne dokumentacije autoputa kroz BiH se posmatra u šest funkcionalnih cjelina kroz šest Ugovora (šest Lot-ova).1% u 2042. povećanje zaposlenosti. specifične cjeline.LOT 4: MOSTAR SJEVER-GRANICA JUG. idejnih rješenja i idejnih projekata na pojedinim dionicama trase. godini. Temeljem provedenih socioekonomskih analiza. smanjenje troškova prevoza robe i putnika. pre-feasibility i feasibility studiju za prostorni obuhvat LOT-a 1 i LOT-a 2. Ove dvije dionice pojedinačno predstavljaju posebne. Za potrebe izrade studijske dokumentacije trasa autoputa podjeljena je u četiri LOT-a: . U scenariju A predviđene su stope porasta koje imaju konzervativni karakter. Naručena studijska i projektna dokumentacija ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. predviđeno je da predmet dva posebna Ugovora (Lot-a) bude saobraćajna studija i prefeasibility studija i to za dionicu Svilaj . te uobičajene krivulje porasta saobraćaja dana su dva scenarija rasta saobraćaja. U okviru LOT5 izvršena je detaljna analiza i prognoza saobraćaja za predmetni autoput. valorizaciju geosaobraćajnog položaja BiH.Sarajevo jug i Sarajevo jug . kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridoru kroz izgradnju autoputa punog profila. bez poddionice Kakanj-Blažuj (Vlakovo). Stope porasta saobraćaja po scenariju B prihvatljivije su od stopa porasta saobraćaja po scenariju A sa aspekta uobičajenog rasta saobraćaja u koridoru autopute.2 Opšti opis projekta Autoput je do sada razmatran u vidu studija.8% u 2005. studijska dokumentacija autoputa u koridoru Vc ima još dva LOT-a. dok LOT 6 sadrži saobraćajnu.2% u 2042. pre-feasibility i feasibility studiju za prostorni obuhvat Lot-a 3 i LOT-a 4. . Nadalje. pokretanje novih projekata i povećanje privatnih investicija u regionalnoj ekonomiji. kao i povezanosti između osnovnih socioekonomskih parametara i porasta saobraćaja. TEM standarde i smjernice.LOT 3: DIONICA SARAJEVO JUG (Tarčin)-MOSTAR SJEVER.7% u 2005. godini do 3. Podaci o relevantnim saobraćajanim podacima priloženi su u narednoj tabeli. Trasa autoputa se nalazi u ranijim i u sadašnjim prostornim planovima.

...... 2013.. na potezu LOT1 prolazi kroz opštine Odžak.. Najveća nadmorska visina trase je 130 m. LOT1 počinje sa mostom preko njeke Save (most je zajednička investicija sa Republikom Hrvatskom) i pruža se u prvom dijelu dolinom rijeke Bosne pored naselja Vukosavlje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 3... Doboj......... tako da je stabilan. trasa dolazi do brdovitog terena a nakon toga u dolinu rijeke Usore čime je izbegnuta kolizija sa postojećom gradskom infrastrukturom naselja Doboj..2-01: Ukupan broj putovanja1 Vrsta vozila OV BUS TV Ukupno god... U ovom dijelu trase teren je ravan... Najduži objekat je međudržavni most na rijeci Savi dužine oko 600 m.. povoljan i trasa je pretežno u nasipu. dužine oko 11 km Sekcija 2: Odžak – Vukosavlje . odnosno LOT-a.... 2004...Johovac. studijama su obuhvaćeni i neophodni prilazi svim gradovima i naseljima u blizini trase.... dužine oko 10 km Osim trase autoputa na koridoru Vc. scenario A 93781 1861 21239 116881 153571 3047 34778 191396 scenario B 154887 3073 35078 193038 scenario A 419066 8314 94900 522280 scenario B 529196 10501 119849 659547 god.. 2042..n..m. Prostorni obuhvat šireg uticajnog područja obuhvata regiju 1 Saobraćajna studija cestovnog koridora Vc LOT5 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 52 ... do naselja Podnovlje.... Dionica Svilaj .. dužine oko 13 km Sekcija 4: Johovac .3 Prostorno-planska dokumentacija uticajnog područja Trasa autoputa u Koridoru Vc...Doboj jug (Karuše).........Doboj jug (Karuše) je u cilju bolje efikanosti i operativnosti podijeljena na šest sekcija: Sekcija 1: Svilaj – Odžak..... a tunela oko 1960 m.... Ukupna dužina mostova je 2750m... Teren grade naslage aluvijalnih sedimenata koji sa nalaze u Posavini i dolini rijeke Bosne. Modriča. Na ovom potezu planira se jedna lokacija sa pratećim uslužnim objektima i tri čvorišta. Trasa budućeg autoputa je podijeljena na četiri projektantske dionice.......... dužina oko 6 km Sekcija 3: Vukosavlje – Podnovlje. Posle naselja Rudanka. U drugom dijelu trasa počinje u dolini rijeke Bosne u Podnovlju i završava mostom u blizini Karuša (km62+600)....... Za ovaj most Republika Hrvatska je uradila idejno rješenje koje treba pregledati i predložiti naredne aktivnosti. dužine oko 16 km Sekcija 4: Podnovlje .... Trasa je položena zapadnim obodom regiona Posavine.... Na ovom dijelu javlja se 5 većih mostova ukupne dužine oko 1700m. ....... kroz naselje Modriča. god.. kao i obilaznica oko Doboja.... dve lokacija pratećih uslužnih objekata i tri čvorišta.. Usora i Doboj-jug.. Teren u ovom dijelu je stabilan.dužine oko 63 km... Trasa je položena lijevom stranom doline rijeke Bosne do naselja Rudanka.. od kojih LOT 1 obuhvata dionicu Svilaj .....Rudanka ... dužine oko 6 km Sekcija 5: Rudanka -Doboj Jug (Karuše) ... 3... 5 većih mostova i dva tunela.... Vukosavlje. potom terasama uz rijeku Bosnu obostrano. Projektovanjem navedenih čvorišta obezbeđeno je povezivanje sa postojećom kao i planiranom putnom mržom.

g. za razliku od Republike Srpske. Bosanski Brod. tako i u BiH i regionu u cjelosti. ovo područje je bilo u sastavu opština Odžak. Područje prostornog obuhvata LOT1 je 50 naseljenih mjesta navedena u tabeli T. dok je opština Odžak u Posavskom kantonu. Funkcinalni centri i regije (opštine u sastavu regije su Doboj. Doboj – Jug (nastalo izdvajanjem naselja iz opštine Doboj) i Usora (nastalo izdvajanjem iz opština Doboj i Tešanj). Do 1992. Petrovo. Usora i Doboj – Jug). U proteklih desetak godina došlo je do značajnih promjena kako na ovim prostorima. Modriča. Derventa. promjene u geopolitičkom okruženju itd.3-01. Teslić. Novoformirane opštine su Vukosavlje (nastalo izdvajanjem dijela iz opština Odžak i Modriča). Slika 3. Modriča i Doboj).3. godine. ratna dešavanja. Šamac i Vukosavlje) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 53 .3-01.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Doboj u čijem je sastavu osam opština2. Federacija Bosne i Hercegovine je organizovana i na kantonalnom nivou.Uže uticajno područje obuhvata prostor od šest opština od kojih su tri na teritoriji Republike Srpske (Vukosavlje. tako da opštine Doboj – Jug i Usora se nalaze u okviru Zeničko – Dobojskog kantona. dok su ostale tri na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine (Odžak. Teritorijalne jedinice kroz koje prolazi trasa LOT1 2 Etapni plan RS 1996-2001. Modriča i Doboj. formiranje novih teritorijalno – političkih granica.

3-01: Naselja prostornog obuhvata ENTITET Šire uticajno područje – kantoni – Uže uticajno područje – opštine – Područje neposrednog uticaja – naseljeno mjesto – Srnava Jezero Jakeš VUKOSAVLJE Gnionica Brezik Potočani Modrički Lug Koprivna Vranjak Tarevci MODRIČA Botajica Modriča Dugo Polje Kužnjača Babešnica Podnovlje Glogovice Božinci Donji Trnjani REPUBLIKA SRPSKA Majevac Kožuhe Ritešić Bukovac Kotorsko Osječani Gornji Osječani Donji Johovac DOBOJ Kladari Bušletić Čivčije Bukovičke Grapska Donja Grapska Gornja Kostajnica Bukovica Velika Bukovica Mala Pločnik Prisade Čajre Miljkovac Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 54 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 3.

Slika 3.) Prostornim planom Bosne i Hercegovine utvrđene su trase evropskih puteva (E 73. prečišćeni tekst (1988. E 761 i E 762) s posebnim naglaskom da na pravcu transevropske autoputa "Sjever .1. E 661. koji se poklapa sa putem E 73.2000. na čijim područjima je planirana trasa evropskog puta E 73.3.3-02. Podaci i prostorno planska dokumentacija specifičnog područja kojim će prolaziti autoputa na koridoru Vc Izvod iz Prostornog Plana BIH za period od 1981. treba zaštititi prostor pri izradi prostornih planova opština i urbanističkih planova gradova. Izvod iz prostornog plana BiH za područje LOT1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 55 .JUG Ularice Makljenovac Matuzići Vrbovac Odžak Potočani Novi Grad Donji Svilaj Posavska Mahala 3. a ide dolinama rijeka Bosne i Neretve.Jug" .DOBOJSKI KANTON FEDERACIJA BiH POSAVSKI KANTON ODŽAK Alibegovci USORA DOBOJ . .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ZENIČKO .

).3-03: Izvod iz prostornog plana RS za područje LOT1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 56 . . donosi izvjesnu razliku u pogledu pozicije trase autoputa utvrđene u Nacrtu istog Plana (iz 1982.g.prečišćeni tekst ( “Sl. za period 1981.g.glasnik SRBiH “. U Nacrtu plana iz 1982.g.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prostorni plan Bosne i Hercegovine. – Etapni plan 1996-2001. Nacrt 2005. Akcenat je dat na planirani autoput Bijeljina – Novi Grad (pravac istokzapad) koj se nalazi na primarnoj osnovi razvoja Republike Srpske. nije tretirao saobraćajni koridor Vc. Prostorni plan Republike Srpske 1996-2015.godine utvrđena je trasa autoputa koja ide od Modriče na sjever prema Odžaku i granici sa Republikom Hrvatskom. br.-2000. Kontaktna tačka je na rijeci Savi kod mjesta Svilaj. Izvod iz Prostornog plana Republike Srpske za period 2001-2015. U Prostornom planu BiH za period 1981-2000. – prečišćeni tekst trasa autoputa od mjesta Modriča ide dolinom rijeke Bosne do Bosanskog Šamca. 33/88). Slika 3.

U prostornom planu Modriče data je trasa autoputa kroz urbano područje naselja Jakeš. Izuzetak su opštine Vukosavlje. širine 250m. Tu je i najveća koncentracija stanovništva (75% stanovništva RS naseljava ovaj prostor po podacima iz 1996. zaštitu i unapređenje čovjekove sredine 1976.g. Opština Odžak Opština Odžak nema Prostorni plan već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. Izrada prostornih planova opština u Bosni i Hercegovini. planiran je koridor autoputa.godine pokrenuta je izrada Prostornog plana za period 2001-2015. Naselje Jakeš kao opštinski centar je bilo prije rata u sastavu opštine Modriča. zacrtane Prostornim planom. Početkom 2002.) predviđen je i tretiran koridor autoputa pravac «Sjever-Jug». Ovim planom predviđena je brza saobraćajnica Banjaluka – Doboj sa priključkom na autoput u koridoru Vc kod mjesta Johovac i brza saobraćajnica Bijeljina – Modrića sa priključkom na autoput Vc kod Modriče. Plan je rađen na osnovu Zakona o prostornom uređenju i uz korištenje metodologije koju je usvojio Komitet za prostorno uređenje. Većina opština ima urađenu i donesenu prostorno-plansku i urbanističku dokumentaciju.faza prijedloga Opština Doboj Prostorni plan opštine Doboj (1987) sačuvao je koridor autoputa kao dionicu transevropske magistrale. pristupilo se izradi Prostornog plana Bosne i Hercegovine.. U Nacrtu plana (2005. Vukosavlje je bilo u sastavu opštine Modriča. Usora i Doboj Jug koje su novoformirane opštine na prostoru Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine.-2000. U toku je izrada Urbanističkog plana «Modriča 2020» . januara 1975.godine). Odlukom Skupštine SRBiH od 28.god. inicirana je izradom i donošenjem Prostornog plana Bosne i Hercegovine za period 1981. počeo je proces izrade prostornih planova opština. Opština Vukosavlje Opština Vukosavlje nema Prostorni plan već je na snazi Prostorni plan Republike Srpske. Opština Usora Usora je novoformirana opština i nema prostorno-plansku dokumentaciju. kroz opštine Vukosavlje. kroz koje prolazi Koridor Vc. već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. Opština Vukosavlje je novoformirana opština na prostoru Republike Srpske. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 57 . Donošenjem Uputstva o obaveznoj i jedinstvenoj metodologiji za pripremu i donošenje prostornih planova 1974.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na ovom razvojnom pravcu bilo je 13 privrednih centara među kojima i Banjaluka kao najveći centar u Republici.g. Modriča i Doboj. Opština Modriča Prostornim planom opštine Modriča. Usora i Doboj-Jug u sastavu opštine Doboj.god.

kao i čitav niz drugih značajnih industrijsko. turističko-ugostiteljskih. kako za okolinu tako i za sam saobraćaj (stvaranje drugih kolona. područjem sa najvećom koncentracijom stanovništva. Takav pristup ima potpuno utemeljen princip obzirom da nije moguće posmatrati procese na relaciji kapitalne investicije . i to dijelova (LOT-ova) koji su procesu planiranja (projektovanja) tako i dijelova koji su u fazi izvođenja ili su već izvedeni od Svilaja do južne granice. koje ostvaruje preko 60% ukupnog GDP-a Bosne i Hercegovine. između ostalog. koja prolazi uzduž Koridora (put M17). centri zimskog turizma oko Sarajeva na olimpijskim planinama Jahorina. Bjelašnica i Igman. Na širi društveno-ekonomski značaj. Termoelektrana i Rudnik Kakanj. brojni udesi. Put M17 prolazi kroz sve veće gradove. već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000.). c) Glavna postojeća dvotračna drumska saobraćajnica širine 7. čime je potvrđen njegov širi međunarodni značaj. najveće saobraćajno drumsko i željezničko čvorište . već odavno ne zadovoljava saobraćajne potrebe u pogledu nivoa usluga i sigurnosti saobraćaja. sportsko-rekreativnih. b) U pojasu Koridora širine oko 40km (na manje od 20% teritorije) živi preko 50% stanovništva.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Opština Doboj-Jug Doboj-Jug je novoformirana opština i nema prostorno-plansku dokumentaciju. sportski i privredni centar i glavni grad BiH . opadanjem produktivnosti. sistem hidroelektrana na Neretvi sa vještačkim akumulacijama. rudarsko-metalurški centar BiH-Zenica. daljinski izvorno – ciljni i lokalni gradsko – prigradski saobraćaj. kulturno-istorijskih i vjerskih centara. Projekat izgradnje autoputa proglašen je prioritetnim razvojnim projektom od državnog interesa i tretiran kao "razvojni projekat stoljeća". Unutar ovog područja nalazi se administrativno-kulturni.Doboj. banjsko-zdravstveni kapaciteti Ilidža. Jedan od rijetkih pozitivnih izuzetaka je opšti konsenzus u pogledu izgradnje tretiranog autoputa. Rafinerija ulja Modriča i dr. celuloza Maglaj. zagušenje sa dužim zastojima.Ploče uvršten je u Panevropsku transportnu mrežu kao Koridor Vc.god. Ovakav tretman proizilazi iz njegovog opšteg društvenoekonomskog i političkog značaja za Bosnu i Hercegovinu. drvna industrija Zavidovići. regionalnog. što je posljedica ratom poremećenih odnosa. političkog. ekonomskog i svakog drugog konsenzusa po bilo kojem pitanju. kao što su Park prirode . Izrada planersko-studijske dokumentacije za autoput u u Koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu realizuje se u ambijentu u kojem je vrlo otežano postizanje opšteg nacionalnog. prirodnih i radom stvorenih resursa.Međugorje.Mostar. Fojnica. velikim vremenskim gubicima. kao i na planini Vlašić kod Travnika. Kroz Bosnu i Hercegovinu Koridor Vc se proteže njenim središnjim područjem u pravcu sjever-jug. zagađivanje vazduha.društveno-ekonomski efekti osim kao projekte od državnog značaja.Sarajevo. Teslić. kulturnosportski i turističko-privredni centar i najveći grad Hercegovine . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 58 . tako da se neke njegove dionice pretvaraju u gradske i prigradske saobraćajnice na kojima se miješaju tranzitni. centar vjerskog turizma . što u sadašnjim uslovima ima poseban značaj. a) Na Trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu (Helsinki 1997) saobraćajni koridor Budimpešta – Osijek – Sarajevo . ukazuju sljedeće činjenice. dolinama rijeka Bosne i Neretve.Hutovo Blato. Ovakvo stanje rezultira previsokim troškovima korisnika prevoza. tj.energetskih. sa svim negativnim posljedicama.4 Društveno ekonomski značaj Projekta Aspekt društveno ekonomskog značaja projekta sagledan je kao globalni fenomen koji se odnosi na prostor duž projekta autoputa u koridoru Vc. prekomjerna buka i sl. 3.00 m.

ublažiti probleme zagušenosti i na taj način odgoditi potrebu investicionih intervencija. sposobnu za vlastito kreiranje razvojne strategije i politike i upravljanje drugim razvojnim projektima. kao i do otvaranja novih proizvodnih kapaciteta. prostornog i proizvodno-tehnološkog prestruktuiranja u proizvodnji. uveliko će rasteretiti mrežu gradskih saobraćajnica. Kao povratni pozitivan efekat to može uticati na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 59 . Kod takvog pristupa najčešće gubimo iz vida pozitivne uticaje i efekte. Otklanjanjem ograničenja u saobraćaju koja proističu iz postojećeg nezadovoljavajućeg stanja saobraćajne infrastrukture. f) Uobičajeno je da se kod ovakvih projekata pažnja ekologa i stručnjaka koji se bave zaštitom okoline fokusira na negativne uticaje projekta na okolinu. To je u svakom slučaju dobro jer rezultira mjerama koje će te negativne uticaje. sasvim sigurno će dovesti do otvaranja velikog broja radnih mjesta. a to će sve uticati na brži i svestraniji razvoj Bosne i Hercegovine i jačanje konkurentnosti njene privrede. povećaće se mobilnost radne snage. prenose u nenaseljene zone i to uz primjenu mjera zaštite. kao i brojnim servisnim uslugama. stvoriće se uslovi za smanjenje učešća transportnih troškova u proizvodnim troškovima. stvoriće kadrovsku strukturu. materijala i opreme. izvjesno je da će u većem obimu i na širim prostorima doći do porasta vrijednosti nekretnina. čime se efekti multipliciraju. g) Preusmjeravanje tranzitnog saobraćaja izvan užih gradskih zona omogućiće svrsishodnije korištenje prostora. Nakon puštanja objekta u eksploataciju doći će do direktnog dodatnog zapošljavanja na poslovima upravljanja i održavanja autoputa. Imajući u vidu da se spomenuti negativni uticaji iz gusto naseljenih i izgrađenih gradskih zona. olakšaće se procesi kooperacije. olakšaće se pristupačnost proizvodnim i potrošnim centrima što će dovesti do uravnoteženijih tržišnih uslova. lovištima. tj. tehničko i tehnološko jačanje i osposobljavanje za nastup na tržištima širom svijeta i vraćanje njenog predratnog ugleda i pozicije. Iako se može očekivati da na izvjesnim ograničenim prostorima uz autoput dođe do opadanja vrijednosti nekretnina (zemljišta i objekata) zbog blizine autoputa i efekta "preprijeke". u kojima je zaštita od tih uticaja praktično nemoguća ili veoma otežana. autoputa. smanjiti emisiju štetnih materija. zdravstvenim i drugim sadržajima za odmor i rekreaciju stvoriće posebne pogodnosti ovom sektoru privrede. dovešće i do povećanja fiskalnih prihoda društveno-političkih zajednica. a time i povećanje ukupne produktivnosti rada. vjersko-rekreativnim i ugostiteljskim kompleksima.20 milijardi KM. izgradnja planiranog autoputa sa obilaznicama oko većih gradova. odnosno pomoći će njihovom racionalnijem i funkcionalnijem razvoju. nije teško izvući zaključak da će ukupan uticaj izgradnje autoputa na okolinu biti vrlo pozitivan. rast GDP-a. Povećanje investicione aktivnosti. Izgradnja objekta. d) Radikalno poboljšanje pristupačnosti turističkim centrima. te na taj način poboljšati opšte uslove življenja u gradovima. intenziviranja i povećanja proizvodnje u postojećim pogonima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smanjenjem konkurentske sposobnosti. proizvodnje građevinskih materijala i opreme. poljoprivredno-prehrambene industrije i usluga. e) Uticaj izgradnje autoputa na zapošljavanje i povećanje proizvodnje lančano se prenosi na široku lepezu indirektnih proizvođača i isporučilaca artikala široke potrošnje. povećanje trgovinske razmjene. izvođenja radova i upravljanja projektom u eksploataciji. smanjenje neproduktivnog u korist produktivnog vremena. porasti proizvodnje. odvraćanjem potencijalnih stranih investitora i dr. Angažovanje domaće građevinske operative na ovako velikim i složenim poslovima omogućiće njeno kadrovsko. eliminisati ili svesti na prihvatljivu mjeru. povoljniji razmještaj različitih gradskih sadržaja. naročito u sektoru građevinarstva. a što će se postići izgradnjom saobraćajnice visokog ranga. koji bez sumnje postoje. U konkretnom slučaju. ublažiće buku. čija je predračunska vrijednost procijenjena na 6. sužavanjem tržišta. Angažovanje domaćih visokostručnih kadrova na pružanju konsultantskih usluga u fazi pripreme.

KM) 141.04 201.06 30. Prof.04 22.4-01. odnosno 1495. u slučaju izgradnje autoputa mogao da dostigne stopu od 6. naročito unutar užeg gravitacionog područja.54 138.00 53.7 miliona KM u 2013 godini do 857. Navedene pozitivne uticaje autoputa na ukupan ekonomski razvoj nemoguće je kvantificirati i novčano iskazati.5 miliona u 2025 godini.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smanjenje poreskih stopa i drugih fiskalnih opterećenja.3.06 50.82 24.18 25.41 48. Razvojni učinci u toku izgradnje autoputa na privredu Privredna djelatnost Elektroprivreda Proizvodnja uglja Prerada uglja Proizvodnja nafte i gasa Derivati nafte Ruda gvožđa Crna metalurgija Rude obojenih materijala Obojeni metali Nemetali Prerada nemetala Metaloprerađivačka Mašinogradnja Saobraćajna sredstva Elektromašine i aparati Hemijski proizvodi Prerada hemijskih proizvoda Kamen i pijesak Građevinski materijal Rezana građa i ploča Finalni proizvod od drveta Prerada papira Tkanine Prerada tekstilna industrija 3 Vrijednosti direktne koristi raspoređenih na privrednim djelatnostima tokom gradnje autoputa u koridoru Vc (mil.70 636.62 9.4-01).60 46.18 48.12 19. Dr Branko Beroš i Velibor Peulić. vrijeme putovanja robe i putnika. što je dodatni stimulans ekonomskom napretku. Polazeći od preliminarne procjene da će troškovi izgradnje iznositi oko 6 milijardi KM. udesi).2 miliona u 2020-oj.46 254.78 "Ekonomske koristi i drugi efekti Koridora Vc prije. Neki od njih su sadržani u efektima korisnika prijevoza u cost-benefit analizi (operativni troškovi vozila. Za ilustraciju navode se rezultati ekspertne procjene tog uticaja. u toku izgradnje i nakon izgradnje autoputa. Ocjenjujući da bi prosječan porast GDP-a u opštinama užeg gravitacionog područja u narednom periodu od očekivanih 5. autori su došli do efekata u iznosu od 323. javiće se značajni indirektni razvojni efekti unutar užeg i šireg gravitacionog područja.12 398.12 74. Autori takođe procjenjuju da će puštanje autoputa u saobraćaj inicirati nove i pospješiti ukupne privredne aktivnosti.5% godišnje.30 117. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 60 . ali će sigurno doći do značajnih indirektnih efekata. tokom i poslije izgradnje" Sarajevo 2005.42 47.32 45. Vršeni su određeni pokušaji da se procijeni indirektni uticaj izgradnje autoputa na opšti ekonomski razvoj Bosne i Hercegovine. Dr Faruk Jašarević.2%. Tabela 3. autori su izvršili procjenu direktnih koristi koje će 42 privredne djelatnosti ostvariti u toku izgradnje (Tabela T.92 197. Prema analizama i procjenama3 koje su sproveli Doc.18 14. ali i BiH u cjelini.12 80.

rezultiraće sa oko 10. trgovine do turizma.12 211. osim angažovanja velikog broja radnika u toku izgradnje. počinje od obale rijeke Save i u pravcu sjever . Kontaktna tačka između dvije države na rijeci Savi predhodno je dogovorena u susretima investitora (Ministarstvo komunikacija i transporta) i predstavnika Republike Hrvatske a na osnovu analiza u okviru izrade plansko studijske dokumentacije koja je predhodila izradi idejnog projekta. podužni profil.jug nastavlja se ravničarskim dijelom u prvoj i drugoj dionici.12 374.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Proizvodnja kožne obuće Kaučuk Prehrambena proizvodnja Proizvodnja pića Stočna hrana Prerada duhana Razni proizvodi Poljoprivreda i ribarstvo Šumarstvo Vodoprivreda Visokogradnja Instalacioni i završni radovi Saobraćaj i veze Trgovina Ugostiteljstvo i turizam Zanatske usluge Komunalne djelatnosti Ostale proizvodne usluge 6.41 164. kolovoza koji će imati dvije vozne trake i jednu zaustavnu traku.000 radnika. Tehnički opis usvojene trase LOT 1 Nakon završetka izrade predhodnih dijelova plansko studijske dokumentacije za koridor autoputa Vc. dok u trećoj.84 0. Autoput Svilaj – Doboj Jug (Karuše) LOT 1. poprečni profil i preglednost u funkciji računske brzine dionice. na opsluživanju i održavanju autoputa u eksploataciji biće trajno zaposleno oko 1.41 554. četvrtoj i petoj dionici najvećim dijelom prolazi dolinom rijeke Bosne te se završava u brdovitom terenu iznad Doboja (šesta dionica) gdje se manjim tunelima savladava visinska razlika u toj zoni.24 0.12 0.41 0. Svi tehnički elementi autoputa definisani su prema projektnom zadatku i pravilnicima za kategoriju i značaj predmetnog autoputa.12 25. Autoput je projektovan s dva. za projektnu brzinu Vp=120km/h.00 2.41 26. u idejnom projektu.12 34.634209 km. 3. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 61 .5.33 20.24 8. razdjelnim pojasom odvojena. Također je dogovoreno da zajednički granični prelaz bude na strani Republike Hrvatske kao i da most preko rijeke Save ne bude tretiran idejnim projektom.12 37.70 43.000 dodatnih radnih mjesta. pristupilo se izradi idejnih projekata pojedinačno za svaku dionicu u okviru ugovorenih lotova. Po ocjeni autora. od industrije.12 Ubrzanje ekonomskog rasta uslijed izgradnje autoputa dovešće do otvaranja novih radnih mjesta. a upošljavanje kapaciteta u različitim privrednim sektorima.74 314. Granični elementi plana i profila Granični elementi podrazumijevaju proračun minimalnih i maksimalnih vrijednosti za situacioni plan. Ukupna dužina trase na LOT 1 je 62.

.............................00 % 0................... • minimalni radijus konkavnog zaobljenja min Rv’ konk............................................................. • širina ivične trake ti ......................... 310m Slika 3...........20 % 12000m 12000m 3............................. ......................... .......... • minimalni radijus horizontalne krivine min R .25m 0.....00 4.................................................................... • maksimalni radijus horizontalne krivine max R................................. • minimalni radijus konveksnog zaobljenja min Rv konv.... • minimalni podužni nagib min iN ........................................ Poprečni profil: • širina vozne trake za kontinualnu vožnju tv ............... • minimalni poprečni nagib kolovoza min ip .................................... • širina bankine b .............................................00 m 750........................................................ • minimalni parametar prelazne krivine min A ......25m 2..............................................................................................50 (%) 7.............00 m 350................ • maksimalni nagib rampe vitoperenja max irv .... 250m • minimalna dužina zustavne preglednosti na padu min Pz ........................00 m 5000.........................00(%) Preglednost: • minimalna dužina zustavne preglednosti na usponu min Pz ................... • minimalni nagib rampe vitoperenja min irv . • širina zaustavne trake tz .......................................5..... • minimalni radijus horizontalne krivine sa ipk min R’ ............................. • maksimalni poprečni nagib kolovoza u krivini max ipk ............1....Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Situacioni plan: • maksimalna dužina pravca max L 20·Vp ............. Podužni profil: • maksimalni podužni nagib max iN ........................ Normalni poprečni profil autoputa Studija uticaja na okolinu – Lot 1 62 .....................75m 2..30 % 0.00m 2......... 240.......50 % 0.......00 m 4000.............................................

25 % što je uslovilo da se na što racionalniji način postave putni prelazi i mostovi. Maksimalni nagib iznosi 1. Usljed navedenog. odnosno zatvoreni sistem odvodnjavanja. Dionica se završava prelaznicom . osim kada je trasa postavljena u pravcu. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza predviđen je poseban sistem odvodnjavanja tj. Niveleta ima 7 vertikalnih krivina i to posmatrajući od rijeke Save sljedećih veličina: 50000m. 28000m. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektotor a dalje na tretman u prečistač. 75000m. što je predmet posebnog projekta. što nije potrebno za vodu koja se kupi drenažnim kanalima. 35000m. Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima .1. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide.14 % i to u kontaktu sa dionicom 2. Vitoperenje kolovoza je izvršeno oko osovina kolovoza (5. čija stacionaža počinje osovinom rijeke Save koja se premošćava mostovskom konstrukcijom dužine oko 600 metara. Odvođenje voda sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem.Odžak od km 0+000. poseban tretman odvođenja voda sa kolovoza. Pošto se trasa nalazi u blizini odvodnog kanala (omeđen odbranbenim nasipom visine do 1. Na ovaj način obezbjeđeni su uslovi za efikasno rješavanje odvođenja vode sa posteljice bez posebnih mjera uvođenja dodatnih drenažnih sistema. 80000m. Vođenjem nivelete na ovakav način vrši se i vitoperenje razdjeljnog ostrva što omogućuje odvodnju bez centralne kanalice.033 m.00 do km 10+890. linija nivelete je potpuno ista za oba kolovoza. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza. Pravci su locirani na sljedećim dionicama i to na početku mostom preko rijeke Save dužine 979. te se podužni profil odnosi upravo na osovine lijevog i desnog kolovoza dok se presjek terena u podužnom profilu odnosi na osovinu u razdjelnom ostrvu. 65000m. zatim je postavljen između I i II krivine dužine 1999. dužine 10890.464m. sa odgovarajućim prelaznicama. Elementi nivelacionog plana Trasa je vođena nasipom promjenljive visine i to od 12 metara iza obalnih stubova Savskog mosta do plitkih nasipa od 1-1.79 Dionica Svilaj – Odžak je prva dionica kako LOT–a 1 tako i čitavog projekta trase autoputa u Koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu. odnosno da se izbjegnu visoki nasipi.5.5 m) koji kupi pribrežne vode sa okolnih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 63 . odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. Linija nivelete je postavljena sa vrlo blagim nagibima usljed vođenja u izrazito ravničarskom predjelu.35 m i između II i III krivine dužine 610. Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike. 60000m. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. Primjenjene su tri horizontalne krivine: dvije desne (R=2750 m i R=3500 m) i jedna lijeva R=1750m. Dionica 1: Svilaj .75 metara od osovine autoputa u razdjeljnom ostrvu).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3.5 metara u dijelu gdje nema potrebe za izdizanjem trase zbog podvožnjaka ili propusta. dok je minimalni nagib 0.79m.

Djelovi puta na kontaktu sa upornjacima mostova prikazani su u posebnim projektima objekata ali je naravno i obaveza trasera da u grafičkim prilozima obrade djelove mostovske konstrukcije na kontaktu sa putem kao što su kegle. Kegle su planirane kao propušteni nasipi na podvožnjacima i nadvožnjacima nagiba 1:1. motelom. autoservisom.5 m i jedan prolaz 5x4. objekti tipa ramovske konstrukcije i to 6 prolaza 5x3.50 52.92 7+604.24 9+819.46 dužina (m) 32. Od pozicije gdje završava trup puta (nožica nasipa na desnoj strani ili kraj kanala na lijevoj strani autoputa) na udaljenosti od 3 metra postavljena je zaštitna ograda autoputa koja služi da onemogući bilo kakav prelaz preko autoputa.50 32. sa parkingom za teretna (17) i putnička vozila (42). ponire i isparava. Postavljanje zaštitne ograde Studija uticaja na okolinu – Lot 1 64 .37 5+957. Na istom kraku u zoni pravca je postavljen kontrolni punkt sa naplatom. Na stacionaži oko 9500 m je locirano denivelisano čvorište tipa trube gdje se dvotračna veza prema regionalnom putu nalazi ispod autoputa. restoranom te telefonskom govornicom.50 32.85 9+411. Pozicije putnih objekata prikazani su u sljedećoj tabeli. koje se dalje ulijevaju u Savu .5 što je različito od nagiba kosina na nasipima autoputa koji una čitavoj dionici iznosi 1:2. Iz toga razloga sa desne strane autoputa uz nožicu nasipa je postavljen kanal dubine oko 1 metar putem kojeg bi se voda kontrolisano odvodila do najbližeg recipijenta. Zaštitna odbojna ograda je postavljena sa unutarnje strane (unutar razdjeljnog ostrva) duž čitave dionice dok je sa vanjske strane planirana samo na djelovima gdje su nasipi veći od 3 metra.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija brda. Objekti i ostali sadržaji Na stacionaži oko 7100 m su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti (tip C) za svaki smjer zasebno. Sa lijeve strane autoputa nije predviđen kanal za kontrolisano odvođenje vode. Mostovi i potputnjaci Podvožnjak 1 Nadvožnjak 1 Podvožnjak 2 Nadvožnjak 2 Podvožnjak 3 Podvožnjak 4 Stacionaža 1+496. krilni zidovi i prelazne ploče. prirodnim nagibom upravo oticala prema trupu autoputa i na taj način ugrožavala nožicu nasipa.5. benzinskom stanicom. Razlog za ovakvu odluku leži u karakteru terena (zadovoljavajuća vodopropusnost) odnosno nagib terena iako minimalan ipak je suprotan od trupa autoputa.00 32. odbojima starih rječnih korita koja su prekinuta pomenutim kanalom ali i dalje su u funkciji odvođenja voda do većih kanala a dalje u rijeku Savu). postoji bojazan da bi voda sa desne strane kanala koja je dosad oticala najvećim dijelom u podzemlje ali i površinskim putem. a prvenstveno kao brana za prelaske životinja i naravno zaštita kako učesnika u saobraćaju tako i samih životinja. Nešto brži dotok vode u "mikro retenzije" neće značajno promjeniti situaciju u uslovima postojanja autoputa od postojeće situacije gdje se atmosferska voda razliva po terenu (putem postojećih kanala.50 32.50 Osim mostova na trasi predviđeni su i putni prolazi (najčešće za poljoprivredne svrhe).37 3+712.

kraj dionice je na mostu.5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 65 . Tako je vitoperenje kolovoza izvršeno oko osovina kolovoza (5..40 km pruža se ravničarskim dijelom do rijeke Bosne. Ovakvim vitoperenjem niveleta je ista za oba kolovoza.14%. Sa stanovišta vodoprivrede odvođenje vode sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem (detaljnije u projektu odvodnje). što nije potrebno za vodu koja je „čista“ te se kupi drenažnim kanalima. Maksimalni nagib je1. visine 2 . Nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza.75 m od centralne osovine u razdjelnom ostrvu). iako minimalan. Razlog za ovakvu odluku leži u karakteru terena (zadovoljavajuća vodopropusnost) odnosno nagib terena. Uslijed izrazito ravničarskog terena niveleta je vođena sa vrlo blagim nagibima. Sa lijeve strane autoputa nije predviđen kanal za kontrolisano odvođenje vode. Nagib kosina nasipa na cijeloj dionici iznosi 1:2. Promjenjene su krivine radijusa R=3500m i R=1100m. Na dionici 2 usvojeno je vitoperenje kolovoza kao na dionicama 1 i 3 radi što boljeg uklapanja i kontinuiranog vođenja trase autoputa na LOTU 1.30%.Vukosavlje od km10+289. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektor a dalje na tretman u prečistač. vodeći računa o visokim vodama i tome prilagođenoj niveleti trase. predviđen je poseban sistem odvodnjavanja tj. Početak i kraj dionice 2 određen je odabranom varijantom iz Idejnog rješenja.) može da odstupa od predloženog pravila.79 do km17+289. a presjek terena u podužnom profilu na centralnu osovinu (u razdjelnom ostrvu). 3. ipak je suprotan od trupa autoputa.79 a završava se na mostu preko rijeke Bosne na km 17+289. Prostor između ograde i puta je ostavljen kao mogućnost za komunikaciju građevinske mašine ili običnog vozila za eventualnu intervenciju na autoputu sa te strane.01 Dionica 2 počinje nastavkom na dionicu 1 sa stacionažom 10+890. koja u nekim slučajevima (rješavanja imovinsko pravnih poslova. odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. Geometrija trase Zbog povoljnih terenskih uslova. a minimalni nagib je 0. poseban tretman odvođenja voda sa kolovoza. te se podužni profil odnosi na osovine lijevog i desnog kolovoza. projektovane su dvije horizontalne krivin sa odgovarajućim prelaznicama. Elementi nivelacionog plana Trasa se nalazi cijelom dužinom na nasipu. Primjenjeni radijusi vertikalnih krivina kreću se od 35000m do 100000m.01. Zbog relativno jednostavne konfiguracije terena trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjelnog pojasa).2. Ovako postavljenom niveletom na najbolji nači su postavljeni putni prolazi i mostovi i izbjegnuti visoki nasipi. Jedan metar iza ograde autoputa se nalazi regulaciona linija.. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. Vođenjem trase na nasipu obezbjeđuje se rješavanje odvodnje vode sa posteljice bez dodatnih drenažnih sistema. Ukupne dužine dionice je 6.10 m. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza kao što je i predhodno navedeno. Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija može da ostupa od predložena 3 metra u svrhu estetskih kriterijuma. Dionica 2: Odžak . Naknadnim odabirom konstrukcije mosta preko rijeke Bosne.

40 Na trasi su predviđeni i putni prolazi (za lokalne i poljske puteve).00m.50 32.01 do km 33+466. Ukupne dužine dionice je 16. Ovako predugačak pravac je svakako nepovoljan sa stanovišta optičkih. R=2200. 3.50 92.01 i počinje dionica Vukosavlje .Podnovlje. prolazi uskim pojasom između Botojaničkih strana i železničke pruge. što predstavlja prioritet u odnosu na poštovanje graničnih elemenata. Pozicije putnih objekata prikazani su u sljedećoj tabeli.5. tangira urbanu zonu grada Modriča.79 16+634.50 32. sa jugoistočne strane naselja Dobor.40 17+054. Dugačak pravac je posljedica integracije trase u jedinstveni koridor sa železničkom prugom.59 Premošćavanjem rijeke Bosne mostovskom konstrukcijom.64 13+538. Mostovi i potputnjaci Potputnjak 1 Potputnjak 2 Potputnjak 3 Most 1(r.Vpolje. Dvotračna veza prema regionalnom putu nalazi se ispod autoputa. Na istom kraku postavljen je i kontrolni punkt sa naplatom. završava se dionica Odžaci Vukosavlje.50 32. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 66 .00m. Gnionica) Potputnjak 4 Potputnjak 5 Potputnjak 6 Potputnjak 7 (čvorište Vukosavlje) Most 2 (M 17 i r. na udaljenosti oko 100.79 (veza na regionalni put za Odžak). Trasa prolazi kroz opštinu Modriča i nalazi se u zajedničkom koridoru sa železničkom prugom Sarajevo . Na ovoj dionici je predviđeno čvorište Vukosavlje km 16+540. Postojeća pruga je predviđena za rekonstrukciju i uvođenje drugog koloseka što neće značajno uticati na udaljenost čitavog koridora od objekata u naselju Dobor.95 13+820. Primjenjene prelazne krivine zadovoljavaju granične elemente kao i estetski kriterijum.Jakešnica) Most 3 ( r.Podnovlje od km 17+289. Na mostovima i potputnjacima osnovna širina kolovoza ista je kao na ostalom dijelu trase. Dionica 3: Vukosavlje .20 km smјeštena u ravničarskom dijelu Koridora Vc.3.826. a njezini spojevi s autoputom mogući su samo u čvorištima.00m od prvih objekata u naselju Dobor.50 52.67 16+206. Čvorište je tipa trube.00m. Projektovani su objekti tipa ramovske konstrukcije i to 5 (pet) prolaza 5x4m.00 542. Osnovni koncept projektanta na ovom potezu bio je racionalizacija prostora u smislu postavljanja infrastrukturnih sistema puta i pruge u zajednički koridor. Na predmetnoj dionici primjenjene su kružne krivine sljedećih radijusa: R=3000. Bosna) Stacionaža 11+313. zaključno sa stacionažom km17+289.50 32.39 15+212.00 32.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Objekti i ostali sadržaji Svi ukrštaji s postojećom saobraćajnom mrežom riješeni su kao denivelirani.60 dužina (m) 32. psiholoških i oblikovnih kriterijuma i ne zadovoljava granični uslov. tj.12m.63 16+085.47 16+340. R=2670.50 32.23 13+275. Trasa je u koridoru pruge. Geometrija trase Prvi element trase na predmetnoj dionici je pravac dužine L= 4.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Elementi situacionog plana ispunili su zadatak koji se odnosi na skladno komponovanje geometrijskih elemenata i perspektografske i saobraćajno psihološke efekte. naselje Dobor ostvaruje vezu i sa regionalnim putem R-465. Poluprečnici susednih krivina su u vrlo dobrom području sa stanovišta usaglašenosti tako da je ostvarena postupnost u promјeni brzina i samim tim ostvaren i adekvatan stepen sigurnosti. Odvodnjavanje se vrši zatvorenim kanalskim sistemom. u zoni grada Modriče izvršena je rekonstrukcija prelaza železničke pruge u nivou. kontrolisanim sistemom odvodnjavanja. preglednost. voznu dinamiku i eksploatacione efekte. Procedna voda sa kosina ne predstavlja problem. celom dužinom trase je na visokom nasipu.89m. podlegao je zaobljenju od Rv=12000m do Rv=147000m. • U okviru sistema saobraćajnica višeg ranga. kao i geološki i geotehnički uslovi. Odvodnjavanje planuma je jednostavno – centralnim drenažnim sistemom. definisali su položaj nivelete u prostoru tako da je prosječna visina nasipa 4. Sa spoljne strane kolovoza. projektovanjem nadvožnjaka kao Studija uticaja na okolinu – Lot 1 67 . Visok nivo podzemnih voda. Elementi nivelacionog plana Nagibi nivelete. • Sa jugozapadne strane. naselje Dobor ostvaruje direktnu komunikaciju sa centralnom zonom Modriče saobraćajnicom dužine 1080. Odvodnjavanje Autoput u koridoruVc na dionici 3 LOT-a 1. bez obzira na oštrinu. Objekti i ostali sadržaji Veza između naselja Dobor i Modriče obezbeđena je rekonstruisanim sistemom lokalnih saobraćajnica kao i saobraćajnice višeg ranga: • Sa severoistočne strane. regionalnog puta R-465. dužine 1798. saobraćajnicom paralelnom sa autoputem u koridoru Vc. To podrazumijeva da se površinske vode prihvataju zatvorenim. Prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je ivičnim rigolom u okviru unutrašnje ivične trake kolovoza u kojoj se na potrebnom rastojanju postavljaju slivnici. Na predmetnoj dionici primjenjeni su nagibi koji zadovoljavaju granične uslove. Voda se sprovodi u zajednički centralni kanalizacioni vod u razdelnom pojasu.50 m.19m. prilagođeni su funkcionalnom rangu saobraćajnice i objektivnim uslovima lokacije. Prekinuto prirodno oticanje vode prihvata se sistemom zaštitnih kanala koji treba da sprovedu vodu do odgovarajućih recipijanata. Tok nivelete uslovljen je zahtjevima za poštovanje hidroloških uslova kota visokih voda. ograničenjima vezanim za visine objekata mostovskih konstrukcija uz poštovanje graničnih elemenata koji proizilaze iz pojedinačnih kriterijuma vezano za odvodnjavanje. Sistem odvodnjavanja autoputa predstavlja najviši nivo sistema koji podrazumijeva potpuno podzemno kanalisanje voda sa kolovoza i padinskih voda. Svaki prelom nivelete. koja je projektovana kao produžetak postojeće saobraćajnice kroz naselje. Prateći sistem podrazumijeva i reviziona okna kako bi se omogućila potpuna kontrola oticanja do recipijenata. prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je takođe ivičnim rigolom sa slivnicima i revizionim oknima. veliki broj objekata.

Dionica: 4 Podnovlje . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 68 . km31+389. autoputa na koidoru Vc i novoprojektovanog lokalnog puta. Trasa premošćava reku Bosnu.80 m.50m i zonom nadzora radijusa R=622.13.01 – km 24+186. 3. od km 27+069. Čitavim tokom.14 Zaključno sa stacionažom km 33+466.74 – km 27+364.01. Veza sa magistralnim putem M-17 ostvarena je denivelisanom raskrsnicom tipa indirektna truba u Podnovlju na km 32+589.591 završava se dionica Vukosavlje – Podnovlje i počinje dionica Podnovlje – Johovac. u zoni grada Modriče izvršena je rekonstrukcija regionalnog puta R-465 koja podrazumijeva izmeštanje regionalnog puta van zone autoputa i železničke pruge i harmonizaciju projektnih elemenata. Na zahtjev investitora . težeći da što prije uspostavi kontakt sa padinom Mađarevica duž koje vođen tok trase magistralnog puta M17 i oslobodi dolinu rijeke Bosne. Dionica 4 nalazi se u relativno uskom koridoru između magistralnog puta M-17 i leve obale toka rijeke Bosne čija je minimalna širina na stacionaži km 47+424. km 28+502. Elementi situacionog plana ispunili su zadatak koji se odnosi na skladno komponovanje geometrijskih elemenata i perspektografske i saobraćajno psihološke efekte.14. • U okviru sistema saobraćajnica višeg ranga. Iako nisu izvršena detaljnija ispitivanja ovog područja i eksplicitno utvrđene zone zaštite kao ni mogućnosti zaštite vodozahvata u okviru trase utvrđene u prethodnim fazama.01. Krivudavost toka rijeke Bosne zahtjevala je. trasa prolazi kroz isključivo poljoprivredno zemljište doline rijeke Bosne. km 29+878.69. na km 23+639.01 – 28+039. Na km 21+939.48. Putni prolazi uspostavljeni su na sljedećim stacionažama km 26+049.00. pod kosim uglom. Posljedica izmeštanja trase u odnosu na predhodne faze je obilaženje vodozahvata u zoni Osječana koji je u prethodnoj fazi izrade dokumentacije apsolutno ograničenje definisano sa užom zonom zaštite radijusa R=372.64 i odmah za njim od km 27+689.01. došlo je do izmene trase koja je odaljena od pomenutog koridora i vođena sredinom ravnice između rijeke Bosne i železničke pruge. Sistem poljoprivrednih puteva sačuvan je u kontinuitetu otvaranjem putnih prolaza tipske širine 7.Maglaj.01 postavljen je prateći sadržaj za potrebe korisnika „Podnovlje”. u odnosu na prethodne faze projektne dokumentacije. Putni prolazi zadovoljavaju slobodnu visinu profila od 4.59 do km 46+624.00m.01 trase autoputa i železničke pruge se razdvajaju samostalne koridore.22.Johovac od km 33+466. Na km 30+389. na relativno kratkom rastojanju dva objekta mostova. trasa je pomjerena zapadno od vodozahvata. Na predmetnoj dionici primjenjene su kružne krivine radijusa min R=1500. Mostovskom konstrukcijom trasa prelazi preko rijeke Bosne sa težnjom da ostvari jedinstveni koridor sa železničkom prugom i regionalnim putem Modriča .00 m.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija zajedničkog prelaza preko železničke pruge.4.50m.5. Geometrija trase Minimalni elementi osovine u situacionom planu min R=1500.

..................... Prekinuto prirodno oticanje vode prihvata se sistemom zaštitnih kanala koji treba da sprovedu vodu do odgovarajućih recipijanata................. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 69 ...... Voda se sprovodi u zajednički centralni kanalizacioni vod u razdelnom pojasu...................................... Potok Ljuteš..... prilagođeni su funkcionalnom rangu saobraćajnice i objektivnim uslovima lokacije....................... Sa spoljne strane kolovoza..................... definisali su položaj nivelete u prostoru tako da je prosječna visina nasipa 4................................. Potok Riječica Također je prisutan veliki broj poljoprivrednih puteva čiji je kontinuitet ostvaren otvaranjem putnih prolaza........2 ....................... Procedna voda sa kosina ne predstavlja problem....... Na predmetnoj dionici primjenjeni su nagibi koji zadovoljavaju granične uslove Svaki prelom nivelete........00m...........25m...... bez obzira na oštrinu........ Potok Riječica....... prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je takođe ivičnim rigolom sa slivnicima i revizionim oknima...... ukupno 12 širine 7...........59 ......................53 ......... Km 45+362.................................. podlegao je zaobljenju od Rv=13000m do Rv=100000m...... Prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je ivičnim rigolom u okviru unutrašnje ivične trake kolovoza u kojoj se na potrebnom rastojanju postavljaju slivnici. Mrki potok. ograničenjima vezanim za visine objekata mostovskih konstrukcija uz poštovanje graničnih elemenata koji proizilaze iz pojedinačnih kriterijuma vezano za odvodnjavanje............... Km 37+143............................ Km 45+032.00m i 3 širine 12................................ kao i geološki i geotehnički uslovi........... Potok Lovnica........................... Km 41+286..... Objekti i ostali sadržaji Za trasu je karakteristična ispresecanost vodenim tokovima sliva rijeke Bosne: • • • • • • • Km 33+589....... Odvodnjavanje se vrši zatvorenim kanalskim sistemom. Prateći sistem podrazumijeva i reviziona okna kako bi se omogućila potpuna kontrola oticanja do recipijenata...............63 . Tok nivelete uslovljen je zahtjevima za poštovanje hidroloških uslova kota visokih voda..................... veliki broj objekata.......... Vasiljevića potok......................Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Poluprečnici susednih krivina su u vrlo dobrom području sa stanovišta usaglašenosti tako da je ostvarena postupnost u promјeni brzina i samim tim ostvaren i adekvatan stepen sigurnosti..... Sistem odvodnjavanja autoputa predstavlja najviši nivo sistema koji podrazumijeva potpuno podzemno kanalisanje voda sa kolovoza i padinskih voda........ Odvodnjavanje Autoput u koridoruVc na dionici 4 LOT-a 1.... Potok Struica...... Odvodnjavanje planuma je jednostavno – centralnim drenažnim sistemom.................78 ....................................... kontrolisanim sistemom odvodnjavanja. voznu dinamiku i eksploatacione efekte...06 .....97 ............. To podrazumijeva da se površinske vode prihvataju zatvorenim........ Elementi nivelacionog plana Nagibi nivelete............... Km 45+730............. Km 35+386.............. preglednost... Visok nivo podzemnih voda.. celom dužinom trase je na visokom nasipu..

Dionica počinje i zavrsava prelaznicom. što je posebno obrađeno u Projektu vanjske i unutarnje odvodnje.75 metara od osovine autoputa u razdjeljnom ostrvu).5. te dva pločasta propusta 3x3 metra.02 Dionica Johovac – Rudanka je peta dionica LOT–a 1.00 m i R=2411. Pravac je lociran samo na jednoj lokaciji dužine 599. linija nivelete je potpuno ista za oba kolovoza. Linija nivelete je postavljena sa vrlo blagim nagibima usljed vođenja u ravničarskom predjelu izuzev zone prije ulaza u tunel (prelazak rijeke Bosne i ulazak u brdovit teren) gdje je trasa vođena u nagibu od 4 %.59 postavljen je prateći sadržaj za potrebe korisnika „Šešlije”. što je predmet posebnog projekta. Na ovaj način obezbjeđeni su uslovi za efikasno rješavanje odvođenja vode sa posteljice bez posebnih mjera uvođenja dodatnih drenažnih sistema.U periodima vrlo visokih voda na rijeci Bosni isti kanali mogu da služe i za izjednačavanje nivoa voda sa obe strane autoputa u svrhu povećanja inundacione zone.139 m a završava na kontaktu sa šestom dionicom( Rudanka . Vitoperenje kolovoza je izvršeno oko osovina kolovoza (5.14 do km 52+816.636 m) i dvije lijeve (R=762.Karuše) na stacionaži 52816.927 m. 2 cjevasta propusta Ф 150.Rudanka od km 46+624.Johovac) se nalazi na stacionaži 46624. sa odgovarajućim prelaznicama. te se sve do ulaska u tunel (6 dionica) nalazi u usjeku. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektor a dalje na tretman u prečistač. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza. dužine 6191. što nije potrebno za vodu koja se kupi drenažnim kanalima.00m ).574 m i R=700. odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala.019 m. R=700. Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima . Od završetka velike mostovske konstrukcije (oko stacionaže 52500) trasa se počinje zasjecati.3 % i to u kontaktu sa četvrtom dionicom. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. Kontaktna tačka sa dionicom 4 (Podnovlje .392 m .5. te se podužni profil odnosi upravo na osovine lijevog i desnog kolovoza dok se presjek terena u podužnom profilu odnosi na osovinu u razdjelnom ostrvu. Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike. Dionica 5: Johovac .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na km 36+116. Elementi nivelacionog plana Trasa je vođena nasipom promjenljive visine i to od 12 metara u blizini mosta kojim se premošćava željeznička pruga do plitkih nasipa od 1. Vođenjem nivelete na ovakav način vrši se i vitoperenje razdjeljnog ostrva što omogućuje odvodnju bez centralne kanalice. predviđeno je 9 cjevastih propusta Ф 200. Minimalni nagib iznosi 0. Primjenjeno je pet horizontalnih krivina i to uglavnom S krivine : tri desne ( R= 1341. Niveleta ima 5 vertikalnih krivina i to Studija uticaja na okolinu – Lot 1 70 .88 m. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza predviđen je poseban sistem odvodnjavanja (zatvoreni sistem).5 metara u dijelu gdje nema potrebe za izdizanjem trase zbog podvožnjaka ili propusta. Zbog potrebe za odvođenjem pribrežnih voda (koji u kratkim vremenskim intervalima budu i bujičnog karaktera) sa istočne strane autoputa i željezničke pruge. 3. Usljed navedenog. Odvođenje voda sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem.

22 52+025.sistem daljinskog vođenja i upravljanja saobraćaja i radionice OBJEKT B – garaža teretnih vozila. sistem daljinskog vođenja i upravljanja saobraćaja). benzinskom stanicom. objekti tipa ramovske konstrukcije i to 2 prolaza 5x4. gdje se nalazi i centar veze u kojem se prikupljaju svi relevantni podaci sa dionice autoputa koju COKP održava. Kegle su planirane kao propušteni nasipi na podvožnjacima i nadvožnjacima nagiba 1:1. 50000m. garaža vatrogasnog vozila OBJEKT C – garaža za osobna vozila i skladište OBJEKT D – silosi za sol OBJEKT D1 – spremište CaCl2 OBJEKT F – praonica vozila OBJEKT H – pomoćni objekti Tehnološki proces koji treba biti zadovoljen u COKP-u sastoji se od opsluživanja vozila prema potrebi u svakom od objekata COKP-a. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 71 . Centar za kontrolu i upravljanje saobraćaja / COKP / sastoji se od sljedećih objekata: OBJEKT A – uprava. rijeke Bosne i ceste u zoni petlje Stacionaža 46+852. Na istom kraku u zoni pravca je postavljen kontrolni punkt sa naplatom. Objekti i ostali sadržaji Na stacionaži oko 48000 m su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti (tip A) za svaki smjer zasebno. restoranom te telefonskom govornicom. 45000m. pozicije putnih objekata prikazani su narednoj tabeli. na izlasku sa kontrolnog punkta lociran je centar za održavanje i kontrolu saobraćaja koji predstavlja kompleks objekta raspoređenih na platou dimenzija cca 150x80 m.69 49+084. Kao osnovni dio COKP autoputa predviđa se izgradnja integralnog sistema za kontrolu i vođenje saobraćaja (saobraćajno -informativni sistem. Mostovi i potputnjaci Most preko rijeke Lukavice Nadvožnjak Most preko željezničke pruge . Denivelisana raskrsnica će biti prikazana u projektu kao zasebnu cjelinu u razmjeri 1:2500.5 što je različito od nagiba kosina na nasipima autoputa koji una čitavoj dionici iznosi 1:2.00 Osim mostova na trasi predviđeni su i putni prolazi (za poljoprivredne svrhe). U zoni petlje. sa parkingom za teretna (14) i putnička vozila (20). Upravljanje vozila i definisanje potrebnih zadataka planira se i razrađuje u upravnoj zgradi. 12000m. 45000m. krilni zidovi i prelazne ploče. Djelovi puta na kontaktu sa upornjacima mostova prikazani su u posebnim projektima objekata ali je naravno i obaveza trasera da u grafičkim prilozima obrade djelove mostovske konstrukcije na kontaktu sa putem kao što su kegle.00 950. Upravo zbog toga kružni tok kretanja vozila je najekonomičniji odakle proizlazi i dispozicija objekata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija posmatrajući u pravcu stacionaže sljedećih veličina:50000m. Zaštitna odbojna ograda je postavljena sa unutarnje strane (unutar razdjeljnog ostrva) duž čitave dionice dok je sa vanjske strane planirana samo na djelovima gdje su nasipi veći od 3 metra.50 100. Na stacionaži oko 52000 m je locirano denivelisano čvorište tipa trube gdje se dvotračna veza prema magistralnom putu nalazi ispod autoputa.00 dužina (m) 32.5 m i 5x4m.

Na kraju dionice trasa je položena uz rijeku Usoru.36%. kako će ostati sve do izlaska iz drugog tunela. a zatim do kraja 0.Karuše od km 52+816. Ovakva niveleta je značajno niža nego za ne regulisano korito i to za cca 3. Prije ulaska u tunel. Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima . Na potez uz seoska vodocrpilišta (bunara). trasa ponovo ulazi u tunel dužine 660. Jedan metar iza ograde autoputa se nalazi regulaciona linija. R=1600m. Primjenjeno je sedam horizontalnih krivina: četiri desne (R=1500. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza.0m. Doboj – Modrića i željezničke pruge Doboj – Banja Luka u mjestu Rudanka.5m. osovine voznih traka se razmiču sa 11. prilagođena VV rijeke Usore za regulisano korito.. magistralne ceste M17. sa odgovarajućim prelaznicama. predviđeno je postavljanje nepropusnih folija ispod cijelog nasipa i obodnih jarkova. položena dolinom potoka kojeg se reguliše do ulaska u prvi tunel.) može da odstupa od predloženog pravila. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 72 . Da bi smanjili radove na tom potezu.0m na 11. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide. Podužni nagib je jednostrani i to na ulazu 2.02 do km 62+634. Trasa je položena tako da se na ovom potezu javljaju minimalni radovi.0% u dolinu rijeke Usore. Postavljanje zaštitne ograde može da ostupa od predložena 3 metra u svrhu estetskih kriterijuma. gdje se ponovo razmak osovina vraća na 11. 3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Od pozicije gdje završava trup puta (nožica nasipa na desnoj strani ili kraj kanala na lijevoj strani autoputa) na udaljenosti od 3 metra postavljena je zaštitna ograda autoputa koja služi da onemogući bilo kakav prelaz preko autoputa a prvenstveno kao brana za prelaske životinja i naravno zaštita kako učesnika u saobraćaju tako i samih životinja. Dionica 6: Rudanka .50 m na potrebnih 25. Elementi nivelacionog plana Trasa je odmah na početku u usponu 4%.21 Početak trase dionice 6. a osovine voznih traka se ponovo približavaju sa 25. Q1/100. a na kraju dionice 5.. Prije silaska u dolinu rijeke Usore javlja se duži objekat od 315.0 m. odnosno da bi zasijecanje bilo što manje na ovom potezu došlo do podizanja nivelete. Najbliži bunar je udaljen od autoputa cca 50 m. Johovac – Rudanka. zasijecajući padinu koja se strmo spušta u korito rijeke. Prostor između ograde i puta je ostavljen kao mogućnost za komunikaciju građevinske mašine ili običnog vozila za eventualnu intervenciju na autoputu sa te strane.6. je nakon prelaska rijeke Bosne. koja u nekim slučajevima( rješavanja imovinsko pravnih poslova. kako bi spriječili prodiranje zagađenih voda u podzemlje u ekscesnim slučajevima. R=800mi R=1000m) i tri lijeve (R=2000m.25%.5. Niveleta autoputa po spuštanju u dolinu rijeke Usore je prilagođena nivou VV rijeke Usore.0 m. Nakon ovog poteza trasa se opet spušta. R=850 i R=750m). Po prelasku preko ove dvije doline. regulisanog korita.0m.0%. Nakon izlaska iz tunela trasa se spušta sa 4.5m. Cijeli tunel je u vertikalnoj krivini Rv=20000m sa prosječnim podužnim nagibom od 2.

te se može reći da su na ovom dijelu hidrološke prilike uslovno povoljne. Na prevoju trasa je položena po grebenu i tu se može reći da su hidrološki uslovi povoljni. Karuše – Banja Luka. Rađene su dvije varijante nivelete u ovisnosti od VV rijeke i to da li će ona biti regulisana ili ne. koji se iz tih razlog reguliše.01 dužine 1300m.17 trasa prelazi vodotok Duboki potok mostom dužine 315m. naplatne rampe i veze sa magistralnom cestom M4.1. Na dijelu trase koja je položena uz rijeku Usoru. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 73 .6. Složenost se očituje u tome što je na ovom potezu trasa autoputa odmah uz rijeku i na stabilnost trupa ceste utječu vode rijeke Usore. što znaći da bi za ne regulisano korito nasip bio viši za cca 3.5 m. Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa.5 m.07do stacionaže km 55+506. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO Najšire prostorne granice područja interesantnog za istraživanje uticaja planiranog autoputa u koridoru Vc. a zatim do silaska u dolinu rijeke Usore u padu 4%.96 dužine 660m. Nakon predočenih rješenja investitoru.3. Prvi tunel je od stacionaže km km 54+206. investitor se odlučio da niveleta na ovom potezu bude određena prema regulisanom koritu rijeke Usore.0 i 420. Manji vodotoci se propuštaju propustima kroz trup ceste. Nova lokacija omogućava lociranje svih rampi. LOT 1. kao konturna granica. Niveleta autoputa direktno je ovisna od VV rijeke.0m. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda.04 do stacionaže km 57+445. na kraju dionice predviđen je duži most. Između ova dva objekta je kraći usjek preko kojeg je predviđena izgradnja natputnjaka radi provođenja postojećeg lokalnog puta. Drugi tunel počinje na stacionaži km 56+786. Odvodnjavanje Na samom početku trasa je položena dolinom potoka. Na stacionaži km 59+008.4 u razmjeri 1:25000. Odnosno od granice sa Republikom Hrvatskom pa do Doboja (Karuše). Objekti i ostali sadržaji Na dionici 6 nalaze se dva tunela četiri mosta i jedno čvorište. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. uključujući i samu trasu. hidrološki uslovi su složeni. obuhvataju širu prostornu cjelinu u dolini rijeke Bosne od Svilaja pa do Doboja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zbog prelaska rijeke Usore i magistralne ceste M4 van nivoa.12. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. 3. a razlikuje se od lokacije predložene u Idejnom rješenju.1 . Odabrana lokacija čvorišta Karuše se odredila nakon dužeg analiziranja stanja na terenu i želja žitelja općina koje gravitiraju tom čvorištu. Tok trase pokazuje da je na prvom dijelu trasa u usponu od 4% do prevoja. objektima dužine 245. Most bi bio dužine 560 m. Sa zapadne strane granica istraživanja je postavljena približno duž postojećeg puta od Svilaja do Doboja a sa istočne strane duž postojeće pruge. Nakon izlaska iz prvog tunela trasa odmah prelazi preko dvije doline. Zbog prelaska rijeke Usore i magistralne ceste M4 van nivoa. Most bi bio dužine 560 m. na kraju dionice predviđen je duži most.1. Razlika u nivoima je cca 3. Prikaz područja istraživanja dat je na grafičkom prilogu 12.3.

Širina trase koja se razmatra sa stanovišta uticaja autoputa i mjera zaštite je u pojasu od 500 m (250 m na jednu i drugu stranu od osovine puta). moteli. također su tretirani kao osjetljiva područja. ulazi i izlazi s autoputa i sl. one su pravno zaštićene odgovarajućom odlukom i u njima se provode zaštitne mjere u skladu sa važećom Odlukom.7. d. broj 44/01.). Međutim.). Sarajevo u martu 2006. Granične vrijednosti emisija u ovim otpadnim vodama trebaju biti zadovoljavajuće i neškodljive za sveukupni okoliš. Treća dionica Vukosavlje – Podnovlje.3. Za granične vrijednosti potrebno je poštivati vrijednosti definisane u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS.d. parkirališta. ili u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS. s obzirom da nema relevantnog podzakonskog akta koji ovo regulira i u FBiH. godine. L = 13 157 m. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. L = 6 192 m. odnosno zakonskim aktom. Četvrta dionica Podnovlje – Johovac. na kartografskom prikazu daje se i širi pojas od 1000 m (500 m od osovine puta) zbog uvida u šire stanje rasprostranjenost pojedinih tipova zemljišta i pripadajućih kategorija zaštite. Otpadni materijali i emisije Tokom eksploatacije autoputa dolazi do pojave otpadnih voda sa saobraćajnice. skretnice. broj 44/01. Ovo je preporuka i za dijelove trase koji prolaze područjem FBiH. U fazi izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatrano je šire područje kroz koje trasa autoputa Vc prolazi. Ukupna dužina trase iznosi 62634 m i podijeljena je u šest dionica i to : Prva dionica Svilaj – Odžak. 3. Nakon iscrpne argumentacije u ovoj fazi usvojena je konačna varijanta trase koja je predmet ove Studije „Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta”. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. L = 9 818 m U ovome dijelu iznijet će se opšte karakteristike trase autoputa na cijeloj njenoj dužini. Šesta dionica Rudanka – Karuše. L = 16 178m. Zone sanitarne zaštite su područja koja se utvrđuju istražnim radovima. a vrlo blisko tome je i upotrebna vrijednost. To je zbog toga što trasa prolazi uglavnom kroz ravničarski dio terena i zauzima zemljište koje se koristi u poljoprivrednoj proizvodnji. Osim tekstualnog na isti način će se prikazati i kartografski prikaz tipova zemljišta na trasi i kategorija zaštite (upotrebne vrijednosti) kao cjelina i po dionicama. Osjetljiva područja su vodonosnici kroz koje autoput može proći uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. Topografske podloge korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. Zbog svega navedenog uvid u šire područje je takođe važan. L = 10 891 m. a u cilju izbora najpovoljnije varijante trase. dok će se opis mjera za ublažavanje negativnog efekta na okoliš/životnu sredinu dati za cijelu trasu i po dionicama u posebnom poglavlju. Druga dionica Odžak – Vukosavlje. restorani. Uvažavajući prethodno izneseno. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). što će svakako dodatno izvršiti pritisak na stanje u okolišu pa tako i na zemljište.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. a koje se prikupljaju i prečišćavaju određenim sistemom unutrašnje odvodnje sa pratećim objektima. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). L = 6 398 m. Osim toga još uvijek se ne zna na kojim lokalitetima će se graditi pomoćna i prateća infrastruktura (pumpne stanice.5. Peta dionica Johovac – Rudanka. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 74 .

2. Za potrebe procjene demografskih karakteristika posmatranog područja korišćeni su podaci sistematizovani u dokumentaciji „Podloge za plansku dokumentaciju Lot 1” izrađenog za potrebe planersko studijske dokumentacije autoputa na koridoru Vc. broj 1.000-4. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.1. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 171. najbrojniju grupu čine naselja između 1000 – 2000 stanovnika i sa najvećim brojem stanovnika u ukupnoj strukturi.056 Struktura – 0.1.) 17. dok je od jednog dijela opštinske teritorije formirana opština Vukosavlje.84% 8.1.1. Demografske i ekonomske karakteristike U Bosni i Hercegovini postoji realan problem sagledavanja demografskih trendova obzirom da ne postoje pouzdani podaci o broju stanovnika.1.1.999 2. 7. Na području opštine Odžak. Površina opštine 1991. Površina opštine.000 Broj naselja – 1 3 6 3 1 – 14 Ukupno stanovnika – 252 2436 9809 8173 9386 – 30. 5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. te da je posljednji popis stanovništva vršen prije petnaest godina. godine. Opština Odžak 4.22% – 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Odžak. Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.000-1. Entitetski statistički zavodi. 2005 godine. Tabela 4.11% 32. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 75 . 4. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. Međutim. 4. te Biro za statistiku Distrikta Brčko vrše godišnje procjene broja stanovnika koje su podložne kritici. od strane Urbanističkog zavoda Republike Srpske iz Banja Luke.1.000 stanovnika. OPIS OKOLINE KOJA BI MOGLA BITI UGROŽENA PROJEKTOM 4.64% 27.000-10.056 stanovnika. Opštini Odžak su priključena naseljena mjesta iz opština Bosanski Šamac i Bosanski Brod. godine Red.1. promjena površine i naseobinskog sistema. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1. godine bila je 205 km2.19% 31.1. u nedostatku pouzdanijih koriste se raspoložive procjene broja stanovnika koje pored prirodnih respektuju i osnovne migracione trendove.074 Gustina naseljenosti st/km2 99. što je povoljno sa stanovišta daljeg razvoja.1-02. Opštinski centar je naselje od 5000 – 10.6 Prije rata opština Odžak je imala 14 naseljenih mjesta sa ukupno 30. 6.-01.000 više 10. 3.4 Broj stanovnika (2004.999 5.

Modriča. 62 61 130 Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti. 4. Privredna struktura Tabela 4.672 60. Gustina naseljenosti je ispod prosječne gustine naseljenosti kantona. Odžak.2% stanovništva. na kojoj živi 38.1. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 30% u odnosu na istu u FBiH. Doboj-Jug i Usora. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 1.8% površine Posavskog kantona. Broj stanovnika 2. 17.) 171. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. 3.110 2.6 -4.1.2. 4.3 4.1.god. Tabela 4. opština Odžak je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 38% prema DBP po stanovniku i za 39% ispod stope zaposlenosti FBiH.1-03: demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.074 99.1.1.1. u opštinama Republike Srpske dok se isti ne posjeduju za opštine Federacije BiH Studija uticaja na okolinu – Lot 1 76 . Broj stanovnika je u 2004. godini znatno niži što je posljedica promjene veličine teritorije i migratornih kretanja stanovništva.4 za 2004.1 2. zaposlenost. sagledaće se preko sljedećih pokazatelja: prihodi. Doboj.4.1. Demografske karakteristike Opština Odžak svojom površinom zauzima 52. Vukosavlje. Tabela 4.1.465 9.8 Ovi pokazatelji se odnose na pravna lica koja su predala završne račune u 2003. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo 4 Poslovni subjekti Broj % 10 3.1.1.Makroekonomske karakteristike Stanje privrede užeg uticajnog područja kojeg čini šest opština. god.1.3.2 2.-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003. kapital4 i broj poslovnih subjekata.207 3.

6 33. od koja se četiri bez stanovništva. ugostiteljstvo. Pećnik i dijela naselja Modrički lug iz opštine Modriča. Opština je uvećana pripajanjem naseljenih mjesta Jakeš.2. Karakteriše je manji broj naseljenih mjesta i uglavnom.1.9 6.6 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 43. Jošavica. Odžak).1. Srnava.8 Opština Vukosavlje je novoformirana opština na teritoriji Republike Srpske.2. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 4.1. Na teritoriji opštine postoji 13 naseljenih mjesta5. 4. zatim naselja od 1000 – 2000 stanovnika. 5454 5 Podaci dobijeni od Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove.1. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno 44 16 90 12 88 260 16. pošto tercijarni i kvartarni sektor imaju mali potencijal zapošljavanja. 4. Demografske karakteristike Tabela 4. Ada.5 29.2 22. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 77 .83 za 2004.6%.-01. Ovakva struktura privrede odgovara razvijenim područjima.) 5454 Gustina naseljenosti st/km2 62. Na području opštine Vukosavlje najbrojniju grupu naselja čine naselja između 500 – 1000 stanovnika.2. dio naseljenog mjesta Potočani.6 4. Opština Vukosavlje 4.2-02: Demografske karakteristike opština Vukosavlje Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.2 34.8 100 Tabela 4. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 86. Vrbovac.7 43.2.1. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma od dijelova opština Modriča i Odžak.5% i 29. Površina opštine. Sadašnji naziv opštine je Vukosavlje umjesto ranijeg naziva Odžak (naselja Gnionica.2. Broj stanovnika 86.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Industrija.83 Broj stanovnika (2004. dok je na ovom nivou razvoja ona neodgovarajuća. koncentracija stanovništva u opštinskom centru.1.

4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. (1765 stanovnika) što je najvećim dijelom posljedica migratornih kretanja stanovništva.3. Zadnjih pet godina na teritoriji opštine je prisutan negativan trend u prirodnom kretanju stanovništva. te zbog toga nije obrađena struktura prihoda i kapitala Studija uticaja na okolinu – Lot 1 78 .) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 62.2-04: Privredna struktura opštine6 prema djelatnostima u 2003.1. Na području opštine nema registrovanih nezaposlenih lica. ugostiteljstvo. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 104 1. Privredna struktura Tabela 4. god. 4.2-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.2. Opština Vukosavlje je prema stopi zaposlenosti stanovništva znatno ispod prosječnog nivoa Republike Srpske i to za 88%.84 0/00 Opština Vukosavlje svojom površinom zauzima 2. Gustina naseljenosti je ispod prosječne gustine naseljenosti regije. 3.1.1. na kojoj živi 2.) Stope vitalne statistike u 0/00 (2003.06 0/00 9. dok je prirodni priraštaj znatno niži od prosjeka regije.1% stanovništva. Djelatnosti Građevinarstvo Trgovina. 4. 4.1 8. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Broj zaposlenih 11 5 2 86 104 Poslovni subjekti Broj % Ukupan prihod (%) Kapital (%) - 6 Iz opštine Vukosavlje završni račun je predalo samo jedno preduzeće iz sektora građevinske industrije.8% površine Dobojske regije. Gustina naseljenosti (st/km2) Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004. Stopa nataliteta je u granicama prosječno ostvarenih u regiji. godini je znatno povećan u odnosu na 1996. 3.1.9 12 - 2.2. Broj stanovnika u 2004.4.90 0/00 -1.8 15.

5. Tabela 4.11% 2. godine bila je 297 km2. Opštini Modriča je pripojeno sedam naseljenih mjesta iz opštine Pelagićevo.40%).000-1. 4. dok je na ovom nivou razvoja ona neodgovarajuća.1. Ovakva struktura privrede odgovara razvijenim područjima.000-10.3.7 Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine.) 28.999 2. Opština Modriča 4.3.34% 29.581 Gustina naseljenosti st/km2 91. Značajno učešće imaju i naselja koja naseljava 2000 – 5000 stanovnika (34.000 Broj naselja 2 4 1 8 5 – 1 21 Ukupno stanovnika 236 1462 835 10375 12251 – 10454 35.1.7 82.36% 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Modriča.13% 34. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.66% 4.3-02: Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991. 3.1. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 314.1. promjena površine i naseobinskog sistema.1.3-01. najbrojniju grupu čine naselja između 1000 – 2000 stanovnika. Demografske karakteristike Studija uticaja na okolinu – Lot 1 79 . godine. 7. U naseljima preko 1.999 5.2-05: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1.000 stanovnika. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.40% – 29.6 6.613 Struktura 0. 4. Na području opštine Modriča.1. Površina opštine 1991.000 više 10. broj 1.2. Danas. Struktura zaposlenih % II sektor III sektor IV sektor 10. pošto tercijarni i kvartarni sektor imaju mali potencijal zapošljavanja. opština Modriča obuhvata 23 naseljena mjesta. godine Red. Površina opštine. Jakeš i Pećnik).613 stanovnika. Opštinski centar je naselje veće od 10. 2.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. 6. što je povoljno sa stanovišta daljeg razvoja naseobinskog sistema.000 stanovnika živi 60% stanovništva opštine.3. 4.22 Broj stanovnika (2004. dok su izdvojena 3 naseljena mjesta i pripojena novoformiranoj opštini Vukosavlje (Modrički lug. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1.000-4.0 Prije rata opština Modriča je imala 21 naseljeno mjesto sa ukupno 35.

2% površine Dobojske regije.3-03: Demografske karakteristike opština Modriča Površina opštine (u km2) Pokazatelji 1. 2. godini je neznatno povećan u odnosu na 1996.3.323 3.0 0.) Stope vitalne statistike u 0/00 (2003.22 za 2004.1. 4. 28.3-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo 7 Broj zaposlenih 46 Poslovni subjekti Broj 7 % 2.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 10. dok je prirodni priraštaj u granicama prosječno ostvarenih u regiji.3 Kapital (%) 3. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. opština Modriča je ispod nivoa razvijenosti Republike Srpske za 25% prema prihodu po stanovniku i za 20% ispod stope zaposlenosti RS. god.4.975 14. 4.67 0/00 10. Gustina naseljenosti je iznad prosječne gustine naseljenosti regije. Broj stanovnika Gustina naseljenosti (st/km ) Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004. 4. Broj stanovnika u 2004.6 Opština Modriča svojom površinom zauzima 10.1.3. 3.21 0/00 2 314. na kojoj živi 10.007 6.581 91.1 75 80 117 2.1.1.982 43.7 Ukupan prihod (%) 0. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga7 Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 3. Stope nataliteta i mortaliteta je iznad prosječnih vrijednosti ostvarenih u regiji.9% stanovništva.46 0/00 0.3-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.0 4. Privredna struktura Tabela 4.3. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 17% u odnosu na istu u RS.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. 4.1.9 Zbir zaposlenih i nezaposlenih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 80 . 3. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.

0 22.7% u ostvarenom gubitku Dobojske regije.4.5 100 Tabela 4.3-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1.4 3.0 2.1. godine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Industrija.84 Broj stanovnika (2004.6 32.436 3. sa 12.1. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti pokazuje dominaciju sekundarnog i tercijarnog sektora. 3. 8 U poslovnim subjektima koja knjigovodstveno vode po kontnom planu preduzeća Studija uticaja na okolinu – Lot 1 81 . zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno 1.353 145 988 225 1.-01.7% u prihodima regije.1. Ostvareni finansijski rezultati poslovanja pravnih lica opštine učestvuju sa 13.1. god. ugostiteljstvo. Površina opštine.7 28.464 Gustina naseljenosti st/km2 99.3 51.6% zaposlenih u pravnim licima regije.0 1.218 3. Opština Doboj 4.9 5. 4.975 33 16 132 13 57 258 12. što je naročito uočljivo na osnovu strukture prihoda.5 Prije rata opština Doboj je imala 73 naseljena mjesta sa ukupno 102. je 258 pravnih lica (koja vode knjigovodstvo po kontnom planu preduzeća) predalo završne račune.4 5.778 3.) 80.5 0.5 100 87. Ove rezultate je ostvarilo 2.719 zaposlenih. što čini 11.719 2. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.2 51. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.1.8 6.2 37.4 1.9 4. što predstavlja 18.4. Struktura zaposlenih % I sektor II sektor III sektor IV sektor Struktura prihoda % I sektor II sektor III sektor IV sektor Finansijski pokazatelji u 000 KM Prihod Dobit Gubitak Broj zaposlenih8 1. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.0 122. Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine.549 stanovnika.8 2.4. Na području opštine Modriča u 2003.5 40.1 100 46.9% u dobiti i sa 3.3 43.2 5.4% od ukupnog broja u Dobojskoj regiji.888 2. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 808.

999 5. Područje opštine Doboj je smanjeno izdvajanjem teritorije i formiranjem opština Doboj – Jug.93 0/00 Opština Doboj svojom površinom zauzima 26.1.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 808. 6. prostorne karakteristike vezane sa komunikacionim i razvojnim osvinama).1. Usora. 80. Na području opštine Doboj.000-4. Broj stanovnika u 2004. uloga centra u sistemu naselja.19% 5.1. dijelovi opštine Maglaj i naseljenog mjesta iz opštine Pelagićevo (bivša opština Gradačac) povećana teritorija opštine.79% 36. 5.000-10. 7. Površina opštine 1991. Stope vitalne statistike u 0/00 (2003. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. Gustina naseljenosti je iznad prosječne gustine naseljenosti regije.29 0/00 .9 8. Broj stanovnika 2.549 Struktura 0.36 0/00 9.84 za 2004.01% 19. 3. Stope nataliteta je u okviru prosjeka u 9 Etapni Plan Republike Srpske 1996-2001.5 0. najbrojnije grupe čine naselja između 500 – 1000 i 1000 – 2000 stanovnika. 2.2.0.000 više 10.4.000 stanovnika.000 stanovnika živi 70% stanovništva opštine. Doboj – Istok.godine. godine bila je 684 km2. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1. Opštinu Doboj karakteriše veliki broj naselja različite veličinske strukture. 4. broj 1.4% površine Dobojske regije.000 Broj naselja 1 13 27 27 4 – 1 73 Ukupno stanovnika 199 5140 20299 37668 11745 – 27498 102.81% 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Doboj. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 82 .4-03:Demografske karakteristike opštine Doboj Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.7% stanovništva.73% 11. Doboj pripada kategoriji regionalnih centara prvog reda (domet centralnih funkcija. Opštinski centar je naselje veće od 10. Po funkcionalnoj organizaciji9.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004. U naseljima preko 1. godine Red.464 99.4-02: Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991. dok je pripajanjem tri naseljena mjesta iz opštine Petrovo (bivša Gračanica). godini je povećan u odnosu na 1996.45% – 26. 4.000-1. promjena površine i naseobinskog sistema.) 4.999 2. Demografske karakteristike Tabela 4. Danas opština Doboj u svom sastavu ima 82 naseljena mjesta. na kojoj živi 30.

Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 11% u odnosu na istu u RS.7 1. Privredna struktura Tabela 4. dok je stopa zaposlenosti na nivou prosječne stope u Republici Srpskoj (za 1% manja od RS).869 16.065 4. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.4. ugostiteljstvo.8 8.4-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.1 9. 4.887 21.5 5. prihod po stanovniku opštine Doboj je za 25% manji u odnosu na prosjek RS. 4.1.301 8. dok je stopa mortaliteta iznad prosječnih vrijednosti ostvarenih u regiji.4 52. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Broj zaposlenih 156 2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija regiji.9 75 99 111 2.1 39.1.0 3. pa je prisutan negativan prirodni priraštaj. Struktura zaposlenih % I sektor II sektor III sektor IV sektor Struktura prihoda % I sektor II sektor 3.7 27.1 2. 4.455 2.4 39.5 3.7 38.1 4.4. 3.7 100 Tabela 4.989 898 2.1.4. god.9 34. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.9 5.756 40.9 15.1 16.1. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.1 100 Kapital (%) 1.1 30.1 100 Ukupan prihod (%) 1.8 2.4-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1.4-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.5 34.8 25.3.869 Poslovni subjekti Broj 16 84 30 178 28 174 510 % 3.1.5 32.306 12. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 12. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 83 .

7% od ukupnog broja u Dobojskoj regiji.) 7100 Gustina naseljenosti st/km2 143 Opština Usora novoformirana opština u Federaciji Bosne i Hercegovine. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 49.9 Opština Usora površinom zauzima 1.5. Demografske karakteristike Tabela 4.998 10. što čini 44. Ove rezultate je ostvarilo 10. pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine. godine. na ovom području je bilo oko 9100 stanovnika. Najveći broj naseljenih mjesta je bio u kategoriji od 1000 – 2000 stanovnika. u kojima je živjelo oko 60% ukupnog stanovništva. Broj stanovnika 2.1.5% teritorije Zeničko-dobojskog kantona.051 24. Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti.5.1. što predstavlja 35. Broj stanovnika je u 2004.0 6.9% u dobiti i sa 23.-01.8 Broj stanovnika (2004. što je naročito uočljivo na osnovu strukture prihoda. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma od opština Tešanj i Doboj. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti pokazuje dominaciju tercijarnog i sekundarnog sektora. a sjedište opštine je u naseljenom mjestu Sivša. godini niži nego 1991. 4. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. Na području opštine Doboj u 2003.1. 7100 143 -1.7% zaposlenih u pravnim licima regije.3% u ostvarenom gubitku Dobojske regije. godine.7 343. 4.5.1.2. Ostvareni finansijski rezultati poslovanja pravnih lica opštine učestvuju sa 38.1.494 zaposlenih. sa 1.3% u prihodima regije. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.8% stanovništva. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 84 . Gustina naseljenosti opštine je iznad prosjeka u kantonu. god. Površina opštine.5-02: Demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.1. sa 37. Prema podacima iz 1991. pored sekundarnog i tercijarnog sektora. je 510 pravnih lica (koja vode knjigovodstvo po kontnom planu preduzeća) predalo završne račune.5. Opština Usora 4.494 3.567 10. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. Opštinu Usora karekteriše manji broj naseljenih mjesta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija III sektor IV sektor Finansijski pokazatelji u 000 KM Prihod Dobit Gubitak Broj zaposlenih 57.) 498 za 2004.

1. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 504 7. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.5-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.4 42.4 34 47 150 2.5-05.9 27. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 0 22.8 41.1. 3.647 69.5. opština Usora je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 66% prema DBP po stanovniku i za 53% ispod stope zaposlenosti FBiH.5-04. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 50% u odnosu na istu u FBiH. god.4.2 5.5.2 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 36.146 1.1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 85 . 4. Privredna struktura Tabela 4. Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. 4.3. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.1 36.6 100 Tabela 4.8% i 41. ugostiteljstvo.1.143 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.9 7.1 1.2%.1. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Poslovni subjekti Broj 0 11 4 19 5 29 68 % 0 16.

Površina opštine. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.Jug je novoformirana opština na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 576 12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.2 Broj stanovnika (2004. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 10.2% stanovništva.1 Opština Doboj – Jug svojom površinom zauzima 0.6-02: Demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1. Broj stanovnika 2. Demografske karakteristike Tabela 4.1. Demografske karakteristike 4.6.6. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. Oba naseljena mjesta pripadaju grupi naselja od 1000 – 2000 stanovnika (Matuzići – 1783. Na teritoriji opštine je 1991. Sjedište opštine Doboj – Jug je u naselju Matuzići.6. Makroekonomske karakteristike Tabela 4.2 za 2004.1. godini viši nego 1991.1. na kojoj živi 1.828 68.1 2. 4852 473 3. Mravići – 1476 stanovnika).1.) 10. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma od jednog dijela teritorije opštine Doboj.1.6-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1. godine što je posljedica promjene veličine teritorije i migratornih kretanja stanovništva 4. 3.1.2.1. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.6. Broj stanovnika je u 2004.3. Gustina naseljenosti je veća nego prosječna u kantonu.369 1.3% površine Zeničko – dobojskog kantona. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 86 . Opština Doboj-Jug 4. godine živjelo 3259 stanovnika.252 1. Na teritoriji opštine su dva naseljena mjesta Matuzići i Mravići. 4.6.) 4852 Gustina naseljenosti st/km2 473 Opština Doboj .-01.5 69 81 148 2.1.

7 29. zahvatajući pobrđe i široke aluvijalne ravni na desnoj obali Save.3%. ove planine bogate šumom značajno utiču na klimu analiziranog područja.4. severu i severoistoku.3 100 Tabela 4.6-05: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 4. Količine padavina za topliji dio godine čine 56%. Privredna struktura Tabela 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 87 .3 5. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.2. predstavljaju posebne morfološke cjeline na ovom području. na lokalne klimatske uslove. god. Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003. opština Doboj-Jug je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 31% prema DBP po stanovniku i za 19% ispod stope zaposlenosti FBiH. 4. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.6-04.0 28. Crni vrh (687m) na jugu.1.0 38.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti. Kraj oko donje Bosne i Posavina odlikuju se umjerenokontinentalnom klimom sa srednjom godišnjom temperaturom vazduha oko 11°C i godišnjom količinom padavina od 745-907 mm. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 48% u odnosu na istu u FBiH.7 29.3 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 38. položaj anticiklona i ciklona iznad Evrope i Atlantskog okeana. što potvrđuje kontinentalnost režima padavina na ovom području. 4. Zbog otvorenosti analiziranog dela doline Bosne prema zapadu.1.3 33. Klimatske i meteorološke karakteristike Analizirano šire područje autoputa na koridoru Vc . analizirano područje je izloženo čestim severozapadnim i zapadnim prodorima vlažnog atlantskog vazduha koji donose značajne količine padavina. naročito tokom perioda maj-jul.dionica Svilaj-Doboj.7 18. Iako visina pomenutih planina ne prelazi 1500m.7% i 29.6. obuhvata dolinu rijeke Bosne u njenom donjem toku od Doboja do ušća u Savu. zatim planine Trebovac (644m) i Ozren (917m) istočno od rijeke Bosne. Planine Vučjak (367m) i Krnin planina (265m) zapadno od rijeke Bosne.1. Pored navedenih topografskih faktora.7 10. odnosno. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Poslovni subjekti Broj 2 14 8 22 4 25 75 % 2. ugostiteljstvo. a naročito karakteristike preovlađujućih vazdušnih strujanja i režima padavina iznad razmatranog područja u velikoj mjeri utiči udaljenost od mora i raspored polja visokog i niskog vazdušnog pritiska.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

U cilju detaljnijeg ispitivanja klimatskih uslova šireg područja dionice autoputa Svilaj-Doboj, analizirani su raspoloživi podaci meteoroloških mjerenja i osmatranja za period 1951-2004. godina, za sljedeće meteorološke stanice: Slavonski Brod ...........φ = 45° 10' N, Derventa .....................φ = 45° 00' N, Modriča .......................φ = 44° 59' N, Brčko ..........................φ = 44° 53' N, Gračanica ...................φ = 44° 43' N, Doboj ..........................φ = 44° 44' N, λ = 18° 00' E, λ = 17° 55' E, λ = 18° 18' E, λ = 18° 50' E, λ = 18° 16' E, λ = 18° 06' E, H = 88 m H = 105 m H = 115 m H = 96 m H = 160 m H = 165 m

Napominje se da su za potrebe analize prostorne raspodjele i interpolacije osnovnih klimatskih elemenata na analiziranom području korišćeni kako podaci napred navedenih meteoroloških stanica, tako i rezultati istraživanja klime ovog područja u okviru projekta izrade Prostornog plana Republike Srpske.

Slika 4.2: Raspored meteoroloških stanica u odnosu na trasu LOT1

4.2.1 Temperatura vazduha
Lokalni uslovi reljefa i mala nadmorska visina analiziranog područja, uslovljavaju umjerenokontinentalnu klimu sa vrlo ujednačenim termičkim uslovima (Slika. 4.1-01). Tokom većeg dela godine (april-oktobar) srednje mjesečne temperature vazduha su veće od 10°C, dok su ostali meseci hladni sa znatno nižim temperaturama. Zime su ovde često štre, a leta umjerena. Prosječna godišnja temperatura vazduha u donjem toku Bosne, severoistočno od Modriče kreće se oko 12°C, a na dijelu dionice autoputa Modriča-Doboj kreće se oko 10.8°C (Slika 4.2-01, Tabela. T.4.2-01).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

88

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Analiza srednjih ijnih temperatura vazduha (Tabela T.4.2-01, Slika 4.2-02) pokazuje da je najniža temperatura u januaru i varira od -0.9°C u Modriči, do -0.4°C u Doboju, dok je najtopliji mesec jul sa prosječnim temperaturama vazduha u opsegu od 20.6°C u Doboju do 20.7°C u Modriči. Treba naglasiti da je usled globalnih promјena klime u toku poslednje decenije XX vijeka zabeležen najvećI porast temperature vazduha kako na globalnom, tako i na lokalnom nivou. Prosječne godišnje temperature vazduha na analiziranom području u toku poslednje decenije XX vijeka veće su u prosjeku za 0.3°C u odnosu na standardni 30-godišnji prosjek 1961-1990. godina, što potvrđuju i rezultati osmatranja na meteorološkim stanicama Modriča i Doboj (Tabela T.4.2-01). Izraženo godišnje kolebanje temperature vazduha (od 21°C u Doboju i 21.6°C Modriči, kao i visoka amplituda apsolutnih akstremnih temperatura vazduha (68.5°C za područje Modriče i čak 72.5°C za Doboj), odražava dominantan uticaj fizičkogeografskih i lokalnih uslova reljefa na formiranje umjerenokontinentalnog režima klime na analiziranom području. Srednja godišnja maksimalna temperatura vazduha se na analiziranom području kreće u opsegu od 16.2 °C u Modriči do 16.3°C u Doboju (Tabela T.4.2-01), dok se srednja minimalna godišnja temperatura kreće u opsegu od 5.4°C Modriči, do 5.7°C u Doboju (Tabela T.4.2-01). Kao što pokazuju podaci (Tabela T.4.2-01), apsolutni maksimum temperature vazduha se javlja samo u Modriči u julu mesecu (41.5°C), dok je na ostalim meteorološkim stanicama registrovan u avgustu (Doboj, 40.3°C, Brčko 42.0°C). Apsolutni minimum temperature vazduha (Tabela T.4.2-01) javlja se u januaru (Doboj, -32.2°C, Modriča, -27.0°C). Uočava se da su temperaturni ekstremi izraženiji u kotlinama (Doboj) u odnosu na padine i brežuljkastu oblast veće nadmorske visine, zbog pojave temperaturnih inverzija. Zime su na razmatranom području prilično hladne sa prosječnim temperaturama koje se kreću u opsegu od, 0.7°C u Modriči do 0.7°C na području Doboja (Tabela T.4.2-01). Srednje letnje temperature se kreću od 19.9, u Doboju, do 21.2°C u Modriči, uz blagu tendenciju rasta ka Brčkom i Bijeljini, odnosno opadanja sa rastom nadmorske visine južno od Doboja. Jeseni su samo neznatno toplije od proleća (na profilu Doboj-Modriča, srednja temperatura jesenjih meseci se kreće oko 11.1°C, a prolećnih od 11.0°C) što ukazuje da se analizirano područje nalazi u zoni slabo izraženog maritimnog uticaja na termički režim (Tabela T.4.2-01).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

89

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Tabela T.4.2-01: Temperature vazduha (°C), period 1951-2004. godina
METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.

a) Srednja mjesečna temperatura Modriča Doboj -0.9 -0.4 2.0 1.9 6.3 6.3 10.9 11.0 15.9 15.7 19.6 19.1 20.7 20.6 20.2 20.0 16.4 16.1 11.1 11.2 5.9 6.0 1.1 1.5 10.8 10.7

b) Srednja maksimalna temperatura vazduha Modriča Doboj 2.6 3.3 6.2 6.7 12.0 12.1 16.9 17.0 22.1 22.0 25.6 25.0 26.9 27.1 27.0 26.9 23.1 23.4 17.3 17.7 10.7 10.7 4.5 5.2 16.2 16.4

c) Srednja minimalna temperatura vazduha Modriča Doboj -4.6 -4.3 -2.3 -2.5 0.9 1.0 5.0 5.2 9.3 9.6 13.1 13.1 14.2 14.4 13.8 13.9 10.4 10.8 5.6 6.4 1.7 2.3 -2.5 -1.7 5.4 5.7

d) Apsolutna maksimalna temperatura vazduha Modriča Doboj 19.7 20.7 22.4 23.0 26.8 29.0 30.8 31.7 34.8 36.0 37.5 37.8 41.5 40.0 41.2 40.3 35.5 35.0 30.4 31.0 28.0 26.4 19.8 22.0 41.5 40.3

e) Apsolutna minimalna temperatura vazduha Modriča Doboj -27.0 -21.0 -19.0 -32.2 -26.8 -18.2 -3.0 -6.0 -0.4 -2.1 3.0 1.6 6.5 6.7 5.5 5.3 -1.0 -0.2 -5.2 -5.6 -14.6 -21.0 -27.0 -15.4 -20.8 -32.2

Slika 4.2-01: Prostorna raspodjela srednjih godišnjih temperatura vazduha na širem području dionice autoputa Svilaj-Doboj, period 1951-2004. godine

Slika 4.2-02: Srednje mjesečne temeperature vazduha (°C), period 1951-2004. godine

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

90

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.2.1.1 Mraz Velika učestanost pojave mrazeva (dani sa minimalnom temperaturom vazduha Tn ispod 0°C) i magli predstavlja takođe značajnu karakteristiku klime šireg područja dionice autoputa SvilajDoboj. Godišnje se u dolini Bosne javlja u prosjeku od 79 do 92 dana sa mrazom, i to pretežno od oktobra do aprila, uz retke pojave tokom maja i septembra meseca (Tabela T.4.2-02). Broj dana sa jakim mrazom (dani sa minimalnom dnevnom temperaturom vazduha Tn nižom od minus 10°C) kreće se godišnje u prosjeku od 11.2 dana u Doboju, do 9.6 dana u Modriči (Tabela T.4.2-02). Najveći broj dana sa jakim mrazom javlja se u Derventi (oko 12 dana), a najmanji u Brčkom (oko 8 dana). Zimski period je karakterističan po velikoj učestalosti ledenih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx ispod 0°C). Srednji godišnji broj ledenih dana se kreće od 20 u Doboju, Modriči i Brčkom, do 21 u Derventi (Tabela T.4.2-02). 4.2.1.2 Letnji i tropski dani U toku leta dno doline i kotline se znatno zagreva, pa se sa smanjenjem nadmorske visine povećava broj letnjih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx iznad 25°C) i broj tropskih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx iznad 30°C). Tropski dani se javljaju u periodu od aprila do oktobra u Doboju, i od maja do oktobra u Derventi (Tabela T.4.202), ali ih najviše ima u toku leta, i to u prosjeku od 23 dana u dolini Bosne, dok se idući ka Brčkom ovaj broj povećava i godišnje iznosi oko 30 dana. Broj letnjih dana je, u odnosu na tropske, srazmjerno veći i u Doboju iznosi 87 dana godišnje. Tabela T.4.2-02: Temperature vazduha (°C), period 1951-2004. godina
METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.

a) Tn ≤ -10°C (dani sa jakim mrazom) Derventa Modriča Brčko Doboj 5.6 4.9 4.4 5.2 3.6 2.0 2.2 3.4 0.5 0.4 0.3 0.5 0.3 0.3 0.1 0.2 1.9 2.0 1.3 1.9 12.0 9.6 8.3 11.2

b) Tx < 0°C ( ledeni dani) Derventa Modriča Brčko Doboj 9.7 10.1 9.7 9.2 4.3 2.8 4.5 3.9 0.7 0.5 0.5 0.8 0.5 0.4 0.2 0.4 5.5 5.8 4.9 5.1 20.7 19.6 19.9 19.5

c) Tn < 0°C ( mrazni dani) Derventa Modriča Brčko Doboj 25.8 25.7 24.4 23.5 19.5 19.2 16.9 18.2 12.0 10.6 8.8 10.9 2.2 0.9 0.8 1.9 0.1 0.1 0.0 0.1 0.1 0.0 0.0 2.5 1.9 1.6 1.5 9.1 9.0 7.9 8.4 20.6 20.9 18.5 18.6 91.8 88.3 78.8 83.2

d) Tx ≥ 30°C (tropski dani) Derventa Modriča Brčko 0.0 0.0 1.1 1.2 1.3 3.6 4.7 5.7 7.5 7.6 9.2 7.2 7.0 8.7 1.9 1.8 2.7 0.1 0.1 0.1 21.5 22.3 27.6

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

91

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija
Doboj 0.0 1.3 4.0 8.0 7.6 2.9 0.1 23.9

4.2.2 Indeks mraza
Na osnovu srednih dnevnih temperatura vazduha za Modriču, određen je indeks mraza okoline za tri najhladnije zime 1953/1954,1962/1963, 1963/1964. godina sa prosječnom zimskom temperaturom vazduha od -3.7°C, -3.8°C i -2.8°C, respektivno, a dobijeni rezultati su prikazani na slici 4.2-03. Kao što se uočava, vrijednost indeksa mraza okoline za Modriču za navedene zime (izračunat prema JUS-u U.C4.016, kao apsolutna vrijednost razlike između maksimalne i minimalne vrijednosti kumulativne sume temperatura za najhladniji vremenski period) iznosi 394.7°Cdana, 301.9°Cdana i 255.8°Cdana, a broj dana između ekstremnih vrijednosti kumulativnih suma iznosi 74, 54 i 56 dana. Na osnovu dobijenih rezultatat može se odrediti mjerodavan indeks mraza za dvadesetogodišnji projektni period, koji je neophodan za dimenzionisanje kolovozne konstrukcije i predizimanje mjera zaštite od štetnog dejstva smrzavanja i odmrzavanja. Dubina prodiranja mraza u tlo, određena prema formuli dm=K lm , gdje je: dm - dubina prodiranja mraza u tlo u cm; K - koeficijent koji ima vrijednost 5.3 za područja ispod 800m nadmorske visine; i Im - indeks mraza u °C, iznosi u prosjeku 94cm za napred navedene tri najhladnije zime. Ako se za određivanje dubine prodiranja mraza u tlo primjeni Makovnikova metoda, koristeći formulu dm= 2αT , gdje je: α - koeficijent prodiranja mraza koji zavisi od izloženosti mjesta vetru (za naša područja koristi se vrijednost α = 25.5 za lokalitete ispod 800m nadmorske visine) i T - broj dana sa negativnom srednjom dnevnom temperaturom vazduha, tada se za napred navedene tri najhladnije zime za Modriču, dobijaju vrijednosti dubine prodiranja mraza od 61.4cm, 52.4cm i 53.4cm respektivno.

Slika 4.2-03: Indeks mraza okoline za Modriču

4.2.3 Osunčavanje i oblačnost
Na kontinentalnost klime analiziranog područja ukazuju i podaci o stvarnom trajanju sijanja sunca sa prosječnim godišnjim sumama ispod 2000 časova (od 1645h u Doboju, do 1813h u Derventi, Tabela T.4.2-03). Naime, prosječno godišnje osunčavanje na analiziranom području iznosi 1729 časova, i znatno je manje u odnosu na potencijalno godišnje trajanje sijanja Sunca koje za analiziranu geografsku širinu iznosi oko 4400 sati. Najduže prosječno trajanje sijanja Sunca javlja se u julu (Doboj, 237.3 časa, Derventa, 262.1 časa) dok se u novembru (Derventa, 42.2 časa), odnosno decembru (Doboj, 49.1 čas) javlja minimum osunčavanja. Srednja godišnja oblačnost se kreće oko 5.7 desetina pokrivenosti neba iznad analiziranog područja (Tabela T.4.2-03). U periodu od maja do oktobra meseca, mjesečna količina

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

92

6 109. Preovlađujći vetrovi u toku godine su iz zapadnog i sjevernog kvadranta (Slika 4.1 9.3 6.2 4.2.9 6.3 7.1 15.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija oblačnosti je manja od godišnjeg prosjeka.1 11.9 11.9 3.8 6.7 4.0 16.2 8.7 5.3 5.3 208.6 131.3 6. a najviše u Derventi.6 5. i u periodu od juna do septembra meseca uglavnom je ispod 50%.7 5.0 7.9 126.3 9.8 6.4.3 4.6 10.1 m/s u Derventi.2-03).1 77.8 125.1 3.6 13.4 237. a) Srednja mjesečna količina oblačnosti (1/10) Derventa Modriča Brčko Doboj 7. u Prnjavoru jugozapadni i sjeveroistični vjetrovi. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 93 .3 8.3 223.0 8.9 6.7 4.6 198.1 10.0 7. Srazmjerno visoka frekvencija tišina pokazuje da je na ovom području u toku godine oko 40% dana bez vjetra.3 6.7 7.5 4. Tako u Derventi u toku godine preovlađuju zapadni i sjeveroistočni.7 m/s u Prnjavoru.5 5.4 6.0 8. u Modriči sjeverozapadni-zapadni-jugozapadni i sjeveroistočni vetrovi.5 3.6 4.6 5.4 147.5 7.6 73.4.8 d) Broj tmurnih dana (N > 8 /10) Derventa Modriča Brčko Doboj 18.1 3.4 6.6 14.4 7.6 2. U toku godine njihov broj dostiže oko 120 dana (Tabela T.4 2. Prosečan godišnji broj vedrih dana (sa srednjom dnevnom oblaćnošću ispod 20%) kreće se oko 73 dana (Tabela T.8 6.3 3.1 18.7 15.4 2.4 3.1 12. dok su u Doboju skoro ravnomjerno zastupljeni vjetrovi iz svih pravaca uz neznatno učestalija strujanja iz pravca sjeverozapada i jugoistoka zbog kanalisanog strujanja vazduha u pravcu pružanja Dobojske kotline.4 4.6 5.9 5.7 7.7 42.0 b) Srednja mjesečna količina trajanja sijanja Sunca (čas) Derventa Doboj 48.4 7.0 5.4 4. U hladnoj polovini godine (od novembra do aprila).4 1777.2 5.1 255.6 12.8 6.9 86.2 7.1 1645.0 12.4 4.6 4.7 6.6 5.0 9.4. do 12 u Modriči.4 5.9 5.9 7. Srednji godišnji broj dana sa jakim vjetrom (jačina iznad 6 Bofora) varira od 8 u Doboju.2 12.6 6.9 5.0 6.0 9.3 7.3 50. a najčešća pojava vedrih dana je u julu.6 73.1 7.3 6.4 3.3 4.9 5.1 12.4 16.7 17.9 10.7 5.2 4.7 2.3 14.6 m/s u Modriči (Slika 4.0 3.7 2.1 c) Broj vedrih dana (N < 2 /10) Derventa Modriča Brčko Doboj 2.4 54.5 6.2 71. srednja mjesečna oblačnost se kreće od 54 do 76%.8 4.1 4.0 4.2 7.8 5.4 13.2 4.8 6.9 11.6 2.2-04).5 225.4 8.0 204.7 2.4 3. Pojava dana sa olujnim vjetrom (jačina iznad 8 Bofora).3 5.8 16. pa je i broj tmurnih dana (sa prosječnom dnevnom oblačnošću iznad 80%) u ovom periodu veliki (u prosjeku svaki drugi dan).8 1.5 9.2 262. Najveće prosječne brzine vetra ne prate uvijek učestalost pravaca vjetrova i kreću se oko 2.0 154.4 3.0 4.6 6.2 4.1 177.6 5.4 124.3 6.7 7.1 4.0 4. znatno je rjeđa i u prosjeku godišnje iznosi dva dana.1 115.9 66.2 49. čak 65%.9 7.3 10.2-03).8 6. Tabela T.3 10.1 3.6 6.2-04).8 10.9 17.6 11.1 16. 1.0 6.2-03: Oblačnost i osunčavanje METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.6 11.0 8.7 5.2 182.6 4.6 5.6 9.9 3.8 134.4 45.9 5. avgustu i septembru mesecu (u prosjeku svaki treći dan).5 5.7 5.8 116.4 m/s u Doboju.4 Vjetar U pogledu režima vjetra uočava se dominantan uticaj lokalnih orografskih prepreka kako na pravac tako i na intenzitet vetra.8 6. 2.9 2.2 4. i 1.

3.1 74.6 15.5 17.6 74. januaru i februaru mjesecu i u prosjeku iznose preko 85%.0 11.4 74.9 75.2 77. pri čemu se najniže vrijednosti javljaju u januaru (oko 5.2 73.6 76.1 76. a) Srednji napon vodene pare (mb) Derventa Modriča Brčko Doboj 5.2.1 5.4 83.4 11.0 18.3 88.8 7.1 11.5 5.4.2 5.0 80.1 85. Tabela T.2-04: Vlažnost vazduha METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.5 82.1 71.9 11. dok se maksimum javlja u julu i kreće se u prosjeku oko 18 mb.1 77.3 74.3 8.5 16.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4.5 81.4 82.5 86.8 13.4 9.2 10.3-04).7 11.0 14.2 77.9 13. Najveće vrijednosti relativne vlažnosti vazduha se javljaju u novembru. decembru.3 6.6 77.3-04) prate godišnji hod temperature vazduha.3 b) Relativna vlažnost vazduha (%) Derventa Modriča Brčko Doboj 87.3 6.2 16.8 85.5 13.1 76.6 10.2 9.4 7.6 84.2 5.3 5.2-04: Godišnje ruže vjetrova za Derventu.6 86.3 78.6 74. Modriču Prnjavor i Doboj 4.9 78.0 18.4 8.5 Vlažnost vazduha Relativna vlažnost vazduha je visoka i u prosjeku godišnje kreće se u opsegu od 79% u Modriči do 82% u Derventi ( Tabela T.2 77.0 7.4 17.3 78.9 80.4 11.8 17.6 77.8 87.7 76.0 83.0mb).4 7.9 9. Od septembra do marta mjeseca relativna vlažnost vazduha je visoka i iznosi preko 80%.9 6.3.0 81.4 73.0 77.6 79.1 Srednje mjesečne vrijednosti napona vodene pare (Tabela T.3 17.2 84.1 73.4 8.9 81.3 6.0 17.9 79.8 18.0 8.4 89.2 73.8 18.7 15.2 84.7 85.3 15.3 11.1 87.8 19.0 6.5 86.8 88. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 94 .4 13. dok se najmanja vrijednost javlja u periodu od aprila do avgusta i iznosi u prosjeku oko 75% na analiziranom području.5 81.9 6.

4.8mm.jul.4. i na svakoj lokaciji bar u jednom mesecu su premašile mjesečne sume padavina (Doboj . koji u Doboju iznosi 109.3 79. sa maksimumom u junu.0 92.2-05 i Slike 4.2-05). Tokom ovog perioda izluči se na području donjeg toka rijeke Bosne oko jedne trećine godišnje sume padavina. raspodjela padavina u toku godine (Tabela T. u periodu majjuli. Pri tome Bijeljina i Brčko i imaju manje sume padavina od prosjeka za posmatrano područje (838mm).4. a od toga najmanje mjesečne količine (oko 55mm) imaju februar i mart.2-05) ukazuje da se u toku godine izluči u prosjeku oko 900 mm vodenog taloga na području Doboja i oko 836mm na području Modriče.5 106.4.6 Padavine Režim padavina predstavlja svakako jedan od najznačajnijih klimatskih elemenata sa aspekta sigurnosti drumskog saobraćaja.9mm.4 81. od 745mm (Bijeljina) do 900mm (Doboj). period 1961-1990.8 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 95 . Na ovim lokalitetima u hladnoj polovini godine (od oktobra do aprila) izluči se oko 44% od ukupne godišnje količine padavina. Derventa i Doboj veće (Slika 4.2-05: Prostorna raspodjela srednjih godišnjih količina padavina za šire područje dionice autoputa Svilaj-Doboj.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. a u Modriči 96. a) Srednje mjesečne količine padavina (mm) Derventa 54. t.2-05) su u intervalu od 74mm u Brčkom do 101mm na lokaciji Bijeljine.9 897. Naime. u prosjeku 1000mm do 1200mm godišnje (Slika 4.4 79. Modriča .4.2-07) pokazuje da se maksimalne količine padavina javljaju tokom druge polovine proleća i prve polovine leta.7 67. Prostorni raspored prosječnih godišnjih količina padavina na širem području dionice autoputa Svilaj-Doboj (Sl.5 65.9 79. U pogledu karakteristika režima padavina.2-05 i Slika 4. Prostorna raspodjela godišnjih količina padavina (Tabela T. Slika 4.avgust).0 58.3 73.2.2-05: Padavine i broj dana sa padavinama METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.) ukazuje da ovo područje u toku godine prima znatnu i prilično ujednačnu količinu vodenog taloga.2-5. a Modriča.2-06 i 4. Vrijednosti apsolutnih maksimalnih dnevnih količina padavina (Tabela T. U višim brdskim predelima u okolini Doboja izlučuje se veća količina vodenog taloga. godine Tabela T.j.2-05).8 59. analizirano područje se nalazi u zoni koja ima obeležja kontinentalnog pluviometrijskog režima.

7 c) Broj dana sa padavinama ≥ 0.1 11.8 68.5 89.9 10.7 70.1 0.9 49.6 152.3 86.2-06: Srednje mjesečne i maksimalne dnevne količina padavina za Modriču.3 11.5 61.1 31.3 e) Broj dana sa snežnim pokrivačem Doboj 50 82 48 17 1 30 49 82 f) Broj dana sa poledicom Sl.1 0.1 41.5 9.1 0.8 9.2 55.0 56.9 56.7 45.5 14.3 46 34 48.5 7.9 95.8 40.1 75.4 0.9 55.0 10.9 72.2 13.2 9.4 13.7 90.9 7.0 10.2 11.5 2.2 10.6 10.4 48.8 10.7 130.9 78.8 72.7 41.3 18.3 56.3 89.6 794.1 11.3 10.1 9.2 63.2 50.4 8.8 13.0 51.1 9. Brod Derventa Modriča Doboj 0.3 4.0 72.5 68.7 74.0 9.9 77.5 52.2 7.5 81.6 47.0 2.8 51.6 58.7 0.0 78.4 71.5 73.4 12.4 6.5 14.2 10.6 8.0 8.7 96.1 0.7 55.5 10.6 11.4 74.5 9.8 10.8 89.3 9.1 66.5 11.1 0.1 0.0 45.4 77.7 36.4 53.7 8.0 12.8 42.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Modriča Brčko Doboj 57.8 73.2 11.1 70.4 0.7 33.5 86. godine Studija uticaja na okolinu – Lot 1 96 .0 0.9 52.0 44.6 8.0 55.4 b) Maksimalne dnevne količine padavina (mm) Derventa Modriča Brčko Doboj 34.0 109.2 55.1 52.2 0.5 2.0 0.9 7.3 1.7 61.9 900.0 0.3 0.1 0.3 39.1mm Derventa Modriča Brčko Doboj 10.2 2.4 Za potrebe dimenzionisanja hidrotehničkih objekata i ocene rizika od vodnih erozija i klizišta.1 85.6 10.0 77.0 85.6 9.7 59.7 121.8 79.8 89.2 73.6 30.8 65.3 8.2 39.0 31.8 14.2 2.1 0.6 48.2 0.8 72.0 47.1 0.3 52.4 58.9 62.2 0.8 0.1 0. potrebno je poznavati verovatnoću maksimalnih kiša kratkog trajanja za određeni povratni period.3 11.4 72.0 847.5 65.9 0.2 37.5 14.7 41.2 67.9 12.8 111.6 0.6 12.2 43.5 37.7 78.5 10.0 0.8 d) Broj dana sa snežnim pokrivačem Derventa Modriča Brčko Doboj 13.6 14.2 1. Slika 4.0 12.0 2.1 12.0 13.2 10. period 1953-1985.0 60.8 16.

apsolutna maksimalna dnevna količina kiše od 86.2-07: Srednje mjesečne i maksimalne dnevne količina padavina za Doboj. dok maksimalna količina padavina koja se javlja jednom u 50 godina iznosi 80. dok maksimalna dnevna količina padavina koja se javlja jednom u 50 godina iznosi 84mm.2-09). Slika 4.5mm registrovana 1951. Kao što se može uočiti na grafičkom prikazu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4. vrijednost maksimalne dnevne kiše koja se javlja jednom u deset godina u Modriči iznosi 63. Vrijednost maksimalne dnevne kiše koja se javlja jednom u deset godina u Doboju iznosi 64mm. Kao što se može uočiti.7mm. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 97 . jula 1976.6mm. Treba naglasiti. prevazilazi teorijsku vrijednost maksimalnih dnevnih padavina (dobijena primjenom metode Log Pearson III) za povratni period od 50 godina i vrlo je bliska teorijskoj vrijednosti za povratni period od 100 godina (93mm).2-08 i 4.7mm registrovana 24.2-08: Verovatnoća pojave maksimalnih dnevnih padavina za Modriču. da apsolutna maksimalna dnevna količina kiše od 89. godine u Doboju. period 19511985. godine prevazilazi maksimalnu teorijsku vrijednost padavina za povratni period od 50 godina.2-09 prikazana je verovatnoća maksimalnih dnevnih količina padavina koja je određena na osnovu 35-godišnjeg niza maksimalnih dnevnih godišnjih količina padavina za stanicu Modriča i Doboj. period 19511985. godine Na slikama 4. godine Slični rezultati dobijeni su i za stanicu Doboj (Slika 4.

snežni pokrivač je nestabilan. Broj dana sa padavinama jačeg intenziteta (≥10 mm) je najveći u toku leta. 153. u prosjeku svaki drugi dan. godine Režim padavina analiziranog područja karakteriše relativno veliki broj dana sa padavinama u toku godine (Doboj. Velika učestanost vlaženja kolovoza usled padavina spada u značajne faktore rizika saobraćaja u svim godišnjim dobima. i nakon kraćeg trajanja se otapa. a za Modriču 28 dana. ali najčešće u decembu i januaru. a apsolutni maksimum dostiže 82cm (Tabela T.2-05.2-09: Verovatnoća pojave maksimalnih dnevnih padavina za Doboj.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4. dok se u priobalju Save ova pojava javlja u prosjeku 2 dana godšnje. Bijeljina. Tabela T. Na navedenim meteorološkim stanicama najveći broj dana sa padavinama je u maju i decembru.3-05). jak vetar. dok na podrčju Doboja prosječna maksimalna visina snežnog pokrivača iznosi 50cm.3-05). a zatim ponovo formira. 138. 122. sa maksimumom od 60cm. Stvarni broj dana sa snegom i snežnim pokrivačem je manji od dužine perioda sa pojavom snega i snežnog pokrivača između srednjih graničnih datuma. kao i odroni i klizišta pri pojavi padavina jakog intenziteta. Prosječna maksimalna visina snežnog pokrivača u priobalju Save se kreće oko 30-40cm. uočava se da se poledica na analiziranom području javlja u periodu od novembra do maja. Sneg se na ovom području javlja uglavnom od novembra do aprila. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 98 . junu i oktobru. Derventa. Brčko.3. a veoma retko u maju. Prema podacima datim u tabeli T. 112 dana). U prosjeku se javlja jedan dan sa poledicom u okolini Doboja. Opasnosti su naročito izražene pri koincidenciji mokrog kolovoza i drugih nepovoljnih meteoroloških činilaca kao što su snežne padavine. period 19511985.3. Srednji godišnji broj dana sa snegom za Doboj iznosi 42 dana. S obzirom da posmatrano područje pripada niskoj peripanonskoj oblasti. poledica ili pak smanjena vidljivost usled čestih magli i sumaglica. Srednji broj dana sa snežnim pokrivačem većim od 1cm na analiziranom području se kreće u opsegu od 31 (Brčko) do 52 dana (Doboj.4. Modriča 131. a na godišnjem nivou se u prosjeku kreće oko 30 dana u zoni dionice autoputa SvilajDoboj.

i veći porast učestalosti i intenziteta klimatskih ekstrema.2.8 1.8 0.3 5.0 3.2-06: Broj dana sa maglom METEOROLOŠKA STANICA Broj dana sa maglom Derventa Modriča Brčko Doboj 4.3 0.1 36. s izuzetkom pojedinih izdignutih dijelova reljefa koji mogu biti i viši. To u slučaju termičkog režima i režima padavina koji su u ovom elaboratu detaljnije analizirani.7 Pojava magle Pored uticaja na režim vetra. Betnje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.3 0. na analiziranom području u narednim periodu može se očekivati dalji rast temperature vazduha sa prosječnom brzinom od 0. Nadmorska visina ovih okolnih terena izvan područja koje se prezentira iznosi u prosjeku od 200 do 350 m. čija nadmorska visina raste od oko 90 m na Savi do 100 m u Odžaku. Tako se u Dobojskoj kotlini javlja relativno veliki broj dana sa maglom.0 8.9 12. Na lokaciji Modriče prosečan godišnji broj dana sa maglom iznosi 37 dana (Tabela T.6 5. dok se kod padavina mogu očekivati učestalije olujne nepogode sa većim intenzitetom kiša kratkog trajanja ili pak.6 7. Podnovlja i Ritešića s lijeve strane i Brijestova.6 3. uz povećanu učestalost talasa toplog vremena u letnjem periodu. Koprivne i Kožuhe s desne strane rijeke Bosne. Na pojedinim mjestima kanjon se sužava na svega nekoliko stotina metara.4.6 2.2 5.9 5.9 3.2 2. a naročito maksimalnih vrijednosti klimatskih elemenata.5 7.6 6.4 3.8 2. Botajice. Osim reljefa.1 0.3 0.2 0.3°C po deceniji.8 0.0 6.0 0.5 8. a na samim obroncima do lokaliteta Cerik u pravcu Koliba (14 km dionice) i dalje u pravcu mjesta Vukosavlje nadmorska visina dostiže i do 182 m. veća učestanost ledenih kiša.3 0. 4.4.5 6. lokalni topografski uslovi doprinose i pojavi magle.2.3 0.1 7.3. Nadmorska visina se postepeno penje prema jugo-zapadu od 105 m.4 1. Tabela T. Donje Babešnice.2 m na mostu u Modriči do 125 m u Čivčijama. u prosjeku 78 dana godišnje.2-06).1 78. 4.9 6.7 6. Geomorfološke karakteristike Projektirana dionica koridora Vc od Svilaja prema jugu.5 40.9 34. smanjenje godišnjih količina padavina za oko 15%.4 1. poledice. znači da će maksimalne temperature vazduha sve češće prevazilaziti dosadašnje apsolutne ekstreme.8 6.0 3. i rijeke utiču na obrazovanje i zadržavanje magle povećanjem vlažnosti vazduha u rečnim dolinama i kotlinama.1 5.5 2. ravničarsko je područje do Modriče (17 km).0 0.9 13.4 0.8 Zaključne konstatacije Prema rezultatima istraživanja lokalne klime u okviru projekta izrade prostornog plana Republike Srpske i procjene mogućih regionalnih klimatskih promјena kao odraza globalnih promјena klime. magli i drugih nepogoda karakterističnih za ovaj region.1 6.2 MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.9 1. Nadmorska visina u koritu Bosne raste uzvodno (od donjeg prema njenom gornjem toku) i to od 100. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 99 .2 4.1 1. Od Modriče (do oko 38 km) ove dionice trasa je položena u suženom kanjonu rijeke Bosne koji se probija između okolnog izdignutog reljefa od Vukosavlja. Izdignuti dijelovi terena imaju talasaste i izlomljene forme reljefa sa strmim nagibom podložnim vodnoj eroziji.2 4.

Geotehnički istražni radovi i geomehanika. Blago zatalasani reljef karakterističan je za lijevu stranu toka rijeke Bosne na području Johovca. inžinjersko-geološke i geotehničke karakteristike10 4.Gornja kreda (K2) Ovi sedimenti izgrađuju manji dio terena u neposrednoj okolini Doboja. Za potrebe izrade projektne dokumetacije autoputa u koridoru Vc. tj. Ova dokumantacija priložena je u grupi projekata C .4 ove Studije. obično su tektonski. Produkt su submarinskih izliva.3. odnosno paleogena. Geološke. gdje serpentiniti leže iznad ili pored sedimentnih stijena. Oglađenovca i Omanjske.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Od Čivčija (38 km) do ušća Rudanke u Bosnu (između 51 i 52 km).3. Dijabazi se pojavljuju kao individualizirana tijela. • Kenozoik (Kz) Kenozoik je predstavljen sedimentima tercijara i kvartara. Aluvijalne terase Usore (Polje. Odnosi ovih magmatskih stijenskih masa sa sedimentnim tvorevinama ofiolitske zone. hidrogeološki i inženjerskogeološki radovi 10 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 100 . 4. rožnjaci) sa olistolitima silificiranih krečnjaka i magmatskih stijena (spiliti. U sastav gornjokrednih sedimenata ulaze: pločasti laporoviti krečnjaci. Prisada. . Lug.2. Kladara i Velike Bukovice. zastupljeni su mezozojski sedimenti jure i krede. Najstariji mezozojski sedimenti na predmetnom terenu pripadaju jurskoj periodi (J). Kraj trase autoputa (LOT 1 od 62 634 m) završava u aluvijalno – diluvijalnoj zaravni rijeke Usore koja je pritoka Bosne. ofiolitskom melanžu izgrađenom od sedimentnih stijena (pješčari. trasa autoputa prolazi kroz proširenu aluvijalnu terasu rijeke Bosne. Grafički prikaz geoloških podataka dat je u grafičkim prilozima 12. Najznačajniji vodotoci na desnoj strani ove dionice su Lukavica i Grapska rijeka koja se u nju ulijeva. a sa lijeve Foča. Nadmorska visina ovoga brdskog područja se kreće i do 350 m pri čemu je reljef dosta valovit i izlomljen. ali relativno dobro obrastao vegetacijom. Područje koje se analizira je mnogo šire i zahvata brdsko planinski prevoj preko Male Bukovice. ali i na području Osječana i Grapske s desne strane. neogena. dijabazi i serpentiniti). kenozoika. Spiliti se obično pojavljuju kao pillow-lave ili brečaste pillow-lave.4. te kvartara. Geološke katakteristike terena U geološkoj građi terena duž koridora Vc na potezu od Svilaja do Doboja.1-12. • Mezozoik (Mz) . na dionici LOT1 izrađena je posebna projektna dokumentacija koja detaljno tretira geološko karakteristike predmetnog prostora. brečoidni krečnjaci i pločasi mrkocrveni laporoviti krečnjaci. Struke) opkoljene su sa sjeverozapada platoom koji se zove Alibegovci i Debelo Brdo a sa jugo-istoka Brezikom.1. Zarječe i Rudanka Dalje prema Doboju rijeka Bosna dolazi iz pravca jugo-istoka gdje se probija kroz uski kanjon između Kostajnice i Šušnjara.2. glinci. dok se okolni dio reljefa mjestimično blago spaja sa spomenutom aluvijalnom terasom.Jura (J) Ovi sedimenti zauzimaju prostor od rijeke Rudanke i mjesta Mala Bukovica (na sjeveru) do Alibegovaca (na kraju dionice Koridora Vc).

donji eocen (Pc.Q) zauzima iste prostore kao i miocenski sedimenti iznad kojih su taloženi.E2 . lapora. konglomjerata i pjeskovitih krečnjaka. glina. dok je pliokvartar (Pl. dok je gornji miocen razvijen u faciji laporovitih glina. Klastični paket izgrađuju četiri litološka člana: pješčari. laporovitih krečnjaka i pješčara. izdvojen je u tri nivoa: sarmat (M31). Donji pliocen (Pl1) i Pliokvartar (Pl. lapora konglomjerata i pješčara.E) Ove stijene zauzimaju manji dio terena u okolini ušća Usore u Bosnu i oko Alibegovića i Karuše. Unutar paleogenih tvorevina izdvojeni su sedimenti paleocenske i eocenske starosti. u litološkom smislu predstavljen željezovitim.Eocenski sedimenti (E) Ovi sedimenti zauzimaju prostor zapadno od trase Koridora Vc.Q). . Srednji miocen (tortonski kat .masivni bankoviti pješčari. pjeskovitih krečnjaka. alevroliti.Paleocen . Naslage panona sastoje se od lapora. glinoviti laporci i rjeđe konglomjerati. sve do Grapske.2) i gornji miocen (M32). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 101 . . alevrolita i glinaca. . Rasprostranjeni su od Svilaja (na sjeveru) do Alibegovića i Karuše (na jugu). Miocen (M) Miocenski sedimenti zauzimaju prostor zapadno od trase Koridora Vc. Detaljna pozicija pojedinih stratigrafskih članova eocena vidi se u priloženim kartama i profilima. glinci i rjeđe krečnjaci.razvijen je u faciji laporovitih pješčara. tankouslojeni glinci. glina i lapora. od Svilaja (na sjeveru) do Modriče i Jakeša (na jugu) i prostor duž obje obalne strane Bosne sve do Karuše. panon (M31. Predstavljeni su u dva paketa: klastični i karbonatni.M22) pojavljuje se u faciji organogenih (litotamnijskih) krečnjaka. laporovitih krečnjaka. Detaljna pozicija pojedinih stratigrafskih članova miocena vidi se u priloženim kartama i profilima. .E1 . pješčara i glina. šljunkova. Donji i gornji miocen (E1 i E2) razvijeni su u faciji klastičnog .2) izgrađen je od konglomjerata. i to: .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U okviru tvorevina tercijarnog sedimentnog kompleksa izdvojene su naslage koje pripadaju paleogenu i neogenu. od Vrbovca (na sjeveru) do Modriče i Jakeša (na jugu) i prostor duž obje obalne strane Bosne. Naslage sarmata izgrađene su od oolitičnih krečnjaka. pješčara i uglja. Karbonatni paket izgrađen je od masivnih do bankovitih krečnjaka. laporovitih glina i lapora.sitnozrni i srednjezrni pješčari sa gradacionom slojevitošću u alternaciji sa alevrolitima i rijeđe laporima. pješčara. . Razvijeni u krečnjačko-pješčarskoj faciji i faciji fliša. uglavnom kvarcnim šljunkom koji je pomješan sa pijeskom i glinom.flišnog razvoja.E3 . Mlađi miocenski kompleks (M3). krečnjaka. konglomjerata i laporovitih pješčara.Neogen (N) je predstavljen sedimentima miocena i pliocena. Donji pliocen (Pl1) je izgrađen od kvarcnih pjeskova. Stariji miocenski kompleks (M1.

Naslage aluvijalnih nanosa pretežno čine valutice i pjeskovite granule pješčara. a samo mjestimično. U skladu sa preporučenom "inženjerskogeološkom klasifikacijom stijena" (prema Međunarodnoj asocijaciji za inženjersku geologiju). pješčari.4. krečnjaci. plastičnog materijala i biljnih ostataka. rožnjaka.3. pijesci i pješčari. glinovitim pijescima. Razvijeni su na širokom prostoru koji zapravo predstavlja ravničarski dio bosanske Posavine. konglomjerati i pjeskoviti krečnjaci srednjeg eocena. Sedimenti napuštenih korita sastoje se od siltoznih glina i mulja koji je ispunjen biljnim ostacima. alevroliti i glinci paleocen-eocena. koji ukazuje na njihovo proluvijalno porijeklo. kvarcita. kvarcporfira. Prikaz prostorne raspodjele inženjerskogeoloških osobina sredine dat je u grafičkim prilozima ove Studije od 12. krečnjaci i dolomiti srednjeg trijasa. sedimentima napuštenih korita (am). rožnjaci i silificirani krečnjaci jurske starosti. spilita. leže šljunkovi i pijesci.3. Sedimenti druge rječne terase predstavljeni su glinama. karbonatnih stijena. grupa i jedinica.2). laporoviti pješčari. Prevladavaju tamnozelene i tamnosive gline. brečoidni krečnjaci i laporci gornje krede. ilitskog sastava. te posebno. Organogeno-barski sedimenti se sastoje od sitnozrnog. Debljina ovih sedimenata ne prelazi 2 m. Prva riječna terasa markirana je odsjekom koga su oblikovali subrecentni meandri rijeke Bosne. Predstavljeni su sljedećim genetskim tipovima: terasnim. Prevladavaju šljunci aluvijalnog nanosa.Kvartarne tvorevine (Q) U ovim sedimentima disponirao je veći dio autoputa. glinci. gline i pijesci donjeg i srednjeg miocena i pliocena. odnosno sedimentne kemijske sa alternacijama mehaničkih i kemijskih naslaga. te konglomjerati gornjeg miocena. laporoviti krečnjaci.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . barskim sedimentima (b) i tvorevinama riječnih korita (a). serpentinita. te pješčari. Sedimenti facije povodnja se sastoje od sitnozrnih. Sedimenti treće rječne terase predstavljeni su slabosortiranim mješanim glinovitim i šljunkovito-pjeskovitim materijalom. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 102 . plastičnih naslaga u kojima dominiraju pijesci. glinoviti laporci.3.1-12.2. gabra. konglomjerati. krečnjaci. konglomjerati i alevroliti donjeg i gornjeg eocena. laporoviti krečnjaci. žućkastim zamuljenim glinama. sedimentima facije povodnja (ap). a pojavljuju se i sitnozrni pijesci i manja sočiva sitnozrnog šljunka. laporci. posebne jedinice predstavljaju: pješčari. sedimenti facije povodnja. unutar razmatranog područja. U kategoriju dijagenetski slabovezanih stijenskih masa su uvršene laporovite gline. Debljina ne prelazi 5 m. siltovi i zaglinjeni pijesci. Inženjerskogeološke karakteristike Stijenske mase duž razmatranih trasa su heterogenog sastava i anizotropnog sklopa. stijenske mase se mogu razvrstati u litološke komplekse i tipove kako slijedi: Litološki kompleksi U čvrste stijene sa kristalizacionom vezom. Debljina ovih naslaga je do 5m. prema strukturnoteksturnim i fizičko-mehaničkim osobinama. a na dubinama 8 m ispod glina. krečnjaci.4. 4. jezersko-riječnim (t3) i riječnim sedimentima (t1. amfibolita i drugih stijena. Razlikuju se u pogledu inženjerskogeoloških kategorija. glinci.3.

i • naborna zona. slabe čvrstoće i promjenjive. umjerene do velike vodopropusnosti.Sarajevo.3. Ljubinje. Drinovci. potez unutar gornjokrednih i jurskih tvorevina predstavlja sredinu loših inženjerskogeoloških karakteristika i slabih fizičko-mehaničkih svojstava.Doboj Jug je na poplavnim i riječnim sedimentima. Foča. Preostali dio trase se nalazi na sedimentima rječnih terasa. Početni dio sektora Osječani Gornji . u cjelini gledano. Livno. pijesci. Završni dio trase položen je na sedimentima rječne terase koji predstavljaju povoljnu sredinu za izgradnju. stabilni su i nisu stišljivi. meki su.Travnik. 4. ali je teren zbog zaravnjenosti. Seizmotektonske karakteristike Najvažnija i najaktivnija epicentralna područja na teritoriji BiH su: Treskavica . Prvi dio trase je na riječnoj terasi. pijesci i gline te šljunci.4. veoma povoljni. siltovi. teritorija BiH od jugozapada prema sjeveroistoku podijeljena je u tri tektonske oblasti: • rasjedna zona. odnosno. Žepče. Posebno nepovoljnim bi bilo postavljenje tunela sa relativno malim nadslojem visine manje od 10 m a izvođenje predusjeka. To su preovlađujuće stišljivi materijali ali se teren doima stabilnim zbog zaravnjenosti. Teren pred Doboj Jug izgrađuje tektonizirani melanž unutar kojega su zastupljena serpentinska i spilitska magmatska tijela. To su umjerenije raspadnute i rastresite naslage tvrde konzistencije i umjerene čvrstoće. Banja Luka. Drugi dio (dužine oko 2km) se nalazi na plavinskim sedimentima i manjim dijelom. Barske tvorevine i plavinski sedimenti su stišljivi. Treći dio trase je na rječnoj terasi dobrih fizičko-mehaničkih svojstava. U okviru Osnovne neotektonske karte SFR Jugoslavije M 1: 500. Ljubuški. Dionica od Srnave do Osječana gornjih trasa je u terenu izgrađenom od kvartarnih naslaga. barskim i sedimentima rječnog korita. U cjelini gledano. odnosno pleistocena i holocena. gline. Jajce . meke konzistencije i slabe čvrstoće. U dijelu trasa uz Dobjoj trasa se oslanja na laporovite i brečoidne krečnjake u izmjeni sa laporcima gornje krede i sredinu jurskog ofiolitskog melanža.000. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 103 . Litološki tipovi Ovoj kategoriji stijenskih masa sa kristalizacionom vezom pripadaju magmatske stijene predstavljene spilitima.Bugojno. dijabazima i serpentinitima. Inženjerskogeološki i fizičko-mehanički parametri slični su završnom dijelu prethodne dionice. Karakteristike materijala koji izgrađuju ovaj dio terena slične su onima iz prethodno opisanog. Ove materijale odlikuje velika raspadnutost i rastresitost. zasjeka i temeljenje objekata u relativno velikim nagibima nije preporučljivo. u cjelini stabilan. Mostar. Prvi kilometri su na jako raspadnutim i rastresitim naslagama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U kategoriju nevezanih stijenskih masa uvršteni su pliokvartarni šljunci. Zenica . Dokanovići. Dabarsko polje. Stolac. ilovače i muljevi različitih genetskih tipova kvartara. Predstavljaju povoljnu sredinu za izgradnju saobraćajnice. Nevesinje i Drežnica. • naborno-rasjedna zona. usjeka.

Dervente.4-01: Seizmološka karta Bosne i Hercegovine za povratni period od 100 godina Rasjedna zona Dubinske frakture u zemljinoj kori manifestirane rasjednim zonama. Duž koridora Vc u sjevernoj Bosni. to ne znači da u određenom momentu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 104 . izvori su tektonskih impulsa duž kojih pojedini blokovi ne miruju. A upravo na teritoriji BiH. unutar rasjednih zona mogu se izdvojiti dominantni lineamenti. u dugom periodu. Realno je pretpostaviti da se izjednačavanje napona u zoni "savskog rasjeda" vrši postupno. a u priloženoj karti prikazan je prostorni raspored epicentara u odnosu prema koridoru Vc. Uzrok su termodinamički procesi u potkornim dijelovima. Slika 4. intenzitet potresa VIIo MCS. dubinski rasjedi su najčešći uzroci pojava zemljotresa. kada nema pojava potresa. od Svilaja do Maglaja. odnosno intenzitetom. zbog čega blokovi osciliraju različitim amplitudama i frekvencijama. Rasjedi doline rijeka Save i Bosne Ovo područje obuhvata okolinu Bosanskog Broda i Odžaka. Maksimalni intenzitet zemljotresa na rečenom potezu je VI i VII o MCS. Zone dubinskih rasjeda ujedno predstavljaju i prostore savremenih tektonskih pokreta. Međutim. Bosanskog Šamca i Modriče. dok je duž rijeke Bosne. Tektonski. i to: rasjedi doline rijeka Save i Bosne i tuzlanski rasjed. daje se prikaz samo onih seizmičkih zona koje obuhvataju širi prostor razmatranog koridora. ova zona najvećim dijelom zahvata "južni savski rasjed" i duboki rasjed dolinom rijeke Bosne.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U okviru ove Studije.

što se može prihvatiti kao kontinuitet akviferske sredine. u kom je najdominantniji vodotok rijeka Bosna sa velikim brojem pritoka (Usora. dubinske rasjede duž Save i Bosne. smještenoj u blizini ušća rijeke Usore u Bosnu. nego kao asocijacije stijena različitih hidrogeoloških karakteristika. Prema navedenim pojavama. inženjerskogeolopške i geomehaničke karakteristike tla. 4. Tuzlanski rasjed Ovaj rasjed je trasiran gravimetrijskim mjerenjima i registriranim epicentrima na potezu ZvornikTuzla-Doboj.5. u narednoj fazi projekta trebalo bi za pojedine objekte. Rijeka Sava. Potrebno je istaći. ili međuzrnske poroznosti. Spreča. Na lokaciji Karuše. Trasa na LOT-u 1 najvećim dijelom (izuzev dionice 6). pukotinsko-kavernozne. koje se smjenjuju u geološkom planu i profilu. Zbog toga ovo područje treba seizmološki detaljnije ispitati. odnosno litološkom kompleksu pukotinske. i doline Spreče. Plavuša. te zato nisu registrirane pojave zemljotresa veće učestalosti. u koju se ulijeva Bosna kod Bosanskog Šamca. Hidrogeološke karakteristike Sljedeći usvojenu trasu autoputa na koridoru Vc u prostoru obuhvata LOT-a 1. da s obzirom na strukturno-tektonske. u neposrednoj blizini naselja Svilaj trasa na koridoru Vc prelazi predmetni vodotok i ulazi u prostor BiH. kako u planu. Botajička. Lovnica. Međutim. treba smatrati potencijalnim žarištima zemljotresa. Prema hidrogeološkim značajkama stijenskog materijala. također bi trebalo uraditi seizmičku rejonizaciju. prolazi aluvijalnim područjem rijeka Bosne i Save. Lukavica. koje gravitiraju ovom slivnom području.).5. različitog stepena izdašnosti. Bosnica. trasa autoputa na dionici LOT 1 presijeca ili tangira akvifersku sredinu međuzrnske i pukotinsko-kavernozne poroznosti. na fonu izdizanja.1. te savremena kretanja tuzlanskog bloka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija neće doći do naglog oslobađanja energije i pojave zemljotresa. Zbog toga. U skladu sa pojedinim litološkim tipovima promjenljivih i neujednačenih fizičko-hemijskih svojstava. Na ovom potezu. odnosno. uraditi detaljnu seizmičku rejonizaciju. Gnionica i dr. imamo više ili manje izražene karakteristike vodopropusnosti u predmetnom stijenskom materijalu. Na dionici LOT 1 trasa je položena duž aluviona rijeka Bosne i Save. Glogovica. Posredni indikatori postojanja dubinskog/ih rasjeda su i pojave termalnih i mineralnih voda duž ovog poteza. označava tipičan ravničarski vodotok širokog aluvijalnog područja i čini gotovo kompletnu sjevernu granicu BiH prema Republici Hrvatskoj. moguće je konstatovati da istraživani prostor pretežno karakteriše brdovito-ravničarski reljef. presijecajući ili tangirajući gotovo sve prethodno navedene vodotoke (Bosnu na velikom broju lokacija). skokoviti pokreti blokova duž ovog rasjeda su relativno rijetki. Ljubioča. odnosno Studija uticaja na okolinu – Lot 1 105 . posebno u smislu korekcije seizmičkog hazarda. karakterističnom i po hipsometrijski najnižoj poziciji. istraživani prostor ne možemo promatrati kao jedinstvenu izdan. Babešnica. u kojoj su generalno formirane izdani sa slobodnim nivoom. U širem području Doboja. tako i u profilu. uticaj potresa na objekte buduće saobraćajnice može biti znatan. dionica LOT 1 na koridoru Vc završava presijecajući ovu pritoku nakon čega započinje dionica LOT 2. Hidrogeološke i hidrografske karakteristike i njihove hidrološke značajke 4. ovaj rasjed je aktivan i u savremenom dobu. S obzirom na veličinu predmetnog linijskog objekta. na fonu spuštanja.

Izdašnost po jednom bunaru kreće se od 2 do 15 l/s. Uvažavajući iznijeto. U vezi sa naprijed iznesenim. Dobojjuga (Havdine). ali uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. što zavisi od toga koji su vodonosni slojevi zahvaćeni. odnosno: na potezu od stacionaže km 10+700 do km 17+000 trasa prolazi predloženom III zonom sanitarne zaštite izvorišta vode za piće u Odžaku. iznimno 20 l/s.) shodno osjetljivosti i ranjivosti vodonosnika tj.Ularice). Shodno podacima iz prethodno provedenih hidrogeoloških istraživanja i eksploatacionih crpljenja vodozahvatnih objekata. Koeficijenti filtracije ovdje su registrirani u granicama K = 10-4 m/s do K = 10-5 m/s. na potezu od stacionaže km 41+00 do 42+000 trasa prolazi u blizini predloženih zona sanitarne zaštite izvorišta Bare-Osječani lociranih sa lijeve strane trase u pravcu istoka. Osječanima. zadržavamo se na označavanju kritičnih područja u karti ograničenja vezano za vodne resurse (prilog br. Ovo se naročito odnosi na područja zona zaštite izvorišta za javno vodosnabdijevanje u Odžaku. Matuzići. Na potezu Modriča – Svilaj. Ostali stijenski kompleksi u okruženju imaju karakteristiku sekundarnog vodonosnika.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vodoobilnosti. sva karakteristična mjesta po dionicama LOT-a 1 označena su u našem području razmatranja sa jedanaest (11) narandžastih prostornih pozicija. a transmisivnost T = 10-2 do 10-4 m2/s. Podzemna voda stacionirana u aluvionu rijeke Bosne. podzemne vode koriste se za vodosnabdijevanje naseljenih mjesta. Doboju. veoma je značajan resurs pitke vode za stanovništvo nastanjeno duž toka. Kapacitet po bunaru osciluje također od 5 do 20 l/s. pa i Usore. Prikaz hidrogeoloških značajki terena po dionicama duž trase na LOT-u 1. Karakteristike podzemnih voda stacioniranih u aluvijalnoj terasi rijeke Bosne. koeficijenti filtracije su reda veličine od K = 103 m/s do K = 10-4 m/s. nalazi se nešto veća akumulacija podzemnih voda stacionirana u intergranularnoj sredini. autoput kao linijski objekt u budućnosti može izazvati određene. Tešnja (Kraševo). podzemnih voda razmatranog područja.5. Koridor Vc od Modriče do Svilaja prolazi centralnim i zapadnim dijelom pomenutog akvifera. Tako se prosječna debljina aluvijalnih naslaga na potezu od Doboja do Modriče kreće od 8-15 metara. na potezu od stacionaže km 59+000 do 61+600 trasa prolazi u neposrednoj blizini postojećih zona sanitarne zaštite izvorišta Kraševo lociranih sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. Narandžastom šrafurom označava se vodonosno područje kroz koje autoput može proći. Save. Važnija izvorišta vode za piće locirana su u neposrednom okruženju opština Odžak. te 3 izvorišta za vodosnabdijevanje dijela Opštine Usora. te Usore (Alibegovci. MZ Osječana. kako bi se negativni efekti spriječili. Na nekoliko lokaliteta unutar aluvijalnih sedimenata rijeka Bosne. Modriče. u zahvatu koridora u širem rejonu Odžaka.3. Doboja (Rudanka). konstatuje se da kvartarni (Q) aluvijalni vodonosnici (stijene međuzrnske poroznosti) egzistiraju kao primarna akviferska sredina. moguće je iskazati kroz osnovne hidrogeološke parametre. potencijalno negativne uticaje na podzemne Studija uticaja na okolinu – Lot 1 106 . ima za cilj skretanje pažnje na karakteristične kritične lokacije. s kojih se vodom obično snabdijeva manji broj individualnih stambenih objekata. a transmisivnost od 10-3 do 10-4 m2/s. Debljina šljunčanih naslaga na ovom prostoru kreće se od 50-100 metara. Radi se o višeslojnoj akumulaciji podzemnih voda sa diferenciranim vodonosnim slojevima po dubini. u čijem neposrednom ili širem okruženju. na potezu od stacionaže km 49+500 do 52+000 trasa prolazi u blizini postojećih zona sanitarne zaštite izvorišta Rudanka lociranih sa desne strane trase u pravcu zapada. Tešnju i Usori. 12. odnosno potpuno anulirali. Prihranjivanje ovog akvifera dominantno se vrši vodama rijeke Bosne i manjim dijelom vodama rijeke Save.

kao najosjetljivije područje u smislu zaštite podzemnih voda. U prostoru između stacionaža od km 45+800 do 46+624.787. na ovom potezu trasa presijeca rijeku Lovnicu. Dionica 1. Nakon završetka istražnih radova potrebno je izraditi detaljnu hidrogeološku kartu užeg pojasa oko autoputa u M 1:5. koja je karakteristična kontaktna tačka autoputa sa otvorenim vodotokom na ulasku u BiH. Potez trase do stacionaže km 2+925 nalazi se u faciji povodnja. prolazi aluvijalnim sedimentima rijeke Bosnice.787 do oko 13+800. Dionica 4. Svilaj – Odžak Na ovoj dionici trasa prolazi kroza dva karakteristična osjetljiva poteza. gdje je pozicionirano izvorište Bare-Osječani. pritoku rijeke Bosne. Odžak – Vukosavlje Na ovoj dionici trasa prolazi kroz dva karakteristična osjetljiva poteza. Istovremeno. Od stacionaže km 6+000 na kratkom dijelu tangira treću riječnu terasu (t3). druge riječne terase rijeke Bosne (t2) koja je prirodan nastavak prethodnog poteza iz prve dionice. na stacionaži oko km 37+150. Posebna pažnja. koja potencijalno egzistira kao akviferska sredina. Drugi potez je od stacionaže oko km 38+050 do 38+175. trasa završava u istim sedimentima.010 tj. odnosno područje u kom je smještena predložena zona sanitarne zaštite izvorište vodovoda u Odžaku. uvažavajući hidrogeološki aspekt. Drugi potez je od stacionaže oko km 16+900 do 17+289. Na trećem potezu od stacionaže km 39+800 do 40+500 trasa prolazi desnom obalom prve riječne terase (t1) rijeke Bosne. te provjeriti sve navedene osjetljive poteze u ovoj studiji. te nadalje Glavnog projekta izbjegle.000. Prvi je od stacionaže km 10+890. ograničile. odnosno do kraja dionice 1. Podnovlje – Johovac Na ovoj dionici trasa prolazi kroz tri karakteristična osjetljiva poteza. odnosno otvorenog vodotoka. Prvi potez je od stacionaže km 35+400 do 37+800 na kojem trasa prolazi preko prve riječne terase rijeke Bosne. a koja čini akvifersku sredinu. kraja dionice na kojem trasa prelazi preko rijeke Bosne. Dionica 2.139. koje predstavljaju glavnu akvifersku sredinu s koje se vrši zahvatanje podzemne vode u svrhu vodosnabdijevanja naseljenog mjesta Odžak. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 107 . daje se u smislu zaštite vodnih resursa kao postojećih i potencijalnih izvorišta u cilju vodosnabdijevanja stanovništva.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vode. kojim bi se uočene nepovoljnosti u fazi Idejnog projekta. odnosno istim sedimentima na potezu stacionaže km 42+250 do km 44+000. Ovaj potez zastupljen je od stacionaže km 2+925 do 10+890. gdje trasa presijeca rijeku Bosnu. Drugi osjetljivi potez je na prvoj i drugoj riječnoj terasi rijeke Save i rijeke Bosne (t1 i t2). ili u potpunosti eliminirale. a zatim do stacionaže km 29+000. Vukosavlje – Podnovlje Na ovoj dionici trasa prolazi jednim karakterističnim osjetljivim potezom. Od stacionaže km 23+350 do km 28+000 trasa presijeca meandar rijeke Bosne na tri mjesta. Stoga se nameće potreba nužnog preventivnog djelovanja. kao i okolnih naselja koja mu administrativno pripadaju. Dionica 3. odnosno aspekt ugroženosti akviferske sredine. Opisani prostor na potezu od stacionaže km 39+800 do km 44+000 pripada prostoru Osječani. Prva pozicija je prelazak rijeke Save.

E).139 do 50+000 trasa prolazi dugim osjetljivim potezom aluvijalnih sedimenata prve riječne terase rijeke Bosne. u neposrednoj blizini eocenskih pjeskovitih krečnjaka. Treba istaknuti da trasa autoputa u zoni izvorišta Kraševo. Na desnoj obali rijeke Usore nalazi se izvorište Kraševo. u dužini cca 1. koja se registruje u neposrednoj podlozi autoputa. slabo vodopropusnih krečnjaka. koju u hidrogeološkom smislu također karakteriše veoma niska vodopropusnost (k = 10-7 m/s). kao i komunalnih vodovodnih poduzeća u tim Općinama. kako sa aspekta građenja. smješteno u aluvionu vodotoka Usora. Johovac – Rudanka Na početku ove dionice. koje se nalazi sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. na kojem trasa presijeca rijeku Lukavicu. gdje je ostvaren kontakt jurske vodonepropusne sredine sa paleocen-eocenskim slabovodopropusnim krečnjacima i aluvijalnim sedimentima (prva riječna terasa) rijeke Usore. Sa aspekta uticaja autoputa na podzemne vode.5 km autoput prolazi neposrednim rubnim područjem izvorišta Kraševo. obrađivači za aspekt vodnih resursa kontaktirali su predstavnike svih šest Općina. Na potezu od stacionaže 50+000 do 52+000 sa desne strane trase. kao i različite crpljene količine pri određenim sniženjima nivoa vode u istražnim i eksploatacionim vodozahvatnim objektima izvorišta Kraševo. gdje dominantan uticaj na režim podzemnih voda ima rijeka. Prema rezultatima istražnog bušenja i opitnih crpljenja u prethodnim istraživanjima utvrđena je različita debljina aluvijalno – terasnih naslaga. ni Studija uticaja na okolinu – Lot 1 108 . kako zbog već opisanog stanja. što obezbjeđuje zadovoljavajuće uslove za samoprečišćavanje infiltracionih voda. trasa autoputa prolazi kroz područje Paleocen-eocenskih (Pc. te dijelom sa sjeveroistoka (lijeva strana rijeke Usore). gotovo nepropusni jurski (J) melanž koji pretstavlja izuzetno pogodnu sredinu. Dionica 6. te tektonizirani.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 5. Rudanka – Karuše Na stacionaži cca km 59+000. dok se predmetno izvorište nalazi sa desne strane istog vodotoka. masivnih do bankovitih. Pojava sedimenata intergranularne poroznosti. Uz njihovu pomoć su prikupljeni. tako i sa aspekta sredine pogodne za očuvanja okoliša. te prezentirani u Studiji detaljni podaci o izvorima koji se koriste za javno vodosnabdijevanje gradova i prigradskih naselja. 4. Na ovom potezu trasa ostvaruje neposredan kontakt sa lijevom obalom rijeke Usore (izvorišta Makljenovac.1. Ularice i Alibegovci. Ularice i Alibegovci). desnu pritoku Bosne. Ovdje se naglašava i prolazak trase na potezu od stacionaže km 50+000 do 51+250. Ovi podaci ukazuju na neravnomjernost filtracionih karakteristika vodonosnog šljunčanog sloja i njegova različita zalijeganja po dubini na prostoru izvorišta.1. Od stacionaže oko km 52+250 do 52+450 trasa presijeca rijeku Bosnu. Izvori podzemnih voda za vodosnabdijevanje Tokom izrade Studije uticaja na okoliš za LOT 1. sačinjena je od materijala karakterističnih za faciju povodnja (ap). preko čijih prostora prolazi razmatrana dionica.5. kao i izvorima lokalnog karaktera. nalazi se izvorište Rudanka sa usvojenim zonama sanitarne zaštite. koji ima dominantan uticaj na režim podzemnih.209). potrebno je obratiti posebnu pažnju na prethodni potez. trasa prolazi potezom koji predstavlja kontinuitet prethodne dionice. čitavom dužinom položena sa lijeve strane obalnog područja rijeke Usore. U neposrednoj blizini stacionaže km 59+000 trasa se približava rasjednom području do kraja dionice 6 (stacionaža km 62+634. Na dionici od stacionaže km 46+624. U mnogim slučajevima. Udaljenost izvorišta Kraševo od rijeke Usore je oko 300 m. također. Istovremeno u hidrogeološkom smislu posmatrano. koji nisu primarna akviferska sredina ali imaju karakteristiku vodonosnika. očito je da se prihranjivanje aluvijalno terasnih naslaga vrši pravcem sa jugoistoka. Prema položaju trenutnog rubnog vodotoka Usore i izvorišta Kraševo. te Kraševa sa kojih se vodom snabdijevaju naselja u opštinama Usora i Tešanj. Na predmetnom potezu trasa također tangira desnu obalu rijeke Bosne. tako i zbog blizine izvorišta Makljenovac. i to na lijevoj obali rijeke Bosne.

koji se prezentiraju u nastavku po dionicama a ucrtani su u kartu ograničenja za vodne resurse (Prilog 12. prikazane su: . broj 9/85 (dionica 5. kao i vodovoda Osječani u Opštini Doboj. Ovdje se ističu značajna izvorišta podzemne vode sa kojih se vrši vodosnabdijevanje gradova i sela. a koje su predložene na bazi novih istražnih radova. Važnija izvorišta podzemnih voda u sistemu javnog vodosnabdijevanja duž trase LOT-a 1 u području istraživanja locirana su u opštinama Odžak. Također. Johovac . te novih važećih pravilnika u FBiH i RS o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta koja se koriste ili planiraju da se koriste za piće. Prilikom polaganja trase vodilo se računa da se izvorišta javnih sistema za vodosnabdijevanje gore navedenih gradova i naselja duž dionice LOT 1.na temelju Odluke o zonama sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama vodocrpilišta u Odžaku. Službeni glasnik Opštine Odžak. broj 2/04 (dionica 1.Zone sanitarne zaštite izvorišta Kraševo – Opština Tešanj. a za potrebe izrade Studije.) prikazane su zone sanitarne zaštite izvorišta koja su u sistemu javnog vodosnabdijevanja. sa desne strane trase na udaljenosti oko 2000 m u pravcu zapada u mjestu Donji Svilaj-zaseok Poljari.5. kroz čija područja autoput prolazi ili se nalazi u njihovoj neposrednoj blizini. Na širem prostoru duž trase LOT-a 1 postoje podzemne voda koje se nalaze uglavnom u aluvijalnim terasama stacioniranim duž rijeke Bosne i pritoka.5. a koja su smještena uz rijeku Bosnu i njenu pritoku rijeku Usoru. kao što su Matuzići. Značajne informacije vezano za izvorišta za vodosnabdijevanje. Modriče i Odžaka. ni Komunalna poduzeća nisu imali podatke o lokalnim izvorima.3. Čivčije i Kotorsko. Doboj i Tešanj. Službeni glasnik Opštine Doboj. zatim više manjih naselja.na temelju Odluke o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj (dionica 6. prikazane su i predložene zone sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. U razmatranom prostoru istraživanja nalazi se određeni broj lokalnih izvora koji nisu uključeni u sistem javnog vodosnabdijevanja opština na čijim se teritorijima nalaze. Popunjeni upitnici od strane predstavnika opština i vodovoda duž trase LOT –a 1.Zone sanitarne zaštite vodocrpilišta u Odžaku . čiji je popis naveden u popisu korištene literature i dokumentacije. Iz aluviona rijeke Usore vodom se snabdijevaju naselja u opštinama Usora i Tešanj. pa su se oni prikupljali i od Mjesnih zajednica. od opština su prikupljeni podaci o svim izvorima. kao i pomoć u planiranju monitoringa vodnih resursa duž LOT-a 1 za faze građenja i korištenja autoputa dobivene su od Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save u Sarajevu i Republičke direkcije za vode U Bijeljini. te niz manjih sela stacioniranih u dolini rijeke Bosne. kao i njihove pripadajuće vodozaštitne zone izbjegnu što je više moguće. Rudanka.Karuše).2. nalazi se lokalni bunar. a koje su utvrđene usvojenim Odlukama o zaštiti ovih izvorišta. Sa ovog bunara snabdijeva Studija uticaja na okolinu – Lot 1 109 . Rudanka .Zone sanitarne zaštite izvorišta Rudanka-Opština Doboj-na temelju Odluke o zaštiti izvorišta Rudanka. U tom kontekstu.3. Za sagledavanje i sveukupni prikaz aspekta vodnih resursa uzduž trase. korišteni svi dostupni izvori. Na karti ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. Iz aluviona rijeke Bosne vrši se vodosnabdijevanje Doboja. Svilaj – Odžak) . . za čije potrebe se zahvataju manje količine vode.3. Ovi lokalni izvori se koriste za vodosnabdijevanje stanovništva u naseljima.Rudanka).5. prikupljeni tokom izrade ove studije. Dionica 1.). kao i podaci o kvalitetu podzemnih voda dati su u Prilogu 12. U tom kontekstu. Svilaj – Odžak Izvori na Opštini Odžak Na stacionaži autoputa km 2+000. u Prilogu 12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Općine.

Na stacionaži autoputa km 9+000. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 110 . nije utvrđen na osnovu sprovedenih istražnih radova. godine. Izvorište vodovoda u Odžak locirano je uz samo gradsko područje Odžaka. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2300 m u pravcu zapada. Ne postoji razvodna mreža sa ovog bunara. te u dijelu bližih prigradskih naselja. Na istoj stacionaži ali sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2300 m u pravcu istoka u mjestu Novi Grad. a provodi ga Zavod za javno zdravstvo Tuzlanskog kantona i Sodaso Holding Tuzla.51/02). broj 2/04). zavisno od trenutnih potreba. Ispitivan je kvalitet vode u 2005. kao i prednacrt Odluke o zaštiti izvorišta vodovoda u Odžaku. kada je izgrađen prvi bunar na ovom lokalitetu. broj 18/98). Oko 250 domaćinstava u naseljima Prnjavor.0 km sjeverozapadno od samog gradskog centra. nalazi se arteški bunar u posjedu preduzeća Ratar. godine urađen je projekat zaštite. uspostavljeni režim zaštite je ocijenjen nedovoljnim jer se važećom odlukom štiti daleko manji prostor od onog koji je potrebno štititi u skladu sa važećim zakonskim propisima.5 l/s. Očekivati je da će u bliskoj budućnosti biti usvojena i Odluka o zaštiti izvorišta vode za piće vodovoda u Odžaku od strane Federalnog ministarstva poljoprivrede. godine (Službeni glasnik Opštine Odžak. Izdašnost ovog bunara je oko 9. direktno upućivala u rezervoar smješten u vodotornju koji se nalazi u krugu izvorišta. ova odluka nije u potpunosti u skladu sa Federalnim zakonom o vodama (Službene novine FBiH. nalazi se lokalni bunar. Kvalitet vode ispituje se dva puta godišnje. Ovaj arteški bunar koristi se za snabdijevanje vodom. a odatle se gravitaciono dopremala do područja potrošnje u Odžaku. Voda sa ovih bunara se do juna 2003. Institut za hemijsko inžinjerstvo. Iz tog razloga. Ovo izvorište predstavlja jedini izvor vodosnabdijevanja za gradsko područje Odžaka. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 1800 m u pravcu sjeverozapada u mjestu Prnjavor. nalazi se izvorište u sistemu javnog snabdijevanja u Odžaku. Ovaj arteški bunar služi za potrebe ovog preduzeća. Na stacionaži autoputa km 4+500. donesenom u maju 2004. Izvorište se formirano u aluvijalnim sedimentima rijeka Bosne i Save. nalazi se lokalni bunar. zbog prisustva željeza i mangana u podzemnoj vodi. oko 1.d. Izvorište je formirano 1965. U periodu nakon toga izvedena su još tri bunara na istom prostoru i svi navedeni zahvatni objekti su i danas u upotrebi. Izdašnost ovog bunara je oko 20 l/s. Za izvorište Odžaku u decembru 2005. Podaci o kvalitetu vode sa ovih bunara nisu bili dostupni. godini od strane Sodaso Holding Tuzla d. nalazi se lokalni bunar. odnosno režim zaštite ovog izvorišta. sa desne strane trase na udaljenosti oko 1400 m u pravcu zapada u mjestu Vrbovac. Međutim. jer zone sanitarne zaštite. mjere sanitarne zaštite. Na stacionaži autoputa km 4+000. prema projektnom zadatku i uslovima za utvrđivanje zona sanitarne zaštite propisanim „Pravilnikom o uvjetima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta koja se koriste ili planiraju da se koriste za piće“ (Sl. u junu 2003. Međutim. locirano također u krugu izvorišta. U ovome projektu utvrđene su i predložene zone zaštite podzemnih voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija se 250 domaćinstava. Sa ovoga izvorišta snabdijeva se vodom za piće stanovništvo i privredni i javni potrošači koji se nalaze u užem gradskom području Odžaka. Tako se zahvaćene podzemne vode sada prečišćavaju prije nego se izvrši distribucija ka potrošačima. sa koga se zahvata. ali ne postoji razvodna mreža. na prostoru na kome dominira intenzivna poljoprivredna proizvodnja i gdje nema značajnijih industrijskih aktivnosti. godine pušteno je u pogon postrojenje za prečišćavanje pitke vode. Ispitivan je kvalitet vode u 2005. Na stacionaži autoputa km 10+500. novine FBiH br. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2100 m u pravcu istoka. Zaštita izvorišta vodovoda u Odžaku trenutno je utvrđena Odlukom o zonama sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama vodocrpilišta u Odžaku. godini od strane Zavod za javno zdravstvo Kantona Sarajevo. od 15 – 50 l/s vode. Lipik i Posavska Mahala snabdijeva se vodom iz ovog bunara.

Podnovlje – Johovac Opština Doboj U prostoru između stacionaže od km 41+00 do 42+000.3. a ukupna izdašnost izvorišta je oko 100 l/s. Lokalni vodovod Osječani u Opštini Doboj izgrađen je sopstvenim sredstvima predstavnika domaćinstava koja su i uključena u ovaj vodovodni sistem. godine u skladu sa Zakonom o vodama u RS (Službeni glasnik RS. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 111 . Vukosavlje – Podnovlje Izvori na Opštini Modriča Glavno izvorište za javno snabdijevanje vodom Modriče nalazi se u Modričkom polju i značajno je udaljeno od trase autoputa. vodom se snabdijeva urbano područje i prigradska naselja opštine Vukosavlje. godini bili su dostupni. Izvorište se sastoji od 3 bušena bunara. MZ Osječani Gornji-Opština Doboj. te Donja voda manjih izdašnosti. Na potezu od stacionaže km 10+700 do 17+000 trasa prolazi predloženom III zonom sanitarne zaštite izvorišta vode za piće u Odžaku. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta vodovoda u Odžaku u 2005. Pored glavnog izvorišta u Modričkom polju. Elaborat zaštite izvorišta vode za piće vodovodnog sistema Osječani. Sa glavnog izvorišta u Modričkom polju osim urbanog područja i prigradskih naselja Modriče. Opština Doboj urađen je u januaru 2005. Također uz trasu puta na potezu Srnava . U ovome elaboratu utvrđene su i predložene zone zaštite podzemnih voda.5. Slike sa lokaliteta izvorišta bare Osječani date su u prilogu 12.000. Sa izvorišta Bare (jedan kopani bunar u prvoj fazi) snabdijevaju se vodom naselja Osječani. u smjeru istoka na udaljenosti oko 1400 m od stacionaže km 41+500. Vranješevac. Ove predložene granice date su i u karti ograničenja – Prilog broj 12. Dionica 3. broj 7/03). Izvorište je pozicionirano sa lijeve strane trase. Odžak – Vukosavlje Izvori na Opštini Vukosavlje Na stacionaži autoputa km 12+000. Podaci o kvalitetu vode sa ovog izvora nisu bili dostupni. mjere sanitarne zaštite. u širem prostoru razmatranja oko trase LOT 1 nalazi se više lokalnih bunara za više lokalnih vodovoda. nalazi se prirodni izvor sa bazenom. Očekivati je da će u bliskoj budućnosti biti usvojena i ova Odluka o zaštiti izvorišta Bare u Osječanima od strane relevantnog opštinskog organa u Doboju. područja na kojima se nalaze izvorišta. godini bili su dostupni. a detaljniji podaci o ovim lokalnim izvorima nisu bili dostupni.3. Dionica 4. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta BareOsječani u 2005. Na MZ Osječani egzistiraju i izvori Slatina. Dionica 2.5. trasa prolazi u blizini izvorišne zone Osječani. a provodi se u Regionalnom zavodu Doboj.Odžak pozicionirano je nekoliko seoskih bunara sa kojih se voda ne koristi za ljudske potrebe. u razmjeri 1: 25. broj 10/98). kao i vodnih objekata i voda namijenjenih ljudskoj upotrebi (Službeni glasnik RS. Ove predložene granice date su i u karti ograničenja – Prilog broj 12.000 i 1:5. u razmjeri 1: 25. kao i prednacrt Odluke o zaštiti izvorišta Bare u Osječanima. Kontrola kvaliteta vode iz gradskog vodovoda vrši se jednom sedmično. Brđani i Čivčije. Ne postoji razvodna mreža sa ovog izvora. načinu određivanja i održavanja zona i pojava sanitarne zaštite. sa desne strane trase na udaljenosti oko 1200 m u pravcu sjeverozapada u mjestu Srnava. te prema uslovima Pravilnika o mjerama zaštite.2.000.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vodoprivrede i šumarstva.

Na području Opštine Usora nalazi se i manji broj neregistriranih lokalnih izvora sa kojih se snabdijeva manji broj kuća. namjeni površina i uslovima građenja na području Opštine Usora kojom je tretirano i područje vodotoka Usora i izvorišta koja su u sistemu javnog snabdijevanja na ovoj opštini. godine. te prosječne izdašnosti 6-10 l/s u ljetnom periodu. na području Opštine Usora u MZ Makljenovac. Grad Doboj snabdijeva se vodom sa dva fizički razdvojena vodocrpilišta. prva zaštitna zona (od 100 m u radijusu izvorišta). sa lijeve strane trase na udaljenosti od oko 2000 m u pravcu istoka nalazi se glavno izvorište Havdine. sa lijeve strane trase na udaljenosti od 25-50 metara u pravcu istoka nalaze se dva lokalna bunara kapaciteta 10 l/s izgrađena 1986. Voda se crpi iz osam bunara prosječne dubine od 7-11 m. Na stacionaži km 59+200. godine. na području Opštine Usora u MZ Ularice. Rudanka i Luke. nizvodno od grada Doboja. Na području opštine Doboj nalazi se više lokalnih izvora manjeg kapaciteta i isti su izvan obuhvata našeg razmatranja i uglavnom u brdovitim dijelovima opštine. Dionica 6. a kontrola se provodi u Domu zdravlja Tešanj. Makljenovac i Alibegovci na Opštini Usora. na području Opštine Usora u MZ Alibegovci. nalazi se izvorište Rudanka. Na stacionaži km 59+000. dok se režimi ponašanja u ovim zonama trebaju utvrditi odgovarajućim Odlukama u skladu sa zakonom o vodama. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta Alibegovci u 2005.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 5. a u bdućnosti se očekuje da budu pod ingerencijom JKP Usora Sivša. godine (Službeni glasnik Opštine Doboj. Opština Doboj-jug. Vodocrpilište Rudanka smješteno je u aluvionu rijeke Bosne na njenoj lijevoj obali. Rudanka – Karuše Opština Usora Tri registrirana izvora u Opštini Usora dio su vodovoda u izgradnji. Treba napomenuti da je u januaru 2000. Bejići. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta Rudanka u 2005. na području Opštine Doboj-jug u MZ Matuzići. Kapacitet Studija uticaja na okolinu – Lot 1 112 . Johovac – Rudanka Opština Doboj Na potezu od stacionaže 50+000 do 52+000 sa desne strane trase. U ovoj Odluci za izvorišta koja su u sistemu javnog snabdijevanja utvrđuju se uža zaštitna zona (30x30 m). godine Općinsko vijeće Usore donijelo je Odluku o utvrđivanju urbanih područja. Izvorište se štiti prema usvojenoj Odluci o zaštiti izvorišta Rudanka iz 1985. godini su bili dostupni. sabirnim bazenima i u mreži. godine Na stacionaži oko km 61+500. druga zaštitna zona (od 200 m u radijusu izvorišta) i treća zaštitna zona (od 300 m u radijusu izvorišta). broj 9/85). a na lijevoj obali rijeke Bosne. godini bili su dostupni. Voda sa ovog izvorišta redovno se kontroliše na bunarima-crpnoj stanici. sa lijeve strane trase na udaljenosti samo oko desetak metara u pravcu istoka nalazi se lokalni bunar kapaciteta 5 l/s izgrađen 2002. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 250 metara u pravcu istoka nalazi se lokalni bunar kapaciteta 5 l/s izgrađen u periodu 2002-2004. Kvalitet vode na ovim izvorima kontroliše se periodično. Na stacionaži oko km 59+300. Sa ovih izvora vrši se javno snabdijevanje naselja Ularice. ali samo iz mreže.

a 1998. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 113 . na području Opštine Dobojjug sa lijeve strane trase istočno na većoj udaljenosti nalazi se više lokalnih izvorišta: Vis (kapaciteta oko 0. Peraslika (kapaciteta oko 0.5-01. 56/04) utvrđene su procedure utvrđivanja zona zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta vode i za donošenje odgovarajućih odluka.7 l/). Izvorište Kraševo formirano je 1986.2. a 1 van funkcije zbog zagađenja. Izvorište Kraševo trenutno se štiti na temelju Odluke o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj u kojoj su definisane zone sanitarne zaštite ovog izvorišta. a dati su u prilogu 12. U sušnim periodima na bunarima Kraševo kontroliše se prihranjivanje bunara da ne dođe do narušavanja prirodnog kvaliteta sirove vode i vode u distributivnoj mreži. Zakonom o vodama Zeničkodobojskog kantona (Službene novine ZE-DO kantona br.8 l/s).3 l/s). godini dati su u prilogu 12. 8/00) i Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće (Službene novine ZE-DO kantona br. Dostupni podaci o kvalitetu vode sa ovog izvorišta u 2005.2 l/s). 51/02. na desnoj obali rijeke Usore. godini su bili dostupni. Na izvorištu se zavisno od vremenskih prilika odnosno nivoa podzemnih voda crpi 8 do 15 l/s vode. u zoni aluvijalno terasnih sedimenata.2.21 (kraj dionice LOT-a 1). predviđeno je da se urade projekti zaštite izvorišta na osnovu kojih Vlada kantona donosi Odluku o zaštiti izvorišta vode za piće. procedure za donošenje Odluka o zaštiti izvorišta za izvorišta kojima upravlja. Druga faza realizacije obezbjeđenja dodatnih količina vode izvršena je 1999. koje se nalazi sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. Za zahvatanje podzemnih voda izvedena su tri eksploataciona bušena bunara.godine za potrebe vodosnabdijevanja naselja Kraševo.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija izvorišta je 10-18 l/s a sa njega se snabdijeva oko 500 domaćinstava u Matuzićima. Sječa (kapaciteta oko 0.2 l/s). Od 5 bunara koji čine izvorište u aluvionu Usore. Podaci o kvalitetu vode sa nekih lokalnih izvorišta u 2005. Ukupno je registrovano 950 potrošača od čega 924 domaćinstva (cca 3700 stanovnika) i 26 ostalih korisnika. Bukvik (kapaciteta 0. Opština Tešanj Na stacionaži od km 60+000 do 61+500 autoput prolazi neposrednim rubnim područjem izvorišta Kraševo.godine izvođenjem drenaže.3 l/s). a vrši se u Zavodu za javno zdravstvo Ze-Do kantona. u naselju Kraševo. Kontrolu kvaliteta vode vrši laboratorija KP ”Rad” Tešanj prema godišnjem planu uzorkovanja. Za izvorište Kraševo urađen je projektni zadatak za izradu projekta zaštite ovog izvorišta koji su dostavljeni u JP za «Vodno područje slivova rijeke Save» Sarajevo radi izbora izvođača. Lepenica i Mravići. Lepenica i Mravići. godini su bili dostupni. bez obzira da li od ranije imaju utvrđene zaštitne zone ili ne. Dubrava i Otavica ( kapaciteta 0. Komunalno preduzeće pokrenulo je. Svi registrovani izvori podzemnih voda u području razmatranja a koji se koriste za vodosnabdijevanje opština duž LOT-a 1 daju se pregledno u Tabeli 4. Navedenim zakonima za izvorišta vode.godine izvedena su još dva bunara kao prva faza obezbjeđenja dodatnih količina vode.2. Na stacionaži od km 60+000 do 62+634. danas su 4 u funkciji. u dužini od 80 m. Čatrlja (tehnička voda kapaciteta oko 0. Breza (kapaciteta oko 0. Kvalitet vode se prati redovno. na čijem početku je izveden upojni drenažni bunar.8 l/s). Sa ovog izvorišta vodosnabdijevanjem su obuhvaćena naselja Kraševo. a dati su u prilogu 12. Superviziju bakteriološke ispravnosti vode na izvorištu Kraševo radi HS služba Doma zdravlja Tešanj. Šumska voda (kapaciteta oko 0. shodno navedenom zakonu. Bukovac (kapaciteta oko 0.5 l/s).2 l/s). Podaci o kvalitetu vode sa ovog izvorišta u 2005.

5-01. prezentiraju se vodotoci koji su dio hidrografske mreže.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. Imajući u vidu da obrađivaču nisu bila dostupna konačna rješenja na nivou Idejnih projekata mostova.787 Izvor vode uključen u sistem javnog vodosnabdijevanja Opština Odžak .209 Na osnovu prethodno iznesenih saznanja.019 do km 62+634. graditi i održavati na način da se maksimalno nastoji sačuvati I klasa kvalitete podzemnih voda. Usora). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 114 .1 bunar u MZ Vrbovac . odnosno na njihov režim tečenja i kvalitet.00 do km 10+890.2.4 bunara u glavnom vodovodnom sistemu Odžaka Lokalni izvor Opština Odžak . Studije.2. kao i vanjske i unutrašnje odvodnje autoputa. Pregled vodotoka koje presijeca trasa autoputa U namjeri definisanja mogućih negativnih uticaja autoputa na površinske vode.1 bunar Makljenovac .1 bunar u MZ Donji Svilaj .139 Opština Doboj .787 do km 17+289.5.010 km 17+289.1 bunar Ularice . to se dole navedeni podaci odnose na procjenu u skladu sa radnom verzijom Idejnog projekta.2 bunar u MZ Novi Grad . može se zaključiti da predmetna trasa autoputa na dionici LOT-a 1 na koridoru Vc prolazi kroz jedno buduće zaštitno područja aktivnog crpilišta pitke vode (Odžak). Hidrografske karakteristike 4.1 bunar u MZ Prnjavor Opština Vukosavlje .010 do km 33+466. U tom smislu saobraćajnicu. kao i pripadajuće objekte potrebno je projektirati.2 bunara Alibegovci Opština Doboj jug . a koji se nalaze u zoni prolaska trase autoputa.139 do km 52+816.5.1.3 bunara – izvorište Havdine Opština Tešanj .2. Pregled vodotoka daje se po dionicama na LOT-u 1.591 km 33+466.019 km 52+816.3 bunara u glavnom vodovodnom sistemu Modriče (Modričko polje) Opština Modriča km 10+890.1 bunar u MZ Gornji Osječani koji je uključen u sistem vodosnabdijevanja na ovoj MZ Opština Doboj .5 bunara – izvorište Kraševo Opština Doboj jug .8 bunara u glavnom vodovodnom sistemu grada Doboja -izvorište Rudanka Opština Usora . Registrovani izvori na analiziranom području Stacionaža autoputa km 0+000. prezentirane su u Prilogu 12. 4.9 bunara manje izdašnosti km 46+624.kaptaža u MZ Srnava Opština Modriča .591 do km 46+624. kao i kroz područja sa kojih potencijalna zagađenja mogu u značajnoj mjeri uticati na kvalitet više izvorišta podzemnih voda (Gornji Osječani. Slike vodotoka koje trasa autoputa presijeca ili je u njihovoj neposrednoj blizini.

U istim knjigama dati su i uzdužni profili prirodnog i regulisanog korita onih vodotoka koji se regulišu. Treba napomenuti da su za sve dionice LOT-a 1 u knjigama “Idejni projekat – grupa projekata I i D . Na stacionaži oko km 7+800 trasa presijeca povremeni vodni tok Kamenica. Na stacionaži oko km 1+500 trasa presijeca povremeni vodni tok Srnotača. bujica pa i vododerina. Definisanje velikih voda 100-godišnjeg ranga pojave na rijeci Bosni. te vodotocima koje presjeca trasa autoputa podrazumjevalo je analizu raspoloživih historijskih podataka prikupljenih na tom području u ranijem periodu.20 m. pa se ti podaci ne prikazuju detaljno u ovoj Studiji. obezbjeđuju se neophodni uvjeti za sagledavanje odnosa trase autoputa i kote plavljenja priobalja velikim vodama rijeka Save. te su oni projektovani i dimenzionirani na vodu povratnog perioda 1/500. sagledani su prostorni odnosi zona plavljenja i pozicije trase autoputa. na dijelovima gdje trasa autoputa zadire u prostor postojećih vodotoka. koristeći odgovarajući matematički model na nivou obrade Idejnog projekta. vodoprivrede i šumarstva RS. Projektanti Idejnog projekta regulacija ispoštovali su uvjete zaštite priobalnog područja od plavljenja stogodišnjom i petstogodišnjom velikom vodom. Na stacionaži oko km 2+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. Bosne. a koji su zahtijevani od strane revidenata dokumentacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Reduciranjem velikog broja varijantnih rješenja na jedno predloženo u Idejnom projektu.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” Pregled vodotokova koje trasa autoputa presijeca po dionicama: Dionica 1. Podaci o dužinama regulacija vodotoka. odnosno dionice sa više rizika od poplava. Na stacionaži km 5+000 trasa presijeca povremeni vodni tok Kosjerača. na temelju Zakona o vodama.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” detaljno definisane kote plavljenja mjerodavnih velikih voda rijeke Bosne i njenih pritoka duž autoputa na koridora Vc. Treba istaći da je relevantno Ministarstvo poljoprivrede. kao i mjesta prelaska vodotoka putem mostovskih konstrukcija duž LOT-a 1 te očekivanih negativnih uticaja i mjera prevencije i minimizacije istih u fazi građenja autoputa dati su u netehničkom rezimeu. kao i uvjeti za protoke velikih voda ranga pojave 1/500. Na potezu od km 0+300 do 1+400 trasa presijeca na dva mjesta povremeni vodni tok. izdalo vodoprivredne uslove za izradu investiciono-tehničke dokumentacije za “Autoput na koridoru Vc – LOT 1“. Usore i drugih manjih vodotoka. a na oko km 8+200 Jošavu. data su okolišno prihvatljiva rješenja regulacija tih vodotoka na potrebnoj dužini. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 115 . Svilaj – Odžak Početak dionice LOT-a 1 karakteriše prelazak trase preko vodotoka Sava. utvrđeni su i osnovni hidrološki i hidrotehnički parametri za projektiranje. a svi detaljni proračuni. Na osnovu kota velikih voda i njima ekvivalentnih protoka. po smjernicama revidenata uzeta je obzir evropska praksa. U istim se traži projektovanje mostovskih konstrukcija uz uvjet da mostovski otvori osiguravaju protoke velikih voda ranga pojave 1/100 uz nadvišenja od 1. Najzad. omogućeno je učinkovitije sagledavanje hidrotehničkih problema duž usvojene trase autoputa. Poznavanjem protoka i kote vodostaja stogodišnje velike vode. analize i visinski odnosi nivelete trase autoputa i kota velikih voda prikazani su u grafičkim prilozima “Idejnog projekta – grupa projekata I i D. Kod dimenzioniranja propusta. Pored glavnih vodotoka. mostom. Analizirajući Idejni projekat autoput na koridoru Vc – LOT 1 po dionicama (Grupa projekata I i D). konstatuje se da su ovi uvjeti ispoštovani. te geometrije korita.

55+700. a na stacionaži oko km 35+400 trasa presijeca povremeni vodni tok Ljuteš. Na potezu od stacionaže km 38+050 do 38+180 trasa presijeca rijeku Bosnu. Podnovlje – Johovac Na stacionaži oko km 33+600 trasa presijeca povremeni vodni tok Mrki potok. Na stacionaži oko km 19+600 trasa presijeca povremeni vodni tok Dubokovac. Vukosavlje – Podnovlje Na stacionaži oko km 17+600 trasa presijeca rijeku Dusa. 54+000. Na stacionaži oko km 37+200 trasa presijeca rijeku Lovnicu. a na oko km 40+500 trasa presijeca rijeku Dijelovaču. Na stacionaži oko km 14+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. a na oko km 20+150 trasa presijeca rijeku Babešnicu. Na stacionaži oko km 41+350. Veći vodotoci se prelaze mostovima uz poštivanje minimalnih nadvišenja iznad kota velike vode. Dionica 6. Između stacionaže km 31+000 do 32+000 trasa presijeca na dva mjesta stalni vodni tok. Za sve manje vodne tokove projektirani su propusti dimenzija ∅100 – ∅400 na način da ne dođe do promjene režima površinskih voda. Na stacionaži oko km 32+300 trasa presijeca rijeku Glogovicu. Odžak – Vukosavlje Na stacionaži oko km 13+900 trasa presijeca povremeni vodni tok Gnionica. Na stacionaži oko km 40+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Dionica 5. Na stacionaži od oko km 16+800 do 17+289. 57+600 trasa presijeca povremene vodne tokove. Na stacionaži oko km 30+600 trasa presijeca povremeni vodni tok. lijevu pritoku rijeke Bosne. Dionica 4. odnosno da se osigura adekvatan prolaz ovih voda kroz trup autoputa. Johovac – Rudanka Na stacionaži oko km 46+850 trasa presijeca rijeku Lukavicu. Na potezu od km 45+000 do 46+000 trasa presijeca na tri mjesta povremeni vodni tok. Od stacionaže oko km 52+250 do 52+450 trasa presijeca rijeku Bosnu. Na stacionaži oko km 27+000 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 49+000 trasa presijeca stalni vodni tok Grapsku rijeku. Na stacionaži oko km 50+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Rudanka – Karuše Na stacionažama oko km 53+300. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 116 . 56+750. Na stacionaži oko km 59+050 trasa presijeca stalni vodni tok Duboki potok. Od stacionaže km 27+100 do 28+000 trasa presijeca rijeku Bosnu na dva mjesta. Od stacionaže oko km 61+700 do 62+500 trasa presijeca rijeku Usoru. Na stacionaži oko km 16+600 trasa presijeca vodotok Rijeku. Dionica 3. Na stacionaži od km 25+200 trasa presijeca stalni vodni tok. Na stacionaži od km 23+400 do 24+200 trasa presijeca rijeku Bosnu. Na stacionaži oko km 47+600 i 48+400 trasa presijeca povremeni vodni tok.010 trasa prelazi rijeku Bosnu. Na stacionaži oko km 28+150 trasa presijeca povremeni vodni tok.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 2. 56+300. na km 42+150 i na km 44+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 60+450 trasa presijeca povremeni vodni tok Alibegovačka rijeka.

5-02. . Podaci o specifičnom oticanju velikih voda zahtijevanog ranga pojave sa odabranih vodomjernih stanica.803 0.ranga pojave (m3/s/km2) 0. osmat .3 2462 2623 3055 3242 Pritoke rijeke Bosne Niz god.3. stanice. određeni statističkom analizom raspoloživih nizova protoka.44 1.04 23. 20 18 Karakteristični proticaji Q (m3/s) Qsr 17 23. Pregled osnovnih hidroloških karakteristika rijeke Bosne duž razmatrane dionice i njenih glavnih pritoka Niz god.20 - 2. Osnovni hidrološki parametri koji kvantificiraju hidrološke karakteristike rijeke Bosne duž toka i njenih glavnih pritoka dati su u Tabeli 4.5-02. mj Vodotok Vodomjerna stanica Ušće Ušće Ušće Ušće max Q100 Površina sliva do vodom. napravljen je odnos specifičnog oticanja i površine sliva duž rijeke Bosne. .protic. Hidrološke karakteristike Rijeka Bosna.).9 17. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 117 . iskorišteni su za uspostavljanje odnosa specifičnog oticanja i površine pripadajućeg sliva za podatke sa razmatranih vodomjernih stanica (Slika 1. 100god.313 0.360 0.7 - 681 516 - Na osnovu podataka prezentiranih u Tabeli 4.320 Bosna Bosna Bosna Bosna 118 139 152 161 18.57 1.884 1. Qmi. 100god.265 - Usora Spreča Rudanka Lukavac 1. osmat .5-02.90 22. Tabela 4.srmin .20 min Q20 Bio. F(km2) 6840 7672 9618 10308 Spec.srmin .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.protic. Qmi. stanice.9 0. sa svojim većim i manjim pritokama. Ovako uspostavljeni odnos omogućava da se za bilo koji profil na rijeci Bosni (uz poznatu pripadajuću površinu sliva).ranga pojave (m3/s/km2) 0. 40 53 43 Vodomjerna stanica Neposredno uzvodno od ušća Usore Usora Doboj Modriča Karakteristični proticaji Q (m3/s) Qsr min Q20 Bio. mj Vodotok max Q100 Površina sliva do vodom. F(km2) 847 1944 62 85 Spec. glavni je vodotok na analiziranom području.5 17.9 23. Odnos specifičnog proticaja i površine sliva prikazan je na Slici 4.317 0.5. odredi i odgovarajuća veličina maksimalnog protoka traženog ranga pojave.5-01.

1 100 1000 10000 2 100000 Površina sliv a (km ) Slika 4.5.16 137.50 415.3. Tabela 4.05 200.59 206.5 146. prezentirani su rezultati obrada korišteni za hidraulički model proračuna poplavne linije duž trase.34 314.v.) 10 25 50 100 415.-03. Idejnog rješenja i Idejnog projekta autoputa na koridoru Vc za LOT 1.5-03.06 142. Definisane poplavne zone duž LOT-a 1 date su u Prilogu 12. koji su poslužili kao podloga za projektovanje unutarnje i vanjske odvodnje.97 392.41 397.6. Predmet razmatranja su površinski vodotoci Studija uticaja na okolinu – Lot 1 118 .9 145.71 168.96 173.određenog ranga pojave H (m. 4. te definisanje kota plavljenja mjerodavnih velikih voda rijeke Bosne i njenih pritoka duž koridora Vc.5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Odnos specifičnog oticanja prema površini sliva 1 q spec (m 3 /s/k m 2 ) Modrica T=1/100 Rijeka Bosna Reljevo T=1/10 T=1/50 T=1/25 0.11 172.00 206.42 147.27 395. U istom prilogu ucrtani su i planirani hidroenergetski objekti na rijeci Bosni i Usori.4.04 311.06 141. Pregled kota nivoa velikih voda na razmatranim vodomjernim stanicama Vodomjerna stanica Visoko Dobrinja Zenica Zavidovići Maglaj Usora Doboj Kota «0» vodomjera 411.66 142. Prikupljeni su i analizirani odgovarajući podaci o padavinama i oticanju duž trase.5-01: Odnos specifičnog oticaja prema površini sliva U Tabeli 4.m.97 396.56 173.67 206.51 Za sve dionice LOT-a 1 u knjigama “Idejni projekta – grupa projekata I i D. Kvalitet površinskih i podzemnih voda U okviru ove tačke prezentirat će se nulto (početno) stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda duž dionice LOT 1 autoputa na koridoru Vc.37 206.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” detaljno je provedeno definisanje hidroloških parametara.29 315.64 315.05 416. te definisani maksimalni protoci zahtjevanog ranga pojave.93 415.61 141.14 315.83 396.92 140.94 146.01 Protok Q100 (m3/s) 994 1044 1546 1862 2416 2623 3055 Vodostaji pri pojavi v. a koje su date u okviri Tehničke studije. a prema dostupnoj planskoj dokumentaciji.48 174.n.

godine sistematski praćen kvalitet površinskih vodotoka u BiH. U zahvatu dionice koridora Vc (LOT 1) kvalitet površinskih vodotoka praćen je na rijeci Bosni. Kvalitet površinskih voda u prostoru obuhvata trase autoputa prikazat će se kroz dva razdoblja: . ili ih trasa presijeca.5-04. godine. kao i njena pritoka Spreča. broj 19/80). utrošak kalijum permanganata. u prvom redu od količine i vrste zagađivača. 4. a koje je bilo obavezno održati na tom nivou. Kao ilustraciju stanja kvaliteta voda površinskih vodotoka na ovom području do 1992. rastvoreni kisik. Samo je bonitet Usore bio propisan na nivou II klase. alkalitet. duž razmatrane dionice kvalitet je praćen na profilu Maglaj nizvodno. Osnovni pokazatelji kvaliteta na osnovu kojih je izvršena pomenuta analiza su: rastvoreni kiseonik. Prema pomenutoj kategorizaciji. Na rijeci Bosni. kao i na ona izvorišta lokalnog karaktera. godine-istorijski podaci i . u Tabeli 4. Kontrola održanja propisane klase vodotoka u BiH do 1992.5. praćen je i kvalitet na pritokama Usora-ušće i Spreča ušće. Pored toga. Doboj nizvodno od ušća Usore. Od 2000. odnosno Uredbi o kategorizaciji vodotoka (Službeni list SR BiH. Prema "Uredbi o klasifikaciji voda i voda obalnog mora Jugoslavije u granicama SR BiH“ (Službeni list SR BiH.1988. Iz ovih razloga. vršio je Republički hidrometeorološki zavod iz Sarajeva. pH vrijednost. sadržaj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 119 . a azotna jedinjenja samo na odabranim profilima.period od 1992.period do 1992. Vršena su fizikalno-hemijska. Istorijski podaci o kvalitetu površinskih voda u prostoru obuhvata dionice LOT 1 Kontrola kvaliteta površinskih vodotoka do 1992. zasićenost kiseonikom. suspendovane materije. duž razmatrane dionice rijeka Bosna je trebalo da se održava na nivou III klase. i 1989. Što se tiče podzemnih voda fokus se daje na ona izvorišta podzemne vode koja su zahvaćena i koriste se u sistemima javnog vodosnabdijevanja.4. Kvalitet površinskih voda Zagađivanje vodotoka je vrlo kompleksan i dinamičan proces koji zavisi od raznih faktora. do 2005. Teški metali određivani su povremeno i to tehnikom koja je omogućavala samo opšti uvod ali ne i pouzdane koncentracije karakteristične za vodotok.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija koji svojim tokom normalno teku pored usvojene trase autoputa. 1987. a koja se nalaze u našem obuhvatu istraživanja. orto fosfati i ukupno željezo. broj 42/67) propisane su kategorije. 1986. izgled. godine. godine nije bilo kontinuiranog praćenja kvaliteta voda. U okviru fizikalno-hemijskih ispitivanja analizirani su temperatura. teško je dati pravu ocjenu kvaliteta bez sistematskog osmatranja voda. bakteriološka i hidrobiološka ispitivanja. do 2000. te prijemne sposobnosti samog vodotoka. godine vršeno je sistematski na rijeci Bosni i njenim pritokama. godine započeto je osmatranje kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj. dat je pregled utvrđene i propisane klase vodotoka na profilima duž rijeke Bosne u zahvatu koridora Vc (LOT1). godine. te na rijeci Usori i rijeci Spreči. odnosno dugotrajnih kontinuiranih uzorkovanja i ispitivanja.1. ukupne čvrste supstance. Kontrola se bazirala na slučajnim trenutnim uzorcima vode. Ocjena stanja propisane i utvrđene klase vodotoka urađena je na osnovu podataka ispitivanja tokom 1985. biološka potrošnja kisika (BPK5). potrošnja kalijum permanganata (KMnO4). Na potezu LOT-a 1 fokus je dat na rijeku Bosnu i njene veće pritoke. U periodu od 1992. odnosno klase vodotoka Bosne i njenih pritoka Usore i Spreče. godine Ovakav pristup uvjetovan je činjenicom da je u periodu do 1992. nizvodno od Doboja i nizvodno od Modriče.

0 7.5-05.3 23. klasa 3 Utvrđena klasa vodotoka 1985.0 7. Kvalitet vode vodotoka bio je najvećim dijelom značajno lošiji od propisanog. kada je u slivu rijeke Bosne radio najveći broj instaliranih industrijskih pogona. Tabela 4.00 August 08:10 0 30. prezentirani su rezultati ispitivanja u jednoj seriji na razmatranim profilima rijeke Bosne i pritoka tokom 1988. god. August 07:40 -120 34.0-9.0 25.0 o MDK Bosna Doboj uzvod. godine Rijeka Bosna Profil Nizvodno od Maglaja Doboj nizvodno od ušća Usore Nizvodno od Doboja Nizvodno od Modriče Ušće Ušće Propis. DA/NE 3-4 NE Bosna 3 4 3-4 3 3-4 NE Bosna Bosna Usora Spreča 3 3 2 3 4-VK 4-VK 2-3 VK 4-VK 4 2 VK 4-VK VK 2 VK 3-4 3 3 VK 4 3-4 2-3 VK NE NE NE NE Iz gornje tabele jasno se vidi kakvo je stanje bilo u periodu do 1989.70 11 VK . 4 Zadovoljava klasu 1989.-1989.4 23.0 24. dok su u Tabeli 4. godine. 4VK11 4-VK 1986. August 09: 05 36 21.0 24. Tabela 4. prezentirani mikrobiološki parametri kvaliteta vode na istim profilima tokom iste godine.55 1460 ima ima ima 124 9.00 Spreča Bosna (ušće) Modriča Doboj August 09:15 75 4. Prikaz propisane i zatečene klase vodotoka u periodu ispitivanja 1985.) Vrijeme uzorkovanja (h) Vodostaj (H cm) Proticaj (Q m3/s) Temperatura vode (oC) Temperatura zraka ( C) pH vrijednost Elektroproodljivost ( S/cm) Vidljiva boja Vidljive otpadne mateterije Miris Alkalitet p (mg CaCO3/l) Alkalitet m (mg CaCO3/l) HPK – iz utroška KMnO4 (mg O2/l) 20 slabo primjetna bez slabo primjetan 6.) Parametar Datum (1988. godine.5-05: Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (1988.8 21.0 21. Za opštu ocjenu kvaliteta korištena je saprobiološka analiza. 4 1988 .20 380 ima ima ima 185 5.5 26.5 7. VK 1987 .4 16.90 470 ima ima ima 135 12.65 1500 ima ima ima 122 10.van klase Studija uticaja na okolinu – Lot 1 120 .0 7.90 Usora (ušće) Doboj August 09:30 58 6.0 8. Na nekim dionicama zabilježena je potpuna destrukcija kvaliteta vode.90 Bosna Doboj nizvod. U Tabeli 4.6 21.5-04.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija gvožđa.30 8500 ima ima ima 120 46.5-06. bakteriološko zagađenje i prisustvo mikronutrijenata.

1 100.5 15.10 0.006 0.0 3.006 0. Tu prije svega treba izdvojiti metaloprerađivačku.1 42.00 0.5 1500 32.0 100. Trenutno ti kapaciteti se djelomično obnavljaju i sada rade sa 10-15 % predratnih kapaciteta.7 - Utvrđena klasa prema NBK IV IV II IV IV Utvrđena klasa po Khol-u - Sadašnje (nulto) stanje kvaliteta površinskih voda u prostoru obuhvata dionice LOT 1 U sadašnjim okolnostima.18 1.17 9.5 6. god.0 10.005 17. Rezultati ispitivanja mikrobioloških parametara kvaliteta vode (1988.80 48 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 121 . Naime.4 4.09 0. stanje kvaliteta voda površinskih vodotoka je znatno bolje.00 235 18 168 43.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija HPK – iz utroška dihromata (mg O2/l) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg O2/l) Nitrit (mg N/l) Nitrat (mg N/l) Amonijum jon (mg N/l) Ukupan isparni ostatak sušen (mg/l) Ukupan isparni ostatak žaren (mg/l) Gubitak žarenjem Ukupne suspendovane tvari (mg/l) Ukupna tvrdoća (mg CaCO3/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Ukupni fosfati (mg/l) Ukupni Kjeldahl Azot (mg N/l) Željezo (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Krom (ηg/l) Nikl (ηg/l) Kadmijum (ηg/l) 1.0 1230. stacionirana u slivu rijeke Spreče. kožarsku i industriju papira.006 0.4 6.0 11.5-06.0 105 3.48 1.7 6.006 0.) Profil Doboj nizvodno Doboj uzvodno Usora Doboj Spreča Doboj Bosna Modriča Ukupan broj bakterija u 1 ml (22 oC) - Ukupan broj bakterija u 1 ml (37 oC) - NBK NBK koliformni fekalni h bakterija h koli u u 100 ml 100 ml 6.39 1001 25 416 155. Hemijska industrija.0 0.40 41 9.0 12.5 0.00 31.7 4.00 5.003 22. ili je tek obnovljena i radi sa sličnim nivoom proizvodnje kao i metalna industrija.0 0.00 0.10 1260 10 564 155. također ili je potpuno prestala sa radom.10 37 1.44 3.3 14.00 Tabela 4.011 0.0 0.0 80 0. sa radom su prestali najveći zagađivači u slivu.006 0.20 64 6.7 0.4 0.0 0.006 0.50 0.005 0.76 0.00 3.29 0.80 0.9 32. do 1995.8 0. godine.6 0. zbog prestanka rada instaliranih industrijskih kapaciteta. Trenutno u slivu rijeke Bosne najveći zagađivači rade sa značajno reduciranim kapacitetom.007 28.69 80. u periodu od 1992.07 4666 46 1730 638.010 323 34 208 63.7 11.40 0.

9 27 8. Svi eventualni dodatni podaci o kvalitetu voda.8 2.5-07.5-08.) Vrijeme uzorkovanja (h) Vodostaj (H cm) Proticaj (Q m3/s) Temperatura vode ( C) Temperatura zraka ( C) pH vrijednost Elektroproodljivost (µS/cm) Vidljiva boja Vidljive otpadne mateterije Miris Alkalitet p (mg CaCO3/l) Alkalitet m (mg CaCO3/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4)) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg O2/l) Nitrit (mg N/l) Nitrat (mg N/l) Amonijum jon (mg N/l) 0. Praćenje kvaliteta površinskih voda kontinuirano se provodi od 2000. August 09:20 25.72 12.9 0.profil B-12' – Doboj.015 0.2 145 4. prezentiraju se podaci o kvalitetu voda rijeke Bosne i pritoka na navedenim profilima tokom 2000. nizvodno od ušća Spreče Bosna .2 5.0 165 10.73 10. godine dok su u Tabeli 4.50 0.1 4.068 1. kao i u vodovodnim preduzećima.profil B-13 – nizvodno od Modriče Usora . god.4 0.48 3.0 o o MDK Bosna Doboj uzvod.9 0.) Parametar Datum (2000.59 861 bez pjena bez 18.08 Bosna Doboj nizvod.0 165 5.7 3. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2000.18 0.00 187. Profili na kojima se ispituje kvalitet vode rijeke Bosne i pritoka.09 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 122 .3 127 3.16 Spreča (ušće) Doboj August 12:50 24.0 .5 145 16.5 20 sl.007 <0.98 2510 bez bez bez 0.55 267 bez pjena bez 12.5-07.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tokom izrade ove studije. primjetna bez sl.5 8.0 0.8 27.2 26 8.78 942 bez bez slab 25. a koje finansira Direkcija za vode Republike Srpske.07 0.12 1. primjetna 6.64 383 bez bez bez 15.0 175 15. August 19:00 -132 26.0 0. Investitor sveukupnog projekta zauzeo je stav da se nulto stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda prezentira na bazi postojećih podataka prikupljenih u relevantnim institucijama u sektoru voda. predviđaju se u narednim fazama uz obavezu budućem investitoru.00 Bosna Modriča August 12:45 -6 26. godine.profil Us-1 – ušće Usore u Bosnu Spreča .5 20. prezentirani mikrobiološki parametri kvaliteta vode na istim profilima tokom iste godine. Sadašnje stanje kvaliteta površinskih voda prezentirat će se podacima dobivenim u okviru redovnog praćenja kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj.05 0. a u cilju utvrđivanja nultog stanja.6 30 7.profil Sp-2 – ušće Spreče u Bosnu U Tabeli 4.5 172 14. odnosno izvođaču radova da ih realizira prije započinjanja bilo kakvih građevinskih radova.8 0. uzvodno od ušća Usore Bosna . a koji su interesantni za naše razmatranje su: Bosna .profil B-12 – Doboj.5 127 10. Tabela 4.10 Usora (ušće) Doboj August 11:40 -10 28 31 8.00 13.9.3 156 4.5 15.8 4.08 11.50 1.11 10.

5-10.09 0.1 100.30 0.0 50. Prema podacima o ispitivanju kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj tokom 2004.10 0. godine. Rezultati bakteriološke analize uzoraka iz rijeke Bosne i odabranih pritoka upućuju na zaključak da analizirana voda zadovoljava granične vrijednosti propisane za II klasu vode. god.28 0.) Ukupan broj bakterija u 1 ml (22 oC) Ukupan broj bakterija u 1 ml (37 oC) NBK koliformni h bakterija u 100 ml NBK fekalnih koli u 100 ml Utvrđen a klasa prema NBK Utvrđena klasa po Khol-u Profil Doboj nizvodno Doboj uzvodno Usora Doboj Spreča Doboj Bosna Modriča 400 200 6000 1000 300 150 100 5000 1000 100 880 1500 12000 380 3800 380 880 3800 380 500 II II II II II I-II I-II II I-II I-II Prema podacima ispitivanja kvaliteta iz 2000.0 100.7 205 34.50 0.30 0. tokom 2004.50 62.02 < 0.03 < 0.2 626 431 195 7.02 < 2.80 15. godine (Tabele 4.0 0.00 0.61 0.5-08.37 0.5 < 10.4 242 59. i 4.04 < 0.02 < 2.2 1690 1471 219 4.02 3.0 < 0.0 < 0. U Tabelama 4.8 246 51.09 0.5-07. te da je kvalitet površinskih voda u najgorem slučaju u okvirima propisane klase za razmatranu dionicu.05 1.2 Tabela 4. Rezultati ispitivanja mikrobioloških parametara kvaliteta vode (2000.136 0.2 228 122 106 2.0 149 51.03 < 0. i 4. Kvalitet vode rijeke Bosne i njenih pritoka Usore i Spreče zadovoljava zakonski propisanu III kategoriju vodotoka.02 2.22 0.0 < 0. može se dati generalna ocjena da je on sigurno znatno bolji od prijeratnog.5-09 prezentiraju se podaci o kvalitetu voda rijeke Bosne i pritoka na navedenim profilima tokom.0 384 67.15 0.0 80 1500 285 184 101 2.01 0. može se reći da se trend kvaliteta površinskih voda nije znatno promijenio u poređenju sa onim zabilježenim 2000 – te godine.).168 0. a za većinu parametara i II kategoriju vodotoka.0 < 10.20 1.0 < 0.60 27.0 12.05 < 0.2 656 471 185 1.5 9.00 0.02 < 2.34 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Ukupan isparni ostatak sušen (mg/l) Ukupan isparni ostatak žaren (mg/l) Gubitak žarenjem Ukupne suspendovane tvari (mg/l) Ukupna tvrdoća (mg CaCO3/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Ukupni fosfati (mg/l) Ukupni Kjeldahl Azot (mg N/l) Željezo (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Krom (ηg/l) Nikl (ηg/l) Kadmijum (ηg/l) 1. i 2005.0 10.0 < 10.80 23. godine (Tabele 4.5-08.5-11).0 < 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 123 .12 0.

162 2.4 10. koji bi u tom slučaju ponovo pogoršali kvalitet voda rijeke Bosne do registriranog nivoa prije 1992. god.00 2.00 <10. -6 1. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.0 8.5 25.00 <1.0 <0.00 0.1 5.00 <10. godine.196 0.9.0 <0.0 166 41.3 0.43 0.13 0. Realnija je procjena da će se obim i struktura industrije u slivu značajno izmijeniti i reducirati.0 12.84 0.0 7.015 0.5 15.19 127.28 0.0 206 56.0 <0.5 252 72.58 407 225 10.0 0.5 Spreča Bosna (ušće) Modriča Doboj 14.2 0.9 0.006 0.5 338 87.3 16.015 0.7 3.1 2.09.5 Nije realno očekivati da se za izvjesno vrijeme u slivu rijeke Bosne obnove nekadašnji industrijski kapaciteti.5 1500 20 6.08 98.94 0.92 539 190 21.1 17.0 0.05 378 212 166 8.259 1.8 228 58.0 9.53 325 170 9. suvi ostatak (mg/l) Uk.1 100. materije (mg/l) Uk.4 0.00 0.00 <10.154 0.5 42 11.82 0.00 0.5 16.3 3.08 1727 1487 240 4. 665 23 21.09.0 MDK Bosna Doboj uzvod.00 <10.0 .9 0.0 80 >4 50 .05 0.1 0.09.08 0.04 0.0 8.7 20.36 0.32 126. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom ηg/l Nikl ηg/l Kadmijum ηg/l 1.15 489 254 235 17.4 24. 14.1 25.13 0. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.3 2.55 158 3.204 0.09.09 0.6 29.1 15.5-09.6 8.00 <10.0 100.09. -128 33 21.0 11.028 0.00 <1.06 0.1 24.48 130.05 0.3 18.8 4.00 <1.) Vodostaj (cm) Proticaj (m3/sek) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.00 0.0 8.00 <1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.0 <0.14 532 349 183 7.16 362 255 107 5.9 0. 235 7. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2004.1 0.12 2510 153 18.108 0.13 0. susp.4 3.89 0.00 0.3 10.0 <0.14 0. -2 41 19.029 0.) Parametar Datum ( Septembar 2004. tako da će kvalitet voda rijeke Bosne biti u okvirima propisane klase ili čak bolji.9 22.5 Usora (ušće) Doboj 14.1 0.047 1.50 0.042 0.75 6 0.2 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 124 .144 0.0 4.98 852 195 12.8 19.5 15.1 20.41 0. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.5 Bosna Doboj nizvod.0 13.74 0.0 7. 14. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.356 0.0 10.

002 0.73 395 180 10. 2005 26 29 7. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.1 27.032 276 146 130 <1. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2005.985 0.4 26 7.002 <0.1 14.013 0.95 93.9 0.65 410 200 14.29 0.006 Usora (ušće) Doboj 07.5 206 63.055 0.8 0.1 <0.2 1.4 22 8.3 0.) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.32 116 1.7 0.016 0.004 <0.1 27.42 0.076 398 209 189 6.9 2. 2005 12.033 0.86 3.27 2.7 0.15 369 136 233 5. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.006 11.1 11.10. god.86 297 150 7.33 116.8 0.001 <0.5 1500 20 6. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.5 0.34 71.1 20.75 323 170 7.06 <0.08 85.62 392 264 128 55.004 0.004 <0.012 0.98 0.59 2. suvi ostatak (mg/l) Uk.004 <0.1 Bosna Doboj nizvodno 07.276 0.06 0.1 <0.06.042 0.75 238 72.05 26 7.32 0.1 100.76 0.0–9.8 7.76 0.038 1.52 323 358 8.015 1.0 190 41.10.8 0. 2005 24.2 220 65.02 0.75 157 46.6 11.004 <0.004 <0.024 1.44 397 189 208 27.25 <0.09.7 13.06.6 24 7.52 5 8.28 0.005 <0.5 210 48.13 0.2 30 9.002 <0.65 407 200 9.35 12.42 401 185 15.5.004 06.1 06.004 11.43 1.5 10 7.25 213 51.03 0.004 <0.4 0.33 398 175 10.87 0.15 4.5 10. 2005 24 29 7.9 0.5 4.3 0.29 87 1.9 4 30 7.17 0.47 295 150 10 2.178 0.414 457 275 182 29.029 1.07.33 0.55 405 167.041 3.005 <0.2 0.7 3.17 1.004 <0.099 0.8 106.004 <0.004 0.274 0.016 0.28 88.262 0.5 0.17 0.002 <0.008 <0.16 428 187 16.5 0.002 <0.004 <0.005 0.2 6.007 432 175 257 45.13 70.091 2.018 0.76 12 7.002 <0.5 46.8 1.056 0.7 4 7.173 1.9 1. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom mg/m3 Živa mg/m3 0.006 <0.1 0.755 242 156 86 16.7 <5 7.005 0.25 193 57.79 0.09.004 <0.002 <0.005 <0.2 0.06 0.6 1 0.6 22 8.07.17 16 7. 2005 18.4 8 7.005 <0.6 0.002 <0.51 0.1 0.8 9 7.002 <0.004 <0.5 15.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.006 <0.123 0.004 <0.1 06.23 81.55 71.6 13.08 <0.98 2. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.3 206 59.004 <0.095 0.004 <0.09.19 0.6 6 8.004 <0.9 0.94 5 10. 2005 13.094 0.25 0.004 <0.007 <0.074 379 168 211 33.25 93.1 <0.8 1.6 34 7.4 12.8 1.475 0.25 191 62 8.029 1. 2005 19.002 0.001 27.16 0. 2005 13.0 MDK Bosna Doboj uzvodno 07.0 80 >4 50 .037 0.9 6 9.1 0. 2005 17.077 266 127 139 5.8 21.75 6 0.5 9 7. 2005 20.2 19 8.005 0.5 224 68 13.4 11.10.004 <0.03 384 163 221 24.004 <0. materije (mg/l) Uk.0 0.001 <0.002 <0.045 0.1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 125 .168 0.) Parametar Datum (2005.06.7 0. susp.34 421 200 14.013 0.3 11.10.173 1.495 0.4 0.032 1.07.85 2. 2005 20.79 0.234 0. 2005 20.004 251 121 130 20 203 58.048 0.8 10 8.7 9.

žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.5 23 7.061 2.7 16 5.2 0.3 1363 705 658 80 8 367 125 13.001 <0.8 0.2 29 7.33 0.47 8 7.9 20 >4 50 . 14.18 1431 220 14.3 20 3.04 1.002 0.07. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2005. materije (mg/l) Uk.004 <0.31 0.94 10 8.11.3 0.1 11.006 <0.002 0.001 <0.096 <0.9 2 0.08 569 290 279 20.05.34 0.09.45 599 195 9.1 100.203 1012 756 256 27 362 108 22.52 0.06 0.0 .49 63.5 1.0 0. 26.5.004 <0.004 <0.006 <0.565 0.9 8.9 0.1 Spreča (ušće) Doboj 27.5 0.5 11. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.33 0.35 658 190 13.004 <0.76 1742 212 15.215 0.47 0.126 0.06.06 1. 14.3 34 7.) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.176 0. susp.8 0.006 <0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.74 572 190 10.75 6 0.088 351 276 75 10. suvi ostatak (mg/l) Uk.116 0.17 1.06.2 1.349 1771 1356 415 2.5 0.12 2666 243 16.069 1.7 78.006 <0.05.75 2.13 0.07.002 <0.9 13.002 0.004 <0.004 <0. god.) Parametar Datum ( 2005.1 Bosna Modriča.002 0.006 <0.97 3.2 1433 210 10.05.002 <0.208 0.0 7. 17.5 19 6.055 1102 741 361 11.05.69 0.77 77.6 6 7.7 227 71.5 262 97 7.12 0.006 <0.186 1.25 2.004 <0.96 86.5 4.51 0.1 06.002 0.75 340 97 23. 15 12 7.08 94. 28.088 <0.77 578 195 7.7 0.5 1500 6 63.147 4.1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 126 .06 0.004 0.019 424 279 145 7. 20.4 26 7.95 <0.7 77.05.2 0.7 0.005 <0.004 <0.019 485 349 136 22. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.004 <0.10.5 0.79 2.5 2.5 1.152 0.7 0. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk. 21.007 <0.52 0.002 <0.1 06.3 2.085 0.075 <0.132 0.05.4 1.051 1. 22.9 3.4 10 7.6 2.06 0.025 0.09.2 262 96 5.05.004 <0.35 0.47 0.111 0.0 <0.1 08.5 56.006 <0.5 22 6.088 2.5 15.2 36 5.9 0. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom mg/m Živa mg/m 3 3 MDK 07.75 217 72.013 1.7 8 7.78 8 6.05.10.006 <0.006 <0.3 249 77.21 2.9.062 1.1 11.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 127 . Doboja. godine sa bakteriološkog stanovišta nije odgovarao propisima Pravilnika za vode zatvorenog tipa. u prostoru obuhvata trase LOT-a 1 a koja se koriste za vodosnabdijevanje većeg ili manjeg broja domaćinstava.list RBiH br. Usore i Tešnja. treba istaći da ovim seoskim vodovodima upravljaju grupe građana ili Mjesne zajednice na čijem su prostoru izgrađene. uzorak vode sa bunara u MZ Svilaj iz mjeseca aprila 2005. utvrđeno je da većina ovih izvora nemaju uspostavljene zone sanitarne zaštite (Kantonalni zakon o vodama. kvalitet vode se ne kontrolira kontinuirano. Opština Tešanj Rezultati analize kvaliteta vode za piće. čl. propisuju obavezu vlasnicima seoskih vodovoda za uspostavljanje i održavanje zona sanitarne zaštite izvorišta. ili su u fazi registracije.list RBiH br. kao i niza drugih manjih naselja. a voda na svim izvorima udovoljava zahtjevima “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće”( Sl. S obzirom da je većina ovih izvora neregistrirana. Od dostupnih podataka. a radi se o mikrobiološkim analizama vode. Iz priloženih analiza.izvorište Rudanka. Vis. na ovim izvorima priloženi su u Prilogu 12. bilo teško doći do podataka o kvaliteti te vode. dok uzorak vode iz mjeseca septembra nije odgovarao istim propisima. Ovi podaci također se daju u Prilogu 12.2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. u cilju praćenja stanja kvaliteta tih voda za potrebe vodosnabdijevanja. Podaci o kvalitetu vode u 2005. Treba istaći da je u opštinama. Kvalitet podzemnih voda Kvalitet podzemnih voda ne kontrolira se sistematski na području našeg istraživanja.Osječani.2. Kontinuirana ispitivanja kvaliteta podzemne vode vrše se na sljedećim izvorima: . Uzorak vode sa lokalnog izvora Šumska voda iz mjeseca maja 2004. godine.2/92). te Peraslika iz septembra 2005.na području Opštine Doboj-jug (izvorišta Šumska voda.4. Doboj-juga.2. godine sa bakteriološkog stanovišta nisu odgovarali propisima Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće. u kantonima čijim područjem trasa autoputa na dionici LOT-1 prolazi tj. dobiveni su podaci o kvalitetu vode na sljedećim lokalnim izvorima (priloženi u Prilogu 12. godini iz vodovoda MZ Alibegovci (Opština Usora) dostupni su samo iz mreže.izvorište vodovoda Odžak. odnosno 91). 90. Opština Doboj .40/03). bunar u MZ Prnjavor) . Što se tiče kontrole kvalitete vode na ovim izvorima. važeći zakon propisuje na registriranim izvorima minimalan broj propisanih pregleda higijenske i zdravstvene ispravnosti vode za piće. Što se tiče ostalih lokalnih izvorišta koja se nalaze na području FBiH. odnosno mjesnim zajednicama na čijim područjima se nalaze ovi lokalni izvori.): .5. dok uzorak vode sa bunara Vrbovac iz mjeseca novembra 2005. godine nije zadovoljavao zahtjeve “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće”( Sl. odnosno 89. Opština Odžak .Glasnik RS br.2. U tom kontekstu. Bukovac.izvorište Kraševo. bunar u MZ Vrbovac. To su uglavnom izvorišta pitke vode sa kojih se vrši vodosnabdijevanje Odžaka. Od dostupnih podataka iz mjeseca oktobra uzorak vode sa bakteriološkog stanovišta odgovarao je propisima Pravilnika za vode prečišćene zatvorenog tipa. Prikupljajući podatke o lokalnim izvorima duž trase LOT-a 1 tokom izrade ove Studije. Važeći Kantonalni Zakoni o vodama (čl.2/92). 92. nego se organizira po vlastitom nahođenju grupe građana koji su i izgradili te vodovode.izvorište Bare . Peraslika). Brezik. Opština Doboj . Posavski i Zeničko-Dobojski kanton). Ispitivanje kvaliteta podzemne vode vrši se sistematski na onim lokalitetima na kojima se nalaze izvorišta pitke vode.na području Opštine Odžak (bunar u MZ Svilaj. kao i za vršenje minimalnog broja propisanih pregleda zdravstvene ispravnosti vode za piće iz tih objekata u ovlaštenoj laboratoriji. Osječana. vidljivo je da se radi o izvorima na kojima kvalitet vode uglavnom zadovoljava uvjete Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće. odnosno “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće” (Sl.

Derventa 1 (1972). F. pijesci. lapori i jedri krečnjaci. na širem području trase Koridora Vc od Svilaja do Doboja preovlađuju sljedeći litološki supstrati na kojima su se formirala današnja tla i to: aluvijalno diluvijalni nanosi. Tlo i bonitet zemljišta 4. Čak i krečnjaci. šljunci. Karakteristike zemljišta 4. 1926). Kao najvažnije karakteristike izdvajaju se: Klima područja Litološke (petrografske) prilike i Reljef područja. Osnov za prezentaciju podataka je karta mjerila 1: 25 000. (Katzer. Geološke karte Jugoslavije M 1: 500 000.2. koji su dobiveni putem upitnika od opština na čijoj se teritoriji nalaze. Tumač sekcija Brod 3 i 4 (1974). (Katzer. F. 1906). Tu su se razvila Fluvijalna livadska karbonatana i beskarbonatna tla sa i bez glejnog horizonta.. Stijene na kojima su se razvila postojeća tla uglavnom su sedimente i to pretežno rastrošene. U dolini Save od Svilaja prema jugo-zapadu do Odžaka i Modriče nalaze se najmlađi holocenski sedimenti pretežno srednje teškog i teškog mehaničkog sastava. glinci i ilovače. ucrtani su u kartu ograničenja vezanu za vodne resurse duž dionice LOT-a 1 (Prilog 12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Svi lokalni izvori. Osim ovoga izvršeno je detaljno rekgnosciranje terena i crtanje karata 1: 25 000. F.1. Zatim tu su još i mineralna Studija uticaja na okolinu – Lot 1 128 . porijeklom iz mlađih geoloških formacija. Derventa 2 (1974) i Derventa 3 (1977).5). Kao osnov za uvid u stanje zemljišta na trasi autoputa LOT 1 poslužila je Pedološka karta BiH u mjerilu 1: 50 000. upoređeni postojeći podaci i stanje na terenu uz dodatnu pomoć Ortofoto podloga u mjerilu 1: 5 000. 4. Geološke karte Jugoslavije M 1: 500 000.3. pješčari. Da bi se postavljeni cilj mogao ostvariti na bazi raspoloživih podataka analizirane su najvažnije opće prirodne karakteristike područja trase autoputa koje utiču na stanje formiranja tla i agrohidrološke prilike. Na cijelom potezu trase nema eruptivnih stijena.. Opće karakteristike područja trase a) Litološki (petrografski) prikaz Na osnovu Geološke karte prema Katzer-u M 1: 200 000. na izgled čvrsti sedimenti su na površini lako drobivi i rastrošeni.6. zatim starija aluvijalna tla koja više nisu u domenu redovnih poplava. F. i Geologije (Katzer. Ova tla su u toku pedogeneze već formirala svoj profil.. tercijarne gline. Procjena uticaja na sve segmente životne sredine radila se u dva osnovna koraka pa tako i za segment zemljišta i to: Prethodna procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja i Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta.6.. Na ovim supstratima su se razvila najrecentnija aluvijalna tla. Primijenjena metoda istraživanja Geološki supstrat na kojemu su se razvila najvažnija zemljišta duž planirane trase na koridoru Vc sagledan je na osnovu: Geološke karte prema Katzer-u M 1: 200 000. 1926). škriljci. i Geologije (Katzer.6. 1906). Ovakva struktura matične podloge na kojoj su nastala ova tla ukazuje na njenu erodibilnost i potencijalnu pokretljivost putem erozije.

Sedimenti su različito uslojeni gdje se ispod humusnog sloja smjenjuju naizmjenično proslojci pijeska. pa tla imaju težak mehanički sastav. preko Potočana dolazi na rijeku Bosnu između Modriče i Vukosavlja. Područje je ispresijecano sa dosta manjih uvale i povremenih vodotoka koji se ulijevaju u rijeku Usoru.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija glejna (hipoglejna) i močvarna oglejena (epiglejna) tla nastala pod uticajem podzemne umjereno pokretne vode. Iz iznesenog može se konstatovati da je matični supstrat. Teren je podložan eroziji i još uvijek ugrožen minama zaostalim iz rata. I dalje je reljef ugrožen i površinskim vodama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 129 . Zarić i Rudanka gdje preovlađuju kvartarni sedimenti slični onim u dolini Bosne. Najvažnije pritoke Bosne na ovome potezu su Foča. a na terasama obronačnog pleistocena razvila su se pseudoglejna terasna i obronačna tla. U širem pojasu ove dionice javljaju se i druge litološke formacije kao što su laporasti i glinoviti škriljci (eocenski fliš). Od mezozojskih formacija javlja se kreda djelimično sa jurom. sa visinama do 310 m. laporovitim glinama. a nekada i gline i to dalje od obale. Na malo uzdignutim terasama na dolinskom diluvijumu ili pleistocenu razvila su se pseudoglejna distrična dolinska tla. Prisustvo eocenskog krečnjaka utvrđeno je na desnoj obali Bosne u pravcu njenog toka gdje su izgrađeni kamenolomi. klima. Rijeka Bosna često plavi svoju dolinu i mijenja svoje korito meandrirajući u relativno uskom području ograničenom brdskim terenom. koluvijalne gline. Na laporima. pa i pored velikog sabirnog kanala Svilaj-Potočani. nastala su aluvijalna karbonatna pjeskovita. Na pješčarima i pijescima razvili su se distrični kambisoli. Dolinom rijeke Bosne od Modriče prema Doboju kao matični supstrat za formiranje zemljišta najčešće se javlja karbonatni aluvijum. karbonatnim i beskarbonatnim glinama razvila su se teška glinovita tla vertisoli. ilovasta i glinovita karbonatna i beskarbonatna tla a negdje se miješaju i sa diluvijumom snešenim sa obližnjeg izdignutog reljefa. To je blago zatalasani nisko brdoviti reljef. Od krednih sedimenata najviše su zastupljeni lapori. Ponekad ova tla mogu biti i zamočvarena. kao važan pedogenetski faktor imao značajnu ulogu u formiranju različitih zemljišta. Ovo područje ima dosta mikrodepresija. Na stacionaži km 59+930 u Makljenovcu trasa silazi u dolinu rijeke Usore. autoput prolazi kroz blago valovit i terasast teren čiji je nagib od 10 do 15 %. površinske vode ugrožavaju sva tla ravnog reljefa. Od km 52+554 u Pločniku. prelazeći nekoliko puta sa desne strane na lijevu i obratno. šljunka. manjih i većih vodotoka. Na km 17+289 trasa autoputa prelazi na desnu stranu rijeke Bosne. a koja gotovo bez izuzetka imaju težak i vrlo težak mehanički sastav površinskih i podpovršinskih horizonata. prati rijeku Bosnu sve km 52+554. te gornjih a ponekad i poplavnih voda. škriljave gline i krečnjaci. vegetacija pa i čovjek usmjeravale pedogenetske procese u zavisnosti od konstelacije navedenih faktora. Pod izmijenjenim hidrološkim uslovima te u zavisnosti od starosti ovih sedimenata. b) Reljef područja Trasa autoputa se kreće po ravnom terenu od rijeke Save između Novog Grada i Svilaja. ali poplavna. s tim da su reljef. Ovaj dio terena je ustvari krajnji ogranak brdsko-planinskog masiva Borja planine. te djelimično dolinski diluvijum. Trasa dalje. kada prelazi u brdoviti dio područja. Tu se javljaju i tercijerne gline na kojima su se razvila fluvijalna livadska glejna i pseudooglejna tla. Ova riječna dolina je plodna. te prateći sabirni kanal Svilaj-Potočani. Na pliocenskim pijescima ova tla su lakšeg mehaničkog sastava i kiselije pH reakcije.

Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol . Ovo su siromašna tla.Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol .6. Na ovome području to su tla izdignutog dijela reljefa. U razdjelu Automorfnih tala preovlađuju tipovi iz klase Kambičnih i Humusno akumulativnih. Zbog nepovoljnih klimatskih uslova i velike količine oborina dolazi do jače akumulacije humusa. škriljci. a u razdjelu Hidromorfnih iz klase Fluvijalnih i Fluvijalno glejnih zemljišta. 4.5. Tipičan profil je Amo-(B)-C-R.Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol . klase Hipoglejnih zemljišta. kao presjek stanja na dužini cijele trase LOT 1. Supstrati bogatiji sa bazama u svojoj evoluciji prelaze u lesivirano tlo. zob).Smeđa degradirana. kalcifikacija. humizacija. a reakcija u vodi ispod 5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 130 . što se odražava na mehanički sastav tala. (kiselo-smeđa tla) na ovome području javljaju se u više varijeteta zavisno na kakvom su se matičnom supstratu razvila i to: Distrični kambisol . U poljoprivredi se uglavnom koriste kao livade. U ovim tlima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Posljednja 4 km autoputa do kraja LOT 1 trasa prolaze kroz dolinu rijeke Usore koja je kao i rijeka Bosna ugrožena poplavnim i površinskim vodama. Klasa kambičnih zemljišta uobičajeno se zove još i klasa smeđih zemljišta.3. prirodne livade i šumska vegetacija. A. glinci i pijesci koje mogu biti slabije kompaktni ili rastresiti. siromašni bazama. Distrični kambisoli. ispiranja i acidifikacije. Razdjel Automorfnih zemljišta Osnovne karakteristike tipova zemljišta u okviru pojedinih klasa ovoga razdjela su sljedeće: Klasa kambičnih tala A . Sadržaj i karakter humusa ovise od nadmorske visine.Smeđa tla na glincima Distrični kambisol . beskarbonatne gline. Tipološka zastupljenost zemljišta u širem području trase koridora Vc Na širem području trase koridora izdvojena je 24 pedosistematska jedinica i to 7 iz razdjela Automorfnih i 17 iz razdjela Hidromorfnih zemljišta. Ovaj tip tla razvio se na kiselim supstratima kao što su beskarbonatni šljunci. Općenito na njima sa uspjehom može da se razvije stočarska i biljna proizvodnja standardnog kvaliteta uz prethodnu pravilnu primjenu agromelirativnih i agrotehničkih mjera. raž. osim onih formiranih na filitima i glinicama. pašnjaci.Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol . Stepen zasićenosti bazama adsorptivnog kompleksa niži je od 50%. Inače su to šumska tla. ali zbog nedostatka baza izostaje stvaranje veće količine gline. uz prisutno snažnog trošenje primarnih minerala i argilogenezu.(B) – C tipa profila Asocijacija smeđih tala je karakteristična i redovna pojava u našoj klasifikaciji. Na okolnom terenu je prisutna erozija. povoljnih fizičkih i nepovoljnih hemijskih svojstava. To su tla na kojima su se pretežno razvili pašnjaci. slično luvisolima. a uz rijeku se javljaju podzemne vode c) Karakteristike zemljišta U ovoj fazi prikazat će se neke najvažnije karakteristike pedosistematskih jedinica zemljišta u granici istraživanja. Mjere popravke su: zaštita od erozije. ječam. oglejena tla na glinama Karakterističan tip profila je Aoh (ili Aum)-(B)v-C (ili R) građe. gnojidba sa NPK. manje za oranice (krompir. karaktera vegetacije. može se pri niskim pH vrijednostima pojaviti i slobodni fitotoksični Al+++ jon. Često su skeletna i slabog kapaciteta za vodu. ekspozicije.

Osnovne osobine ovise od vrste materijala. Svi veći gradovi kod nas su se razvili u dolinama rijeka i na taj način trajno je isključeno iz poljoprivrede na hiljade hektara ovoga tla. Smeđa karbonatna tla na laporima – ne zauzimaju znatne površine. Razdjel Hidromorfnih zemljišta Osnovne karakteristike tipova zemljišta u okviru pojedinih klasa ovoga razdjela su sljedeće: Klasa aluvijalnih ili fluvio-glejnih tala. Aluvij znači riječni nanos. recentnog (mladog) karaktera. U granici ovoga istraživanja ovo su najzastupljenija tla. Eutrični kambisol – Smeđa karbonatna tla na laporima. ili kod pjeskovitih formi ako nema navodnjavanja u toku ljetnog perioda. U svim vrstama poljoprivredne proizvodnje mogu se koristiti. već kod odlaganja materijala. Karbonatna su po cijeloj dubini.. naročito skeletna koja se javljaju uz korita rijeka i u njenom gornjem toku. Ujedno ovo su i najugroženija tla i to kako od fizičkog uništenja tako i od zagađenja komunalnim i industrijskim otpadom. U proizvodnji na njima se uzgajaju najrazličitije kulture. osim ako površine nisu ugrožene od poplava. Veoma su osjetljiva na procese vodne erozije čak i na najmanjim nagibima ako tlo nije prekriveno vegetacijskim pokrovom. To su naša najbolja tla i javljaju se u plavnim zonama svih rijeka pa tako i rijeke Bosne. Imaju dobru prirodnu plodnost. imaju (A)-I . To su pretežno plitka tla. visokog kvaliteta. a izdvojena su u varijetete na osnovu matičnog supstrata na kojem su se razvila i to: Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Studija uticaja na okolinu – Lot 1 131 . ili recentni riječni nanosi – fluvisoli. Inače su ovo uglavnom vrlo dobra šumska zemljišta. ali se agro – meliorativnim zahvatima mogu uspješno privesti kulturi u relativno plodna zemljišta za poljoprivredu. Aluvijalno tlo je poželjno navodnjavati. erodiranog humusnog sloja sa rastrošnim laporom na površini. Plodnost im u mnogome ovisi od dubine humusnog sloja na kojem se može uspješno uzgajati kontinentalno voće.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Ako se drže pod permanentnom vegetacijom ova tla mogu biti dosta otporna na proces erozije.. međutim općenito povoljnih fizičkih svojstava. glinovita. slaba retenciona svojstva kako za vodu tako i za potencijalne polutante koji će se stvarati na trasi autoputa. (Eutrično smeđa tla) na području trase auto puta javljaju se na laporima i po svom karakteru to su karbonatna zemljišta. Morfološki to su slična tla smeđim tlima na trošnim krečnjacima. Sa poljoprivrednog aspekta ovo su relativno siromašna tla u hranjivim elementima. kuda trasa autoputa najvećim dijelom prolazi. ali su u mehaničkom sastavu jako heterogena tla od skeletnih do glinovitih. (A)-I-II. Mogu biti karbonatna i beskarbonatna. a djelomično i aluvijalnom terasom Usore.II…C tipa profila. slojevite građe. B. strukturna i propusna za vodu. Aluvijalna tla. Sedimentacija je dominantan proces tako da pedogeneza ne može da dođe do “izražaja”. slabo su humozna. Ograničenja ovih tala uglavnom se svode na njihovu izraženu vodopropusnost. Pravilno upravljanje sa ovim tlom ključ je ostvarivanja visokih prinosa. a sadržaj biogenih elemenata ovisi od kojeg su materijala nastali.

Ovdje se javlja u vidu podtipa: . zaobići i nenarušavati njihov ekosistem koji je u njima uspostavljen. s tim da G horizont može biti različito oglejen (r. na ovim tlima se prakticira intenzivna poljoprivredna proizvodnja. Međutim ova tla mogu biti od velike važnosti za biodiverzitet obzirom da mogu biti staništa mnogih organizama. Sigurno da bi fizička oštećenja dovelo do velikog poremećaja u režimu voda. U okviru ove klase na prilazima. jer se glejni horizont javlja na većoj dubini u matičnom supstratu. So). dok se u riječnoj dolini javljaju aluvijalni (recentni) nanosi. Naziv smeđa livadska tla je preuzet iz klasifikacije koja je tipična za pedološku kartu 1: 50 000 iz sedamdesetih godina. To je i razlog Studija uticaja na okolinu – Lot 1 132 . Raspored u prostoru doline rijeke je takav da se u centralnoj zoni polja javljaju semigleji. A-Ig-Iig-C primarnog i A-Eg-Bg-C sekundarne građe profila. Klasa semiglejnih tala. zaštita od plavljenja. kao primarni pseudoglej. To su pedosistematske jedinice locirane na reljefski nižim položajima.Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo. Obično su to prirodne livade sa odličnim prinosom sijena. U regulisanom vodno . Pri izgradnji puta ova zemljišta treba. a samim tim i ekosistemu. ako je to moguće. poluglejna tla. To su razlozi da se na njima vrši najintenzivnija zaštita. ovisno o agroekološkim uslovima. mjestimično glejna tla Sivo-smeđa livadska degradirana tla Sivo-smeđa livadska degradirana oglejena tla Ovo su jedna od potencijalno najplodnijih tala. dakle u pravilu u zonama nakupljanja suhih i mokrih aerodepozicija.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalna deluvijalna tla Prisustvo matičnog supstrata u mnogome ukazuje na njihova svojstva. Pseudoglej je tip tla koji se formira na supstratu diferenciranom po teksturi gdje se ispod relativno propusnog javlja za vodu nepropustan sloj. Kako su ova tla povremeno suvišno vlažena ili su u neposrednom dodiru s tekućom i podzemnom vodom ona mogu biti potencijalni izvor onečišćenja za podzemnu vodu i vodotoke. Klasa epiglejnih tala. A -C -G građe profila razvila su se uz rijeku Bosnu. Ovdje su izdvojena sedam varijeteta ovisno o tipu procesa koji preovlađuju i to: Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) karbonatna slabo drenirana tla Sivo-smeđa livadska beskarbonatna tla Sivo-smeđa livadska beskarbonatna. dok se u poljoprivredi koriste samo ako im je regulisan vodni režim tj. javljaju se u ravnim dijelovima poloja i imaju svoja vrlo specifična svojstva. A -Eg -Bg -C tipa profila Pseudogleji. odnosno zatvoreni sistemi odvodnje vode s ceste i vjetrobrani pojasevi. ovisno o režimu vlaženja javljaju se Semigleji što inače znači “polu glej”. priterasnom dijelu glejna tla. A-C-G tipa profila Smeđa (livadska) tla (Humofluvisoli). Međutim ova se tla često smjenjuju sa fluvijalnim livadskim zemljištima. Za njega je karakteristična mokra i suha faza pri kojima u mokroj preovlađuju redukcioni a u suhoj oksidacioni uslovi. S druge pak strane. Uređenjem ovih zemljišta stvorili bi se odlični uslovi za kvalitetnu poljoprivrednu proizvodnju.zračnom režimu moguć je širok izbor kultura. a mogu opredijeliti i mjere zaštite.

65 67.G.60 V V IV IV IV IV IV III III III Studija uticaja na okolinu – Lot 1 133 . Tabela 4. Humusni A horizont ima znakove hidromorfizma. Po mogućnosti ove tipove zemljišta bi trebalo zaobići budućom trasom puta. U gornjem dijelu profila dolazi do sekundarne oksidacije tj. Ova tla spadaju u drugi razred (grupu) visoke zaštite od izgradnje autoputa. proizvodnja je nepouzdana. a prinos nizak i nestalan. Nespecifične anaerobne bakterije mogu da redukuju željezo. Vrlo su nepovoljna staništa i bez kompleksnih zahvata hidro i agromelioracija.80 136.Euglej. U cilju optimalnog korištenja tla za poljoprivrednu proizvodnju nakon sprovedenih hidro i agromelioracija treba prakticirati konzervacijsku obradu tla i maksimalno skratiti ili izbjeći razdoblje s golim tlom. koje stagniraju do 1 m dubine i s dubinom slabi.zračnog režima epiglej se može smatrati ograničeno produktivnim tlom za poljoprivrednu proizvodnju. Klasa hipoglejnih tala. Pregled asocijacije tipova tala na pojedinim matičnim supstratima po razdjelima a površinom pojedinih tipova u okviru izdvojenih asocijacija daje se pregledno u tabeli T. Na ovakvim lokalitetima moguće je susresti i mikrobiološke procese u glejnom horizontu. do porasta redoks potencijala (Eh). Razvija se kako na ravnim terenima tako i na terenima sa blagim nagibom. Bez melioracija i regulacije nepovoljnog vodno . a glejni G horizont je s jakom diferencijacijom na Gso i Gr posthorizonte. ili da proizvode redukovana jedinjenja kao što su CH4 i H2S koji kao aktivni akceptori kisika imaju nepovoljan uticaj na životnu sredinu. bezstrukturna i manjeg kapaciteta adsorpcije.80 99.10 22.6-02: Tipovi tla (Obuhvat po 250 m sa obje strane ose Autoputa) Red. Zbog toga je ovdje prisutan visoki stepen anaerobnosti te prisutan proces oglejavanja redukcijom Fe i Mn i uz prisustvo CaCO3. Ovaj tip tla je karakterističan za područje tercijarnih naslaga. Odlikuje se malom biološkom aktivnošću.4. a na i najmanjem nagibu eroziji. ima građu profila A .6-02. slabo humozna. pretežno u donjem dijelu profila. Svaka aktivnost na ovome tlu u vlažnom stanju uvijek donosi više štete nego koristi. I kod ovih tala treba primijeniti zatvorene sisteme odvodnje vode sa buduće auto ceste kako ne bi došlo do onečišćenje tla i podzemnih voda koje redovno prate tla iz ove klase. A -G tipa profila Klasa hipoglejnih zemljišta karakteriše se trajnim prekomjernim vlaženjem podzemnom vodom. Podzemna voda puno ne koleba tokom godine. broj Pedosistematska jedinica Površina u ha Kategorija upotrebne vrijednosti Kategorija zaštite A) RAZDJEL AUTOMORFNIH TALA 1 2 3 4 5 Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama 14. Zbog visokog prisustva frakcije praha tlo je sklono zbijanju i stvaranju pokorice. nedostatkom kisika u pedosferi kao i nepovoljnim fizičko hemijskim osobinama. Ovdje se javlja jedan varijeteta i to: Mineralno močvarna oglejena beskarbonatna glinasta tla Mineralno močvarno oglejeno tlo . Oglejavanje (zamočvarivanje) je uzrokovano površinskim pretežno poplavnim vodama. To su veoma kisela tla.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija tvorbe Fe i Mn konkrecija i mramorastog izgleda profila.

40 64. To su veoma dobra poljoprivredna zemljišta.20 38.15 UKUPNO 3.85 13.10 326.85 152.55 362.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6 7 Distrični kambisol-Smeđa degradirana.6-04.40 635.4.20 28. sa mogućnosti uzgoja širokog broja poljoprivrednih kultura.6. izdvojene su sljedeće kategorije upotrebne vrijednosti tla na istraživanom području: II Kategorija upotrebne vrijednosti U drugu kategoriju upotrebne vrijednosti su svrstana zemljišta iz klase aluvijalnih koja su uglavnom karbonatna. Najbolja klasa upotrebne vrijednosti je II (druga).4.4. Razvila su se uglavnom na pijescima. dreniranost tla te ostalih fizičkih i hemijskih osobina.55 254. mjestimično glejna tla Sivo-smeđa (livadska) degradirana tla Sivo-smeđa (livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Mineralno–močvarna oglejena beskarbonatna glinasta tla 13. a najslabija V (peta).6-03 i T. mehanički sastav.40 374. Na osnovu trajnih svojstava tla kao što su: nagib.90 IV V III IV B) RAZDJEL HIDROMORFNIH TALA 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) karbonatna slabo drenirana tla Sivo-smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) beskarbonatna.80 88. oglejena tla na glinama Eutrični kambisol-Smeđa karbonatna tla na laporima 23. Prikaz fizičko mehaničkih i hemijskih svojstava navedenih pedosistematskih jedinica prikazano je u tabelama T.00 66. a mjere popravke ovih zemljišta su relativno jednostavne.6. šljuncima ili pijescima i šljuncima ovisno kakvi su uslovi vladali tokom procesa sedimentacije ovoga materijala na kojemu je nastalo aluvijalno tlo. Prikaz kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta Sve navedene pedo .-02.70 II II II II II II II III II III III III III III IV IV IV I I I I I I I II I II II II II II III III III 4.85 33. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. dubina.85 144. a posebno na nižim nadmorskim visinama. U odnosu na prvu najbolju Studija uticaja na okolinu – Lot 1 134 .60 133. divergentnog mehaničkog sastava od glinovitog do ilovastog i pjeskovitog. što se vidi iz tabele T.sistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. s umjerenim ograničenjima.75 14.131.35 21.4.

Ova tla su se uglavnom razvila na škriljavim stijenama na nagibu. bilo da se radi o tlima iz klase Semiglejnih tala ili Aluvijalno deluvijalnih. Izbor kultura je značajno reduciran na svega nekoliko u odnosu na prethodnu upotrebnu kategoriju. Ova tla se u poljoprivredi smatraju prilično dobrim sa određenim jačim ograničenjima. IV Kategorija upotrebne vrijednosti U četvrtu kategoriju upotrebne vrijednost su svrstana zemljišta iz klase kambičnih tala. naročito ozimih te su zbog toga potrebne mjere uređenja u vidu hidro i agro melioracija. To je zbog toga što su ova tla lakšeg mehaničkog sastava pa samim tim i manjeg retencionog kapaciteta. Zemljišta u ovoj kategoriji mogu se podijeliti u dvije podkategorije. Buferna i retenciona svojstva ovih zemljišta su ograničena zbog pojave slojeva sa pijescima ili skeleta u vidu šljunka. III Kategorija upotrebne vrijednosti U trećoj kategoriji upotrebne vrijednosti se nalaze zemljišta iz klase Aluvijalno – deluvijalnih i klase Semiglejnih tala. topografije ili dreniranosti. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 135 . ali ne moraju biti podložna eroziji jer su obrasla vegetacijom. Kad se radi o glinovitim mineralno močvarnim i pseudoglejna zemljištima. Kod izdvojenih pedositematskih jedinica u tabeli T. V Kategorija upotrebne vrijednosti U petu kategoriju upotrebne vrijednosti izdvojena su uglavnom šumska tla iz klase Kambičnih. ili su to tla sa proslojcima vrlo propusnih pjeskovitih ili šljunkovitih slojeva koji ostvaruju brzi kontakt sa akviferom. Ekološki aspekt zemljišta ove kategorije na trasi autoputa treba sagledavati kroz činjenicu da se kod njih javlja visok nivo podzemnih voda. a u drugoj podklasi su zemljišta u ravnici (dolinska) koja je potrebno hidromeliorirati. Ova tla su pretežno na nagibu do 20°. To su relativno osjetljiva zemljišta na polutante i različite zagađivače. Ako nisu karbonatna imaju umanjena buferna svojstva a i veću osjetljivost.4. obično se koriste kao prirodne livade kao što je i ovdje slučaj ili se siju usjevi sa velikim rizikom u krajnji rezultat. gdje preovlađuje distrični kambisol ili kiselo smeđe tlo. Ovoj kategoriji pripada i Sivo smeđe-livadsko degradirano tlo iz klase Semiglejnih tala. te Mineralno-močvarno oglejeno kiselo i Mineralno močvarno oglejeno beskarbonatno tlo. ali je njihova buferna sposobnost umanjena zbog kisele pH reakcije. Posjeduju niz ograničenja sa stanovišta obrade i uzgoja većine poljoprivrednih kultura te se zbog toga veoma rijetko koriste kao oranice. Komunikacija sa površinskim vodama ili akviferom je tokom dugog perioda godine i zbog toga ona predstavljaju osjetljiv ambijent pogotovo sa stanovišta potencijalne zagađenosti voda. Zbog ove pojave reduciran je izbor kultura.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija kategoriju upotrebne vrijednosti ova zemljišta se razlikuju po svom hidrološkom režimu koji može biti promjenjiv obzirom na regulaciju vodnog režima rijeke Bosne ili pojave proslojaka šljunka pijeska kao skeleta na kojima su ova tla nastala. U prvoj podklasi su ona koja ne zahtijevaju hidromelioracije već su prirodno slabe plodnosti (kiselo smeđa tla). distričnog ili eutričnog tipa pri čemu se u okviru šume javljaju prirodne livade i pašnjaci. Mogu biti veoma dobra šumska tla. dreniranost. a na povoljnim ekspozicijama često se koriste za nasade voćnjaka.6-02 najvažnija ograničenja odnose se na hidrološki režim tj. Ekološki ovo su osjetljiva područja obzirom na izraženi hidromorfizam bilo da se radi o podzemnim ili površinskim vodama. S druge strane polutanti mogu da se vežu za glinovitu frakciju kojom su ova tla bogata. degradirana i na nagibu. To su umjereno dobra poljoprivredna zemljišta sa nekim ograničenjima sa stanovišta osobina tla. a samim tim dospijeće štetnih polutanata uzrokovanih saobraćajem u vodotoke i podzemne akvifere. To su tereni prirodnih asocijacija šuma i prateće ostale vegetacije gdje su potreban nešto niži nivo mjera njihove zaštite. Pošto se radi o najvažnijim poljoprivrednim zemljištima veoma je važno poznavati njihov agro ekološki aspekt.

20 8.706 2.732 2.607 2.34 43.34 50.20 7.741 2.399 1.92 66.653 2.619 2.12 63.00 34.00 15.00 61.303 1.84 29.60 40.00 29.04 55.20 30.80 41.68 14.60 67.709 2.12 50.199 1.82 52.346 1.694 2.04 31.00 48.08 21.16 27.88 41.76 7.683 2.178 1.80 15.44 69.90 52.40 30.64 44.04 66.484 1.80 86.00 58.665 2.543 1.80 33.01 59.43 47.720 2.230 1.92 34.05 47.83 Glina <0.664 2.06 59.19 48.12 60.81 9.664 2.414 1.375 1.684 2.76 1.709 2.83 58.72 18.20 22.00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 136 .718 2.650 2.28 20.80 61.436 1.649 2.96 41.64 49.59 51.52 10.463 1.766 2.02 50.396 1.32 35.659 2.72 14.12 26.28 19.85 41.32 Prah 0.732 2.40 42.667 2.488 1.83 47.Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo .08 47.142 1.195 1.69 49.47 49.44 12.55 44.48 5.400 1.311 1.00 36.04 22.64 22.6-03: Mehaničko fizička svojstva izdvojenih pedo-sistematskih jedinica Red.60 25.674 2.662 2.680 Prava 1.00 8.00 4.536 1.60 46.36 7.20 63.16 19.04 29.734 2.96 6.45 52.88 36.85 52.smeđa (livadska) beskarbonatna glejna tla Sivo .86 52.84 57.smeđa (livadska) degradirana tla Sivo .40 69.104 1.00 11.673 2.68 21.20 62.112 0995 1.751 2.80 22.692 2.86 59.13 30.597 1.247 1.701 2.12 29.84 63.405 1.08 24.01-0.40 10.688 2.40 30.11 52. oglejena tla na glinama Eutrični kambisol.20 65.00 8.16 61.80 9.04 53.066 1.411 1.165 1.40 44.60 53.719 2.24 16.20 32.00 41.27 46.291 1.507 1.72 44.40 68.715 2.56 27.275 1.48 6.09 62.85 Teksturna oznaka IG G G G G G IG IG G G IG IG GI IG G G IG GI GIP GIP G G GI GI GI GI GPI GIP GI GPI G G IG IG IG IG G G G G G G GPI GPI G G G Specifične gustine g/cm-3 Volumna 2.49 51.00 1.657 2.44 21.48 28.707 2.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 4.60 7.73 58.52 51.721 2.80 9.12 12.364 1.20 81.261 1.40 5.00 62.40 64.48 63.56 53.375 1.80 34.32 48.04 7.92 34.01 45.80 5.00 36.52 50.52 47.17 42.16 25.85 55.00 48.44 9.630 2.88 8.60 19.04 12.240 Volumen pora % 51.386 1.48 9.722 2.08 52.384 1.12 41.530 1.00 59.05 16.387 1.44 48.96 32.40 72.40 31.55 55. broj Pedo-sistematska jedinica Dubina cm Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana.00 58.80 68.40 17.82 56.48 7.207 1.710 2.00 27.60 11.92 5.92 56.38 47.smeđa (livadska) karbonatna tla Sivo .59 48.315 1.95 43.00 8.48 21.706 2.68 46.72 6.36 36.smeđa(livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejna dolinska tla Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla 0-22 22-50 0-25 25-53 0-17 17-51 0-23 23-48 0-23 23-60 0-22 22-44 0-20 20-40 0-18 18-54 0-16 16-52 0-20 20-44 1-19 19-56 0-11 11-25 0-29 29-53 0-19 19-110 0-22 22-60 0-17 17-48 0-15 15-38 0-13 13-36 0-23 23-52 0-12 12-21 0-10 10-35 0-17 17-53 0-22 22-53 0-12 Teksturni sastav u % Pijesak 2-0.73 50.682 2.372 1.43 54.44 15.36 55.60 70.395 1.smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo .60 8.50 43.757 2.719 2.05 24.278 1.301 1.746 2.774 2.00 32.60 83.60 31.36 27.80 26.00 53.

Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 4.6.4: Hemijska svojstva pedo-sistematskih jedinica
Red. broj 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Pedo-sistematska jedinica Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana, oglejena tla na glinama Eutrični kambisol- Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo – smeđa (livadska) karbonatna tla Sivo – smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo - smeđa (livadska) beskarbonatna glejna tla Sivo - smeđa (livadska) degradirana tla Sivo - smeđa (livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejna dolinska tla Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla Dubina cm 0-22 22-50 0-25 25-53 0-17 17-51 0-23 23-48 0-23 23-60 0-22 22-44 0-20 20-40 0-18 18-54 0-16 16-52 0-20 20-44 1-19 19-56 0-11 11-25 0-29 29-53 0-19 19-110 0-22 22-60 0-17 17-48 0-15 15-38 0-13 13-36 0-23 23-52 0-12 12-21 0-10 10-35 0-17 17-53 0-22 22-53 0-12 12-43 pH u H2O 5,60 5,04 5,65 5,30 5,12 5,06 4,50 4,52 5,34 5,22 6,10 5,85 7,73 8,14 7,94 7,72 8,10 7,64 7,16 7,50 7,836 7,84 7,92 7,94 6,85 7,35 7,90 8,10 7,56 7,90 8,00 7,99 5,28 5,24 6,50 6,65 5,95 6,65 6,43 6,14 5,53 5,84 6,06 6,25 5,90 4,25 5,97 5,93 n-KCl 4,06 3,85 4,32 4,05 3,88 3,70 3,75 3,63 4,12 3,86 4,73 4,40 7,08 7,24 6,64 6,38 7,22 6,66 5,53 6,98 6,79 6,80 6,92 7,00 5,8 6,15 7,62 7,92 6,35 6,65 6,86 6,70 3,95 3,95 5,20 5,42 5,18 5,62 5,14 4,96 4,70 4,42 4,64 4,70 4,98 3,69 4,23 4,49 Sadržaj u % Humus 2,88 1,14 2,44 0,98 2,00 0,72 2,62 0,80 2,54 0,82 2,62 0,82 2,72 0,52 3,41 2,08 2,70 1,60 1,11 0,89 1,19 1,02 3,35 1,93 2,82 2,40 2,20 0,88 3,14 1,44 3,88 3,56 2,90 2,69 3,36 2,20 3,30 1,58 4,19 3,67 5,12 3,61 2,02 0,93 2,66 1,16 4,94 2,01 CaCO3 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11,75 12,35 5,38 1,15 4,33 5,52 0,37 0,37 6,32 8,19 0,38 0,53 5,25 15,76 39,74 47,54 2,38 3,68 7,16 2,26 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 100/g tla P2O5 0,8 0,5 0,6 3,4 0,5 0,4 0,3 0,3 0,8 0,5 1,2 0,0 0,8 0,4 3,7 0,5 0,3 0,5 0,6 0,4 1,0 1,1 0,6 0,5 0,2 0,5 0,2 0,0 0,9 0,8 0,3 3,5 0,4 0,0 2,5 1,9 K2O 9,0 6,5 13,0 5,3 10,5 7,5 5,3 2,5 7,5 3,5 15,8 11,5 10,0 5,5 8,77 8,0 7,5 15,5 7,5 4,5 4,8 2,0 7,7 4,7 6,5 3,5 6,5 3,5 9,5 8,0 15,0 14,0 9,5 4,7 26,0 4,2

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

137

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.7. Flora
Područje zahvata karakterizira raznolikost hidroloških, hidrogeoloških, pedoloških, geoloških cjelina, a također i krajobrazna raznolikost, dok je s druge strane karakterizira homogenost klimatskih prilika (osobine umjereno tople kišne klime), gdje se manja odstupanja javljaju uslijed reljefnih osobina prostora. Prirodni uvjeti, reljef i klima, direktno su utjecali na izgled i stanje vegetacijskog pokrova područja zahvata. Prvobitni izgled vegetacije znatno je promijenjen antropogenim čimbenicima, ali unatoč tome područje se ističe raznolikošću ekoloških sistema i staništa. Prema postanku, ekološke sisteme razvrstavamo u primarne i sekundarne. Od primarnih ekoloških sistema na području zahvata postoje šume, a od sekundarnih (antropogenih) ekoloških sistema to su poljoprivredni (travnjaci, oranice), urbani (naselja, gradovi), umjetni vodeni ekološki sistemi (akumulacije, ribnjaci), šumske kulture i drugi. Dakle, područje zahvata karakteriziraju sljedeći ekološki sistemi: - Šume - Travnjaci - Oranice. Za potrebe ovog studijskog istraživanja prikupljeni su podaci iz literature o rasporedu određenih biljnih vrsta na predmetnom području, ali je obaveza projektantima u sljedećoj fazi izrade dokumentacije da se snimi stanje na terenu i taj podatak preuzme kao dio za podloge.

4.7.1

Šume

Širi prostor područja zahvata prema fitogeografskom raščlanjenu pripada Eurosibirskojsjevernoamjeričkoj regiji, te se s obzirom na šumske zajednice može podijeliti na niži i viši dio. Gorje pripada biljno-geografskoj ilirskoj provinciji ilirskih bukovih šuma, a niži dio biljnogeografskoj srednjeevropskoj provinciji ilirskih grabovih šuma. Nizijske dijelove dionice LOT 1 karakteriziraju veće ili manje površine zaostalih šuma hrasta lužnjaka i običnog graba, u mikrodepresijama šume crne johe, a na fluviosolima šuma vrba i topola. Prostorno ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom "slavonske hrastove šume". Na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba, a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa. Dakle; dionicu LOT 1 karakteriziraju sljedeće šumske fitocenoze koje su se formirale u zavisnosti od reljefa, klimatskih prilika i dr. faktora: 1. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba ilirskog područja (Carpino betuli-Qvercetum roboris) 2. Šume kitnjaka I običnog graba (Qverco-Carpinetum illyricum) 3. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) 4. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum) Šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum)

Šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja pripadaju svezi mezofilnih šuma običnog graba za koje je karakterističan prosjek padalina da 900 mm, prosječne

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

138

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

godišnje temperature od 8,5 - 11,5°C, a visinski interval za područje Hrvatske i Bosne i Hercegovine iznosi do 700m.
RUSCO-CARPINETUM ILLYRICUM Horv. et al.1974. Rasprostranjena je na dubljim ilimjeriziranim zemljištima slabo kisele do neutralne reakcije, na prijelazu prema klimatogenoj šumi sladuna i cera. Za ovu šumu je karakteristična zastupljenost koštrike (Ruscus aculeatus i srebrnaste lipe (Tilia tomentosa) predstavlja osiromašeni tip šume vrlo mješovite i bogate vegetacijemlađeg tecijara i kvartara (Jovanović, 1951). Na krečnjacima i drugim bazičnim supstratima jako su rasprostranjeni prelazni stadiji šikara i šibljaka (naročito lijeske, gloga ili smrijeke), koje prelaze u zajednice livada ksero- mezotermnog karaktera (iz reda Brometalia erecti). Na kiselim silikatnim podlogama, krčenjem šume kitnjaka i graba, nastaju zajednice livada mezotermnijih uslova (iz reda Arrhenatheratalia). QUERCETUM MONTANUM ILLYRICUM Stef. (1964) 1966. široko je rasprostranjena zajednica u Bosni na paleozojskim, tercijarnim i verfenskim supstratima sjevernih i unutrašnjih područja. Zauzima toplije položaje kao orografsko-edafogena fitocenoza sa više subasocijacija, koje najčešće predstavljaju određene stadije regresije, odnosno degradacije šume. Diferencijalne vrste su izraziti acidofili, pa je ova zajednica zajedno sa njenom vikarnom varijantom BetuloQuercetum Fab. et al. 1963. diferencirana na subasocijacije: vaccinetosum myrtilli, pteridiocallunetosum, callunetosum, leucobritetosum i druge. U sjevernoj Bosni acidofilne šume kitnjaka nalazimo i u kompleksima peridotita, na diluvijalnim pjeskovitim supstratima, gdje su se formirala ilimjerizovana i pseudooglejena zemljišta. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) Za razliku od bukovih šuma srednje Europe, ova ilirska šuma odlikuje se većim bogatstvom vrsta, gdje pored neutrofilnih srednjoeuropskih elemenata ulaze u sastav veoma karakteristični ilirski elementi, koji ovu zajednicu izdvajaju kao posebnu florno-genetsku cjelinu. Neki od ovih elemenata (npr. Omphalodes verna, Hacljuetia epipactis, , Scopolia carniolica, Lamium orvala i dr.) karakteristični su više za centralni dio ilirskog područja i gube se u jugoistočnom smjeru već na potezu Velebit-Plješevica-Grmeč-Klekovača-Osječenica. Međutim, čitav niz neutrofilnomezofilnih elemenata ostaje. Bukva je edifikator i gradi sastojine gustog sklopa, u kojima su primiješani: Acer platanoides, A. pseudoplatanus, Ulmus montana, Sorbus torminalis, Tilia platyphyllos ( u nekim sastojinama Taxus baccata i Ilex aljuifolium); u sloju grmlja su Daphne mezereum, D. laureola, , E. europaeus, , Ruscus hypoglossum i dr; u sloju prizemne flore nalaze se: Cardamine bulbifera, C. trifolia, C. savensis, C. polyphylla, Asperula odorata, Paris ljuadrifolia, Pulmonaria officinalis, Sanicula europaea, Asarum europaeum, Anemone nemorosa, A. ranunculoides, Mjercurialis perrenis, Aspidium filix mas, Athyrium filix femina, Lilium martagon, Mycelis muralis, Allium ursimum, Geranium robertianum i druge. U zavisnosti od intenziteta i djelovanja antropogenih faktora, javljaju se svi vidovi degradacijskih stadija – od niskih izdaničkih šuma, preko šikara do šibljaka, a sastavljenisu od različitih elemenata (Corylus avellana, Crataegus monogyna, Prunus spinosa, Juniperus communis idr. Zavisno od načina i intenziteta djelovanja antropogenih faktora). Šuma bukve se diferencira na više subasocijacija, među kojima su najzastupljenije: lathyretosum Horv. 1938; corydalitosum Horv, 1938; festucetosum silvaticae Stef. 1963;

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

139

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

cardaminetosum Fab. 1966; tilietosum, Fab. 1966; carpinetosum betuli Stef. 1966; mjercurialetosum Fuk. 1968.i druge.

4.7.2.

Travnjaci i oranice

Travnjaci i oranice su ekološki sistemi nastali izravnim ili posrednim čovjekovim utjecajem na prostorima koji su prirodno bili pokriveni šumom. 4.7.2.1. Travnjaci

Travnjaci, usprkos činjenici da nisu prirodnog postanka predstavljaju staništa koja u velikoj mjeri obogaćuju biološku i krajobraznu raznolikost područja zahvata. Naseljeni su biljnim vrstama kojedijelom potječu iz šuma, dijelom iz drugih, osobito stepskih područja istočne Europe i Azije, dok su se neke svojte polimorfnih vrsta razvile upravo zahvaljujući antropogenim utjecajima na travnjacima. Na području zahvata je tradicionalno primjenjivan ekstenzivni način korištenja travnjaka, koji su većinom ugroženi jer su pretvoreni u oranice. Oni se danas vrlo ekstenzivno i samo povremeno koriste za ispašu i košnju. Za travnjake su karakteristične su razne vrste iz porodica trava (Poacae), glavočike (Asteracae), zatim sitovi (Juncus), mente (Mentha), koja izrazito vole vlažna staništa. Područja travnjaka koja su su odoljela antropogenim utjecajima su područja raznolikih predstavnika. Karakteristične kontinentalne livade koje su karakteristične za područje zahvata su:

- Livada ovsenice pahovke (as. Arrhenatheratum eltioris) - Livada uspravnog oviska i krestaca (as. Bromo-Cynosuretum cristati) - Livada uspravnog ovisk i srednjeg trputca (as. Bromo-Plantaginetum mediae)
4.7.2.2. Oranice

Oranice kao umjetno nastali ekološki sistemi namijenjeni su isključivo poljoprivrednoj proizvodnji, a obrađuju se na način koji nedostatno uvažava zaštitu biološke raznolikosti, jer se koriste na intenzivan način uz primjenu umjetnih gnojiva i kemijskih sredstava za zaštitu bilja. To su nitrofilni ekološki sistemi među koje spadaju i voćnjaci, vinogradi, vrtovi, rubne površine uz polja, kanale i kuće, gažene površine putova i dvorišta, te odlagališta odpada. Zajednička im je odlika povećana količina dušika što dovodi do florističke srodnosti koja se ogleda u mnoštvu zajedničkih nitrofilnih biljaka (tzv. Ruderalne zajednice). Ovdje se vrši stroga selekcija biljaka različitim poljodjelskim mjerama (oranje, kopanje, gnojenje, uporaba pesticida. Vegetacija gaženih površina i ruderalnih staništa je sljedeća:

-

Utrina ljulja i širokolisnog trpuca (as. Lolio-Plantaginetum majoris) Zajednica trnoklasnog dvornika i dvozube torice (as. Polygono-Bidentetum) Zajednica vratića i običnog pelina (a. Tanaceto-Artemisetum) Utrina gusjaka (as. Potentilletum anserinae)

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

140

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.8.

Fauna

Današnja je rasprostranjenost životinja trenutačno stanje povijesnog proizvoda svih činilaca o kojima ovisi, te nije ustaljena i trajna, jer su svi oni zajedno sa životinjama podvrgnuti neprestanim promjenama. Sastav faune na prostorima koridora Vc je promijenjen u odnosu na posljednje podatke kojima raspolažemo s obziroma na ratna zbivanja krajem prošlog stoljeća na području Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Isto tako treba uzeti u obzir antropogeni učinak na tom području nakon rata pogotovo u područjima gdje je došlo do povećanog naseljavanja. Potrebno je naglasiti da su za presek sadašnjeg stanja uzeti podaci prije rata, dok, za dobivanje faktičkog stanja biti će potrebno obaviti niz dugotrajnih znanstvenih istraživanja za koja će biti potrebna i znatna materijalna sredstva. Početak Koridora Vc, nizinski dio Posavina, zoogeografski pripada u tzv. europsko potpodručje panonsku potpokrajinu odnosno subalpsko slavonsko srijemsku krajinu, dok preostali dio pripada u srednje eurposko alpsko područje.

4.8.1

Nizinski dio koridora Vc

U ovim nizinskim krajevima rasprostranjene su obične i poznate europske životinje. Sisavci Tu žive od sisavaca lisice i manje zvijeri, kune, tvorovi, zerdavi, lasice, jazavci, uz vode vidra, zatim ima običnih zečeva, rovka, krtica, ježeva, malenih glodavaca kao miševa, voluharica, hrčaka, vjeverica, puhova itd. Uz vode se još od 1932. naselila amjerička ondatra. Tu žive i različiti netopiri, a po šumama se zadržavaju divlje svinje, srne, a u većim šumama i jeleni a u nekim lovištima drže i lopatare. Ptice Ovo područje bogato je pticama i to: lastavice, grmuše, muharice, drozdove slavuje, cipice, pliske, zebe, češljugare, strandice, sjenice, ševe, čvorci, vuge, svrake, šojke, čavke , vrane pa onda kukavice, prepelice, tčke, pupavci, zlatovrane, vodomari, sokolovi,vjetruše, eje, jastrebovi, kopci škanjci, itd. U šumskim dijelovima žive golubovi, grlice, djetlovi, žune i orlovi kliktaši, u blizini voda i crna roda. U vlažnim šumama zadrže se i šljuke preko ljeta čak imaju i mlade. Po selima u nizinama gnijezde se bijele rode, a uz bare i močvare čaplje, patke, gnjurci, vranci, liske, štijoke, mlakari, trstenjaci, blatarići, žalari, prutke, obični galebovi, čigre, bjeloglavi štekavci, bukoći ribiči itd.U zadnjim godinama jako se raširila grlica kumrija. Gmazovi Od otrovnih zmija je najčešća je riđovka, a poskok je rijedak. Među bjelouškama prednjači tzv. dvopruga odlika. Zatim tu žive guževi, smukulje, a od gušterica najčešće su siva i zidna gušterica a čest je i sljepić. Uz vode dolaze barske kornjače. Vodozemci Od žaba spomenuti ćemo crvenog mukača, gatalinka, zelena žaba, siva i zelena gubavica a rijetko se nađe šarena češnjarka. Svuda žive zeleni veliki vodenjaci. Kukci Velike površine obrađenog tla pogoduju kukcima pogotovo skakavcima, no ima polukrilaca, kornjaša, leptira, dvokrilaca, opnokrillaca i drugih. Među njima javljaju se i stepski oblici. Brojni su kukci i veliki ratarski i šumski štetnici kao npr. Gubar, krumpirova zlatica i drugi.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

141

grgeči. U vodi od paučnjaka je česta vodengrinja. kao Branchipus. Amphimelanije i dr. puzavo vodenperce. Spomenuti ćemo praživotinje. dok od malih rakova česti su rakušci.. neki kukci i njihove ličinke zatim vodengrinje i maleni puževi. Apus i Limadia. štuke. vodenbabutre a u malim prolaznim mlakama javljaju se listonošci. U vodi se razvijaju ličinke komaraca i sličnih dvokrilaca. Mekušci Svuda su rasprostranjeni raznovrsni puževi – plućnjaci: vinogradnjaci. bičaše i većih plankonskih životinja kao što su osobito brojni veslonošci. trepetljikaše. karasi. podusti. a krajem XIX stoljeća raširila se iz Crnog mora preko Dunava – raznolika trokutnjača. pa mahovnjaci kao napr. Zahvaljujući zaštićenosti u tim podzemnim vodama uspjele su se sačuvati neke prastare životinje. vodencvijetovi. i mnogi pauci. a od rijetkih kopnenih srednjoškržnjaka dolazi kružnozjalac. zatim virnjaci. Vuda ima slatkovodnih spužava. kao kozaci. osobito jednostavniji raci kao Bathynella i neki drugi. koji su na površini izumrli pa ih danas nalazimo samo još u Australiji i Tasmaniji. osobito trepetljikaši. živičnjaci i balavci. zatim polukrilci nauznačarke. linjci. vodoljupci. vrtice. a velika je i mladica koja može biti teškai preko 30 kg. Topla vrela U tim područjima ima i toplih vrela gdje žive manje i jednostavnije biljke i životinje posebno prilagođene tim uvjetima povišene temperature vode. obalčara i vretenaca. a od pravih paukova tu je srebrosjajni vodenpauk. maločetinaši. kečige a koji puta za mriještenja dolaze i jesetre i morune. U vodama plivaju razni slatkovodni kornjaši. Ribe U rijekama i drugim vodama ribe su najčešće šaranke. Rakovi Od većih rakova tu živi rječni rak i močvarni rak a u manjim gorskim potocima dolaze ikameni raci. oblići. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 142 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Uz vode lete različita vretenca. postoje i podzemne vode koje polako teku u šupljikavom pjeskovitom i šljukovitom tlu sa svojim posebnim životinjskim svijetom. deverike razne bijelice. Od puževa su česti barnjaci. malene maločetinaše kao glibnjača. Pauci Po tlu se zadržavaju i različite dvojenoge i strige. tulari. račići. Podzemne vode Osim površinskih voda. ribnjacima i jezerima razvijena je i životna zajednica planktona. Ostale životinje Od ostalih životinja spomenimo pijavice. mrene. a poznata je i Fredericella sultana. posebno prilagođenom tim uvjetima života. vodencvjetova. Najveća je riba som koja naraste i preko 100 kg. strunaši i virnjaci. zatim su tu oblići. u kojem ima u velikom broju uz mikroskopske praživotinje. Chirocephalus. Od ličinaka kukaca lebde u takvim mlakama jedino ličinke komarca Chaoborus crystallinis. smuđevi. ogrci pai neki manji kao Neritine. vrtnjaci. vodenbuhe i kolnjaci. Iz ribnjaka u neke rijeke zašle su sjevernoamjeričke vrste patuljasti somić i sunčanica. tulara. obalčari i dr. Po svim vodama žive školjkaši – bezupka. Stajaće vode U mlakama. slikarska lisanka. kao šarani. kolnjaci. rožnjaci. štipavice a skakalice se zadržavaju po mirnim vodama. a među rojevima komaraca ima i malaričnih.

cyaneculus). Od strvinara. krtova. Spominju se i patuljasti orao (Hiëraëtus pennatus) i orao zmijar (Circaëtus gallicus). na najvišim vrhovima pak balkanska ševa (Otocorys penicillata). u visokim bregovima brzelj zidarčac (Tichodroma muraria). Najveličanstvenioja ptica Bosne i Hercegovini je kostober (Gypaëtus barbatus aureus). rovki. Divlja mačka je rijetka. Uz kućnog štakora i štakora selca poznati su šumski i poljski miševi. vrtni puh (Eliomys ljuercinus) i puh orašar (Muscardinus avellanarius). Vrlo se rijetko viđa zimi za seobe u Bosni veliki potrk (Otis tarda). rijedak je laponski ostrugaš (Calcarias laponicus). dok puhova ima mnogo: obični puh. potonji su manji i svijetlo sive boje. velika jejina (Bubo) stanarica je. a u šupljem se drveću gnijezdi cvinjak sjenica ili dalmatinska (Parus lugubris). a hrani se kostima i strvinom. U Bosni ima i divljih svinja. Zanimljivi su brgljezi (Sitta caesia i neumayeri).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. a od zečeva razlikuju se bosanski od hercegovačkih. koji "koncem travnja i početkom svibnja prolazi kroz Bosnu u velikoj množini loveći kukce i idući s juga u nizine. češći je bjelorepi škanjac (B. U Bosni je stanarica divlji golub. zatim trstenjak ševa (Acrocephalus aljuaticus) na močvarnim mjestima. heliacea) i orao ribič (Pandioan haliaëtus). da se u Bosni gnijezdi šljuka bena (Scolopax rusticola). a u jesen zajedno s mladima upotrebljava posve drugi put. jazavca i tvora tu su kuna (bjelica) i kuna žutka (zlatica). Među svračcima je rijedak crnoglavac svračak (Lanius senator). Od 8 vrsta orlova u ovoj fauni spomena je vrijedan krstaš (Aljuilla chrysaëtos). a u najvišem je gorju stanarica planinska zeba (Montifringilla nivalis). a uz lisicu. Od sokolova je zanimljiv vjetruša kopčić (Cerchneis verspertinus). rijedak je gost škvrlj kriješvar (Pastor roseus). hermelina. Od trstenjaka je najrašireniji trstenjak slavić (Locustella luscinioides). U Bosni se susreću samo crnosmeđe vjeverice. veliki tetrijeb (Tetrao urogallus) u gorskim crnogoričnim šumama. Reiser navodi. a češći snježni ostrugaš (Passerina nivalis). koji nestaje a i vuk je sve rjeđi. Planinska čavka (Pyrrhocorax alpinus). a rijetko dolazi u Bosnu sa sjevera kugara (Bombycilla garrula). pčelarica (Mjerops apiaster). te ne tiče Bosnu". pa je vrijedna spomena muharica bjelokrilica (Muscicapa albicollis) i druge srodnice. u gorskim šumama krstokljunac. Zanimljiv je hrvatski djetao (Dendrocopus leuconotus lilfordi). Uz kopca i jastreba treba spomenuti balkanskog jastreba (Astur brevipes). kod seobe. a u svim vodama vodeni voluhar (Arvicola scherman) i pod zemljom zemac (slijepo kuče. U Bosni se viša smrdivrana (Coracias garrula). Rijedak je gost u Bosni dugonogi čurlin (Tringa stagnatilis) i muljača (Limosa). a srna je rjeđa zbog sječe šuma i drugih nepogoda. Značajan je za visoko gorje planinski popić (Accentor collaris). a najmanja ušara je jejić lulavac (Pisorhina scops) dolazi u Bosnu koncem travnja. Zimi je rijedak škanjac gaćaš (Buteo lagopus). pa se u visokim gorskim šumama crnogorice susreće planinski ćuk (Aegolius tengmalmi) i mali ćuk (Glaucidium passerinum). U visokom gorju susreće se trepteljka (A. pa ih ima ondje i u jesen. vodomar (Alcedo ispida). Od slavuja dolazi mali slavuj (Erithacus luscinia) i modrovoljka bjelokrpica (E. U visokim planinama živi divokoza. pygargus). U većim visinama čuje se planinski kos (Turdus torljuatus alpestris) i stjenjak (Monticola saxatilis). Spalax monticola). U Bosni ima ježeva. U Bosni ima oko 10 vrsta sova. a nađe se i vidra.8. Sisavci Od velikih sisavaca tu se nalazi medvjed. Spomenuti ćemo karakteristične vrste tog područja. U zapadnoj Bosni i Hercegovini gnijezdi se dalmatinska ovčarica (Budytes melanocephalus).2. a u gorskim crnogoričnim šumama troprsta tukavica (Picoides tridactylus alpinus). Spomena je vrijedna strnadica čikavica (Emberiza cia). Gorski dio koridora Vc Najveći dio Bosne i Hercegovine pripada srednje europskom alpskom području pa tako i gorski dio koridora Vc. lasica. a rijetki su orao crndač (A. Ptice Od ptica spominju se ovdje samo najznačajnije. najveća je sup (Gyps fulvus). šumski puh (Dyromys nitedula). zimski je gost sa sjevera sjeverna juričica (Acanthis flammea). Za seobe prolaze kroz Bosnu muharice. cervina). vuga je česta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 143 . Netopiri su zastupani s mnogo vrsta. tih korisnih ptica. rufinus). Od eja gnijezde se u Bosni eja pijuljača (Circus aeruginosus) i eja livadarka (C. rjeđa je lještarka (Tetraestes bonasia rupestris).

pogotovu iz Hercegovine je poznat i slijepi golušac ili čovječja ribica (Proteus anguinus). značajan za južnu Bosnu. a endemički školjkaš u rijeci Bosni je Unio bosniensis. Ribe Među njima značajne su pastrve: mekousna pastrva (Trutta obtusirostris). brunichi. a iz Bosne. Brachyiulus. od kojih treba spomenuti za Bosnu pretežno sredozemsku grčku žabu (Rana graeca) i šumsku žabu (R. a poznata je i odlika V. Lysiopefalum. Lycosa apuliae. jerzerska zlatovčica (S. pa se i gnijezde. mento) i dr. fario). koja pokazuje klimatički prijelaz od kopnenog u sredozemski oblik. nyroca). barjaktarica (S. Paučnjaci Uz različite oblike Euscorpisus europaeus nalazimo u spiljama Bosne i Hercegovine Neobisium spelaeum. fontinalis). koje znadu prezimiti na nezamrznutim mjestima. od drugih su sapača (Barbus petenyi). utvrđuje Bolkay. i rodovima kao Microchordeuma. Mesocoronis bosnesis) za koga kažu. Od 10 vrsta bosansko-hercegovačkih gušterica valja spomenutih bosansku gorsku guštericu (Lacerta agilis bosnica). salvelinus). vivipara) na mokrim hladnim gorskim livadama. koji se hrani šumskim miševima (Apodemus sylvaticus dichrurus) i gušterima. lipljan (Thymalus vulgaris). Od pravih pauka oblici su krša Argipe lobata. kamo idu i Campylaea – oblici Dinarica. pa crni daždevnjak (Salamandra atra. dalmatina). Vodozemci Nađeno ih je 12 vrsta. Brachydesmus itd. Člankonošci Među njima je fauna stonoga Bosne i Hercegovine bogata endemičkim oblicima. od sredozemnih oblika Fruticicola cinctella. Izraziti je stanovnik vode zelena žaba (R. pa Helix i Zonites-oblici. a u južnoj Bosni spiljski oblik Taranucnus patellatus. zapadne Hrvatske. Od nepravih pauka značajni su za Bosnu i Hercegovini Ischiropsalis-oblici. Helix aspersa. macrops) i bosanska odlika riđovke bosanski šargan (V. da je "najotrovnija zmija Europe i da je njegov otrov jednak kao u zloglasne kobre iz Indije" (Bolkaj 1929). a rjeđe morski riđak (N. pa je najraširenija poskok (Vipera ammodytes). Microbrachysoma. ridibunda). Najobičniji je repati vodozemac žuti mukač (Bombina variegata. U Bosni i Hercegovini živi desetak neotrovnih zmija s više lokalnih odlika.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U bosansku faunu ubrajamo čestu crnu norvu (Fulingula fulingula) i žutu norvu (F. pa se smatra "najrjeđom guštericom na čitavom Balkanskom poluotoku". Prenj). zatim močvarnu guštericu (L. kolombatovići). u višem gorju dolazi planinski šargan (V. marila). Heterolathelia. veliki oblik Trogulus u spiljama Nelima troglodytes i dugonogi krpelje (Eschatocephalus Haemalastorgracillipes). pliska (Alburnus bipunctatus). sadašnje geografsko rasprostranjenje čovječje ribice seže. pseudaspis. potočna pastrva (T. Mekušci Od puževa (Clausilia) poznato je više endemičkih oblika u krškom području. da ona u Bosni nestaje. mladica (Salmo hucho). bucika (A. Za seobe se viđa riđak (Nyroca ferina). Od balkanskih oblika dolazi u Bosnu Xerocampylaea zelebori. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 144 . Iberus vermiculatus. što više. Na brzim tekućicama za država se zimi ribarica norva (Clangula glaucion). Typhiogiomjeris. A. Gmazovi Od zmija nas zanimaju otrovnice. zapadne Bosne do Dalmacije i Hercegovine. od Slovenije i Istre. a ima endemičkih oblika i iz rodova Julus. a drže. Liburnica.

Ti su oblici filogenetički posve izolirani u današnjoj fauni i predstavljaju "najstarije recentne oblike među kornjašima". te zapadnih susjednih područja i pokazuje već kod kornjaša do sada poznat 21 rod sa 70 vrsta. zatim bogomoljka. C. Pterostichus meisteri. a endemičan je za Hercegovinu slijepi veliki Stygodytes (balcanicus). Od spiljskih rakušaca značajni su blijedo obojeni oblici Niphargus i Typhlogammarus. sredozemnih oblika. koja nalikuje na pauka. Od pravih mrežokrilaca mravolovci su zastupani sa 11 rodova i 17 vrsta (Apfelbeck). Omphreus apfelbecki. najveća osa listarica je Cimbex (femorata). većinu balkanskih endemičkih životinja u spiljama sačinjavaju člankonošci. Za krško područje značajne su slijepe spiljske babure kao Titanethes hercegovinensis. Fauna kukaca u spiljama Bosne i Hercegovine sadržava mnnogo domaćih oblika. Spiljska fauna bosansko-hercegovačkog područja u velikim podzemnim prostorima i vodama pod jednoličnim životnim uvjetima svijetla. kaže Apfelbeck. pa nekih ostataka iz ledenog doba (boreoalpinske vrste). sibirskih. Dalje prema istoku smanjuje se ta fauna u povodu razvoja kristalinskih gora. Od drugih kukaca zastupani su tulari sa više domaćih vrsta u Bosni. pa Nebria bosnica. Trixalis nasuta. t. a na dugačkim nogama. istočnih (pontijskih) doseljenika iz zapadne Azije. pa Antroplotes. endemički podrod Stenochoromus (Molops). Prodiranju sredozemnih vrsta u Bosnu. Apfelbeck. Apfelbeck je već 1887. beckianus. zaprijekom su planine Dalmacije i Hercegovine. pa veliku gusjeničarku (Echinomyia fera). bez očiju i s vrlo ravijenim osjetilima njuha i opipa. u kojemu su se razvili mnogi posebni oblici. te mnogi endemički oblici spiljskih kornjaša kijačaša. apfelbecki i speiseri. Fauna spilja Kako su pokazala istraživanja. Tapinopterus setipennis. našao prve spiljske kukce u Bosni i Hercegovini i opisao ih. cancellatus apfelbecki. caelatus sarajevoensis. prilagođenih alpinskih vrsta i endemičkih oblika. kod drugih pak člankonožaca također su poznati endemički rodovi i vrste". Monolistra hercegovinensis i spiljska vodena babura (Asellus cavaticus). a najbogatija je baš u području Bosne i Hercegoviine. croaticus bosnicus. Nađene su i spiljske Studija uticaja na okolinu – Lot 1 145 . Od polukrilaca spomena je vrijedan veliki cvrčak srednje i južne Bosne i Hercegovine crvenožilni cvrčak (Tibicen haematodes). ponajviše alpinskoj regiji. pa na pr. Osim kornjaša živi u spiljama manje drugih kukaca. U šumama na snijegu ili pod lišćem beskilnu muhu (Chionea araneoides). a velik je broj krških endemita. Prema Apfelbecku pripadaju endemički balkanski kukci. od kojih su vrijedni spomena Hiptelia apfelbecki. veli dalje. V. O. C. kao što su neki skakavci. vlage i drugoga predstavlja posve osebujan biotop. a u visokim planinama Erebia gorge hercegovinensis i coenonympha tiphon occupata. biseriatus. a od raka desetonožaca slijepi oblik Troglocaridella hercegovinensis (Vjetrenica). topline. Za Bosnu i Hercegovinu poznato je 13 endemičkih leptira. a ima i više domaćih kožokrilaca. Anthoherpon ima 18 poznatih vrsta. Od opnokrilaca značajna je u jugoistočnoj Bosni i Hercegovini najveća europska osa sredozemski oblik Scolia flavifrons (5 cm). U ovom su geografskom području. "povoljne prilike za razvijanje velike faune. a glavni dio čine srednjeeuropske (sibirske) i istočne vrste. Po Apfelbecku značajne su za Bosnu i Hercegovinu mnoge rase roda carabus kao C. beskrilci. osobito bogate endemičkim oblicima. da se njihova fauna sastoji od srednjeeuropskih. u srednjoj i južnoj Bosni balkanski oblik Psorodonotus fieberi (sa zakržljalim krilima). Pravi su stanovnici spilja bez pigmenta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kukci Za kukce Balkanskog poluotoka kaže V. Od ravnokrilaca navodi se 2 cm duga Labidura riparia. endemički je beskrilac Verhoeffiella cavatica i dr.

Uzvišenja brdovitog pejzaža pokrivena su šumom i pašnjacima Taj je brežuljkasti kraj je izgrađen obiteljskim kućama tipa prigradskih naselja s razvijenom vrtnom poljoprivredom. Reljefna struktura sastoji se od niskih ravničarskih područja. U području zahvata je u najvećem dijelu zastupljen dolinski i brežuljkasti reljef (do 200 m. na kojima se izmjenjuju prostrane brdske livade sa šumama.). Br. pa slijepa pijavica (Dina absoloni) i crv cjevaš (Marifugia cavatica). 4.n. Lithobius leostygius.9. Stalita hercegovinensis.gorski javor). Kao najizloženiji element pejzaža na ovom području. Za šire područje zahvata je karakteristična zona doticaja ovih dvaju prostora sa vizurama koje sadrže elemente jednog i drugog tipa. Endemički je spiljski sitni puž (Phloeoteras euthrix). od paučnjaka: Obisium anophthalmum. skoro kroz sredinu.1 Prirodni pejzaž Karakteristike ove vrste pejzaža imaju prostori u kojima prevladavaju prirodni elementi nad kojima nije bilo civilizacijskih intervencija. načinu poljodjelske obrade prostora koji okružuje naselje.povijesni pejzaž. Dolinski pejzaž uzdužno je presječen tokom rijeke Bosne. Viši su dijelovi pokriveni šumom (bukva. šume su nositelj njegovog identiteta. no razina očuvanosti Studija uticaja na okolinu – Lot 1 146 . To su predjeli s nadmorskom visinom između 200 i 500 metara. one su se dešavale permanentno i bez radikalnih poteza. a manje nisko brdoviti (200-600m). njegove lokacije i odnosa prema okolnom prostoru. Prigorja obuhvaćaju brežuljkaste dijelove područja. karakteristika i načina korištenja tipične parcele. blago uzdignutih terena i pobrđa. Šume Šume zauzimaju približno trećinu ukupne površine područja zahvata. hercegovinensis. - Za potrebe izrade dokumentacije autoputa u koridoru Vc izrađen je poseban projekat Pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu probelmatiku. morfoloških i funkcionalnih obilježja stambene i gospodarske arhitekture dolazimo do sljedećih zaključaka: Šire područje zahvata pripada sjevernom peripanonskom dijelu Republike Srpske koji karakterizira brežuljkasti teren koji se postepeno spušta u ravničarke prostore. strukturnih. Pejzaž nizinskih područja determiniran je uglavnom šumskim I poljoprivrednim površinama koje se izmjenjuju u slici krajobraza. a ukoliko ih je bilo.v. Najniže padine kultivirane su poljodjelskim površinama. Nizine obuhvaćaju krajeve do 200 metara n/m i čine gotovo veći dio područja zahvata. U najvećem dijelu to su vodene i priobalne površine te šume. pripadajućeg karakterističnog tipa naselja. Pejzaž Okvirnom analizom pejzažnih obilježja ove cjeline. Prigorje predmetnog područja čine padine koje se spuštaju u dolinu rijeke Bosne. Brachydesmus zavalensis.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija stonoge: Typhloglomjeris coeca. Šire područja zahvata karakterizira dolinski tip pejzaža koji graniči s brdovitim. plodnih riječnih dolina i ravnica. 4. Za pejzaž šire prostorne cjeline karakteristične su četiri osnovne kategorije pejzaža: Prirodni pejzaž Kultivirani pejzaž Izgrađeni pejzaž Kulturno . prostorne organizacije – matrice naselja.9. Apfelbeckia lendenfeldi.

u longitudinalnom i u transferzalnom smjeru. centra i kraja naselja. 4. Ovaj se tip pejzaža odnosi na tri grada (Odžak. u ekološkom i u estetskom smislu predstavlja kategoriju koja daje posebnu kvalitetu ovom području. no one nisu dimenzija i kapaciteta koji bi bitno utjecao na kvalitetu pejzaža.9. a nastaju urbano neprirodne cjeline. nestaju točke početka. Velike poljodjeljske površine u većim dijelom isjeckane na manje posjede. Nizinski dio područja gotovo u potpunosti ima karakteristike kultiviranog pejzaža. a prirodni je pejzaž na tom području do te mjere izmijenjen da postaje neprepoznatljiv. poljoprivredna je djelatnost nerazvijena. nekontroliranom (i bespravnom) stambenom izgradnjom bez prateće infrastrukture te su ruralna područja izgubila svoje izvorne vrijednosti. Ovu vrstu pejzaža. Vodene površine Vodene površine kao element pejzaža imaju također veliki značaj u cjelokupnom prostoru. U nizinskom pejzažu. Karakteristična su veća ruralna naselja disperznog tipa.3 Izgrađeni pejzaž Ovakav pejzaž karakterizira urbana struktura. Rijeke Bosna svojim prirodnim atraktivnostima. viši volumeni stambenih i industrijskih objekata veliki su akcenti u vizurama.2 Kultivirani pejzaž Očuvani prirodni predjeli i relativno niži stupanj urbanizacije i industrijalizacije sačuvali su veći dio područja od većih oštećenja odnosno očuvan je prepoznatljiv identitet ruralne strukture koja se stapa s prirodnom pozadinom. te na kontaktu sa šumom i vodotocima.9. Fizionomiju ruralnog pejzaža narušava neprikladna gradnja građevina koje nisu prilagođene prirodnim osobitostima prostora i grade se na vizualno vrijednim i eksponiranim lokacijama. karakteriziraju prevladavajuće poljoprivredne površine te naselja nevelike gustoće naseljenosti. Širenjem naselja duž prometnica gubi se njihova izvorna morfologija. Prirodni pejzaž u najvećem dijelu prevladava u brdskom dijelu područja gdje se nalaze pretežno manja naselja i raštrkana pojedinačna izgradnja. a najveću opasnost za njega predstavlja depopulacija koja za sobom ostavlja zapuštene stambene objekte i poljoprivredne površine. zajedno s načinom življenja i korištenja zemljišta. a prevladavaju šume i rascjepkane vinogradarske površine. Zbog slabe privredne razvijenosti ovog prostora u njemu nije bilo značajnijih intervencija pa je pejzaž ostao u većoj mjeri izvoran. industrijske zone i pogone izvan njih te neka veća općinska središta koja imaju poluurbani karakter. Modrića. Ovim prostorom prolazi mreža prometnica i željezničkih pruga. čine sliku tipičnog ruralnog pejzaža. 4. Upravo ta manja naselja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija autohtonosti šuma je niska s obzirom da su u najvećem dijelu rascjepkane poljoprivrednim površinama. Doboj). U nekim dijelovima specifičan ruralni pejzaž izmijenjen je pretjeranim usitnjavanjem posjeda u voćarsko-vinogradarskim predjelima. sela i brojni zaselci koja se isprepliću i stapaju s prirodnom pozadinom i uklapaju u pejzaž. U većim je naseljima već primijećen trend longitudinalne gradnje u neposrednoj blizini prometnica. odnosno izgradnja koja bitno ne narušava prirodni pejzaž već se s njime stapa. Nezadovoljavajuća je također i oblikovna kvaliteta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 147 . izmjenjuju se sa velikim šumskim zonama.

LOT1. subsp. Najveće su naselja Odžak. Silene tommasinii vis. – tomazinijeva žičica 22.4 Kulturno-istorijski pejzaž Pejzaž koji je stvaran u dužem vremenskom periodu. – krvavo crveni karanfil 5. mali – bosanska mišjakinica 6. Dianthus liburnicus bartl. – crnogorska petoprsta 19. mali – prijatna kandiltka 11. in jac. – kranjska petoprsta 18. Ranunculus scutatus njaldst. maly – dinarska grahorica 27. Zaštićeni dijelovi prirode Uvidom u prostorne planove. 4. povijesnim. kerner. Vicia ochroluca ten. beck – dinarski rožac 2. zato što su razbijenog tipa i zauzimaju velik teritorij. – dinarska oštrica 25. – Tomazinijeva pucavica 9. Potentilla montegrina pant. Dianthus sanljuineus vis. i drugim vrijednostima. Dianthus knarii ascherson – knapov karanfil 3. dinara k. odnosno uvidom u podloge za plansku dokumentaciju autoputa u koridoru Vc . Astragalus illyricus bernh. Većina naselja ruralne su strukture u koji tek prodiru elementi urbanizacije. Minuartia bosniaca k. zaključuje se da na području uticaja nema posebno zaštićenih dijelova prirode. Oxytropis campestris dc. Saxifraga prenja g.9. a čine ga cjeline i građevine koje imaju spomeničku vrijednost zajedno sa njihovim neposrednim okružjem. Hesperis dinarica g. – ilirski kozlinac 21. – kitaibelijeva kandilka 12. – liburnijski karanfil 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Naselja U sistemu naselja i naseljenosti izdvajaju se naselja – kompleksi. Aljuilegia grata f. – drnogorska grašica 26. Silene sendtneri boiss – sendtnerova pušina. beck. pudavac 7. – svilena žutolovka 23. 4. Genista sericea njulfer. beck – dinarska večernica 16. kulturnim. beck – dinarska kandilka 10. Euphorbia gregerseni k maly – pretersenova mlječika Studija uticaja na okolinu – Lot 1 148 . – bosanska repnica. Potentilla carniolica a . Corydalis ochroleuca koch – mlaća žućkasta 14. do izražaja dolazi integralni pristup zaštite kulturnih spomenika i prirodne baštine koja ih okružuje. Kako se kod ove vrste pejzaža radi o cjelini sa prepoznatljivim prostornim. ali su vrlo dobro konsolidirana u pejzažu. – rajhenbahova pušina 8. Evidentirane biljne vrste predložene za zaštitu na ovom području su sljedeće: 1. Silene reichebachi vis.10. Vicia montenegrina rohl. Barbarea bosniaca murb. dičak 15. Aljuilegia dinarica g. Aljuilegia kitaibelii schott. Shammaecytisus tomassini rothm. – kolovrc 13. Lathyrus Binatus Pančić – dvodjelna grahočika 24. Modriča i Doboj. Cerastium dinaricum g. Potentilla visianii pančić – vizianijeva petoprsta 20. – drenjska kamenika 17. Sistem naselja je izrazito disperzan.

Viola elegantula sschott. beck. Pucedanusm neuma yerii reich. sirištara 47. – klasoliki vrisak 58. teslić. Saturea horvatii šilić – horvatov vrisak 57. okruglolisti pasji dren 31. – srpska pančićija. – huterova lastavina 48. Scrophularia bosniaca g. Salvia brachyodon vandas – krathozuba kadulja 56. – vriskova čestoslavica 67. Bupleurum karglii vis. zvornik) 32. Vincetoxicum huteri vis.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 28. subsp. Micromjeria perviflora reich. – ardinov duvčac 60. – kranjska grafija 42. majčina dušica 61. Euphrasia dinarica murb. Scrophularia tristis k. Eryngium alpinus – planinski kotrljan 41. Athamanta hainaldii borbas – hajnrdova nevesika 38. Kitaibela vitifolia njilld. Seseli globiferum vis. – paštrićev prskač 72. Acinos majoranifolius šilić – vrčak 52. – dinarski bicijan. Asperula scutellaris vis.. beck. – zdjeličasta lazarkinja 49. Halacsya sendtneri dorf. – bubrežasta bokvica 68. – halačija. – neumajerova siljevina 44. – kuglasto devesinje 45. Teucrium arduini l. Seseli malyi a kern.. Stachys anisochila vis. Lonicera glutinosa vis. maly – žalosni strupnik 65. Viola beckiana fiala – bekova ljubica 34. . Gentiana dinarica g. – ljupka ljubica 35. crni trn 30. Caerophillum coloratum l. – malijevo devesinje 46. Viburnum maculatum pant. Cephalaria pastricensis dörf. Knautia sarajevensis szabo. Micromjeria thymifolia fritsch. – timjanolisni brisić 55. luka. Onosma stellulata njald. Veronica saturejoides vis. . beck – bosanski strupnik 64. Haplohyllum boissieranum vis i pančić – boismjerova rutvača 29. Rhamnus orbiculatus bomm. – bonaparteov sunčac 37. cvekija 50. Daphne malyana – malijev . ex vis.zvezdičasta srčanica. – pčelinja travanj 59. Pancicia serbica vis. Viola zoysii njulf.kadivka (b.ističavi timjan. – sarajevks udovčica Studija uticaja na okolinu – Lot 1 149 . maly – bosanska divizma 66. maly – hermanov ušljivac 63. Micromjeria croatica schott – hrvatski vrisić 53. – krlov zvinčac 39. vedrinica 43. Fumana bonepartei maire. – dinarski vidac 62. . Plantago reniformis g. Grafia golaka reich. – sitnocvjetni vrisić 54. Saturea subspicata bartl. Thymus braceosus vis. – pcojzova ljubica 36. – otlenska udika 70. Rhamnus intermedius stendel – rprimorska krkavica. Pedicularis hoermannianum k. – čaren krabljjica 40. oštrika 51. – prokletijski odoljen 71. – ljepljiva kozokrvina 69. Valeriana bertiscea panić. Verbascum bosnense k.likovac (bolujak. maglić) 33. – orlenska krkavina.

Iris reichenbachii var. Reichardia macrophylla vis. Centaurea glaberima tausch. Lamium gargamicum l. Symphyadra hofmanni pant.buhar 92. Aster bellidiastrum scopo. Tanacetum cinerariforium shultz. Scabiosa fumarioides vis.goli različak 84. Aster alpinus – alpski zvezdan 106. – bijeli lijepi zvezdan. Amphoricarpus autariatus bleč. et kt. – belemun. – runolist 105. – krupnolisna rajhardija 91. Edraianthus serpyllifolius a. dc. Gentiana kochiana pert.. Lilium cataniae vis. –alpska prozničnica Studija uticaja na okolinu – Lot 1 150 . zvezdica 107. murka 100. g. Cicerbitra pancicii beauverd. Gentiana punctata l. – autariatska krčagovina 102. Crepis dinarica g. – dalmatinski šafran 96. – pančićev mliječ 86. – puzavo zvonce 80..kamenica udovčica 75. Leucanthemum ilyricum papeš – ilirska ivančica 90. Omalotheca pichler j.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 73. – jezikolisna hajdučka trava 104. arnika 108. – moravka. – alpska zvončika 111.peterova presnačica 76. Campanula alpina jaclj. karn. – derventanski različak 85. – bosanska zvončika 82. Achillea abrotanoides vis. Edrainthus sutjeskae lakuš – zbončac sutjeske 109. Achillea clavenae l. beck . . Campanula njaldsteiniana schultes – valdštajnov zvončić 79. Plantago gentianoides sibth. dc. Leucanthemum chloroticum a. – crno smilje. . Scilla litardierei – livadski procvjetak 95. – pentianolika bokvica 116.uskolisno zvonce 81.katanijev ljiljan 94. beck.planinski stolisnik 83. beck – dinarski dimak 87. .. Arnica montana l. holub – pihlerov srcopuc 88. Scutellaria alpina l. Homogyne discolor cass. Iris peudopallida vrin – jadranska perunika 98. Knautia travnicensis szabo – travnička prženica 112. et song. bosniaca. Succisella petteri g. Campanula hercegovina degen – hercegovački zvončić 77. – kitasta zvončika 110.bosanska perunika 97. Nigritella nigra rchb. Scabiosa silenfolia njald .pjegava lincura 115. Leontopodium alpinum cass. Fritillaria gracilis ascherson – nježna kockavica 93. – dvobojna urezica 101. Campanula thirsoidea l. kohov bicijan 113. Edraianthus tenuifolius a . . Crocus dalmaticus vis. – zvlenkasta ivančica 89. – gavranska mrtva kopriva 117. – srebrenasta hajdučica 103. Achillea liugulata njald. Entiana lutea l. – češljugovina 74. Centaurea derventana vis. Campanula portenschagiana schultes – portenplogov zvončić 78. – lincura 114.. Arum petteri schott – peterov kozlac 99.

Anemone anrcissiflora l. Saxifraga caesia l. – voštana debeljača. – bezlisna čestoslavica 121. – širokozubi udivac 120. – jablan žuti 142. Sempervivum schlechanin schott – crvena čuvarkuća 139. Sedum alpestre bill – alpski žednjak 138. – srčenjak 150. – glavičasti lan. Alyssum scardicum var. – tisa 153. Dactylorhiza sambucina soo – kaćun. – ibrijim karanfil 149. Androsaecae villosa l. – rascjepkana slezinica 152. Silene acaulis l. Pinljuicula leptoceras rohö. Asplenium fissum kit. – majčinsko zelje 123. Linaria alpina mill. salep 157. Soldanella pusilla baumg. Rumex sotuatus – kiselica točičarka 151. Polygonum bistorta l. – alpski čanilist 124. Soldanella alpina l. Dactylorhiza cordigera soo – barski kaćun. Androsaceae lactea l. Salix retusa – vrba 155. Dianthus superbus l. Saxifraga oppositifolia – puzava kamenjarka 137. lustica 119. Drypis spinosa l. – venerina vlas Studija uticaja na okolinu – Lot 1 151 . – siva babina svila 130. bosniacum nayek – bosanska promotulja 140. Armjeria canescens host.plavičasti blaženak 134. – smilje. Leontopodium nivale hent. k. Taxus bacatta l. crveni jeremičak 132. Pedicularis brashydonta schlos. Geum bulgaricum panč. . salep 158.bugarski blaženak 133.alpska zvončica 129. Alnus viridis – zelena jova 154. Geum montanum l. Linum capiatum kit. Pulsatilla alpina schrank – alpska sasa 145. – kosmata mužica 127. – narovašeni ljutić 143. . Ranuculus crenatus nj. – snježni runolist 156. Daphne oneorum l. Saponaria bellidifolia sm. Veronica aphylla l.mlječna mužika 126. Primula uricula l. – modrosiva kamenjarka 136. Trollius europaeus l. Veronica alpina l. . – alpska čestoslavica 122.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 118. . – sjedeća pušina 147. – bijeli jablan 144. Drynas octopetala l. . Adaianthum capillus veneris l. – mekinjak 148. – fresinica 135. – sapunjara lepolista 146. Papaver kerneri hayek – kernerov mak 141. sirište 131. – majčina zvončica 128.uškasti jaglac 125. Ligusticum mutellina srautz.

Praistorijsko naselje.11. Donji Svilaj. Svilaj. evidentirano je arheološko i graditeljsko nasljeđe. Opština Odžak Prema dostupnim podacima na području Opštine Odžak se nalaze sljedeći kulturno istoriski spomenici : Arheološka nalazišta Praistorija: BRŠČANICA. NEVOLjICA. Paleolitsko nalazište. Slučajni nalaz iz eneolita. Donji Svilaj. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Zgrada općine (Beledija ili mala vijećnica). Rimska građevina. dionica Svilaj-Doboj jug područjima teritorija opština kroz koje treba proći spomenuta trasa prema raspoloživoj prostorno-planskoj dokumentaciji i podacima vezanim za rad Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Rim: GAJEVI.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Kulturno-historijsko naslijeđe U posmatranom području istraživanja za potrebe analize na okolinu planiranog autoputa na koridoru Vc. Pregled koji slijedi nema detaljnu specifikaciju u pogledu precizne pozicije.1. utvrđenog značaja. Rimsko naselje. Gornji Svilaj.11. Gornji Svilaj. Smatra se da podaci na ovom nivou mogu zadovoljiti potrebe Studije uticaja na životnu sredinu sa osvrtom na odnos prema trasi. PRODANOVIĆA KUĆE. historisko graditeljstvo Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Donja Dubica – Bogorodična crkva Peticije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima upućene Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Zgrada Općine Odžak Odžačka džamija Studija uticaja na okolinu – Lot 1 152 . DONjI SVILAJ. Praistorijsko naselje. kategorizacije a time i mjera zaštite. KADAR. Donji Svilaj. 4. U nedostatku pravne regulative koja tretira pitanje kategorizacije i vođenje registra kulturnih dobara u Republici Srpskoj daje se samo pregled evidentiranog kulturno istorijskog nasljeđa po opštinama ali bez njihove prirode. tačnog naziva i vrste kulturno-istorijskog dobra.

Rim. ima spomenike kulture svrstane na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Jakeš. GRADINA. Praistorijska gradina. srednji vijek : CRKVINA. Jakeš. srednjovjekovni grad i srednjovjekovna nekropola. rimsko i ranoslavensko naselje. CIGLA. Skugrić Gornji. Ostaci stare crkve pored izvora Pecare. Opština Vukosavlje Na području opštine Vukosavlje su identifikovani sljedeći kulturno istoriski spomenici : Arheološka nalazišta Praistorija: BRDO IZNAD JAKEŠA. 4. Opština Modriča Na području opštine Modriča od mnogobrojnih postojećih kulturno istorijskih spomenika jedan (1) se ne nalazi u granicama posmatranog područja s tim da se jedan nalazi uz granicu područja kojim prolazi trasa. Praistorijska gradina. Spisak arheoloških dobara na prostoru opštine: Arheološka nalazišta Praistorija : BRDO IZNAD JAKEŠA.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Praistorijska ostava. Jakeš. rimsko i ranoslavensko utvrenje. Nepokretno kulturno istorijsko naslijeđe Republike Srpske je podeljeno i posebno obrađeno kao: arheološko naslijeđe i naslijeđe istorije i kulture. Rimsko naselje i srednjovjekovni grob. MODRIČA. Srpska varoš. Skugrić Gornji. Dugo Polje. Ranosrednjovjekovno gradište i srednjovjekovni grad. Praistorijsko. Praistorija. srednji vijek: CRKVINA.3. Jakeš. graditeljska cjelina Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Crkva Uspenja Bogorodice Koprivna – Crkva Vaznesenja Hristovog Studija uticaja na okolinu – Lot 1 153 . Praistorijska gradina. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Stari grad Dobor. Ostaci stare crkve pored izvora Pecare. Praistorija.2. Rim.11. DOBOR.11. Opština Modriča je bogata arheološkim i kulturnim naslijeđem. UŠĆE LJUBIOČE. Jakeš.

Grabovica. Alibegovci. Doboj. KAMEN i LONHA. Srednjovjekovna nekropola. Opština Doboj Nepokretno kulturno istorijsko naslijeđe Republike Srpske je podjeljeno i posebno obrađeno kao: arheološko nasljeđe i naslijeđe istorije i kulture. Alibegovci. Paleolitska stanica. srednji vijek : GRAČAC. Srednjovjekovna nekropola uz savremeno seosko groblje. Karuše. Praistorijska nekropola. Paleolitska stanica. Spisak arheoloških dobara na prostoru opštine: Arheološka nalazišta Praistorija: BARE. Paleolitska stanica i praistorijska nekropola sa paljevinama KUŠUM. GRABOVCA BRDO. Podnovlje. Srednjovjekovna nekropola. HENDEK. Brestovo. HAMIJA NA ČARŠIJI. Alibegovci.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Osječani – Crkva Vavedenja Bogorodičinog Peticije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima upućene Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Ali begova džamija u Islam Varoši Bijela (Šiić) džamija Džamija u Donjim Tarevcima Džamija u Gornjim Tarevcima Džamija u Jakešu Džamija u Modričkom Lugu Stara džamija 4. DOBOJ. Paleolitske stanice. (Na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine). Rim. Srednjovjekovna tvrđava. Praistorijsko i rimsko naselje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 154 . CRKVINA. GREBLjE NA LIPI. Srednjovjekovno utvrđenje i nekropola. Rimski kastrum i kanabe. Podnovlje. Praistorijsko naselje. Rim: GRADINA. GRAD. Srednji vijek: BAŠČA. Božinci. Bukovica Velika. Srednjovjekovna nekropola. DOBOJ-CENTAR. Makljenovac. ĐUKIĆA VIS. Doboj. Doboj. Doboj. ULER. Podnovlje. DANILOVIĆA BRDO. Praistorija. Srednjovjekovna nekropola. GRČKO GREBLjE. Srednjovjekovna crkva na desnoj obali rječice Glogovine. Mravići.4.11. Paleolitska stanica i naselje iz željeznog doba. stari grad. Nekropola i crkva srednjeg vijeka. Makljenovac. GREDA. Podnovlje. (Na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine). (Razvale). Podnovlje. Opština Doboj je bogata arheološkim i kulturnim naslijeđem. ima spomenike kulture svrstane na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. KOSICA. Praistorijska nekropola s tumulima. Paleolitska stanica i tragovi neolitskog naselja. GRADINA.

„Svilaj – Doboj jug“ cijelom svojom dužinom prolazi kroz Pripanonsku oblast i to Sjevernobosansko područje. Paleolitska stanica. nizinskih i nizinsko-brdskih predjela za koje su karakteristične šume mezofilne šume hrastova. te staništa šume poljskog jasena (Leucoio. geomorfološkim i edafskim uslovima područja na kome predmetna dionica. Praistorijska gradina. Opšte karakteristike rejona sa lovno – gospodarskog aspekta Trasa autoputa najvećim dijelom prolazi kroz prostor na kome su staništa sitne (niske) divljači. Duha Dragalovci – Grobljanska kapela i groblje Srpska Grapska – Crkva Vaznesenja Hristovog 4. Brestovo. U širem pojasu brdskih predjela ove šume su mjestimično u kontaktima s šumama kitnjaka i običnog graba (Querco Carpinetum) i fragmentima šuma bukve i jele (Fagetum montarum) u južnom dijelu.). kao nizovi stabala uz puteve i vodne tokove ili stablimično u svim razvojnim oblicima. kasnobronzano i mlađe željeznodobno naselje. a više srednjovjekovne tvrđave zvane Gradina. Genisto elatea – Quercetum roboris). gditeljska cjelina Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Tvrđava Stari grad Boljanić – Crkva Silaska sv. Predmetno područje je zaravn aluvijalnih terasa. Fazan (Phasianus colchicus L. Kožuhe. Sjevernobosansko područje kroz koje prolazi autocesta karakteriše se ravničarskim i brežuljkastim predjelima te obroncima brdskoplaninskih oblasti na kojim se javljaju specifične nizinske šume. a koje su značajne za lovno gospodarstvo su prvenstveno Zec (Lepus europaeus Pallas). Lovstvo Prema važećoj ekološko-vegetacijskoj rejonizaciji šumskih područja Bosne i Hercegovine. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Stari grad Doboj. Rimsko naselje i srednjvjekovna nekropola.Mala Bukovica“ javljaju se u malim fragmentima kao skupine manjeg broja stabala. navedene ekološko-vegetacijske zajednice u dijelu „Svilaj . Na recentnim fluvisolima zastupljene su staništa šume vrba i topola (Populetum albo – nigrae). Jarebica poljska (Perdix perdix L. Prepelica (Coturnix Studija uticaja na okolinu – Lot 1 155 . Ovi fragmenti vegetacijskih zajednica imaju prvenstveno zaštitnu funkciju. CRKVINA. GRADINA. Makljenovac. utvrđenje i naselje iz srednjeg vijeka. U sjevernom dijelu LOT1. srednjovjekovna crkva i nekropola. na najvlažnijim mjestima nalaze se staništa šume crne johe (Alnetum glutinosae). kasnoneolitsko. trasa autoputa Vc. U nizinskim predjelima i zaravnima diluvijalnih terasa karakteristične su šume lužnjaka i običnog graba (Carpino betuli – Quercetum roboris incl. dionica LOT1 . Praistorijsko nasenje iznad Ukrine. kasnoantički refugij. Mali Prnjavor. Kako se radi o specifičnim klimatskim. te dijelom i krupne (visoke) divljači. KUŽNO GREBLjE.Fraxinetum angustifoliae).12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija CIGANIŠTE. Vrste koje obitavaju na području zahvaćenom usvojenom varijantom.).

13. Instrument za mjerenje buke Mjerenje nivoa buke izvođeno je sljedećim instrumentom: Integrating Sound Level Meters (class 1) 2238 MediatorTM-Bruel&Kjaer-Danska. u toku dana. Software BZ 7125. liske. Da bi se ustanovio intenzitet buke. izvođeno u više vremenskih intervala.2003. zbog toga što ona najbolje karakterizira buku prometa.5 m od zemlje. a rezultati će poslužiti kao nulto. te razne vrste močvarica (divlje patke i guske. Oprema za mjerenje koja je korištena pripada klasi 1 instrumenata. a i dopušteni nivoi buke u životnoj sredini nisu isti u svim zemljama. godine na dvije lokacije.11. Izbor mjernih mjesta napravljen je takod a se sagleda intenzitet uobičajene buke. a u potpunosti zadovoljava standard IEC 62672 (koji je zamijenio standarde IEC 60651 i IEC 60804). Stanje komunalne buke Za područje planiranog zahvata ne postoje podaci o nivou postojeće buke.Noise explorer 7815. pretežno uz vodene tokove.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija coturnix L.). mikrofon je bio usmjeren prema izvoru buke u položaju "Frontal". Lr koji uključuje određene dodatke i zavisnosti od vrste buke. odnosno polazno stanje kod procjene buke u toku izgradnje i eksploatacije objekata. Standardi i propisi za ocjenu buke različiti su. obavljano je u periodu od 19. ali daju okvirnu sliku stanja razine buke koja se može primijeniti (barem približno) za ocjenu razine komunalne buke uz gradska naselja.) i Svinja divlja (Sus scrofa L). Predmet mjerenja je određivanje nivoa buke u životnoj u blizini postojećih prometnica. serijski broj 2368859 s ugrađenim sljedećim varijantama: - Basics Sound Level Meter Software BZ 7126 Enhanced sound Level Meter Software BZ 7125 Logging Sound Level Meter Software BZ 7124 Freljuency Analysis Software BZ 7123 Sound Level Calibrator – Type 4231 Bruel&Kjaer kao i softverom za kompjutersku obradu podataka . 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 156 . ili pak mjerodavni nivo buke ("Rating level").-20. Mjerenje buke u životnoj sredini izvršeno je u skladu s međunarodnim standardom ISO 1996 i ISO 9613. U blizini građevinskih objekata instrument je uvijek bio na razmaku većem od 5 m. Za spomenuta mjerenja korištena je softverska verzija: Enhanced Sound Level Meter. ali i u zoni utjecaja budućih objekata. Mjerenje buke u životnoj sredini u Modriči. itd. Mjerenje buke izvođeno je tako što se instrument fiksira na tronožac. na 1.). kao i regulativom koja prati ove standarde. Izrađivač ovog dijela Studije je svjestan činjenice da su to strogo lokalni podaci koji se ne mogu doslovce primijeniti za cijelu lokaciju zahvata. koja je. mjerenje je. u ovom slučaju. Veličine koje figurišu u ocjeni su najčešći ili samo ekvivalentni nivo buke Lelj (dBA). dominantna. Pošto je mjerena buka u vanjskoj sredini. Područje kroz koje će prolaziti autoput prolazi raznim zonama za koje su definisani različite maksimalne dopuštene razine buke. Da bi se ipak dobili kakvi-takvi podaci koristit će se podaci o mjerenju buke u Općini Modriča za potrebe izgradnje mosta preko rijeke Bosne. a od krupne divljači to su Srna (Capreolus capreolus L.

Izvori buke Glavni izvor buke na mjernom mjestu MM-1 predstavlja promet na spomenutom mostu magistralnog puta Bijeljina – Doboj. osim riječne obale. Izvori buke na mjernom mjestu MM-2 mogu se uočiti na većoj udaljenosti.0 < 0.4. 150 m nizvodno od postojećeg dalekovoda. Srednje vrijednosti vremenskih prilika prikazane su u tablici T. Na mjernom mjestu MM-1 postoje izgrađeni objekti. Konstantna buka koja je ovdje zabilježena ima karakter pozadinske buke i potiče od prometa koji se odvija na postojećem mostu u Modriči.8 (prije podne) TLAK ZRAKA (mbar) 1008 1008 1009 Brzina strujanja zraka (m/s) 0. visine oko 5 m.3 Vremenska situacija sunčano sunčano sunčano Studija uticaja na okolinu – Lot 1 157 . gledano prema mostu. Učinak ove buke ograničenog je karaktera i prisutan je u trenucima utovara paleta viličarom u kamion. Opis mjernih mjesta Na promatranoj lokaciji mjerenje nivoa buke izvođeno je na nekoliko mjernih mjesta.4. Izbor ovih mjesta napravljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja uobičajenog nivoa buke u blizini budućeg autoputa. Od značaja je montažni objekt u vidu poluotvorenog skladišta. može se okarakterizirati kao isprekidana. MM-2). a na dvadesetak metara s lijeve strane nalazi se montažna zgrada otvorenog skladišta.13. Instrument je postavljen u pravcu mosta. 30 m od obale rijeke i 50 m uzvodno od vikendice koja pripada parceli s katastarskim brojem 879/16.13.4.6-2.2.8 6. a metodologijom koja je opisana. Drugi registrirani izvor buke smješten je nizvodno 200 m i potiče od bagerskog utovara šljunka koji se eksploatira iz riječnog korita.13-01. U pravcu mjerenja nema prepreka. Tablica T.3.13-01: Srednje vrijednosti vremenskih prilika MJERNO MJESTO MM-1 MM-2 MM-2 TEMPERATURA ZRAKA (oC) 18.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1. oko 40 m od mosta magistralnog puta Bijeljina – Doboj. Okolni teren. Uvjeti mjerenja Buka je mjerena u vanjskoj sredini.13. koji je na ovom dijelu magistralnog puta vrlo frekventan. preko parametara koji su dani u izvještajima o mjerenju. nalaze se palete s građevinskim proizvodima visine do 2 m. promjenjivog intenziteta i s povremenim impulsima koji se javljaju prilikom prolaska kamiona s prikolicom.13-02. Na tom pravcu nema prepreka ni barijera. S lijeve i desne strane mjernog mjesta. 4. Određene su dvije karakteristične točke sa lijeve i desne strane rijeke Bosne (mjerna mjesta MM-1. 4. Na samoj lokaciji mjernog mjesta nema značajnijeg izvora buke. Mjerno mjesto MM-1 nalazilo se u krugu stovarišta građevinskog materijala. Buka prometa. Mjerno mjesto MM-2 nalazi se oko 80 m nizvodno od buduće trase puta. Dodatni.2 19. a ekvivalentni nivoi buke na mjernim mjestima prikazani su u tablici T. Kao moguće reflektirajuće površine mogu se uzeti u obzir palete sa građevinskim materijalom visine do 2m.3 0. u čijoj blizini je bio postavljen bukomjer. nije obrastao raslinjem i to su uglavnom livade i njive. Obraslost vegetacijom prisutna je u obalnoj zoni i neznatno utječe na rezultate mjerenja. ali ne i presudan izvor buke predstavljaju radovi koji se odvijaju u krugu stovarišta.7-3.

2003.11.11. kao i regionalni putevi R464 Odžak – Šamac i R464-a Odžak – Svilaj.4.14.11. Infrastruktura 4.40 km 6.70 km 4. 20.2003.13-02: Ekvivalentni nivoi buke na mjernim mjestima MJERNO MJESTO MM-1 MM-1 MM-1 MM-2 MM-2 MM-2 MM-2 MM-2 DATUM MJERENJA 19.2003.1 kroz opštinu Odžak iznosi 24 km.70 km 4. 19. Regionalni putevi R464 i R464a kroz područje opštine Odžak pružaju se dužinom od 16 i 14 km sukcesivno.4. S obzirom da se područje opštine Odžak nalazi u ravničarskom dijelu Bosne i Hercegovine odnosno reljef kao uticajni faktor nije imao preveliki uticaj na geometrijske elemenete saobraćajne mreže.9 56. 7.2003.20 km Makadam Ukupno 1. POČETAK I KRAJ MJERENJA 12:32:01-12:53:26 12:56:19-13:17:49 18:11:50-18:31:18 14:12:59-14:37:04 08:28:57-09:06:57 10:03:34-10:25:02 10:49:56-11:08:59 11:17:19-11:35:38 TRAJANJE MJERENJA 0:21:25 0:21:30 0:19:28 0:24:05 0:38:00 0:21:28 0:19:03 0:18:19 EKVIVALENTNI NIVO BUKE [dB(A)] 58.1.2003.11.14.7 52. Dužina magistralnog puta M14.6 53.40 km 6. Pored navedene primarne saobraćajne mreže ostatak mreže čine veći broj lokalnih i nekategorisanih puteva na području opštine Odžak.11.2 46.14. Ova tri pravca čine primarnu saobraćajnu mrežu na području opštine Odžak.40 km 1.50 km 1. Kolovozni zastor ove dionice je u relativno-dobrom stanju.2003. 6.14. 4. Putna mreža Prostor opštine Odžak nalazi se na sjevernoj granici Bosne i Hercegovine i naslonjena je ne desnu obalu rijeke Save.1 46.1 47. Odžak-Čokori Ožak-Cvekovi Cvek-Gornjani Bijele Bare-Novo Selo Donjani-Lužnjani Donjanji-Neteka Neteka-Posavska Mahala Asfalt 1.5 4.40 km 1. 2.11.14.60 km 5.3 55. 20.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tablica T.20 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 158 .11. U tabeli T. Opština Odžak 4..2003. 20.40 km 1. Kroz područje opštine odžak pruža se Magistralni put M14.Svilaj.1.60 km 5. 5. 3. 20.1.2003.1-01 je dat prikaz lokalnih puteva dostavljenih od strane organa uprave Opštine Odžak.1-01: Putna mreža Dionica 1.50 km 1. 19. 19. Tabela 4.1 i to dionicom Vukosavlje – Odžak.40 km 1. Ova tri nabrojana puta ukrštaju se se u centralnom području Odžaka pri čemu stvaraju čvorište (raskrsnicu) sa vrlo velikim stepenom iskorišćenja kapaciteta i lošim nivoom usluge.11.

40 km 4. 12. 27.00 km 4. Na dijelu trase budućeg autoputa Vc koji prolazi kroz opštinska područja Odžak se nalaze telekomunikacioni kablovi.70 km 3. Pavlovacu.1. 16.50 km 2. Novom Gradu. 18.00 km 4.3 km 15.2.00 km 2.80 km 3.30 km 6. Kacevima.1 Gornji Brezik-Panjićka Gornja Dubica-Novi Grad Oštice-Papučija Donja Dubica-Papučija Vojskova-Donja Dubica Zorice-Donja Dubica Donja Dubica-Prud Zorice-Trnjak Gornja Dubice-Papučija Gornja Dubica-Kućište-Burum Novo Selo-Donjani-Neteka Novo Selo-Arambašići-Bijele Bare Prnjavor-Arambašići Lještrak-Vrbovački Lipik Bijele bare-Novo Selo Čivčije Bukovačke-Grabovica UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom urbanog područja opštine Odžak su podzemne vode koje se crpe sa 4 bunara lociraim u neposrednoj blizini naselja.80 km 0. 28.20 km 4.60 km 5.40 km 1. 29.o Odžak.40 km 4. ukupnog kapaciteta oko 25 l/sek.50 km 2.30 km 1. Novo Selo.80 km 3. 13.30 km 1. d. Malom Polju. Vodozahvat obuhvata površinu od oko 2. 20. Vrbovcu. 15. Od Odžaka prema svim gore navedenim isturenim stepenima položen je optički kabal. na području opštine postoje vodozahvati – izvorišta (bunari) u naseljenim mjestima Odžak. 19. planirano je polaganje optičkog kabla uz regionalni put Svilaj . Vojskova.1.30 km 6. 30. 17.1 Donji Brezik-M14.70 km 2.30 km 2.00 km 7.00 km 4.1-Trnjani-M14.30 km 1.30 km 4. 14.20 km 4.40 km 1. Adi. Doljani-Posavska Mahala Posavska Mahala-Vrbovači Lipik Lještrak-Brezik Točak-Vrbovac Panjik-Pantića Kosa Brezik-Kočijaš Donji Svilaj-Kadar Gornji Svilaj-Pavlovci M14.60 km 5.4.30 km 1. 34.14.80 km 0.80 km 2. 22. Gornjoj Dubici.20 km 1. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Odžak predstavlja regionalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru grada i lokalne ATC (istureni stepeni RSS-ovi) u naseljima Svilaju. 11.50 km 5.00 km 4.50 km 118. 33.00 km 7.80 km 2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 8. 31.30 km 1.5 ha zemljišta koje se nalazi u posjedu JP “Komunalac”. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 159 .30 km 1.14. Novom Selu. 21. 26.1 Trnjani-M14.3.70 km 3. 24.70 km 2.o.40 km 1. 9.50 km 118. 10.00 km 2.20 km 1. Takođe. Elektronergetika Na području opštine Odžak buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 04/10 i 0.4 kV vodove dok se 35 kV dalekovod Odžak – Novi Grad nalazi u širem obuhvatu koridora puta Vc.20 km 4.50 km 5. 32.Novi Grad.30 km 2. Ada.30 km 1. a u manjim naseljenim mjestima nalaze se poštanski šalteri i sandučići za pisma. Zorice. 25. 4. Posavskoj Mahali.40 km 4.30 km 4.30 km 1.3 km 15.14. Pored glavnog izvorišta u Odžaku. postavljen na vodotornju 40 m iznad površine zemlje. Gornja Dubica – Papučja. 4. Što se tiče poštanskog saobraćaja sveden je na poštanski centar u Odžaku.50 km 1. 23.20 km 4.50 km 1. Rezervoarski kapacitet predstavlja metalni spremnik zapremine 200 m3.

Vrbovac.50 km 2.50 km 3.4. Putna mreža Područje opštine Vukosavlje nalzi se u sjevernom dijelu Republike Srpske. neposredno iza gradskog područja na lokalitetu Tuk. Opšta je konstatacija da postojeći resursi podzemnih voda na teritoriji opštine. gdje se Bez prethodnog prečišćavanja vrši dispozicija otpadnih voda.14. Problem dispozicije otpadnih voda do sada je riješen samo u užem gradkom području naselja Odžak.lokalni i nekategorisani putevi Dionica 1.14.20 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 160 . 6.2-01: Putna mreža . gdje se istim kanalima odvode oborinska i otpadna voda od stanovništva i industrije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prud. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu. Prema ranije rađenim studijskim analizama. 3.2-01. Navedeni put kroz opštinu Vukosavlje pruža se dužinom od 6 km i kvalitetnog je zastora. nisu dovoljni za dugoročno snabdijevanje vodom.50 km 5.50 km 3.14.70 km 1.50 km 1.80 km 4.1. 4. Odžak-Potočani Odžak-Jazavac Odžak-Gnionica Odžak-Potočanski Ritovi Potočanski Ritovi-Kočević Tuk-Čopori Odžak-Čopori Jakeš-Modrički Lug Asfalt 4.4. 5. Glavni kolektor Ø1000 mm je izveden do prirodne depresije Neteke. 2.2. Postojeći kanalizacioni sistem je mješovit. i za opštinu Odžak kao konačno rješenje obezbjeđivanja dovoljnih količina vode bila je orjentacija priključak na regionalni sistem vodovoda “Sjeverna Bosna”. Planirano je da se prečišćene otpadne vode i kišne vode zajedničkim kolektorom ispuštaju u rijeku Bosnu. a u periodu velikih voda dolazi do izlijevanja otpadnih voda na okolne terene. Ostatak saobraćajne mreže čine lokalni i nekategorisani putevi. 4.50 km Makadam Ukupno 4. Prnjavor.20 km 1. Tabela T. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke. Novi Grad. Opština Vukosavlje 4.50 km 2. Ovakav način dispozicije otpadnih voda stvara vrlo tešku sanitarnu situaciju: u ljetnjem periodu dolazi do intenzivne razgradnje organskih materija. Područje opštine presjeca magistralni put M14. Donji Svilaj. Kao izvorište vode regionalnog vodovoda “sjeverne Bosne” na koji se prema planu priključuje i opština Odžak postoje alternative: površinske akumulacije u srednjem toku rijeke Bosne (van teritoorije opštine Odžak) i podzemne vode modričko – odžačkog luga (dijelom zahvata područje opštine). prikaz lokalnih puteva prikazan je u tabeli T.50 km 3. sa svim štetnim posljedicamakoje iz toga proizčaze.2. 8. 7. planirani lokalitet za izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda je jugoistočno.1 koja čini i okosnicu saobraćajne mreže opštine Vukosavlje.14. Za urbano područje opštinskog centra Odžaka.50 km 4.Postrojenje za tretman otpadnih voda još nije izgrađeno.00 km 2.70 km 4.50 km 3.50 km 3.50 km 2.80 km 4.

kao ni distibuciona mreža ne mogu kvalitetno zadovoljiti potzrebe sadašnje a pogotovo planirane potrebe stanovništva. 10. Odvođenje otpadnih voda još nije riješeno javnim kanalizacionim sistemom.godina Lokalni i ulice u gradu 0 1 3 Magistralni 0 1 2 Regionalni 0 0 0 Lokalni i ulice u gradu 0 1 4 * Magistralni 0 2 3 Regionalni 0 0 0 . Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Vukosavlje predstavlja lokalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru opštine.3. 4. Glavni dovodni cjevovod.2-02: Broj registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 10 14 441 28 2005 5 2 373 16 - Tabela 4.2-03: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Vukosavlje 2004. Rupovi-Zeleni Vir Pećnik-Modrički Lug UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 15.00 km 47. Broj i strutkura registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje prikazan je u sljedećoj tabeli. kao i relativno mali broj registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje uticali su i na mali broj broj saobraćajnih nezgoda. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Snabdijavanje vodom sadašnjih potrošača u opštini Vukosavlje se vrši sa izvorišta u Modričkom polju.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 9.14. Što se tiče poštanskog saobraćaja sveden je na poštanski centar u Vukosavlju.14. Optički kabal koji povezuje tu ATC sa ATC Modriča nalazi se u okviru predmetnog prostora. odnosno sa vodovodnog sistema Modriče.00 km 42. perspektivno rješenje snabdijevanja vodom treba tražiti u regionalnom konceptu opština centralnog dijela Sjeverne Bosne. I za područje Vukosavlja. Tabela 4.14. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005.2.20 km Mala dužina i slabo razvijena saobraćajna mreža.Saobraćajne nezgode 4.14.30 km 4. Potrošači svoje sanitarne upotrijebljene vode Studija uticaja na okolinu – Lot 1 161 .90 km 15.

3-02: Broj registrovanih vozila na području opštine Modriča za godine 2004.4.00 km 13. 4. i 2005.40 km Makadam Ukupno 2. 6.00 km 13.3-03: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Modriča Studija uticaja na okolinu – Lot 1 162 . Tabela T. 2.00 km 5.10 km 4.70 km 21.00 km 18.00 km 5.00 km 10.3.14.50 km 18. Putna mreža Opština Modriča smještena je na na obalama rijeke Bosne u sjevernom dijelu Bosne i Hercegovine. 4. U sljedećoj tabeli dat je prikaz lokalnih puteva na području opštine Modriča. Nalazi se na raskršću putnih pravaca istok – zapad (Banja Luka – Bijeljina granica) i sjever –jug (sjeverna granica – centralni dio Bosne i Hercegovine).1.3.30 km 5.14.90 km Od magistralnog puta M17 do rijeke Bosne je makadam 7.3-01: Putna mreža . 3.14. Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 12 38 84 4455 372 2005 18 44 85 4152 356 - Tabela 4.50 km 11.00 km 12. 7. Osnovnu primarnu saobraćajnu mrežu Modriče čine upravo ove dvije saobraćajnice.60 km Tabela 4. Kao najznačajnije ukrštanje može se izdvojiti ukrštanje magistralnih puteva M17 i M14. Dionica Jakešnica-Pećnik Put uz rijeku Ljubioču Jakešnica-Modrički Lug Dugo Polje-Vranjak Botajica-Jošava Put uz Botajičku rijeku Prnjavor-Žabari Brezik-Vrbovački Lipik Prudovi-Čopori UKUPNO LOKALNIH PUTEVA Asfalt 2. 5. Opština Modriča 4.lokalni i nekategorisani putevi Opština Modriča 1.50 km 11.50 km 40.00 km 10.14.14. 9.00 km 4.00 km 2. 8.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija disponiraju u zavisnosti od lokacija objekata: u najbliže vodotoke (bez prečišćavanja) ili u individualne septičke jame.1. Na području opštine Modriča dolazi do ukrštanja više regionalnih i magistralnih putnih pravaca.00 km 5.00 km 5.

ukupna izdašnost izvorišta se procjenjuje na 100 do 126 l/sek. Prikupljene otpadne vode se ispuštaju direktno u rijeku Bosnu. Poštanski saobraćaj se odvija preko pošta u Modriči i Miloševcu. Babešnica.godina Lokalni i ulice u gradu 0 17 50 Magistralni 0 22 64 Regionalni 0 3 8 Lokalni i ulice u gradu 0 9 58 * Magistralni 0 24 89 Regionalni 0 6 9 . za dugoročno snabdijevanje vodom opštine Modrča bila je orjentacija na korišćenje vodnih resursa regionalnog karaktera.14. 4.00 m.3. U ovaj sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne. Sa izvorišta u Modričkom polju osim urbanog područja i prigradskih naselja Modriče. Modriča. vodom se snabdijeva urbano područje i prigradska naselja opštine Vukosavlje. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom Modriče se nalazi u Modričkom polju (na oko 2 km jugoistočno od Modriče – prema Gradačcu). 4. odnosno prema Doboju. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005. Pored glavnog izvorišta u Modričkom polju. Grad nema izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. Tarevci. Prema ranije rađenim studijskim analizama.3.4. Izvorište se sastoji od 3 bušena bunara dubine 28. lokalni vodovodi (bunari) sela Jakeš. Kužnjača.00 do 33. Pećnik. Karamanići. Postojeći kanalizacioni sistem Modriče je jako oskudan.3. tako da ista nije u stanju da primi sve vode kod jačih padavina. Botajica. Izvedeni kanalizacioni sistem je profila Ø200 – 700 mm.14.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2004. u neposrednoj blizini trase koridora V-C su izvorišta (bunari) za više lokalinih vodovoda: vodovod Modrički lug. Elektroenergetika U reonu opštine Modriča buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 0. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić. Alternativno rješenje su vodni resursi podzemnih voda u aluvionu rijeke Bosne na dijelu nizvodno od Modriče do Šamca (za opštine Šamac.3.Saobraćajne nezgode 4. Izvedena je samo fekalna kanalizacije u užem području grada. U širem reonu autoputa Vc postoji jedna 110/H kV trafostanica dok se s desne strane rijeke Bosne planira izgradnja nove 110/H kV trafostnaice Modriča.14. Mala rijeka.2. Odžak i Gradačac). kada dolazi do izlivanja vode iz kanalizacionoga sistema.4 i 10 kV vodove. Kasnije su u nju priključena 3 vodotoka bujičnog karaktera. Telekomunikacije U Modriči je instalisana lokalna ATC koja je kao privod spojena na magistralni otički kabal prema Brčkom. dok će samo na jednom mjestu proći ispod 110 kV dalekovoda Modriča – Dervetna. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 163 . Brvno. i odvodnja sa ulica.

00 km 14.Johovac Johovac . 8.14. Podnovlje .14. 10.14. M17-Podnovlje-Podnovlje GornjeDobra Voda Partizansko groblje-Ritešići-Majevac P482-Komarica-M17b M17-Bukovac-P482 M17-Kotorsko-Johovac Johovac-Foča-Prnjavor Veliki Johovac-Zarječa M17-Čivčije Bukovačke-Opsine-UlerGrabovica-P474a M17—L5-Bukovica Velika-Bukovica Mala-P474a P474a-Ljeskove Vode-Tisovac P474a-Ljeskove Vode-Jelanjska(veza Asfalt 8.00 km 4. Tabela 4.Rudanka Rudanka .1 Derventa – Brod. 5. 4.00 km 6. koje sprovode JP “Putevi Republike Srpske”. Tabela T.4.50 km 7. 4. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke.Šešlije Šešlije .Doboj Doboj – Karuše Dužina 11 5 7 / 4 PGDS(2003) 5282 7553 6931 9821 12309 PGDS(2004) 5176 7402 6994 10583 12556 PGDS(2005 5042 6690 7126 10328 13155 Na području opštine Doboj pored navedenih magistralnih puteva razvijena je i mreža regionalnih puteva. 7.50 km 6. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Veći privredni subjekti imaju izgrađene kanalizacione sisteme.00 km 4. 5. 9. 2.00 km 4.4.2 Derventa – Šešlije kao i dionicom magistralnog puta M14.50 km 7. dionice magistralnim puta M17. međutim nemaju nikakav tretman otpadnih voda. Opština Doboj 4.20 km 10.00 km 4. Magistralni put M17 na području opštine Doboj predstavljen je kroz dionice prikazane u tabeli. na raskršću magistralnih puteva M4 i M17 koji predstavljaju jedne od najznačajnijih putnih pravaca u Bosni i Hercegovini.50 km 6. 3.lokalni i nekategorisani putevi Dionica 1. 11.00 km 14. izuzev rafinerije ulja Modriča koja ima izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda.1 Klašnice –Derventa.50 km 6. Regionalni put R465 Doboj – Modriča ima važnu ulogu u prikupljanju tokova sa desne obale rijeke Bosne i njihovu vezu sa Modričom i ostatkom mreže puteva. gdje je ujedno prikazan i PGDS za nevedene dionice prema rezultatima brojanja. Regionalnim putevima R474a.00 km Makadam Ukupno 8. 3.20 km 10.1 Putna mreža Opština Doboj smještena je na obalama rijeke Bosne. 2.4. Banja Luka.14. 6. R482 i R472 izvršena je veza magistralnog puta M17 sa sa dionicom magistralnog puta M16. 4.4-02: Putna mreža .00 km 6. gdje zajedno formiraju primarnu saobraćajnu mrežu opštine Doboj.00 km 14. kao i dužina po dionicama.00 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 164 .50 km 6.00 km 14.4-01: Magistralni put M17 Dionica 1.

50 km 3. 31.00 km 2.50 km 3. 15.00 km 40. 22.00 km 12.14.P474a-Ostružnja Gornja Raškovci-Cvrtkovci Dragalovci-Brestovo Dragalovci-Osredak P474-Cerovica.00 km 2.00 km 6. 14. 18.00 km 7. 27.50 km 6. 16. 23.20 km 1.50 km 7. 17.50 km 9.50 km 6.50 km 1. 24. 33.50 km 1. 29.50 km 5.00 km 20.20 km 1. Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 40 13 84 9078 25 35 526 36 2005 39 10 63 8545 24 25 457 6 Tabela 4.50 km 205.50 km 9.50 km 2.00 km Tabela 4.50 km 5. 30.50 km 6. 19.00 km 3.50 km 205.50 km 6. 21.50 km 1. 32.00 km 4. 28.50 km 8.4-03: Broj registrovanih vozila na području opštine Doboj za godine 2004.14.00 km 7.00 km 4.4-04: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 165 . 25. i 2005.00 km 12.P474a P474a-Ostružnja Donja-CerovicaMiljanovci P474a-Grabovica-Brezik-StanoviPuračić-Putnikovo brdo-Miljkovac Doboj-Miljkovac-Prisade-Čaire Vila-Makljenovac-Ularice-Omanjska Ularice-Šivša M4-Alibegovci-Sivša P465-Potočani P465-Pridjel-Preslica-Suho PoljeBoljanjić Suho Polje-Tekućica M4-Brijesnica Mala M4-Klokotnica-Lukavica Rijeka Sjenina-Sjenina Rijeka-Lukavica Rijeka-kraj Opštine P465-Štale-Sjenina P465-Osječani Donji-Čivčije Osječanske-Duge Njive Novo Selo-Sivša Podnovlje-Bukovica Novi Grad-Trnjani UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 12.50 km 2. 8.00 km 6.50 km 7. 20.50 km 7.50 km 7. 13.00 km 3.50 km 1.50 km 8. 26.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sa Osinjom)-Cvrtkovci-MitrovićiBrestovo-Most na Ukrini P474-stanari.

Saobraćajne nezgode 4. U širem obuhvatu koridora autoputa Vcnalaze se 35 kV dalekovodi Miljkovac – Kotorsko i Miljkovac – Jelah i 35 kV trafostanice Miljkovac. Sastoji se od sljmyoemoedećih bunara: 5 kopanih bunara Ø2500 mm.4. 4. Brđani.00 m.4.godina Lokalni i ulice u gradu 2 38 140 Magistralni 4 48 144 Regionalni 1 23 61 Lokalni i ulice u gradu 0 35 161 * Magistralni 2 53 171 Regionalni 3 37 76 . dubine 8. 3 bušena bunara Ø350 mm.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2004. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005. Međutim u nepovoljnim uslovima u toku letnjih mjeseci kada je prihranjivanje vodonosnih slojeva smanjeno izdašnost izvorišta šada do 30%.00 do 13.00 m. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Doboj predstavlja regionalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru grada i lokalne ATC (istureni stepeni RSS-ovi) u naseljima Rudanka. Drugo značajnije izvorište za snabdijevanje vodom Doboja je izvorište Rudanka.00 m. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom Doboja na lokalitetu Luke uz rijeku Bosnu iz koje se vrši prihranjivanje podzemnim vodama vodocrpilišne zone bunara.4. značajno je izvorište vodovoda Osječani (lokalitet “Bare” sa jednim kopanim bunarom u prvoj fazi.2. Osječani – Gradčac i Doboj – Teslić U Osječanima buduća trasa autoputa Vc prolaziće neposredno uz trafostanicu 110/H kV Osječani (Doboj 3) dok se trafostnaice 110/H kV Doboj 1 i Doboj 2 nalaze u širem obuhvatu.14. dok je bezbjedni maksimalni kapacitet tokom sušne sezone 45 – 50 l/sek. dubine 11.00 do 10. Procijenjeni ukupan kapacitet svih bunara je oko 135 l/sek (oko 140 l/sek u povoljnim hidrogeološkim uslovima).00 do 9. Kotorsko. Trasa budućeg autoputa Vc na južnom dijelu grada Doboja ukrštaće 400 kV dalekovod Tuzla – Banjaluka. Od ostalih većih postojećih vodovodnih sistema.14. dubine oko 10 m. Simići (ukupno oko 4000 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 166 . dubine 10.4 i 10 kV vodove dok će na tri mjesta ukrštati 110 kV dalekovode. 3 kopana bunara Ø1000 mm. 2 tehnološka bunara Ø350 mm. jednog upojnog kopanog bunara Ø1000 mm dubine 9. Lipljaku. Čivčije.3. dubine 8. 4.00 m. Buduća trasa autoputa Vc ukrštaće 110 kV dalekovod Doboj – Derventa. Izvorište Luke je u središtu naseljenog područja koje je samo djelimično priključeno na kanalizacioni sistem. U tim mjestima se nalaze i pošte. kapaciteta oko 20 l/sek) za snabdijevanje vodom naselja Osječani. Izvorište se nalazi u blizini gradskog jezgra i industrijske zone.00 m. odnosno poštanski šalteri preko kojih se odvija poštanski saobraćaj. Elektroenergetika U reonu opštine Doboj buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 0.00 do 15. Sastoji se od sedam bušenih bunara ukupnog kapaciteta oko 65 l/sek.14.4. Kotorsko i Jelah. Dosadašnjim analizama je utvrđeno da je bezbjedonodsni maksimalni kapacitet tokom sušne sezone 80 – 90 l/sek.

i za analizirano područje Doboja.1. mada je njegova izgradnja planirana nizvodno od naselja Kotorsko. U njega bi se uključile opštine centralnog dijela Sjeverne Bosne. Drenova). već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke. Brestovo. Gornji Maronjci). Ovaj regionalni vodovodni sistem bi bio uvezan sa sistemima izvorišta (akumulacije površinskih voda: Marica. vrši prepumpavanje sakupljenih otpadnih i površinskih voda. Šibošnica). Na spoju glavnih kanalizacionih kolektora se nalazi prepumpna stanica. Naselje Makljenovac se snabdijeva vodom iz bunara kapaciteta 5 l/sek. Gornji Moranjci. Drenova. vodovod Šeplije i ostali lokalni seoski vodovodi.5. Gračanica. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Područje Usore koristi vodozahvate u aluvionu rijeke Usore. bila je orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija stanovnika). Drenova. uređaja za kondicioniranje (Krajinići. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu. Mrkotić. pored susjednih opština. Ranijim studijskim analizama. Šibošnica. Velika količina gubitka u postojećim vodovodnim sistemima. Postojeći kanalizacioni sistem Doboja je izgrađen kao kombinovani (mješovit). bila je orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. Sve vode u gradu se skupljaju sa dva glavna kolektora.14. 4. Sladna. Stoglav. koji se upuštaju na jednom mjestu u rijeku Bosnu. u ovom području nema jačih izvorišta. vodovod Kotorsko. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić. Mrkotić. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić te akumulacije Krajinići na rijeci Krivaji kod Zavidovića te niz manjih akumulacija. Grad nema izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. Mrdići. Popići). Marica. Modriča. Gradačac. Doboj. Opština Usora 4. Brestovo. pumpnih stanica (Krajinići. Sladna. bez prethodnog prečišćavanja. Donji Islamovac. Popići. Vidara. pored susjednih opština. zajednički za otpadne vode i vode od padavina. Brestovo. Žepče. Brestovo. te magistralnih i distribucionih cjevovoda. Za trajno rješavanje problema vodosnabdijevanja. Srebrenik. te podzemne vode: područje područje RudankaKotorsko-Kožuh. glavnih rezervoara sistema (Krajinići.5. Malivojevići. Modričko-Odžački lug. Krajinići. prekidnih rezervoara (Donja Bišnja. i trebao bi da ima regionalni karakter za najveći dio područja opštine Doboj. vodovod Grapska. distributivnih rezervoara u centrima potrošnje. Šamac. koja kod visokih vodostaja rijeke Bosne. Prnjavor. tako i za analizirano područje Usore. dok se na području naselja u mjesnoj zajednici Žabljak nalazi izvorište sa 4 bunara ukupnog kapaciteta 15 l/sek. područje Korače kod Broda). U ovaj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 167 . Orašje. područje Vučilovac kod Brčkog. Na području naselja Alibegovac postoje dva bunara kapaciteta 10 l/sek. na području naselja Ularice kapacitet postojećeg bunara je 5 l/sek. Maoča. Poljana. Ranijim studijskim analizama. Gradačac.14. veliki problem predstavlja provođenje propisanih mjera sanitarne zaštite izvorišta (kako podzemne vode tako i površinskih tokova iz kojih se vrši prihranjivanje aluviona). Sladna. još više usložnjavaju problematiku obezbjeđivanja potrebnih količina vode za stanovništvo i ostale potrebe. Među većim lokalnim vodovodima su: vodovod Kostajnica. Za postojeća izvorišta pored ograničenih kapaciteta.

Djelimično izgrađene kanalizacione sisteme imaju samo opštinski centri. Obično se radi o kanalizacionim sistemima mješovitoga tipa sa ispustima u nejbliže recipijente bez prethodnog tretmana. Obično se radi o kanalizacionim sistemima mješovitoga tipa sa ispustima u nejbliže recipijente bez prethodnog tretmana.00 km 16+798. Djelimično izgrađene kanalizacione sisteme imaju samo opštinski centri.364 km 5+957.00 km 13+275. orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera.4-05: Pregled svih kolizionih tačaka autoputa i infrastrukture SAOBRAĆAJ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1+496.92 km 11+300. u ovom području nema jačih izvorišta. Opština Doboj Jug 4.47 km 16+070.14.Jug koristi vodozahvate u aluvionu rijeke Usore i Bosne.6.64 km 13+538.40 km 20+452.00 km 22+793.1 MODRIČA-GRADAČAC REGIONALNI PUT R465 MODRIČA-DOBOJ REGIONALNI PUT R465 MODRIČA-DOBOJ Studija uticaja na okolinu – Lot 1 168 . Problem dispozicije otpadnih voda ovog područja nije rješavan sveobuhvatno i planski.92 km 9+819.14.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne.1.6. ukupni rezervoarski kapaciteti 350 m3. Problem dispozicije otpadnih voda ovog područja nije rješavan sveobuhvatno i planski. Alternativno rješenje su vodni resursi rijeke Krivaje planiranom izgradnjom akumulacije Krajinići ili Buk.95 km 16+206. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Područje opštine Doboj . Na području naselja Matuzići postojeići kapaciteti bunara su 10 l/sek. ranijim studijskim analizama. rezervoarski kapaciteti 300 m3.14.ŠAMAC-DOBOJ MAGISTRALNI PUT M14. 4. Za trajno rješavanje problema vodosnabdijevanja. Alternativno rješenje su vodni resursi rijeke Krivaje planiranom izgradnjom kumulacije Krajinići ili Buk. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić. Postojeće vodovode sačinjavaju dva odvojena (neuvezana) sistema Matuzići i Kraševo. U ovaj sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne.30 km MAGISTRALNI PUT M14 ODŽAK-BOS. Bunarski kapaciteti izvorišta Kraševo su oko 18 l/sek.BROD LOKALNI PUT VRBOVAČKI LIPIK-BREZIK REGIONALNI PUT R464 LOKALNI PUT ODŽAK-SRNAVA LOKALNI PUT POTOČANI-GNIONICA LOKALNI PUT GNIONICA-ODŽAK LOKALNI PUT PEĆNIK-MODRIČKI LUG MAGISTRALNI PUT M17 BOS. tako da je pored susjednih opština. Tabela T4.

00 do 34+400.00 5 62+800.46 km 55+871.00 9+800.59 km 60+706.00 43+000.00 33+800.10 km 56+901.00 16+000.ŠAMAC-DOBOJ LOKALNI PUT DOBOJ-PRISADE-MILJKOVACČAIRE LOKALNI PUT DOBOJ-PRISADE-MILJKOVACČAIRE LOKALNI PUT OMARSKA-ULARICE LOKALNI PUT OMARSKA-ULARICE LOKALNI PUT ULARICE-ALIBEGOVIĆI LOKALNI PUT ULARICE-ALIBEGOVIĆI ELEKTROENERGETIKA 1 2 3 23+100.30 km 39+710.00 OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL TANGIRA OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL HIDROENERGETIKA 1 2 15+800.052 km 55+108.00 52+400.00 40+000.00 DV110kV DV110kV Pored TS Osječani DV35kV iznad tunela DV400kV и DV35kV TELEKOMUNIKACIJA 1 2 3 4 5 6 1+500.00 54+900. PLANIRANA I PLANIRANA VODA PLANIRANA VODA Studija uticaja na okolinu – Lot 1 169 .00 KANALIZACIJA.00 km 52+465.540 km LOKALNI PUT DUGO POLJE-VRANJAK NEKATEGORISANI PUT PRNJAVOR-BOŠNJACI AUTOPUT BANJALUKA-DOBOJ MAGISTRALNI PUT M17 BOS.00 11+300.30 km 58+783.55 km 59+891.00 16+600.00 km 45+150.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 25+872.

Ono je promjenljiva veličina u prostoru i vremenu.00 16+600.00 54+000. prije svega padavina. uočeno je postojanje mina na dijelu dionice Svilaj . a u prisutnosti vlage Studija uticaja na okolinu – Lot 1 170 . količini. Svi plinovi i čestice koji nisu normalni sastojci zraka smatraju se onečišćenjem.00 DO 54+200.11. odnosno.1-12. a talože se gravitacijom ili ispiranjem s padalinama iz atmosfere na tlo.00 16+800. precizni podaci o minama nisu poznati.00 DO 55+200. Područja potencijalne minske zagađenosti definisana su prema karti minskih polja koju je registrovao Centar za mine . vegetacijskom pokrivaču. u prilogu o uslovima korišćenja i zaštite prostora.4. PLANIRANA VODA I KANALIZACIJA POTOK 10 55+000. 4.MAC a na podlogama razmjere 1:100000 i 1:25000.11.MAC čija saradnja je neophodna u daljem procesu realizacije projekta. automobile i druge površine.00 VODA PLANIRANA 4.3.00 DO 62+600. Emisije i kvalitet zraka Onečišćenje zraka posljedica je emisije štetnih tvari iz raznih izvora. brzini i temperaturi tvari koje izlaze iz izvora (emisiji). Potpuno je razumljivo da je potrebno predmetni prostor očistiti od mina.00 VODA I KANALIZACIJA STANJE 11 62+400. o godišnjem dobu te o meteorološkoj situaciji.00 PLANIRANA VODA KANALIZACIJA I PLANIRANA VODA VODA STANJE PLANIRANA VODA PLANIRANA VODA VODA STANJE. najčešće veće od 20 do 40 µm. tekućem ili plinovitom stanju koje nisu sastavni dio atmosfere. One su mjerilo vidljivog onečišćenja okoline (prašina koja se taloži na prozore. Posebno treba naglasiti da je potrebno pažnju obratiti na ovu problematiku u fazi izvođenja radova.00 16+400.Odžak i na dionici Rudanka .Karuše. rublje koje se suši. a ovisi o lokaciji izvora onečišćenja. Za detaljnije podatke o minama na predmetnom području potrebno je uraditi poseban elaborat. Taložne tvari su sve one materije u čvrstom.15. a za ovu problematiku. Prema podacima iz Podloga za plansku diokumentaciju.3. izvršiti razminiranje svih polja. te na biljke kojima može začepiti s time i otežati njihovo disanje. Bitno je naglasiti da usled spoljnih uticaja. Ugroženost od mina Podaci o položaju i približnoj veličini minskih polja pruzeti su iz dokumentacije koja je sistematizovana u Prostornom planu autoput u Koridoru Vc. odnosno za izdavanje informacija na teritoriji BiH nadležan je isključivo Centar za mine .00 52+400.00 17+000.16.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3 4 5 6 7 8 9 16+200. vrsti. Zone prostora minskih polja prikazane su na prilozima 12. kao i na mogućnost pojave mina i na mjestima koja kao takva nisu uneta na planove i karte. U taložnim tvarima prevladavaju krupne čestice.00 DO 52+600. o konfiguraciji terena.

Izbor mjernih mjesta obavljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa. Prije rata industrija je bila najznačajniji zagađivač zraka i to: željezara Zenica. Kao i na razini Bosne i Hercegovine tako su i podaci o kvaliteti zraka na području Republike Srpske vrlo šturi. ali su prekrupne da bi mogle udisanjem ući u organizam čovjeka. taložne čestice narušavaju kvalitetu okoline i mogu posredno nepovoljno djelovati na čovjeka. tj. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 171 . bilo je vrlo malo suradnje između Entiteta u pogledu pitanja okoliša. Drugih podataka o mjerenju kvalitete zraka nema. Tuzli. Posljedice su utoliko teže što se često radi o tzv.-20. ukazuje provedena anketa u Modriči. Većina tvari koje zagađuju zrak potječe od industrijskih aktivnosti. termoelektrane u Kaknju. Odžak i Svilaj) iz gore navedenih razloga mora se na žalost konstatirati da ne postoje pokazatelji pomoću kojih bi se moglo utvrditi realno stanje. Što se tiče zagađenosti (kvalitete) zraka na području koridora budućeg autoputa (općine Modriča. kemijska industrija). Mjerna mjesta obilježena su kao MM-1 i MM-2. samo u Banjoj Luci. Također je i volumen uzorkovanog zraka korigirana na standardne uvjete (T = 25 oC i p = 1 bar). Izrađivač ovog dijela prethodne Studije je svjestan činjenice da su to strogo lokalni podaci ne mogu doslovce primijeniti za cijelu lokaciju zahvata. Doboj. mada nema točnih podataka o trenutnoj kvaliteti zraka u Bosni i Hercegovini. gdje je na pitanje o tome koji problem u vezi zagađenosti životne sredine naročito tangira stanovništvo. gledano prema mostu. a pri radu vozila mjerenja se povremeno vrše samo u dvije općine (Banja Luka i Prijedor). Prema tome. a na oko 40 m nizvodno od mosta magistralnog puta Šamac – Šešlije. Većina industrije je prestala s radom u toku rata i još uvijek nije rekonstruirana na predratni nivo. u krugu dvorišta. Kontrola kvalitete zraka vrši se stalno ili povremeno u manjem broju općina (oko 30%). Promatranje dimnjaka iz ložišta industrijskih objekata. To zahtjeva da se pristupi redovnom mjerenju aerozagađenja na lokalitetima na kojim je prisutna veća emisija aerozagađenja ili se očekuje veći utjecaj vanjskog zagađivača. Kada je riječ o kvalitetu zraka u Bosni i Hercegovini podaci uglavnom nisu dostupni. Mjerno mjesto MM-1 nalazilo se na lokaciji stovarišta građevinskog materijala. gradskih toplana i individualnih ložišta vrši se u oko 10% općina (vjerojatno povremeno). "prljavim tehnologijama". Zbog gore navedenog stanja kakvi-takvi podaci o samoj kvaliteti zraka na koridoru autoputa Vc mogu se vidjeti iz mjerenja stanja odnosno kvaliteta zraka u Modriči (za potrebe izgradnje mosta preko rijeke Bosne) tijekom 19. Na lokaciji Modriča mjerenje imisije obavljeno je na dva mjerna mjesta. rudarstvo. svakodnevno. Broj i kvaliteta velikih zagađivača zraka primjeren je strukturi privrede (crna i obojena metalurgija. prema važećim standardima i metodama propisanim za korištenu opremu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija čestice se mogu otopiti i kroz pokrovno tkivo ući u biljke). Zahvaljujući tome. ali značajan dio i od transporta.2003. odgovoreno da je to zagađenje zraka. iako za to postoji potreba s obzirom na prisustvo lokalnih i vanjskih zagađivača. a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja kvalitete zraka u blizini rijeke Bosne. Zbog komplicirane politike situacije koja je slijedila nakon rata. tvornica deterdženata i đubriva u Tuzli te mnoge druge. Mjerenje aerozagađenja obavlja se kontinuirano. zagađenje zraka mnogo je manje nego prije rata. S lijeve i desne strane mjernog mjesta.11. nalazile su se palete sa građevinskim proizvodima visine do 2 m. a na dvadesetak metara sa lijeve strane nalazila se montažna zgrada otvorenog skladišta. Ugljeniku i Gacku. Mjerenje emisije aerozagađenja od ispušnih plinova iz putničkih vozila obavlja se u maloj broju općina (10%) pri tehničkom pregledu. Da problem zagađenosti postoji. ali daju okvirnu sliku stanja onečišćenja zraka koja se može primijeniti (barem približno) za ocjenu kvalitete zraka uz gradska naselja. Uzimanje uzoraka i analizu zraka obavljao je Rudarski institut iz Zemuna.

2000 Sl. Rezultati analize taložne tvari na mjernim mjestima MM-1 i MM-2 prikazani su u tablici T. NN dušični oksid µg/m3 24 sata 18.76 6.7 59.0 GRANIČNE VRIJEDNOSTI 450 450 pH 6. Rezultati mjerenja zraka dani su u tablici T.16-02.2 Tablica T. 0. Tablica T. gl.4.3 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 172 .2 31. R. 1980 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. R. osim riječne obale nije obrastao raslinjem i to su uglavnom livade i njive. 0.5 35.5 27.2 < 5.16-02. R.4. Rezultati ispitivanja stanja zraka u Modriči VRIJEME UZORKOVANJA PARAMETAR JEDINICA MJERE MM-1 MM-2 GRANIČNA VRIJEDNOST EMISIJE (GVI) IZVOR sumporni dioksid µg/m3 24 sata 12. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH TA luft.4.4.6 50 40-80 120 150 µg/m3 24 sata 55.8 max.0 125 150 365 100-150 80-120 90 TA luft.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Mjerno mjesto MM-2 nalazilo se u dvorište vikendice oko 30 m udaljene od lijeve obale rijeke Bosne i oko 100' m nizvodno od trase budućeg mosta.5 153.6 21.2 40 85 100 60 60 ugljični monoksid mg/m3 24 sata max. 2000 Sl.16-01: Rezultati analize taložne tvari u Modriči MJERNO MJESTO MM-1 MM-2 TALOŽNE TVARI (mg/m2/dan) RASTVORENE NERASTVORENE UKUPNE 118. NN 101/96 i 2/97 Sl.16-01. R. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. gl. R. gl. U okolini mjernog mjesta u pravcu trase. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.4 10 (30) 10 10 (40) 2 10 čađa lebdeće čestice µg/m 3 24 sata 145. 2000 Sl. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH TA luft. gl. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) EC. nalazio se objekt koji služi za potrebe stočnog sajma.0 32. gl. Okolni teren. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH Sl. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.3 34.

APHA intercos. gl.0 mangan ng/m 3 24 sata 210. 121312-02-73T. gl. R. preporučena metode: smjernica SDČVJ 202. 12128-02-73T. Analiza teških metala u lebdećim česticama: . Methods of air sampling and analysis. Methods of air sampling and analysis. NN 101/96 i 2/97 Sl. cink (metoda atomske apsorpcijske spektrometrije) 8.mangan (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. Methods of air sampling and analysis. R.8 Prilikom navedenih mjerenja bile su korištene sljedeće metoda za određivanje koncentracija: 1. comm. Analiza dušičnog oksida (spektrofotometrijska metoda po Gris-Salcmanu JUS ISO 6768:1990) 3.3 3. APHA intercos. 1977. comm 1977. VDI 2119) 7.kadmij (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. Savez društva za čistoću vazduha Jugoslavije) 4. 1977.6 1000 1000 10 40 1000 2000 kadmij ng/m3 24 sata 13. gl. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. APHA intercos. kadmij.4 293. R.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 150 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FbiH TA luft. APHA intercos.0 137.4 18. 2000 Sl. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. Analiza čađi (reflektometrijski. gl.) 6. comm.) . NN 101/96 i 2/97 Sl. NN 101/96 i 2/97 Sl.) .olovo (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. Ugljični monoksid (višekratno kratkotrajno uzorkovanje plinovitim analizatorom firme Dräger) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 173 . 42242-01-74T. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. R. NN 101/96 i 2/97 olovo ng/m3 24 sata 283. comm. Taložne tvari iz zraka (gravimatrijski BS 1747. 1977.) .4 500 1000 1500 2000 živa ng/m 3 24 sata 3.živa (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. Analiza lebdećih čestica (gravimetrijski VDI 2463) 5. 12110-02-73T. Analiza sumpornog dioksida (spektrofotometrijska metoda s tetraklormjerkuratom i parazanilinom JUS ISO 6767:1998) 2. Teški metali u taložnim tvarima: olovo.

Posljedica su prisustva ljudi i mašina kao i tehnologije i organizacije izvođenja radova. predstavljaju izvore značajnih zagađenja životne sredine. što je po svom karakteru sigurno autoput Svilaj . Ovi uticaji u većini slučajeva imaju karakter prostornog i vremenskog povećanja što nas u svakom slučaju upućuje na činjenicu da je potrebno blagovremeno obratiti pažnju na njihovu prirodu. Uticaji na životnu sredinu koji se javljaju kao posljedica egzistencije autoputa u prostoru i njegove eksploatacije kroz vrijeme imaju uglavnom trajni karakter i kao takvi sigurno da predstavljaju uticaje posebno interesantne sa stanovišta odnosa autoput . Globalna analiza uticaja autoputa na životnu sredinu pokazuje da se svi efekti ispoljavaju u okviru tri osnovna vida uticaja. Svaki od kriterijuma u određenim uslovima može imati dominantno značenje ali je ipak dosadašnja praksa istakla osnovne matrice odnosa. U okviru ovog istraživanja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 174 . građenje i eksploatacija autoputeva javlja kao vrlo značajan problem u očuvanju i zaštiti životne sredine. Prvi vid pretstavljaju uticaji koji se javljaju kao posljedica građenja objekta i koji su po prirodi većinom privremenog karaktera. OPIS MOGUĆIH ZNAČAJNIH UTICAJA PROJEKTA NA OKOLINU 5. U tom smislu se i planiranje. U okvirima iznetih stavova sa sigurnošću se može tvrditi da planiranje pa posledično i izgradnja kapacitetnih putnih pravaca. Svi procesi unutar složenog odnosa autoput . Po pravilu negativne posljedice se javljaju kao rezultat iskopa/deponovanja. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Svi vidovi saobraćajnih sistema. projektovanje.životna sredina. Analiza i vrednovanje postojećeg stanja životne sredine kao i procjena mogućih uticaja koji su posedica izgradnje planiranog autoputa pokazuju da se do nedvosmislenih kvantifikovanih podataka može doći samo na osnovu sveobuhvatne analize.životna sredina odvijaju se na osnovu međusobne zavisnosti mnogobrojnih odnosa pri čemu se kao rezultat tih odnosa dešavaju i mnogobrojne promјene. buduća. Na osnovu propisanih graničnih vrijednosti pojedinih uticaja i njihovih vrijednosti za planirana. sa svojim sadašnjim osobinama.Doboj uvek dovodi do suočavanja sa nizom konflikata na relaciji autoput-životna sredina.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. na osnovu kojih definišemo većinu mogućih uticaja. razmatrani su osnovni kriterijumi koji su kroz postupke kvantifikacije dovedeni do pokazatelja sa osnovnom namjerom da se budući odnosi detaljno kvantifikuju i definiše njihova prava priroda. uvažavajući sve specifičnosti kojima se karakteriše trasa planiranog autoputa. i lokalne prostorne odnose. Sistemski pristup navedenim odnosima kroz analizu pojedinih kriterijuma u većini slučajeva daje zadovoljavajuće rezultate samo kod njihove objektivne kvantifikacije i doslednog poštovanja hijerarhije metodoloških koraka. što ne znači da u budućnosti sa razvojem određenih saznanja i izoštravanjem ekološke svesti ovakve matrice neće pretrpeti promјene. Promјene se kreću od sasvim neznatnih pa do tako drastičnih da pojedini elementi potpuno gube svoja osnovna obeležja. stanja predložene su i adekvatne mjere zaštite životne sredine. transporta i ugrađivanja velikih količina građevinskog materijala kao i trajnog ili privremenog zauzimanja prostora i svih aktivnosti koje su u vezi sa tim.

ne mogu odrediti egzaktni pokazatelji i da se dio ili pak kompletan uticaj odvija u sveri subjektivnog odnosa. Ove činjenice prvenstveno znače da se svaki uticaj mora kvantifikovati uz pomoć verifikovanih postupaka i da mu se u zavisnosti od konkretnih lokalnih odnosa mora odrediti pravi značaj. moraju posmatrati uvijek u realnim prostornim odnosima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 175 . Ono što je na prvi pogled jasno jeste činjenica da svi kriterijumi nemaju istu težinu a naročito da nemaju istu težinu uvažavajući konkretne prostorne odnose u okviru analiziranog područja. promjene u korištenju zemljišta. vezana za karakteristike informativne osnove koja za sobom povlači i sve bitne činjenice u vezi sa obimom i tačnošću dostupnih informacija. prisutno plavljenje u polojima. Zagađenja tla. narušavanje pejzaža i sl. Problematika aerozagađenja predstavlja činjenicu koja se mora kvantifikovati s obzirom na moguće uticaje duž planirane dionice autoputa prvenstveno u odnosu na floru a zatim ograničeno i na ljudsku populaciju i objekte. trajni gubitak zemljišta te negativan uticaj na vlasništvo uključujući i stambene objekte. bitno je vezano za fazu projekta za koju se analize rade. to je i mogućnost kvantifikacije i tačnost egzaktnih pokazatelja ograničena ovom činjenicama. isticanje vode sa puta bez prethodnog tretmana i njen ulazak u vodotoke i podzemlje. emitovanje zagađivača zraka. za koje znamo da postoje. Problematika zagađenja voda je kriterijum koji ima značajnu težinu prvenstveno u sklopu mogućih uticaja na zagađenje Bosne i njenih pritoka. Definisanje pojedinih uticaja (kriterijuma) i njihovih pokazatelja u smislu detaljnosti . Problematika buke na analiziranom prostoru prisutna je prije svega kao parametar sadašnjih i budućih odnosa duž planiranog autoputa u odnosu na stanovništvo koje naseljava analizirano područje. Na osnovu svih unapred definisanih činjenica i konkretnih lokacijskih uslova za ovo istraživanje definisani su osnovni uticaji (kriterijumi). izvođenje drenaže zemljišta. zauzimanje površina i problemi pristupačnosti su kriterijumi koji u datim okolnostima imaju značaj budući da analizirani koridori presecaju područje u dolini Bosne sa izraženim reproduktivnim karakteristikama zemljišta. kako relativni značaj pojedinih uticaja. gubitak funkcije staništa. Primarni uticaj projekta odnosi se na saobraćajnu buku. Kako je svaka faza projektne. Matrica analiziranih kriterijuma predstavlja rezultat dosadašnjih saznanja iz domena problematike odnosa autoputa i životne sredine. odnosno planske dokumentacije. Dio problematike odnosa autoputa i životne sredini leži u činjenici da se za pojedine uticaje. poremećaj biodiverziteta. tako i njihove apsolutne granice. Da bi značaj svakog od uticaja mogao biti na odgovarajući način kvantifikovan neophodno je za konkretne uslove svakom uticaju pridružiti niz pokazatelja koji po prirodi stvari treba da predstavljaju egzaktne veličine koje se zatim jednostavno koriste u procesu definisanja potrebnih mjera zaštite.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Sva dosadašnja iskustva u domenu ove problematike pokazuju da se danas sa dovoljno pouzdanosti može govoriti o poznatoj matrici uticaja pri čemu se uvijek ima u vidu da takva matrica predstavlja i prostorno i vremenski promјenljivu kategoriju i da se. Specifičnosti prostornih odnosa u zoni analiziranih koridora uslovljavaju značaj uticaja u domenu flore i faune budući da je u okviru analize postojećeg stanja utvrđeno postojanje određenih potencijala i u ovom domenu.

2. Sve navedene činjenice pokazuju da se razjašnjenje odnosa u domenu problematike životne sredine može očekivati jedino u koliko se svaki od navedenih kriterijuma analizira u konkretnim prostornim odnosima i postupcima kvantifikacije dovede do reprezentativnog pokazatelja. uglavnom stambenih. namjenu površina u okviru koridora kao i osnovne zakonitosti mjerodavnih odnosa u okviru većine kriterijuma kojima se definiše odnos autoput . Pojava eksproprijacije poljoprivrednog zemljišta. Lokalni karakter imaju mikroklimatski uticaji. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove. Ovaj fenomen je moguće očekivati u zoni svih naselja. Takođe se mogu pojaviti uticaji koji proističu zbog izlaganja socijalnim kontaktima znatnog višeg nivoa (praktično međunarodnog značaja) iz čega mogu proisteći i značajni problemi kod zajednica koje su do sada živele u tradicionalnom okruženju. sa prostornog aspekta. na negativnog efekta se može primjenom adekvatnih mjera.2. uticaji vezani za problematiku resursa i energije.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Postojeći odnosi u okviru analiziranog prostora uslovljavaju manji značaj ostalih kriterijuma. kao i prekidanje direktnih veza između parcela. Ovakav problem je sa stanovišta socijalnih uticaja od izuzetnog značaja a detaljnija analiza ovog fenomena. specificiraju se i zahtjevi u pogledu potrebnih mjera zaštite. data je u poglavlju 5. naročito ako se uzme u obzir i izgradnja autoputa koja će takođe zauzeti određene obradive površine. na osnovu kvantifikovanih pokazatelja. a koji mogu imati određenog uticaja u socijalnoj sferi vezani su i za mogući indukovani. Efekti koji se mogu pojaviti kao posljedica izgradnje.životna sredina. Kao poseban uticaj karakterističan za predmetni autoput je zauzimanje poljoprivrednih površina i njihovo trajno oduzimanje sadašnjim vlascima. ili cepanje postojećih parcela na manje. Manji značaj se ogleda prvenstveno kroz dva osnovna fenomena koja se mogu definisati kao: lokalna prostorna rasprostranjenost uticaja ili nizak intenzitet duž analiziranih koridora. tamo gdje prostor nije već zauzet. a fenomen nekontrolisane izgradnje bi posta još više izražen. Mogući negativni uticaji u socijalnoj sferi: Izgubljena kuća i sva zemlja Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala nije u uslovima za korišćenje) Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 176 . Dio ovih problema mora se rešavati u periodu do izgradnje puta prije svega na nivou kontakta sa ovim zajednicama i razjašnjenju osnovnih problema koji će po njih nastati u toku i nakon izgradnje planiranog autoputa. Izgradnjom novog autoputa u ovoj zoni dogodiće se i značajne promјene u ekonomskoj sferi. nekontrolisani razvoj duž planiranog puta čime bi se značajno poremetili postojeći odnosi. u zoni naseljenih mjesta. Uticaji u toku izgradnje S obzirom na činjenicu da je za izgradnju predmetne saobraćajnice potrebna eksproprijacija i rušenje postojećih objekta. 5.uticaj na stanovništo i naseljenost 5.6 „Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište”. Uticaji u sociološkoj sveri imaju određenog značaja prije svega sa stanovišta sadašnjeg stanja duž doline Bosne. karakteristike saobraćajnih tokova. sa stanovišta uticaja u socijalnoj sferi na kao daje negativan efekat koji se ogleda u narušavanju dosadašnjeg načina življenja i obezbjeđenja egzistencijalnih uslova življenja. Socijalni uticaji . sigurno će se pojaviti i određeni problemi vezani za ovu problematiku.

definišu položaji i koncepcije svih čvorišta i poznaju topografske karakteristike područja kroz koje trasa prolazi. gradilišne opreme i mehanizacije. U površine koje se nepovratno angažuju spadaju: Površine koje obuhvata planum puta: .2. Na osnovu svega što je definisano određeni su i osnovni metodološki koraci za kvantifikaciju ovog pokazatelja. Navedena činjenica kao i činjenica da su. Radi se o površinama koje se bespovratno angažuju za potrebe puta i površinama koje se najčešće angažuju privremeno u toku same izradnje. Zauzimanje površina za potrebe izgradnje autoputa može se podeliti u dve osnovne kategorije. vlasnik je bez zemlje Izgubljena kuća. usvoji nivo konfora pratećih sadržaja. ali ne i kuću Izgubio posao koji je obavwao kod kuće ili posao Izgubio je poslovnu lokaciju.1. posebna studijska razmatranja treba sprovesti za svaki od elemenata gradilišne infrastrukture. asfaltne i betonske baze. vlasnik je zakupac Izgubljena kuća. U cilju smanjenja ovih uticaja potrebno je u narednoj fazi uraditi Projekat ekološkog uređenja gradilišta. koji će definisati norme i aktivnosti u toku izvođenja radova.zaustavne trake Studija uticaja na okolinu – Lot 1 177 . smeštaj radnika i ostale prateće infrastrukture. Takođe. kao i Projekat organizacije. pozajmišta. nije izgubljena kuća) Izgubio prihod od posla koji je obavljao kod kuće (privremeno).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgubljena kuća. U procesu definisanja mogućih uticaja potrebe za zauzimanjem površina se moraju sagledati i sa ekološkog stanovišta i preduzeti odgovarajuće mjere u smislu mogućih svođenja uticaja na najmanju moguću mjeru. deponije i drugo a prema važećim zakonima Bosne i Hercegovine u okviru kojih će se sagledati potrebne mjere zaštite od uticaja ovih objekata. 5. naročito obradive površine. kao i angažovanje zemljišta privremenih deponija. Metodološke osnove određivanja obima zauzimanja površina Definisanje potrebe za zauzimanjem površina kod izgradnje atoputa predstavlja jednostavnu proceduru u koliko se predhodno definišu sve elementi poprečnog profila. dovela je do potrebe za razmatranjem ovog pokazatelja. Za predmetnu trasu ovi podaci su definisani u sklopu projektne dokumentacije. Zauzimanje površina Problematika zauzimanja površina neophodnih za izgradnju autoputa kao i svih pratećih sadržaja koji su značajni za ostvarivanje kompletnog programa izgradnje predstavlja jedan od bitnih parametara mjerodavan za definisanje odnosa puta i životne sredine. limitirane u smislu raspoloživih količina. zemlja je ostala Izgubljena kuća. zakupac ili bespravni korisnik Kao značajnan uticaj javlja se presecanje tradicionalnih lokalnih puteva gradilišnim putevima. pozajmišta.vozne trake . U zoni radova postojećih saobraćajnica dolaziće u toku radova do privremenih prekida saobraćaja što će se odraziti na ukupnu mobilost stanovištva ovih prostora.1. bespravna gradnja Izgubljena zemlja ali ne i kuća Izgubljeno nešto zemlje (zemlja koja je ostala ne može da se koristi. Izučavanje ove problematike postalo je aktuelno onog trenutka kada se napokon shvatilo da površine koje putevi pokrivaju predstavljaju zauvijek izgubnjeni resurs i da se skoro nikada više ne mogu privesti nekoj drugoj namjeni.

bankine Površine elemenata trupa puta: .57 Površina opštine 21.trake za ubrzanje i usporenje .52% 10.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija .8 40. Stvarna širina pojasa autoputa će biti utvrđena nakon izrade idejnog projekta i sagledavanja situacionih odnosa.4 15.2-01. dok su područja tunela se isključena iz ovog sagledavanja površina.benzinske stanice .9 200. Otežavajuća okolnost je svakako činjenica da se nikakvim mjerama zaštite ovaj uticaj ne može eliminisati. Tabela 5. Na dijelovima trase gdje su planirani vijadukti i mostovi.97 803.razdelni pojas .površine koje obuhvataju razne zaštitne i potporne konstrukcije Površine pratećih sadržaja: .44% 24.parkinzi i odmorišta .povšine projektovane za obezbeđivanje preglednosti .6 289. Angažovano zemljište Namjena prostora obuhvata pojas autoputa širine oko 100 m.01% 1.ukrštaji sa svim svojim elementima .96% 36.razni prateći putevi i staze Ostale površine .kosine useka i nasipa .baze za održavanje puta .9 83. širina pojasa reducirana je na cca 30 metara.putno zemljište u okviru pojasa eksproprijacije Podaci koji su prezentirani u predhodnoj tabeli pokazuju da je zauzimanje površina za izgradnju planiranog autoputa uticaj koji u sklopu svih okolnosti ima značajnu težinu prije svega ako se uzme u obzit površina najkvalitetnijeg ravničarskog zemljišta u doini Bosne. Ukupno angažovano zemljište u pojasu autoputa širine 110 m Redni broj 1 2 3 4 5 6 Opština Odžak Vukosavlje Modriča Doboj Doboj -jug Usora ukupno Pojas eksproprijacije [ha] 172.00% Studija uticaja na okolinu – Lot 1 178 .10% 100.površine sistema za odvodnjavanje (kanali) .97% 5.

Za poljoprivrednike ekonomski gubici mogu da obuhvate vrijednost letine na poljima i gubitak zarade do koga dolazi zbog nepoznavanja novih uslova privređivanja. Jednu grupu čine korisnici puta a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosi koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje. Uticaji u toku eksploatacije Uticaj planiranog puta na socijalno okruženje može se posmatrati samo ako se jasno determinišu određene socijalne grupe. Povoljan efekat u ovim zonoma. prije svega zbog nove namjene zemljišta.2. Prva socijalna grupa koju sačinjavaju korisnici puta ostvaruje niz povoljnosti budući da se izgradnjom planiranog puta značajno poboljšava sigurnost saobraćaja. Takođe.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija površina [ha] 300. poboljšava saobraćajna povezanost na širem prostoru (sa svim pozitivnim karakteristikama koje iz toga proističu) i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj na širem prostoru.00 Odžak V ukosavlje Modriča Opština Doboj Doboj -jug Usora Slika 5. neminovna je promјena vrijednosti okolnog zemljišta. 5.00 0.2. Izgradnjom predmetne saobraćajnice treba očekivati povećanje mobilnosti stanovništva čime se otvaraju mogućnosti za razvoj određenih delatnosti kojima se poboljšava socijalna struktura.00 200. Ovaj podatak pretstavlja vrlo značajnu činjenicu prije svega što se u najvećem dijelu radi o reproduktivnom zemljištu u dolini rijeke Bosne. Procjena privremenog finansijskog gubitka ili troškova privremenog izmeštanja biće potrebna za one objekte koji će moći biti izmešteni u neposednoj blizini.00 100. smanjuje potrošnja goriva (čime se pozitivno utiče i na čitav niz globalnih problema koji su sa njom povezani). skraćuje vrijeme putovanja. pojaviće se kao posljedica povećanja zahtjeva za uslugama duž novoprojektovanog puta. Zauzimanje zemlje i raseljavanje imaju uticaj i na stanovnike i objekte koje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 179 . kao korisnici prostora i objekata na njemu u odnosu na koje se ovaj fenomen može istraživati. Na suprot tome.2-01: Ukupno angžovana površina u pojasu autoputa Na osnovu sagledanih podataka može se doneti zaključak da će se ukupno zauzimanje površina iznositi oko 800 ha. U smislu prethodno navedenog u konkretnim uslovima koji važe za planirani autoput jasno se mogu izdvojiti dve osnovne interesne populacije. za one objekte koji će morati biti izmešteni iz tog područja ili koji će trpeti velike gubitke biće potrebno procjeniti troškove izmeštanja ili ponovnog otvaranja. u smislu poboljšanja uslova privređivanja. Dio stanovništva koje se nalazi u neposrednoj blizini postojećih saobraćajnica izgradnjom predmetne saobraćajnice dobija nepovpovoljnije uslove stanovanja budući da će doći do povećanja određenih uticaja u odnosu na postojeće stanje.

3. deponije materijala. Sve ove mikroklimatske promјene prostorno su ograničene na mali pojas sa jedne i druge strane autoputa ( red veličine do 10 metara) i u principu nemaju prostorno raširene negativne efekte. Upoređenje svih efekata dovodi do saznanja da su koristi po socijalno okruženje u slučaju izgranje planiranog puta višestruko veće nego što su to štete koje se takođe javljaju kao posljedica izgradnje i eksploatacije. Na osnovu poznatih karakteristika određenih mikroklimatskih pojava koje mogu biti izazvane elementima planiranog autoputa moguće je i u konkretnim prostornim uslovima izvršiti njihovu konkretizaciju. 5. asfaltne i betonske baze. Radi se dakle o mikroklimatskim karakteristikama koje su posljedica egzistencije objekta u prostoru i nastaju prvenstveno zbog veštačkih tvorevina koje svojim volumenom izazivaju posljedice koje unose promјene u relativno ustaljene mikroklimatske režime. pokazuju ustaljene zakonitosti koje važe i u konkretnim prostornim odnosima. evaporacija. useci. Ista priroda promјene karakteristična je za evaporaciju i svetlosno zračenje dok vlažnost vazduha ima obrnutu zakonitost. vlažnost. Osnovni mikroklimatski pokazatelji koji se mogu registrovati iznad autoputa i sa njegove jedne i druge strane (temperatura. Ovi ljudi mogu da se suoče sa problemima napuštanja prostora a i sa smanjenom cenom poseda. Uvažavajući konkretne morfološke karakteristike duž projektovane trase.1 Uticaji u fazi izgradnje Uticaji u toku izgradnje na mikroklimatske karakteristike prostora nisu od većeg značaja. ali će ti novi putevi na sebe prihvatiti određen saobraćaj čime će se uticaji saobraćaja na prostore gdje on do sada nije bio od značaja povećati. a bez uticaja izraženih veštačih objekata. zračenje).3. iznad kolovoza je najmanja. moguće je doneti zaključke da se određeni uticaji mogu očekivati samo u zoni Studija uticaja na okolinu – Lot 1 180 . u smislu što će opterećenje alternativnih pravaca povećati.2 Uticaji u fazi eksploatacije Promјene mikroklimatskih karakteristika u području koje obuhvata trasa planiranog autoputa nastale kao posljedica njegove izgradnje mogu se posmatrati samo u domenu striktno lokalnih obeležja. Usled izgradnje predmetnog puta doći će do promјena ostatka putne mreže.) 5. prostorne karakteristike trase kao i lokalne klimatske prilike od kojih su od posebnog značaja strujanja vazdušnih masa.3. i sl. Prostor iznad same kolovozne površine u mikroklimatskom smislu karakterisaće povećane temperature na samoj površini koje već na rastojanjima od nekoliko metara od ivice autoputa dobijaju ustaljene vrijednosti. tuneli i drugi prateći objekti). Drugi dio mogućih mikroklimatskih promјena svojstven je mogućim uticajima koje u lokalni prostor svojim uticajem unose veštačke konstrukcije (nasipi. Mikroklima 5. Zato je potrebno nakon konačnog definisanja mreže pristupnih puteva izvršiti procjenu uticaja tih puteva na životnu sredinu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ostaju na starim mjestima. osim eventulanog i neizbežnog povišenja temperature na mikrolokacijama trenutno prekrivenim zelenilom a koje će se u toku gradnje ogoleti ili če biti pod bilo kakvim antropogenim uticajem (skladišta. kao i povećanje broja puteva formiranjem novih pristupnih puteva. Ovi novi objekti mogu imati dvostruke efekte na lokalno stanovništvo i to: omugućiće se bolja komunikacije na lokalnom nivou čime će posljedice presecanja prostora novim autoputem biti smanjene.

5. zbog vremenske i prostorne nepredvidivosti.4. Za grafičku prezentaciju osjetljivih područja korištena je hidrogeološka karta razmjere 1: 25. pogotovo onih u kojima sudjeluju teška vozila koja prevoze opasne terete (saobraćajne nesreće.000. u narednim fazama projektnog rješenja potrebno je izvršiti detaljna hidrogeološka istraživanja. te u fazi korištenja održavanjem izvedenih objekata za unutrašnju odvodnju i prečišćavanje otpadnih voda sa saobraćajnica mogu se izbjeći negativni uticaji na kvalitet podzemnih i površinskih voda. Također. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove koji su opisani u okviru postojećeg stanja (hidrogeološke karakteristike. kao i da se poštuju nadvišenja između kota velike vode i donje konstrukcije mosta. te projektiranjem vertikalnih barijera (odbojnih ograda) duž autoputa na lokalitetima označenim kao ranjivim i osjetljivim sa aspekta vodnih resursa. u smislu gradnje i eksploatacije. Trasa planiranog autoputa smještena je unutar predložene III zone sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. Imajući u vidu značaj ovih osjetljivih područja i potencijalne negativne uticaje na iste. Kako se sa jedne i druge strane planiranih dionica autoputa uglavnom nalaze zelene površine postojanje negativnih uticaja bi trebalo razmatrati prvenstveno sa stanovišta uticaja na vegetaciju. kvarovi). hidrološke karakteristike. ili se u budućnosti potencijalno mogu koristiti za potrebe vodosnabdijevanja. Analizom hidrogeoloških karakteristika analiziranog koridora utvrđeno je 11 osjetljivih područja duž trase LOT-a 1. hidrografske karakteristike i dr. Opasnost predstavljaju zagađenja u slučaju akcidentnih situacija. te izvori u i izvan sistema javnog vodosnabdijevanja. te na određenim potezima prolazi vodonosnim područjima koja se koriste. regulacija vodotoka. Trasa tangira vodozaštitne zona izvorišta vode za piće Kraševo koje su utvrđene Odlukom o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj. Jedino detaljna hidrogeološka istraživanja terena.000 urađena za nivo Tehničke studije i Idejnog rješenja za LOT 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija visokih nasipa i useka kao i u zoni tunelskih portala što je posebno karakteristično za poslednju dionicu u zoni Doboja. kojim prolazi trasa autoputa omogućavaju ocjenu potencijalnog negativnog uticaja na vodne pojave sa većom pouzdanošću. S obzirom na predhodno iznesene činjenice mogu se očekivati lokalni uticaji koji neće imati posebno izraženo negativno delovanje.) može se zaključiti da se radi o značajnim vodnim resursima i da je od posebnog interesa sagledavanje svih potencijalnih uticaja i određivanje adekvatnih mjera za njihovu prevenciju/minimizaciju. osjetljivim područjima se smatraju i obale vodotokova uz koje je trasiran i koje presijeca autoput. odgovarajućim projektnim rješenjima: vanjske i unutrašnje odvodnje. prijelaza preko vodotoka mostovskim konstrukcijama uz uslove da otvori obezbjeđuju proticaje utvrđenih velikih voda. Odgovarajućom organizacijom gradilišta i primjenom mjera prevencije u toku gradnje. Uticaj na vode Autoput izaziva promjene u okolišu uzduž trase u većoj ili manjoj mjeri ovisno o načinu izgradnje i eksploatacije. te ih prezentirati u razmjeri 1:5. Određeni uticaji na vode mogu se izbjeći u fazi projektovanja. S obzirom na usvojene elemente poprečnog profila kao i širinu putnog zemljiša svi navedeni uticaji će prvenstveno biti skoncentrisani u okviru ovih površina tako da posebne negativne uticaje mikroklimatskih promјena na vegetaciju ne treba očekivati. uticaj autoputa na vode posmatrat će se kroz dva aspekta: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 181 . Imajući u vidu sve prethodno izneseno. hortikulturnog uređenja zaštitnog pojasa.

te opštine Usora. koje mogu prouzročiti negativne posljedice na režim tečenja i kvalitet voda. može se zaključiti da je posredan uticaj rijeke na izvorište marginalan. • Građevinske mašine – potencijalna opasnost od prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata. kao i pružanje trase autoputa u odnosu na izvorišta koja se nalaze u sistemu za vodosnabdijevanje Osječana. posebno u vidu zamućenja ovih izvora. na desnoj obali rijeke Usore. te zagađenja različitim štetnim materijama koje se koriste u tehnologiji građenja i za pokretanje građevinskih mašina. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. što čak označava red veličine srednje propusnih vodonosnika. Imajući u vidu hidrogeološku sliku i odnose duž razmatrane dionice LOT-a 1. gdje su moguća manja zagađenja od procesa pripreme hrane. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. kao i sanitarnih čvorova. Doboja i Doboj-juga. nalazi se i izvorište Kraševo (Općina Tešanj). Ovo se obrazlaže činjenicom da je trasa autoputa u zoni izvorišta Kraševo. uništavanje i skidanje prirodnog pokrovnog sloja. Uticaji na vode tokom korištenja. Dodamo li ovome da se koeficijent filtracije vodonosnih sedimenata predmetnog izvorišta kreće u dijapazonu k = 10-3 – 10-5 m/s. duboki iskopi. kao posljedica gradnje planiranog autoputa. U tom pogledu najveću opasnost predstavljaju: • Građevinski radovi (miniranje. godine“. Na taj način mogući su poremećaji prirodnih pravaca prihranjivanja. čitavom dužinom položena sa lijeve strane obalnog područja rijeke Usore. te se ne očekuju negativni uticaji na iste. značajno je udaljeno od trase autoputa. te smještaj baza za mehanizaciju ili asfaltnih baza u blizini površinskih i podzemnih voda. Izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno vodosnabdijevanje Modriče. dok se predmetno izvorište nalazi sa desne strane istog vodotoka. • Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda na mjestima baza za smještaj radnika. u koju je smješeno predmetno izvorište. Vukosavlja. Kod projektiranja i izgradnje autoputa potrebno je pridržavati se ograničenja propisanih za III zaštitnu zonu za izvorišta u izdanima intergranularne poroznosti i planirati objekte koji će udovoljiti zahtjevima propisanim važećim „Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da se koriste za pićeOktobar 2002. Detaljan opis hidrogeološke sredine. i drugo). 5. S obzirom na prostorni položaj trase planiranog autoputa mogući su vrlo značajni uticaji na površinske i podzemne vode. a ujedno skidanjem pokrovnog sloja i stvaranjem novih slivnih površina zamućena ili na drugi način onečišćena voda brzo se drenira u podzemlje. ali i poremećaja hidrauličkog režima tečenja u slučaju primjene masovnih građevinskih iskopa.5. • Nekontrolisano deponovanje iskopanog materijala. Izvorište koja se nalaze u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. dosta su udaljena od trase autoputa. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 182 . U prostoru obuhvata trase autoputa. za koje se ne očekuje značajniji uticaj u fazi građenja i eksploatacije.1. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. • Korištenje neprikladnih materijala za građenje. čak i u uslovima akcidentnih situacija. Uticaji u fazi izgradnje Pri izvođenju građevinskih radova na trasi postoji određeni broj aktivnosti. dat je u poglavlju 4.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija • • Uticaji na vode tokom građenja.4. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Doboj-jug.

Prilikom ocjene uticaja rukovodilo se njihovim značajem sa aspekta vodosnabdijevanja trenutno. kao i u budućnosti. odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. i dalje ostaje potreba njihovog detaljnog istraživanja u višim fazama projektnog rješenja (u Glavnom projektu) imajući u vidu identificirane potencijalne negativne uticaje. ali i uticaj podzemnih voda na sam autoput. mogući su značajni negativni uticaji u fazi izgradnje. nabrojani negativni uticaji tokom gradnje mogu se najizraženije osjećati na sljedećim izvorištima: Izvorište Odžak (Opština Odžak) Izvorište Bare-Osječani (Opština Doboj) Izvorište Ularice (Opština Usora) Izvorišta Makljenovac (Opština Usora) Izvorišta Alibegovci (Opština Usora) Svi pobrojani izvori ucrtani su u karti ograničenja za vodne resurse (Prilog 12. U slučajevima zamućenja izvorišta. te pojave bi bile smanjene odnosno s vremenom potpuno nestale. mora uzeti sa velikom zadrškom. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 183 . te zagađenje različitim štetnim materijama. Trasa autoputa presijeca ili se nalazi u neposrednoj blizini 11 osjetljivih područja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Analizirajući hidrogeološku sredinu. U trenutnoj situaciji ovakva prakse je sasvim opravdana. pogotovo imajući u vidu sve izraženiji trend nedostatka kvalitetne pitke vode. te hipsometrijski položaj izvora u odnosu na položaj trase autoputa. što uvjetuje činjenicu da se procjena uticaja gradnje autoputa. kao i procurivanje ulja i masti iz građevinskih mašina. Ovdje se također pojavljuje problem nepostojanja istražnih podataka o njihovim dubinama i izdašnosti. a prikupljeni podaci o ovim izvorima dati su u upitnicima u Prilogu 12. odnosno težnjom da se bude na strani sigurnosti. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama data su u tabeli u nastavku. Također. Pridržavanjem predloženih mjera prevencije tokom gradnje minimizirat će se uticaj na ova osjetljiva područja.5). U cilju prevencije i minimiziranja štetnih uticaja na ove izvore tokom građenja potrebno je poduzimati sve predložene mjere kako bi se u što većoj mjeri onemogućila pojava erozije u zoni iskopa. radovi na izgradnji mogu izazvati posebno zamućenje površinskih vodotoka. Pogotovo se to odnosi na lokacije čvorišta koja se nalaze u blizini vodotoka. Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka.000). a gdje se očekuju radovi velikog obima. gdje u fazi gradnje može doći do značajnih negativnih uticaja na podzemne vode. te pravilnoj odvodnji. što predstavlja uticaj sa najvećom vjerojatnošću pojave. prezentirani su i očekivani uticaji na površinske vode u fazi građenja. ali i njihovo zatrpavanje. Međutim.3. budući da bi eventualne posljedice mogle biti trajne. Stoga je potrebno izvršiti kontrolu naših pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova.2. Na svim ovim lokacijama duž autoputa. potrebno je naglasiti da takva pojava nije trajna i nakon prestanka izvođenja radova uz poduzimanje potrebnih mjera na sanaciji iskopa. Pridržavanjem niza predloženih mjera prevencije tokom gradnje minimizirat će se uticaj na ova osjetljiva područja. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka.

10 Potok Dužina regulacije Dubokova L= 100 m – korito c regulisano sa reno madracima Vidakovići Dužina regulacije L= 522 m – korito Rijeka regulisano sa reno Bosnica madracima Km 28+389 do 28+914 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 184 .).62 Tarevci Rijeka Dusa Betonski most Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Promjena režima površinskih voda (kvantiteta) usljed nekontrolisanog deponovanja iskopanog materijala u korito vodotoka. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Km 13+820 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Km 16+634. Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Zagađenje površinskih voda usljed: izvođenja građevinskih radova (miniranja. Km 19+484.40 Jakeš – Suho polje Rijeka Gnojnica Dionica 3. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466.Odžak Km 0+000 – 4+000 Dionica 2. betoniranja. armiranja i sl. Očekivani uticaj na vode Km 17+569 do 18+639 Tarevci Kanal Mogućnost pojave masovnijeg odlaganja nanosa. Zamućena ili na drugi način onečišćena površinska voda može se drenirati u priobalne podzemne vodonosnike i zagaditi ih. Svilaj . odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1. Korištenja neprikladnih materijala za građenje. slučajnog prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata. a time i zatrpavanje korita smanjenjem njegove protočne moći što može imati negativne posljedice pri prolasku velikih poplavnih voda.24 Kužnjača Potok Dužina regulacije Dubokova L= 100 m – korito c regulisano sa reno madracima Kužnjača Betonski most Km 20+160. dubokih iskopa.6 Km 17+584. Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda i onečišćenih oborinskih voda na gradilištima. uništavanja i skidanje prirodnog pokrovnog sloja.

21 Osječani Potok Pljevare Km 45+730. Podnovlje – Johovac Km 33+466.Podnov Dužina regulacije lje L= 1260 m – korito regulisano sa reno Rijeka madracima Glogovica Rijeka Betonski most Glogovica Očekivani uticaj na vode Km 32+589 Dionica 4.54 Majevac Rijeka Lovnica Km 45+032.98 Kožuhe Mrki potok Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Km 35+386.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Km 31+199 do 32+438 D.1 Km 33+589.6 – 46+624.64 Osječani Potok Pljevare Dionica 5.79 Kožuhe Potok Ljuteš Km 37+143.1 – 52+816 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 185 . Johovac – Rudanka Km 46+624.07 Osječani Stara Bosna Km 45+362.

2 Km 56+150 do 57+200 Suva voda Rijeka Suva voda Km 56+440 do 56+990 Suva voda Rijeka Suva voda Km 58+650 Suva voda Grgića potok Km 59+250 Greda – Brezićka Potok Ograđeno vac Km 61+950 Ularice Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Betonski most Betonski most Očekivani uticaj na vode Km 47+989. Rudanka – Karuše Km 52+816 .34 Betonski most Studija uticaja na okolinu – Lot 1 186 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Km 46+853.69 Vasiljevići Dužina regulacije Jasenici L= 150 m – korito regulisano sa reno Rijeka madracima Lukavica Markovići Rijeka Lukavica Durmići Pranjkova čki potok Km 50+113.35 Km 49+525 Km 51+194.84 Durmići Grapska rijeka Kamenjan Betonski most i Potok Mihajlova c Dionica 6.62+634.

to se procjena njihovog uticaja u fazi gradnje može dati samo općenito imajući u vidu iskustva iz literature. Zbog složenosti tečenja i zadržavanja vode u podzemlju zagađenje naftnim derivatima ima karakter dugotrajnog djelovanja. Treba naglasiti da je teret zagađenja voda koje dotiču sa kolovoza u direktnoj vezi sa brojem vozila koji koristi taj kolovoz. .2. Na izvorište Kraševo. Imajući u vidu da su izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno za vodosnabdijevanje gradova Modriče. motorna ulja. te Opštine Usora. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 187 . tekućine za hlađenje i kočenje).emisija produkata sagorijevanja pogonskog goriva (olovo i olovni spojevi. Kao što je to slučaj i tokom gradnje autoputa. Imajući u vidu predviđeni prosječni godišnji dnevni saobraćaj od 20. Akcidentne situacije dovode da razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala.000 vozila moguće je očekivati značajne uticaje na površinske i podzemne vode. čađa i katran). 5. Svakako da je potrebno poštivati i izdate vodoprivredne uslove na mjestima prelaska vodotoka mostom (min.gubitaka iz sistema za pogon i podmazivanje (benzin. najčešće su nesreće u kojima dolazi do razlijevanja naftnih derivata koji imaju veliku sposobnost difuzije u teren i podzemlje. Pregled potrebnih mjera prevencije odnosno minimiziranja uticaja dat je u poglavlju 6. prisutna su stalna zagađivanja saobraćajnice i neposrednog pojasa uz nju. nadvišenje od 120 cm između nivoa velike vode ranga pojave 1/100 i donje konstrukcije mosta nad kotom). nesagorjeli ugljikovodici. ne očekuju se negativni uticaji na iste. Iznenadna zagađenja izazvana prometnim nesrećama.3. ne očekuju se značajniji negativni uticaji u ovoj fazi.2. koje se nalazi na desnoj obali rijeke Usore. Ovaj negativni uticaj se ocjenjuje kao značajan i u skladu s tim predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja. mogu doći u površinske i podzemne vode i time ih zagaditi.ostataka guma i produkata trošenja habajućeg sloja (ostaci asfalta i bitumena). nafta. a koja negativno utiču na kvalitet voda i odnose se na: Zagađenje oborinske vode koje padne na saobraćajnicu uslijed: . Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Dobojjug. . dosta udaljena od trase autoputa. Zagađenja se mogu aktivirati u različitim hidrološkim uslovima. Uticaji u fazi eksploatacije Tokom korištenja i održavanja autoputa. Oborinama pokrenuti ovi zagađivači.21 Usora Betonski most Očekivani uticaj na vode Imajući u vidu da obrađivaču studije nisu bila dostupna rješenja na nivou Idejnog projekta o svim objektima na trasi autoputa. Osječana.4. Vukosavlja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Alibegova čka rijeka Km 62+634. dušični oksidi. Doboja i Doboj-juga. tako i u fazi korištenja štetnim uticajima će biti najizloženija izvorišta koja se nalaze u sistemima za vodosnabdijevanje Odžaka.

Stalna (sistematska) zagađivanja vezana su prvenstveno za obim.1. ulja i maziva. Značajan dio predstavljaju i čvrste materije različite strukture i karakteristika koje se javljaju u obliku taloživih. habanju guma i kolovoza. Također je moguće registrirati i materije. suspendiranih ili pak rastvorenih čestica. moraju štititi često vrlo široki pojasevi. Radi se prije svega o komponentama goriva kao što su ugljikovodonici. Najčešće se radi o nafti i njenim derivatima. mada nije rijedak slučaj da dolazi i do nezgoda vozila koja prevoze vrlo opasne hemijske proizvode. Posljedica toga je da se. kadmij. 5. sezonski i slučajan (akcidentno zagađivanje). po svojoj vremenskoj karakteristici može biti stalan. karakteristike saobraćajnice i klimatske uslove. Posebnu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 188 . bakar.Izvorišta Makljenovac (Opština Usora) .4. Posljedica odvijanja saobraćaja je permanentno taloženje štetnih materija na kolovoznoj površini i pratećim elementima poprečnog profila. strukturu i karakteristike saobraćajnog toka. Posebnu grupu elemenata predstavljaju teški metali kao što su olovo (dodatak gorivu).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Negativni uticaji tokom korištenja.3. Svi predviđeni negativni uticaji na navedene vodne pojave u fazi korištenja mogu se izbjeći ili umanjiti mjerama predloženim u tački 6. Akcidentne situacije dovode da razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala.2. Vrste. gvožđe i nikl. Radi se prije svega o taloženju ispušnih plinova.2.2. koje su posljedica korištenja specifičnih materijala za zaštitu od korozije.Izvorište vodovoda u Odžaku (Opština Odžak) . goriva. mogući su također značajni negativni uticaji tokom korištenja objekta na kvalitet voda. nitriti.Izvorište Bare-Osječani (Opština Doboj) . jedinjenja azota (nitrati. amonijak). kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka.Izvorište Ularice (Opština Usora) . živa. Tipičan primjer ove vrste zagađivanja je upotreba soli za održavanje puta u zimskim mjesecima ili pak pesticida za održavanje zelenih pojaseva duž autoputa u toku vegetacijskog perioda. Slučajna (akcidentna) zagađivanja najčešće su izazvana saobraćajnim nesrećama. Sezonska zagađivanja su vezana za određeni godišnji period. Ono što u ovom slučaju predstavlja poseban problem je činjenica da se radi o gotovo trenutnim vrlo visokim koncentracijama koje se ni vremenski ni prostorno ne mogu predvidjeti. Osjetljiva područja u vidu vodonosnika također u fazi korištenja mogu biti značajno ugrožena.4. ove studije. cink. organski i neorganski ugljenik. najizraženiji su na sljedećim lokalnim izvorištima: . 5.Izvorišta Alibegovci (Opština Usora) Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. sulfati. Osnovne karakteristike izvora zagađenja Proces zagađivanja. koje se kod pojave padavina spiraju. oblik prisustva i količina zagađujućih materija U vodama koje se slijevaju sa saobraćajnih površina prisutan je niz štetnih materija u koncentracijama koje su često iznad maksimalno dozvoljenih za ispuštanje u vodotoke. Ova vrsta zagađivanja specifična je po tome što se u vrlo kratkom vremenskom periodu javljaju velike koncentracije štetnih materija. sa stanovišta zaštite okoliša. hloridi i sl. isto kao i tokom gradnje.2. habanju karoserije i sl.

004-0. može doći do razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala duž Studija uticaja na okolinu – Lot 1 189 . Odnos prema ovim pojavama posebno se analizira u okviru poglavlja o mogućim akcidentima. Zagađenje površinskih voda oticanjem sa kolovozne površine autoputa može biti značajno zbog čega je neophodno izvršiti detaljnu analizu i utvrditi potrebu za eventualnim mjerama zaštite.04-0. Način utvrđivanja pokazatelja koji bi poslužili za procjenu uticaja autoputa podrazumijeva prvenstveno proračun mjerodavnih koncentracija u vodama sa kolovoza. 5.1. struktura saobraćaj i sl.3. korištenjem postupka interpolacije za različita saobraćajna opterećenja. a koji su produkt nekompletnog sagorijevanja goriva i korištenog motornog ulja.). Očekivane vrijednosti zagađujućih materija u vodama sa kolovoza Materija Suspendovane materije Hloridi Sulfati Ukupni fosfor Pogonsko gorivo Mineralna ulja Kadmijum Hrom Bakar Gvožđe Olovo Cink Jed.002-0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija grupu veoma kancerogenih materijala predstavljaju poliaromatski ugljikovodonici (benzopiren).1-0. mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l Dionica Svilaj – Doboj jug (Karuše) 100-150 50-80 0.4. Saglasno sa iznesenim stavovima. na osnovu čega se može doći i do ukupnih količine polutanata. izvršena je procjena količina zagađujućih materija u vodama koje se spiraju sa kolovoza planiranog autoputa.Koncentracije većine zagađujućih materija direktno zavise od trajanja perioda suhog vremena prije kiše i od saobraćajnog opterećenja. Najveće koncentracije se postižu u prvih 5-10 minuta trajanja kiše.004-0.3 0.1-0.4. mogu se sistematizirati u vidu sljedećih zaključaka: Najveće koncentracije zagađujućih materija registrirane su u vodama koje otiču sa puteva u oku zimskih mjeseci kada je najintenzivnije posipanje solju. a zatim i mjerodavnih protoka u sistemu za odvodnju autoputa.1. Tabela 5. U Tabeli 5.1 0. Rasipanje materijala sa kolovoza u toku suhog perioda uslijed zračnih strujanja zbog prolaska vozila ne utiče bitnije na smanjenje koncentracije.005 0.07 0.07 0. Uticaji na vode u slučaju akcidentnih situacija U slučajevima saobraćajnih nesreća.4. Zagađenja izazvana prometnim nesrećama predstavljaju poseban problem i nisu obuhvaćena prethodno iznijetim stavovima. Koncentracije suspendovanih čestica proporcionalne su intenzitetu kiše i najveće koncentracije se dobivaju u toku najvećeg protoka.8 0.07-0. koji imaju mogućnost da dospiju u recipijente.03-0.4-0.2 Od posebne važnosti je razmatranje ukupnih koncentracija zagađujućih materija u atmosferskim vodama oteklim sa saobraćajne površine.005-0. a zatim naglo opadaju.008 0.008 0. a na osnovu određenog broja inozemnih iskustava. daju se očekivane vrijednosti zagađujućih materija u vodama sa kolovoza za dionicu LOT-1. Na ovom nivou analize osnovne zakonitosti mogu se uspostaviti samo sa globalnim parametrima (saobraćajno opterećenje. Osnovni stavovi koji su od posebne važnosti za proračun koncentracije zagađujućih materija. Gubici vode zbog prskanja prilikom prolaska vozila ne prelaze 10% ukupnih količina. pogotovo onih u kojima sudjeluju vozila koja prevoze opasne terete.007 0.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 190 . sa prihvatljivom tačnošću.5. Najčešće su nesreće u kojima dolazi do razlijevanja nafte i naftnih derivata koji imaju veliku sposobnost difuzije u teren i podzemlje. što se saobraćaja tiče.1. topografski. 5. građevinski i dr. Vjerojatnost navedenih uticaja je mala. saobraćajni. Imajući u vidu teške posljedice u slučaju akcidentnih situacija. ukoliko nastane akcidentna situacija. Sasvim je razumljivo da se ovoliki broj pokazatelja ne može. biljke i objekte duž analiziranih koridora. te rubnim granicama vodozaštitnih područja.5. dosežu do granica koje dozvoljavaju određene nivoe kvantifikacije saglasne nivou podataka koji se mogu prikupiti iz postojeće projektne i studijske dokumentacije. Osnovne postavke kvantifikacije Dosadašnja iskustva u domenu istraživanja problematike aerozagađenja iskristalisala su neke stavove za koje se može reći da danas pretstavljaju opšte važeći model kvantifikacije mjerodavnih pokazatelja. za parametar PGDS (prosječni godišnji dnevni saobraćaj).).2. analizirati. Ova tvrdnja ima osnovu u činjenici da za većinu od njih još uvijek nisu poznati dovoljno prihvatljivi zakoni kojima bi se moglo opisati njihovo nastajanje a svi u istoj mjeri nisu ni štetni s obzirom na životnu sredinu. Ovaj uticaj naročito je izražen na potezima na kojima trasa prolazi vodonosnicima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija saobraćajnice. kao jedan od kriterijuma koji definiše odnos autoputa i životne sredine moguće je kvantifikovati samo ako se uzmu u obzir svi parametri koji suštinski određuju ovu pojavu (meteorološki. Okviri ovog studijskog istraživanja se temelje na pokazateljima koji su definisani kao srednje godišnje vrijednosti (dugotrajna koncentracija) i vrijednosti 95-tog percentila (maksimalna kratkotrajna koncentracija). kao i na lokalitetima prelaska trase preko otvorenih vodotoka. Ova konstatacija značajno olakšava bitne planerske postavke koje su u principu vezane. 5. a nema ni posebnog smisla. Uticaj na vazduh Aerozagađenje nastalo odvijanjem saobraćaja. Ako se uzmu u obzir sve karakteristike mjerodavnih parametara koje utiču na koncetracije zagađivača može se doći do zaključka da se ovakve uniformne karakteristike mogu dobiti samo uz dosta značajna pojednostavljenja. Sljedeći ova saznanja uz odgovarajuće numjeričke postupke i funkcionalne zakonitosti stvorena je metodološka osnova za kvantifikaciju mjerodavnih parametara aerozagađenja sa osnovnim ciljem da se dođe do relevantnih podataka za ocjenu mogućih negativnih uticaja na ljude. tako i u fazi eksploatacije. može doći do numjeričkih podataka.5. U tom smislu se danas sve analize vezane za problematiku aerozagađenja temelje na nekoliko pokazatelja za koje se. zonama uticaja lokalnih izvora. U tom smislu je kvantifikacija emisija aerozagađivača u principu moguća za svaki period uniformnih karakteristika. Uzimajući u obzir navedene činjenice okviri ovog studijskog istraživanja. Mjerodavne komponente aerozagađenja Dosadašnje analize otpadnih gasova koji nastaju kao produkt rada automobilskih motora pokazuju postojanje čak nekoliko stotina štetnih organskih i anorganskih komponenata. u domenu problematike aerozagađenja. posljedice mogu biti vrlo teške i dugotrajne. kako u fazi izgradnje. Zbog predhodnih činjenica je većina dosadašnjih analiza pokazala da se najbolje osnove za kvantifikaciju dobijaju za srednje godišnje vrijednosti mjerodavnih pokazatelja okarakterisanih kao dugotrajne koncentracije. pored pridržavanja mjera prevencije potrebno je imati plan žurne intervencije u slučaju akcidenata. 5. te eventualno užeg okruženja ukoliko ne postoje odbojne ograde ili betonski blokovi (new jersey) za fizičko sprečavanje prevrtanja vozila. međutim.

Ova činjenica se može smatrati relevantnom i sa stanovišta dejstva na građevinske materijale. Smatra se naime vrlo bitnim da se u ove analize pored ugljenmonoksida uključe i oksidi azota. očne smetnje. Negativna dejstva ugljenmonoksida koja se ispoljavaju i pri relativno niskim koncentracijama posljedica su prije svega 240 puta većeg afiniteta prema hemoglobinu nego što je ima kiseonik. azotmonoksid (NO). azotdioksid (NO2). teškoće pri disanju ili glavobolje. za analize iz okvira ovog studijskog istraživanja. Opšti zaključak u vezi sa ovom pojavom je već prihvaćena činjenica da se koncentracija CO u hemoglobinu od 2% može smatrati beznačajnom dok koncentracije veće od 2. da se kao jedini predstavnik aerozagađivača uzima ugljenmonoksid (CO) danas je prevaziđena. Ugljenmonoksid Osnovna manifestacija uticaja ugljenmonoksida na ljude prvenstveno se odražava kroz njegovo vezivanje sa hemoglobinom čime se istiskuje kiseonik i otežava njegov transport kroz organizam. ugljovodonici (CxHy). s obzirom na dozvoljene vrijednosti.1. iz jednostavnog razloga što su još uvijek prisutni u velikoj mjeri neusaglašeni stavovi o karakteru negativnih uticaja. 5. U tom smislu danas se mogu sistematizovati saznanja koja opisuju karakter ovih uticaja prvenstveno s obzirom na ljude. Porast broja vozila sa dizel-motorima naročito je povećao značaj azotovih oksida što je potencirano i prelaskom na bezolovni benzin. Sve iznesene činjenice uslovile su da se kao mjerodavne komponente aerozagađenja. životinje. i što se samo tako može steći pouzdan utisak o još uvijek otvorenim pitanjima iz ovog domena.5% pretstavljaju kritičnu vrijednost. oksidi sumpora. slabljenje koncentracije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Praksa koja se dugo zadržala u analizama aerozagađenja. olovo (Pb) i čestice čađi (CC). biljke i materijale. 5. Imajući u vidu karakter puta koji je predmet ovog istraživanja kao i karakter prostornih cjelina u njegovoj uticajnoj zoni smatralo se za potrebno da se uticaji pojedinih aerozagađivača detaljnije definišu. Posljedica toga su obično smetnje u ravnoteži.5. olovo i čestice čađi. često bliže granici ili iznad nje nego što je to slučaj sa ugljenmonoksidom.5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 191 . Istraživanja su takođe pokazala da su oksidi azota. Postojeća iskustva pokazuju da u principu dolazi do sabiranja ovih uticaja ali da su jednako mogući i pojačani uticaji (sinergizam) kao i da je prisutna neutralizacija pojedinih uticaja. sumpordioksid (SO2). Sve iznesene činjenice pokazuju da je problematika ugljenmonoksida prvenstveno izražena u domenu dejstva na ljude i sa tog stanovišta je i ima smisla razmatrati u sklopu ukupnih negativnih uticaja.3. usvoje: ugljenmonoksid (CO).3. Uticaji mjerodavnih aerozagađivača Svaka analiza vezana za negativno dejstvo aerozagađivača u principu mora obuhvatiti širok obim dosadašnjih saznanja vezanih za ovu problematiku. U kontekstu navedenih činjenica potrebno je predhodno istaći da danas postoji sasvim mali broj istraživanja koja integralno razmatraju negativna uzajamna dejstva pojedinih aerozagađivača. ugljovodonici. Dejstvo ugljenmonoksida na biljke može se smatrati beznačajnim.

3. S obzirom na ove uticaje u svetu se danas smatra da su sve vrste biljaka zaštićene od uticaja oksida azota za dugotrajne koncentracije od 0. Olovo i njegova jedinjenja Vezano za problematiku olova i njegovih jedinjenja danas je sasvim izvjesno da sa namirnicama čovjek svakodnevno unosi u organizam znatno veće količine nego što ih dobija preko disajnih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 192 .4. 5. Činjenica je međutim da su koncentracije azotmonoksida koje se pojavljuju u atmosferi jedva škodljive ali je njihov značaj kao aerozagađivača bitan prvenstveno zbog stvaranja azotdioksida (NO2) koji je toksičniji i naročito štetan za disajne organe. Sumpordioksid u zajednici sa vlagom reaguje kao sumporasta kiselina i tako razarajuće deluje na organske materije. Dejstvo ugljovodonika na biljke je dosta kompleksno i ogleda se u velikom broju smetnji. Uticaj sumpordioksida na biljni svijet je značajno izražen i ogleda se prvenstveno u razgrađivanju hlorofila i odumiranju pojedinih tkiva. Dejstvo azotnih oksida na biljke ispoljava se prvenstveno kroz uticaje azotdioksida. Njegovo štetno dejstvo ogleda se prvenstveno kroz voštani izgled lišća. nekrozu i prevremeno opadanje. Sumpordioksid Vezano za problematiku sumpordioksida kao aerozagađivača potrebno je naglasiti da se saobraćaj samo u manjoj mjeri javlja kao uzročnik ove pojave. Uticaj ugljovodonika na građevinske materijale pouzdano nije dokazan. aromati. oksidirani ugljovodonici).5. Visoke koncentracije prouzrokuju nekrozu cvetova i listova a niže opadanje lišća i teškoće pri cvetanju.5. S obzirom na uticaje sumpordioksida na čovjeka potrebno je istaći da on sjedinjen sa finim prašinom ima izraženo štetno dejstvo na sluzokožu (oči) i disajne puteve. S obzirom na sumpordioksid posebno su se pokazale osetljivim vrste zimzelenih šuma koje trpe štete već kod koncentracija od 0. Iz navedenih konstatacija izvode se i granične vrijednosti koje se zakonski propisuju. Velika koncentracija azotmonoksida u krvi izaziva smrt.3. Kako se ove reakcije mogu odvijati i pri najmanjim koncentracijama značajno je svakako razmatranje ovih pojava vezano za istorijsku i umjetničku vrijednost pojedinih objekata.5. Onu što daje obeležje njihovom negativnom uticaju svakako je činjenica da se policikličnim aromatičnim ugljovodonicima pripisuje kancerogeno dejstvo. Danas je već dokazana veza između prisustva ugljovodonika u vazduhu i pojave kancerogenih oboljenja pluća. Konkretne analize njihovih uticaja vezuju se prvenstveno za pet grupa (parafini.5. Od svih aerozagađivača sumpordioksid ima najizraženije dejstvo na građevinske objekte. Veoma osetljive biljke reaguju i pri vrlo niskim koncentracijama ugljovodonika. 5. Sve štete nastale na ovaj način rastu sa porastom temperature. vlažnošću vazduha i intenziteta svetlosti.05 mg/m3. olefini i alkini.3.03 mg/m3.3.3. Oksidi azota Dejstvo azotmonoksida na čovjeka slično je dejstvu ugljenmonoksida. 5.5.2. Funkcionalne zavisnosti koje bi povezivale ove pojave još uvijek ne postoje pa je u tom smislu i otežano vrednovanje negativnih posljedica. Ugljovodonici Proces sagorevanja u automobilskom motoru rezultira pojavu mnogobrojnih ugljovodonika.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. nafteni. dolazi naime do istiskivanja kiseonika iz krvi čime je ugroženo snabdevanje tkiva.

5. Toksičnost olova u odnosu na vegetaciju je mala. nasip) izaziva podizanje u atmosferu velikih količina prašine koja može da izazove negativne posljedice na stanovništvo i vegetaciju. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 193 . kao i ugradnja asfaltne mase na trasi puta. i sa dovoljnom tačnošću. Pokretanje velikih zemljanih masa tokom izrade trupa puta (usek. Sa stanovišta poljoprivrednih kultura.10 mg/m3 (kratkotrajna vrijednost). Ostala je međutim još uvijek dilema o prihvatljivim granicama koncentacije olova u atmosferi. 5. Navedene vrijednosti odnose se na kratkotrajne koncentacije. Uticaji u fazi eksploatacije Bez obzira na sve iznesene stavove o teškoćama vezanim za kvantifikaciju parametara aerozagađenja kao i nepostojanje standardizovanih procedura može se na sadašnjem stupnju poznavanja ove problematike ipak doći do podataka koji mogu korisno. Većina svjetskih normativa iz ovog domena definiše granične vrijednosti aerozagađivača i u odnosu na biljke i materijale. oštećenja bubrega i nesvjestica.6 mg/m3 s tim što se mora dodati da posebno osetljive biljke zahtijevaju graničnu vrijednost od 0. iznose se inostrana iskustva iz literaturnih izvora. Što se tiče uticaja sumpordioksida negativni uticaji se mogu očekivati za koncentracije od 0. dovode do emisija lako isparljivih organskih jedinjenja (VOC). odnosno sela. Baza za proizvodnju asfaltnih mješavina se nalazi van zone uticaja projekta. prašine tokom izvođenja zemljanih radova i isparenja tokom ugradnje asfaltne mase.4. U konkretnom slučaju prostor na kome se izvode građevinski radovi jednim svojim dijelom uz naseljena mjesta. zamora. biljke.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija organa. 5.5.25 mg/m3. vrtoglavice. Inače prisustvo olova u biljkama smanjuje njihovu sposobnost rasta kao i aktivnost enzima.02 mg/m3 (dugotrajna vrijednost) i 0.5. Rezultat navedenih činjenica je i "privremeni" karakter maksimalno dozvoljenih koncentracija olova u nekim zemljama.5. poslužiti za donošenje zaključaka o negativnim uticajima. dakle iz atmosfere. Trajna izloženost zagađenjima od olova dovodi do hroničnih trovanja koja se prvenstveno manifestuju u vidu gubljenja apetita. stomačnih tegoba. Koncentracije olova u biljkama su u visokoj korelaciji sa sadržajem olova u tlu. 5. Treba međutim naglasiti da nam za kvantifikaciju parametara aerozagađenja kao posljedice putnog saobraćaja danas na raspolaganju ipak stoje postupci različitog nivoa detaljnosti prvenstveno u funciji od broja faktora koji se u analize uključuju. tako da se mogu očekivati negativni uticaji emisija gasova iz izduvnih sistema građevinskih mašina. Uticaji u fazi izgradnje Izvođenje građevinskih radova po svojoj prirodi predstavlja značajan izvor zagađenja atmosfere zbog korišćenja građevinske mehanizacije koja za pogon koristi uglavnom fosilna goriva. koja u svom sastavu imaju značajan procjenat policikličnih aromatičnih ugljovodonika (PAH) čiji uticaj na pojavu kancerogenih oboljenja kod stanovništva je potvrđen. gdje je problematika aerozagađenja u odnosu na biljke dominantno izražena.6. životinje i materijale od posebnog značaja je donošenje zakonskih normi koje ovu problematiku regulišu. Smatra se naime da su sve vrste biljaka zaštićene za kocentracije azotdioksida od 0. Normirane vrijednosti Imajući u vidu iznijete negativne uticaje pojedinih aerozagađivača kao i iznijete stavove o mogućim uzajamnim dejstvima u domenu uticaja na čovjeka. Rad asfaltnih baza.

biti kao u Njemačkoj 2008. PGDS: 12289 vozila 3. proračun emisija aerozagađivača je izvršen na nivou srednjih godišnjih vrijednosti kao mjerodavnih i vrijednosti 95-tog percentila kao pokazatelja očekivanih kratkotrajnih koncentracija. obično preko srednje godišnje vrijednosti u mg/m3. proračun zagađenosti zraka u slučaju postojanja zaštitnih zidova od buke kao i mogućnost analize zagađenosti na raskrsnicama. kao i podatke o saobraćajnim tokovima i o karakteristikama saobraćajnice.4 km (km 33+466.5. Proračun koncentracije zagađujućih materija u atmosferi. U svim situacijama kada analize aerozagađenja treba da posluže kao osnova za procjenu nepovoljnih uticaja. kao ulazne vrijednosti pozadinske koncentracije korištene su preporučene vrijednosti programa.6. Mjerenje se vrši uzorkovanjem i analizom zraka određeni broj puta godišnje (minimum 52 uzorka. Modeliranje za potrebe ove Studije je izvršeno za cijelu dionicu LOT-a 1 sa najvećom vrijednosti prosječnog godišnjeg (dnevnog) saobraćaja (PGDS) Podnovlje-Johovac dugu 19. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 194 . (3) statistički modeli. što je sigurno domen ovog rada. U tom smislu se kao korisno pokazuje relativiranje i unifikacija emisija. koji je kalibriran u Njemačkoj. Procjentualno učešće teških (teretnih) vozila: 9.6% 12 Dodatno. Za dionice na kojim je vršeno modeliranje. program sadrži opcije za proračun zagađenosti zraka u blizini tunelske cijevi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Odluka o manjim ili većim pojednostavljenjima prvenstveno je uslovljena projektantskom fazom. Najbolje je koristiti neki od modela kalibriranih rezultatima mjerenja. Razlikuje se veći broj modela za prognoziranje. pretpostavljene su vrijednosti visokozagađenog naseljenog područja (mali grad).14). 13 Pretpostavka je da će struktura voznog parka na autocesti na koridoru Vc 2013. konkretne uslove iz domena studijskog istraživanja kao i nivo analize definisan fazom planske i projektne dokumentacije. Metodologija proračuna Koncentracija zagađujućih materija u atmosferi se može određivati proračunom.1. navedeno se smatra pesimističnim scenarijom. Slijedi pregled ostalih ulaznih parametara. 5. za potrebe ove Studije. Budući da na raspolaganju nisu bili pouzdani i/ili reprezentativni pokazatelji stanja kvalitete zraka na posmatranom području. (2) modeli na bazi integralnih rješenja diferencijalnih jednačina za određene uslove konfiguracije i meteorološke situacije (klase stabilnosti atmosfere). Uz pretpostavljene vrijednosti specifične emisije motornih vozila za 2008. urađen je pomoću programa za proračun emisije i koncentracije zagađujućih materija u blizini saobraćajnica12 „MLuS 02“. Program. ali ne u isti dan u toku sedmice). Imajući u vidu sve iznesene činjenice koje se odnose na pokazatelje aerozagađenja. Proračun se vrši primjenom modela za prognoziranje. uticajne faktore. onda njihova prezentacija mora biti takva da nedvosmisleno ukazuje na suštinu problema. godine. te statističkom obradom (izračunavanje srednje vrijednosti i 98-og percentila). (određene na bazi meteoroloških sinoptičkih ili klimatoloških parametara). mogućnosti njihove kvantifikacije. Kategorija ceste: Autocesta sa projektovanom brzinom 120 km/h 2. koristi baze podataka o specifičnoj emisiji.59-46+624. mjerenjem i kombinovano. itd. koji su preuzeti iz relevantne planersko-studijske dokumentacije urađene za potrebe projekta „Autocesta na Koridoru Vc“: 1. godinu13. zavisno od vrste vozila (za referentnu godinu). koji se mogu svrstati u sljedeće grupe: (1) modeli na bazi diferencijalnih jednačina difuzije sa koeficijentima turbulentne difuzivnosti izvedenim iz stabilnosti atmosfere. tipa motora i goriva.

16 16.22 2.30 2.48 23.2 10.12 76. treba navesti i sljedeće: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 195 .40 Generalno.84 78.04 6.14 16.18 50.02 6.0 12.50 2.5 0.28 20.06 12.18 50. Nagib nivelete: 0% 5.18 50.0 0.1 60 614 27.9 0.7 64.5 0.2 67.2 29.9 0.36 77.26 Benzol 0.2 64.18 50.06 12.1 70 613 26.1 10.88 78.14): Tabela 5.29 12.3 0.77 76.53 26.3 30.59-46+624.53 27.56 Tabela 2.1 10.12 15.3 0.11 5. 5.9 64. godine (u tonama) CO 97.5 28.7 32.6 0.1 10.18 50.31 5.1 0.02 LČ10 81.54 27.1 10.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1 20 622 6.2 0.06 12.1 28.06 12.52 26.00 SO2 0.00 12.6.17 17.2 3.86 12.02 6.18 50.52 26. Klimatološki podaci: Prosječna brzina vjetra 2 m/s i prosječna relativna vlažnost zraka 80%.18 50.9 0.) x Zagađujuća materija (µg/m3) (metara) CO NO NO2 Pb SO2 Ćađ Benzol LČ10 0 644 11.0 65.16 2.09 6.94 5. Rezultati proračuna i analiza U narednim tabelama su prezentirani rezultati modeliranja za dionicu Podnovlje-Johovac (km 33+466.1 10.15 2.6 0.0 80 612 26.2.4 0.53 27.09 Tabela 5.6 0.13 15.5 65.18 50.06 3.1 50 615 5.) Zagađujuća materija (µg/m3) NO NO2 Pb SO2 Ćađ 38. dobiveni rezultat pokazuje da.1 69.1 66. uticaj budućeg autoputa na kvalitet zraka sigurno ne predstavlja limitirajući faktor.0 27.19 2.60 31.1 3.18 50.55 12.5.65 10 627 7.10 x (metara) 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 CO 2040 2024 2019 2017 2015 2013 2012 2011 2010 2010 2009 Benzol 6.63 76.1 40 617 5. ali se ovoj problematici treba posvetiti odgovarajuća pažnja u skladu sa propisanim procedurama.1 10.51 76.55 28.67 77.5.06 3.6 65.1 10.1 10.11 15.10 77.5 65.06 3.5.18 2.02 6.64 Ćađ 1.1 10.0 12.18 50.67 5.05 6.23 18.7 0.1 3.1: Procijenjena godišnja emisija vozila na dionici Podnovlje-Johovac 2013.3: 98-i percentil (procjena za 2013.9 0.2: Prosječne vrijednosti koncentracije zagađujućih materija (procjena za 2013.5 64.13 2.04 6.1 3.7 0.0 100 610 25.24 LČ10 39.06 3.56 29.53 26.3 0.12 2.80 5.20 17.0 90 611 25.14 2.93 76.25 2.7 0.1 0.1 10.2 0.06 3.21 Pb 0.03 6.25 NOx 50.03 6.18 50.06 12.2 0.1 30 619 5.54 27. Ipak.1 3.06 3.03 6.

ovaj standard se ne može primjeniti za područja u neposrednoj blizini autoputa. 5. Ako se uzme širina pojasa od 500 m gdje je su uključene površine pod uticajem direktnih fizičkih oštećenja i uticaja polutanata kao i pod indirektnim uticajem saobraćaja sa auto puta. ovim pojavama biće izložena površina od 3131. naseljima i objektima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 1. To znači da će na dionici autoputa LOT 1 na ovaj najdirektniji način «napadnuto» 375. To nije mali gubitak. kratkoročno.80 ha zemljišta. Moguće je da će granične vrijednosti kvalitete zraka u cilju zaštite ekosistema za NOx biti prekoračen. Uglavnom i sve mjere zaštite se odnose na ovaj pojas. Može se pretpostaviti da bi. a u tunelima bi trebale biti vertikalne ventilacione cijevi. U ovaj pojas ulaze zemljišne površine direktnog fizičkog oštećenja i nestanka zemljišta. godini (godini puštanja u promet autoputa na Koridoru Vc) na otvorenim dionicama autoputa.1. Izvori oštećenja i zagađenosti a) Oštećenja zemljišta Površine poljoprivrednog i ostalog zemljišta koje će biti pod uticajem izgradnje auto puta mogu se podijeliti u tri nivoa i to: Najuži pojas se smatra do 60 m širine (30 m od osi puta do nasipa ili škarpe na lijevu i desnu stranu) biće u potpunosti «napadnut» bilo samom trasom auto puta bilo objektima i mehanizacijom prilikom njegove izgradnje. posebno u blizini tunelskih portala.68 ha.6. površine uz auto put koje su pod neposrednim uticajem saobraćaja na zemljište i površine zemljišta na koje saobraćaj ima indirektni uticaj (0 + 30 + 70 + 150 m na jednu i drugu stranu od osi puta). Uz prethodni ovo se smatra pojasom direktnog uticaja odvijanja saobraćaja na autoputu i uglavnom je u vlasništvu koncesionara puta ili države. Ako se računa površina obuhvaćena ovim pojasom onda ona iznosi 1252. Imajući u vidu da se radi o dionici sa najvećim PGDS-om. Individualni stambeni objekti bi u takvim situacijama svakako trebali biti zaštićeni zvučnim zidovima koji umanjuju difuziju emitovanih zagađujućih materija. 5. standardi u cilju zaštite ljudi mogli biti prekoračeni za LČ10 i NO2. Širi pojas se smatra u prečniku od 500 m (250 m od osi puta na jednu i drugu stranu ili 150 m u produžetku od prethodnog. - - Studija uticaja na okolinu – Lot 1 196 . Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište Projekt izgradnje ceste na dionici LOT 1 u znatnoj mjeri će poremetiti postojeći ambijent koji je uspostavljen i to najviše zahvaljujući čovjeku tokom dugog perioda svoje aktivnosti na ovome području. 2. Međutim. navedeni scenario se može smatrati pesimističnom slikom kvalitete zraka u 2013.70 ha. 3. ali nažalost ni jedini gubitak i nije samo gubitak izazvan izgradnjom autoputa već i ostalom infrastrukturnom izgradnjom. Prilikom eksproprijacije ili otkupa otkupljuje se pojas ove širine. Nešto širi pojas se smatra u prečniku od 200 m (100 m od osi puta na jednu i drugu stranu). smatra se da su daljnji proračuni izlišni.6. ali samo u područjima sa visokim pozadinskim zagađenjem i to u neposrednoj blizini budućeg autoputa. koja su ovom prilikom analizirana.

Taj zahtjev često je u koliziji sa zahtjevom da se proizvodne parcele cijepaju što manje. Olovo je porijeklom iz ispusnih plinova. arsen. Gubitak tla promjenom namjene utoliko je manji što je trasa kraća. Samo stabilan agroekosistem osigurava stabilnu i visoku proizvodnju kvalitetne hrane.emisija plinova . tako da ona ide rubnim dijelom i tako izbjegne presijecanje većih proizvodnih cjelina.sprječava se usitnjavanje parcela .emisija krutih čestica .trasa je izdignuta u odnosu na tla u dolini i polju gdje su učestalija zračna strujanja . na dijelu sektora u podnožju padine trasu treba usmjeriti.poljoprivrednog staništa (koje je definisano osobinama tla i klime) i poljoprivredne životne zajednice – agro biocenoze.manja sumaglica i broj dana s maglom na samoj autocesti Agro-ekosistem predstavlja veoma složene odnose između agro . molibden. Temeljna regulacijska uloga u tim složenim odnosima pripada čovjeku. Promet u saobraćaju je veoma značajan izvor štetnih imisija. fosfor. zatim tekućine za pranje stakla i sredstva protiv Studija uticaja na okolinu – Lot 1 197 . čiji su osnovni članovi poljoprivredna biljka i domaća životinja. Značajna je komponenta prašine i čađa. Taloženjem prašine na biljke smanjuje se prodor svjetla i intenzitet fotosinteze. Čađa iz automobilskih motora prema dosadašnjim istraživanjima na pokazuje štetan uticaj na biljke. Svaka imisija štetnih materija u poljoprivredno tlo dovodi u pitanje njegovu funkciju. te što je veći dio trase koji koristi vijadukte i tunele.ceste neminovno je dakako najprije uvažavati osnovnu namjenu efikasno odvijanje saobraćaja. na koju se uz to adsorbiraju različita plinovita onečišćenja. nikal. ali nije nemoguće. krom.emisija tekućih materije . Krute čestice emitiraju se s autoputa u obliku fine prašine koju vjetar u pravilu široko raznosi. su sve tekućine koje kapaju iz motora automobila: gorivo (benzin i diezel). Razlikuju se krupnija i sitnija prašina. a finija prašina odnosi se vjetrom na veće udaljenosti. Najvažnije štetne materije koje se u obliku prašine emitiraju s puteva su olovo i čađa. a Oelischlager (1972. Pri izboru trase auto .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija b) Zagađenost zemljišta Ako se zna da auto puta LOT 1 prolazi najvećim dijelom kroz poljoprivredno područje i zemljišta visoke upotrebne vrijednosti biće neophodne preduzeti posebne mjere zaštite zemljišta i potpuna kontrola najvažnijih polutanata iz saobraćaja. ulje mjenjača i kočnica. Emisija tekućih materija. Posljedica je smanjeni rast biljke. bakar.vrijednija tla se čuvaju od promjene namjene . Sa stajališta poljoprivrede logičan je zahtjev da se u najvećoj mogućoj mjeri izbjegnu duboka plodna tla ovog područja. one se mogu podijeliti u četiri grupe: . Primjerice. S obzirom na osnovni značaj štetnih emisija iz prometa.) navodi čak 26 elemenata među kojima cink. taložina prašine na naličju lista sprječava normalnu transpiraciju i uzrokuje fiziološke poremećaje. kadmij iz automobilskih guma.prašine . ukoliko je to moguće. Krupnija prašina u pravilu se taloži u blizini ceste na listove bilja. kao lebdeća prašina ili aerosol.biotopa . kadmij i živa.emisija soli za otapanje snijega. Dosta je teško to postići. Osim toga. Na taj se način postižu se barem tri značajna efekta: . motorna ulja.

koje se zatim ispiru u vodu ili putem uzgojenih biljaka uključuju u lanac animalne i humane ishrane. U poređenju sa olovom i cinkom. a nivo njegove polucije se zadržao na nivou prethodnog vremena ili pokazuje opadajući trend. već leži ponešto udaljeno. Nasuprot olovu kadmijum (Cd) dolazi uglavnom iz dizel goriva.peptizacijom i formiranjem pokorice.6. dok teški metali ostaju u okolišu dugo vremena. vanadij i molibden. Isto tako u odnosu na osamdesete intenzitet saobraćaja se povećao i do 50%. nikal. Slično je i sa graničnim poljoprivrednim površinama.2. gdje su olovni benzini bili komplikovan okolišni problem (Mander. Izvori polutanata za vode najčešće vode porijeklo iz prostora bankina i nasipa uz cestu. 1985a. Problem kontaminacije tala teškim metalima. Međutim. akumulirati se u sedimente i preko biljaka ući u lanac ishrane ljudi i životinja. središnji je aktualni problem moderne ekologije. Najveća kontaminacija ne mora se javiti i biti u neposrednoj blizini puta (osim naravno najbližeg .rubnog dijela). Plinovita komponenta emisije predstavlja smjesu materija ispusnih plinova motora. U posljednje vrijeme više od 80% automobila se vozi na gorivo koje je bezolovno. Pri pH reakciji manjoj od 4 ispiranje teških metala je duplo veće nego što je pri neutralnoj reakciji Studija uticaja na okolinu – Lot 1 198 . a od manje poznatih policiklički aromatski ugljikovodici . a posebno agroekologije. 5. Osamdesetih godina rađeno je dosta na istraživanjima zagađenosti zemljišta u uskim nasipima uz autoputeve. Svakako da se cink vremenom može akumulirati a njegova koncentracija u tlu može dostići kritičan nivo. vodi porijeklo iz automobilskih guma i distribuira se uz ceste zajedno sa prašinom. ali i značajan broj do sada nepoznatih organskih spojeva. Cink (Zn) je deset puta manje opasan za žive organizme nego olovo i kadmijum. a u okolini gradova i u gradovima i do nekoliko puta.PAH i benzopireni. Od dobro poznatih to su: ugljični monoksid. Mjerama zaštite koje svakako valja predvidjeti. kadmij. Ukupna količina tih supstanci ovisi najprije o intenzitetu prometa odnosno broju vozila i režimu vožnje. Neke od navedenih tekućina sadrže teške metale: olovo. Kisela reakcija povećava pokretljivu sposobnost teških metala. kadmijum najveći intenzitet pokretljivosti u tlu. Naročito je voda u opasnosti u zonama sedimenata gdje se teški metali akumuliraju. održavanja ili rehabilitacija lokaliteta gdje nivo polucije dosegne visok nivo. klor bi oštetio osjetljive kulture. Osim toga nakon prispijeća u okoliš oni mogu biti transportovani vodom i vjetrom na veće udaljenosti. U tim emisijama nalaze se neki poznati. kadmijum (Cd) i cink (Zn) su najčešći koji se akumuliraju uz ceste. etilen.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smrzavanja tekućine u hladnjaku. 1983. te manje anorganskih. Metali se međusobno razlikuju na bazi njihove rastvorljivosti i pokretljivosti u tlu. bakar. Budući je snijeg na ovoj dionici redovna pojava postoji i direktna opasnost od soli za poljoprivredna tla. Ovo treba imati na umu prilikom preuzimanja mjera zaštite. Osim toga. Hladni motori emitiraju znatno veće količine od zagrijanih motora u optimalnom režimu rada. Industrijska sol koristi se za otapanje snijega na cesti. 1985b). ugljični dioksid. Procjena koncentracije teških metala Teški metali i policiklični aromatski hidrokarbonati (PAH) su najopasniji polutanti iz saobraćaja a koji se akumuliraju pored ceste. Premda u prirodi može da se nađe veliki broj teških metala olovo (Pb). PAH kao što je benzopirin mogu biti transformirani u manje opasne sastojke za relativno kratko vrijeme. može se s velikom sigurnosti zaštititi agroekosistem od uticaja soli. Ukoliko bi došlo do kontaminacije ona bi se odrazila u obliku destrukcije . To zavisi o načinu širenja polutanata i datih lokalnih uslova. Zahvaljujući širokoj upotrebi bezolovnog benzina polucija olovom je značajno smanjena. Opterećenje zemljišta polutantima iz saobraćaja uz trasu puta i dalje ostaje veliki problem. sumporni dioksid.

80 80-110 110-130 130-150 >150 Procjena količine teških metala za LOT 1 po dionicama daje se u tabeli 6.6-01: Procijenjena prosječna koncentracija teških metala (mg kg-1 god1) u tlu (bankine ili nasipa) puta širine do 3 m od asfalta Intenzitet saobraćaja automobila/dan <1000 1000 – 2000 2001 – 3000 3001 – 4000 4001 – 5000 >5000 Pb <40 40.1998.HM = faktor ispiranja (0. Mnoga istraživanja su takođe pokazala da dodavanje soli protiv smrzavanja ceste (naročito NaCl i KCl) može značajno ubrzati ispiranje teških metala (Norrstrom and Jacks. . podzemne vode ili akumulacije.80 80-120 120-150 150-170 >170 Cd <4 4. Pokazatelji procjene uticaja saobraćaja na okoliš se daju kroz primjer prisustva prosječnog sadržaja teških metala u tlu (mg kg-1) u bankini i nasipu uz put. postoje povećani uslovi za ispiranje teških metala iz bankina i nasipa uz cestu. Iako u BiH nema istraživanja o ispiranju teških metala sa puteva i njihovog transporta u vodotoke. putevi i granični rubovi uz cestu (zatravnjene bankine i nasipi) uvijek imaju kiselu sredinu.CHM (20-50) = prosječna vrijednost koncentracije svakog teškog metala u dubljim slojevima (20-50) bankine ili nasipa procijenjeno kao 20% od količine u površinskom sloju. zoni širine od 3 m.5.2.33) za Pb.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija (pH 6. (tabela T. Cd i Zn iznosi 165.L = dužina pojasa uz autoput u m. kao i emisiji azotnih gasova. Cd i Zn.33.6 6. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 199 . a na bazi sljedeće kalkulacije : MHM=2*w*L*d*BD*(CHM (0-20)+CHM (20-50)*HM/1000 gdje je: . 1985b.5.w = širina pojasa (bankine ili nasipa od asfalta. .d = dubina nasipa. 1999.6-01). 0. Konsekventno navedenom. Obzirom na kiselu sulfatnu depoziciju koja se najviše emituje iz automobila sa dizel gorivom.MHM = procjena količine teških metala u gornjem sloju (50 cm bankine ili nasipa u kg). 0. 1997.). . .14 i 145 mg/ kg-1). 3 m).0-7. neka istraživanja sugeriraju da ovaj faktor može igrati značajnu ulogu u akumulaciji teških metala u riječnim sedimentima (Sults.5 m . Tabela 5.BD = zapreminska gustina 1. a prema istraživanjima Mander 1983. interpolirana vrijednost Pb. . .9 9-12 12-15 >15 Zn <50 50. Za razliku od drugih metala kadmijum može biti ispran i pri bazičnoj reakciji tla sve do pH 8. prosječni intenzitet saobraćaja na dionici 4700 automobila na dan.).CHM(0-20)= prosječna koncentracija svakog teškog metala u površinskom sloju (0-20 cm) bankine ili nasipa interpoliran iz prethodne tabele (tabela 5) (ako je npr. vijadukata i tunela u toku izgradnje može rezultirati povećanom ispiranju kadmijuma.). 0.5. Korištenje armiranog betona za izgradnju mostova.2 = obje strane puta (2x3m). .1000 = faktor transformacije iz grama u kg ili iz kg u tone. Dierkes and Geiger. .6 g cm-3.

5.god. usklađenim sa zemljama regionalne asocijacije Alpe – Jadran.Odžak Odžak .02 1.19 2. Situacija može biti još više komplikovana na pojedinim dionicama sa većim protokom saobraćaja tokom dana kao što su 3. U tabeli 6 predstavljena je procijenjena akumulacija tri najvažnija teška metala u 3 m širokom pojasu od asfalta puta na obje strane. 4 i 5 u tabeli T.09 1.5.66 5. raskrsnicama. Ukupna količina Pb.27 Cd (t) 0.6-03 se navode maksimalno dozvoljene količine nekih teških elemenata u tlima koja su pod uticajem potencijalnih zagađivača.44.27 *Saobraćaj na auto cesti u 2015 godini Prema Službenom glasniku RS-a u tabeli T.69 i 9. kao prvi korak u ostale integracije.26 0.6-03.Rudanka Rudanka .Karuše Ukupno: Dužina um 10 891 6 398 16 178 13 157 6 192 9 818 62 634 Intenzitet* saobraćaja automobila/dan 1464 1403 2579 2081 2081 1433 1840 Pb (t) 1.6-04. Ipak treba naglasiti da pristupačnost teških metala za biljku zavisi od stanja tla.Vukosavlje Vukosavlje .5.59 Zn (t) 1.09 1. Tabela 5. po dionicama i za ukupnu dužinu trase.19 2. čemu bi i naša zemlja trebala pristupiti. a gdje je potrebno planirati mjere zaštite i remidijacije površina.67 3. a intenzitet saobraćaja uzet iz Studije „Završni izvještaj Pre-feasibility studije-Lot 5“ za 2015 godinu. Maksimalno dozvoljene koncentracije (MDK*) nekih teških metala u tlu Redni broj 1 7 8 10 12 15 Element Ag Cu Cr Ni Zn Pb MDK* 50 100 100 50 300 100 *Službeni glasnik RS br. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 200 .03.67 3. 23 od 18. Svakako da je moguće očekivati konflikt u slučaju da se ne preduzmu sveobuhvatne mjere zaštite sa graničnim površinama na kojima se uzgaja poljoprivreda.93 1. daje se primjer maksimalno dozvoljenih sadržaj teških metala i drugih potencijalnih štetnih materija. zaustavnim mjestima. Ovo je svakako gruba procjena ali indicira potencijalnu opasnost kontaminacije pojasa uz autoput.22 0.Johovac Johovac .75 0.6-02 ili pak na izlazima. U tabeli T.5. Cd i Zn) u pojasu od 3 metra od ruba ceste (pojas bankine ili nasipa).09 9.1994.Podnovlje Podnovlje . što još nije identificirano lokacijski na terenu da bi se u okviru ove procjene moglo tretirati stacionarno. oko benzinskih pumpi i sl.59 0. te se intervencijom u pravcu promjene pH reakcije tla može spriječiti ulazak teških metala u lanac prehrane.44 tone.22 0.09 9.42 1.6-02: Procijenjena količina teških metala (u tonama) u 3 m širokom pojasu tla (bankine ili nasipa) uz budući autoput Vc – LOT 1 po dionicama Dionica 1 2 3 4 5 6 Svilaj .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kao primjer izvršen je proračun prosječne koncentracije teških metala (Pb.02 1. Tabela 5. Cd i Zn u zoni koja se tretira na cijeloj dužini trase puta iznosi 9. a naročito pH reakcija.

Pristup poljoprivrednim parcelama. staconažnih gradilišta. jer će farmjerima morati nadoknaditi neplanirana oštećenja. Ostali uticaji na tlo su karakteristični za izgradnju infrastrukturnih objekata i samu trasu autoputa pri čemu dolazi do trajnog gubitka kvalitetnog poljoprivrednog zemljišta. šikare.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 5. Problem koji će tokom izgradnje najviše doći do izražaja jeste pojava erozije i klizišta. kolmacijom površinskih vodotoka i akumulacija u nizvodnom toku. deponije građevinskog materijala. objektima i kućama na pojedinim dijelovima trase naročito u dolini rijeke Bosne sa jedne na drugu stranu Koridora u toku izgradnje biće znatno otežan. asfalne baze i sl.6-04: Maksimalno dozvoljeni sadržaj teških metala u poljoprivrednom tlu (u mg/kg tla)* ekstrahirano u zlatotopki Element Kadmij (Cd) Živa (Hg) Olovo (Pb) Molibden (Mo) Arsen (As) Kobalt (Co) Nikal (Ni)** Bakar (Cu)** Krom (Cr)** Cink (Zn) (PAH)*** Teksturno laka tla . što opet izaziva dalje posljedice na životnu sredinu. sadržaj može biti veći za 25% ** Vrijednosti se odnose samo na tlo oranica. Navedeni mogući uticaji na tlo se mogu očekivati posebno u brdskom dijelu reljefa koji je karakterističan za južni dio Koridora LOT1 na dionici Rudanka-Karuše. bez prethodnog rješavanja drenažnog oticanja voda može dovesti do stvaranja klizišta. Naročito je to prisutno na zemljištima koja su se razvila na nepropusnim supstratima kao što su škriljci. livada i pašnjaka *** PAH – policiklički aromatski ugljikovodici 5.3.6. uključujući i poljoprivredu tokom izgradnje Koridora biće pod značajnim pritiskom različitih spoljnih faktora. vrtova. Štete mogu biti ne samo sa stanovišta životne sredine nego i za farmjere ali i za investitora. Posebno osjetljiva područja će biti u zamočvarenim dijelovima terena. Pokrenuti materijal klizanjem uništava vegetaciju i izaziva nestabilnost kosine. baze za mehanizaciju. pri čemu velike količine materijala treba odvesti na drugo mjesto i deponovati. skeletna tla i tla siromašna humusom 1 1 100 10 20 50 50 60 60 200 2 Teksturno teža tla i tla bogata humusom 2 2 150 15 30 50 60 100 100 300 2 * U karbonatnim tlima. Ovo može imati i velike finacijske implikacije na investiciju. Erozija dalje ima kumulativan uticaj ne samo na izgradnju trase puta već i na fizička oštećenja kosina pravljenjem brazdaste i jaružne erozije. laporoviti supstrati. s više od 2% CaCO3. što u okviru mjera preventivne zaštite treba predvidjeti. Presijecanjem nagiba. uz vodotoke i u nagibima. gline i slično. trava) u nagibu provocirat će eroziju i potencijalno klizanje terena. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 201 . Pored direktnog oštećenja tla izgradnjom same trase Koridora. izgradnja privremenih skladišta. Neplansko i nepotrebno kretanje mehanizacije po poljoprivrednom zemljištu može da dovede do zbijanja tla i smanjenja njegove produktivnosti. indirektna oštećenja u toku izgradnje mogu biti značajna ako se ne preduzmu potrebne mjere preventivne zaštite. Osim erozije tokom izgradnje stvaraće se vodoležine. Uticaj u fazi izgradnje Tlo kao važna komponenta životne sredine i medij za mnoge biološke i ljudske aktivnosti. Gubitak plodnog poljoprivrednog zemljišta zahvaćenog trasom Koridora može da ima i ekonomsko-socijalni uticaj na lokalno stanovništvo. Odstarnjivanjem vegetacije (šume.

Vukosavlje. nafte. 5. bankina i škarpi. maziva i nafte iz građevinske mehanizacije i nepravilnog rukovanja opremom moguće je očekivati te u tom cilju treba planirati mjere sanacije i zaštite ovih lokaliteta. Putem vode svi navedeni polutanti mogu dospjeti u tlo i zagaditi ga. Šire dimenzije uticaja i negativnog uticaja mogu se očekivati na svim mjestima križanja. na poljoprivredno zemljište otpada 10 524 ha (54. 5. bitumena) kao i emisije produkata sagorijevanja goriva (olovo.3. Uticaj na floru 5. Obzirom na predviđeni dnevni promet na godišnjem nivou od oko 20 000 vozila. azotni oksidi. jedinjenja olova. Stepen šteta u mnogome može da zavisi od hidrološkog režima i godišnjeg doba godine. Akcidentne situacije koje mogu biti izazvane saobraćajnim nezgodama ovo stanje mogu još više usložniti. odmarališta.4%). Svakako da će u vegetacionoj sezoni i suhom periodu godine pri nižim vodostajima štete biti mnogo veće. Negativne uticaje treba izbjeći ili umanjiti mjerama predloženim u tački 6. ostataka od tragova guma (asfalta. motornog ulja. objekata za odvodnju oborinskih voda sa kolovoza. Svilaj – Doboj-Jug (Karuše) čija ukupna površina iznosi 19 255 ha. šumsko 2 213 ha (11. čišćenje. a ovisno o hidrološkom režimu i šire. tekućine za hlađenje. što bi nakon izgradnje trebalo povratiti u prvobitno stanje.ostalo 5 865 ha (30. Uticaj će biti značajan i na lokalitetima izgradnje mostova. Tokom izgradnje stvara se i neprikladan građevinski materijal koji se deponuje na tlo. Zbog toga tokom projektovanja i izgradnje trase treba koristiti prihvatljive principe i prakse zaštite tla te primjenjivati zakonsku regulativu iz zaštite zemljišta. Uticaj u fazi eksploatacije Tokom korištenja autoputa stalno će dolaziti do stvaranja štetnih materija na saobraćajnici. Zaštita tla znači ujedno i najdirektniju zaštitu izvorišta vode za javno vodosnabdijevanje gradova Modriča. katran i sl). već će preko tla doći do zagađenja površinskih i podzemnih voda.ove studije. ulaska i izlaska s autoputa te na mjestima infrastrukturnih i servisnih objekata uz trasu autoputa. odnoso uticaja na floru. Nije samo tlo u ovome lancu koje će trpiti štete.6. naplatnih rampi. a na što se naslanja čitav lanac biljnog i životinjskog svijeta. objekata za održavanje puteva i dr. Osječana i općine Usora.1 Uticaji u fazi izgradnje U neposrednoj zoni uticaja koridora autoputa VC LOT1.4%). nesagorivi ugljici.7. koje će se putem oborinskih voda transportovati na tlo u pojasu autoputa. čađ. Pri ovome vodotoci će morati da se skreću i zahvataju nove zemljišne površine. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 202 .4. Pregled mjera zaštite daje se u tački 6. Doboj i Doboj-jug. Izvorišta koja će biti najizloženija uticaju korištenja autoputa su u sistemu vodosnabdijevanja Odžaka. Pošto u toku izgradnje ove Studije nisu bila dostupna rješenja Idejnog projekta objekata na području trase autoputa to se procjena njihovog uticaja na tlo u fazi izgradnje daje općenito. parkirališta. Akcidenti u smislu izlijevanja ulja. Iz ovog se jasno vidi da je poljoprivredno zemljište dominantna kategorija zemljišnog resursa.1. naročito ako dođe do izlijevanja opasnih materija o okoliš. vijadukata i prelaza za lokalno stanovništvo. teret opterećenja i pritisaka na tlo uz autoput biće veliki.1. benzinske crpke.4.4%) i tzv.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Pojedini lokaliteti biće zahvaćeni u širokoj zoni naročito na lokalitetima izgradnje čvorišta. prečistača voda te odvodnih kanala za slivne i procjedne vode. Oborinske vode će se miješati sa otpadnim materijama benzina.3. vodno 653 ha (3. ili se na površinu tla izlijevaju otpadne vode iz kuhinja i sanitarnih čvorova na gradilištu.7%).7.4.

mješovita poljopr.voćnjaci 15 0.8 3. Ove uticaje treba sagledati i minimizirati kroz elaborat ekološkog uređenja gradilišta nakon konačno definisane dinamike i načina realizacije. Ove površine obuhvataju površinu od 375ha. Na istoj dionici od km 57.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema načinu korištenja poljoprivrednog zemljišta cjelim neposrednim uticajem definisano je sljedećom tabelom. preko izmjenjene vegetacije i vegetacije pod povišenim koncentracijama polutanata.5 (nakon izlaska iz tunela Radušine) do km58 biće posječeno oko 18ha šume kitnjaka i graba (Querco – Casrpinetum). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 203 .pašnjaci 72 0. Na ovom nivou analize postupak kvantifikacije uticaja na floru moguć je samo kroz definisanje površina sa potpunim gubitkom vegetacije.) kao i površine nad kojima je izvršena eksproprijacija za potrebe izgradnje puta predstavljaju površine pod izmjenjenom vegetacijom i one se nalaze pod najvećim negativnim uticajem puta. Kroz skoro kompletan prostor predmetna trasa prolazi kroz oranice i mješovito poljoprivredno zemljište. dok je do km55 planiran tunel čime se uticaji na floru ne javljau osim u zoni portala.5 do km54.5 do km1. Takođe na dionici Rudanka – Karuše od km52. 5. Tabela 5.2 Uticaji u fazi eksploatacije Na osnovu analiziranih uticaja u domenu aerozagađenja. U toku radova dolaziće do emisije u vazduh štetnih metarija koje će se taložiti na biljnom pokrivaču.pretežno poljopr.7.7ha biti pod različitim stepenima uticaja od potpunog gubitka vegetacije. Svi podaci o potrebama za krčenje šuma definisani su na osnovu podataka iz literature i ortofoto snimka i u sljedećoj fazi realizacije mora se izvršiti detaljnija analiza kojom će se dobiti precizniji podaci. zagađenja voda i tla i zauzimanja površina moguće je doći do izvedenih zaključaka i u pogledu mogućih uticaja na floru područja kroz koje prolazi trasa planiranog autoputa. 4 399 41.25 biće posječeno oko 50ha šume bukve (Fagetum montanum).4 Ukupno 10 524 100 Osim površina koje će biti trajno angažovane za predmetni put za potrebe građenja biće angažovane dodatne zone za potrebe gradilišta.7-01 Ukupna namjena površina ( načina korištenja zemljišta ) u zoni uticaja Namjena poljopr.zemljišta Površina % ( način korištenja ) [ha] 1.7 5. kanali.1 4.5 biti posječeno još oko 2.vegetacije 2 046 19.5 izgradnjom mostovske konstrukcije biće posečeno oko 20ha sastojine hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum).25 do km2. sa učešćem prirod.oranice 3 993 38 2. Površine koje obuhvata trup puta a koje se nakon izgradnje ozelenjavaju u sklopu uređenja putnog pojasa (kosine nasipa. Potpuni gubitak vegetacije biće na površinama koje obuhvata kolovozna konstrukcija i bankine što iznosi prosječno oko 170 ha. površinama sa izmjenjenom vegetacijom i površinama autohtone vegetacije pod određenim uticajima. kao i do ispuštanja određene količine otpadnih voda koje mogu indirektno uticati na floru područja.5ha šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum). Na osnovu analize uticaja na tlo i poljoprivredno zemljište podataka može se zaključiti da će površina od oko 1252. dok će na istoj dionici od km2. Detaljna analiza količine posječenih stabala kao i trajno oštećenih zona biće obrađena u dokumenatciji Projekta zaštite životne sredine. U dijelu trase na dionici Svilaj – Odžak od km0.

s obzirom na moguće negativne uticaje. Ovde treba pomenuti ono što je već iskazano u uticajima na tlo a to je da se uslijed emisije određenih materija može javiti i promјena pH vrijednosti okolnog tla i time bitno narušiti postojeća vegetacija na njemu. Radi se naime o saznanjima da se područje interesantno za analizu ne odlikuje visokim potencijalima ekosistema a na analiziranom prostoru nisu utvrđena konkretna staništima retkih i zaštićenih vrsta. kao što je u poglavlju o aerozagađenju i zaključeno. Površine pod vegetacijom van pojasa eksproprijacije koje će biti pod indirektnim uticajem koncentracija iznose oko 1900ha. mogu se očekivati i kroz efekte zasoljavanja tla kao posljedice zimskog održavanja.1 Uticaji u toku izvođenja radova Prilikom obavljanja radova na izgradnji predmetnog projekta dolaziće do uznemiravanja životinja kao i naglih promјena u ustaljenim tokovima njihovog kretanja. 5. Uticaj aerozagađenja na najosetljivije vrste prostorno je ograničen na uzak pojas uz sam autoput budući da se radi o koncentracijama koje dozvoljene granične vrijednosti. aerozagađenje. Dio ove površine biće izložen i direktnim uticajima od autoputa. zauzimanje površina. ali su i posljedica nekih specifičnih kriterijuma koji su svojstveni fauni odrećenog područja. pristupačnost i dr. Uticaji zagađenja tla na floru područja autoputa su takođe prostorno ograničeni uz ivicu autoputa i u kanalima za odvodnjavanje. s obzirom na lokalne uslove i florističku raznolikost područja treba očekivati ograničene uticaje. S obzirom na utvrđene površine pod vegetacijom koja poseduje određeni kvalitet a koje su definisane u okviru poglavlja o karakteristikama postojećeg stanja potrebno je naglasiti da analizirane trasa minimalno zadire u ove ekosisteme. Obzirom na navedene podatke o direktno i indirektno ugrženom zemljištu može se dati konačna procjena o uticajima na floru na površini od oko 3100ha. za većinu komponenata dostižu na rastojanjima do 50 metara od ivice puta. 5. Najveći uticaji na floru u okviru razmatranog prostora svakako su izraženi kroz već analizirani efekat zauzimanja površina. S obzirom na činjenicu da su na najvećem dijelu prostora kroz koji prolazi predmetna trasa zastupljeni kulturni ekosistemi to se uticaji u domenu flore prvenstveno svode na prisutne negativne uticaje u pogledu mogućnosti gajenja određenih kultura uz planirani autoput. Ovo je posljedica. u neposrednom prostoru uz autoput.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Činjenice koje su iznesene u okviru postojećeg stanja pokazuju da. Osim toga uticaj na faunu u toku radova biće i od aerozagađenja u mjeri koja nije od Studija uticaja na okolinu – Lot 1 204 .8.8.) koji svoj uticaj izražavaju u odnosu na postojeća staništa. Određeni uticaji. Uticaj na faunu Potreba da se istraže svi negativni uticaji koji su posljedica izgradnje planirane dionice autoputa zahtjeva i istraživanja mogućih negativnih uticaja u domenu faune. Ovaj uticaj je izražen na cijeloj dužini trase jer se radi uglavnom o obradivim površinama. Ovi uticaji posljedica su nekih već kvantifikovanih kriterijuma (buka. zagađenja voda i tla. Građevinskim radovima biće posebno ugrožena staništa koja su smјeštena u šumskom prostoru prije svega vibracijama i bukom. Ovi uticaji su prvenstveno izraženi kroz fenomene presecanja tradicionalnih (ustaljenih) puteva koji predstavljaju formiranu mrežu karakterističnu za svaki prostor kao i mogući udesi životinja koji su u takvim slučajevima neizbežni. saobraćajnog opterećenja i uslova transmisije polutanata kod autoputeva bez ivične izgradnje.

Za predmetni prostor nema podataka o ustaljenim putevima kretanja životinja koji bi mogli da predstavljaju osnovu za formiranjem posebnih konstrukcija za njihovo kretanje. a koje treba razraditi kroz Projekte posebnih konstrukcija za prelaz životinja. Ukoliko se radovi budu izvodili u vrijeme ležanja ptica na jajima. Sva istraživanja u ovom domenu bitno su vezana za fazu izrade projektne dokumentacije jer od nivoa informacija u mnogome zavisi i mogućnost kvantifikacije određenih pokazatelja koji 14 Regulacija vodotoka je posebno obrađena u sklopu Projekta hidrotehničkih objekata Studija uticaja na okolinu – Lot 1 205 .9 Uticaj na pejzaž Problematika vizuelnih zagađenja kao kriterijum odnosa autoputa i životne sredine postaje aktuelan onog trenutka kada je postalo jasno da odlike slike predjela predstavljaju kvalitativni činilac koji bitno doprinosi kvalitetu projektnog rješenja ili se pak javljaju kao elemenat degradacije uređenih i ustaljenih odnosa. Na trasi postoji veći broj objekata za moguća upravna kretanja u vidu mostova. nema. Ovde treba napomenuti da zaštićenih ni posebno ugroženih vrsta. Obaveza je Investitora da nakon registrovanih podataka o migracionim kretanjima životinja na predmetnom prostoru izgradi posebne konstrukcije za kretanje životinja u vidu prolaza. 5.2 Uticaji u toku eksploatacije Istraživanja na terenu koja su obuhvatila prostor planiranog autoputa a koja su bila sprovedena u smislu definisanja mogućih negativnih uticaja na faunu pokazala su da na najvećem dijelu prostora ne treba očekivati izražene negativne uticaje u toku eksploatacije. Kod analiziranja postojećeg stanja utvrđeno je da na širem prostoru ne postoje staništa rijetkih i zaštićenih vrsta i da u tom smislu ne treba očekivati negativne uticaje u toku eksploatacije. 5. Osim navedenog treba pomenuti i moguću pojavu akcidentnih situacija što često može imati trajne i nepopravljive posljedice. Posebano važan činilac koji je potrebno istaći je da prostorni i eksploatacioni elementi planirane saobraćajnice doprinose mogućim negativnim uticajima jer se radi o saobraćajnici sa relativno velikim saobraćajnim opterećenjem i velikom širinom planuma sa ogradom koja bitno utiče na prostornu podjeljenost. prema postojećoj literaturi.8. S toga je potrebno koncipirati radova tako da se seča šuma obavlja u zimskom periodu kada će ovi uticaji biti minimizirani. Uticaj planiranog puta u toku eksploatacije na faunu voda treba smatrati uticajem bez posebno izraženih negativnih efekata s obzirom na karakteristike kvaliteta vodotoka rijeke Bosne. tada usled sječe šuma može se izuzetno uticati na postojeći fond ptica. kao i na trajan gubitak njihovih staništa. cjevastih i pločastih propusta što uključujući činjenicu da većina vrsta pri migraciji koristi obalni pojas uz vodotoke. Kao poseban problem naglog presjecanja migracionih puteva obzirom da će gradilišta predstavljati prepreku koja se pojavljuje "bez najave" ali koja će isto tako biti privremenog karaktera.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija značaja. Uzimajući u obzir prostorni položaj postojećih staništa kao i prostorni položaj predmetne trase može se doći do zaključka da posebno negativne uticaje ne treba očekivati. odnsno prelaza. Takođe u fazi izvođenja radova značajan je uticaj na faunu rijeke Bosne obzirom da će doći do regulacije vodotoka u određenim zonama14 kao i pojavom gradilišta na mjestima izgradnje mostovskih konstrukcija.

Za karakteristike područja kroz koje se planira izgradnja analiziranog autoputa sve ove komponente nemaju iste karakteristike ali su određeni potencijali ipak prisutne zbog čega je potrebna i određena analiza. R= 1:25000. vegetacija.1 Uticaji u toku izvođenja radova Izgradnja autoputa neće obzirom na privremeni karakter neće imati značajne posljedice po prostor. objekti i opšti izgled).2.2 Pejzažne karakteristike Za kvantifikaciju odnosa putne konstrukcije prema pejzažu primjenjena je metodologija rasčlanjavanja na pojedine komponente (morfologija.9. Harmonični odnosi se postižu samo kod usklađenih elemenata trase puta u situacionom planu.2 Uticaji u toku eksploatacije Kada se radi o konkretnim istraživanjima sve informacije su saglasne osnovnoj razmjeri. a drugi nivo obuhvata odnos trase. 5. 5. Zapravo stvoriće se nova arhitektura. Izgrađeni objekti za zaštitu zemljišta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 206 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija karakterišu problematiku vizuelnih zagađenja. prikupljanje i tretman otpadnih voda ne smiju biti prepušteni sami sebi Zonu izmenjenih pejzažnih karakteristika moguće je definisati na osnovu medicinskog praga vidljivosti usvajajući mjerodavni vidni ugao od 100 kao mjeru za sagledavanje maksimalne visinske razlike u profilu uprave na liniju terena. kao konstrukcije. prema prostoru u smislu definisanja uticaja na pejzaž.9. podužnom i poprečnom profilu. 5. Analizom primjenjenih elemenata situacionog i nivelacionog plana. Imajući u vidu predhodne napomene problematika vizuelnih zagađenja razmatrana je u dva osnovna nivoa. S obzirom da se u vidnom polju vozača istovremeno nalazi više geometrijskih oblika koji zajedno definišu prostorni tok trase neophodno je voditi računa o optičkim svojstvima svakog projektnog elementa. poljoprivreda.9. površinske vode. Mnoge površine biće izložene eroziji.2. Ovakav odnos podrazumijeva da je širina zone eventualno ugroženog pejzaža 600 H (H je maksimalna visinska razlika u poprečnom profilu).9. kao i njihovog međusobnog odnosa dolazi se do zaključka da su kriterijumi homogenosti uglavnom ispoštovani. Da bi se prešlo sa opisne procjene uticaja u ovom domenu na kvantitativne metode koje uključuju kompleksnu valorizaciju prostora neophodno je sprovesti čitav niz specifičnih postupaka analize pri čemu su neophodne grafičke i vizuelne informacije visokog tehnološkog nivoa. Nedostaci u domenu prostornog oblikovanja prisutni su jedino na mjestima prisilnog prostornog definisanja trase autoputa u zoni Doboja a koje je uslijedilo iz potrebe poštovanja lokalnih prostornih planova. 5.1 Geometrijsko oblikovanje trase Pojam geometrijskog oblikovanja podrazumijeva proces skladnog komponovanja projektnih elemenata sa osnovnim ciljem da se ostvari prostorna slika puta koja u vizuelnom smislu ostavlja pozitivne utiske i vozačima uliva osećaj sigurnosti. budući da su podloge u ovoj razmjeri poslužile za valorizaciju osnovnih odnosa čime su bitno predodrećeni i svi mogući postupci kvantifikacije a samim tim i nivo tačnosti dobijenih pokazatelja. Prvi nivo podrazumijeva problematiku prostornih odnosa same trase i elemente homogenosti njenih projekcija obuhvaćenih kroz pojam takozvanog geometrijskog oblikovanja. Kvantifikacija odnosa u domenu geometrijskog oblikovanja na ovom nivou urađena je korišćenjem informacija iz Idejnog projekta.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na osnovu prostornih odnosa trase planiranog autoputa (maksimalne visine nasipa i usijeka. Konačne stavove u pogledu uticaja planiranog putnog pravca na pejzažne karakteristike prostorne cjeline koja obuhvata predmetnu trasu moguće je sistematizovati u okviru činjenica da se negativni uticaji mogu očekivati zbog potrebe za izgradnjom visokih nasipa u dolini rijeke Studija uticaja na okolinu – Lot 1 207 . Kako se promјena morfoloških karakteristika smatra za dominantnu promјenu pejzaža izvršena je kvantifikacija ovog pokazatelja preko sračunavanja koefincijenta "narušavanja" pejzaža koji je definisan kao: k =n K ⎛ P + Pn−1 ⎞ O = ∑⎜ n ⎟ ⋅ dp ⋅ 2 100 ⎝ ⎠ k =1 gdje je: O . Od objekata koji su planirani za izgradnju u funkciji analiziranog putnog pravca nema značajnih koji bi u vizuelnom smislu obogatili postojeće pejzažne karakteristike osim što treba primjetiti da pozitivne vizuelne karakteristike treba očekivati za mostovske konstrukcije preko rijeke Bosne. s obzirom na veliki značaj subjektivnih procjena. Ovaj rezultat je direktna posljedica visokih nasipa duž doline rijeke Bosne. Podaci koji su prezentirani pokazuju da u morfološkom smislu trasa planiranog autoputa opterećuje pejzaž i da se u tom smislu moraju preduzeti i određene mjere zaštite. Uticaj planiranog autoputa na pejzažne karakteristike u domenu vegetacije može se procjeniti na osnovu elemenata koji su izneseni u poglavlju koje se odnosilo na karakteristike šumarstva. moguće je doći do podatka da najveća širina ove zone iznosi oko 2000 pa do 10000 metara.koeficijent "narušavanja" pejzaža P . Izgradnjom planiranog autoputa stvaraju se i uslovi za pozitivne efekte koji su sadržani u činjenici da se igradnjom planiranog autoputa otvaraju nove vizure učesnicima saobraćajnog toka na interesantne pejzažne karakteristike u zoni rijeke Bosne. Na osnovu predhodnog razmatranja moguće je zaključiti da u konkretnim uslovima dominantnu odliku imaju visoki nasipi u zoni rijeke Bosne kao i pojedini objekti. Procjena karakteristika pejzaža u domenu postojećeg stanja nije istakla postojanje značajnih potencijala budući da se uglavnom radi o kulturnim ekosistemima. Svi elementi koji su do sada mogli biti prikupljeni ne daju dovoljno osnove za kvantifikaciju po ovom parametru. Koeficijent “narušavanja” pejzaža za pojedine dionice iznosi od 3480 do 4850 što se može smatrati za značajan uticaj.rastojanje profila K . Izgradnjom planiranog autoputa vizuelne karakteristike koje obuhvataju ovaj elemenat pejzaža mogu biti značajno degradirane.koeficijent ugroženosti pejzaža u funkciji od ranga puta i kategorije terena Na osnovu dobijenih podataka moguće je doći i do kvantifikovanih pokazatelja o uticajima planiranog autoputa na pejzaž. Kao poseban parametar kvantifikacije pejzaža neophodno je definisati i njegov opšti izgled. Dakle najveće denivelacije u poprečnom profilu bile bi sagledljive sa rastojanja od čak 10 kilometara. Ova činjenica se posebno odnosi na mogućnosti prkida vizuelnog kontakta okolnih naselja sa vodotokom rijeke Bosne."pejzažni profil" puta dp . Za postupke ovakve kvantifikacije. izvršeno je prvenstveno definisanje interesantnih pejzažnih cjelina a zatim i njihova kvantifikacija. Uticaj površinskih voda na elemente pejzaža predstavlja takođe značajnu činjenicu prvenstveno zbog činjenice da se trasa najvećim delom nalazi u skoro neposrednom kontaktu sa koritom rijeke Bosne.

izazvati fizičko razdvajanje populacija pomenutih vrsta.2 Uticaji u toku eksploatacije Usjled izgradnje puta pojaviće se linearna prepreka koja može vizuelno da naruši postojeći ambijent i negativno utiče na kulturno-istorijske lokalitete. Obzirom na navedeno potrebno je definisati posebne mjere zaštite arheoloških nalazišta.11 Uticaj na šume i lovstvo Usvojena trasa će. Obzirom na potencijalnu zonu indirektnih uticaja. buduća trasa će svakako izazvati štete na divljači od saobraćaja. ograničiće slobodnu migraciju divljači. zaštiti i korištenju divljači. tj. a u pojedinim dijelovima i ograničiti mogućnost izvođenja bilo kakvih radova na uzgoju. No. Ovo je posebno izraženo u području početnog dijela koji se karakteriše ravničarskim i brežuljkastim predjelima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Bosne. te obroncima brdsko-planinskih oblasti. 5.10 Uticaj na zaštićene dijelove prirode i kulturno historijsko nasljeđe 5. zagađenja i uznemiravanja. koji predstavljaju najbolja staništa za obitavanje i uzgoj sitne divljači. Bez obzira na već navedene zone i potencijalna mjesta uticaja na kulturno-istorijsko nasljeđe na analiziranom prostoru moguće je da se kod zemljanih radova u fazi izgradnje puta naiđe na arheološke ostatke koji do sada nisu registrovani.10. Osim ovog. aerozagađenja i vibracija. obzirom da se 12 objekata iz kategorije kulturnog nasljeđa nalazi u okviru područja istraživanja. u kojima obitava i krupna divljač. U okviru analize postojećeg stanja utvrđeno je da nema posebno zaštićenih delova prirode koji mogu biti izloženi negativnim uticajima Sa apekta uticaja na istorijsko nasljeđe. Smanjenje ovih negativnih uticaja može se izvesti ukoliko se za potrebe pejzažnog uređenja bude koristila adekvatna vegetacija. neminovno.10. U koliko dođe do otkrivanja arheoloških ostataka neophodno je obavjestiti nadležni Zavod za zaštitu spomenika kulture i preduzeti sve mjere na očuvanju otkrivenih arheoloških ostataka koje su specificirane u sklopu poglavlja o mjerama zaštite.1 Uticaji u toku izvođenja radova Određivanje uticaja planiranog autoputa u domenu prirodnog i kulturnog nasljeđa podrazumijeva ustvari moguće uticaje koji se odnose na zaštićena prirodna i kulturna dobra ili objekte prirodnog i kulturnog nasljeđa koji nemaju ovu kategorizaciju ali svojim karakteristikama zaslužuju posebne mjere zaštite. 15 Za potrebe izrade Idejnog projekta autoputa u koridoru Vc izrađen je poseban projekat Pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu probelmatiku Studija uticaja na okolinu – Lot 1 208 . Takođe na predmetnom prostoru egzistira pet arhioloških zaštićenih zona pri čemu trasa prolazi kroz dvije i to: od km38. odnosno u lovnom gospodarstvu. kao i na prostorni položaj ovih objekata ne očekuju se posebno negativni direktni uticaji ukoliko se bude izvršila ispravna organizacija gradilišta. i pored toga ukoliko se duž puta budu postavile saobraćajne table sa informacijama o lokalnim kulturno-istorijskim nasljeđem podićiće se nivo informisanosti što će svakako imati pozitivne efekte na ove potencijale. moguća je pojava negativnih uticaja na spomenike koji se nalaze i u širem okruženju. usled promјene režima podzemnih voda. 5.15 5. te će otežati.5 do km43 na prostoru Kožuha i od km 61 do km 62 na prosotru Alibegovaca.

Na kontaktnim pririječnim brdskim padinama se nalaze rubni pojasevi stabala običnog graba. kao i za samo Studija uticaja na okolinu – Lot 1 209 . sa aspekta lovstva. Na ovom dijelu trase. koji opet predstavlja pogodno mjesto za gniježđenje močvarica. Trasa ne ugrožava direktno lovne objekte od većeg značaja (fazanerije. Od prelaska rijeke Bosne u Rudanci. izveden je manji gubitak staništa divljači. Na dionici Kotorsko – Rudanka trasa leži u nizinskom pririječnom području rijeke Bosne i ima prolaz kroz vegetaciju nizinskog područja.11. trasa se značajno zadiru u šumsko područje prvo bukve a zatim i pod šumom kitnjaka i običnog graba. Isprekidanost ovih fragmenata šumskih zajednica još više naglašava važnost minimiziranja narušavanja stvorenog ekoambijenta radi očuvanje biodiverziteta staništa i hidrološke funkcije pojedninačnih stabala i njihovih skupina. koji su važna staništa močvarica i mjesta za gniježđenje ovih vrsta. Na tom području javljaju se stablimično crna joha. Na predmetnoj trasi u toku izvođenja radova javiće se povremeni uticaji na okolno lovno područje.). te vrba i topola. izbjegavajući Tarevačko polje. sa vrlo povoljnim uslovima staništa za sitnu divljač.1 Uticaji u toku izgradnje Na području dionice od Svilaja do Vukosavlja uočavaju se kontakti s zaravnima i terasama sa isprekidanim stablimičnim i manjim grupimičnim zajednicama crne johe. Na dionici Vukosavlje – Podnovlje. nalaze se područja „Bara” i „Potočanskih ritova”.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Ovaj pojas uz rijeku je značajan za obitavanje i reprodukciju ptica močvarica. lovačke kuće. domove i sl. Obzirom da na lokaciji Betnja na rubnim trasa ima širi međuprostor do rubnih šumskih zajednica običnog graba pa se izborom trase zadržala zaštitna funkcija rubnih šuma. saobraćajnice imaju da priobalna pojednična stabla i male skupine stabala u kontaktu s rijekom Bosnom na dijelu Rastoka-Prnjavor polje. trasa delom prolazi kroz urbano područje Modriče a dijelom prati tok rijeke Bosne s povremenim kontaktima s fragmentima šuma vrba i topola te skupinama i pojedinačnim stablima crne johe na rubnim područjima rijeke.2 Uticaji u toku eksploatacije Na dionici od Svilaja do Potočana trasa je u zoni nekadašnjeg lovišta „Mera”. Najizraženiji uticaj. koja se nalaze u užem pojasu rijeke Bosne. topole i vrbe dok značajnijh kontakata s većim površinama pod šumskim drvećem nema iako na rubnim područjima nizina u kojima se javljaju šume običnog graba. ali je u manjoj mjeri zahvaćeno Vranjačko i Kutlovačko polje (kvalitetna staništa za sitnu divljač).11. U ovom dijelu trasa presijecaju staništa šuma i utiče na način uzgajanja i iskorištavanja ovih šuma. a u sušnim periodima uz kanal je koncentrisan najveći broj divljači. međutim ovi uticaji su privremenog i lokalnog karaktera i neće se značajnije odraziti na ovaj aspekt životne sredine. Kao značajan uticaj terba navesti i kanal „Svilaj – Potočani„. Na dionici Podnovlje . S tog stanovišta preporučljivo je u največoj mogućoj mjeri sačuvati postojeće fragmente ekološko-vegetacijskih zajednica. Takođe. 5. Na dionici Vukosavlje – Podnovlje. i nužno je bilo proći kroz značajna staništa ptica močvarica. Izbor trase na dionici Podnovlje – Osječani Gornji nije pružao mnogo alternativa.Kotorsko trasa leži u nizinskom obalnom području oko rijeke Bosne. Trasa u pomenutom dijelu prolazi kroz najkvalitetnija staništa divljači i imaće uticaj na lovno gospodarstvo na ovoj dionici. obzirom da je trasa postavljena uz postojeću prugu čime su minimizirani uticaji na slobodnu migraciju divljači kao i na obavljanje radova u lovnom gospodarstvu. Na ovoj dionici se javljaju i dva tunela ukupne dužina oko 2km.

koja predstavljaju kvalitetna staništa za sitnu divljač i močvarice. Problem uticaja buke koju prouzrokuje saobraćaj. a takođe je povećanjem udaljenosti od rijeke Bosne je smanjen uticaj na radove u lovnom gospodarstvu. To u praktičnom smislu znači da će se na primjer intenzitet udvostručenog izvora (npr. trasa prolaze kroz Prnjavor polje i dalje Jabučnik. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 210 . te je potencijalna opasnost za divljač i saobraćaj veća. a koji se odvija na putu rješava se. U dijelu trase na području Šušnjare. uzrokuju manji gubitak staništa divljači. nego i urbano projektovanje prostora puta. koja je u ovom području izraženija (krupna divljač – srne i svinje divlje). Jedinica za mjerenje nivoa buke je decibel (dB) koji se bazira na logaritamskoj tablici. Na dionici Kotorsko – Rudanka trasa je uz rijeku Bosnu i direktno zahvata pojas značajan za obitavanje i reprodukciju ptica močvarica. izgradnje i eksploatacije puteva. Na dionici Osječani Gornji – Trnopolje. kao i za samo obavljanje lova (otežana organizacija i skoro onemogućavanje bilo kakvog odstrijela na ovom potezu. su ugrožene obzirom da trasa dijeli predmetni prostor.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija obavljanje lova (otežana organizacija i skoro onemogućavanje bilo kakvog odstrijela na ovom potezu. javiće se i najveći gubitak staništa i gnjezdilišta za ptice močvarice. zbog opasnosti za saobraćaj). Istraživanja izvršena u Evropskoj Zajednici otkrivaju da veliki dio stanovništva osjeća nelagodnost zbog buke koju izaziva cestovni saobraćaj. kompleksi za gospodarenje (Ritešićko i Majevičko polje). Ove mjere se ne odnose samo na put. Po prelasku rijeke Bosne. u osnovi. zbog opasnosti za saobraćaj). prelaskom trase na desnu obalu rijeke Bosne izbjegnuti su uticaji u područje Stavaka i Zavučenica. Postavljanjem trase uz već izgrađene putne komunikacije omogućena je bolja komunikacija kretanje divljači.12. udvostručeno opterećenje saobraćaja) pokazati kao povećanje od +3 dB. Mala Bukovica i Prisada javi će se uticaji na gubitak staništa i ograničenje slobodne migracije. 5. U zoni Rudanke obzirom na položaj trase kao i planiranog čvorišta. do Osječana Gornjih. sa strane receptora. subjektivni utisak ljudskih bića da se buka udvostručila zahtijeva povećanje od oko +10 dB. Uticaj od buke Jedan od najznačajnijih uticaja izazvanih saobraćajem jeste izloženost buci ljudi koji žive u naseljima u blizini trase puta. promjene koje su manje od 1 dB ne smatraju se značajnim promjenama. S druge strane. Općenito. Organizacije koje se bave lovstvom na ovom području. mjerama koje se koriste u fazi projektovanja.

Buka od puta nastaje zbog trenja na kontaktnoj tački puta i gume motornog vozila i doprinosi ukupnom nivou saobraćajne buke. Nivo zavisi od vrste i stanja guma i kolovoznog zastora. puštanja glasne muzike i kod naglih polazaka i kočenja motornog vozila. Odredbama su često određeni uslovi za svaki od navedenih faktora. Najbitniji faktori širenja buke su: • Vrsta izvora (tačkasti ili linearni) • Udaljenost od izvora • Atmosferska absorpcija • Vjetar • Temperatura i temperaturni gradijent • Preprijeke. postoji konvencija da se koristi krivulja podešavanja frekvencije (krivulja A) kako bi se dobila mjera za nivo buke koji je nezavisan od frekvencije (označen kao dB(A)).65 dB(A) normalan razgovor 40 . Buka otpora je najveća kod velikih brzina i kočenja motornog vozila. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 211 . Izvori buke na autoputu Buka na putevima ima četiri glavna izvora: (a) motorna vozila. sistema vješanja i najveća je tokom ubrzanja motornog vozila na usponima. Izgradnja i održavanje u suštini zahtjevaju korištenje teške mehanizacije koja u toku operativnog rada doprinosi povećanju nivoa buke na gradilištu.75 dB(A) biro sa mnogo službenika (unutra) 60 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Pošto su ljudska bića osjetljiva na zvukove. transmisije. Primjeri nivoa buke uobičajenih zvukova u okolišu jesu: • • • • • • • • • sirena hitne pomoći na tri metra 140 dB(A) uzlijetanje avion na 100 metara 110 .60 dB(A) tihi dnevni boravak 30 . ovi faktori se moraju uzeti u razmatranje. tokom kočenja motorom. što zavisi od njihove frekvencije.12.110 dB(A) restoran pun gostiju (unutra) 65 . Loše održavanje motornih vozila doprinosi povećanju emisije nivoa buke na putevima.120 dB(A) pneumatski čekić 90 . Ponašanje vozača doprinosi povećanju buke kod korištenja sirene. ispušne cijevi. Buka motornih vozila nastaje od rada motora. poput barijera ili zgrada • Absorpcija tla • Refleksija • Vlažnost • Padavine Kako bi se dobili reprezentativni rezultati mjerenja. (b) trenje između vozila i površine puta (c) ponašanje vozača (d) aktivnosti izgradnje i održavanja.40 dB(A) tiha spavaća soba noću 20 . na loše održavanim putevima i u “stop and go” uslovima odvijanja saobraćaja.30 dB(A) tihi vrt 30 dB(A) 5.1.

osim predviđenih. 29 decembar 1989 godine) u RS u Tabeli T. proračunati nivo buke za 2013 će se povećati između 1. 5. Pretpostavljajući da se napravi nikakav napredak vezan za smanjenje buke na putevima ili kod vozila. Ovo je veoma važno kada su u pitanju kulturnoistorijski objekti koji nisu projektovani da podnose takve uticaje. Ometanje divljih životinja nastaje zbog plašenja životinja da pređu put na kojem se odvija saobraćaj. Ugroženi stambeni objekti poredani su i duž puta M5 i M17 na gotovo 60% dužine putne dionice. kreira komunikacijske probleme i dovodi do povećanja stresa kao i sa tim povezanim uticajim na zdravlje. Izgradnja autoputa na lotu 1 će dovesti do preraspodjele dijelovi saobraćaja sa postojeće mreže na novu mrežu i usloviti smanjenje nivoa buke u naseljenim zonama duž trase mreže bez investicije. Tabela 5. 5. Sa izgradnjom autoputa.1999. Kao relevantna regulativa primjenjuje se pravilnik o dozvoljenim granicama inteziteta zvuka i šuma iz 1989 godine (službeni list SRBiH. 95/99. Sa predviđenim rastom saobraćaja od 62% do 2013. može se smatrati da je uticaj od saobraćajne buke u naseljima duž postojećih putnih pravaca (dionice puta M5 i puta M17) dosta neujednačen i na nekim dionicama visok.5. Sa predviđenim rastom saobraćajnog opterećenja.000 vozila u 2013.3. Uticaji buke Buka koja nastaje na putevima djeluje na okoliš kroz koji put prolazi i doprinosi degradaciji kvaliteta življenja i ometa divlje životinje.2. Ekološki standardi za nivoe uticaja buke Do današnjeg dana standardi za nivoe buke nisu specificirani od strane Vlade Bosne i Hercegovine. predviđeno je da se opterećenje saobraćaja na postojećim putevima smanji u odnosu na tekuće na nekim dionicama i za oko 400%. ometa spavanje i može doprinjeti smanjenju efikasnosti učenja djece. godinu. Izgradnja autoputa će biti od koristi za situaciju sa bukom na većini postojećih dionica.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5.0 dB(A) bez izgradnje autoputa. Posebno u mjestima koja leže neposredno pored autoputa.12-02. Službene novine Kantona Sarajevo Br.12. To će zavisiti i od stvarne stope rasta saobraćaja.12.0 dB(A). standardi koji će se primjenjivati za autoput lot 1 postavljeni su od strane Kantona Sarajevo.4. maj 28.12-01. Buka može dovesti do slabljenja čujnog organa sa privremenim i trajnim smanjenjem sluha. bit će potrebno unapređivanje mjera ublažavanja. će se definisati na bazi podataka monitoringa nivoa buke u toku eksploatacije autoputa. Zbog toga putevi postaju barijere regularnog odvijanja seljenja divljih životinja iz jednog područja u drugo. Postojeći put tangira ili prolazi kroz naselja.Potreba za dodatnim mjerama za zaštitu od buke. što znaći i smanjenje nivoa buke od -6.12-1: Dozvoljeni nivoi vanjske buke prema regulativi RS Studija uticaja na okolinu – Lot 1 212 . Hronično izlaganje buci može biti uzrok nastajanja mučnina.000 do 20. Prema tome.12. Uticaj budućeg rasta saobraćaja će za posljedicu imati dvojako dejstvo.3 dB(A) i 6 dB(A) za 2042. godini. Postojeći i budući uticaj buke na postojećoj putnoj mreži Ako se dnevno opterećenje saobraćaja kreće od 4.5. tekući nivo buke će se povećati za oko +2. odnosno Zakon o buci i kvalitetu zraka. godine. Kvalitet življenja se smanjuje kod izlaganja buci kako psihološki tako i fiziološki. Vibracije koje nastaju rezonancom odvijanja saobraćaja mogu imati štetne posljedice na objekte u blizini puta. godine u Tabeli T. Sa jedne strane doći će do rasterećenja lokalnih saobraćajnica a samim tim i smanjenja nivoa saobraćajne buke a sa druge strane povišenje nivoa buke usled eksploatacije autoputa.

administrativni. servisno i saobraćajno područje bez stanova Područje Namjena područja noć 40 40 45 L10 55 60 65 L1 60 65 70 45 50 55 IV V VI Napomena: 60 65 70 50 60 70 70 75 80 75 80 85 1) u smislu ovog pravilnika dan je od 06. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 213 . rekreacisko. II ili III grupi nivo dozvoljene buke se je određivao za pripadajuću klasifikaciju zone. stambeno i stambeno uz saobraćajne koridore. vaspitno-obrazovanje i zdravstvene institucije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Najviše dozvoljeni nivoi vanjske buke (dBA) Ekvivalentni nivoi Vršni nivoi Leq dan I II III Bolničko. 2) vršni nivoi L10 i L1 su oni nivoi buke. upravno. javna Industrijsko područje. a noć od 22. poslovno. koji su prekoračeni u trajanju od 10% odnosno 1% ukupnog vremena mjerenja. Zbog toga.00 do 06. poslovni i trgovački centri. u daljem tekstu se koristi klasifikacija zone IV za naseljena mjesta duž autoputa. zanatsko. lječilišno Turističko. skladišno. odnosno perioda dan ili noć. u ovoj studiji. oporavilišno Čisto stambeno. standardi buke koji se primjenjuju za ocjenu uticaja buke iznose 60 dB(A) u toku dana i 50 dB(A) u toku noći.00 sati.00 sati. trgovačko. Tabela 5. javne zelene i rekreacione površine Trgovačko. U slučajevima kada objekt ili objekti pripadaju I. saobraćajnapodručja bez stanovnika U vrijeme noć 40 40 45 50 60 70 Vršno vrijeme 60 65 70 75 80 85 45 50 55 60 65 70 Znajući da ruralna naselja duž trase imaju mješani karakter kako stambene tako i privredne upotrebe. Primjenjeni standardi od 60/50 dB(A) mogu se porediti i sa onima koji se primjenjuju prema WHO propisima (Svjetske Zdravstvene Organizacije) i propisima Zamalja Evropske Zajednice. servisno (komunalni servis) Industrijsko. skadišta. skladišta bez teškog transporta Poslovno.12-2: Dozvoljeni nivoi vanjske buke prema regulativi BiH Standard vanjske buke u dB(A) Područje Namjena područja U vrijeme dan I II III IV V VI Bolnice Turističko i rekreativno područje Isključivo stambeno i obrazovna područja Mješana stambena i privredna podučja u blizini saobraćajnh Uglavnom privredni.00 do 22.

Uticaj buke bez mjera za zaštitu od buke Saobraćaj na autoputu će izazvati emisije buke na veoma visokom nivou. Osnovni uslovi koji su korišteni jesu kao što slijedi: • • • • • Predviđanje opterećenja saobraćaja za obilaznicu u godini 2013 prema podacima koji su specificirani u Saobraćajnoj studiji-završni izvještaj. nivoi buke u toku noći su korišteni kao kriteriji pošto je standard buke u toku noći restriktivniji od standarda za nivo buke u toku dana. a drugi situaciju sa mjerama zaštite. Konturne linije buke u toku noći prikazane su na kartama buke. a koji su dati u Poglavlju 4 ove studije. zbog predviđenog PGDS-a. Detaljan proračun nivoa buke i mjera zaštite za LOT1 će biti urađen na osnovu Idejnog projekta lota 1 u Idejnom projektu zaštite od buke. 5.13 Uticaj vibracija Vibracije su takođe jedan od kriterijuma koji karakteriše odnos autoputa i životne sredine i nastaju kao posljedica oscilatornih kretanja vozila kod odvijanja putnog saobraćaja. Što se tiće kolovoza. Rezultati označavaju uticaj buke na objekte koji su locirani u blizini16 autoputa. S obzirom na ove činjenice problematici vibracija posvećena je odgovarajuća pažnja u smislu kvantifikacije mjerodavnih pokazatelja i procjene mogućih negativnih posljedica. Za procjenu predviđenog uticaja buke. Topografkse karte i satelitski snimci iz 2005. Specifikacije autoputa su uzete iz Idejnog rješenja (na primjer: poprečni profil autoputa. Kartama buke prikazana su dva scenarija. PGDS je preuzet iz Saobraćajne studije kao i odnos dnevnog i noćnog saobraćaja i procjentualnog učešća teretnih vozila u saobraćajnom toku.1) koji se koristi kao standardni softver za izračunavanje buke u Njemačkoj i ostalim zemljama Evropske Zajednice.). Za identifikaciju ugroženih područja. Po svom značaju. godine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. 16 17 Analizirani su nivoi buke 200m lijevo i desno od ose autoputa. Nivo buke u toku noći će preći standardnu vrijednost od 50 dB(A) u blizini autoputa. Radi toga. Karta buke bez mjera zaštite dobivena je na osnovu proračuna koji analizira situaciju sa izgradnjom autoputa u 2D.5. a noć od 22-06 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 214 . Metod izračunavanja je uzet iz „Smjernica za kontrolu buke izazvane od strane cestovnog saobraćaja“ – RLS 90 izdate od strane Njemačkog Ministarstva transporta (1990). Karta buke bez mjera zaštite je odredila moguću dužinu zaštitnog akustičnog zida kod naseljenih područja koja su ugrožena uticajem buke zbog toga što je nivo buke veći od standarda za buku u toku noći. Karakteristike autoputa podrazumjevaju definisanje dnevnog i noćnog perioda17 i standarda koji se koristi kod računanja nivoa buke. ovaj kriterijum je manje izražen u odnosu na buku i aerozagađenje ali u određenim situacijama može pretstavljati relevantnu činjenicu u smislu negativnih uticaja. Profil autoputa je određen u Idejnom rješenju. Prvi scenario prikazuje kartu buke za situaciji bez mjera zaštite. buka će imati negativan uticaj na naselja koja se nalaze duž planirane trase. s obzirom na ograničenost prostornog dejstva. RLS usvaja dan od 06-22. Nacrti naselja sakupljeni su iz više izvora: npr. koristit će se alsfalt beton. projektovanu brzinu i sl.12. izvršeno je ispitivanje modeliranja buke putem “SoundPLAN” softvera (Verzija 6.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Oscilacije vozila koje nastaju kao posljedica kretanja preko neravnina na kolovozu prouzrokuju pojavu vertikalnih dinamičkih reakcija na kontaktnoj površini pneumatika i kolovoza koje su generatori vibracija u tlu a koje se prostiru najviše u vidu površinskih talasa izazivajući negativne posljedice na ljude i objekte. Efekti vibracija na čovjeka ogledaju se kroz direktna mehanička dejstva promјenljivog ubrzanja na pokretne delove čovečjeg tela kao i kroz sekundarna biološka i psihološka dejstva usled nadražaja i oštećenja nervnih receptora. U okviru ovog standarda definisane su krive dozvoljenih nivoa vibracija (ubrzanje.10 Hz.) sa sopstvenim frekvencijama od 10 . u zavisnosti od tipa vozila kreću od 1. sistem elastično obešenih masa (točkovi. Generisane vibracije su u suštini posljedica vibriranja tri glavna sistema koja se mogu opisati kao: sistem vozila kao cjeline čije se sopstvene frekvecije.15 (0.20 Hz.1) 0.13-01: Vrijednosti KV . niska gradnja seosko područje mešovito područje centralne zone Vreme dan noć dan noć Ustaljene Vibracije 0. sistem pojedinačnih konstruktivnih sklopova koji osciluju na mnogo višim frekvencijama. brzina i pomjeranje).5.. S obzirom na prirodu ovog istraživanja i zahtjeve u pogledu procjene uticaja na ljude i objekte kao osnova za valorizaciju uzete su granične vrijednosti definisane standardom DIN 4150 definisane u tabeli T.2 (0. Standard koji u smislu objektivne ocene pruža mogućnosti valorizacije uticaja vibracija izazvanih saobraćajem na objekte i ljude je DIN 4150.parametra prema DIN 4150 KB . Osnovnu prirodu vibracija generisanih od putnog saobraćaja daju vibracije nastale oscilatornim kretanjem vozila kao cjeline. 5.2) 0.vrijednosti Namjena prostora čisto stambeno. Specifičnost ovog standarda je što pokriva široki spektar uzročnika vibracija obuhvatajući tako i vibracije nastale od putnog saobraćaja.20 Retke vibracije 4 0.15 8 0.20 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 215 . vikend naselja. Negativne posljedice vibracija na građevinske objekte ogledaju se prvenstveno u zamoru materijala koji dovodi do skraćenja vijeka njihovog trajanja.. Standard 2631 je danas verovatno nejprihvatljiviji dokument koji pokriva opštu problematiku vibracija.30 (0. Normirane vrijednosti Svaka analiza problematike vibracija nastalih od putnog saobraćaja svoju konačnu interpretaciju mora naći u okvirima postojeće regulative kojom se definišu maksimalno dozvoljeni nivoi pojedinih pokazatelja. Budući da u ovom domenu ne postoji verifikovana nacionalna regulativa za potrebe analize uobičajeno je korišćenje internacionalnog standarda ISO 2631 i DIN 4150.15) 0. osovine . opšte stambeno.13-01. Tabela T. Problematika regulative u domenu vibracija nastalih od putnog saobraćaja pokriva se za sada opštom regulativom iz domena vibracija i njihovog uticaja na ljude i objekte.

Uticaji u toku eksploatacije S obzirom na sve istaknute činjenice. kao i preimenom propisane količine eksploziva prilikom izvođenja rdova.12 0.40 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Trgovačka zona (uključeni i biroi) Industrijska Područja Ostala područja posebne namjene dan noć dan noć dan noć 0. karakteristika tla izraženih preko koeficijenta prigušenja i drugih karakterističnih prostornih odnosa koji se pojavljuju na putu transmisije od izvora do prijemnika. e -αd gdje je: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 216 .13. Veličina vibracija zavisi od karakteristika saobraćajnog toka.brzina vibracija u mm/sec W .1.6 0. 5. Ovo može biti izbegnuto primjenom potrebnih tehnika miniranja. u toku izgradnje postoji mogućnost pojave negativnih uticaja od vibracija prilikom miniranja.2.3 0.1 do 0.karakteristika mjerodavnog saobraćajnog toka a.konstante koje zavise od neravnosti kolovoza Slabljenje vibracija sa rastojanjem definisano je na osnovu zakonitosti: V = (Vo / d ) . transmisije i imisije posvećena je odgovarajuća pažnja srazmjerna saznanjima o ovom fenomenu i njegovom značaju u konkretnim uslovima. Uticaji u toku izgradnje Obzirom na karakteristike sredine u kojoj se gradi.6 0.13.4 12 0.13. 5. Osnovni metodološki postupci proračuna Da bi ocjena o negativnom uticaju vibracija izazvanih od saobraćaja bila objektivna neophodno je doći da pokazatelja koji će u funciji od konkretnih lokacijskih karakteristika omogućiti formiranje takve ocjene.3 12 0.4 Zaključak o uticaju vibracija generisanih od putnog saobraćaja na ljude i objekte biće donet uvažvajući predhodno definisane granične vrijednosti i pokazatelje koji će biti sračunati za karakteristične preseke a u funkciji od konkretnih lokacijskih uslova koji karakterišu prirodu emisije i transmisije. Kao mjerodavni pokazatelj za sve analize u okviru ovog studijskog istraživanja usvojena je brzina vibracija (mm/sec) koja po svojoj prirodi predstavlja izvod pomjeranja po vremenu. i moguće negativne posljedice koje se mogu pojaviti u toku eksploatacije. 5. bilo na otvorenom bilo u tunelima.1. a uvažavajući značaj obilazne saobraćajnice. Opšti model korišćen za proračun pokazatelja podrazumijeva zakonitost za brzinu vibracija na ivici spoljašnje saobraćajne trake puta u obiliku : V= a W b (mm/sec) gdje je: V .0.2.1 do 0.4 0. Za procjenu negativnog uticaja vibracija na ljude i objekte proračun mjerodavnih pokazatelja urađen je na karakterističnim profilima na kojima se takve uticaje moguće očekivati. problematici emisije.15 . karakteristika površine kolovoza.4 4 . b .

504 25 0.2. 5. Odnos trase prema naseljenim mjestima i putnoj mreži Autoput Koridora Vc predstavlja centralni transportni koridor kroz Bosnu i Hercegovinu od sjeverne do južne granice sa Republikom Hrvatskom i u našoj zemlji čini kičmu drumskog saobraćajnog sistema.036 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Vo . Uticaj na infrastrukturu 5.153 50 0.016 0.001 0 300 0 0 5.koeficijent prigušenja Za potrebe konkretnog proračuna koeficijenti a i b usvojeni su kao vrijednosti koje karakterišu kolovoznu površinu sa ravnošću koja je definisana standardom za zastor fleksibilnih kolovoznih konstrukcija kod puteva magistralnog značaja.1 Uticaji u toku izgardnje 5. Podaci koji su dobijeni proračunom mjerodavnih parametara prikazani su u okviru tabele T.367 1.13-01. Konkretne vrijednosti za koeficijent prigušenja usvajaju se u funkciji od karakteristika tla. 5.055 75 0.rastojanje α .010 200 0.13.2.14. regionalnih i lokalnih cesta kao i magistralnom željezničkom dvokolosječnom prugom Modriča-Doboj i Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 217 . S obzirom na prirodu uticaja negativne posljedice se posmatraju u odnosu na ljude i objekte.1.241 0.1. Uticaj vibracija na objekte i okolinu nije izražen i u planskom periodu se zbog vibracija ne očekuju bilo kakva oštećenja.14. U okviru dobijenih podataka sračunat je i odgovarajući koeficijent KV ( DIN 4150) na osnovu koga je moguć i direktni uvid u posljedice. Koridor se svojim najvećim dijelom proteže dolinom rijeka Bosne i Hercegovine pri čemu dolazi u koliziju sa postojećom mrežom magistralnih. Procjena negativnog uticaja izvršena je u odnosu na vrijednosti koeficijenta KV (DIN 4150) u kom smislu su i mogući sljedeći zaključci: Dozvoljene vrijednosti koeficijenta KV su prekoračene samo na ivici kolovoza na većim rastojanjima dobijene vrijednosti su niže od dozvoljenih.14. Rezultati proračuna i analiza Na osnovu podataka dobijenih analizom problematike vibracija mogu se donijeti zaključci o mogućim negativnim posljedicama u okviru prostora koji je u zoni uticaja planiranog autoputa.3.brzina vibracija na ivici kolovoza d .087 0.13. Proračun u granicama uticajne zone Za karakterističan presek planiranog autoputa izvršen je proračun brzina vibracija na različitim rastojanjima od ivice puta koristeći odgovarajući programski paket. Tabela 5.13-01: Rezultati proračuna vibracija za autoput Svilaj –Doboj Jug Saobraćajnica: Autoput u Koridoru Vc vrdnost parametra KV određena prema standardu DIN4150 rastojanje [m] V [mm/sec] KV 0 2.023 100 0.2.5.

1 44. Od ovih naselja trasa dalje ide južno kroz nenaseljena područja sve do novoizgrađenog stambenog naselja Jakeš.4 54.8 6.0 56. ali izgradnjom osnovne trase autoputa će biti rasterećene izvorno ciljnim i tranzitnim prometom.6 53.6 158.1 16. uklapa se u njega ne dirajući novoizgrađeno stambeno naselje Dobor.8 60. Mreža puteva u prostoru koridora neće se značajnije izmijeniti.7 Opština Odžak Trasa autoputa položena je zapadnim dijelom područja opštine od rijeke Save (granica sa Republikom Hrvatskom) između mjesta Svilaj i Novi Grad do entitetske granice sa Republikom Srpskom.5 113. Do granice sa opštinom Doboj trasa ide nenaseljenim područjem prelazeći rijeku Bosnu na još dva mjesta. Opština Vukosavlje Od entitetske granice autoput je položen uglavnom kroz nenaseljena područja do naselja Tuk i Jezero između kojih prolazi neugrožavajući njihov prostorni razvoj. Opština Modriča Na području opštine Modriča trasa autoputa prati koridor postojeće željezničke pruge u prostoru koji je rezervisan za novu trasu pruge.0 2.0 17.4 35.3 0. Tangirajući istočni dio ovog naselja trasa ide prema rijeci Bosni gdje prelazi na teritoriju opštine Modriča.1 i u opštini Vukosavlje nalazi se u zoni neposrednog uticaja i to dužinom od 4.4 5.2 278.59 78.8 0.6 165.1 4.5 6. Trasa autoputa položena kroz opštinu Odžak ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta.9 2.6 113.0 17.9 4.1 km.14. na području opštine Odžak od regionalnih puteva u zoni neposrednog uticaja na autoput je regionalni put R464a dužinom od 15. U prostoru opštine Odžak iu zoni neposrednohg uticaja nalazi se magistralni put M14.5 23.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija -Sarajevo. Na ovom potezu (od entitetske granice do rijeke Bosne) trasa autoputa presjeca tri lokalna puta i magistralni put M-17.1 u dužini od 16. sa oko 500 stambenih objekata.7 2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 218 . Do entitetske granice trasa autoputa od mjesta Vrbovački Lipik prolazi nenaseljenim područjem.33 36. Od željezničke stanice Vranjak trasa autoputa prelazi preko rijeke Bosne i odvija se od koridora željezničke pruge.3 15.4 km.6 134.1 km.4 31.12 31. Tabela 5.4 37. koji preuzima autuput.4 18.3 0. Trasa ide nenaseljenim područjem i tandigra regulisani kanal Svilaj-Potočani do mjesta Vrbovački Lipik. Magistralni put M14.-01: Pregled drumske magistralne i regionalne mreže za prostor neposrednog uticaja u opštinama Dužina magistralni h puteva (km) Dužina magistralnih puteva (km) u zoni neposrednog uticaja (km) Dužina regionalni h puteva (km) Dužina regionalnihh puteva u zoni neposrednog uticaja (km) Ukupno mreža u zoni neposrednog uticaja (km) Opština Ukupno mreža (km) Odžak Vukosavlje Modriča Doboj Usora 22.5 2.

prvenstveno zbog činjenice da je riječna dolina potpino urbanizovana. Manji dio na području opštine Usora i opštine Doboj – jug. Opština Usora Trasa autoputa položena je dijelom opštine koji graniči sa opštinom Tešanj. Magistralni put M4 dijelom prolazi kroz opštinu Usora i to u dužini od 2. dok je ostatak magistralni put M14.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Trasa autoputa kroz opštinu Modriča ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta osim naselja Dobor. pri čemu najveći dio i to 11.5 km.9 km. u postojećoj situaciji je korišten kao izvorište podzemnih voda (aluvion se prihranjuje iz rijeke Bosne) za snabdijevanje vodom naselja uz njen tok. Prelaskom preko rijeke Bosne (kod željezničke stnaice Grapska) trasa autoputa kod naseljenog mjesta Pločnik ulazi u tunel. autoput je položen istočno od ovih naselja rubno na granici sa opštinom Tešanj i ne ugrožava njihov prostorni razvoj. pripadaju slivu rijeke Usore (koja je podsliv rijeke Bosne).2 km na magistralni put M17(E73). uz lijevu obalu rijeke Tešanjke. To je i bio razlog da su se Studija uticaja na okolinu – Lot 1 219 .3 km. odnosno podslivu rijeke Bosne.1. pa je trasa poloćena uz postojeću prugu čime je omogućeno usmjeravanje grada ka reci i smeštanje autoputa unutar koridora koji je već duže vrijeme u ekploataciji železnice.6 km. donji tok rijeke Bosne. Južno od naselja Majevac trasa planiranog autoputa prelazi rijeku Bosnu i ide uz koridor željezničke pruge i magistralnog puta M-17 do željezničke stanice Grapska gdje opet prelazi preko rijeke Bosne. Na ovom potezu trasa uglavnom ide kroz nenaseljena područja.7 km magistralne mreže pri čemu najveći dio otpada na magistralni put M17. Na području opštine Modriča u zoni neposrednog uticaja nalazi magistralnih puteva u dužini od 18. Trasa autoputa kroz opštinu Doboj ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta koja tangira ili prolazi u neposrednoj blizini njih. a od naseljenih mjesta tangira mjesto Kožuk.14. 5. U odnosu na naseljena mjesta Brkovići i Tokme. Osječani.2. Opština Doboj-Jug Od entitetske grnaice trasa autoputa prolazi manjim dijelom kroz ovu opštinu i položena je kroz nenaseljeno područje. Sa vodoprivrednog aspekta. od Doboja do ušća u rijeku Savu.1. U zoni neposrednog uticaja na području opštine Modriča nalazi se i regionalni put R465 i to dužinom od 17. dok na magistralni put M4 otpada 4. ta dionicau punij dužini nalazi se u zoni neposrednog uticaja na autoput. Odnos trase prema vodoprivredi Područje neposrednog uticaja izgradnje autoputa generalno pripada slivu rijeke Save. izlazi iz tunela kod naselja Prisade pa opet ulazi u tunel do Entitetske grnaice. Sa stanovišta hidroenergetskog potencijala sliv rijeke Bosne je relativno slabo izučavan. Trnjani i Grapska. Opština Doboj Trasa autoputa na području opštine Doboj položena je između magistralnog puta M-17 Bosanski Šamac – Doboj i rijeke Bosne i na ovom potezu prolazi kroz nenaseljeno područje. Na području opštine Doboj u zoni neposrednog uticaja nalazi se 35.

ukupne snage 51. Proces urbanizacije i izgradne saobraćajne infrastrukture (putevi i željeznička pruga) je limitirao izgradnju većih objekata za korišćenje voda i energetskog potencijala ovog vodotoka. postrojenja za tretman otpadnih voda). energijom na ovom dijelu trase puta Vc instalirane su 110/h kV trafostanice u Odžaku. Modriči. HE Jelići. Osječanima i Doboju 1 i 2. Modriča i Doboj prolaziće ispod postojećih 110 kV vodova: Gradačac – Modriča – Derventa.1. Navedena ukrštanja trase auto-puta Vc i Studija uticaja na okolinu – Lot 1 220 . HE Mičića i HE Modriča. Pored toga. Ukrštanje planirane trase auto puta Vc sa 110 kV vodovima. Planirana tasa auto-puta Vc na području opština Odžak. kolektora. energije priključeni su na elektroenergetski sistem RS. nizvodno od Doboja analizirana je izgradnja manjih zagatnih stepenica bez značajnijeg akumuliranja voda. Evidentan je prelazak trase autoputa preko dovodnih cjevovoda manjih kapaciteta. Sagledavajući relevantne faktore može se generalno zaključiti da iygradnja autoputa može imati samo povoljne uticaje sa aspekta vodoprivrede. 5.14. Na pomenutom području potrošači el.6 GWh električne energije: HE Doboj. odnosno BiH.14. Odnos trase prema vodosnabdijevanju i vodnoj infrastrukturi Trasa autoputa je zadovoljila postavljene kriterije izbjegavajući trasiranje kroz područja postojećih i planiranih zona izvorišta vode za piće. U Osječanima postojeća trafo-stanica 110/h kV nalazi se uz planiranu trasu puta Vc dok su u ostalim mjestima postojeće trafo-stanice udaljene od planirane trase Vc. HE Rošulje. na rijeci Bosni nizvodno od Doboja interesantna je izgradnja 4 cijevne hidroelektrane.6 MW.1. planiranih akumulacija. Modriče i Doboja na više mjesta ukrstiće postojeću elektroenergetsku mrežu naponskih nivoa od 0. u donjem toku rijeke Usore moguća je izgradnja manjih cijevnih hidroelektrana: HE Kovanići.3. Odnos trase prema elektroenergetskom sistemu Proizvodni kapaciteti Na dijelu trase budućeg autoputa Vc koji prolazi kroz opštinska područja Odžak. U cilju snabdjevanja potrošača el. pažnja je posvećena uticaju autoputa na primarne objekte gradskih vodovodnih i kanalizacionih sistema (postojećih i planiranih glavnih cjevovoda. odnosno 312. 5. Ukrštanje trase auto-puta Vc sa 35 kV vodovima Planirana trasa auto-puta Vc na području Elektrodistribucije Doboj prolaziće ispod trasa 35 kV dalekovoda: Miljkovac – Bukovica i Miljkovac – Jelah. Sa stanovišta energetskog korišćenja voda. što ukazuje na potrebu primjene određenih tehničkih rješenja izmještanja ovih cjevovoda kroz denivelacione prolaze predviđene za izmiještanje lokalnih puteva.4 do 400. Također. U donjem toku. rezervoara. kao i zona pozicija većih melioracionih kanala.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija u toj dolini do sada gradile termoelektrane (TE Kakanj) a ne hidroelektrane.4. HE Kotorsko. Doboj – Osječani – Derventa i Doboj – Teslić. Modriča i Doboj ne postoje proizvodni elektroenergetski kapaciteti. Planirana trasa autoputa Vc na području Odžaka. Vukosavlje.

5. Posavina. prema glavnom projektu autoputa i stanja na terenu.4 do 400 kV uradiće se paralelno sa uslovima auto-puta.1. Ukrštanje planirane trase auto-puta sa NN mrežom Planirana trasa auto-puta Vc ukrštaće niskonaponsku mrežu u naseljima kroz koja prolazi. s obe strane planirane trase auto-puta izgraditi nove distributivne trafo-stanice. • • Detaljne uslove ukrštanja planirane trase auto puta Vc i postojeće elektro energetske mreže 0.14. kroz koje prolazi trasa autoputa. Prema tome buduća trasa puta Vc doći će u koliziju sa distributivnom 10 (20) kV mrežom to jest trasa autoputa Vc ukrštaće magistralne i otcjepne 10 (20) kV vodove. Trasa gasovoda. ne postoje izgrađene instalacije za transport gasa. Lijevče-polje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija postojećih 35 kV dalekovoda izvesti postavljanjem na određenu udaljenost od autoputa odgovarajućih zateznih željezno-rešetkastih stubova s obe strane puta i na taj način izvršiti podizanje vodova iznad autoputa na propisima traženu visinu. Odnos trase prema sistemu telekomunikacija Planirana trasa autoputa Vc će se ukrštati sa optičkim kablom na sljedećim tačkama: zapadno od Odžaka (naselje Potočani). U okviru spomenutog projekta predviđena je izgradnja ogranka magistralnog gasovoda od Kutlovca do Doboja. kako je to ucrtano u grafičkom prilogu. Modriče i Doboja. preuzeta je iz Studije trase gasovoda “Sava” i predstavlja okvirnu trasu koju treba uskladiti sa usvojenom trasom autoputa. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojeće telekomunikacione mreže i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa telekomunikacionim kablovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove Studija uticaja na okolinu – Lot 1 221 . Prostornim planom Republike Srpske predviđena je gasifikacija njenog sjevervog dijela (Sembrija. a njime je predviđena izgradnja magistralnog gasovoda od Prnjavora Mačvanskog (mjesto priključenja na gasovodni sistem Srbije) do Novog Grada (sa glavnim mjernoregulacionim stanicama na ulazu u sve gradove) te izgradnja distributivnih sistema u gradovima koji budu obuhvaćeni projektom gasifikacije.14. S obzirom da izgradnjom auto puta postojeći potrošači ne smiju ostati bez eleketrične energije. Odnos trase prema sistemu za transport gasa Na posmatranom području. što je prikazano na grafičkom prilogu.6. na području kroz koje prolazi trasa autoputa. Realizacija ovog projekta je već u toku. Ukrštanje planirane trase auto-puta Vc sa srednje naposnkim vodovima Zna se da će planirana trasa puta Vc prolaziti kroz naseljena mjesta distributivnih područja: Odžaka. Knež-polje).5. Kako propisi ne dozvoljavaju polaganje NN mreže ni preko ni ispod auto -puta postojeća NN mreža se mora ukloniti sa planirane trase auto-puta. 5. Kablovi su položeni uz putni pojas direktno u zemlju – rov na dubini od 60 do 80 cm.1. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojećih energetskih mreža i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa energetskim vodovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja. na prostoru između Vukosavlja i Modriče i u naselju Rudanka. priključne 20(10) kV dalekovode i novu NN mrežu za one objekte koji ostanu bez električne energije prilikom izgradnje auto-puta Vc.

Uticaj autoputa sa aspekta saobraćajnih nezgoda Problematika saobraćajnih udesa pretstavlja jedan od značajnih kriterijuma kojima se opisuje odnos planiranog autoputa prema okolini. Prema navedenoj procjeni zaključuje se da se na planiranom autoputu ostvaruje može postići dovoljan nivo saobraćajne sigurnosti i da su sa tog stanovišta uticaji u domenu okoline u granicama prihvatljivosti za ovakav objekat.Pored svega gore navedenog. 5. Takođe su prikazane i lokacije poštanskih centara i pošti. na grafičkom prilogu su prikazane lokacije regionalnih i lokalnih telefonskih centrala.14. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 222 .15. Detaljna istraživanja problematike saobraćajnih udesa moraju biti izvršena u okviru saobraćajnih istraživanja. Uticaji u toku eksploatacije Obzirom da će se sve kolizione tačke postojeće infrastrukture rešiti u fazi izvođenja radova u toku eksploatacije neće se javiti negativne posljedice po iste. Međutim obzirom da će razvoj infratsrukture biti nastavljen i nakon izgradnje autoputa treba vršiti potrebne nove procjene eventulanih kolizija novih instalacija i autoputa u koridoru Vc. Ukoliko se pretpostavka primjeni na celokupnu dužinu autoputa od Svilaja do Karuša moguće je očekivati oko 20 saobraćajnih nezgoda godišnje. 5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ukrštanja.3 nezgode po kilometru godišnje planiranog autoputa.2. Na osnovu dosadašnjih saznanja iz oblasti ove problematike za autoputski profil koji je karakterističan za dionicu Svilaj-Karuše treba očekivati za planski period oko 0.

Ove mjere podrazumijevaju sljedeće aktivnosti: . 6. neophodno je definisati i određene postupke koji se moraju sprovoditi u fazi eksploatacije objekta. . .1 Opšte mjere zaštite životne sredine Kompleks opštih mjera zaštite životne sredine obuhvata globalna saznanja iz ovog domena koja su primjerena globalnoj strategiji i lokalnim prostornim uslovima i karakteristikama planiranog puta. mjere zaštite životne sredine su sistematizovane u nekoliko osnovnih grupa: . zaustavlja se saobraćaj i upućuje se zahtjev specijalizovanoj službi koja treba da obavi operaciju uklanjanja opasnog tereta i asanaciju kolovoza. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 223 . bez ispiranja vodom. . . Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš S obzirom na sve zaključke koji su dobijeni u fazi analize uticaja. usisavanjem.Obezbediti blagovremene planove za održavanje puta u zimskim mesecima pri čemu treba posebno razmotriti mogućnosti da se minimizira korišćenje natrijum hlorida. . Uvažavajući predhodne napomene. . . Rasuti praškasti ili granularni materijal se mora ukloniti sa kolovoza isključivo mehaničkim putem (vraćanjem u novu prikladnu ambalažu.Sve aktivnosti koje su proklamovane u sklopu opšte razvojne politike na nivou države a koje su konkretizovane kroz najviše planske dokumente potrebno je uvažiti u smislu racionalnog upravljanja životnom sredinom za konkretanu dionicu puta. .posebne mjere.0 OPIS MJERA ZA UBLAŽAVANJE EFEKATA NA OKOLINU S obzirom na predhodne zaključke za određene uticaje je neophodno preduzeti određene mjere zaštite kako bi se moguće negativne posljedice svele u prihvatljive granice. 6.2.Za postupke zimskog održavanja neophodno je uraditi posebne operativne planove vodeći prvenstveno računa o zaštiti voda i tla a zatim i o globalnim problemima zaštite životne sredine. itd.opšte mjere zaštite životne sredine.).Obezbediti pretpostavke za kontinualno održavanje auto puta. .Put je potrebno opremiti odgovarajućom horizontalnom i vertikalnom signalizacijom koja obuhvata sve vidove potrebnih zabrana i obaveštenja.Obezbediti pretpostavke za konstantno praćenje stanja životne sredine u zoni planiranog puta obezbeđivanjem podataka koji su dobijeni mjerenjima na terenu.tehničke mjere zaštite. podatke koji su dobijeni u okviru analize uticaja kao i lokalne prostorne uslove koji bitno određuju moguće akcije.U sklopu opšte razvojne politike obezbediti doskledno poštovanje regulative od šireg značaja u pogledu graničnih vrijednosti pojedinih uticaja kao i regulative o karakteristikama voznog parka u pogledu nivoa buke i kvaliteta izduvnih gasova. čišćenjem.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6.U koliko dođe do havarije vozila koje nosi opasni teret u praškastom ili granularnom stanju. a prvenstveno u smislu sprovođenja adekvatnih mjera zaštite.

. Mnoge pijace ili mali ugostiteljski objekti pored puta nisu zvanično organizovane i često ne poseduju dokumentaciju o vlasništvu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija .1 Stanovništvo 6. Poseban problem leži u činjenici da je čest slučaj da predviđene mjere kompenzacije ne dolaze do oštećenih posebno ako su alternativna sredstva boljeg kvaliteta nego ona koja su izgubljena pa su tada.1. sniježni nanosi I sl.1. privlačnija drugim uticajnijim grupama.U toku faze izgradnje izvršiti opremanje sa adekvatnom horizontalnom I vertikalnom signalizacijom. 6. odmah se zaustavlja saobraćaj i alarmira nadležna služba i angažuju specijalizovane ekipe za sanaciju havarije. Svuda gdje su evidentni manji uticaji dalja analiza treba da odredi kategoriju ljudi. 6. U koliko je tečnost dospela van profila i zagadila tlo sanacija se vrši njegovim uklanjanjem. Zauzimanje površina Da bi neželjeni efekti bili umanjeni u najranijim projektantskim fazama trebalo bi da se odredi približan broj poseda.3.1.1. Mjere zaštite u toku izgradnje 6.) Mjere predviđene u okviru predhodno definisanih postupaka predstavljaju obavezu koja mora biti ispunjena kako bi uticaji puta bili svedeni u prihvatljive granice. Ovakva procedura pruža prve indikacije o obimu mogućih problema vezanih za zauzimanje zemlje i raseljavanje. prihodu ili periodu zakupa. Prosuta materija se uklanja sa kolovoza posebnim sorbentima. . Kako su u okviru ove studije detaljno razmatrani pojedinačni uticaji koji se mogu pojaviti u toku eksploatacije mjere zaštite su sistematizovane za svaki uticaj posebno. Pregled mogućih mjera radi smanjenja negativnog uticaja u socijalnoj sferi Studija uticaja na okolinu – Lot 1 224 . zemlje i djelatnosti i mogućnost jednostavnih mjera kojima bi se izbjegli ili ublažili ovi efekti. za takve materije predviđenim deponijama. kuća prodavnica i delatnosti pored puta koje mogu da budu pogođene oduzimanjem.3 Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš Kompleks tehnčkih mjera zaštite životne sredine obuhvata sve one mjere koje su neophodne za dovođenje kvantifikovanih negativnih uticaja u dozvoljene granice kao i za preduzimanje određenih mjera kako bi se uticaji u procesu izgradnje minimizirali.3. Sve materije prikupljene na ovaj način tretiraju se prema posebnim postupcima regeneracije ili se deponuju na.U koliko dođe do havarije vozila sa tečnim opasnim materijama.Tokom eksplatisanja autoputa obezbijediti stalan nadzor radi sprečavanja posljedica prouzrokovane vremenskim I drugim nepogodama (odroni. padajuće kamenje.1.3. zakupu. U nekim nezvaničnim delatnostima nije lako odrediti ko je pogođen ili pak prirodu mogućih dugoročnih uticaja.

nadoknaditi izgubljeni prihod tokom procesa preseljavanja Nema akcije Obezbediti alternativnu lokaciju sa jednakim ili boljim pristupoma. u drugom slučaju preseliti vlasnika. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 225 . ali ne i kuću Izgubio posao koji je obavljao kod kuće ili posao Izgubio je poslovnu lokaciju. sagraditi kuću I dati zemlju na novom mjestu Obnoviti kuću na preostalom zemljištu.3.2. 6. obezbediti kuću i zemlju u novoj oblasti Dati zemlju unutar razumne udaljenosti od kuće ukoliko je to moguće Kompenzovati izgubljenu zemlju Izgubljena zemlja ali ne i kuća Izgubljeno nešto zemlje .3. Jednu grupu čine korisnici puta a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosi koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje. zakupac ili bespravni korisnik Rekonstruisati kuću u toj ili nekoj novoj oblasti po želji vlasnika.6. kompenzovati gubitak zemlje Rekonstruisati kuću na preostaloj zemlji Rekonstrusitati kuću na novom placu u toj istoj ili novoj oblasti onako kako vlasnik želi Pomoći prilikom nalaženja novog doma u staroj ili novoj oblasti u zavisnosti od želje zakupca Pomoć pri nalaženju novog doma u staroj ili novoj oblasti u zavisnosti od njegove želje Obezbditi zemlju u okviru razumne udaljenosti od kuće. nije izgubio kuću Izgubio prihod od posla koji je obavljao kod kuće (privremno). uslugama i potencijalima za posao. Prije početka izvođenja radova napraviti realan plan razvoja alternativnih saobraćajnica za lokalno stanovništvo posebno na mjestima gdje je došlo do prekida postojećih saobraćajnica ili tradicionalnih puteva.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela T. Obzirom na potrebu za korišćenjem postojećih puteva obaveza je izvođača radova da održava te saobraćajnice. nije izgubljena kuća Izgubljeno nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi). sagraditi kuću I dati zemlju na novom mjestu Preseljavanje posednika.1.1-01 Primjeri mogućih uticaja i akcija za njihovu sanaciju Posljedice Izgubljena kuća i sva zemlja Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala nije u uslovima za korišćenje) Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi) Izgubljena kuća. zemlja je ostala Izgubljena kuću vlasnik bez zemlje Izgubljena kuća vlasnik je zakupac Izgubljena kuća bezpravna gradnja Akcije Preseljavanje posednika. (zemlja koja je ostala ne može da se korsti). Mjere za umanjenje socijalnih uticaja U konkretnim uslovima jasno se mogu izdvojiti dve osnovne socijalne grupe koje su pod uticajem planiranog autoputa.1.

Izgradnjom planiranog puta treba očekivati i određene pozitivne efekte koji se odnose na moguće povećanje vrijednosti nepokretnosti kao i pozitivne efekte u smislu otvaranja mogućnosti za zapošljavanje lokalne radne snage. Vlasnici zemljiša na kome se gradi planirani put su interesna grupa koja najviše gubi u sadašnjim okolnostima bez obzira na nadoknadu koja im pripada nakon eksproprijacije. Efekti koji se mogu pojaviti kao posljedica izgradnje. Ostale mjere Posebno voditi računa da prilikom miniranja budu primjenjene sve potrebne mjere obaveštavanja i ograničenja kretanja.3. 6. nekontrolisani razvoj duž planiranog puta čime bi se značajno poremetili postojeći odnosi. Modeli uticaja i kompenzacija za ovakve slučajeve detaljno su razmotreni o okviru poglavlja o zauzimanju površina.3. kako bi emisije polutanata i buke bile svedene na minimum. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Upoređenje efekata izgradnje u jednom i drugom slučaju dovodi do saznanja o koristi po socijalno okruženje u slučaju izgranje planiranog puta ima višestruko veće nego što su to štete koje se takođe javljaju kao posljedica izgradnje.1. kako bi okolno stanovništvo bilo osigurano od eventualnih posljedica. Vršiti redvnu kontrolu mehnaizcije i i opreme. Po mogućstvu za potrebe gradilišta uposliti lokalnu radnu snagu kako bi se stvorili uslovi da se predmetni autoput što prije prihavti kao značajni objekat od interesa lokalnom stanovništvu.1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 226 . Novčana nadoknada za ekspropijaciju i porušene objekte treba biti dodeljivana na osnovu ugovora o ulaganju sredstava kako bi se izbegli slučajevi da se dobijeni novac potroši nenamjenski i stvore socijalni slučjevi o kojima se društvo mora brinuti u narednom periodu. 6.2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgradnjom planiranog puta treba očekivati povećanje mobilnosti stanovništva šireg prostora čime se otvaraju mogućnosti za razvoj određenih delatnosti kojima se poboljšava socijalna struktura. U toku radova permanentno vršiti prikupljanje i tretman nastalog otpada. a koji mogu imati određenog uticaja u socijalnoj sveri vezani su i za mogući indukovani. Detaljne mogućnosti u sveri ovih uticaja prikazane su i u okviru odeljka o zauzimanju površina. Takođe se očekuje i povećanje vrijednosti objekata i zemljišta nakon izgradnje+ autoputa. Na mjestima gdje je to moguće izvršiti ograđivanje gradilišta čime bi se izvršilo izolovanje istog.1.3. U smislu minimizacije uticaja u ovoj sferi sadašnjim vlasnicima nepokretnosti bi trebalo omogućiti da pod povoljnijim uslovima započnu svoje privređivanje u određenim zonama novog autoputa. Nastojati da se stacionirani objekti gradilišta lociraju tako da se izbegnu mogući problemi između radnika koji su angažovani na realizaciji puta i lokalnog stanovništva.

ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5.2. održavanje i nadzor na putevima (Direkcija Cesta F BiH i JP Putevi RS. građenje. Kod projektovanja. Vode 6. Konstrukcija predviđenih objekta za tretman otpadnih voda sa autoputa mora garantirati vodonepropusnost.000.3.3. broj 44/01”). transport i disponiranje istih. Službene novine FBiH broj 51/02”. decembar 2006.3. i to zonu IIIb (zone blagog režima zaštite).1. i to zonu IIIa (zona blagog režima zaštite prema “Pravilniku o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće. tako Studija uticaja na okolinu – Lot 1 227 . Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na vode tokom pripreme i gradnje autoputa 6. kao i neprečišćenih otpadnih voda na tlo. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz zone sanitarne zaštite.1. Službene novine FBiH broj 51/02”. sa detaljnim hidrološkim i hidrauličkim proračunima. član 17 i član 18). (koristiti “Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode. Službeni Glasnik RS.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa se smiju locirati ali uz uvjet da garantiraju vodonepropusnost. koje preporučuju mjerodavne padavine povratnog perioda 10 godina (uz korištenje ITP krivih hidrometeoroloških stanica kojima gravitiraju dionice autoputa) kod projektovanja zatvorenog sistema odvodnje autoputa.2. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz III zonu zaštite. Tokom viših faza projektovanja • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Glavni projekt odvodnje voda sa trupa autoputa i pripadajućih vanjskih voda. Projekt odvodnje mora sadržavati najmanje sljedeće: Objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) projektovati jarkove (vanjska odvodnja) koji trebaju biti vodonepropusni. U projektu odvodnje minimalno predvidjeti zatvoreni sistem odvodnje. a prečišćene otpadne vode se trebaju izvesti vodonepropusnim sistemom. zabranjeno je direktno ili indirektno ispuštanje prečišćenih otpadnih voda na tlo. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz zone sanitarne zaštite.).2. rukovoditi se „Smjernicama za projektiranje. uključujući pražnjenje vozila za čišćenje i odvoz fekalija. odnosno Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju. te po potrebi daljim tretmanom vode kojim će se postići kvalitet vode u skladu sa propisima. kao i nacrtima objekata za prikupljanje. poremećaja prihranjivanja izdani i sl. prema “Pravilniku o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće. separatorima i lagunama riješiti na efikasan način uz mogućnost prilaza vozila (tipa cisterni za odvoz otpadne vode) istim. Prilaze objektima unutrašnje odvodnje tj. te ispustiti izvan ovih zona na način da ih ne ugroze. član 18 zabranjeno je direktno ili indirektno ispuštanje otpadnih voda u vodonosni sloj. Potrebno je obratiti pozornost na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda. odnosno ne smije se dozvoliti procjeđivanje otpadnih voda u podzemlje. sa separatorom ulja i masti.1.

• U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Projekt organizacije gradilišta i tehnologije i dinamike građenja za svaku poddionicu na LOT-u 1. izlijevanje ulja i slično (površinske vode. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) zaštitu kosina nasipa izvesti sistemima koji su vodonepropusni. te skladišta goriva i maziva za građevinske strojeve. Na lokacijama gdje ne bude moguće fekalne vode pratećih uslužnih objekata treba upustiti u vlastiti kanalizacioni sistem sa izgrađenim odgovarajućim uređajem za tretman prije njihovog ispuštanja u recipijent ili tlo. otpadne vode treba sprovesti do već postojećih kanalizacionih sistema u obližnjim naseljima. Obavezno vršiti redovnu kontrolu kvaliteta ugrađenih cjevovoda. Plan žurnih intervencija u slučaju akcidenata. Pri izboru lokacija potrebno je izbjeći njihovo smještanje u osjetljivim područjima. • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Glavni projekt odvodnje komunalnih i oborinskih otpadnih voda za sve prateće objekte. poljoprivredno zemljište. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) izvesti zelenu barijeru (vjetrozaštitni pojas) uz vodonepropusne jarkove. “Pravilniku o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju. Oborinske vode iz ovih objekata tretirati. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 228 . a kako bi se isključila bilo kakva mogućnost zagađenja voda. Planirani sistem odvodnje otpadnih i oborinskih voda sa gradilišta. baza. određuje se uz korištenje ITP krivih hidrometeoroloških stanica kojima gravitiraju dionice autoputa. Ovi standardi su korišteni za potrebe izrade Idejnog projekta autoputa na koridoru Vc. Planom izvođenja radova. i druge prirodne vrijednosti evidentirane ovom studijom). te detaljnom razradom tehnoloških postupaka treba potpuno izbjeći mogućnost djelomičnog. broj 68/01.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija da se eventualno dospjele zagađujuće materije njima transportuju bez poniranja do objekta za tretman otpadnih voda. Način sanacije i rekultivacije pozajmišta i odlagališta. broj 44/01”. Projekt mora sadržavati: Granice gradilišta. koje trebaju biti postavljene uvažavajući. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz osjetljiva područja cjevovodi zatvorenog sistema odvodnje moraju biti vodonepropusni. sistem unutarnje i vanjske odvodnje autoputa se dimenzionira na mjerodavnu kišu 10-godišnjeg povratnog perioda. a pogotovo potpunog zasipanja korita vodotoka (svi vodotoci koje trasa presijeca ili se nalazi u njihovoj blizini. a vrijednosti intenziteta kiše i trajanje kiše. Najpogodnije lokacije za smještaj radionica. pored tehničkih kriterija za organizacijom gradilišta. Obavezno izbjegavati smještanje u zonama neprihvatljivog i visokog rizika za vode definisanih sa hidrogeološkog aspekta i na bazi istražnih radova. Službeni Glasnik RS. Projekt treba osigurati: Za sve prateće i uslužne objekte potrebno je riješiti pitanje odvođenja i tretmana otpadnih voda. kao i na samom autoputu. Službeni Glasnik RS. broj 44/01”. potrebu zaštite osjetljivih područja od pojave erozije. izvori. Plan sanacije. Transportne rute. istresanja otpadnog i zemljanog materijala. asfaltnih. a koji su detaljno opisani u okviru hidrografske mreže). Plan krajobraznog uređenja. kao i „Pravilnika o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije Službeni Glasnik RS. baza za mehanizaciju. Prema standardima JUS i TEM. Poštivanje graničnih emisija u otpadnim vodama koje se upuštaju u površinske vodotoke ili postojeću kanalizaciju treba uskladiti sa relevantnim pravilnicima. Najpogodnije lokacije pozajmišta i odlagališta materijala. Na lokacijama gdje to moguće. Potrebno je obezbijediti poštivanje graničnih vrijednosti definisanih u “Pravilniku o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode.

U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip. • Projekt regulacije vodotoka koji podrazumijeva okolišno prihvatljive konstrukcije. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala. bilo na udaljenoj lokaciji). Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša.2. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Na lokalitetima gradilišta. • U fazi projektiranja neophodno je izbjeći sve moguće kolizije sa postojećima vodoprivrednim objektima na razmatranom području koridora Vc. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka.2. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. Tokom građenja zahvata Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova (na potezima gdje trasa prolazi u blizini osjetljivih zona na podzemne vode) i prihranjivanja površinskog vodotoka. te tamo gdje nije moguće izbjeći ovu koliziju potrebno je dati adekvatna tehnička rješenja na mjestima sučeljavanja sa istim. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 229 .1. te izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. kao i van definisanih osjetljivih zona. • Kod projektiranja izmještanja korita primijeniti principe okolišno prihvatljivih praksi. te osigurati nepropusne kontejnere za otpad. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja. ili zonama sanitarne zaštite kao i zonama koje su definisane kao osjetljive. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. kao što je šljunak. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. Upotrijebljene vode sa gradilišta prihvatiti odgovarajućim sistemima kanalizacije. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i vodotoka. 6. van definisanih osjetljivih zona. Sav materijal od iskopa. koji neće biti odmah upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta.3. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije. odnosno kriterij treba biti izbjegavanje izmještanja prirodnog korita. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost. Zabraniti popravak građevinskih mašina. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija • Na svim mjestima gdje trasa autoputa prelazi vodotoke. projektiranje propusta kroz trup autoputa gdje god uslovi to dozvoljavaju. kao i tamo gdje prolazi zonom sanitarne zaštite izvorišta pitke vode ili vodonosnicima obavezno je projektiranje odbojne ograde ili betonskih blokova (new jersey) za fizičko sprečavanje prevrtanja vozila sa autoputa. tj. Primjeniti dobru praksu upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Nadzirati procese formiranja nanosa. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. osim na za to Projektom organizacije gradilišta predviđenim mjestima. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način. bilo na udaljenoj lokaciji). na područjima gdje je trasa smještena uz same obale vodotoka. Zabraniti bilo kakvo privremeno ili trajno odlaganje otpadnog materijala na okolno tlo. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća.

mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. U slučaju pojave štetnih uticaja na izvorima koji se koriste za vodosnabdijevanje. Dobra praksa upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1.24 Kužnjača Studija uticaja na okolinu – Lot 1 230 .40 Jakeš – Suho Betonski most polje Rijeka Gnojnica Dionica 3. ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije.6 Km 17+584. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama. odnosno. asfaltnih baza. Svilaj .Odžak Km 0+000 – 10+890 Dionica 2. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost. odmah koji neće biti upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. Za lokacije gradilišnih baza. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i Km 16+634. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Km 13+820 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova i prihranjivanja površinskog vodotoka. U slučaju akcidenata. servisa. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka. kao i van definisanih osjetljivih zona. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. Sav materijal od iskopa. te planirane mjere prevencije i minimiziranja štetnih uticaja u fazi građenja date su u tabeli u nastavku. u okoliš potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. u najkraćem mogućem periodu osigurati alternativno vodosnabdijevanje za stanovništvo u ugroženom području. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. izlijevanja goriva ili maziva.62 Tarevci Rijeka Dusa Betonski most Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 17+569 do Tarevci 18+639 Kanal Km 19+484.

07 Osječani Stara Bosna Km 45+362.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Potok Dubokovac Km 20+160.98 Kožuhe Mrki potok Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Km 35+386.6 – 46+624.54 Majevac Rijeka Lovnica Km 45+032. bilo na udaljenoj lokaciji). za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja.1 Km 33+589. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša. kao što je šljunak. Na lokalitetima gradilišta.64 Osječani Potok Pljevare Studija uticaja na okolinu – Lot 1 231 . Nadzirati procese formiranja nanosa. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju.79 Kožuhe Potok Ljuteš Km 37+143. Podnovlje – Johovac Km 33+466. van definisanih osjetljivih zona. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u Dionica 4. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala. Upotrijebljene vode sa prihvatiti gradilišta odgovarajućim sistemima kanalizacije.21 Osječani Potok Pljevare Km 45+730. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip.10 Kužnjača Potok Dubokovac Km 28+389 do Vidakovići 28+914 Rijeka Bosnica Km 31+199 do D. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća.Podnovlje 32+438 Rijeka Glogovica Km 32+589 Rijeka Glogovica Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 522 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1260 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa vodotoka.

asfaltnih baza.69 Vasiljevići Jasenici Rijeka Lukavica Km 47+989. ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. Zabraniti popravak te građevinskih mašina. U slučaju akcidenata.84 Durmići Grapska rijeka Km 51+194.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 5.2 Km 56+150 do Suva voda 57+200 Rijeka Suva voda Km 56+440 do Suva voda 56+990 Rijeka Suva voda Km 58+650 Suva voda Grgića potok Km 59+250 Greda – Brezićka Potok Ograđenovac Km 61+950 Ularice Betonski most Alibegovačka rijeka Usora Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Betonski most Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 150 m – korito regulisano sa reno madracima Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. odnosno.1 – 52+816 Km 46+853. izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. Johovac – Rudanka Km 46+624. izlijevanja goriva ili maziva u okoliš.35 Markovići Rijeka Lukavica Km 49+525 Durmići Pranjkovački potok Km 50+113. servisa. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. Betonski most Km 62+634.62+634. Rudanka – Karuše Km 52+816 .21 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 232 . Za lokacije gradilišnih baza. bilo na udaljenoj lokaciji). pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja.34 Kamenjani Potok Mihajlovac Dionica 6. Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije. potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama.

6. Izdvojeno je ukupno 24 kartirane jedinice. te u blizini tunelskih portala. na lokacijama gdje autocesta prolazi kroz naselja. površinski kopovi kamena. Međutim. ili još detaljnije njegov podtip. kao što su: reljef. a često i varijetet što zavisi najčešće od matične podloge na kojoj se razvilo neko tlo ili proces koji je dominirao tokom njegovog nastanka. Osim toga. vegetacija i antropogeni uticaj ukazuje da su tla veoma raznovrsna. te imajući u vidu propisane standarde emisije gasova za nova vozila pokretana motorima sa unutrašnjim sagorijevanjem. . na dionicama sa većim nagibom nivelete i PGDS-om.60% godišnje.3. Pod pretpostavkom daljeg razvoja tehnologije motora koji pokreću motorna vozila i rastuće potrebe za alternativnim gorivima.1. Svakako da takva heterogenost otežava projektovanje. 2. litološka svojstva.3. Mjere zaštite u fazi izgradnje Redovnim. kao i karta kategorija (nivoa) zaštite kako za cijelu trasu autoputa LOT 1. Korištenje moderne i efikasne mehanizacije.3.4. Tlo 6. Ograničenje brzine na neasfaltiranim (pristupnim) putevima. U svakom slučaju.2.2042.3. takva je priroda zemljišta na terenu i zbog toga je ovo inače najsloženiji eko-sistem u prirodi. Vazduh 6.4. Mjere zaštite u fazi ekploatacije Analiza aerozagađenja pokazuje da za analizirane uslove koji se odnose na predmetni autoput posebne mjere zaštite nisu potrebne s obzirom da su granične vrijednosti prekoračene samo na bliskim odstojanjima od ivice autoputa. Prekrivanje kamiona koji prevoze građevinski materijal.20% do 5. U periodu 2013.3. predlaže se monitoring koncentracije zagađujućih materija. 4. predlaže se i sljedeće: 1. smatra se da bi koncentracija zagađujućih materija trebala rasti po znatno manjoj stopi nego PGDS. Izbjegavanje „praznog hoda“ građevinskih mašina. Temeljna prostorna jedinica ove karte je tip tla. Ipak u okviru ove studije daje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 233 . Emisiju fugitivne prašine nastalu na gradilištima i privremenim saobraćajnicama smanjiti orošavanjem ovih površina. a po potrebi i vanrednim. predviđa se porast PGDS-a 3.3. klima. 3. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na okoliš tokom pripreme i građenja autoputa Opisane prirodne karakteristike područja kroz koje se proteže trasa dionice Koridora Vc od Svilaja do Karuše kod Doboja. Koristeći se podacima Osnovne pedološke karte M 1: 50000 uz dodatna istraživanja i rekognosciranja terena izrađena je karta pedosistematskih jedinica trase mjerila 1: 25 000 u prečniku do 500 m. Karta je sastavni dio annex-a ovoga izvještaja. tako i za svaku dionicu posebno. kao osnovna mjera zaštite u toku eksploatacije autoputa na Koridoru Vc.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6.3. betonske baze i dr. a posebno izvođenje zahvata zaštite koji se u konačnoj studiji preporučaju. Monitoring bi trebalo provoditi u skladu sa Pravilnikom o monitoringu.) vodu sa manipulativnih površina prikuplajti u dekantacioni bazen.1.3. tehničkim pregledima opreme i mehanizacije kontrolisati ispravnost čime će se obezbediti minimum emisije polutanata. 6. Na mjestima gdje je to moguće (asfaltne baze.

svrstana su s obzirom na potrebne mjere i nivo zaštite u četiri kategorije (nivoa). Zemljište kao ogledalo odražava i kao akumulator sakuplja historijski tok prirodnih zbivanja učvršćujući ih u svojim svojstvima. manjim površinama ili nedostataka koji se mogu otkloniti manjim agromeliorativnim zahvatima. izložena eroziji vodom. ta su tla na povoljnim reljefskim pozicijama. u eri sve većeg pritiska zagađivača ipak ograničena. Ovoj kategoriji pripadaju i goleti. Pojavljuju se kao oranice. tipsku pripadnost. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebito je paziti da oštećenja tla izgradnjom ceste budu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 234 .oranice. Međutim. dubinu. pa je već došlo do kontaminacije podzemnih voda u mnogim područjima svijeta.cjelovita zaštita. Osim toga. usitnjavanje proizvodnih parcela i emisija štetnih materija u tlo. povrtnjaci. c) III kategorija . voćnjaci. dakle unutar ograđenog prostora.selektivna zaštita. povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. da će unesene herbicide. d) IV razred . sva tla na području dionice u prečniku od 500 m od osi puta.visoka zaštita. pesticide. kao i emisija soli za otapanje snijega na cesti. napuštene oranice ili pak napuštene livade većinom na valovitim dijelovima terena. visoke plodnosti. iskustvo je pokazalo da je ta sposobnost tla. Koriste se kao dobra poljoprivredna tla . ali to se nije dogodilo. Na području gdje trasa dionice presijeca ova tla potrebno je primijeniti zatvoren sistem odvodnje s površine ceste.zaštićena (šumska) tla obuhvaća tla pod suvislim šumskim pokrovom. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebno je paziti da oštećenja tala izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. ali tla na ograničenim. Ta tla potrebno je cjelovito. nitratna gnojiva i druge kontaminante tlo uspjeti preraditi ili zadržati. Tu spadaju i zemljišta pod šumom koja su zaštićena. Na lokalitetima izloženim eroziji potrebna je selektivna zaštita tla od erozije. plastenici. Razlikuje se emisija krutih i tekućih materija. dakle potpuno zaštititi. prvenstveno tala s rjeđom ili gušćom makijom unutar koje se u vrtačama. Očekivalo se. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vodom. Sva tla u ovoj kategoriji mogla bi se koristiti u intenzivnom uzgoju širokog izbora ratarskih i povrtlarskih kultura. a svakako primijeniti vjetro-zaštitne pojaseve pažljivim izborom vrsta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija se pojednostavljen pristup projektiranja mjera zaštite zemljišta svrstanih u kategorije prema nivou i potrebi primjene pojedinačnih mjera. O tom treba voditi računa. duboka najvrjednija tla na trasi. odnosno plitka skeletna tla na velikim nagibima. Dio ovih tala koristi se kao pašnjačke površine. prema sljedećim općim kriterijima: a) I kategorija . fizička i hemijske svojstva od uticaja na plodnost tla. obuhvata tla povoljnih fizikalnih i kemijskih svojstava. a sve s ciljem da se emitirana onečišćenja sakupe na uskoj zoni uz cestu. posebno zatravljivanjem. odnosno zaštita prikladnim vegetacijskim pokrovom. površine premošćivati nadvožnjakom. dolcima ili usjecima javljaju dublja tla na kojima se prakticira intenzivan uzgoj prvenstveno voća i povrća. na njima se može koristiti savremena mehanizacija. S obzirom na geomorfološke prilike. Analizirani su predvidivi uticaji dionice autoputa Koridor Vc od Svilaja do Karuša kod Doboja na poljoprivredna tla i agroekosisteme posebno s aspekta promjene namjene tla. (skeletnost). Tlo predstavlja najsuptilniju prirodnu laboratoriju u kojoj se prihodovane supstance na prirodan način transformišu štiteći tako do izvjesnih granica od kontaminacije vode koje prolaze kroz tlo. obuhvaća plodna. posebno kad je u pitanju kontaminacija tla u ekološki osjetljivim zonama riječnih dolina i podzemnih akvifera kao što je zona kroz koju prolazi ovaj autoput. a izbor kultura koje je na njima moguće uzgajati veoma je širok. plinova. b) II kategorija .

izvršiti zahvate kojima se smanjuje mobilnost teških metala i osigurava njihovo vezivanje. Posebno ukazujemo na problem erozije vjetrom. Kod druge i treće kategorije zaštite akcenat treba dati na zaštitu od erozije i fizičko utvrđivanje obala puta kako ne bi došlo do klizanja terena i drugih posljedica na životnu sredinu. transformaciju i gubitak teških metala iz tla. b) Nivo trase u odnosu na okoliš Za nadzor područja emisije štetnih tvari i njezina usmjeravanja veoma je značajan izbor nivoa trase u odnosu na okoliš. Osim toga. jer su to kategorije koje obuhvaćaju plodna. Oba mehanizma rizična su po okoliš. a napose onim na kojima se štetni utjecaji ne mogu reducirati do prihvatljive razine niti jednim od navedenih postupaka. Trasa u nivou okolnog prostora najmanje je povoljna sa stajališta kontaminacije tala oko trase. Odmah valja naglasiti. Neposredna sadnja. Trasa ispod nivoa terena ili trasa dubinske ili koritaste razine ne mora imati za posljedicu povećanu koncentraciju polutanata na samoj cesti.na poljoprivrednim tlima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija izvršena krajnje obazrivo. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš Fizikalne. U svim dionicama nalaze se različite pedosistematske jedinice pa samim tim i različite kategorije (nivoi) zaštite.2. a umjesto kalcifikacije u obzir dolazi i aplikacija sredstava kojima se teški metali vežu u tlu u manje pristupačne oblike. ako dominantno zračno strujanje teče u pravcu trase. To je ponajprije kalcifikacija i humizacija poljoprivrednih tala. i druge vrste barijera na tom dijelu trase ovim postupkom dobro štite od kontaminacije. na ograđenom prostoru oko ceste treba osigurati intenzivan “promet” organske materije. kemijske i biološke osobine tla imaju veliki uticaj na penetraciju polutanata u tlo. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vjetrom i vodom. Ako se na takvoj trasi postavlja zid za zaštitu od buke. Svakako da su prva i druga kategorija zaštite najvažnije. koja osobito uznapreduje na “nagnutim” lokalitetima okrenutim sjevernim vjetrovima. ali se povećava koncentracija onečišćenja na samoj cesti. Vijadukti i mostovi imaju isti efekt. ako se ne postavi žičana mreža ili drugi načini zaštite. čestom košnjom i odvoženjem biljne mase. a ispiranjem ulaze u podzemnu vodu i akvatične ekosisteme.tla. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa a) Zaštita tala od prašine Djelotvornu zaštitu od prašine moguće je postići tako da se raspršivanje fine prašine i aerosola svede na što je moguće uži prostor. Trasa izdignuta iznad okolnog terena uzrokuje široko rasprostiranje polutanata. mikro i makro faune tla ili pak ispiranjem iz tla. 6. da su dva glavna mehanizma dekontaminacije tla i to biološkim putem vezanjem u organsku masu biljke. duboka najvrijednija tla povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. o čemu se pri projektovanju može voditi računa. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa.4. zid će zaštititi i od emisije. Izvan tog prostora . Vezanjem u biljke teški metali ulaze u lanac ishrane životinja i/ili čovjeka. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 235 .3. mehanizam i snagu njihovog vezivanja. Za dionicu LOT 1 koja je predmet ove studije sugeriramo koncept zaštite poljoprivrednog proizvodnog prostora . odnosno poljoprivrednog ekosistema temeljen na nekoliko temeljnih načela: Efikasne zaštita svih vrjednijih poljoprivrednih zemljišta od grube prašine Raspršivanje fine prašine i aerosola na što je moguće uži prostor.

Za vrijeme kiše apsorbirane tvari se ispiru (oko 90 %). Za projektovanje i podizanje efikasnih zaštitnih nasada važno je imati na umu sljedeće činjenice: Ukupno uzevši četinari su kao filtar djelotvorniji. U zimskom razdoblju kada nema lisne mase onečišćenost prašinom 5-7 puta je veća nego u ljetnom razdoblju.. žbunovima ili šumskim sadnicama. izgradnja taložnika. I ovo je dobra mjera zaštite okolnog poljoprivrednog prostora.3.3.filtriranje emitiranih čestica.6.3.3 i 4.6. Površine pojedinih pedosistematskih jedinica po kategorijama upotrebne vrijednosti i kategorijama zaštite Iz tabela od T. a baš se kod tih strujanja u masi lišća odlažu onečišćenja.ovisi o površini lista. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 236 . Na površini trave taloži se i dobro prijanja prašina s auto-ceste. a zatim propusni nasad. a preko tla i voda. kada je razvijena lisna masa. Takav nasad djelotvoran je i sa stajališta zaštite od buke.3. njegovoj hrapavosti i ljepljivosti.zaštitni nasadi Nasadi za zaštitu poljoprivrednog tla. d) Izbor vrsta za vjetrozaštitne pojaseve To je najvažnije i najdelikatnije pitanje.propusni šumski nasadi ili etažno zasađene živice dijele "glavnu" struju zraka u brojna strujanja umanjene brzine. ali na dionicama koje glavno opterećenje imaju ljeti (vidjeti iz studije frekventnosti saobraćaja) mogu se saditi i listopadne sadnice. postavljaju se uz cestu s jedne ili obje strane trase na kojoj se tla koja štitimo nalaze. Naprijed navedeni pristupi se trebaju primijeniti pri izradi izvedbene projektne dokumentacije u svakoj konkretnoj situaciji na terenu obzirom na konstelaciju faktora i okruženje kroz koje trasa puta prolazi.4. u tu svrhu od nasada se traži odgovarajuća propusnost povećanje vlažnosti zraka isparavanjem i transpiracijom vode . Usmjerenom sadnjom i održavanjem drveća i grmlja postiže se pročišćavanje . Djelotvornija je filtracija trave veće visine od niske trave. Najbolje je rješenje kojim se uz cestu postavlja gusti. valja uvažavati zahtjeve same biljke u odnosu na tlo tj. pa lišće može ponovo obavljati istu ulogu. biće neophodno primijeniti kombinaciju mjera biološke zaštite sa izgradnjom objekata za sakupljanje (odvodnju) i pročišćavanje otpadnih voda. Višestruk je utjecaj zaštitnih nasada: smanjenje koncentracije štetnih tvari u zraku i tlu. Bolji su propusni nasadi.ohlađeni vlažni zrak omogućuje prianjanje čestica fine prašine i aerosola apsorpcija prašine i plinova na površinu lista . odnosno razrjeđuju i tako štite okolni poljoprivredni prostor.6.2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija c) Biološke mjere .1.4-07 se vidi koji tipovi tala pripadaju kategoriji upotrebne vrijednosti i kategoriji zaštite po pojedinim dionicama na bazi kriterijuma i osobina navedenih pedosistematskih jedinica opisanim u poglavlju 4. Najbolje su autohtone biljke bilo da se radi o travama. Filtracijski efekt zaštitnih nasada temelji se na smanjenju brzine vjetra.6. Pregusti nasadi nepovoljni su jer sprječavaju prodor emisija i njihovo razrjeđenje. 6.cjelovita zaštita.4-01-T. uz prethodno pročišćavanje u masi krošnje. Prorijeđeni . tako da u atmosferu odlazi pročišćena zračna masa. pondova i sl. Za izbor povoljnih vrsta za zaštitne pojaseve koristi se više kriterija. Guste šume odvode zračne mase u okomitom smjeru prema gore. Ponajprije. izabrati biljke prema osobinama tla i agroekološkim zahtjevima sredine. koje treba cjelovito riješiti posebnim projektom. Pošto trasa koridora prolazi najvećim dijelom kroz područje gdje je neophodna primjena I kategorije .

85 Kategorija upotrebne vrijednosti II II II II II III III IV Kategorija zaštite I I I I I II II III Studija uticaja na okolinu – Lot 1 237 . broj 2 6 9 11 15 Pedosistematske jedinice Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Smeđa degradirana.40 152.398 m Red.80 23.smeđa beskarbonatna glejna tla Sivo . broj 9 19 21 23 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Sivo .80 13.40 226.70 66.20 135.40 21. oglejena tla na glinama Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalno – deluvijalna tla Ukupno Površina u ha 22.45 319.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 6.85 226.40 657.05 38.891 m Red.90 Kategorija upotrebne vrijednosti II III III IV Kategorija zaštite I II II III Tabela 6. broj 9 11 13 14 16 17 20 22 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Smeđa karbonatna tla Smeđa beskarbonatna tla Sivo .smeđa degradirana tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Ukupno Površina u ha 104.85 16.178 m Red.3.3.smeđa karbonatna tla Sivo .4-02: Odžak – Vukosavlje km 10+891do km 17+289.L=16. L = 13. Broj 8 18 20 23 24 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna glinasta tla Sivo .00 808.20 131.4-04: Podnovlje – Johovac km 33+467 do km 46+624.55 Kategorija upotrebne vrijednosti II III III IV IV Kategorija zaštite I II II III III Tabela 6.157 m Red.90 88.55 28.smeđa degradirana oglejena tla Ukupno Površina u ha 128.75 402.3.smeđa beskarbonatna glejna tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla Ukupno Površina u ha 13.4-03: Vukosavlje – Podnovlje km17+289 do km33+467.85 85. L = 6.50 133.15 122.15 544.3.85 148.4-01: Svilaj – Odžak km 0+000 do km 10+891. L = 10.smeđa beskarbonatna tla Sivo .90 Kategorija upotrebne vrijednosti V IV II II III Kategorija zaštite IV III I I II Tabela 6.

50 29.20 27.90 Kategorija upotrebne vrijednosti V IV IV IV V II Kategorija zaštite IV III III III IV I Tabela 6.00 509.10 119.3.3.Rudanka Rudanka .Karuše Ukupno Stacionaža 0+000 – 10+891 10+891 – 17+289 17+289 – 33+467 33+467 – 46+624 46+624 – 52+816 52+816 – 62+634 I 13.60 490.20 51.818 m. Objekti za ovu namjenu trebaju biti locirani na mjestima gdje je to hidrogeološki najprihvatljivije bez mogućnost nepovoljnog šireg uticaja na tlo i površinske vode.90 17. Mjere tokom viših faza projektovanja Viša faza projektnog rješenja podrazumijeva izradu izvedbene projektne dokumentacije (glavnog projekta) sa svim detaljnim rješenjima i proračunima objekata i infrastrukture za sakupljanje i odvod otpadnih voda sa trase autoputa. Ovo je takođe predmet zaštite voda a što je regulisano i pravilnikom o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju.80 58. L = 6.4-06: Rudanka – Karuše km 52+816 do km 62+634.Rudanka km 46+624 do km 52+816.192 m.15 868. U projektu odvodnje drenažnih voda potrebno je predvidjeti zatvoreni odvodni sistem.45 57.55 319. 6.00 23.40 148.40 1. masti i ako je potrebno ostalih primjesa.Odžak Odžak . L = 9.35 141.55 276. broj 1 3 4 5 7 10 Pedosistematske jedinice Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Smeđa tla na glincima Smeđa opodzoljena tla na glinama Smeđa degradirana tla na glinama Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Ukupno Površina u ha 14.40 490.3.20 309. sa separatorom ulja.15 64. Red.85 185.4-07: Pregled površina prema kategoriji zaštite po dionicama Dionica Svilaj .3.60 14.45 99. izvorišta i akvifere.80 138.702.3. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 238 .Johovac Johovac .90 185.35 505. broj 3 4 10 12 14 17 Pedosistematske jedinice Smeđa tla na glincima Smeđa opodzoljena tla na glinama Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Smeđa beskarbonatna tla Ukupno Površina u ha 17. Podloga mora biti nepropusna.45 133.4.Podnovlje Podnovlje .60 378.05 629. Red.50 264.4-05: Johovac .90 657.85 309.Vukosavlje Vukosavlje .70 Uz naveden tabele u prilogu se daje i pregledna karta tipova tala na dionici kao i karta kategorija zaštite kako za cjelovitu trasu autoputa LOT 1 tako i za svaku dionicu.90 3.20 10.60 Kategorija upotrebne vrijednosti IV IV II II II III Kategorija zaštite III III I I I II Tabela 6.40 104.55 Površina u ha II III IV 152.131.95 13.75 22.90 808.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 6.80 Ukupno 544.55 67.40 17.

Tok vode prekinut izgradnjom puta mora biti pravilno saniran i usmjeren.3. Intenzitet ovih zagađenja u direktnoj je funkcionalnoj vezi sa intenzitetom saobraćaja. uređenje pejzaža. Projektna dokumentacija treba da uvaži predviđene kriterijume zaštite zemljišta na cijeloj dionici autoputa LOT1 i to na četiri nivoa (tačka 6. Međutim.Precizno definisanje načina i odgovornosti za odvoženje i konačno odlaganje komunalnog i opasnog otpada . 6. betonskih potpornih zidova.Zbog potencijalne opasnosti od izlijevanja otpadnih materija (goriva i maziva) područje gradilišta za smještaj mehanizacije. ako je to jedino rješenja onda treba primijeniti stroge kriterijume zaštite životne sredine i pogotovo biodiverziteta kojeg je određeni vodotok već uspostavio. interceptičkih drenova i sličnih objekata koji će spriječiti eroziju ili potencijalno klizanje terena. radionica. a posljedice u vidu plavljenja zemljišta se javljaju naknadno.4 Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš U uslovima pretpostavljenog koncepta odvodnjavanja planiranog autoputa. sadnje grmlja. Da bi se spriječila razorna erozija kiše Studija uticaja na okolinu – Lot 1 239 .Treća (III) kategorija selektivne zaštite . kaptažom i sličnim objektima što je u građevinarstvu dobro poznata praksa. Na svim osjetljivim mjestima a na osnovu prethodnih istražnih radova potrebno je projektovanje zaštitnih ograda. Na osnovu dosadašnjih saznanja sa sigurnošću se može tvrditi da će ovi fenomeni dovesti do povećanog zagađenja tla neposredno uz trup autoputa i na bliskim rastojanjima s jedne i s druge strane. asfaltne baze i slično ne bi smjelo biti u zonama visokog rizika naročito sa stanovišta vodopropusnosti te općenito zemljišta i hidrogeologije. U fazi projektovanja i planiranja potrebno je predvidjeti mjere sanacije oštećenih područja zemljišta tokom izgradnje.Četvrta (IV) kategorija – zaštićena šumska tla Biološke mjere zaštite su bitan segment izvedbene projektne dokumentacije pri čemu treba voditi računa o izboru sadnog materijala za vjetrozaštitne pojaseve.Vodotoke koje trasa presijeca putem glavnih ili pomoćnih objekata za priključivanje i komunikaciju treba sačuvati od zasipanja korita što se često događa.Prva (I) kategorija cjelovite zaštite . Na svim dionicama autoputa LOT1 potrebno je isplanirati i projektovati tehnologiju građenja na gradilištu a što podrazumijeva: .4. sjetve trava na pokosima ili pošumljavanja okolnog prostora oko trase autoputa. ali i u zonama osjetljivoj sa stanovišta pojave erozije i sl. .Pozajmišta i odlagališta građevinskog i zemljišnog materijal trebaju biti uspostavljena na lokacijama koje neće predstavljati problem lokalnom stanovništvu ili pak biti eroziona baza za zagađivanje okolnog prostora i vodotoka. Ovim će se izbjeći ekscesivna erozija. te imati plan hitnih mjera intervencije u slučaju akcidentnih slučajeva.1.4. interceptičnih drenova. izgradnjom sabirnika kanala. . Izmještanje prirodnog korita vodotoka nije poželjno i treba tražiti potencijalna druga rješenja.Uvažavati sve kriterijume dobrog građenja i zaštite prostora sa stanovišta izbjegavanja lokacije gradilišta u zoni najboljih poljoprivrednih zemljišta gdje god je to moguće.3. .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tretmanom otpadnih voda ne samo sa trase autoputa nego i sa ostalih javnih i servisnih objekata najbolje će se štititi ne samo vode već i tlo kao najvažniji segment životne sredine pri izgradnji ovakvih objekata.Druga (II) kategorija visoke zaštite . zagađenja nastala kao posljedica slivnih voda sa kolovoza i taloženja izduvnih gasova predstavljaju uticaje od najveće važnosti.) i to: .

Mjere u toku gradnje kao i u toku korištenja autoputa Cijela trasa puta LOT 1 smještena je u području ruralnih zona. Mjesta na kojima se izvode radovi i organiziraju gradilišta trebaju da su što je moguće manje veličine kako bi se smanjio gubitak i oštećenje zemljišta uslijed gradnje. što svakako prethodno treba istražiti. U nekim zemljama konstruirane močvare se uspješno koriste za tretiranje slivnih voda sa cesta i urbanih područja. na zemljišta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 240 . građevinskih aktivnosti te korištenja obilaznica i pristupnih puteva za ulazak i izlazak na auto put. okolnog oštećenog nagnutog prostora izloženog eroziji mora biti izvedeno prema propisima struke i sa tehničkog i sa biološkog aspekta. 6. deponovati ga i čuvati za potrebe nasipanje i uređenja okolnog oštećenog prostora. je sposoban da akumulira veliku količinu olova.. 6. naročito u I i II kategoriji zaštite. jedan je od veoma ozbiljnih problema. Općenito močvare imaju dobra puferna svojstva. Na površinama koje će biti trajno prekrivene asfaltom ili nekim infrastrukturnim objektima treba izvršiti selektivno skidanje plodnog humusnog tla sa površine. Zbog toga je uz trasu auto puta potrebno. Cd. nasipa. Uređenje bankina. Zn i Cu. Mjere tokom građenja autoputa Mjere koje se preporučuju u toku gradnje su zapravo mjere dobre građevinske prakse. Cu. posebno fragmitisa (Phragmites australie).1.3.4. Održavanje tokom cijelog perioda nakon gradnje je obavezno. U zoni projekta najvažniji sektor je poljoprivreda. izgraditi efikasan drenažni sistem putem odvodnih kanala duž presjeka slivne sekcije. Močvarne trave takođe pokazuju visoku bufernu efikasnost od 60-85% prispjelog Pb. jer bez prisustva čovjeka od rehabilitacije prostora neće biti ništa. Istraživanja pokazuju da se 80% metala (Zn. Prilikom izbora konačnog položaja trase nastojalo se izbjeći koliko je to bilo moguće svaki direktni kontakt sa naseljenim mjestima. bankinama i nasipu uz put. 1998). Vode koje otiču sa saobraćajnica u vodotoke i podzemne vode.3. pokosima. a koje su veoma često i vode za piće. leže na nepropusnim glinama tako da ne postoji opasnost od procjeđivanja u podzemne vode. ovisno o kvalitetu površinskog sloja od 25-35cm. Tako na primjer korijen akvatičnih makrofita.5. Gdje god je to moguće odmah na površinu postaviti busenje ili zaštitnu mrežu kako bi se zaštitila površina od udara kapi kiše i erozije koja sa sobom ne nosi samo zemlju već i zasijano sjeme. Projekt potencijalno uzrokuje negativne uticaje na okolinu kao rezultat njegovih fizičkih objekata. Takođe teški metali se akumuliraju u močvarama. Nije poželjno uspostavljati gradilišta mimo trupa puta.5. pravilno postavljenog kako bi sakupio sve otpadne vode do prihvatnog bazena lociranog što je moguće niže i dalje od eventualnih naselja ili površina na kojima se uzgajaju poljoprivredne kulture. Ove otpadne vode s autoputa ne smiju direktno oticati u rijeke i male vodotoke već u izgrađene sabirne bazene ili prirodne močvare u kojima će se istaložiti prisutni polutanti i tako se zadržati u limitiranom prostoru. Ove prirodne močvare obično su dalje od vodotoka. cinka i bakra.4. poljoprivrednih zona i prolazi pored brojnih sela i rasutih naselja koja su smještena duž trase. Dubina skidanja bi u prosjeku trebala da se kreće. Na ovaj način bi se bar djelomično nadoknadio trajni gubitak tla izgradnjom autoputa. Gradilišta trebaju da su obilježena kako se zemljišta u blizini ne bi nepotrebno gazila mehanizacijom i oštećivala. Prema mnogim istraživačima močvarni ekosistem je sposoban da preradi zagađenu vodu od različitih komponenti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sječom šume potrebno je kompenzirati ponovnom sadnjom drveća i stabilizacijom terena sjetvom trava na kosinama. Pb) koji uđu u ovakve močvare absorbuje u sedimentima i akumulira u vodenim biljkama (Dumbeck et al. To se prije svega odnosi na tla iz II upotrebne kategorije koja su i najbolja i najplodnija tla.

eventualnu primjenu herbicida i sl. ako želimo da postignemo njihovu stvarnu efikasnost u zaštiti okolnog prostora. Površine na kojima će se saditi ili sijati biljke biće potrebno prethodno pravilno pripremiti. na nasipima 30-40 cm. priključke i druga transportna sredstva autoputem kako bi stigli na svoju parceli koja se nalazi samo nekoliko stotina metara na drugoj strani. radije horizontalnog nego vertikalnog rasta korijena i dužeg vegetacijskog perioda kako bi tlo bilo što duže i bolje prekriveno lisnom masom koja ga štiti od udara kišnih kapi a time i erozije. ili ako nema izbora obavezno postaviti na tlo geotekstil. prisustvo korova. 6. okućnica i plodnih njiva može imati dugoročne ekonomske i socijalne posljedice na stanovništvo.3. Kod nastiranja tla za uređenje bankina. autohtonih sjemena trava. botaničkoj podudarnosti trava u smiješi i sl. a za sadnju žbunja i dugog većeg raslinja 50-60 cm. Za nagib najbolje su trave sa korijenom srednje dubine. moraju biti uređeni prema propisima izgradnje poljskih putova. reljefu. Pri samom izboru trava obratiti pažnju na stanje klime. unošenju organskih. dubini nastiranja. Posebno treba biti osjetljiv kad se radi o zemlji koja pripada vjerskim zajednicama. kako poljoprivrednici ne bi morali voziti svoje traktore. U suprotnom obzirom na ekonomsko stanje stanovništva i značaja bavljenja poljoprivredom za preživljavanje stanovništva. Poljski pristupni putovi do prijelaza na drugu stranu. Zbog toga je potrebno zadržati postojeće pristupne putove. nasipa i pokosa kvalitet tla mora biti obezbjeđen. a debljina nastrtog sloja za sjetvu trava 20-30 cm.5. Put će predstavljati i barijeru za pogled kakva trenutno postoji. izvršiti izbor adekvatnih. I u ravnom dijelu terena biće izdignut na visok nasip pošto prolazi kroz potencijalno plavna područja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija koja su sklona zbijanju. ali i mineralnih (NPK) đubriva. nasipi. Trave trebaju biti relativno otporne na prosipanje soli tokom zime. ulazi i izlazi sa autoputa će takođe značajno doprinijeti izmijenjenom pejzažu.2. karakteru tla. vijadukti. a to znači prije svega: 1. Poremećeni izgled krajolika se može ublažiti zelenom pejzažnom arhitekturom tako da se konstrukcijski objekti integrišu u pejzaž. zemljišta teškog mehaničkog sastava. Konflikt će svakako predstavljati i mogućnost pristupa i korištenja zemljišta sa obje strane trase s obzirom da će imanja biti isprekidana i vlasnici parcela odsječeni na jednu i drugu stranu. Mostovi. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 241 . Prolazi s jedne na drugu stranu autoputa moraju biti u razumnim razmacima i prirodni–tradicionalni. nepravičan gubitak bašča. izgraditi privremene sve dok se ne izgrade novi koji moraju omogućiti nesmetan pristup parcelama i imanjima u cilju nesmetanog korištenja. Usjeci na padinama kojima trasa prolazi su potencijalna opasnost od ekscesivne erozije i klizišta o čemu posebno treba voditi računa i poduzeti adekvatne mjere ublažavanja posljedica.4. O zasađenoj vegetaciji se permanentno mora voditi računa. Kod sjetve trava prvo treba voditi računa o pripremi. drvoredi i sl. Proces pripreme. Mjere tokom korištenja autoputa Projekt će značajno izmijeniti pejzaž s obzirom da neće bit na istoj visini sa okolnim terenom. obradi ovisno o reljefu. Vizualni osjećaj poremetiće i zidovi za buku (2-4). nagibu i drugim faktorima. žbunja i drveća za sjetvu i sadnju. koji će biti najčešće podvožnjaci. Eksproprijacija i financijska kompenzacija moraju biti u skladu sa zakonskom regulativom BiH/RS/FBiH i na osnovu obrasca detaljnog popisa vlasništva. Travni pokrovi se vremenom oštete pa ih je potrebno replantirati u redovnom intervalu i redovno održavati naročito u prvim godinama sadnje. izgradnje i održavanja autoputa treba voditi i planirati u saradnji sa lokalnom zajednicom kako bi svi osjetili dobrobit ove investicije.

br. Pri ovome je važno izvršiti pravilan botanički izbor vrste i uskladiti vanjski izgled biljke i razvoj korijena koji odgovara prethodnom zahtjevu dubinske stabilizacije tla.g. RS. u manjim grupama.Zakon o šumama (S. Ponekad se u ovakvu vrstu živice stavlja i mreža nižih dimenzija. Žbunje ne bi smjelo brzo da raste u visinu. treba naglasiti da se Zakonima o zaštiti okoliša. Obično se ova vrsta vegetacije sadi tamo gdje teško mogu uspijevati trave.Zakon o zašiti prirode (S. pa time i tla. Najvažniji Zakoni koji se dotiču problematiku tla su: . Kod izbora ovih kultura treba voditi računa o tome da korijenov sistem treba bit vrlo krupan. 18/95 i Međutim. RS. utjecaja na plodnost zemljišta i poljoprivrednu proizvodnju i dr. robustan i jak. br. br. Zakon o zaštiti okoliša sadrži osnovna načela zaštite okoliša. te pitanja trajnog gospodarenja šumom. 14/04 i . Cilj je da se izvrši zaštita tla od erozije ali i konsolidacija dubljih slojeva tla. 86/03 ili 41-03 . Prethodno tlo mora biti dobro pripremljeno. i to djelomično. a između izvršiti zatravljivanje. Zakon o zaštiti okoliša propisuje obvezna zajednička polazišta sistemskog djelovanja na području zaštite okoliša te predstavlja zakonodavno ishodište od kojeg polazi pravno rješavanje zaštite tla. odnosno njegovih funkcija. RS.Okvirni zakon o životnoj sredini (S. Koriste se šumske sadnice koje imaju sposobnost stabiliziranja površine tla. procjena utjecaja na okoliš. Pošumljavanje se izvodi na najugroženijim nagibima. kao i drugim propisima u području zaštite okoliša.3.Zakon o rudarstvu (S.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2. 84/02 . a način sadnje može biti u rov. ali i poboljšanja izgleda prostora. što uključuje najbitnija načelna pitanja zaštite tla (zaštitne šume u vezi sa sprječavanjem erozije tla.Zakon o prostornom planiranju (S. katastar onečišćavanja. Ono treba biti visoko rezidentno na napade parazita. RS. a grane razgranate kako bi prekrile što veću površinu. prirodnim osobinama ambijenta i drugim karakteristikama i efektima koji se ostvaruju ovom mjerom. sprječavanjem bujica i poplava. informacijski sistem i dr. 50/02 . određuje izradu dokumenata.4. već osrednje i polako radi izbjegavanja stvaranja «Wall effect» ili efekta zida što uznemirava vozače i sprečava vidljivost. te zimskih rastvora (soli) koji padaju na njih. 6. Isto tako treba koristiti biljke koje podnose rezidbu bez štetnih posljedica na njihov dalji rast. Zakon o šumama propisuje uslove i način gospodarenja šumama kao i ograničenja korištenja šuma za potrebe stočarstva. RS.g. 53/02 .g.). poljoprivrede. Pojedina pitanja. br. br.g. odgovornost. RS. žbunja i drugog niskog raslinja treba obratiti pažnju da li postoji stvarna potreba i razlog da se na nekom lokalitetu sadi ovakva vrsta raslinja. 3. odnosno poljoprivrede.Zakon o građevinskom zemljištu (S.g. 66/03 .Zakon o poljoprivrednom zemljištu (S. u vezi zaštite tla uređena su propisima iz područja postupanja s otpadom. način provođenja zaštite okoliša (standardi. Na toj osnovi praktična pitanja zaštite okoliša. Kod sadnje grmlja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 242 . br. Zakonska regulativa korištenja i zaštite tla U Republici Srpskoj postoji čitav niz zakona koji na različite načine tretiraju problematiku tla i to iz ugla oblasti kojom se taj zakon bavi. 10/95.g. Zbog toga nije uređeno ni pitanje nadležnosti pojedinih tijela državne uprave kada se radi o obavljanju upravnih i stručnih poslova u području zaštite tla. nadzor i kaznene odredbe. vodnog gospodarstva kao i nekim drugim propisima. monitoring. strmim padinama. ne uređuje sistemski i cjelovito pitanje zaštite tla. oko tunela i sl. šumarstva. potencijalnim klizištima i usjecima. br.). Tim Zakonom uređuju se pojedina pitanja u vezi općekorisnih funkcija šume. RS. rješavaju se najvećim dijelom drugim zakonima ili podzakonskim propisima.g.6.

Zakon o otpadu.3. Zakon o poljoprivrednom zemljištu je najvažniji zakon koji propisuje osnovne uslove zaštite. Zakon o prostornom uređenju bi trebalo regulisati pitanja u vezi gospodarenja. Osnovni sadržaj ovoga zakona je: Posebna zaštita poljoprivrednog zemljišta kao dobra od opšteg interesa a koje se koristi pod uslovima i na način propisan ovim zakonom Korištenje poljoprivrednog zemljišta Ograničenja u korištenju poljoprivrednog zemljišta Promjena namjene poljoprivrednog zemljišta Osnove zaštite. korištenje i namjenu prostora. uređuje pojedina pitanja u vezi postupanja s otpadom.5. površini. zaštitu i unaprjeđenje okoliša. Flora i fauna 6.5. Zaštita i uređenje poljoprivrednog zemljišta kao prirodnog bogatstva Ipak treba istaći da ovim Zakonom nije dovoljno dobro sistemski regulisan nadzor i kaznene odgovornosti što bi dodatnim propisima trebalo regulisati. utjecaja tih radnji na okoliš.1 Mjere zaštite u fazi izgardnje Da bi se izbego nepotrebni gubitak biotopa. Građevinske mašine ne bi trebalo da se kreću van gradilišta zbog mogućnosti zbijanja tla. saniranja otpadom onečišćenih površina. moraju se obnoviti prethodno uklonjeni biotopi. posebno iskorištavanja prirodnih dobara. Zakon o državnom premjeru i katastru uređuje prikupljanje i vođenje evidencije podataka o položaju. 6. načinu uporabe te nositeljima prava na česticama. Uklonjene strukture biotopa na gradilištu trebalo bi nadoknaditi nakon završetka radova. raspolaganje poljoprivrednim zemljištem općenito ali ne i u vlasništvu BiH. posebno u skladu s prethodno donesenom Strategijom i Programom prostornog uređenja RS. korištenja i uređenja poljoprivrednog zemljišta. Zaštita tla je također neodvojiva od provedbe ovoga Zakona koji uređuje pitanje zaštite poljoprivrednog zemljišta. Uklanjanje drveća i žbunja mora se vršiti u toku zime da bi se izbeglo vrijeme ležanja na jajima koje je od 1 marta do 30 septembra.3. pogotovo na sekcijama od visokog značaja za biljke i životinje. uređuje pojedina pitanja u vezi korištenja i zaštite tla.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zakon o rudarstvu. Prostorno uređenje obuhvata očuvanje prirodnog i kulturnog bogatstva i njegovog korištenja. Ovim se postiže očuvanje postojeće močvarne i vodene vegetacije i ornitološkog stanovništva. te prostornim planovima koji određuju osnovu za organizaciju. Po završetku radova. zaštitu. zaštite i upravljanja prostorom BiH kao posebno vrijednim i ograničenim nacionalnim dobrom. obliku. a to znači i zaštitu zemljišta. Površine koje su od visokog ekološkog značaja. a to znači i korištenja tla kao jedne od temeljnih nacionalnih vrijednosti. Da se obrati pažnja u blizini tokova u cilju izbegavanja prekida ili ometanja površinskih ili podzemnih voda. gradilište se mora ograničiti na minimalnu moguću potrebnu površinu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 243 . Odlaganje materijala mora se vršiti samo u okviru gradilišta. sanaciju devastiranog zemljišta i dr. korištenja i promjene namjene poljoprivrednog zemljišta. provođenja istraživanja. Zahvati u prostoru treba da se provode se u skladu s dokumentima prostornog uređenja. posebno u cilju sprječavanja onečišćenja okoliša a time i tla. moraju se zaštititi ograđivanjem u toku građevinske faze.

i odgovarajuće mjere zaštite radi smanjenja rizika bi trebalo sprovesti na ″ugroženim″ dionicama puta. pogotovu u zonama vodenih površina. Mora se obezbediti skupljanje i odnošenje čvrstog otpada iz zona radničkih kamp kućica kao i iz zona parkiranja i održavanja vozila 6.6. i ona se mora lako korigovati. (navodi mjesta u studiji gdje dolazi do velikih konflikata usled: mostovi projektovani negativno po ekologiju. raskrsnice u rečnim dolinama. Napori u procesu projektovanja moraju biti usmjereni da se prisutne mjere umanje pri čemu treba voditi računa da: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 244 . Kao obavezna mjera je izgardnja i održavanje autoputne ograde celom dužinom kako bi se sprečio izlazak životinja na kolovoz. pogotovo u toku selidbenih perioda.1.2.3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U fazi izgradnje puta mora se voditi računa da se ne naruše pejzažne vrijednosti.2. umanjenje uticaja ili kompenzaciju pri tome treba uvijek voditi računa da nije moguće izgraditi autoput a da uticaji u domenu pejzaža ne postoje. mora se konsultovati sa odgovarajućim stručnjacima u cilju nalaženja odgovarajućeg rješenja. Analiza u toku eksploatacije koje su vrste ugrožene i koje treba zaštititi. Pejzaž 6. Sadnja na usecima je nešto manje problematična jer je drveće i grmlje locirano iznad puta i usled toga ne dolazi do preplitanja vozila i ptica. Mjere zaštite u fazi izgradnje Obzirom da je proces izgradnje privremeno narušavanje pejzanih karakteristika posebnih nema mjera zaštite. Ptice će biti privučene živicom i koristiće ove biotopne strukture pored puta kao novo stanište.3.3. 6. Stalno nadgledanje broja i vrsta ptica nastradalih duž puta. ali ne i za stvaranje novih biotopa. Mjere zaštite u fazi eksploatacije U svetlu definisanih potencijala treba tražiti i odgovarajuće mjere za zaštitu.6. odmah nakon završetka radova na toj dionici. Biotopi koji mogu imati visoke vrijednosti ne bi trebalo saditi u blizini puta jer je to opterećena zona koja će imati negativan uticaj na faunu. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Većina uticaja izazvana trupom puta je neizbežna. blizina puta i rijeke i sl. Mostovi treba da budu sa visokim ogradama da bi se izbegao sudar ptica (jata ili pojedinačnih) sa vozilima. a opšte smjernice koje su u njemu primjenjivane navedene u sljedećem tekstu.3. Ukoliko te vrste nastanjuju zone konstrukcije puta potrebno ih je preneti u „sigrnije zone”.6. Zato treba smanjiti sadnju drveća i grmlja na minimum koji je dovoljan za pejzaž i sprečavanje erozije. 6. konsultacije. Izvođač radova se mora obavezati na skupljanje i odnošenje na najbližu deponiju viška čvrstog otpada bilo koje vrste. U slučajevima velikog broja stradalih vodozemaca na pojedinim dionicama puta. Mora se voditi računa pri projektovanju da se izbegnu uklanjanja divljih drveća kao sto su Jablan. U okviru projektne dokumentacije izrađen je i Projekat pejzažnog uređenja koji detaljno teritira ovu problematiku.5. mora se smanjiti na minimum degradacija prostora nakon radova prilikom iskopa i nasipa . Drugim rečima. a sa sličnim uslovima. Topola (Tamariks) i vrba.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Elementi projektne geometrije moraju zadovoljavati principe homogenosti i moraju biti uklopljeni u lokalne morfološke karakteristike. odnosno nema potrebe za dodatnim mjerama zaštite te se ova problematika ne razmatra. posebni prirodni rezervati i spomenici prirode.8. Vizuelna zagađenja mogu se umanjiti ako se posebno povede računa o oblokovanju različitih zaštitnih i potpornih konstrukcija (različite konstrukcije za zaštitu od buke). U zoni analizirane dionice nema zaštićenih delova prirode. Pogled sa puta može da bude posebno potenciran namjernim oblokovanjem elemenata situacionog i nivelacionog plana. Mostovi. Nagibi kosina useka i nasipa treba da budu promјenljivi i u skladusa lokalnim morfološkim karakteristikama. u kom smislu su mogući i određeni konflikti. Mjere zaštite u fazi izgradnje Analizom postojećeg stanja i mogućih uticaja ustanovljeno je da na analiziranoj lokaciji postoje arheološki lokaliteti. 6. Obrati pažnja korišćenje lokalnih materijala za objekte na trasi. naučno-istraživački prirodni rezervati. drvorede. grmlje.3.3. predeli sa posebnim prirodnim karakteristikama. Kako ovakve prostorne cjeline po prirodi stvari pretstavljaju prirodne retkosti osnovni postulat koji svakako treba ispuniti da se put nalazi na dovoljnom rastojanju od ovih cjelina kako bi se izbegli svi negativni uticaji. Prostorne cjeline koje su navedene kao takve podrazumijevaju određeni nivo društvene brige i obično su zakonskim normativima uvedene u određeni sistem zaštite. kao i da njihov tačan prostorni položaj nije precizno određen. Postupci održavanja izgrađenog puta u mnogome mogu da utiču na pejzažne i vizuelne karakteristike puta. Negativni uticaji na pejzaž mogu da se kompenziraju do nekih granica pošumljavanjem predela da bi se nadomjestilo ono drveće koje je moralo biti odsečeno pri izgradnji puta i rehabilitacijom područja u kojima postoje problemi.7.8. U smislu navedenih činjenica zaštita mogućih lokaliteta sprovodila bi se u tri faze koje bi prema razvoju konkretne situacije sledile jedna drugu prema: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 245 . živica) Treba izvršiti presađivanje biljajka u smislu skladnog uklapanja u postojeći pejzaž. Vegetacija potencira različite uslove odvijanja saobraćaja (promјene u situacionom planu). reguliše sistem reklamiranja duž puta i sl.3. Na ovaj način se čuva vizuelni i fizički kontinuitet pejzaža. Zaštićeni dijelovi prirode Određivanje uticaja planiranog puta u domenu prirodnog nasljeđa podrazumijeva anlizu nad prirodnim cjelinama koje se obično definišu kao nacionalni parkovi. uvedu posebne kaznene mjere. Kulturno historijsko nasljeđe 6. Zasađena vegetacije ne ograničava vizure i da se biljke ne sade samo da bi popunile prostor. Posebno značajni efekti mogu se postići u koliko se posebna pažnja posveti ozelenjavanju područja kroz koje put prolazi pri čemu se mora voditi računa da: Put bude uklopljen u lokalnu vegetaciju (drveće. Zasađena vegatacija ograniči i potcrta različite pejzažne cjeline koje smenjuju duž trase puta. strogi prirodni rezervati. vijadukti i tuneli mogu da se koriste kada put prelazi preko strmih padina radije nego da se koriste useci i nasipi. Izabrane vrste budu reprezentativne za kategoriju puta i njegovu funkciju. 6. karakteristični pejzaži.1.

Obzirom da trasa prolazi kroz arheološki zaštićene zone potrebno je da se u toku izrade dokumentacije glavnog pojekta izradi Program arheoloških istraživanja ovih zona kojim bi se precizirale mjere zaštite lokaliteta u skladu sa navedenim koracima. Ukoliko se prilikom istraživanja u prvoj fazi utvrdi da na lokalitetima nije sačuvan kulturni sloj ili da ih trasa predmetne saobraćajnice zaobilazi. Međutim. odnosno pojava negativnih uticaji na materijalna dobra pa samim tim i na kulturno nasljeđe koje je izloženo ovim uticajima. od izvođaća radova će se zahtijevati da koriste modernu opremu sa prigušivaćima buke.3. Međutim. Treća faza . npr. očuvanost kulturnih slojeva i ostataka arhitekture ako postoje na njima.2. eventualno miniranje na gradilištima tunela) kao i buka koju izaziva saobraćaj građevinskih mašina vezanih za izvođenje radova. za pojedine objekte kao što su tuneli). planirala bi se zaštitna arheološka iskopavanja na određenim delovima lokaliteta koji će biti ugroženi izgradnjom. najbolje je koristiti opremu koja zadovoljava zahtjeve Evropske Direktive EC/2000/14 vezano za emisiju buke koju proizvodi oprema za upotrebu na otvorenom prostoru.3.8. Posebno u blizini naseljenih mjesta rad sa bučnom opremom treba biti ograničen što je moguće više i/ili se trebaju koristiti zakloni. neophodno je stalno prisustvo stručnog nadzora na trasi u toku radova. istraživanja koja se predviđaju drugom fazom. 6. neophodno je stalno prisustvo stručnog nadzora na trasi u toku radova. stratigrafija arheoloških slojeva . 6. odnosno kontrolu prilikom izvođenja zemljanih radova na trasi. opremi i dinamici radova pa nije moguće napraviti predviđanja o buci koja će se emitovati sa gradilišta kao i o njenom uticaju na stambene zajednice. hronološka determinacija.na osnovu rezultata arheoloških istraživanja tokom prve faze.predstavlja sondažna arheološka istraživanja na evidentiranim lokalitetima pri čemu bi se odredila tačna kulturna pripadnost samih lokaliteta.9. vibracija odnosno buke. Istraživanja u ovoj fazi morala bi se obaviti prije početka radova na trasi. Takođe. Kao jedini pokazatelj stanja kulturnih dobara prema eventualnim uticajima je permanentan monitoring. Buka 6. Mjere zaštite u toku izgradnje Izvori građevinske buke jesu izvođenje građevinskih radova na gradilištima (teške građevinske mašine.predstavlja nadzor stručne službe. Momentalno nema nikakvih raspoloživih informacija o područjima gdje će se izvoditi radovi. Na raspolaganju nema nikakav detaljanih koncepata izvođenja građevinskih radova uključujući i transportne rute pa nije moguće predvidjeti nivoe kretanja saobraćaja u detalje za ove puteve. npr.9.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prva faza . kao opšti zahtjev mjera ublažavanja. Mjere zaštite u fazi eksploatacije U toku eksploatacije moguća je pojava povišenog nivoa aerozagađenja. Ubzirom na navedeno jasno je da poštovanjem ostalih mjera minimuziraće se uticaji i na kulturna dobra. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 246 . obzirom na stalnu mogućnost pronalaska novih nalaza. oprema koja je identifikovana EZ deklaracijom o usklađenosti. Druga faza . neće se izvoditi. a takođe i da se drže uobičajenih radnih sati u toku dana (izuzetci se mogu primjeniti npr. uz obavezno obavljanje zaštitnih arheoloških iskopavanja ukoliko se prilikom ovih radova naiđe na arheološke lokalitete koji su do sada bili nepoznati. obzirom na mogućnost pronalaska novih nalaza.1.Takođe.3.

Alternativno koristiri tehniku iskopa primjenom hidrauličkih čekića ili mehanički otkop glodalicama. Potrebno je zahtjevati da izvođači poštuju opšte zahtjeve mjera ublažavanja od buke. obavezno ugraditi zvučnu zaštitu/izolaciju pogonskog motora i drugih sklopova koji proizvode ili doprinose razvoju buke. Smanjenje buke može se postići različitim pristupima: • Smanjenjem prenosa buke montažom zvučnih barijera (prepreka). Najradije treba da se koristi oprema koja zadovoljava zahtjeve Evropske Direktive EC/2000/14 vezano za emisiju buke koju proizvodi oprema za upotrebu na otvorenom prostoru.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija postavljanjem opreme iza prirodnih zvučnih barijera.9. a treće eliminacija kod receptora. odabrati tip eksploziva koji ima najmanje štetne uticaje na okoliš.2. • Smanjenje emisiju buke na njenim izvorima (vozila. 'krticama' i slično. opravdanijim se smatraju tanki zidovi za prevenciju buke (npr. drugo je eliminacija izvora. gomila. Zahtijevi se odnose na korištenje moderne opreme sa prigušivačima buke. oprema koja je identifikovana EZ deklaracijom o usklađenosti. Jedna od najvažnijih mjera ublažavanja jeste izgradnja zvučnih barijera. kontejnera i slično koji mogu služiti kao zaštita i postavljanjem dalje od naselja. npr.9-01 Poprečni presjek nasipa sa izofonama bez mjera zaštite od buke Studija uticaja na okolinu – Lot 1 247 . Na svim građevinskim strojevima i vozilima koja se koriste pri izgradnji autoputa. a takođe i da se drže uobičajenih radnih sati u toku dana (izuzetci se mogu primjeniti npr. primjeniti tehniku milisekundnog aktiviranja minskih punjenja sa usmjerenim djelovanjem eksplozije. npr. gomila. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Jedan od glavnih ciljeva procjene buke jeste da se istraži efekat mjera ublažavanja kako bi se izbjegli negativni uticaji buke na objekte koji okružuju autoput. kako bi se smanjio efekat superpozicije dinamičkih udara (vibracije. paneli) nego široke konstrukcije kosih nasipa koji imaju kvalitet prevencije širenja zvuka. seizmika). U slučaju primjene miniranja za iskope u stjenskom masivu. • Smanjenje uticaja buke u stambenim područjima montažom prozora za zaštitu od buke na pojedinačnim objektima. postavljanje opreme iza prirodnih zvučnih barijera. za pojedine objekte kao što su tuneli). Znajući da autoput na lotu 1 najviše ide po nasipu. Slika.3.6. Posebno u blizini naseljenih mjesta rad sa bučnom opremom treba biti ograničen što je moguće više i/ili se trebaju koristiti zakloni. buke i emisije prašine. površina kolovoza autoputa).3. Redoslijed za implementaciju ovih mjera polazi od postavljanja zvučnih barijera. konteinera i slično 6.

9-04: Poprečni presjek zasjeka sa izofonama i sa mjerama zaštite od buke Mjere smanjenja buke na njenim izvorima sadrže “tihi asfalt” koji smanjuje buku. lokalno ograničenje brzine. gdje se objekat nalazi ispod nivelete autopuata. Na slici. dok sa lijeve strane autoputa. npr. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 248 . Slika 6. Imajući u vidu opštu namjeru da autoput obezbijedi brz protok saobraćaja. Restriktivna ograničenja brzine vozila mogu sniziti emisije buke.9-02: Poprečni presjek nasipa sa izofonama i panelom za zaštitu od buke Konfiguracija terena ima presudan uticaj na mogućnost zaštite od buke primjenom zaštitnih panela. i optimizirana vozila. Sa slike se vidi da projektovana visina zaštinog akustičnog zida od 5m nije dovoljna da se postigne predviđeni standard.3.3. ograničenje brzine se ne smatra kao nešto što se može primijeniti osim ako nema nekih drugih prihvatljivijih mjera.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 6.3. Ovo zadnje je izvan uticaja planiranja trase i zavisi od napretka proizvodnje vozila vezano za emisiju buke i dizajna točkova.6.3. a brzina velikih i teških vozila na 60 km/h umjesto brzine od 80 km/h. ako se brzina za putnička vozila ograniči na 80 km/h umjesto brzine od 120 km/h. i do 2 dB(A).9-03: Poprečni presjek zasjeka sa izofonama i bez mjera zaštite od buke Slika 6. bila je dovoljna i visina od 2m za postizanje predviđenog standarda dozvoljenog nivoa buke od 60 dB(A) u dnevnim uslovima.9-04 dat je primjer poprečnog presjeka autoputa gdje se sa desne strane objekat nalazi visočije od autoputa. Za objekte koji ne mogu biti u potpunosti zaštičeni zaštitnim akustičnim zidovima predlažu se pasivne mjere.

izračunavala se izofona relevantne buke. Pasivna zaštita od buke je.. posebno gdje su oni locirani direktno pored trase. takođe. ako zadovoljenje standarda nije garantovano uvođenjem mjera zaštite na autoputu. Za proračun nivoa buke osvojena je prosječna visina zida od 3 m. Pored toga. bile bi potrebne visine zidova za zaštitu od buke (5 do 10 m) koje bi što se tiče cijene bile nerazumne i neprihvatljive.3. Za tako razbacane kuće u ugroženim područjima. Visina zida (m) Zid na lijevoj strani autoputa Dužina zida (m) -401 ---437 ---Visina zida (m) Površina zida (m2) Dionica I 0+000-10+890 km Dionica II 10+890-17+289 km Dionica III 17+289-33+466 09+559-10+002 09+982-09+581 11+120-11+533 12+895-13+301 15+755-16+671 11+137-11+574 17+469-19+596 21+506-22+237 27+815-29+163 1 2 1 2 2 4 1 2 3 3 -3 3 3 -3 3 3 443 -413 406 916 -2127 731 1348 -3 ---3 ---- 1329 1203 1239 1218 2748 1311 6381 2193 4044 18 Smijer slijedi stacionažu puta. Bazirano na ovome. Za područja sa malom gustinom stambenih zgrada ili u slučaju pojedinačnih odvojenih stambenih objekata izvan seoskih područja ugradnja zidova za zaštitu od buke nije uvijek ekonomski opravdana pošto je broj zaštićenih objekata van proporcionalan u poređenju sa obimom i cijenom gradnje. takođe. Generalno. Pristup za određivanje potrebne visine zidova za zaštitu od buke Da bi se uporedili efekti zaštite različitih visina zidova za zaštitu od buke na stambena područja duž novog autoputa. u fazi održavanja cesta) može postati jedna od mjera ublažavanja budućih negativnih uticaja koje će generisati povećanje saobraćaja. Za stambene objekte koji su locirani visočije na padinama brda iznad efikasne visine zida za zaštitu od buke.. Tabela 6. određene su dimenzije zidova za zaštitu od buke zavisno od lokacije (visina i dužina) kako bi se zadovoljio standard od 50 dB(A) u doba noći. moglo bi se razmatrati da promjena kolovoza (npr. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 249 . U analizi su korištene podloge korigovanih rješenja trase iz Idejnog rješenja koja je urađena u 2D. a stanovnicima bi sprečavali pogled. takozvanog dreniranog asfalta koji obezbjeđuje glatku površinu pa na taj način smanjuje emisiju buke od točkova vozila. tj.Ugradnja prozora za zaštitu od buke se.9-01: Potrebne mjere ublažavanja uticaja buke Preporučen broj objekata za pasivnu zaštitu 3 5 9 Zid na desnoj strani autoputa18 Dužina zida (m) Dionica Stacionaža (km) Zid Br. Proračunata visina zidova je zadovoljavajuća u većini slučajeva s obzirom da se autoput uglavnom nalazi na nasipu. je značajno skuplja varijanta od standardnog kolovoza sa asfalt-betonom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgradnja posebne vrste kolovoza. Određene mjere ublažavanja date su zbirno u tabeli .. U ovim stambenim objektima bi se trebali ugraditi efikasni prozori za zaštitu od buke (pasivne mjere). izbor tamo gdje su zgrade locirane visočije na padinama iznad autoputa te čak ni visoki zidovi za zaštitu od buke ne bi omogućili efikasnu zaštitu od buke zbog činjenice da se buka širi prema gore. preporučuje se ugradnja prozora za smanjenje buke (pasivna zaštita od buke). to je mnogo skuplja varijanta nego postavljanje zvučnih barijera. preporučuje.

10.1 Mjere zaštite u fazi izgradnje Elektroenergetika Ukrštanje planirane trase auto puta Vc sa 110 kV vodovima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 250 .list SFRJ 65/88. godinu. To će zavisiti i od stvarne stope rasta saobraćaja. 4/74. Infrastruktura 6. a to bi bila protumjera za povećanje buke od povećanog obima sobraćaja na većini dionica. druge mjere ublažavanja koje su ranije navedene mogle bi se uspostaviti kako bi se spriječilo prekoračenje standarda koji se primjenjuju za buku. Sva ukrštanja buduće trase autoputa Vc sa navedenim 110 kV dalekovodima izvesti u duhu važećih propisa Sl. Možda će biti potrebne dodatne mjere za zaštitu od buke tamo gdje naselja budu locirana blizu trase. Kao jedna od opravdanih mjera. kako bi se ublažio budući negativan uticaj buke možda će biti potrebna ugradnja prozora za za zaštitu od buke.3.3. Pored produžavanja zidova za zaštitu od buke. Međutim.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 30+421-30+834 31+094-31+767 17+290-18+985 19+878-20+792 21+382-22+503 33+466-33+740 39+798-40+109 40+689-41+236 43+534-44+083 45+995-46+470 48+864-49+260 52+268-52+841 46+962-47+847 47+272-50+685 51+503-51+845 58+234-58+835 59+443-59+784 61+831-62+751 63+693-64+521 65+876-66+276 58+230-58+710 59+493-59+849 60+467-60+886 61+657-62+695 64+257-64+456 65+308-66+276 Dionica IV 33+466-46+624 Dionica V 46+624-56+457 Dionica VI 56+457-66+276 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 3 3 ---3 ----3 3 ---3 3 3 3 3 ------- 413 673 ---274 ----396 573 ---601 351 920 828 400 ------- --3 3 3 -3 3 3 3 --3 3 3 -----3 3 3 3 3 3 --1695 914 1121 -311 547 549 475 --885 3413 342 -----480 356 419 1038 199 968 1239 2019 5085 2742 3363 822 933 1641 1647 1425 1188 1719 2655 10239 1026 1803 1053 2760 2484 1200 1440 1068 1257 3114 597 2904 7 6 15 Sa predviđenim rastom saobraćajnog opterećenja. proračunati nivo buke za 2013 će se povećati između 1.10.3 dB(A) i 6 dB(A) za 2042. moglo bi se poduzeti unapređivanje strukture površine kolovoza na određenim dionicama u toku poslova generalne sanacije tako što bi se asfaltiranje vršilo drenirajućim asfaltom koji snižava buku. Dalekovodne stubove prilagoditi važećim propisima i postaviti na određenu udaljenost od autoputa. Pretpostavljajući da se napravi nikakav napredak vezan za smanjenje buke na putevima ili kod vozila. 6. Na mjestu ukrštanja postojećih vodova i buduće trase auto-puta Vc. tako što se nivo emisije buke reducira za 2 – 3 dB(A). bit će potrebno unapređivanje mjera ublažavanja koje su ranije navedene. 13/98 i SRJ 61/95.

a sigurnosna udaljenost stuba od ivice auto-puta mora iznositi najmanje 40 m član 125. član 3. i JUS N. list SFRJ 65/88 i SRJ 61/65).C1 702/85. 46 kao i članovima 45 do 53 navedenih Tehničkih propisa Sl. do 23.list SFRJ 65/88. član 124-129. Kapacitet postavljene kablovske kanalizacije ispod auto-puta mora da bude veći za najmanje dvije cijevi od stvarnih potreba. U zateznom polju gdje će se vršiti ukrštanje dalekovoda i trase auto-puta izvesti duplo ovješanje i smanjiti silu zateznih vodića na propisima traženu (75% od normalne sile zatezanja) član 126 navedenih propisa. član 12. Ukrštanje izvesti sa ugradnjom odgovarajućih zateznih stubova na određenu udaljenost s obe strane auto-puta u postojeće trase 20(10) kV dalekovoda i između dva zatezna stuba položiti VN kabl. te članovima 45. Visokonaponske 10(20) kV kablove ispod buduće trase auto-puta polagati u Energetsku kablovsku kanalizaciju koja se na mjestu ukrđtanja mora ugraditi prije izgradnje auta-puta. list SFRJ 65/88 i SRJ 61/95. Zatim na postojećim stubovima izvršiti mehaničko i električno ojačanje u skladu sa propisima navedenim u poglavlju V član 41. Navedena ukrštanja trase auto-puta Vc i postojećih 35 kV dalekovoda izvesti postavljanjem na određenu udaljenost od autoputa odgovarajućih zateznih željezno-rešetkastih stubova s obe strane puta i na taj način izvršiti podizanje vodova niznad autoputa na propisima traženu visinu. Ukrštanje trase auto-puta Vc sa 35 kV vodovima Planirana trasa auto-puta Vc na području Elektrodistribucije Doboj prolaziće ispod trasa 35 kV dalekovoda: Miljkovac – Bukovica i Miljkovac – Jelah. Ukrštanje planirane trase auto-puta Vc sa srednje naposnkim vodovima Zna se da će planirana trasa puta Vc prolaziti kroz naseljena mjesta distributivnih područja: Odžaka. uzemljenje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 251 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Vertikalnu udaljenost vodova od nivoa auto-puta uskladiti sa navedenim propisima poglavlje VIII član 100-102 gdje sigurnosna visina najnižeg voda iznad auto-puta mora iznositi najmanje 8m. Modriče i Doboja. Prema navedenom pravilniku Sl. Uzemljenje dalekovoda dalekovodnih stubova i zaštitnog gromobranskog čeličnog užeta dalekovoda izvesti prema navedenim propisima član 92-95 navedenih propisa Sl. do 11. navedenih propisa.C1 351/85 i JUS N. odnosno kabliraju. Dalekovodna užad na mjestu ukrštanja moraju zadovoljiti navedene propise poglavlja III. Znači na svim mjestima gdje dođe do ukrštanja buduće trase auto-puta Vc sa postojećim 10(20) kV vodovima potrebno je da se postojeći 10 (20) kV vodovi izmjeste. Na novougrađenim stubovima izvršiti mehaničko i električno ojačanje vodića na dalekovodnom polju koje ukršta trasu auto-puta Vc. Silu zatezanja. i 42. list SFRJ br. 65/88 i SRJ 61/95 nije dozvoljeno bilo kakvo polaganje nadzemnih 10 (20) kV vodova iznad auto-puteva. vertikalne i horizontalne udaljenosti stubova od auto-puta izvesti prema uslovima koji su dati za 110 kV vodove (Sl. U pogledu statičkog proračuna na mjestu ukrštanja dalekovodni stubovi na mjestu ukrštanja auto-puta i dalekovoda moraju zadovoljiti uslove iz navedenog pravilnika poglavlje II. Prema tome buduća trasa puta Vc doći će u koliziju sa distributivnom 10 (20) kV mrežom to jest trasa autoputa Vc ukrštaće magistralne i otcjepne 10 (20) kV vodove.

navedenih propisa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 252 . Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojeće elekomunikacione mreže i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa telekomunikacionim kablovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja.4 do 400 kV uradiće se paralelno sa uslovima auto-puta. na prostoru između Vukosavlja i Modriče i u naselju Rudanka.2 Mjere zaštite u fazi eksploatacije Obzirom da će u fazi izgradnje biti izvedene sve potrebne mjere zaštite kojima će se otkloniti svi eventulani konflikti u fazi eksploatacije neće biti potebno sprovoditi posebne mjere. prema glavnom projektu autoputa i stanja na terenu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Udaljenost zateznih stubova od ivice auto-puta mora iznositi najmanje 40 m. 6. Na mjestima ukrštanja navedenih telekomunikacionih vodova sa budućom trasom autoputa Vc za očekivati je da će se javiti potreba za rekonstrukcijom telekomunikacione mreža radi zadovoljenja tehničkih propisa. s obe strane planirane trase auto-puta izgraditi nove distributivne trafo-stanice.3.10. S obzirom da izgradnjom auto puta postojeći potrošači ne smiju ostati bez eleketrične energije. član 125. Kako propisi ne dozvoljavaju polaganje NN mreže ni preko ni ispod auto -puta postojeća NN mreža se mora ukloniti sa planirane trase auto-puta. Kablovi su položeni uz putni pojas direktno u zemlju – rov na dubini od 60 do 80 cm. • • Detaljne uslove ukrštanja planirane trase auto puta Vc i postojeće elektro energetske mreže 0. kako je to ucrtano u grafičkom prilogu. priključne 20(10) kV dalekovode i novu NN mrežu za one objekte koji ostanu bez električne energije prilikom izgradnje auto-puta Vc. Telekomunikacije Planirana trasa autoputa Vc će se ukrštati sa optičkim kablom na sljedećim tačkama: zapadno od Odžaka (naselje Potočani). Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojećih energetskih mreža i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa energetskim vodovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja. Ukrštanje planirane trase auto-puta sa NN mrežom Planirana trasa auto-puta Vc ukrštaće niskonaponsku mrežu u naseljima kroz koja prolazi. Na zateznim stubovima na 10 odnosno 20 dalekovodu uraditi uzemljenja i postaviti odgovarajuće katodne odvodnike.

povoljno. Specifičnosti procesa vrednovanja varijantnih rješenja za potrebe studijske analize problematike zaštite životne sredine ogleda se prvenstveno u jednostavnosti osnovnog cilja koji je izražen u principu minimuma svih posljedica. Vrednovanje varijantnih rješenja predstavlja proces dokumentovanog ocenjivanja različitih varijantnih rješenja radi međusobnog poređenja i izbora optimalnog. S obzirom na činjenicu da se procedura vrednovanja vrši na nivou Tehničke studije kao i da je nivo dostupnih informacija dobijen Procjenom uticaja relativizovan činjenicm da su sve analizirane varijante relativno smјeštene u isti koridor proces vrednovanja varijantnih rješenja se može prikazati kao: Prvi korak: podrazumijeva sistematizaciju svih ograničenja koja su dobijena kroz analizu postojećeg stanja i prezentirana u vidu odgovarajuće grafičke dokumentacije na nivou postojećih karakteristika za sve bitne pokazatelje. to se pristupilo izboru trase vrednovanjem multikriterijumskom optimizacijom sa više relevatnih aspekata. Osnovni uslov za vrednovanje je da varijantna rješenja budu definisana na istom nivou detaljnosti pri čemu su svi kriterijumi i njihovi pokazatelji definisani na osnovu istih uslova i verifikovanih zakonitosti. Rezultat ove analize je sintezna karta ograničenja koja je stepenovana preko tri osnovne kategorije povoljnosti za izgradnju autoputa sa stanovišta mogućih uticaja na životnu sredinu. Obzirom da na izbor trase od predloženih varijantnih rješenja nije mjerodavan samo aspekt zaštite životne sredine. Prvi korak u vrednovanju je bio eleminacija onih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 253 . Kategorije su definisane kao apsolutno ograničenje. Za valjano sprovođenje procesa vrednovanja neophodno je posedovati dokumentovane informacije. ALTERNATIVNA RJEŠENJA I OPIS RAZLOGA ZBOG KOJIH JE IZABRANO DATO RJEŠENJE SA ASPEKTA ZAŠTITE OKOLINE Prethodnom dokumentacijom. Ovaj cilj će biti ostvaren samo ako se izvrši upoređenje svih realnih varijantnih rješenja po definisanim kriterijumima (uticajima ) i izvrši izbor optimalnog.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 7. Metodologija formiranja sintezne karte na ovaj način zanemarila je relativan značaj pojedinih pokazatelja odnosno princip sinteze je značajno pojednostavljen u smislu da je određena prostorna cjelina povoljna samo ako su svi pokazatelji povoljni odnosno nepovoljna ako je samo jedan od pokazatelja nepovoljan i uslovno povoljna ako je samo jedan od pokazatelja uslovno povoljan. Rezultati koji su dobijeni vrednovanjem varijantnih rješenja pretstavljaju izbor optimalnog rješenja sa stanovišta uticaja na životnu sredinu. Drugi korak: Obzirom na činjenicu da se na osnovu sintezne karte ograničenja mogu dobiti relativno grubi odnosi za vrednovanje varijantnih rješenja o drugom koraku je za odabrane varijante iz Tehničke studije za dalju razradu na nivou Idejnog rješenja izvršeno vrednovanje varijantnih rješenja na nivou numjeričke kvantifikacije uz korišćnje metode za višekriterijumsko rangiranje alternativnih rješenja. a na nivou Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatralo se više varijantnih rješenja koja su definisana kroz više varijanti po poddionicama predmetnog autoputa. Kao sastavni dio izbora adekvatne trase u okviru Prethodne studije uticaja na životnu sredinu izvršeno je vrednovanje varijantnih rješenja sa aspekta uticaja na životnu sredinu. uslovno povoljno i nepovoljno. ciljeve i kriterijume na osnovu kojih će se ocenjivanje vršiti.

koje determinišu uslove saobraćaja. svođenje negativnih uticaja do prihvatljive mjere. troškove vremena putovanja. dok se drugi dio kriterija (parametara) može iskazivati u kvalitativnim i relativnim vrijednostima. i izvršen odabir najoptimalnije trase autoputa. a nakon toga vrijednivanje preostlih varijanti prema elementima navedenim u protokolu 219: A Tehničko – eksploatacionih karakteristika. Prostorno – okolinske karakteristike predodređuju prihvatljivost i izvodljivost projekta sa stanovišta korištenja prostora. takođe. koji bitno utiču na rentabilnost i ekonomsko – finansijsku izvodljivost projekta. troškove udesa. u najgorem slučaju. a ni kao značaj posebnih kriterijuma. i D Vremena i uslova izgradnje koji. to se svaki bod multiplicirao određenim težinski koeficijentom čime se obezbedilo unificirano vrednovanje. koje predodređuju prihvatljivost i izvodljivost projekta sa stanovišta korištenja prostora. Princip održivog razvoja sve više uvažava navedene faktore koji se sastoje od brige za čovjekovu okolinu i razvoj u skladu sa minimumom narušavanja okoline ili. od strane multidiciplinarnog ekspertnog tima uz primjenu principa tajnog ocenjivanja. izvršeno je vrednovanje povoljnosti alternativnih varijanti na pojedinim relacijama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 254 . te okolinskih i socio – ekonomskih uticaja. za kvalitativne pokazatelje treba primjeniti relativne odnose između podkriterija. Navedeni kriterijumi su razrađeni na više podkriterijuma čijim se bodovanjem dobila procjena optimalne varijante sa aspekta određenog kriterijuma. Na osnovu navedenog. i u novije vrijeme prestavljaju sve značajniji faktor u odlučivanju o investicijama. značajno utiču na konačan sud o prihvatljivosti i izvodljivosti projekta. i troškove održavanja. Ovaj kriterij podjeljen je na dva kriterija. Kako bi se odnosi koji nisu sa istog stanovišta jednaki. C Prostorno – okolinskih karakteristika. isključivo zbog izražavanja u klasičnim mjernim jedinicama jednog dijela kriterija (parametara). B Troškova izgradnje. troškove eksploatacije. 19 Protokol o usaglašavanju metodologije za trijažu alternativnih varijanata na nivou sva četiri projektantska lota. okolinskih i socio – ekonomskih uticaja na okolinu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija predloženih varijanti koja imaju direktnu vezu sa apsolutnim ograničenjima. Dok za kvantitativne jedinice imamo uobičajene mjerne jedinice.

ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5. nisu imali nikakav uvid u rješenje odvodnje. NAZNAKE POTEŠKOĆA KOD IZRADE SUO Najveće poteškoće kod izrade SUO za obrađivače aspekta vodnih resursa predstavljala je nemogućnost uvida u Rješenje odvodnje otpadnih voda sa prometnih površina autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 255 . odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. Također jedna od poteškoća je nepostojanje detaljne hidrogeološke karte užeg pojasa oko autoputa dobivene na bazi istražnih radova. odnosno potreba za provođenjem detaljnih istraživanja određenih vodnih pojava u višim fazama projektnog rješenja imajući u vidu kako njihov potencijalni negativni uticaj na sami autoput.000). sa djelimično ucrtanim objektima po pojedinim dionicama. na temelju literature. tako i na potencijalne negativne uticaje autoputa na iste. Objekti za prečišćavanje otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. obrađivači Studije. Naime. Potrebno je obratiti pažnju na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 8. koncept izrade SUO uporedo sa Idejnim projektom omogućavao je izrađivačima SUO uvid samo u radne verzije usvojene trase autoputa. te mjesta ispusta otpadnih voda sa saobraćajnih površina. U brojnim slučajevima pojavio se problem nedostatka podataka. U skladu sa time. tretmana otpadnih voda. Imajući u vidu prethodno navedeno potrebno je izvršiti kontrolu naših pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. Imajući u vidu nedostupnost navedenih informacija.000. to se procjena uticaja u fazi građenja i korištenja može dati samo općenito. poremećaja prihranjivanja izdani i sl.

redukciona. te osiguranja uvjeta da se blagovremeno mogu poduzeti sve dodatne mjere zaštite. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. koji se prevoze u cisternama. S obzirom na dostupne podatke o broju udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je vjerovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama mala. Otrovne i zarazne materije . samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i okoliš. te se vodnim putem eksportirati na područje drugih država (Republika Hrvatska. S obzirom na karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane saobraćajnice mogu se očekivati sljedeće opasne materije: Zapaljive tečnosti . U tom slučaju.Doboj jug (Karuše) prolazi područjem Federacije BiH i Republike Srpske. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. herbicidi. motorna. Akcidentne situacije nastaju posebno u slučaju prevrtanja vozila u blizini vodotoka.sumporna. ali je izvjesna zbog čega je potrebno poduzeti sve odgovarajuće mjere zaštite voda u koje mogu dospjeti opasne materije. Posebno treba uvesti sistem hitnog obavještavanja odgovornih vlasti za vode u BiH. Rijeka Bosna ulijeva se u rijeku Savu koja predstavlja teritorijalnu granicu između Republike Hrvatske i BiH. moguća su zagađenja voda uslijed izlijevanja opasnih materija. koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. eko-toksična. postoji rizik i vjerovatnoća da projekt može imati uticaj na vodne resurse na području druge države. a koja prevoze opasne materije. a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa. U tom smislu. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska.propan. koji se pakuju u specijalne čelične posude. eksplozivna. Uz monitoring kvaliteta voda duž planiranog autoputa. Zbijeni gasovi . Svaka saobraćajnica ima određenu ulogu u prijevozu opasnih materija s obzirom na njen položaj u mreži.hloridi. emulziona). Uzevši u obzir prostornu dimenziju ove dionice.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 9. moguće je spriječiti transport zagađenja voda. PREKOGRANIČNI UTICAJ Dionica LOT 1: Svilaj . prekogranično na vode u Republici Hrvatskoj i nizvodna područja Republike Srbije. Imajući u vidu sve prethodno izneseno treba primjenjivati sve raspoložive mjere za smanjenje vjerovatnoće pojave ovih akcidentnih situacija. Republika Srbija). te u ovisnosti od niza specifičnih faktora.benzin i dizel gorivo. koja se mogu transportirati sa područja jednog entiteta na područje drugog entiteta (ukoliko zagađenje dospije u rijeku Bosnu). Oksidirajuće materije . u slučaju akcidentnih situacija mogući su prekogranični uticaji u vidu transporta zagađenja u rijeku Savu i susjedne države.pesticidi. Nagrizajuće ili korozivne materije . gdje je na više mjesta presijeca ili je smještana uz njenu lijevu ili desnu obalu. hidraulička. zapaljiva. koja se prevoze u različitoj ambalaži. Na osnovu ovih podataka moguće je odrediti vjerovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. možda dospjeti i na područje drugih država (rijeka Sava). oksidirajuća. peroksidi. Rizik od akcidenata sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prijevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici. Projektirana trasa autoputa na ovoj dionici gotovo je cijelom dužinom položena u dolini rijeke Bosne. tj. butan. te dalje u Studija uticaja na okolinu – Lot 1 256 .

te se time garantira sigurnost od ove prirodne pojave. Kada su u pitanju prekogranični uticaji na vode. sa aspekta prirodnih poplava. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 257 . Isto se odnosi i na akcidente koji bi mogli da negativno utiču na vode u toku gradnje autoputa. prilikom projektiranja trase. niveleta autoputa izdignuta je dovoljno visoko od mjerodavnih kota velikih voda (VV 1/100 i 1/500).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Republici Hrvatskoj i Republici Srbiji. Međutim. treba istaći da je planirani autoput projektiran u zoni koja je izložena poplavnim vodama rijeka Bosne i Save.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 258 . saniranje akcidentnih situacija (prosipanje/izlivanje hazardnih materija) i održavanje zelenih površina (ovi dokumenti takođe mogu da budu uključeni u dokumentaciju za tender). Faza izgradnje U cilju ispunjenja svih ekoloških zahtjeva projekta potrebno je angažovati inženjera za zaštitu životne sredine (ekološkog eksperta) koji bi nadgledao način izvođenja radova sprovođenjem čestih inspekcija i na taj način štitio interes Investitora. Faza održavanja Inženjer za zaštitu životne sredine ima zadatak da obezbedi detaljnu proceduru. Zone posebne zaštite koje su utvrđene projektom. Takođe. Ovo se takođe odnosi i na fazu izgradnje i mora se naglasiti u tenderskoj dokumentaciji. Ovaj uslov treba naglasiti izvođaču prilikom pregovora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 10. i Izvođač radova je u obavezi da ima osobu odnosno osobe odgovorne za monitoring sprovođenja ekoloških zahtjeva prema tenderskoj dokumentaciji. Faza projektovanja Ček lista u fazi projektovanja je neophodna da bi se ispravno sagledali i uzeli u obzir svi ekološki aspekti i problemi. bezbjednosne i svjetlosne signalizacije. a pod odgovornošću izvođača radova. tehnički priručnik/instrukcije za redovno održavanje sistema odvodnjavanja. moraju se ispoštovati i u odnosu na njih usvojiti posebne mjere zaštite. Takođe EAP olakšava sagledavanje efekata zaštitnih mjera i uvođenja neophodnih poboljšanja i ispravki. odnosno da bi se ispravno uradili projekti mjera zaštite. Parametri koji se prate u toku izvođenja radova obihvataju sprovođenje usvojenih mjera zaštite i svi ti parametri će biti pod čestom kontrolom inženjera za zaštitu životne sredine. a prije potpisivanja ugovora. SISTEM MONITORINGA UZ ODREĐIVANJE METODOLOGIJE Ekološki Akcioni Plan je neophodan dio ove dokumentacije čija je namjena da omogući adekvatno sprovođenje predloženih mjera zaštite.

Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Projektni biro Projektni biro Projektni biro Prije prihvatanja projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Da bi se definisao program presađivanja drveća Da bi se osigurao put sa stanovišta bezbednosti za korisnike. gubitak poljoprivrednog zemljišta. Broj postojećih pozajmišta i deponija Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Da bi se sprečilo narušavanje pejzaža. Direktor projekta Direktor projekta Direktor projekta Ekološki projekat puta Broj drveća koje se mora poseći Oprema I svetlosna signalizacija Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 10-01: Monitoring i kontrola (1) Koji parametar? (2) Gdje se vrši monitoring? (3) Kako se vrši monitoring odbranog parametra/ vrsta opreme za monitoring? (4) Kada se vrš monitoring. stalan ili povremeni monitoring? (5) Zašto se vrši monitoring datog parametra? Komponenta Projekat mostova (1) Koji? Projekat zaštite od poplava i seizmičkih aktivnosti (2) Gdje? Projektni biro (3) Kako? ček lista (4) Kada? Prije prihvatanja projekta (5) Zašto? - Cena Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Odvodnjavanje Sistem odvodnjavanja i broj i lokacija vodenih površina duž puta. Direktor projekta Ceo projekat PROJEKAT Projektni biro Direktor projekta Projekat zemljanih radova Projekat deponija materijala. Direktor projekta Ceo projekat Projektni biro ček lista ček lista Mapiranje je uključeno u cenu projekta Uključiti u troškove projekta. erozija. Zahtjev da se odredi osoba koja će biti odgovorna za ekološke pojedinosti tendera Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na kraju projekta Uključiti u troškove projekta. naznačiti ih u projektu u pozivu na tender. zagaenje vode za piće. Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Uključiti u troškove projekta. Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 259 . Odgovornost Direktor projekta Ekološki projekat puta PROJEKAT Projekat zaštite od erozije Projekat zaštite(sanacije) klizišta i odrona Projekat staza za životinje Projektni biro ček lista ček lista ček lista ček lista Prije prihvatanja projekta - Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Ekološki projekat puta Kontakt sa lokalnim vlastima i zajednicom Definisati osetljive zelene površine. Direktor projekta Deponije I pozajmišta Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. Da bi se poboljšao drenažni sistem i kvalitet vode Da bi se prečilo nepotrebno otvaranje novih pozajmišta ili pravljenje novih deponija. pogotovo u urbanim sredinama Da bi se napravio opravdan. realan i svrsishodljiv projekat Da bi se zaštićene površine naznačile u zahtjevima za izv?ača.

pozajmišta. Bezbednosna regulativa. Da bi se sprečio negativan uticaj na rijeke.pozajmišta. Odgovarajući način skladištenja hemikalija uzimajući u obzir zaštićene zone i plan u slučaju akcidenta. floru i faunu. IZGRA DNJA Asflaltne baze Pozajmišta Gradilište Oficijalne dozvole za otvaranje pozajmišta. Asfaltne baze. Da bi se minimalizovao uticaj buke na okolno stanovništvo. Akcidenti i prolivanje hazardnih hemikalija. Buka i mjere zaštite Prije ugovora Inspekcijska provera kvaliteta Prije ugovora sa izvođačima Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcijska provera kvaliteta Redovno od strane inspekcije.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Komponenta PROJEK AT (1) Koji? Zahtjevi EMP treba da budu uključeni u dokumentaciju poziva na tender. Da se osiguraju staništa faune i biodiverzitet. Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uključena u ugovor izvođača radova (deponije. Da si se obezbedilo razumevanje ekoloških problema projekta Da bi se ograničio negativan uticaj na zelene površine u okolini puta. deponije. Kontinualno Bezbednosna regulativa. Izgradnja puteva. Zemljani radovi. Izgradnja puteva I mostova. asf. Na gradilištu Na gradilištu Inspekcija Oprema za mjerenje buke Oprema za mjerenje buke Inspekcijska provera kvaliteta U slučaju akcidenta Inspekcija Učestalost prema zahtjevima ekoloških institucija i inspekcije. (2) Gdje? (3) Kako? (4) Kada? Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta (5) Zašto? Da bi se sprečilo zagađenje tla. Izgradnja mostova.baze Gradilište. Da bi se obezbedilo potpuno razumevanje i izvršenje ekoloških zahtjeva ugovora. pozajmišta. Da bi se ispoštovali ekološki zahtjevi projekta. Direktor projekta Kapaciteti direkcije za puteve Inženjer ekologije sa punim radnim vremenom Odsek za puteve - - - Šef direkcije za puteve Specifični zahtjevi za izvođača radova IZGRADNJA Izgradnja puta I mostova. asfaltne baze Izgradnja puteva. klizišta i odrona Odobrene površine za odlaganje čvrstog otpada i viška materijala Sezona u kojoj se izvodi izgradnja mosta Prije ugovora Kvalitativna ček lista prije ugovora Finalna provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Prije ugovora sa izvođačima Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Šef direkcije za puteve Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu u fazi izvodjenja Regularly by inspections Prije ugovora sa izvodjačima februar. mostova. Da se osiguraju staništa faune i biodiverzitet. Na gradilištu Na gradilištu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 260 . Zemljani radovi. Buka i mjere zaštite Vlaženje gradilišta i korišćenje zatvorenih kamiona za prevoz materijala u blizini naselja. odnosno za lokacije deponija i asfaltnih baza Broj stabala isečenih i presađenih. vode i vazduhaI umanjilo zagđenje bukom i negativan uticaj na floru i faunu. Zemljani radovi. Da bi se sprečio negativan uticaj na stanje puta. asfaltne baze) Uključeno u zahtjeve za izvođača Cena Odgovornost Asfaltne baze Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. Zemljani radovi Usavršavanje na ekološkim pitanjima Sprovođenje mjera zaštite od erozije. gradilište. pozajmišta. Pozajmišta. Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer IZGRADNJA Na gradilištu Na gradilištu Na početku aktivnosti i konstantno. Asfaltne baze. Da bi se sprečilo zagađenje vazduha prašinom. Da bi se minimalizovao uticaj buke na okolno stanovništvo. asfaltne baze. Zaštita od stabala od ostećenja. mart u fazi izvodjenja Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izgradnja mostova Fauna: gradnja je zabranjena u periodu mrešćenja Flora: smanjiti na minimum uništavanje flore u i okolo rijeke. asf. baza i pozajmišta.

Plan za redovno održavanje bezbednosne i svetlosne opreme. Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Kontinualno Da bi se izbegli gubici u prinosu (žetvi). Izgradnja mostova.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Komponenta Izgradnja puta (1) Koji? Postaviti adekvatnu signalizaciju Fauna: Izbegavati uništavanje staništa ptica. Uključeno u zahtjeve za izvođača Izvođač/ ekološki inženjer Asfaltne baze Pozajmišta Dladilište Odlaganje viška zemljišta Asfaltne baze Pozajmišta Dladilište Odlaganje viška zemljišta Gradilišni kampovi Gradilište. Da bi se obezbedilo nesmetano gneždenje ptica. Plan za redovno održavanje drenažnog sistema. Uključeno u zahtjeve za izvođača Izvođač/ ekološki inženjer Kompenzacija za izgubljeno poljoprivredno zemljište ili prinos. Plan za održavanje zelenih površina Uklanjanje otpada duž puta Plan za monitoring kvaliteta tla. Cena Uključeno u zahtjeve za izvođača Odgovornost Izvođač/ ekološki inženjer Asfaltne baze. Remedijacija gradilišne zone. Plan u slučaju nužde prilikom prolivanja hazardnih materijala. Čuvati površinski sloj tla za ponovnu upotrebu. Asfaltne baze i pozajmišta Održavanje drenažnog sistema Transport hazardnih materijala Održavanje bezbednosne i svetlosne opreme Izbegavati nepotrebno okupitanje i korišćenje poloprivrednog zemljišta. (2) Gdje? Na gradilištu (3) Kako? Inspekcijska provera kvaliteta (4) Kada? Kontinualno (5) Zašto? Da bi se sprečile saobraćajne nesreće u blizini gradilišta. Pozajmišta Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcija posle instaliranja asfaltne baze. Plan za monitoring kvaliteta voda Na gradilištu Prije početka radova Da bi se izbegao konflikt Direkcija za puteve Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Finalna inspekcijska provera kvaliteta Prije prihvatanja građevinskog kampa Prilikom zatvaranja gradilišta Uključeno u zahtjeve za izvođača Uključeno u zahtjeve za izvođača Regularno održavanje Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Odeljenje za održavanje Odeljenje za održavanje Odeljenje za održavanje puteva Odeljenje za održavanje puteva Zajednica i deljenje za održavanje puteva Ekološke institucije i oeljenje za održavanje puteva Na gradilištu Direkcija za puteve Direkcija za puteve EKSPLOATACIJA Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Održavanje okoline puta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 261 . Na odgovarajući način odlagati smeće i otpadnu vodu. Građevinski radovi se zabranjuju u toku gneždenja ptica i ležanja na jajima.

Ispitivanje kvaliteta površinskih voda realizira se u četiri serije u okviru hidrološke godine (fizičko-hemijske.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 10. a prije započinjanja bilo kakvih građevinskih radova. te na temelju toga i predlaže odabrana nova četiri (4) mjerna profila na kojima je potrebno osmotriti nulto stanje. (4) na rijeci Spreči – profil Sr-2 ušće u rijeku Bosnu i (5) na rijeci Bosni-profil B-13. na 23 riječna profila. godine prezentirani su i interpretirani u okviru ove Studije. ove studije. Monitoring kvaliteta voda treba izvoditi u skladu sa važećim zakonima. U okviru ove studije daje se i plan monitoringa kvaliteta voda u fazi građenja i korištenja. Imajući u vidu hidrogeološke.3. hidrografske i hidrološke karakteristike područja kroz koje prolazi trasa saobraćajnice.1. konsultant je izvršio usaglašavanje pristupa u planiranju monitoringa i aktivnosti po ovom pitanju sa predstavnicima Republičke direkcije za vode-Bijeljina i Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save – sektor zaštite voda-Sarajevo.4.5.1.1. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda 10. Fokus je dat na rijeku Bosnu i njene veće pritoke. Pozicije svih mjernih profila za monitoring površinskih voda date su u Prilogu 12. Monitoring kvaliteta voda Uspostava monitoringa sastavni je dio sagledavanja i vrednovanja promjena nastalih u okolišu tokom faza gradnje i korištenja objekta. Podaci za period 2000-2005. Doboj nizvodno od ušća rijeke Spreče. te diferencira između te vrste zagađenja i zagađenja koje mogu prouzrokovati radovi na izgradnji autoputa. Nadalje. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda preduslov je za sprovođenje adekvatnih analiza. ove studije. Usori i Spreči korišteni su za ocjenu nultog stanja. čvorišta). ili ih trasa presijeca.1. 10.1. kao i Okvirnom direktivom o vodama.1 na bazi raspoloživih podataka data je ocjena nultog stanja kvaliteta površinskih voda za one vodotoke koji svojim tokom normalno teku pored usvojene trase autoputa LOT 1. te poduzimanje odgovarajućih mjera za prethodno spomenute obje faze. U RS od 2000.5.5. Da se obuhvate duže sekcije autoputa koje prolaze kroz značajnije vodonosnike. (3) na rijeci Usori –profil Us-1 ušće u rijeku Bosnu. Doboj uzvodno od ušća rijeke Usore. Površinske vode U poglavlju 4. nulto stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda u tom području prezentirano je u tački 4. To su profili: (1) na rijeci Bosni-profil B-12. Postojeći podaci sa pet mjernih profila uzorkovanja na rijeci Bosni.1. mikrobiološke i saprobiološke karakteristike). Kao najznačajniji element plana potrebno je predvidjeti uspostavu sistema monitoringa kvaliteta voda na području uticaja planiranog autoputa i to za: novo planirane mjerne profile (4) prije izvođenja bilo kakvih građevinskih radova (nulti monitoring). te za sve profile (4+5=9) za faze građenja i korištenja.4. nizvodno od grada Modriče. Da se utvrde promjene izazvane industrijskim i kanalizacionim zagađenjem. te se na ovim profilima ne planira uzimanje uzoraka vode za ocjenu nultog stanja. (2) na rijeci Bosniprofil B-12'. godine vrši se osmatranje kvaliteta površinskih voda na 15 vodotoka. Ovi profili odabrani su s ciljem zadovoljavanja sljedećih zahtjeva: Da se obuhvate sekcije autoputa koje presijecaju površinske vodotoke i na kojima se očekuju intenzivniji i obimniji građevinski radovi (mostovi. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 262 .

potrebno je izvršiti uzimanje uzoraka vode u minimalno četiri serije. 8.1-01: Pregled površinskih vodotoka i na njima odgovarajućih mjernih profila za monitoring na dionici LOT 1 Svilaj – Doboj jug (Karuše) Profil NMP 1. 4. 2. 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Predloženi novi mjerni profili (NMP) daju se u Tabeli 10. 9. 14. olovo. 13. potrebno je izvršiti analize sljedećih pokazatelja koji su karakteristični za ispitivanje uticaja saobraćajnice na kvalitet površinskih vodotoka: 1. Temperatura Elektroprovodljivost pH vrijednost HPK BPK5 Mutnoća vode Ukupne suspendovane materije Gubitak žarenjem Hloridi Sulfati Teški metali (kadmij.. 12. Na svakom predviđenom profilu. 11. a prije izvođenja bilo kakvih radova. nakon uzimanja uzoraka vode. željezo. 10. živa) Amonijak Nitriti Nitrati Studija uticaja na okolinu – Lot 1 263 . cink. NMP 2 MP 3 (Bosna profil B-13) NMP 4. 7. bakar. NMP 5. 3. mangan.naselje Prudovi nizvodno od grada Modriča-naselje Dobori naselje MajevacMajevačko polje čvorište Rudanka. naselje Krajčani Doboj Doboj Doboj Doboj Za nove mjerne profile (NMP) za koje ne postoje podaci o nultom stanju. nikl. tokom dva hidrološka minimuma i maksimuma. MP 6 (Usora profil Us-1) MP 7 (Bosna profil B-12) MP 8 (Spreča profil Sp-2) MP 9 (Bosna profil B-12') Vodotok rijeka Sava (1.5 km prije ušća rijeke Bosne) rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Usora na ušću u Bosnu rijeka Bosna uzvodno od ušća Usore rijeka Spreča na ušću u Bosnu rijeka Bosna nizvodno od ušća Spreče Bliži toponim naselje Prud nizvodno od novog mosta koji se sada gradi.1. Tabela 10. hrom. zajedno sa mjernim profilima (MP) na kojima osmatranje kvaliteta voda provodi Republičke direkcije za vode-Bijeljina. 5.1.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

15. 16. 17.
18. 19.

Ukupne masnoće Mineralna ulja Ukupni fenoli Ukupni rastvoreni ugljik (TOC) PAH-ukupno (kloroform, tetraklorugljik, tetrakloretilen, trikloretilen, trikloretan).

S obzirom da će se u slivu rijeke Save, odnosno Bosne, osmatranje kvaliteta površinskih voda glavnog vodotoka i njenih pritoka na definisanim profilima od strane Republičke direkcije za vodeBijeljina nastaviti u kontinuitetu i u budućnosti, predlaže se da se u periodu kada se bude realizirao monitoring nultog stanja na 4 nova mjerna profila, prikupe i u tom trenutku postojeći podaci sa pet profila za koje je ovdje dato nulto stanje. S obzirom da se u ovom trenutku ne može procijeniti vrijeme početka izgradnje autoputa na dionici LOT 1, kao i da li će se graditi istovremeno sve poddionice ili samo neke, smatramo da bi trebalo napraviti i ažuriranje podataka za devet profila za koje je ovdje dato stanja za 2005. godinu tj. u trenutku izrade ove studije. 10.1.1.2. Podzemne vode U prostoru našeg istraživanja duž LOT-a 1 nalazi se određeni broj izvora podzemne vode koji su u sistemima javnog vodosnabdijevanja ili su lokalnog karaktera (seoski vodovodi koji nisu uključeni u sistem javnog vodosnabdijevanja, a koji se koriste za snabdijevanje većeg broja domaćinstava). Na bazi raspoloživih podataka prikupljenih tokom izrade ove studije, u tački 4.5. data je ocjena nultog stanja kvaliteta podzemnih voda. To su: • • • • izvorište Odžak izvorište Osječani izvorište Rudanka izvorište Kraševo

Na lokalitetu Opštine Usora nalaze se izvorišta: Makljenovac, Ularice i Alibegovci za koje bi trebalo osmotriti nulto stanje kvaliteta vode na samim izvorištima, a prije izvođenja bilo kakvih građevinskih radova. Na ovim izvorima, nakon uzimanja uzoraka vode u dvije serije, tokom jednog hidrološkog minimuma i maksimuma, potrebno je izvršiti analizu sljedećih karakterističnih pokazatelja uticaja saobraćajnice na podzemne vode: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Miris Boja Okus Mutnoća vode Temperatura Elektroprovodljivost pH vrijednost Utrošak KMnO4 Fluoridi Hloridi Sulfati

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

264

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

12. Teški metali (kadmij, olovo, željezo, mangan) 13. Amonijak 14. Nitriti 15. Nitrati 16. Ukupne masnoće 17. Mineralna ulja 18. Ukupni fenoli 19. PAH-ukupno Na izvorima također treba utvrditi i količinsko stanje tj. izdašnost izvorišta. Izvještaj o izvršenom monitoringu nultog stanja kvaliteta površinskih i podzemnih voda, investitor, odnosno izvođač radova treba dostaviti relevantnim organima i institucijama u sektoru voda i okoliša u RS i FBiH.

10.1.2. Monitoring u fazi građenja autoputa 10.1.2.1. Površinske vode Za vrijeme radova na izgradnji autoputa na LOT-u 1, zbog mogućeg uticaja korištenja mehanizacije i ljudskog faktora, potrebno je realizirati monitoring kvaliteta površinskih voda. Izbor profila na kojima će se sprovoditi monitoring, također zavisi od toga da li će se graditi istovremeno sve poddionica ili samo neke od njih. Ovi lokaliteti se utvrđuju u zavisnosti od projekta organizacije gradilišta i dinamike izvođenja radova. U Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za osmatranje tokom faze građenja, a u zavisnosti od dionice na kojoj će biti aktivno gradilište. Ovakav pristup je opravdan iz razloga da se budući investitor/izvođač radova ne bi obavezao u ovom trenutku za osmatranje kvaliteta na svih 9 profila predloženih za cijelu dionicu LOT-a 1, ukoliko za to nema potrebe. Za vrijeme građenja potrebno je jednom mjesečno realizirati detaljnu analizu 19 karakterističnih pokazatelja (iz tačke 10.1.1.1.) za ispitivanje uticaja gradnje autoputa na kvalitet površinske vode. U cilju sagledavanja neposrednog uticaja na kvalitet površinskih voda uspostavljenih aktivnih gradilišta i baza za mehanizaciju koja se koriste za izvođenja građevinskih radova, potrebno je vršiti i skraćene - sedmične analize kvaliteta vode koje obuhvataju analizu sljedećih pokazatelja: 1. Mutnoća vode 2. HPK 3. BPK5 4. Ukupne suspendovane materije 5. Ukupne masnoće 6. Mineralna ulja 7. Teški metali (olovo) 8. pH vrijednost 9. Provodljivost Predložene skraćene analize kvaliteta površinske vode potrebno je izvoditi samo na profilima u neposrednoj blizini gradilišta (gdje se predviđa smještaj građevinske mehanizacije, osoblja itd). Ovi lokaliteti se utvrđuju u zavisnosti od projekta organizacije gradilišta i dinamike izvođenja radova. U

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

265

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za skraćene analize. Tokom ove faze neophodno je angažiranje okolišnog stručnjaka od strane investitora, odnosno izvođača radova koji bi svakodnevno nadgledao slijed gradnje po dionicama, sa aspekta mogućih uticaja na kvalitet površinskih voda u neposrednoj blizini gradilišta. 10.1.2.2. Podzemne vode Za vrijeme radova na izgradnji autoputa na dionici LOT 1, zbog mogućeg uticaja korištenja mehanizacije i ljudskog faktora potrebno je realizirati i monitoring kvaliteta podzemnih voda. Kao i za površinske vode, izbor izvora na kojima će se sprovoditi monitoring, također, zavisi od toga da li će se graditi istovremeno sve poddionica ili samo neke od njih tj. trebaju se pratiti oni izvori koji se nalaze u blizini lokacije aktivnog gradilišta. Kao što je već rečeno i za površinske vode, u Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za osmatranje tokom faze građenja, a u zavisnosti od dionice na kojoj će biti aktivno gradilište. Ovakav pristup je opravdan iz razloga da se budući investitor/izvođač radova ne bi obavezao u ovom trenutku za osmatranje kvaliteta na svih pet izvora predloženih za cijelu dionicu LOT-a 1, ukoliko za to nema potrebe. Ova kontrola kvaliteta obuhvata kontrolu higijenske ispravnosti vode za piće u skladu sa važećim pravilnikom u sedmičnim intervalima, a detaljne analize karakterističnih 19 parametra (iz tačke 10.1.1.2.) trebale bi se realizirati bar jednom mjesečno. 10.1.3. Monitoring u fazi korištenja autoputa 10.1.3.1. Površinske vode Kada je u pitanju aspekt uticaja otpadnih voda sa saobraćajnih površina na kvalitet površinskih vodotoka, koji su eventualno njihovi budući recipijenti, treba istaći da je projektant u Idejnom rješenju predvidio kontrolirani zatvoreni sistem odvodnje, koji će se predpostavljamo detaljnije razraditi u Idejnom projektu. Tokom eksploatacije autoputa dolazi do pojave otpadnih voda sa saobraćajnice, a koje se prikupljaju i prečišćavaju određenim kontroliranim sistemom unutrašnje odvodnje sa pratećim objektima. Granične vrijednosti emisija u ovim otpadnim vodama trebaju biti zadovoljavajuće i neškodljive za sveukupni okoliš. Za granične vrijednosti potrebno je poštivati vrijednosti definisane u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS, broj 44/01, ili u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS, broj 44/01. Ovo je preporuka i za dijelove trase koji prolaze područjem FBiH, s obzirom da nema relevantnog podzakonskog akta koji ovo regulira i u FBiH. U slučaju ispuštanja otpadne vode u vodotoke, one moraju biti prečišćene i dovedene na kvalitet vode vodoprijemnika, odnosno da odgovaraju po svim parametrima klasi vode budućeg vodoprijemnika. Za fazu korištenja autoputa, mjerne profile za osmatranje na vodotocima potrebno je precizirati u Glavnom projektu, nakon provedenih hidrogeoloških istražnih radova, te nakon toga precizno utvrđenih pozicija separatora ulja i masti i objekata za dodatno prečišćavanje otpadnih voda, te rješavanja ispuštanja otpadne vode iz istih.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

266

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Mjerenja je potrebno obavljati najmanje pet kalendarskih godina, i to svaki mjesec u prvoj godini, a naredne četiri godine svaki treći mjesec. Ako se tokom tog perioda utvrdi da nema uticaja autoputa na ove vodotoke, onda se broj i učestalost ovih analiza može umanjiti i uskladiti sa zahtjevima Zakona o vodama FBiH, odnosno RS. 10.1.3.2. Podzemne vode Nakon puštanja u promet autoputa, potrebno je vršiti mjesečnu kontrolu higijenske ispravnosti vode za piće na izvorištima (utvrđenih pet) javnih i lokalnih vodovoda koja su u blizini autoputa, najmanje pet kalendarskih godina. Osim kontrole higijenske ispravnosti vode za piće, na lokalnim izvorima treba kontrolirati i njihovo količinsko stanje tj. izdašnost izvora. Pored toga analize karakterističnih 19 parametra (iz tačke 10.1.1.2.) trebale bi se realizirati bar četiri puta u jednoj godini, tokom dva hidrološka minimuma i maksimuma. Ako se tokom tog perioda utvrdi da nema uticaja autoputa na ova izvorišta tokom korištenja, onda se broj i učestalost ovih analiza može umanjiti i uskladiti sa zahtjevima Zakona o vodama RS, odnosno FBiH koji nalaže minimalan broj propisanih pregleda. 10.1.3.3. Otpadne vode iz separatora ulja i masti i objekata za prečišćavanje Potrebno je vršiti kontrolu kvaliteta otpadne vode sa saobraćajnih površina na mjestima ispusta voda iz separatora ulja i masi i na mjestima dodatnog prečišćavanje otpadnih voda. Ova kontrola treba se realizirati četiri puta godišnje, i to jedan put obavezno tokom intenzivnih oborina, kao i obavezno jedan put ljeti poslije prve kiše, a nakon dugotrajnog sušnog razdoblja i najintenzivnijeg korištenja saobraćajnice. Osmatranje se treba vršiti na najmanje dvije lokacije separatora, na mjestima ispuštanja iz separatora a prije ulaza u filtarsko polje i nakon filtarskog polja prije upuštanja otpadne vode u recipijent ili tlo. U toku ovih analiza, potrebno je izvršiti analize 19 pokazatelja koji su navedeni u tački 10.1.1.1. Mjesta osmatranja potrebno je precizirati U Glavnom projektu, nakon provedenih hidrogeoloških istražnih radova, te nakon toga precizno utvrđenih pozicija separatora i objekata za dodatno prečišćavanje otpadnih voda. Treba naglasiti da bi u ova osmatranja bili uključeni separatori koji su smješteni na lokacijama koje se nakon detaljnih hidrogeoloških istražnih radova ocijene kao zone i mjesta najvećeg rizika od zagađenja podzemnih voda. Istovremeno se predlaže ispitivanje prihvatnog kapaciteta sedimenta filterskog polja barem dva puta godišnje za pojedine pokazatelje. Granične vrijednosti emisija otpadnih voda definisaju se u skladu sa tipom recipijenta otpadnih voda sa saobraćajnih površina (kanalizacioni sistem, tlo, vodotoci). Za određivanje graničnih vrijednosti koristiti vrijednosti definisane u “Pravilniku o uvjetima ispuštanje otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS, broj 44/01, “Pravilniku o uvjetima ispuštanje otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS, broj 44/01 ili u „Pravilniku o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije Službeni Glasnik RS, broj 68/01“.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

267

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

10.2. Monitoring tla
10.2.1. Nulto stanje monitoringa tla (prije početka izvođenja radova) Utvrđivanje nultog stanja i monitoring stanja tala na dionici koridora Vc, LOT 1 Svilaj – Karuše , jedan je od važnih preduslova u kreiranju mjera posebnoga opreza i zaštite tala na ugroženim dijelovima trase. Obaveze nosioca programa bi trebale biti da formira kompetentan istraživački tim koji će izvesti terenski rad, uzimanje uzoraka, laboratorijske analize tla i obradu podataka te izraditi studiju sadašnjeg stanja i program monitoringa i to: a) Terenska istraživanja 1. Rekognosciranje i sondiranje terena u pojasu širine 500 m s obje strane trase, s ciljem identifikacije pedosistematske pripadnosti tala i kartografskih jedinica. 2. Izvršiti uzimanje uzoraka tla, i to jedan prosječni iz površinskog sloja nedirnutog - prirodnog tla na trasi prosječno na svaka 2 km, što iznosi 31 uzorak, nastojeći pri tome da uzorci „pokriju“ sve načine korištenja zemljišta. Za svaki važniji tip tla (oko 24 pedosistematskih jedinica) uzeti po jedan prosječni uzorak tla na točno određenom lokalitetu primjenom GPSa, a na kojemu bi se provodio trajni monitoring stanja tala. Ukupno bi se uzelo oko 56 uzoraka tla za kompletnu analizu. 3. Izvršiti procjenu i detaljno osmatranje stanja usjeva i prirodne - šumske vegetacije na trasi i ocjena stanja. U tu svrhu koristit će se metoda usporednih fenoloških opažanja. b) Laboratorijske analize U laboratoriji bi se, u svrhu identifikacije tla izvršile standardne kemijske analize svih uzoraka kao što su; pH, humus, hidrolitička kiselost, analiza adsorptivnog kompleksa, sadržaj hraniva NPK. Osim toga u svim uzetim uzorcima obavit će se analiza sadržaja teških metala i PAH - policikličkih aromatskih ugljikovodika, u skladu odredbama Uputstva o utvrđivanju dozvoljenih količina štetnih i opasnih materija u zemljištu i metode njihovog ispitivanja, Sl. List FBiH br. 11/99 i Službenog glasnik RS br.23 od 18.03.1994.god. c) Obrada rezultata Obrada rezultata terenskih opažanja i laboratorijskih analiza bi se predstavili u digitaliziranoj formi na pedološkoj karti u GIS tehnologiji koja bi poslužila za budući trajni monitoring tla nakon izgradnje autoputa u mjerilu 1: 25 000 za cijelu trasu, a za svaki lokalitet budućeg monitoringa na karti mjerila 1: 5 000.

10.2.2. Monitoring tokom faze građenja
Tokom faze građenja važan preduslov je dobra i kvalitetna organizacija gradilišta koja treba da uvaži naprijed izneseno stanje i preporuke, a prema pravilima primjene dobre prakse iz ove oblasti. Kontrolu nad izvođenjem radova treba da obavlja adekvatna inspekcija kojoj bi trebalo pridodati i stručnjake iz oblast ekologije, a naročito zaštite zemljišta. Projektom treba definisati tačno granicu

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

268

As. Analiza uzoraka bi se obavljala jednom godišnje na oko 20-25 lokaliteta (na udaljenosti od oko 3 km) duž trase puta. Ni. ali i nakon izgradnje. Tokom izgradnje obavezno kontrolirati kako se postupa sa otpadnim vodama sa gradilišta i ne dozvoliti da direktno ulaze u vodotoke prije prethodnog tretmana putem bazena. sadržaj PAH (policikličiki aromatski ugljikovodici). Monitoring tokom eksploatacije objekta Istraživanja koja će se obaviti tokom izrade Studije nultog stanja će se nastaviti u periodu monitoringa tokom izgradnje autoputa. i ostalih pedogenetskih faktora značajnih za određeni mikro lokalitet. a i neki prirodni materijali mogu biti kontaminirani. Hg. Ako se tlo tokom gradnje na neki način kontaminira (nafta. Co. Naročito bi se vršila mjerenja stanja teških metala kao što su sadržaj Cd. Tačne lokacije će se uspostaviti nakon izgradnje pojedine dionice pri čemu će se odrediti lokacije koje će pokrivati neposredni prostor uz autoput i na srazmjernoj udaljenosti od ruba autoputa. Erozija sitnih čestica tokom iskopa kanala pri čemu one odlaze u vodotoke ili na površinu tla treba smanjiti na najmanju mjeru jer se na taj način remeti kopneni i vodeni biodiverzitet.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija prostora do koje izvođač u toku izgradnje može da se kreće sa mehanizacijom. Pb. Cu. a prenose se i teški metali kao što je olovo i kadmijum. Mo. Praćenje stanja promjena bi se obavljalo na istom lokalitetu tokom dugoročnog vremenskog perioda. što može da se dogodi u poplavi nekontrolirane pojave različitih materijala na tržištu. Izbor lokaliteta kao što je to već napomenuto biće na osnovu tipske karakteristike tla. Često se događa «pretjerana» sječa šume i uklanjanje vegetacije mimo dimenzija zadatih projektom što ima nepovoljne posljedice na životnu sredinu. potrebno je tlo sa takve površine odstraniti i deponovati po propisima o dekontaminaciji udaljeno od vodotoka.2. Cr. Redovan monitoring održavanja drenažnih sistema je ključ u zaštiti i očuvanju životne sredine jer se kroz njega treba da odvija nesmetan promet svih slivnih voda sa i u neposrednoj blizini autoputa. a po potrebi i ulja mineralnog porijekla. čime će se izbjeći nesporazumi na terenu sa lokalnim stanovništvom i štete mimo potrebnog obima. ograđenih bazena i sličnih objekata za sedimentaciju i tretman otpadnih voda. pondova.3. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 269 . Tokom izgradnje autoputa neophodno je vršiti monitoring uticaja koji se dešavaju prilikom miniranja I drugih dinamičkih radova. da li su kontaminirani radionuklidima. Tokom izgradnje treba kontrolisati i materijale koji se ugrađuju. što se svakako tokom istraživanja može dopunjavati ovisno o stanju promjena koje se događaju na terenu. Isto tako je od posebne važnosti kontrola i čišćenje objekata za prikupljanje otpadnih voda za sedimentaciju koji su najvažnija barijera prispijeća polutanata u vodotoke ili eventualno okolna poljoprivredna zemljišta. ulje ili neki drugi organski i neorganski polutant). Zn. potencijalnog uticaja na zagađenost podzemnih voda i kraških područja. a izabrani indikatori bi bili uglavnom sa stanovišta praćenja hemijskih promjena i akumulacije polutanata. 10.

3. U Tabeli 10. a izvještavanje o stanju monitoringa budućeg autoputa treba redovno dostavljati budućoj upravi za ceste i nadležnim ministarstvima za okoliš.101 predloženi su mjerni profili za monitoring kvalitete površinskih vodotokova. Deponovanje krutog i pročišćavanje tečnog otpada treba da je u skladu sa najstrožijim kriterijumima iz oblasti upravljanja otpadom. Pristup. sa aspekta mogućih uticaja na stanje ekosistema u neposrednoj blizini gradilišta Monitoring u fazi eksploatacije Biološki monitoring u fazi eksploatacije autoputa vremenski bi se izvodio svaka četiri mjeseca u toku jedne godine. Monitoring treba da sprovodi institucija koja ima sve kompetencije za ovakvu vrstu poslova. makroinvertebrata bentosa i sastava ihtiopopulacija. Pristup. a uključivao bi analizu sastava fitobentosa. odabir profila i dinamika za ovaj monitoring treba biti upotpunosti usklađena sa predloženim monitoringom za površinske vode u fazi građenja. 10. Adekvatna evaulacija kvaliteta vode je moguća i prema kvalitativno-kvantitativnom sastavu biocenoza fito i zoobentosa i ihtiopopulacija. a uključivao bi analizu sastava fitobentosa. Monitoring stanja ekosistema (biološki monitoring) Monitoring nultog stanja ekosistema Sastavni dio praćenja i ublaživanje uticaja na vodne ekosisteme autoputa na dionicama LOT1 je i praćenje kvaliteta površinskih voda u fazi građenja i eksploatacije. makroinvertebrata bentosa i sastava ihtiopopulacija. Podaci moraju biti javni i dostupni svim koji su zainteresirani za ovu problematiku. Na ovim mjernim profilima treba predvidjeti monitoring nultog stanja ekosistema prije izvođenja bilo kakvih radova Monitoring u fazi građenja Praćenje stanja površinskih vodotokova biomonitoringom u mnogome doprinosi adekvatnom upravljanju prirodnim resursima i revitalizaciji svega onoga što čini gradnja autoputa. odnosno izvođača radova koji bi svakodnevno nadgledao slijed gradnje po dionicama. Ovi organizmi uslijed velike senzibilnosti na degradaciju vodnog ekosistema veoma brzo reaguju što je moguće pratiti kroz njihovo prisustvo ili brojnost njihovih populacija. ima poseban značaj zaštite tla i voda i izbjegavanja akcidentnih pojava. Tokom ove faze neophodno je angažiranje okolišnog stručnjaka od strane Investitora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kontrola funkcioniranja i održavanja opreme na benzinskim pumpama uz autoput i drugih infrastruktura. Biološki monitoring u fazi građenja vremenski bi se izvodio svaka četiri mjeseca u toku jedne godine. odabir profila i dinamika za ovaj monitoring treba biti upotpunosti usklađena sa predloženim monitoringom za površinske vode u fazi eksploatacije Studija uticaja na okolinu – Lot 1 270 .

Četvrta grupa mogućih rizika pojavljuje se kao posljedica pojave prirodnih katastrofa koje se mogu pojaviti u vidu poplava. 11. pojava mora biti analiziran i propisane adekvatne mjere kako problem ne bi postao veći. Uobičajeno je da se sve akcidentne situacije analiziraju u okviru četiri moguće grupe: .Prva grupa mogućih rizika prisutna je u svim situacijama kada se planirane mjere zaštite životne sredine u eksploataciji pokažu kao neuspešne. Rizik ovakvih. . ili zemljotresa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 271 . S obzirom na planirane mjera zaštite životne sredine za konkretnu prostornu cjelinu rizik koji je skopčan sa neadekvatnim rješenjima prvenstveno može biti prisutan kod neadekvatno izvedenog sistema za prikupljanje atmosferskih voda i zaštitu izvorišta i zaštitu od buke. Ozbiljnost mogućih posljedica je i osnovni razlog za analizu rizika od akcidenata u procesu procjene uticaja predmetne dionice na životnu sredinu. Kako bi se umanjila verovatnoća navedenih rizika neophodno je planirane sisteme izvesti u svemu prema tehničkoj dokumentacij.Druga grupa mogućih rizika vezana je za akcidentne situacije koje se mogu desiti u fazi izvođenja radova i radova na održavanju puta u eksploataciji.Permanentno prati stanje životne sredine u zoni planiranog autoputa (monitoring) i obezbediti uslove da se blagovremeno mogu preduzeti dodatne mjere zaštite. požara. i sličnih. ona je najčešće mala ali su u slučaju događanja moguće ozbiljne posljedice.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 11. Verovatnoća navedenih rizika zavisi od više faktora. što prvenstveno podrazumijeva efikasnu zaštitu od saobraćajne buke i posebno zagađenje izvorišta vodosnabdevanja. . MJERE VEZANE ZA USLOVE RADA U VANREDNIM USLOVIMA Procjena uticaja na životnu sredinu treba da obuhvati i uticaje koji su posljedica akcidentnih situacija u fazi građenja i eksploatacije autoputa a koji predstavljaju rizik u smislu mogućih negativnih uticaja na životnu sredinu. Postoji nekoliko vrsta rizika koji se mogu pojaviti u fazi građenja i eksploatacije planiranog autoputa.1 Rizik od neadekvatnih mjera zaštite Neuspeh propisanih i realizovanih mjera zaštite životne sredine može u određenim okolnostima da dovede do posljedica koje su slične onima koje su analizirane u okviru svakog od uticaja ali je evidentno postojanje i određenog rizika koji može dovesti do mnogo značajnijih posljedica po životnu sredinu.Treća grupa mogućih rizika vezana je za akcidentne situacije koje su posljedica udesa vozila koja transportuju opasne materije. a zatim još: . .

eksplozivna. eksplozivom i drugim opasnim supstancama moraju biti detaljno razrađene. ekotoksična. potrebno je izvršiti analizu mogućnosti ovakve pojave da bi se mogli specificirati i posebni postupci koji se eventalno odnose na ovu materiju. pada skela i dr.3 Rizik od udesa opasnih tereta S obzirom na sve okolnosti koje karakterišu eksploataciju autoputa. Da bi se ovi rizici umanjili neophodan je niz procedura u domenu organizacije izvođenja radova.2 Rizik od akcidenata u toku građenja i održavanja U periodu građenja i održavanja autoputa moguće su okolnosti koje dovode do neželjenih i nesrećnih slučajeva najčešće iz domenu rizika po zdravlje i život neposrednih učesnika u radnom procesu ali i korisnika autoputa. a prije svega imajući u vidu mogućnost hemijskog akcidenta kao posljedice udesa vozila koja transportuju takve materije. Izgradnja puta podrazumijeva i rizike po zdravlje i rizike iz domena bezbednosti izvođenja radova za radnike koji rukuju mašinama. zapaljiva. S obzirom na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 272 . koji mogu da izazovu izloženost opasnim hemikalijama ili povrede kod radnika. izloženost olovnim farbama u održavanju konstrukcije mosta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . hemikalijama i buci i zaštitno oblačenje i nošenje zaštitnih naočara za posebne radove može umanjiti rizik od neželjenih posljedica. 11.) Poštovanje osnovnih principa iz oblasti zaštite na radu obezbediće značajno umanjenje mogućih rizika kod izvođenja radova. samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i životnu sredinu. . Ograničavanjem vremena izloženosti česticama prašine. 11. opasnim materijalima.Propisati adekvatne mjere održavanja koje su usmjerene na zaštitu životne sredine u domeni svih mogućih uticaja. Svaki put ima određenu ulogu u prevozu opasnih materija s obzirom na njegov položaj u mreži a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. Posebno značajan dio rizika vezan je za izvođenje radova pod saobraćajem. Planirani autoput je identifikovan kao saobraćajnica kojom se vrši intezivan transport opasnih materija obzirom da povezuje prostorne cjeline od međunarodnog značaja. Mogući akcidenti mogu da budu uzrok nesrećnih slučajeva tokom radova na izgradnji i održavanju puta.Planiraju dopunske mjere zaštite na svim onim mjestima na kojima je u toku eksploatacije dokazana neefikasnost već preduzetih mjera ili dokazana mogućnost rizika usled neefikasnosti preduzetih mjera. Procedure o rukovanju toksičnim materijama. oksidirajuća. izvorima struje ili su izloženi nepovoljnim prostornim uslovima kod izvođenja (izloženost prašini i toksičnim isparenjima iz hemikalija koje se koriste u radovima. Kako bi se umanjili mogući rizici neophodno je razraditi kompletne planove izvođenja radova pod saobraćajem na postojećim putevima u zoni planiranog autoputa.

Nagrizajuće ili korozivne materije .propan.Otrovne i zarazne materije . . Na osnovu ovih podataka moguće je odrediti verovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite.Zapaljive tečnosti . herbicidi. poljoprivredni proizvodi. redukciona. a pri prevozu se mogu javiti kao zagađivači u slučaju udesa su prehrambeni artikli za trgovačku mrežu. zaustavlja se saobraćaj i upućuje se zahtjev specijalizovanoj službi koja treba da obavi operaciju uklanjanja opasnog tereta i asanaciju kolovoza.sumporna. 11. građevinski materijal.4 Rizik od prirodnih katastrofa Katastrofe mogu da obuhvate put i njegovu okolinu.hloridi. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. koji se prevoze u cisternama. . bez ispiranja vodom. . usisavanjem. . koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu.Oksidirajuće materije .pesticidi. S obzirom na broj udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je verovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama sa malom verovatnoćom ali izvesna zbog čega je potrebno preduzeti odgovarajuće mjere zaštite životne sredine: . emulziona). itd. a put može biti ključni faktor u planiranju hitnih akcija . Prirodne katastrofe mogu da oštete put a put može biti faktor u širenju ili ublažavanju uticaja ovih katastrofa. hidraulička. Rizik od akcidenta sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici.benzin i dizel gorivo.). . odmah se zaustavlja saobraćaj i alarmira nadležna služba i angažuju specijalizovane ekipe za sanaciju havarije.Svi objekti na putu i trup puta su projektovani tako da obezbeđuju sigurnost u odnosu na pojavu zemljotresa. čišćenjem. Sve materije prikupljene na ovaj način tretiraju se prema posebnim postupcima regeneracije ili se deponuju na. koji se pakuju u specijalne čelične posude. za takve materije predviđenim deponijama. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska.Put je projektovan u zoni koja je izložena poplavnom talasu rijeke Bosne i Save. proizvodi tekstilne industrije. peroksidi. Rasuti praškasti ili granularni materijal se mora ukloniti sa kolovoza isključivo mehaničkim putem (vraćanjem u novu prikladnu ambalažu. tehnička roba i drugi. Materije koje ne spadaju u navedene grupe. .Zbijeni gasovi .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane putne veze mogu se očekivati sljedeće opasne materije: . industrijska finalna roba.U koliko dođe do havarije vozila sa tečnim opasnim materijama. butan. motorna. . Prosuta materija se uklanja sa kolovoza posebnim sorbentima. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 273 . Nivelacioni odnosi planiranog autoputa garantuju sigurnost od ove prirodne pojave. koja se prevoze u različitoj ambalaži.U koliko dođe do havarije vozila koje nosi opasni teret u praškastom ili granularnom stanju. U koliko je tečnost dospela van profila i zagadila tlo sanacija se vrši njegovim uklanjanjem.

Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.3.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.1.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.4.7.3.5.2. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Inženjersko-geološka karta 12.2.3.3.2.3.4.2. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za tlo i poljoprivredno zemljište 12. Situacija autoputa na koridoru Vc 12.3.4.3.3.3.1.1. Rješenje o izradi SUO/Odluka o izradi SUŽS Izvještaji sa obilaska terena (upitnici.3.7.5.3.1.3.3. Grafički prilozi rađeni u R 1:25000 12.3.2.3. foto i vidio snimci).3.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. 12.1.3.3.3. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. LISTA ANEKSA 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionice Podnovlje-Johovac 12.2.3.4.4.3.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.1. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.7.1.4.1.3. 12.3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.6. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Geološka karta 12.3.2. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.2.3.5. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.7.4.3.6. Dionice Podnovlje-Johovac 12.6. anketni listovi.2.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12.4.1.2.1.3.2.3.3.3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Hidrogeološka karta 12.1.5.3. 12.1.4. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za poplavne zone i planirane hidroenergetska objekte 12.4.1.2.3.7.3.6 12.6.3. 12.3.4.2.5.3.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.3. 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 274 . Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za vodne resurse 12.

11.8.3.3.8.4.2.3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12.11.2.3.3.10.10.9.1.3. 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.3.000 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 275 .3.2.3.11.3.3.9.4. Dionice Podnovlje-Johovac 12.3.8.3.000 Karta buke sa mjerama zaštite od buke 1:25.10.3.3.11.9.3.9.3.10. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za pejzaž 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.1. Karta ograničenja vezanih za floru i zaštićena prirodna područja 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.3.1. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12. Karta kulturno-historijskog nasljeđa 12.3.9.4. Dionice Podnovlje-Johovac 12.1.4.8. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.2. Karta ograničenja iz planske dokumentacije 12.10.8. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Ostali grafički prilozi Karta buke bez mjera zaštite od buke 1:25.11. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful