Ο Επιστημονικός αντίλογος

για τις επεκτάσεις των ΕΛΠΕ ΒΕΕ
(πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ) στην Ελευσίνα.
Περιεχόμενα

Έκθεση του Καθηγητή του Πανεπιστημίου της Πάτρας Δρ. Χημ. Μηχανικού Κ.

Σπ. Πανδή για τις επιπλέον εκπομπές πτητικών υδρογονανθράκων, για την
παραγωγή επιπλέον ποσοτήτων όζοντος καθώς και τις συνέπειες στο Θριάσιο και
όλο το λεκανοπέδιο.

Έκθεση του Καθηγητή του Πανεπιστημίου της Κρήτης Ευρ. Στεφάνου,

κριτική στην Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των ΕΛΠΕ.

Πραγματογνωμοσύνη του Ομότιμου Καθηγητή Εφαρμοσμένης Γεωλογίας του

Παν. Πατρών κ. Γ. Καλλέργη για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την
λειτουργία και επέκταση του διυλιστηρίου στους τομείς των υδατικών πόρων,
του εδάφους και της σεισμικής επικινδυνότητας.

Πλήρες Τεχνικό Σημείωμα του Χημικού Περιβαλλοντολόγου Φιλ. Βεϊνόγλου.

Έκθεση του Ερευνητή του ΕΜΠ Δρ. Γεωλόγου- Γεωχημικού Δημ. Κατσίνη

για την ρύπανση του υπεδάφους από υδρογονάνθρακες τόσο στην ευρύτερη
περιοχή της Ελευσίνας όσο και στην στενότερη αυτή του διυλιστηρίου καθώς και
Κριτική στην ΜΠΕ των ΕΛΠΕ .

Τεχνική

Έκθεση

του

Δ/ντή

του

Γραφείου

Ελέγχου

Ρύπανσης

του

Αναπτυξιακού Συνδέσμου Θριασίου Δρ Χημ. Μηχανικού ΕΜΠ κ. Αναστ.
Χρηστίδη.

Έκθεση

Κριτική

αποτίμηση

της

ΜΠΕ

των

ΕΛΠΕ

από

την

Ομάδα

ΣΥΜΠΡΑΞΙΣ.

Τεχνικό Σημείωμα για την άδεια IPPC των ΕΛΠΕ και τις Βέλτιστες Διαθέσιμες

Τεχνικές

του

κ.

Γιώργου

Χασιώτη,

συντονιστή

της

νομικής

υποστήριξης πολιτών του WWF HELLAS).
2009

ομάδας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

Κριτική της Μελέτης Περιβαλλοντικών Ειτώσεων
(ΜΠΕ) για την εέκταση των εγκαταστάσεων της εταιρείας
ΕΛΠΕ ΒΕΕ
Υοεκτίµηση των Εκοµών VOCs και Ειτώσεων στην
Ατµοσφαιρική Ρύανση

∆ρ. Σπύρος Πανδής
Καθηγητής Χηµικής Μηχανικής
Πανεπιστήµιο Πατρών

ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΠΕ ΕΛΠΕ ΒΕΕ 2007
Η ΜΠΕ προσπαθεί να αντιµετωπίσει πολλά από τα πιθανά περιβαλλοντικά προβλήµατα
που θα δηµιουργηθούν λόγω της προτεινόµενης επέκτασης του διυλιστηρίου των ΕΛΠΕ
ΒΕΕ. Η µελέτη έχει τεράστιες ελλείψεις όσον αφορά τις πραγµατικές εκποµπές αέριων
οργανικών ενώσεων και τις επιπτώσεις τους στην φωτοχηµική ρύπανση της Αττικής.

Η εκποµπή πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs, Volatile Organic Compounds) και η
επακόλουθη δηµιουργία όζοντος στην ατµόσφαιρα είναι συνήθως ένα από τα µεγαλύτερα
περιβαλλοντικά προβλήµατα που δηµιουργούνται λόγω της λειτουργίας διυλιστηρίων σε
µία περιοχή. Η περιοχή της Αττικής χαρακτηρίζεται ήδη από µερικές από τις πιο ψηλές
συγκεντρώσεις όζοντος στον κόσµο. Καθώς η φωτοχηµική παραγωγή όζοντος απαιτεί
µερικές ώρες το πρόβληµα από τις εκποµπές µιας µεγάλης βιοµηχανικής µονάδας έχει
επιπτώσεις όχι µόνο για την περιοχή γύρω από την εγκατάσταση αλλά και για περιοχές
που απέχουν µερικές δεκάδες χιλιόµετρα από την πηγή. Στην συγκεκριµένη περίπτωση
λοιπόν το πρόβληµα αφορά όχι µόνο την Ελευσίνα αλλά ολόκληρη την Αττική.

Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των ΕΛΠΕ ΒΕΕ καλύπτει ανεπαρκώς αυτό το
πολύ σηµαντικό πρόβληµα για την υγεία των κατοίκων του Θριάσιου Πεδίου αλλά και
της υπόλοιπης Αττικής. Στην έκθεση υπάρχει µία ανάλυση των εκποµπών των VOCs
(εκτός µεθανίου) που υπολογίζει ότι περίπου 450 επιπλέον τόνοι οργανικών ενώσεων θα
εκπέµπονται κάθε χρόνο στην ατµόσφαιρα. ∆εν υπάρχει ο απαραίτητος υπολογισµός του
επιπλέον όζοντος το οποίο θα δηµιουργηθεί εξ αιτίας αυτών των υδρογονανθράκων, της
επίδρασης του στην υγεία των κατοίκων της Αττικής και στην δυνατότητα της χώρας µας
να αποφύγει τις υπερβάσεις των ορίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το όζον.

Οι εκποµπές των VOCs έχουν υπολογισθεί µε βάση τις µεθόδους που συνιστώνται από
την Αµερικανική Υπηρεσία Περιβάλλοντος (EPA, Environmental Protection Agency) και
το Αµερικανικό Ινστιτούτο Πετρελαίου (API, American Petroleum Institute) για τα
αµερικάνικα διυλιστήρια. Μελέτες τα τελευταία χρόνια των συγκεντρώσεων των VOCs

πάνω από αµερικάνικα διυλιστήρια έχουν αποδείξει ότι οι εκτιµήσεις αυτές είναι πάρα
πολύ µικρότερες από τις πραγµατικές εκποµπές των µονάδων. Για παράδειγµα οι
πρόσφατα δηµοσιευµένες µετρήσεις στο Houston των Ηνωµένων Πολιτειών (Texas Air
Quality Study 2000) έδειξαν ότι οι πραγµατικές εκποµπές είναι 4-5 φορές µεγαλύτερες
από τις αναµενόµενες (σε παρόµοιες περιβαλλοντικές µελέτες). Ακόµα χειρότερα οι
πρόσθετες αυτές εκποµπές δεν είναι σταθερές στον χρόνο, αλλά εµφανίζονται σε σχεδόν
τυχαίες περιόδους οδηγώντας σε σχηµατισµό όζοντος µε ρυθµούς 50-150 ppb/ώρα.

Οι αµερικάνικες µετρήσεις των λόγων των υδρογονανθράκων προς το ΝΟx στην αέρια
µάζα µε τις εκποµπές των διυλιστηρίων και άλλων χηµικών βιοµηχανιών ήταν συνήθως
2-15 φορές παραπάνω, και σε µερικές περιόδους 50 φορές παραπάνω από τους λόγους
που είχαν υπολογισθεί

µε την µέθοδο που χρησιµοποιείται στην παρούσα

περιβαλλοντική µελέτη. Η ανάλυση των µετρήσεων έδειξε ότι οι υπολογισµοί των
εκποµπών των οξειδίων του αζώτου (ΝΟx) ήταν σχετικά ακριβείς και το πρόβληµα είναι
η σηµαντική υποεκτίµηση των εκποµπών υδρογονανθράκων (Daum et al., 2002). Οι
µελέτες έφτασαν στο συµπέρασµα ότι οι πηγές αυτών των επιπλέον υδρογονανθράκων
είναι πολλές και διάσπαρτες στις αντίστοιχες βιοµηχανίες (fugitive emissions, flares,
cooling towers, κλπ). Οι δυσκολίες στο να εκτιµηθούν πόσες βαλβίδες, φλάντζες, κλπ
από τις χιλιάδες που υπάρχουν σε ένα τυπικό διυλιστήριο έχουν διαρροές και το µέγεθος
αυτών των διαρροών οδηγεί σε αυτή την υποεκτίµηση (Allen and Roselot, 1997; Allen
and Durrenberger, 2003). Τα προβλήµατα στον υπολογισµό των εκποµπών και οι τρόποι
διόρθωσης των εκτιµήσεων συζητούνται από τους Allen and Durrenberger (2003) και τις
µελέτες που αναφέρουν. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται προφανώς ανάλυση
αβεβαιότητας (ανάλυση σεναρίων πολλαπλών ενδεχοµένων εκποµπών λόγω της
αβεβαιότητας των τελευταίων) για τον σχηµατισµό του όζοντος πάνω από την Αττική για
παράδειγµα µε χρήση εκποµπών που είναι δεκαπλάσιες από αυτές που έχουν υπολογισθεί.
Το πρόβληµα αφορά όχι µόνο τις µελλοντικές εκποµπές υδρογονανθράκων από τα
ΕΛΠΕ ΒΕΕ αλλά και τις υπάρχουσες οι οποίες πιθανότατα έχουν επίσης υποεκτιµηθεί
σοβαρά. Για να εκτιµηθεί το µέγεθος του προβλήµατος οι επιπλέον ηµερήσιες εκποµπές
των VOCs από την επέκταση των διυλιστηρίων (µετά την διόρθωση των εκποµπών)
αντιστοιχούν περίπου στις ηµερήσιες εκποµπές 60 χιλιάδων περίπου αυτοκίνητων. Η

αντιστοιχία αυτή προκύπτει διορθώνοντας τις εκποµπές των VOCs που υπολογίζονται
στην παρούσα ΜΠΕ και χρησιµοποιώντας τις µελέτες των Moschonas et al. (2001) και
Symeonidis et al. (2003) για τις εκποµπές αυτοκινήτων στην Αττική. Παρόλο που ο
υπολογισµός αυτός είναι προσεγγιστικός, δείχνει το πιθανό µέγεθος του προβλήµατος
και το γιατί χρειάζεται η µελέτη της επίδρασης αυτών των VOCs στις συγκεντρώσεις του
όζοντος.

Συµπεράσµατα
Η ανάλυση της αύξησης των εκποµπών πτητικών οργανικών ενώσεων λόγω της
σχεδιαζόµενης επέκτασης των ΕΛΠΕ ΒΕΕ και της επίπτωσής τους στην φωτοχηµική
ρύπανση της Αττικής είναι προβληµατική. Ο υπολογισµός των εκποµπών βασίζεται σε
µεθόδους που υποεκτιµούν σοβαρά τις εκποµπές από παρόµοιες µονάδες και δεν υπάρχει
ανάλυση για την επίδραση των αυξηµένων εκποµπών στον σχηµατισµό του όζοντος στην
Αττική.

Βιβλιογραφικές Αναφορές
Allen D.T. and K.S. Rosselot (1997) Pollution Prevention for Chemical Processes,
(Chapter 5, “Waste Audits and Emission Inventories”, and Chapter 7, “Preventing
fugitive and secondary emissions), Wiley, New York.

Allen D. T. and C. Durrenberger (2003) Accelerated Science Evaluation of Ozone
Formation in the Houston-Galveston Area, Texas Natural Resource Conservation
Commission, Technical Analysis Division, Houston, Texas.
http://www.utexas.edu/research/ceer/texaqsarchive/pdfs/Emission%20Inventoryv3.pdf

Daum P., J. Meagher, D. Allen, C. Durrenberger (2002) Accelerated Science Evaluation
of Ozone Formation in the Houston-Galveston Area, Texas Natural Resource
Conservation Commission, Technical Analysis Division, Houston, Texas.
www.utexas.edu/research/ceer/texaqsarchive/pdfs/EXEC_SUMMARY_Nov_02.pdf

Moschonas, N., S. Glavas, and T. Kouimtzis (2001), C3 to C9 hydrocarbon
measurements in the two largest cities of Greece, Athens and Thessaloniki. Calculation of
hydrocarbon emissions by species. Derivation of hydroxyl radical concentrations, Sci.
Total Environ., 271(1-3), 117-133,

Symeonidis, P., I. Ziomas, and A. Proyou (2003), Development of an emission inventory
system from transport in Greece, Environ. Modell. Softw., 19(4), 413–421,

Π α νε π ι σ τ ή μ ι ο Κ ρ ή τ η ς
Τμήμα Χημείας
Εργαστήριο Περιβαλλοντικών
Χημικών Διεργασιών (Ε.ΠΕ.ΧΗ.ΔΙ.)

UNIVERSITY OF CRETE
Department of Chemistry
Environmental Chemical Processes
Laboratory (ECPL)

Ηράκλειο 01-12-2008

Προς
Τον Δήμο Μαγούλας
Υπ’ όψιν Δημάρχου
Κυρίου Θ. ΡΟΚΑ
Θέμα: Γνωμοδοτική Αναφορά για την Μελέτη Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για την επέκταση των εγκαταστάσεων της εταιρείας ΕΛΠΕ-ΒΕΕ.
Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,
Σας παραθέτω την γνωμοδοτική μου αναφορά επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων2007 (ΜΠΕ-2007) για την επέκταση των εγκαταστάσεων της εταιρείας ΕΛΠΕ. ΒΕΕ.
Με τιμή.

Ευριπίδης Γ. Στεφάνου
Καθηγητής Χημείας Περιβάλλοντος
Διευθυντής Ε.ΠΕ.ΧΗ.ΔΙ.

Βούτες- Ηράκλειο, Τ.Κ. 71003
Τηλ.: 2810 545028/545101• Fax: 2810 545078/545001

Voutes - Heraklion, GR-71003, GREECE
Phone: +30 2810 545028/545101 • Fax: +30 2810 545078/545001

Web Site: http://ecpl.chemistry.uoc.gr, E-mail: stephanou@chemistry.uoc.gr

–2–

Γνωμοδοτική Αναφορά
Ι. Εισαγωγή
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Περιβάλλοντος των ΗΠΑ, (United States Environmental Protection
Agency ή US.EPA) η ρύπανση του περιβάλλοντος που συσχετίζεται με την λειτουργία διυλιστηρίων
πετρελαίου συμπεριλαμβάνει παράγοντες όπως οι πτητικές οργανικές ενώσεις (volatile organic
compounds, VOCs), το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), τα οξείδια του θείου (SΟx), τα οξείδια
του αζώτου (ΝΟx), τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10&2.5), η αμμωνία (ΝΗ3), το υδρόθειο (Η2S),
διάφορα μέταλλα, οξέα, και πληθώρα τοξικών ενώσεων [1]. Ενώσεις του θείου και μέταλλα
προέρχονται από ακαθαρσίες, που περιέχονται στην πρώτη ύλη (ανεπεξέργαστο ορυκτό καύσιμο),
ενώ οι άλλοι παράγοντες ρύπανσης προέρχονται από διαρροές εισερχόμενων και τελικών
προϊόντων. Οι προαναφερόμενοι ρυπαντές εισέρχονται στο περιβάλλον ως αέριες εκπομπές, υγρά
και στερεά απόβλητα. Ενώ τα υγρά και τα στερεά απόβλητα μπορούν να ελεγχθούν καλύτερα
καθώς η επεξεργασία τους είναι πιό προσιτή, τα αέρια απόβλητα είτε ως διάχυτες εκπομπές
(fugitive emissions), είτε ως συνεχείς ή σημειακές εκπομπές (point source emissions) είναι
δύσκολο να ελεγχθούν και ως εκ τούτου να γίνει η επεξεργασία τους.
Λαμβάνοντας υπ’ όψη μου τη διεθνή βιβλιογραφία, ως προς τα περιβαλλοντικά προβλήματα που
προκαλεί η λειτουργία διυλιστηρίων πετρελαίου, μελέτησα ενδελεχώς τα έγγραφα που τέθηκαν στη
διάθεσή μου ως προς την επέκταση των εγκαταστάσεων της εταιρείας ΕΛΠΕ- ΒΕΕ.
Παρακάτω κωδικοποιώ τις παρατηρήσεις μου διατηρώντας τις επικεφαλίδες των περιεχομένων της
ΜΠΕ-2007:
ΙΙ. Παρατηρήσεις και σχόλια επί της ΜΠΕ-2007
ΙΙ. 1. Περιγραφή και καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης περιβάλλοντος
ΙΙ.1.Ι. Υφιστάμενη κατάστασης ρύπανσης (4.2. της ΜΠΕ)
Ατμόσφαιρα: Η περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης βασίζεται στις μετρήσεις που διεξάγει ο
Αναπτυξιακός Σύνδεσμος Δήμων και Κοινοτήτων Θριασίου Πεδίου (ΑΣΔΚΘΠ), εστιάζοντας στους
ρυπαντές διοξείδιο του θείου (SΟ2), οξείδια του αζώτου (ΝΟx), αιωρούμενα σωματίδια (PM10), τους
ολικούς υδρογονάνθρακες και όζον (Ο3).
Οι παράμετροι όζον και πτητικοί υδρογονανθρακες (VOCs) σχετίζονται λόγω της παραγωγής του
όζοντος μέσω των φωτοχημικών αντιδράσεων των VOCs στην τροπόσφαιρα. Είναι δε προφανές
και από τις αναφερόμενες μετρήσεις ότι στην περιοχή το όζον αποτελεί σημαντικό πρόβλημα και
αυτό δεν μπορεί να διαχωριστεί από την παρουσία των υδρογονανθράκων και κυρίως των
πτητικών που σχετίζονται με την λειτουργία μονάδων διύλισης και διανομής πετρελαιοειδών [2,3].
Επίσης ενώ πολλές πηγές μπορούν να συμβάλλουν στην εκπομπή αιωρούμενων σωματιδίων
όπως αναφέρεται (βλ. ΜΠΕ 4.2.1.5.) δεν πρέπει να αποκλειστεί η λειτουργία του διυλιστηρίου ως
πηγή παραγωγής και εκπομπής αιωρούμενων σωματιδίων (βλ. [1]).
Υδατικό περιβάλλον: Η περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης στο θαλάσσιο περιβάλλον της
περιοχής δεν λαμβάνει υπ΄όψη της ενώσεις που σχετίζονται σημαντικά με τα απόβλητα
διυλιστηρίων όπως οι υδρογονάνθρακες και οι πολυαρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ). Μελέτες
που διεξήχθησαν μεταξύ 2005-2006 στον Σαρωνικό Κόλπο έδειξαν ότι στην Ελευσίνα οι
συγκεντρώσεις των ΠΑΥ σε θαλάσσιους οργανισμούς και ιζήματα ήταν ιδιαίτερα υψηλές
συγκρινόμενες με άλλες περιοχές [4,5].
Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα από την λειτουργία διυλιστηρίων πετρελαίου και χώρων
αποθήκευσης προϊόντων διύλισης πετρελαιοειδών έχει ήδη τεκμηριωθεί βιβλιογραφικά [6-7]. Οι
ουσίες βενζόλιο, τολουόλιο, ξυλόλιο (BTEX), και MTBE που σχετίζονται άμεσα με τις

–3–
προαναφερόμενες δραστηριότητες αποτελούν ρυπαντές που ανιχνεύονται και αναφέρονται σε
πολλές μελέτες (βλ. ως παράδειγμα τις προαναφερόμενες [6] και [7]) είναι άμεσα σχετιζόμενες με
τις δραστηριότητες διύλισης και αποθήκευσης πετρελαιοειδών. Εν τούτοις δεν περιγράφεται στην
ΜΠΕ-2007 η υφιστάμενη κατάσταση των υδροφόρων στην περιοχή δραστηριότητας του
διυλιστηρίου. Μελέτη που διεξήχθη μεταξύ 2003 και 2005 (Makri et al. [8]) περιγράφει την
υφιστάμενη κατάσταση στην περιοχή του Θριασίου Πεδίου και έχει διαπιστώσει σημαντικά επίπεδα
βενζολίου (εποχιακά μάλιστα (φθινόπωρο) βρέθηκαν συγκεντρώσεις μεγαλύτερες των 30 ppb).
Πιστεύω ότι αυτό το θέμα θα έπρεπε να έχει διερευνηθεί και ενταχθεί στην ΜΠΕ-2007.

II. 2. Οικολογικές επιπτώσεις από την επέκταση της ΕΛΠΕ. ΒΕΕ. (βλ. Β 6.1. της ΜΠΕ)
ΟΙ μελετητές εστιάζουν κυρίως στην εκπομπή συμβατικών ρυπαντών (οξείδια του θείου (SΟx και
κυρίως SΟ2), οξείδια του αζώτου (ΝΟx), και αιωρούμενα σωματίδια (PM10)) και ανεπαρκώς στο
θέμα της εκπομπής των πτητικών υδρογοναναθράκων (VOCs) και τοξικών ενώσεων τόσο στα
αέρια όσο και στα υγρά απόβλητα.
Πιό συγκεκιμένα:
Διαπιστώνεται έλλειψη μετρήσεων που να τεκμηριώνουν την κατάσταση των αέριων εκπομπών,
των υγρών και στερεών αποβλήτων και της ρύπανσης των εδαφών που προκαλεί το διυλιστήριο
υπό τις παρούσες συνθήκες λειτουργίας του.
Η έλλειψη αυτή αφορά:
α) σε συγκεκριμένες μετρήσεις, βάσει αποδεκτών μεθόδων, των συμβατικών ρυπαντών που
σχετίζονται με την λειτουργία των εγκαταστάσεων της εταιρίας και που αναφέρονται στη ΜΠΕ2007,
β) στην απουσία αναφοράς για σημαντικούς, λόγω της τοξικότητάς τους, ρυπαντές που σχετίζονται
με την λειτουργία των διυλιστηρίων και που δεν αναφέρονται ούτε στα στοιχεία βάσει των οποίων
εκτελούνται οι υπολογισμοί για την διερεύνηση της αναμενόμενης μείωσης της ρύπανσης μετά την
αναβάθμιση των εγκαταστάσεων που προτείνει η εταιρία,
γ) στη μέτρηση πτητικών υδρογοναθράκων που ενώ υπάρχουν ανάλογες μεθοδολογίες για
εγκαταστάσεις διυλιστηρίων [9], η ΜΠΕ στηρίζεται σε υπολογισμούς πιθανών εκπομπών. Όμως,
έστω και με τα επίπεδα των συγκεντρώσεων που οι μελετητές προτείνουν χρησιμοποιώντας
μαθηματικές προσομοιώσεις, δεν προβαίνουν στον υπολογισμό της παραγωγής όζοντος από την
λειτουργία του διϋλιστηρίου στην περιοχή.
Αναφέρομαι παρακάτω στις ελλείψεις που διαπιστώνω κατά περίπτωση:
1) Ελλείψεις στην αναφορά αέριων ρυπαντών ως προς την υφιστάμενη κατάσταση
αλλά και την μελλοντική μείωση των εκπομπών τους
Η ΜΠΕ-2007 για την επέκταση-αναβάθμιση των εγκαταστάσεων της εταιρείας ΕΛΠΕ-ΒΕΕ αφορά
στους συμβατικούς επονομαζόμενους ρυπαντές. Ουδεμία αναφορά έχει ως προς άλλους ρυπαντές
που, όπως έχει διαπιστωθεί διεθνώς, εκπέμπονται από την λειτουργία διυλιστηρίων (βλ. Πίνακα 1).
Για τις εν λόγω ενώσεις κάνω ειδική μνεία καθώς θεωρώ το θέμα ιδιαίτερα σημαντικό για την υγεία
των κατοίκων των όμορων, του διυλιστηρίου της ΕΛΠΕ-ΒΕΕ, περιοχών.
Ως προς την εκπομπή πτητικών υδρογονανθράκων είναι γνωστό ότι οι υπολογιστικές μέθοδοι που
χρησιμοποιούν τα διυλιστήρια για τον υπολογισμό των εν λόγω εκπομπών μπορεί να δίνουν
επίπεδα ως και πέντε φορές χαμηλότερα από αυτά που προέρχονται από μετρήσεις. H US.EPA
αναφέρει [10] ότι τα διυλιστήρια στις ΗΠΑ εκπέμπουν 26 εκατομύρια kg τοξικών ατμοσφαιρικών
ρυπαντών. Μεταξύ αυτών το βενζόλιο, το τολουόλιο, η εθυλοκετόνη, το ξυλόλιο, το MTBE, κα. για
τις εκπομπές των οποίων τα διυλιστήρια έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο από άλλες βιομηχανίες. Η
US.EPA έλεγξε 117 μονάδες διεργασιών σε 17 διυλιστήρια και διαπίστωσε σημαντικές διαφορές
των αναφερόμενων από τα διυλιστήρια από αυτές που προέκυψαν από τις επί τόπου μετρήσεις
των επιθεωρητών της. Οι διαπιστώσεις αυτές της EPA αποτέλεσαν ειδική αναφορά του βουλευτή
Henry A. Waxman στις 10-11-1999 στο Κονγκρέσσο των ΗΠΑ [11].

–4–
Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο πρόσφατες σχετικά δημοσιεύσεις (βλ. [12,13]) έδειξαν ότι τα διυλιστήρια
αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή πτητικών υδρογονανθράκων στην περιοχή όπου λειτουργούν.

Ο Πίνακας 1 παρουσιάζει τις ενώσεις που η Υπηρεσία Περιβάλλοντος των ΗΠΑ περιλαμβάνει
στους ρυπαντές που βάσει της οδηγίας “Clean Air Act 1990-Section 112” πρέπει να
παρακολουθούνται συνεχώς (Monitoring) πλησίον των εγκαταστάσεων διυλιστηρίων καθώς έχει
τεκμηριωθεί ότι εμπεριέχονται στις αέριες εκπομπές τους. Πρέπει να αναφερθεί ότι οι ενώσεις που
αναφέρονται στον Πίνακα 1 έχουν προσδιοριστεί ως εκπομπές διυλιστηρίων στις ΗΠΑ (π.χ. ToscoRodeo
Oil
Refinery,
Contra
Costa
County,
California,
USA,
1994:
http://www.epa.gov/region09/features/tosco/).
Μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ως άνω ενώσεων δεν
λαμβάνονται υπ’ όψιν από την ΜΠΕ-2007. Εκ των ενώσεων του Πίνακα 1, το βενζόλιο (benzene)
και η φορμαλδεΰδη (formaldehyde) είναι γνωστό ότι είναι ενώσεις άκρως τοξικές και εκπέμπονται
από διυλιστήρια. Εν τούτοις, δεν γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο θέμα αυτό.
Πίνακας 1
Acetaldehyde
Ammonia
Benzene
1,3-Butadiene
Butane
Carbon disulfide
Carbon monoxide
Carbonyl sulfide
Chlorodifluoromethane
Diethanol Amine
Dimethyl sulfide
Ethane
Ethyl benzene
Ethylene
Formaldehyde
Furan
n-Hexane
Hydrogen chloride
Hydrogen cyanide

Hydrogen sulfide
Methane
Methyl mercaptan
Methyl tert-butyl ether (MTBE)
Naphthalene
Nickel carbonyl
Nitrous oxide
n-Octane
Ozone
Phenol
Phosgene
Propane
Sulfur dioxide
Toluene
1,1,1-Trichloroethane
2,2,4-Trimethylpentane
m-Xylene
o-Xylene
p-Xylene

Επίσης δεν υπάρχει αναφορά στις θειούχες ενώσεις όπως η μεθυλομερκαπτάνη (Methyl
mercaptan). Οι εν λόγω θειούχες ενώσεις έχουν ήδη μελετηθεί στον ελληνικό χώρο (βλ. Μελέτη
Παν/μίου Κρήτης [14])και έχουν άμεσα σχετιστεί με εκπομπές διυλιστηρίων. Στην μελέτη του
Παν/μίου Κρήτης οι μετρήσεις έδειξαν υπερβάσεις των ορίων των 0.5, 1 και 5 ppb, στην περιοχή
λειτουργίας του διυλιστηρίου. Πρέπει να σημειωθεί ότι για την μεθυλομερκαπτάνη αποτελούσαν το
77%, 52 % και 15% των ληφθέντων δειγμάτων αντιστοίχως. Είναι γνωστό ότι οι εν λόγω ενώσεις
προκαλούν σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες του 0.5 ppb (parts per billion ή 1 μέρος ανά
δισεκατομμύριο) δυσάρεστες οσμές. Για το υδρόθειο (Η2S) που επίσης σχετίζεται με την λειτουργία
διυλιστηρίων πετρελαιοειδών, σύμφωνα με την Γερμανική Νομοθεσία [15] η μέση ετήσια τιμή δεν
πρέπει να ξεπερνά τα 3 ppb.
Τίθεται ένα άλλο σημαντικό ζήτημα, που απουσιάζει ουσιαστικά από την ΜΠΕ-2007, αυτό των
εκπομπών καρκινογόνων ενώσεων από διυλιστήρια πετρελαίου. H US.EPA μέσω του
προγράμματος, για την πληροφόρηση του κοινού, “TOXIC RELEASE INVENTORY” (Κατάλογος
Εκπομπών Τοξικών Ενώσεων) [16] καταγράφει τις ποσότητες των τοξικών ενώσεων που
εκπέμπονται από διαφορες βιομηχανικές μονάδες. Μεταξύ των ενώσεων αυτών, γίνεται αναφορά

–5–
στις ενώσεις που ορίζονται ως καρκινογόνες από την Υπηρεσία για την Εργασιακή Υγεία και
Ασφάλεια (Οccupational Safety & Health Administration-OSHA). Η μελέτη των στοιχείων που
δημοσιεύει η US.EPA για το έτος 2004 δείχνει ότι τα 10 πλέον σημαντικά διυλιστήρια (ως προς τις
εκπομπές τους) εξέπεμψαν συνολικά 1.400.710 Kg 11 καρκινογόνων ενώσεων από τον κατάλογο
της OSHA. Οι εν λόγω καρκινογόνες ενώσεις αφορούν και διάχυτες εκπομπές (δ.ε.-fugitive
emissions), και συνεχείς ή σημειακές εκπομπές (σ.ε.-point source emissions). Οι min και max
ποσότητες από διάχυτες (δ.ε.) και σταθερές εκπομπές (σ.ε.) σε lbs (1 kg = 2.2.5 lbs) για τις
προαναφερόμενες ενώσεις έχουν ως εξής: Βενζόλιο [δ.ε. 28.007-110.000 και σ.ε. 25.000-40.819],
1,3-βουταδιένιο [δ.ε. 832-4.259 και σ.ε. 823-18.476], MTBE, Φορμαλδεύδη [δ.ε. 5.606-28.764 και
σ.ε. 29.090-108.000], βενζο[ghi]περυλένιο [δ.ε. 7-437 και σ.ε. 6-157], ΣΥΝΟΛΟ-ΠΑΥ [δ.ε. 5196.101 και σ.ε. 546-3.184], αιθυλο-βενζόλιο [δ.ε. 9.782-18.776 και σ.ε. 6.971-16.060], στυρένιο
[δ.ε. 37-1.800 και σ.ε. 54-8.150], τετραχλωροαιθυλένιο [δ.ε. 1.760-6.309 και σ.ε. 27-18.450],
ναφθαλένιο [δ.ε. 4.094-16.000 και σ.ε. 1.971-25.361], διοξίνες [δ.ε. 0.09-2.99 gr και σ.ε. 0.592.33].
Στην ΜΠΕ-2007 διαπιστώνεται η έλλειψη ουσιαστικής αναφοράς στις προαναφερόμενες ενώσεις
και κυρίως στο βενζόλιο, και στην κατηγορία των πολυαρωματικών υδρογονανθράκων (ΠΑΥ),
ενώσεων που συσσωρεύονται στα αιωρούμενα σωματίδια που παράγονται από καύσεις και
κυρίως των κατηγοριών PM10 και PM2.5. Οι μελετητές περιορίζονται σε σύντομη αναφορά (βλ. σελ.
188 της ΜΠΕ-2007) θεωρητικής εκτίμησης για τους ΠΑΥ. Είναι γνωστό ότι πολλά μέλη των ΠΑΥ
είναι καρκινογόνα. Οι μετρήσεις του Γραφείου Ελέγχου Ρύπανσης και Ποιότητας Περιβάλλοντος
του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων Θριασίου Πεδίου μέχρι σήμερα (όπως αυτές
ετέθησαν στη διάθεσή μου) δείχνουν υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων PM10. Κατά την άποψή
μου η περιεκτικότητα των εν λόγω σωματιδίων σε διάφορες τοξικές ενώσεις (π.χ. ΠΑΥ) πρέπει να
προσδιοριστεί επισταμένα και να γίνει η ταυτοποίηση των πηγών εκπομπής μέσω καθιερωμένων
μεθόδων στην έγκυρη διεθνή βιβλιογραφία [17], έτσι ώστε να εντοπιστεί κατά πόσο η λειτουργία,
τωρινή ή μελλοντική, του διυλιστηρίου συνεισφέρει στην εκπομπή μέσω ατμοσφαιρικών
σωματιδίων τοξικών ενώσεων στην ατμόσφαιρα της περιοχής.
Σε διάφορες μελέτες στις ΗΠΑ [18] αλλά και λόγω της εφαρμογής λήψης μέτρων από την USEPA
(Νοέμβριος 1999) προς την ήδη προαναφερθείσα εταιρεία TOSCO OIL REFINERY (San Francisco
Bay, California, USA) για την μείωση διοξινών (που προσδιορίστηκαν) στα απόβλητά της υπάρχει
έντονη ανησυχία ότι τα διυλιστήρια αποτελούν πηγή διοξινών. Σύμφωνα με τους Yake, B. et al. (βλ.
[8]) τα διυλιστήρια θεωρούνται από τις περιπτώσεις που πρέπει να διερευνηθούν αν αποτελούν
πηγές μεγάλης ή μέσης σημασίας για την εκπομπή διοξινών.
Πρέπει να τονιστεί ότι ενώ στην ΜΠΕ-2007 αναφέρεται η εγκατάσταση συστήματος LDAR, η
έλλειψη σαφούς αναφοράς για την εγκατάσταση συστήματος παρακολούθησης (monitoring) σε
πραγματικό χρόνο (real time) των αέριων ρυπαντών από τις εκπομπές της μελλοντικής
εγκατάστασης για τον προσδιορισμό και των συμβατικών αλλά και των πιο τοξικών ενώσεων που
αναφέρονται στον Πίνακα 1. Αυτό μαζί με την υποχρέωση δημόσιας ανακοίνωσης των
μετρούμενων επιπέδων συγκέντρωσης των διαφόρων ενώσεων αποτελεί, στις ανεπτυγμένες
χώρες, διεθνή πρακτική που αποδεικνύει την μη-επιβάρυνση της ατμόσφαιρας των περιοχών
λειτουργίας των διυλιστηρίων από αναμενόμενους ρυπαντές.

2) Ελλείψεις στην αναφορά ρυπαντών στα υγρά απόβλητα ως προς την υφιστάμενη
κατάσταση αλλά και την μελλοντική μείωση της παρουσίας τους
Η περιγραφή της επεξεργασίας και διάθεσης υγρών αποβλήτων και των ιλύων, στη ΜΠΕ-2007 της
ΕΛΠΕ-ΒΕΕ, περιορίζεται στα λιγότερο τοξικά απόβλητα.
Σύμφωνα με την US.EPA [19], οι παρακάτω ενώσεις («Hazardous Constituents Suspected to be
Present in Refinery Wastes» σύμφωνα με την EPA) (Πίνακας 2) πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν
για την μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τα υγρά απόβλητα των διυλιστηρίων. Οι
ενώσεις αυτές μπορεί να μην βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες αλλά λόγω της τοξικότητάς
τους θεωρούνται άκρως επικίνδυνες και πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν στα πλαίσια του
οποιουδήποτε
σχεδιασμού
μείωση
ρυπαντικών
φορτίων
από
βιομηχανικές
δραστηριότητες. Επομένως οι ενώσεις αυτές πρέπει να προσδιορίζονται για γίνει δυνατή η

–6–
κατάταξη των αποβλήτων ως προς την τοξικότητά τους και ως εκ τούτου η εφαρμογή της όποιας
αντιρρυπαντικής τεχνολογίας για την μείωση των συγκεντρώσεων τους στα υγρά απόβλητα των
διυλιστηρίων.
Στην ΜΠΕ-2007 της ΕΛΠΕ-ΒΕΕ, σε ότι αφορά τα υγρά απόβλητα, είναι εμφανής η έλλειψη της
οποιαδήποτε αναφοράς στη συντριπτική πλειοψηφία των ενώσεων που περιέχει ο Πίνακας 2.

Πίνακας 2.
Acetonitrile
Acrolein
Acrylonitrile
Aniline
Antimony
Arsenic
Barium
Benz (c) acridine
Benz (a) anthracene
Benzene
Benzenethiol
Benzidine
Benzo(b)fluoranthene
Benzo(j)fluoranthene
Benzo(a)pyrene
Benzyl chloride
Beryllium
Bis (2-chloroethyl) ether
Bis (2-chloroisopropyl) ether
Bis (chloromethyl) ether
Bis (2-ethylhexyl) phthalate
Butyl benzyl phthalate
Cadmium
Carbon disulfide
p-Chloro-m-cresol
Chlorobenzene
Chloroform

Chloromethane
2- Chloronapthalene
2-Chlorophenol
Chromium
Chrysene
Cresols
Crotonaldehyde
Cyanide
Dibenz(a,h)acridine
Dibenz(a,j)acridine
Dibenz(a,h)anthracene
7H-Dibenzo(c,g)carbazole
Dibenzo(a,e)pyrene
Dibenzo(a,h)pyrene
Dibenzo(a,i)pyrene
1,2-Dibromoethane
Di-n-butyl phthalate
Dichlorobenzenes
1,2-Dichloroethane
trans-1,2-Dichloroethene
1,1-Dichloroethylene
Dichloromethane
Dichloropropane
Dichloropropanol
Diethytl phthalate
7,12-Dimethylbenz(a)anthracene

2,4-Dimethylphenol
Dimethyl phthalate
4,6-Dinitro-o-cresol
2,4-Dinitrophenol
2,4-Dinitrotoluene
Di-n-octyl phthalate
1,4-Dioxane
1,2-Diphenylhydrazine
Ethyleneimine
Ethylene oxide
Fluoranthene
Formaldehyde
Hydrogen sulfide
Indeno (1,2,3-cd)pyrene
Lead
Mercury
Methanethiol
3-Methylchlolanthrene
Methyl ethyl ketone (MEK)
Naphthalene
Nickel
p-Nitroaniline
Nitrobenzene
4-Nitrophenol
Pentachlorophenol
Phenol
Pyridine

Selenium
Tetrachloroethanes
Tetrachloroethylene
Toluene
Trichlorobenzenes
Trichloroethanes
Trichloroethene
Trichlorophenols
Vanadium
Cobalt Indene
1-Methylnapthalene
5-Nitro acenaphthene
Styrene
Quinoline
Hydroquinone
Phenanthrene
Anthracene
Pyrene

Oι Al Zarooni & Elshorbagy [20] αναφέρουν ότι εκτός των υψηλών τιμών των συγκεντρώσεων
Βιοχημικά Απαιτούμενου Οξυγόνου (BOD) και Χημικά Απαιτούμενου Οξυγόνου (COD) που
βρέθηκαν σε απόβλητα διυλιστηρίων, προσδιορίστηκαν επίσης υψηλά επίπεδα ΠΑΥ και
φαινολικών ενώσεων. Αν και η δευτεροβάθμια επεξεργασία μειώνει σημαντικά την παρουσία των
ΠΑΥ στη στήλη του νερού του αποδέκτη, εντούτοις σημαντική συγκέντρωση ΠΑΥ μπορεί να
συσσωρευτεί στα θαλάσσια ιζήματα της περιοχής-αποδέκτη των επεξεργασμένων λυμάτων των
διυλιστηρίων [21].
Μεταξύ των προαναφερόμενων ενώσεων (βλ. Πίνακα 2) το μεταλλικό στοιχείο Σελήνιο
(Selenium), έχει προσδιοριστεί στα υγρά απόβλητα διυλιστηρίων σε ποσότητες 0,1-4.9 mg/L
(ppm) [22]. Το στοιχείο αυτό αποτελεί συστατικό ορισμένων ειδών αργού πετρελαίου [23]. Το
Σελήνιο είναι ιδιαίτερα τοξικό και προκαλεί βλάβες σε διάφορους οργανισμούς και ως εκ τούτου η
μέγιστη αποδεκτή συγκέντρωση στο πόσιμο νερό στις Η.Π.Α. είναι 50 μg/L (ppb) και τίθενται ως
τιμή στόχος τα 5 ppb [24].
Η ανάλυση των λυμάτων με στόχο τον προσδιορισμό διαφόρων τοξικών ενώσεων (βλ. Πίνακα 2)
είναι αναγκαία για να γίνει πιό πειστική η μελέτη ως προς την επιβάρυνση που θα επιφέρει η
επέκταση των ΕΛΠΕ (βλ. Β 6.1.2. ΜΠΕ-2007).
3) Ελλείψεις στην αναφορά ρυπαντών που σχετίζονται με την διύλιση πετρελαιοειδών
στους υπόγειους υδροφόρους ως προς την υφιστάμενη κατάσταση αλλά και την
μελλοντική μείωση της παρουσίας τους

–7–
Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα από την λειτουργία διυλιστηρίων πετρελαίου και χώρων
αποθήκευσης προϊόντων διύλισης πετρελαιοειδών τεκμηριώνεται βιβλιογραφικά [6,7,8]. Οι ουσίες
βενζόλιο, τολουόλιο, ξυλόλιο (BTEX), και MTBE που σχετίζονται άμεσα με τις προαναφερόμενες
δραστηριότητες. Όπως αναφέρω παραπάνω υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ρύπανσης του
υδροφόρου ορίζοντα, από το βενζόλιο, στην περιοχή που δραστηριοποιείται η μονάδα των ΕΛΠΕ
στην Ελευσίνα (βλ. [8]). Το γεγονός αυτό θα έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψη στη ΜΠΕ.

ΙΙΙ. Επισημάνσεις και Συμπεράσματα
Σύμφωνα με μελέτες που έγιναν στη Φινλανδία (1971-1994, [25]) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (19512003, [26]) σε εργαζόμενους σε διυλιστήρια πετρελαιοειδών βρέθηκε ότι οι άνδρες εργαζόμενοι που
εργάστηκαν τουλάχιστον 5 έτη σε διυλιστήριο είχαν δυο φορές περισσότερο από τον μέσο
πληθυσμό την εμφάνιση μη-μελανοειδούς καρκίνου του δέρματος και το υψηλότερο ποσοστό
καρκίνου των νεφρών και καρκίνου του μεσοθηλιώματος. Είναι προφανές ότι οι επιδημιολογικές
μελέτες πρέπεινα λαμβάνονται υπ’ όψη με ιδιαίτερη προσοχή και να μην επεκτείνονται άκριτα σε
διάφορες κατηγορίες πληθυσμού. Όμως οι προαναφερόμενες μελέτες, μεταξύ άλλων, αποτελούν
ενδείξεις ότι διάφορες τοξικές ενώσεις που εκπέμπονται από την εν λόγω βιομηχανική
δραστηριότητα πρέπει να μελετηθούν και να ληφθούν σοβαρά υπ’ όψη μας σε ότι αφορά τη
δημόσια υγεία και την προφύλαξη των εργαζομένων.
Στη ΜΠΕ-2007 της ΕΛΠΕ-ΒΕΕ:
Ι) Τα δεδομένα που χρησιμοποίησαν οι μελετητές δεν στηρίζονται σε μετρήσεις που αφορούν
την υπάρχουσα εγκατάσταση και τις εκπομπές της. Γίνονται αναφορές μόνο σε κάποιες
μετρήσεις στα υγρά κυρίως απόβλητα. Οι τιμές που χρησιμοποιούν για τις αριθμητικές
προσομοιώσεις στηρίζονται σε υπολογισμούς (πχ. VOCs) με χρήση άλλων προσομοιώσεων.
Οι μόνες τιμές συγκεντρώσεων που χρησιμοποιούνται μέσω μετρήσεων πεδίου αφορούν
συνολικά την περιοχή και όχι τις συγκεκρμένες εκπομπές της μονάδας διύλισης .
ΙΙ) Ουδεμία αναφορά γίνεται στην παραγωγή όζοντος μέσω των εκπομπών πτητικών
υδρογονανθράκων από την ΕΛΠΕ-ΒΕΕ (που έστω και υπολογιστικά αναφέρονται). Η
αναμενόμενη πρόσθετη επιβάρυνση των ήδη υψηλών επιπέδων συγκεντρώσεων του όζοντος
στην περιοχή μελέτης πρέπει να υπολογιστεί και να ληφθεί και να τεκμηριωθεί στην ΜΠΕ.
Θεωρώ ότι το θέμα της έμμεσης (μέσω VOCs) παραγωγής όζοντος πρέπει να συμπεριληφθεί
οπωσδήποτε στην ΜΠΕ.
ΙΙΙ) Ουδεμία αναφορά γίνεται στις τοξικές ενώσεις που διαπιστωμένα εκπέμπουν τεκμηριωμένα
τα διυλιστήρια (πχ. ΠΑΥ, βενζόλιο, φορμαλδεύδη κα.). Θεωρώ ότι πρέπει σε οποιαδήποτε
τεκμηριωμένη ΜΠΕ λειτουργίας διυλιστηρίου οι ενώσεις αυτές και οι εκπομπές τους πρέπει να
συμπεριληφθούν.

Οι παραπάνω ελλείψεις αυτές είναι εμφανείς στην ΜΠΕ-2007 (παρά την χρήση αποδεκτών
υπολογιστικών μοντέλων για τους συμβατικούς ρύπους) και δεν τεκμηριώνουν επαρκώς την
αναμενόμενη μείωση της ρύπανσης, από την μελλοντική λειτουργία της εγκατάστασης, σε ότι
αφορά σημαντικές κατηγορίες ρυπαντών (παρόντων στα αέρια και υγρά απόβλητα) που δεν
αναφέρονται καν στην ΜΠΕ-2007. Είναι αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα ότι η χρήση
μαθηματικών μοντέλων αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την πρόβλεψη της ρύπανσης,
εντούτοις οι αποκλίσεις των προβλεπόμενων από το μοντέλο τιμών επιπέδων ρύπανσης από τις
πραγματικές τιμές μπορούν να ξεπεράσουν και το 50%. Για τον λόγο αυτό όσο πιο ακριβείς είναι οι
τιμές επιπέδων εκπομπών για την τεκμηρίωση της υφιστάμενης κατάστασης που εισάγονται στο
μοντέλο τόσο περισσότερο τα αποτελέσματά που παρέχει θα θεωρούνται αξιόπιστα. Δεν γίνεται

–8–
τεκμηριωμένη αναφορά για τις πιθανές αποκλίσεις ή αβεβαιότητες που το μοντέλο παράγει ώστε τα
αποτελέσματα του να καταστούν πιο αποδεκτά. Συμπεραίνω μετά από ενδελεχή ανάγνωση της
ΜΠΕ-2007 της ΕΛΠΕ-ΒΕΕ, μετά από σύγκριση των στοιχείων που η ΜΠΕ περιέχει με αυτά της
έγκριτης επιστημονικής βιβλιογραφίας ότι:

1) Τα εξαγόμενα συμπεράσματα, σε ότι αφορά στους συμβατικούς ρυπαντές με τους οποίους
ασχολείται η ΜΠΕ-20007, όπως παρουσιάζονται εμπεριέχουν σημαντική αβεβαιότητα
καθώς δεν αναφέρεται η διαδικασία μέτρησης των εκπομπών υπό τις παρούσες συνθήκες
λειτουργίας του εν λόγω βιομηχανικού συγκροτήματος.
2) Η εν λόγω μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων παρουσιάζει ουσιαστικές ελλείψεις καθώς
δεν έχει ασχοληθεί με σημαντικούς παράγοντες ρύπανσης και τοξικότητας που σχετίζονται
άμεσα με την λειτουργία μονάδων διύλισης καυσίμων.
3) Η ΜΠΕ-2007, υπό την μορφή που έχει επιδοθεί, δεν εγγυάται αφενός την μη επιβάρυνση
του περιβάλλοντος και αφετέρου την ασφάλεια της υγείας των κατοίκων των όμορων προς
την τοποθεσία λειτουργίας της ΕΛΠΕ-ΒΕΕ περιοχών με την περαιτέρω σχεδιαζόμενη
επέκταση των δραστηριοτήτων της.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
[1] US.EPA, “Profile of the Petroleum Refining Industry”, Washington, D.C.: US.Government
Printing Office, EPA 310-R-95-013, September 1995.
[2] Ryerson T.B., et al., “Effect of petrochemical industrial emissions of reactive alkenes and NOx
on tropospheric ozone formation in Houston, Texas” Journal of Geophysical ResearchAtmospheres, 108(D8) (2003).
[3] Corinair 94: Summary report: Report to the European Environment Agency, 1997: Copenhagen.
[4] Valavanidis et al., Estuarine, Coastal and Shelf Science 79, pp. 733-739 (2008)
[5] http://www.iasonnet.gr/new/events/presentetions/9_Pollution-D4.1_Karageorgis.pdf .
[6] Schneider, R.P., et al., “Contamination levels and preliminary assessment of the technical
feasibility of employing natural attenuation in 5 priority areas of presidente Bernardes Refinery in
Cubatão, São Paulo, Brazil” Environmental Monitoring and Assessment 116, pp. 21-52 (2006).
[7] Fraile, J., et al., “Monitoring of the gasoline oxygenate MTBE and BTEX compounds in
groundwater in Catalonia (northeast Spain)” The Scientific World Journal 2, pp. 1235-1242 (2002),
[8] Makri, P. et al., “Monitoring of pollution from benzene in the aquifers of Thriassio plain, W.
Attica, Greece” 8th International Hydrogeological Conference of Greece - 3rd MEM Workshop on
Fissured Rocks Hydrology Proceedings, pp. 309-316 (2008).
[9] EPA, EIIP-Volume II, chapter 4 – Preferred and alternative methods for estimating emissions
from equipment leaks. (1996).
[10] US.EPA, 1997 Toxic Release Inventory, April 1999.
[11] “Oil Refineries Fail to Report Millions of Pounds of Harmful Emissions”, US HOUSE OF
REPRESENTATIVES: http://southdakota.sierraclub.org/livingriver/Waxman%20oil%20refineries.pdf.
[12] C. Gariazzo et al, “Monitoring and Analysis of Volatile Organic Compounds around an oil
Refinery”, Water air and Soil Pollution 167, pp. 16-22, 2005
[13] N. Durana et al., “Long term hourly measurement of 62 non-methane hydrocarbons in an
urban area: Main results and contribution of non-traffic sources”, Atmospheric Environment 40, pp.
2860–2872 (2006).
[14] «Εκτίμηση Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης από Ειδικούς Ρύπους σε Περιοχή Διυλιστηρίου», Τελική
Έκθεση προς το ΥΠΕΧΩΔΕ, Παν/μιο Κρήτης (1998).
[15] Technische Anleitung zur Reinhaltung der Luft-TA Luft. Erste Allgemeine Verwaltungsvorschrift
zum Bundes-Immissionsschutzgesetz (GMBI. S. 95 & GMBI. S. 202).
[16] TRI: http://www.epa.gov/triexplorer/.

–9–
[17] Kavouras, εt al. «Source apportionment of urban particulate aliphatic and polynuclear aromatic
hydrocarbons (PAHs) using multivariate methods», Environmental Science and Technology 35, PP.
2288-2294 (2001).
[18] Yake, B. et al., “Washington State Dioxin Source Assessment”, in “Dioxin 2000: 20th
International Symposium on Halogenated Environmental Organic Pollutants and Persistent
Organic Pollutants-POPs”, Monterey, CA, August 13-17, 2000.
[19] “Guidance on Petroleum Refinery Waste Analyses for Land Treatment Permit Applications”:
UNITED STATES ENVIRONMENTAL PROTECTION AGENCY, PPC 9523.1984(02), 4/3/1984.
[20] Al Zarooni & Elshorbagy « Characterization and assessment of Al Ruwais refinery
wastewater» Journal of Hazardous Materials A136, pp. 398–405 (2006).
[21] «PAHs: An Ecotoxiclogical Perspective», P. E. T. Douben Editor, Wiley, 2003.
[22] Kapoor, A.et al., Environmental Science and Technology 20, pp.137-47 (1995).
[23] Hunt, J.M., “Petroleum geochemistry and geology (2nd ed.) W.H. Freeman and Co. (1995).
[24] Pontius, F., “An Update of the Federal Drinking Water Regs.” J. AWWA. 87, pp. 48-58 (1995).
[25] Dr. Eeero Pukkala, Finnish Cancer Registry, Helsinki, FIN-00170 Finland.
[26] Sorahan, T., “Mortality of UK oil refinery and petroleum distribution workers, 1951-2003”
Occupational Medicine 57, pp. 177-185 (2007).

ΔΗΜΟI ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ, ΜΑΝΔΡΑΣ, ΜΑΓΟΥΛΑΣ, ΝΕΑΣ ΠΕΡΑΜΟΥ
ΑΤΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη λειτουργία και την
επέκταση του διυλιστηρίου της ΑΕ ΕΛΠΕ ΒΕΕ
Ελευσίνας
( Τομείς υδατικών πόρων-εδάφους-σεισμικής επικινδυνότητας)

Από
ΓΙΩΡΓΟ ΚΑΛΛΕΡΓΗ
Ομότιμο καθηγητή Εφαρμοσμένης Γεωλογίας
Πανεπιστημίου Πατρών

ΑΘΗΝΑ
Σεπτέμβριος 2008

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΣΥΝΟΨΗ

Οι εγκαταστάσεις BΕE (πρώην Πετρόλα) καταλαμβάνουν το παράκτιο τμήμα της λεκάνης απορροής του

Σαρανταπόταμου, η χρήση και διαχείριση των υδατικών πόρων του οποίου γίνεται χωρίς την σύνταξη έστω στοιχειώδους
υδρολογικού ισοζυγίου, χωρίς να υπάρχει το από το νόμο απαιτούμενο Διαχειριστικό Σχέδιο της λεκάνης απορροής
ενταγμένου σε πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης και χωρίς καθορισμό προτεραιοτήτων στη χρήση των περιορισμένων
υδατικών πόρων.

Οι παράκτιοι υδροφόροι υπεραντλούνται, με αποτέλεσμα να έχουν υφαλμυρίσει και η περιοχή της Ελευσίνας να

έχει κηρυχθεί, με ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής, προκειμένου να προστατευθεί το
υδατικό δυναμικό της περιοχής, απαγορευμένη ως προς την έκδοση αδειών ανόρυξης γεωτρήσεων, λόγω ακριβώς της
υφαλμύρισης.

Από τη σύγκριση της αναφερόμενης χρήσης νερού στις ΕΠΟ 2006 και 2008 προκύπτει αύξηση των αντλούμενων

ποσοτήτων υπόγειου νερού, λόγω της επέκτασης των εγκαταστάσεων ΒΕΕ κατά 2460 κ.μ/ημέρα ή 91% !

Τα ΕΛΠΕ χρησιμοποιούν, χωρίς προηγούμενη σύνταξη ΜΠΕ και χωρίς την αδειοδότηση που προβλέπεται από

την ισχύουσα νομοθεσία, 4 γεωτρήσεις για την άντληση υπόγειου νερού χωρίς έλεγχο των αντλούμενων ποσοτήτων το
οποίο

χρησιμοποιείται για άρδευση και αφαλάτωση, καθώς επίσης και 25 γεωτρήσεις για άντληση νερού για

απορρύπανση.

Η ΕΠΟ/2008, για τη θεραπεία της έλλειψης αδειοδότησης των γεωτρήσεων άντλησης υπόγειου νερού, ζητά από

τα ΕΛΠΕ να υποβάλλειν αίτηση αδειοδότησης για νομιμοποίηση των παράνομων γεωτρήσεων με τη διαδικασία της παρ.
16 του άρθρου 4 του του Ν. 3199/20038, που όμως αφορά στους δικαιούχους χρήσης υδάτων σύμφωνα με την
προϋπάρχουσα νομοθεσία, αφού συντάξει και υποβάλλει, στην υπηρεσία, μελέτη σχετικά με το έργο απόληψης θαλασσινού
νερού ψύξης!!

Σε αντιδιαστολή, μετά από αίτηση του Δήμου Ελευσίνας για την κατασκευή 9 γεωτρήσεων άρδευσης πρασίνου

εγκρίθηκε η κατασκευή μονο τεσσάρων, για λόγους «προστασίας του υδατικού δυναμικού» και αυτό για «την αντιμετώπιση
εκτάκτων περιστατικών».

Από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων προκαλείται ρύπανση του εδάφους από υδρογονάνθρακες και διπλή

ρύπανση των υδροφόρων της περιοχής από υδρογονάνθρακες και διείσδυση της θάλασσας (υφαλμύριση) λόγω
υπεράντλησης Παρά ταύτα οι αντληθησόμενες ποσότητες υπόγειου νερού λόγω της επέκτασης των εγκαταστάσεων του
διυλιστηρίου αυξάνονται σημαντικά χωρίς προηγουμένως να έχει γίνει οποιαδήποτε προσπάθεια αποκατάστασης της
ποιότητας ή έστω αναστροφής της ρύπανσης από το θαλασσινό νερό.

Η ΕΠΟ/2008 υιοθετεί και τον μακροσκοπικό εντοπισμό της ρύπανσης από πετρελαιοειδή (§6.2.4 και 6.2.6.β),

όταν δηλαδή η ρύπανση θα έχει προχωρήσει αντί της πρόβλεψης εγκατάστασης οργάνων αυτόματης προειδοποίησης. Όμως
άμεσος εντοπισμός επεισοδίων ρύπανσης μπορεί να γίνει μόνο μετά από σύνταξη ΜΠΕ που εκτός από την αξιολόγηση των
τεχνικών απορρύπανσης θα προέβλεπε και την εγκατάσταση συστήματος αυτόματης προειδοποίησης ρύπανσης του εδάφους
και των υδροφόρων. Τέτοια ΜΠΕ όμως δεν ζητήθηκε από την ΕΠΟ/2008 και φυσικά δεν συντάχθηκε.

Δεν εξετάσθηκε η εναλλακτική λύση της χρησιμοποίησης για αφαλάτωση θαλασσινού αντί υφάλμυρου νερού.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

2

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Η όλη προσπάθεια των ΕΛΠΕ για αποκατάσταση του περιβάλλοντος, στην ρυπασμένη από πετρελαιοειδή όμορη

εγκατάσταση της ΠΥΡΚΑΛ, περιορίσθηκε στην εφαρμογή, από το 2004 μέχρι και σήμερα, τεχνικών απορρύπανσης των
υδροφόρων μόνο από τους υδρογονάνθρακες και όχι και από την υφαλμύριση.

Για την απορρύπανση του εδάφους η ΕΠΟ/2008 υιοθετεί (παρ. Β 6.2.6) την τεχνική «bioventing»

(«βιοαπαερίωση») η οποία δεν είναι απόλυτα συμβατή με τα γεωλογικά και φυσικοχημικά χαρακτηριστικά της
συγκεκριμένης ακόρεστης ζώνης. Η τεχνική που εφαρμόζεται είναι πλησιέστερη προς την τεχνική «soil-vapor extraction»
με αποτέλεσμα να αφαιρούνται μόνο από την αέρια φάση της ακόρεστης ζώνης οι πτητικοί και ημιπτητικοί
υδρογονάνθρακες. Οι δεσμευμένοι («ρόφηση», «sorption») από τη στερεά φάση (πέτρωμα) υδρογονάνθρακες δεν
αφαιρούνται, με αποτέλεσμα να αποτελούν δευτερογενή πηγή ρύπανσης.

Η πιο πάνω τεχνική απορρύπανσης, η εφαρμογή της οποίας ξεκίνησε ήδη από τον Ιούνιο του 2004, αναμενόταν,

κατά την INTERGEO, να έχει ολοκληρωθεί επιτυχώς μέχρι τον Ιούνιο του 2005, ενώ κατά τα ΕΛΠΕ ολοκληρώθηκε
επιτυχώς τον Φεβρουάριο του 2007, αλλά συνεχίζεται ακόμη και σήμερα καθώς η ΕΠΟ/2008 δίνει στην εταιρία προθεσμία
μέχρι τις 03-06-2009 « να ολοκληρώσει την εφαρμογή της τεχνικής «bioventing», ενώ ο ανάδοχος της απορρύπανσης
στην από 10-09-2008 Έκθεσή του προτείνει την εγκατάσταση συστήματος «αεροδιαχωρισμού» (in well
stripping,)προκειμένου να απομακρυνθούν από τον υδροφόρο οι διαλυμένοι στο νερό υδρογονάνθρακες. Είναι προφανές
ότι η έλλειψη ΜΠΕ οδήγησε στην υιοθέτηση της απλούστερης αλλά μη αποτελεσματικής τεχνικής απορρύπανσης,
χωρίς να εξετασθούν εναλλακτικές λύσεις με αποτέλεσμα την αστοχία της απορρύπανσης της ακόρεστης ζώνης.

Για την απορρύπανση των υδροφόρων (μόνο από υδρογονάνθρακες) χρησιμοποιείται ατελώς (δηλαδή κατά το

ήμισυ) η τεχνική «pump and treat» («άντληση και επεξεργασία») διότι ναι μεν αντλείται το ρυπασμένο νερό και υπόκειται
σε επεξεργασία πλην όμως το απορρυπασμένο νερό δεν επανεισάγεται στον υδροφόρο, όπως προβλέπει η τεχνική,
προκειμένου να μη δημιουργηθεί περαιτέρω έλλειμμα, με αποτέλεσμα το πρόβλημα της υφαλμύρισης να γίνεται ακόμη
οξύτερο με δεδομένο μάλιστα ότι το σύστημα, για προληπτικούς λόγους, όπως αναφέρουν τα ΕΛΠΕ, εξακολουθεί να
λειτουργεί και μετά την απορρύπανση. Δηλαδή κατά την προσπάθεια απορρύπανσης των υδροφόρων από υδρογονάνθρακες
εντείνεται η ρύπανσή τους από τη διείσδυση της θάλασσας

Η ΕΠΟ/2008 θέτει δύο όρους που πρέπει να εκπληρώσουν τα ΕΛΠΕ (νομιμοποίηση των παράνομα

λειτουργουσών γεωτρήσεων και επίτευξη της απορρύπανσης από υδρογονάνθρακες). Ειδικά για την απορρύπανση εδάφους
και υδροφόρου δίνεται προθεσμία 12 μηνών!! (δηλαδή μέχρι 03-06-2009).. Δεν αναφέρει όμως τι θα συμβεί αν δεν
τηρηθούν οι πιο πάνω προϋποθέσεις ή αν η εταιρεία αποφασίσει να μην υλοποιήσει την επέκταση. Θα εξακολουθήσουν οι
ΒΕΕ να λειτουργούν ως μέχρι σήμερα χρησιμοποιώντας τις μη αδειοδοτημένες γεωτρήσεις και χωρίς επίτευξη της
απορρύπανσης;

Οι

υπεραντλήσεις του παράκτιου υδροφόρου είτε για λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης είτε για την

απορρύπανση του υδροφόρου, από τους υδρογονάνθρακες μόνο, κάθε άλλο παρά εξασφαλίζουν την «αειφορία» των
υδατικών πόρων της περιοχής

Ο αντισεισμικός σχεδιασμός της επέκτασης αλλά και των εγκαταστάσεων που ήδη λειτουργούν έγινε με βάση τον

Αντισεισμικό Κανονισμό (ΕΑΚ) του 2000 και όχι με εκείνον του 2003 ο οποίος ισχύει από την 01/01/2004

Είναι προφανές ότι με την ΕΠΟ/2008 παραβιάζονται:

¾
¾

Το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγματος.
Οι αρχές της προφύλαξης της αποκατάστασης και της εφαρμογής της Βέλτιστης Διαθέσιμης Τεχνικής
¾
Ο Ν 1739/87, ¨Διαχείριση των υδατικών πόρων και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ Α 201/20-11-1987), όπως ισχύει
μέχρι σήμερα
¾
Ο Ν 3199/2003, ¨Προστασία και διαχείριση των υδάτων….¨ (ΦΕΚ Α 280 /9-12-2003)
¾
Το ΠΔ 256/1989, ¨Άδεια χρήσης νερού ¨ (ΦΕΚ Α 121/11-5-1989)

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

3

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

¾
Η ΚΥΑ Φ16/5813/17-5-89, ¨Άδεια εκτέλεσης έργου αξιοποίησης υδατικών πόρων….¨ (ΦΕΚ Β 383/24-5-1989)
¾
Η ΚΥΑ 43504/05-12-2005 «Κατηγορίες αδειώνχρήσης υδάτων και εκτέλεσης έργων αξιοιποίησής τους,
διαδικασία έκδοσης, περιεχόμενο και διάρκεια ισχύος αυτών.» (ΦΕΚ1784/20-12-2006)
¾
Ο Ν 1650/15-10-1986, ¨Για την Προστασία του Περιβάλλοντος¨ (ΦΕΚ Α 160/18-10-1986) όπως ισχύει μέχρι
σήμερα
¾
Ο Ν 3010/22-04-2002, ¨Εναρμόνιση του Ν, 1650/1986 με τις Οδηγίες 97/11 ΕΕ και 96/61 ΕΕ ……¨ (ΦΕΚ Α
91/25-04-2002)
¾
Η ΚΥΑ 69269/5387/24-10-1990, ¨Κατάταξη έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες Μελέτης
Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων…….¨ (ΦΕΚ Β 678/25-10-1990)
¾
Η ΚΥΑ Η.Π. 15393/2332/5-08-2002, ¨Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων σε κατηγορίες…¨ (ΦΕΚ Β
1022/5-08-2002)
¾
Η ΚΥΑ Η.Π.¨11014/703/Φ104/13-03-2003, ¨Διαδικασία Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης…¨
(ΦΕΚ Β 332/20-03-2003)
¾
Η Απόφαση Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής με αρ. 72/17-09-2003 ¨Επιβολή περιοριστικών μέτρων
για την προστασία του υδατικού δυναμικού της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής¨

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

4

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

1.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η παρούσα

Τεχνική Έκθεση Εμπειρογνωμοσύνης συντάχθηκε με στόχο να διερευνηθεί η

συμβατότητα λειτουργίας και επέκτασης του διυλιστηρίου της ΑΕ ΕΛΠΕ με τα ειδικά
περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και τους φυσικούς πόρους του χώρου στον οποίο έχει χωροθετηθεί,
όπως προκύπτει από τις ΕΠΟ και ΜΠΕ.
2. Η πραγματογνωμοσύνη συνίσταται στην αξιολόγηση και κριτική μελέτη των μέχρι σήμερα
δεδομένων και μελετών συναφών με το πιο πάνω αντικείμενο καθώς και της συμβατότητας της
ΕΠΟ /2008

με τα πιο πάνω περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της περιοχής και την ισχύουσα

νομοθεσία και τεχνογνωσία.
3. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην διερεύνηση του τρόπου αντιμετώπισης των προβλημάτων
ρύπανσης, τις τεχνικές απορρύπανσης που υιοθετήθηκαν από τις ΕΠΟ και την ΜΠΕ, την
αποτελεσματικότητά των τεχνικών αυτών ως προς την απορρύπανση της ακόρεστης ζώνης και του
υδροφόρου και την συμβατότητά τους με την ισχύουσα νομοθεσία.
4. Η πρώτη διαπίστωση διαρροών υδρογονανθράκων στο χώρο των ΒΕΕ, επισημαίνεται ήδη από το
2001, σε «Ερευνητική Προμελέτη» του Εργαστηρίου Ορυκτολογίας-Γεωχημείας του Τμήματος
ΜΜ-Μ του ΕΜΠ, με τίτλο «Ανίχνευση ιχνών ελαφρών υδρογονανθράκων στο έδαφος της
Ελευσίνας με την μέθοδο της αέριας χρωματογραφίας με σκοπό τον εντοπισμό του βαθμού και της
έκτασης της ρύπανσης από πετρελαιοειδή του υπεδάφους της περιοχής» που συντάχθηκε στα
πλαίσια ερευνητικού προγράμματος που εκτελέστηκε για λογαριασμό της Νομαρχιακής
Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής..
5. Κατόπιν της πιο πάνω διαπίστωσης η τότε ΠΕΤΡΟΛΑ ανέθεσε στην INTERGEO (Έκθεση
INTERGEO από 07/08/2002 σελ.3) εκπόνηση μελέτης «για την Εγκατάσταση Συστήματος
Περιοδικού Ελέγχου του Υπεδάφους και του Υπόγειου Νερού στο Διυλιστήριο της ΠΕΤΡΟΛΑ ΕΛΛΑΣ
Α.Ε.Β.Ε στην Ελευσίνα Αττικής» με σκοπό την σχεδίαση συστήματος για την υλοποίηση των
Π.Ο/2001.
6. Παρά ταύτα στις 20-05-2004, διαπιστώθηκε από όργανα του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ελευσίνας
ρύπανση στη περιοχή του ΒΕΕ από υδρογονάνθρακες και ειδοποιήθηκαν τα ΕΛΠΕ με το υπ’ αριθμ.
2414.6./20-05-2004 έγγραφό του.
7. Σημειώνεται ότι για τον εντοπισμό της αρχικής ρύπανσης, προβλέπεται από την ΕΠΟ/2008
(§6.2.4 και 6.2.6 β) η χρησιμοποίηση του οπτικού αποτελέσματος της ρύπανσης (ιριδισμός):
«6.2.4 Οι έλεγχοι που θα πραγματοποιούνται αφορούν μηνιαίους οπτικούς ελέγχους για να διαπιστωθεί τυχόν ύπαρξη
ελαιώδους στοιβάδας και εξαμηνιαίους ελέγχους ειδικών παραμέτρων σύμφωνα με την σχετική μελέτη ..................... β)
Άμεση άντληση των ελαιωδών προϊόντων από την επιφάνεια της θάλασσας (όποτε παρατηρείται ιριδισμός)……….»

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

5

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Όταν δηλαδή η ρύπανση θα είναι ήδη της τάξης των 88 λίτρων/τετρ.χλμ. (Πίνακας Ι).
Πίνακας Ι: Οπτικό αποτέλεσμα της παρουσίας πετρελαιοειδών πάνω σε υγρή επιφάνεια (Concave, 1981)
Πάχος υμένιου
1

Εμφάνιση υμένιου (film)

Ποσότητα πετρελαιοειδούς στο

σε μm

υμένιο
σε λίτρα/τετρ.χλμ

Δύσκολα ορατό ακόμα και σε ευνοϊκές
συνθήκες φωτισμού

0.04

44

Ασημί γιαλάδα στην υγρή επιφάνια

0,08

88

Πρώτα ίχνη χρώματος

0,15

176

Λουρίδες ζωντανού χρώματος

0,3

351

Τα χρώματα αρχίζουν να γίνονται θαμπά

1,0

1168

Τα χρώματα είναι πολύ σκοτεινά

2,0

2337

8. Είναι γνωστή η έλλειψη υδατικών πόρων στη περιοχή των ΒΕΕ και η καταστροφή του
υδροφόρου συστήματος στην περιοχή λόγω υφαλμύρισής του που προκαλείται και από την
υπεράντλήσή του, αλλά παρά ταύτα σχεδιάζεται και επέκταση της υδροβόρου βιομηχανίας με
σημαντική αύξηση των αντλούμενων ποσοτήτων νερού, χωρίς πρόβλεψη από την ΕΠΟ σύνταξης
ΜΠΕ και έργων ανάσχεσης της υποβάθμισης του υδροφόρου συστήματος λόγω των
υπεραντλήσεων.
Σύνοψη:

Τα επεισόδια διαρροών στις εγκαταστάσεις των ΕΛΠΕ δεν γίνονται από συστήματα monitoring που

αναφέρονται στην Έκθεση της INTERGEO/2002, αλλά από τρίτους, (2004, Λιμεναρχείο Ελευσίνας) οι οποίοι όμως
χρησιμοποιούν το οπτικό αποτέλεσμα της ρύπανσης δηλαδή όταν ήδη η ρύπανση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο.

Τα ΕΛΠΕ δεν προλαμβάνουν αλλά εκ των υστέρων προσπαθούν να θεραπεύσουν (παραβίαση της αρχής της

πρόληψης)την ρύπανση του υδροφόρου μερικώς μόνο από τους υδρογονάνθρακες αλλά όχι και από την υφαλμύριση
(παραβίαση του άρθρου 24 του Συντάγματος και της αρχής της αειφορίας).

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

6

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

2.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

9. Η περιοχή των εγκαταστάσεων της ΑΕ ΕΛΠΕ ΒΕΕ και της μελλοντικής επέκτασής τους,
βρίσκονται στο παράκτιο τμήμα της λεκάνης απορροής του υδρορρεύματος ¨Σαρανταπόταμος¨.
10. Ο Σαρανταπόταμος διασχίζει την κοιλάδα της Οινόης και το Θριάσιο πεδίο και εκβάλλει στο
κόλπο της Ελευσίνας, δυτικά των εγκαταστάσεων της Χαλυβουργικής. Ο υδροκρίτης της λεκάνης
ορίζεται από τους ορεινούς όγκους ¨Πατέρα¨, ¨Κιθαιρώνα¨, ¨Πάστρα¨ και ¨Πάρνηθα¨.
11. Η συνολική επιφάνεια της λεκάνης απορροής του Σαρανταπόταμου ανέρχεται σε 266 τετρ. χλμ.
Δεν έχει εκπονηθεί υδρολογικό ισοζύγιο και φυσικά ούτε Διαχειριστικό Σχέδιο των υδατικών
πόρων αλλά ούτε και Πρόγραμμα Οικονομικής Ανάπτυξης της περιοχής στο οποίο θα μπορούσε να
ενταχθεί το Σχέδιο Διαχείρισης των Υδατικών Πόρων (αν υπήρχε).
12. Κατόπιν τούτων μόνο εκτιμήσεις, ελλείψει μετρήσεων, μπορούν να γίνουν για το υδατικό
δυναμικό της περιοχής.
13. Η μέση ετήσια βροχόπτωση στη περιοχή είναι :

Σύμφωνα με τη μελέτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας «Ολοκληρωμένη Διαχείριση

Παράκτιας Περιοχής Δυτικού Σαρωνικού, 2003» που συντάχθηκε για λογαριασμό του Οργανισμού
Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος του ΥΠΕΧΩΔΕ (σελ.7-8) «……. Η μέση ετήσια
βροχόπτωση στη περιοχή είναι 410 mm, ενώ ο μέσος ετήσιος συντελεστής επιφανειακής απορροής είναι
0,10…….». Το υπόλοιπο 90% κατανέμεται, κατά τη μελέτη, ανάμεσα στην εξατμισοδιαπνοή και στη
κατείσδυση, που συμβάλλει στη τροφοδοσία των υδροφόρων της περιοχής..

Σύμφωνα με την ΜΠΕ/14-06-2007 ( σελ. 31) , το ετήσιο ύψος βροχής ανέρχεται σε 370,7 mm.
Σύμφωνα με την έκθεση της INTERGEO//07-08-2002 (σελ. 5) το ετήσιο ύψος βροχής

ανέρχεται σε 380 mm. που κατανέμεται έτσι:
«Επιφανειακή απορροή............................................................................................... 10 % ή 38 mm.
Διήθηση στο υπέδαφος .................................................................................................25 % ή 95 mm
Εξατμισιοδιαπνοή ........................................................................................................60 % ή 228 mm.
Εδαφική υγρασία και απώλειες………………………………………………………………..5.% ή 19 mm.»

14. Περαιτέρω η Έκθεση αναφέρει (σελ.9) ότι:
«Το υδροφόρο σύστημα στην περιοχή του διυλιστηρίου της ΠΕΤΡΟΛΑ παρουσιάζει σημαντική παραγωγικότητα (με
διακυμάνσεις στην παροχή των εκάστοτε γεωτρήσεων, που κυμαίνεται από 5 κυβ. μ. / ώρα, έως 70 κυβ/ώρα,
χαρακτηριστικό φαινόμενο των καρστικών ασβεστόλιθων).
Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του υπόγειου νερού το καθιστούν ακατάλληλο για πόσιμο ή άρδευση, κατάλληλο όμως για
περιορισμένη βιομηχανική χρήση. Η υφαλμύρινση των υδροφόρων συστημάτων στην περιοχή του διυλιστηρίου οφείλεται
στην δομή των καρστικών σχηματισμών και την φυσική διείσδυση της θάλασσας προς την
στεριά………………………………….».
15. Με βάση τα πιο πάνω στοιχεία εκτιμάται ότι ο εμπλουτισμός των υδροφόρων της λεκάνης του
Σαρανταπόταμου από τις βροχοπτώσεις είναι μικρός ανερχόμενος περίπου σε 93.000 κ.μ. το χρόνο

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

7

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ανά τετρ. χλμ. (εκτιμώμενη κατείσδυση στους υδροφόρους 25-30% της βροχόπτωσης). Το ποσό αυτό
υπολείπεται σαφώς των αντλούμενων ποσοτήτων νερού από τον παράκτιο, ιδιαίτερα, υδροφόρο με
αποτέλεσμα την υφαλμύρισή του.
16. Σημειώνεται ότι παλαιότερα η λεκάνη του Σαρανταπόταμου πλημμύριζε. Μετά όμως την
κατασκευή των αντιπλημμυρικών έργων οι πλημμυρικές απορροές παροχετεύονται γρήγορα στη
θάλασσα, αποστερώντας τους υδροφόρους από ένα σημαντικό μέρος της τροφοδοσίας.
17. Σύμφωνα με την πιο πάνω μελέτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Α):
«………………….Το τελικό αποτέλεσμα (της πολυδραστηριότητας) είναι:
-

Η μειωμένη δυνατότητα παρέμβασης στον παράκτιο χώρο από τους δήμους στους οποίους διοικητικά ανήκει, για τους λόγους

που αναφέρονται στη συνέχεια:
-

Η οικειοποίηση του χώρου από δραστηριότητες διαχειριζόμενες από επιχειρήσεις και άτομα εκτός περιοχής μελέτης

(βιομηχανίες, χονδρεμπόριο, παραθεριστική κατοικία)
-

Η συστηματική αποκοπή του παράκτιου χώρου από μεγάλους άξονες μεταφορικής υποδομής χαραγμένους παράλληλα προς

την ακτή
Το γεγονός ότι πολλά από τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην περιοχή μελέτης απαιτούν για την αντιμετώπιση τους ένα
στρατηγικό σχεδιασμό και όχι παρεμβάσεις τοπικού επιπέδου.………………………………………»

Και περαιτέρω στη σελ. 21 «…….η βιομηχανική δραστηριότητα ρυπαίνει το έδαφος και το υπέδαφος με βαριά και τοξικά
μέταλλα, με οργανικές τοξικές ουσίες και με πετρελαιοειδή…».

18. Ήδη από το 2001

Ερευνητικό Πρόγραμμα του ΕΜΠ για λογαριασμό της Νομαρχιακής

Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής μετά από λήψη 45 δειγμάτων εδάφους τα οποία αναλύθηκαν στο
Εργαστήριο Ορυκτολογίας-Γεωχημείας του Τμήματος Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών του
ΕΜΠ, διαπίστωσε την ρύπανση του εδάφους από υδρογονάνθρακες στα όρια του διυλιστηρίου της
PETROLA (σελ.13), « ………..που διαρρέουν από …….εγκαταστάσεις….πετρελαιοειδών. Τέτοιες εγκαταστάσεις είναι
αυτές του διυλιστηρίου της PETROLA …………..Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι άλλες πηγές ικανές να δημιουργήσουν τέτοιας
έκτασης και έντασης γεωχημικές ανωμαλίες δεν εντοπίσθηκαν στη συγκεκριμένη περιοχή……».

19. Στη λεκάνη απορροής του Σαρανταπόταμου και στη θέση των ΕΛΠΕ διαμορφώνονται δύο
κύρια υδροφόρα συστήματα. Ένα αβαθές προσχωσιγενές και σχετικά μικρής δυναμικότητας
σύστημα και ένα βαθύτερο αποτελούμενο από ανθρακικά πετρώματα, μεγαλύτερης δυναμικότητας.
Και τα δύο συστήματα έχουν υφαλμυρίσει λόγω υπεραντλήσεων από τις παράνομα λειτουργούσες
γεωτρήσεις. Η συνολική παροχή των τελευταίων προφανώς βρίσκεται σε αναντιστοιχία με την
αναπλήρωση των υδροφόρων από τις βροχοπτώσεις δεδομένου ότι δεν συντάχθηκε αξιόπιστο
υδρολογικό ισοζύγιο της λεκάνης απορροής του Σαρανταπόταμου, ούτε Σχέδιο Διαχείρισης αυτής
εντεταγμένο ή μη σε κάποιο αναπτυξιακό σχέδιο, ενώ δεν εφαρμόστηκαν ούτε εφαρμόζονται τα
προβλεπόμενα από την ισχύουσα Νομοθεσία

και τις Κανονιστικές Πράξεις, καθεστώς

αδειοδότησης, μέτρα πρόληψης της υποβάθμισης της ποιότητας των υδατικών πόρων, επιβολή

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

8

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

κυρώσεων για τις παραβάσεις και ιδιαίτερα η εφαρμογή μέτρων αποκατάστασης της ποιότητας των
ρυπανθέντων υδατικών πόρων, ήτοι:

Ν 1739/87, ¨Διαχείριση των υδατικών πόρων και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ Α 201/20-11-1987), όπως ισχύει μέχρι

σήμερα

Ν 3199/2003, ¨Προστασία και διαχείριση των υδάτων….¨ (ΦΕΚ Α 280 /9-12-2003)

ΠΔ 256/1989, ¨άδεα χρήσης νερού ¨ (ΦΕΚ Α 121/11-5-1989)

ΚΥΑ Φ16/5813/17-5-89, ¨άδεια εκτέλεσης έργου αξιοποίησης υδατικών πόρων….¨ (ΦΕΚ Β 383/24-5-1989)

Ν 1650/15-10-1986, ¨Για την Προστασία του Περιβάλλοντος¨ (ΦΕΚ Α 160/18-10-1986) όπως ισχύει μέχρι σήμερα

Ν 3010/22-04-2002, ¨Εναρμόνιση του Ν, 1650/1986 με τις Οδηγίες 97/11 ΕΕ και 96/61 ΕΕ ……¨ (ΦΕΚ Α 91/25-04-

2002)

ΚΥΑ 69269/5387/24-10-1990, ¨Κατάταξη έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες Μελέτης Περιβαλλοντικών

Επιπτώσεων…….¨ (ΦΕΚ Β 678/25-10-1990)

ΚΥΑ Η.Π. 15393/2332/5-08-2002, ¨κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων σε κατηγορίες…¨

(ΦΕΚ Β 1022/5-08-2002)

ΚΥΑ Η.Π. 11014/703/Φ104/13-03-2003,¨Διαδικασία Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης¨ (ΦΕΚ Β 332/20-

03-2003)

ΚΥΑ 43504/5-12-2005 ¨Κατηγορίες αδειών χρήσης υδάτων και εκτέλεσης έργων αξιοποίησής τους, διαδικασία

έκδοσης, περιεχόμενο και διάρκεια ισχύος αυτών.¨ (ΦΕΚ Β 1784/20-12-2005)

Απόφαση Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής με αρ. 72/17-09-2003 ¨επιβολή περιοριστικών μέτρων για την

προστασία του υδατικού δυναμικού της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής¨

20. Το αποτέλεσμα της παραβίασης της πιο πάνω νομοθεσίας είναι η σοβαρή διαταραχή του
υδρολογικού ισοζυγίου, η απουσία αειφορίας στη διαχείριση των περιορισμένων υδατικών πόρων
της λεκάνης του Σαρανταπόταμου και η σοβαρή αλλοίωση των περιβαλλοντικών και οικολογικών
χαρακτηριστικών της ευρύτερης περιοχής.
Σύνοψη:
• Οι εγκαταστάσεις των ΕΛΠΕ Ελευσινας βρίσκονται στο παράκτιο τμήμα της λεκάνης του Σαραντασπόταμου. Το
ετήσιο ύψος βροχής στη λεκάνη είναι της τάξης των 370 χλστ, και από αυτό μικρό μόνο ποσοστό, της τάξης των
90.000 κ.μ. ανα τετρ. χλμ. τροφοδοτεί τους υδροφόρους.
• Οι τελευταίοι στερήθηκαν σημαντικό μέρος της τροφοδοσίας τους μετά την κατασκευή των αντιπλημμυρικών
έργων, τη γρήγορη παροχέτευση των πλημμυρικών απορροών στη θάλασσα και τη μη πρόβλεψη δέσμευσής τους, σε
κατάλληλες θέσεις, για τον τεχνητό εμπλουτισμό των υδροφόρων.
• Ο συνδυασμός έλλειψης αξιόπιστου υδρολογικού ισοζύγιου της λεκάνης, απουσίας σχεδίου διαχείρισης και
αναπτυξιακού προγράμματος, μη καθορισμού προτεραιοτήτων χρήσης των περιορισμένων υδατικών πόρων,
δυσμενών, υδρογεωλογικά, γεωλογικών συνθηκών, και της εκγατάστασης υδροβόρων βιομηχανιών όπως τα ΕΛΠΕ
ΒΕΕ, οι οποίες αντλούν από τα παράκτια υδροφόρα συστήματα, χωρίς αδειοδότηση μεγάλες ποσότητες υπόγειου
νερού, οδήγησαν τα τελευταία σε προχωρημένη υφαλμύριση με σοβαρή αλλοίωση των περιβαλλοντικών και

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

9

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

οικολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής, χωρίς τη πρόνοια απορρύπανσης ή έστω αναστροφή της ρύπανσης από
τη διείσδυση της θάλασσας.
• Το αποτέλεσμα είναι να κυρηχτεί η περιοχή της Ελευσίνας ως αλμυρισμένη, να απαγορυθεί παντελώς η διάνοιξη
γεωτρήσεων αλλά όλα αυτά να μη γίνονται αισθητά στα ΕΛΠΕ.
• Είναι προφανής η παραβίαση του άρθρου 24 του Συντάγματος, του συνόλου της περιβαλλοντικής νομοθεσίας αλλά
και των αρχών της αειφορίας, της πρόληψης, της προφύλαξης και της αποκατάστασης του περιβάλλοντος..

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

10

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

3. Η ΧΡΗΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΠΕ
21. Σύμφωνα με την από 07/08/2002 μελέτη της INTERGEO, στην οποία τα ΕΛΠΕ έχουν αναθέσει
την παρακολούθηση (monitoring) των ενδεχόμενων εκπομπών ρύπων στο έδαφος, τους υδροφόρους
και τη θάλασσα, και την απορρύπανσή τους, λειτουργούν 6 γεωτρήσεις οι οποίες έχουν τα εξής
χαρακτηριστικά (Πίνακας Ι):
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Στοιχεία των γεωτρήσεων στις εγκαταστάσεις των ΕΛΠΕ (Intergeo, 2002)
Νο
γεώτρ.

Βάθος
Διάτρησης
σε m

Διάμετρος
διάτρησης σε
ίντσες

Διάμετρος
φιλτροσωλήνων
σε ίντσες

Στάθμη
νερού
σε μέτρα

Εκτιμώμενη παροχή
γεώτρησης σε κυβ.
μέτρα /ώρα

Π

67

12

8

16

15

Γ2

45

8

6

35

20

Γ3

97

12

8

47,2

66

Γ4

71

12

8

34,1

66

Γ5

50

12

8

10,7

10

Γ6

95

12

8

26,1

30

Πηγάδι

30

24

26

22. Η ΜΠΕ/2007 στις σελίδες 167-168 αναφέρει
«5.3.5.1 Χρήση Νερού
Το Διυλιστήριο υδροδοτείται από τις εξής πηγές :

Το δίκτυο νερού της ΕΥΔΑΠ

Γεωτρήσεις στο Δήμο Μαγούλα

Υφιστάμενα πηγάδια μέσα στο χώρο του Διυλιστηρίου

Υφιστάμενα πηγάδια

Θαλασσινό νερό για ψύξη, καθαρισμούς και πυρασφάλεια Ειδικότερα για τη χρήση του νερού ισχύουν τα εξής :
5.3.5.1.1 Αναλυτική Περιγραφή της Χρήσης Νερού
Το διυλιστήριο θα προμηθεύεται νερό από :
- Το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ : Παρέχεται από μια σωλήνα 8" στα όρια της μονάδας και καταλήγει στους καταναλωτές πόσιμου
νερού και στις υπαίθριες δεξαμενές αποθήκευσης 76 - ΤΚ - 16 (χωρητικότητας 1500m3) και 76 - ΤΚ - 17 (χωρητικότητας
4500m3).
- Νερό από τη Μαγούλα (ελαφρώς υφάλμυρο) : Παρέχεται με σωλήνα 12 και καταλήγει στους καταναλωτές και/ή στην
δεξαμενή αποθήκευσης 71 -ΤΚ-16.
- Νερό γεωτρήσεων (υφάλμυρο - Brackish water) : Χρησιμοποιείται σαν νερό για βοηθητικές χρήσεις, πότισμα και κυρίως
για την τροφοδοσία των Μονάδων Αφαλάτωσης. Οι τρείς Μονάδες Αφαλάτωσης τύπου Αντίστροφης Όσμωσης
τροφοδοτούν τις Δεξαμενές αποθήκευσης 76 -ΤΚ-16 και 7 6 - Τ Κ - 17.
- Αφαλατωμένο νερό : Παράγεται από τρεις μονάδες αφαλάτωσης
- Θαλασσινό νερό: Παρέχεται από το υφιστάμενο αντλιοστάσιο θαλάσσης (και χρησιμοποιείται για ψύξη των προϊόντων
των υφιστάμενων μονάδων διύλισης αργού, πλυσίματα και για το δίκτυο πυρόσβεσης των υφιστάμενων εγκαταστάσεων.

23. Στην ΕΠΟ/2008 σελ. 8 αναφέρεται ότι η υφιστάμενη κατάσταση από πλευράς χρήσης νερού
είναι τέσσερεις γεωτρήσεις συνολικής παροχής 1.489.200 κ.μ./χρόνο (170 κ.μ./ώρα). Η ποιότητα
του νερού των γεωτρήσεων είναι υποβαθμισμένη λόγω υφαλμύρισης στην οποία συντελούν και οι
υπεραντλήσεις. Στη πιο πάνω ΕΠΟ, στη σελ. 57, αναφέρεται:

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

11

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

«…………9.2. Η εταιρεία να μεριμνήσει για τον εφοδιασμό με άδεια των υφιστάμενων γεωτρήσεων σύμφωνα με τα
οριζόμενα στο Ν. 3199/2003 (ΦΕΚ 280Α/9.12.03), άρθρο 16, παρ. 4, και την Κ.Υ.Α. 43504/05 (ΦΕΚ 1784/Β/20.12.05). Να
λειτουργεί σύστημα μέτρησης και καταγραφής της συνολικής παροχής κάθε γεώτρησης, άμεσα επισκέψιμο από τις αρμόδιες
ελεγκτικές Αρχές. Υπάρχουν εγκατεστημένες και λειτουργούν τέσσερις γεωτρήσεις με τα εξής χαρακτηριστικά:
α/α
Γ2
Γ3
Γ4
Γ5

Βάθος (m)
45
97
71
50

Παροχή (m3/ώρα
20
60
60
30

9.3. Να υποβληθεί εντός εξαμήνου από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης μελέτη σχετικά με το έργο
απόληψης θαλασσινού νερού η οποία να περιλαμβάνει τα τεχνικά στοιχεία της υδροληψίας (κατασκευαστικά στοιχεία,
απόσταση από την ακτή, βάθος, επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον κλπ.). Βάσει των στοιχείων της μελέτης θα
τροποποιηθεί, εφόσον απαιτηθεί, η παρούσα απόφαση, προκειμένου η εταιρεία να εφοδιαστεί με άδεια χρήσης νερού,
σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 16 του Ν. 3199/2003 (ΦΕΚ 280Α/9.12.03) και την ΚΥΑ 43504/5.12.05 (ΦΕΚ
1784/8/20.12.05).

24. Η τελευταία παράγραφος είναι ακατανόητη. Σύμφωνα με την ΕΠΟ/2008 (σελ.57 § 9.3), με
βάση τα στοιχεία της μελέτης σχετικά με το έργο απόληψης θαλασσινού νερού ψύξης, θα
μπορεί η Εταιρία να ζητήσει τη χορήγηση άδειας χρήσης νερού για τις γεωτρήσεις, δηλαδή για
απόληψη νερού από τον υδροφόρο, όχι από τη θάλασσα, σε εφαρμογή της παρ, 4 του άρθρου
16 του Ν. 3099/2003, που αφορά όμως όσους «…έχουν δικαίωμα χρήσης υδάτων σύμφωνα με
τις προϊσχύουσες διατάξεις». Από πουθενά δεν προκύπτει ότι τα ΕΛΠΕ ΒΕΕ ανήκουν σε αυτή
τη κατηγορία.
25. ΄Όμως από την ισχύουσα Νομοθεσία (Ν. 1650/10-08-1986, ΦΕΚ Α 160/16-10- 1986, άρθρα 3
και 4, Ν. 3010/2002/22/04/2002, ΦΕΚ Α 91/25-04-2002 και ΚΥΑ 15393/2332/ 05-08-2002, ΦΕΚ Β
1022/05-08-20029 για την αδειοδότηση των γεωτρήσεων απαιτείται σύνταξη ΜΠΕ που προβλέπεται
για την Ομάδα 2, Κατηγορία Πρώτη , Υποκατηγορία 1η α/α 7.3 η οποία δεν ζητείται από την
ΕΠΟ/2008, ενώ ζητείται για το έργο απόληψης θαλασσινού νερού. Σημειώνεται ότι πάγια αρχή των
διαχειριστικών οργάνων είναι η ανάκληση των αδειών χρήσης νερού, εκεί που υπάρχουν, όταν αυτό
υφαλμυρίσει ( αρχές της προφύλαξης, της αποκατάστασης και της αειφορίας).
26. Το 2002 η περιεκτικότητα σε χλωριόντα

μερικών γεωτρήσεων εντός του διυλιστηρίου

ανερχόταν σε 1620 mg/l «….Από τις υψηλές τιμές της αλατότητας, της ηλεκτρικής αγωγιμότητας και των υψηλών
συγκεντρώσεων σε Na και C1 το νερό του υδροφόρου συστήματος κρίνεται ακατάλληλο για πόσιμο ή για άρδευση. Ωστόσο
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για περιορισμένη βιομηχανική χρήση……».(Έκθεση INTERGEO/07-08-2002, σελ 8).

Όμως στην ΕΠΟ της 19-06-2006 και στη § 3 «Χρήση νερού» αναφέρεται:
«…….Η τροφοδοσία του διυλιστηρίου………………..θα γίνεται από το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ σε ποσότητες της τάξης των
11.000 κ.μ./ημέρα κατά μέγιστο….θαλασσινό νερό σε ποσότητες της τάξης των 12.000 κ.μ./ημέρα …. υφάλμυρο νερό των
γεωτρήσεων σε ποσότητα της τάξης των 2700 κ.μ./ημέρα….. θα χρησιμοποιείται για πότισμα και μετά από κατεργασία
(αφαλάτωση) για παραγωγή ατμού…..».

27. Από τη σύγκριση της αναφερόμενης χρήσης νερού στις ΕΠΟ 2006 και 2008

(Πίνακας ΙΙ),

προκύπτει αύξηση των αντλούμενων ποσοτήτων υπόγειου νερού, λόγω της επέκτασης των
εγκαταστάσεων ΒΕΕ κατά 2460 κ.μ/ημέρα ή 91% !
Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

12

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Πίνακας ΙΙ: Σημερινή και μελλοντική χρήση νερού (Στοιχεία από ΕΠΟ 2006 και 2008)
Συνολική χρήση νερού από τα ΕΛΠΕ
Προέλευση
νερού

Υφιστάμενη
κατάσταση
(στοιχεία 2005,
ΕΠΟ 2008)

Στοιχεία
ΕΠΟ
2006

Μελλοντικό
σχήμα
(στοιχεία

Μέγιστος συνολικά
όγκος νερού
(στοιχεία σχεδιασμού

σχεδιασμού

ΕΠΟ 2008)

ΕΠΟ 2008)
κ.μ/ημέρα
Νερό από το δίκτυο
ΕΥΔΑΠ: (για
ατμοποίηση: 3360
κ.μ/ημέρα, συμπλήρωση
στο κλειστό σύστημα
ψύξης: 2520 κ.μ/ημέρα,
καταναλώσεις
προσωπικού:
καταιωνιστήρες
ασφαλείας
Υπόγειο νερό Δήμου
Μαγούλας
(υφάλμυρο)
Υπόγειο νερό
Γεωτρήσεων (υφάλμυρο,
τροφοδοσία μονάδων
αφαλάτωσης)
Θαλασσινό νερό: (για
ψύξη προϊόντων
υφιστάμενων μονάδων,
πλύσιμο χώρων και
δίκτυο πυρόσβεσης
υφιστάμενων
εγκαταστάσεων)
Συνολικά υπόγειο νερό
(υφάλμυρο)

11.000

11.000

1.080

κ.μ /χρόνο

13.920

5.080.000

1.080

394.200

2700
4080

4080

12.000

12.000

5160

2700

11.000

1.489.200

4.015000

5160

1.883.4000

Αν στις ποσότητες αυτές προστεθούν και οι ποσότητες που αντλούνται για την απορρύπανση του
υδροφόρου 1 και οι οποίες μετά την απορρύπανσή τους δεν επανεισάγονται στον υφαλμυρισμένο
υδροφόρο, το ισοζύγιο γίνεται έντονα αρνητικό και η περαιτέρω υποβάθμιση του υδροφόρου πολύ
σημαντική,

σε μια περιοχή στην οποία έχει απαγορευθεί απολύτως η ανόρυξη γεωτρήσεων

(Απόφαση Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής με αρ. 72/17-09-2003 ¨επιβολή
περιοριστικών μέτρων για την προστασία του υδατικού δυναμικού της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής¨).
1

Στο με α.π. 49/26-02-2007 έγγραφό τους τα ΕΛΠΕ αναφέρουν «…..Τα συστήματα (απορρύπανσης) παραμένουν και
σήμερα σε λειτουργία για προληπτικούς λόγους…………», δηλαδή εξακολουθεί η αφαίρεση υπόγειου νερού από τον
υδοφόρο για προληπτικούς λόγους !!!

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

13

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

28. Όμως ενώ δεν υπάρχει αξιόπιστο ισοζύγιο νερού, καθώς και διαχειριστικό σχέδιο, στη κλίμακα
της λεκάνης απορροής, ώστε να αξιολογηθούν οι διαθέσιμες ποσότητες νερού, οι πραγματικές
ανάγκες κατά τομέα κατανάλωσης και να καθοριστούν προτεραιότητες στη χρήση τους, παρά ταύτα
γίνονται υπεραντλήσεις μέσω παρανόμων γεωτρήσεων όπως αυτές του διυλιστηρίου και όχι μόνο,
που οδηγούν στην υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων. Έτσι οι αρχές
της διατήρησης των υδατικών πόρων και της αειφόρου ανάπτυξης στη περιοχή υφίστανται βάρβαρη
παραβίαση με τις ευλογίες της ΕΠΟ/2008.
29. Όπως είναι φυσικό οι πιο πάνω γεωτρήσεις στερούμενες άδειας, λειτουργούν κατά παράβαση
των Ν. 3199/2003, του 1739/87 καθώς και των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί δυνάμει
αυτών σε μια περιοχή η οποία με ομόφωνη απόφαση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης έχει
κηρυχθεί υφαλμυρισμένη και στην οποία έχει απαγορευθεί παντελώς

η ανόρυξη γεωτρήσεων

(ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ. Β3). Επισημαίνεται σχετικώς ότι εισηγούμενος σχετικά προς το Ν. Σ. ο
αρμόδιος υπάλληλος της Δ/νσης Εγγείων Βελτιώσεων, ανέφερε «…..συνεπώς μπορούμε να
μιλάμε για οικολογική καταστροφή.».
30. Σύμφωνα με την με α.π. 9700/04-02-2008 «Έκθεση μερικού ελέγχου τήρησης των
περιβαλλοντικών όρων……..Κλήση σε απολογία» της ΕΥΕΠ του ΥΠΕΧΩΔΕ η Α. Ε. ΕΛΠΕ
«…χρησιμοποιεί για τις ανάγκες της νερό και από 4 γεωτρήσεις για τις οποίες δεν υπάρχει άδεια»

Στην απόφαση του ΥΠΕΧΩΔΕ με α.π. 146393/03-06-2008 με την οποία εγκρίθηκαν οι
Περιβαλλοντικοί Όροι των υφιστάμενων και των μελλοντικών εγκαταστάσεων των ΕΛΠΕ στην
Ελευσίνα, στην «υφιστάμενη κατάσταση» περιλαμβάνονται και οι 4 γεωτρήσεις με συνολική
παροχή 170 κ.μ./ώρα η συνολικά 1,5 περίπου εκατομ. κ. μ./χρόνο.
31. Από τον Πίνακα ΙΙ (ΕΠΟ/2008) στον οποίο αναφέρονται οι σημερινή και μελλοντική χρήση
νερού προκύπτει ότι τα 1,5 περίπου εκατομ. υπόγειου νερού που αντλούνται από τον παράκτιο
υδροφόρο για τις ανάγκες του διυλιστηρίου πλέον τις άγνωστες ποσότητες που αντλούνται για την
απορρύπανση του υδροφόρου, χωρίς οι τελευταίες να επανεισαχθούν, μετά την αφαίρεση των
ρύπων, στον υδροφόρο είναι βέβαιον ότι επιδεινώνουν σοβαρά

και συνεχώς την οικολογική

ποιότητα του υπόγειου νερού στην ευρύτερη περιοχή. Παραβιάζονται κατά συνέπεια τόσο ο Ν.
3199/2003 και η οδηγία 2000/60 όσο και οι αρχές της πρόληψης και της αποκατάστασης.
32. Το αντλούμενο νερό από τις 4 μη αδειοδοτημένες γεωτρήσεις υπόκειται σε αφαλάτωση. Η
συνέχιση της αφαίρεσης από τον υδροφόρο περίπου 1,5 εκατ. κ. μ. νερού ετησίως θα συμβάλλει
σημαντικά στη περαιτέρω υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων. Θα μπορούσε
να μελετηθεί η εναλλακτική λύση της αφαλάτωσης θαλασσινού νερού. Το κόστος παραγωγής
αφαλατωμένου νερού

θα είναι μεγαλύτερο αλλά το περιβαλλοντικό κέρδος θα είναι πολύ

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

14

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

μεγαλύτερο, ενώ θα ικανοποιόταν και η αρχή της προφύλαξης μέσω της ικανοποίησης της αρχής
της αποκατάστασης της ποιότητας (Οδηγία 2000/60 ΕΕ και Ν.3199/2003).
33. Είναι προφανές ότι σχεδιάζεται η επέκταση των εγκαταστάσεων όχι μόνο χωρίς προηγουμένως
να αποκατασταθεί η ποιότητα των υπόγειων νερών αλλά στην ΕΠΟ/2008 δεν γίνεται οποιαδήποτε
μνεία ούτε στο προοίμιο, ούτε οπουδήποτε αλλού στο κείμενο, για τις επιπτώσεις - από την άντληση
μεγάλων ποσοτήτων νερού, για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων και την απορρύπανση του
υδροφόρου μόνο από υδρογονάνθρακες - στο βαθμό υφαλμύρισης

του υδροφόρου ούτε

υποχρεώνονται τα ΕΛΠΕ να συμπεριλάβουν στο monitoring (ΕΠΟ/2008 σελ.46, παρ. 6.2) και την
παράμετρο «χλωριόντα» (δηλαδή βαθμός υφαλμύρισης).
34. Στις 04-04-2005, ο Δήμος Ελευσίνας με την υπ’ αριθμ. 5160 Αίτησή του ζητά από την
Διεύθυνση Εγγείων Βελτιώσεων της Νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Αθηνών – Πειραιώς την άδεια
ανόρυξης εννέα γεωτρήσεων για την άρδευση πρασίνου. Η Υπηρεσία με το υπ’ αριθμ. ΕΒ 6418/0510-2005 έγγραφό της προς το Δήμο Ελευσίνας (Προσαρτήματα Β1) διαβιβάζει

τη σχετική

Γεωλογική Έκθεση που συνέταξε γεωλόγος της Υπηρεσίας (Προσαρτήματα Β2) και παράλληλα
ανακοινώνει στο Δήμο ότι από τις εννέα αιτούμενες γεωτρήσεις μόνο για τέσσερεις από αυτές
εισηγείται θετικά για τη χορήγηση «ενιαίας άδειας χρήσης νερού - εκτέλεσης έργου αξιοποίησης
υδατικών πόρων (ανόρυξη γεώτρησης)», με αιτιολογικό «την αντιμετώπιση εκτάκτων περιστατικών»
και επικαλούμενη, για την έγκριση, «τις παραγράφους III A1, B1,2 (αντιμετώπιση εκτάκτων
περιστατικών)» της Απόφασης της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής 72/17-09-2003 «Επιβολή
περιοριστικών μέτρων για την προστασία του υδατικού δυναμικού της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής»,
που πάρθηκε ομόφωνα κατά τη Συνεδρίασή του 13 της 17- 09-2003, (ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Β.3)
σύμφωνα με τα ισχύοντα την περίοδο εκείνη (Ν. 1739/87, ΦΕΚ 201 Α /20-11-1987, , ΦΕΚ 121/ 1105-1989 και ΚΥΑ Φ.16/5813/17-5-89, ΦΕΚ 383 Β/ 24-05-1989.
Σύνοψη:

Για τυην κάλυψη των αναγκών σε νερό των ΕΛΠΕ προβλέπεται (ΕΠΟ/2008) μεταξύ των άλλων και η άντληση

1,5 εκατομ. κ.μ. υφάλμυρου νερού από τον παράκτιο υδροφόρο με χρησιμοποίηση τεσσάρων γεωτρήσεων οι οποίες
λειτουργούν χωρίς άδεια και οι οποίες δεν είναι δυνατό να αδειοδοτηθούν γιατι η περιοχή της Ελευσίνας έχει
κηρυχθεί υφάλμυρη και όχι μονο απαγορεύεται απολύτως η εκτέλεση νέων αλλά ακόμη και η νομιμοποίηση των
γεωτρήσεων που λειτουργούν σήμερα παράνομα ( Απόφαση Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής 72/17-092003) όπως απαιτεί η ΕΠΟ/ 2008.

Η ΕΠΟ/2008, για τη θεραπεία της έλλειψης αδειοδότησης των γεωτρήσεων άντλησης υπόγειου νερού, ζητά από

τα ΕΛΠΕ να υποβάλλει αίτηση αδειοδότησης για νομιμοποίηση των παράνομων γεωτρήσεων με τη διαδικασία της
παρ. 16 του άρθρου 4 του του Ν. 3199/20038, που όμως αφορά στους δικαιούχους χρήσης υδάτων, σύμφωνα με την

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

15

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

προϋπάρχουσα νομοθεσία, αφού συντάξει και υποβάλλει μελέτη σχετικά με το έργο απόληψης θαλασσινού νερού
ψύξης!!

Η ΕΠΟ/2008θέτει προθεσμία απορρύπανσης του εδάφους και του υδροφόρου την 03-06-2009. Δεν αναφέρει τι

θα συμβεί αν η απορρύπανση δεν επιτευχθεί καθώς και αν δεν καταστεί δυνατή η αδειοδότηση των γεώτρήσεων που
αντλούν σήμερα παρανόμως νερό από τον υδροφόρο.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των Ν. 3199/ 2003, Ν. 1739/1987 και της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, κάθε χρήση των

υδάτων υπόκειται στις αρχές και τους περιορισμούς που συνθέτουν τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων, οι
οποίοι αποτελούν ουσιώδες στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος. Οι θεμελιώδεις αυτές αρχές της βιώσιμης
διαχείρισης απαιτούν όπως αυτή γίνεται σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού και όπως

κατά τον

προγραμματισμό της διαχείρισης των υδατικών πόρων λαμβάνεται υπόψη, η ποσότητα διαθεσίμων αποθεμάτων και
δεδομένης δε της αλληλεξαρτήσεως των υδάτων με τα ποικίλα υδάτινα οικοσυστήματα και τους υγροτόπους, η
βιώσιμη διαχείριση πρέπει να περιλαμβάνει και την εκτίμηση και αξιολόγηση του

συγκεκριμένου τρόπου

διαχείρισης σε σχέση με την ποιότητα και ποσότητα του υδάτινου οικοσυστήματος που αυτή επηρεάζει. Στοιχείο
τέλος, της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων αποτελεί ο προσανατολισμός της ζήτησης στις χρήσεις νερού, στις
οποίες αποβλέπουν τα προγράμματα ανάπτυξης της χώρας. Είναι προφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη
διαχείριση των υδατικών πόρων στις ΒΕΕ και το πνεύμα και το γράμμα των Ν. 3199/ 2003, Ν. 1739/1987 και της
Οδηγίας 2000/60/ΕΚ.

Εξάλλου σύμφωνα με το Ν 3199/2003 ο υφαλμυρισμένος υδροφόρος θα πρέπει να απορρυπανθεί ή τουλάχιστον

να γίνει προσπάθεια αναστροφής της περαιτέρω ρύπανσης γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη διακοπή των
αντλήσεων. Σημειώνεται ότι ενώ το ισοζύγιο του υδροφόρου είναι αρνητικό οι απολήψεις του υφάλμυρου νερού
σύμφωνα με την ΕΠΟ/2008 είναι αυξημένες κατά 91% (4080 κ.μ./24ωρο ή 1.5 εκατομ. κ.μ. το χρόνο) σε σχέση με
την ΕΠΟ/2006 (2700 κ.μ./24ωρο ή 985.500 κ.μ. το χρόνο).

Τόσο στην ΕΠΟ/2008 όσο και στη ΜΠΕ/2007 δεν γίνεται μνεία για την υφιστάμενη ρύπανση των υδροφόρων

από τη διείσδυση της θάλασσας αλλά και από τους υδρογονάνθρακες και δεν προβλέπει την εκπόνηση
περιβαλλοντικής μελέτης σχετικά με τον τρόπο εξυγίανσης του υδροφόρου, και από τις δυο πηγές ρύπανσης

Η ΕΠΟ/2008 δεν απαιτεί την υποβολή ΜΠΕ για την χρήση τόσο μεγάλης ποσότητας υπόγειου νερού και τις

επιπτώσεις στο ούτως ή άλλως περιορισμένο υδατικό δυναμικό της περιοχής σε αντίθεση με την απαίτηση υποβολής
εντός εξαμήνου ΜΠΕ για το έργο άντλησης θαλασσινού νερού..

Το αντλούμενο, από τις μη αδειοδοτημένες γεωτρήσεις, υφάλμυρο νερό χρησιμοποιείται για άρδευση πρασίνου

και αφαλάτωση. Όμως δεν εξετάσθηκε η εναλλακτική λύση της υποκατάστασης του υφάλμυρου από θαλασσινό νερό
(τουλάχιστον της ποσότητας που χρησιμοποιείται για αφαλάτωση).

Σε αντιδιαστολή, μετά από αίτηση του Δήμου Ελευσίνας για την κατασκευή 9 γεωτρήσεων άρδευσης πρασίνου

εγκρίθηκε η κατασκευή μόνο τεσσάρων, για λόγους «προστασίας του υδατικού δυναμικού» και αυτό για« την
αντιμετώπιση εκτάκτων περιστατικών».

Είναι προφανές ότι η ΕΠΟ/2008 βρισκεται σε αντίθεση με το άρθρο 24 του Συντάγματος, και τους Ν 1739/87,

Ν 3199/2003, Ν 1650/15-10-1986, Ν 3010/22-04-2002, το ΠΔ 256/1989, τις ΚΥΑ43504/05-12-2005 ΚΥΑ

Φ16/5813/17-5-89, ΚΥΑ 69269/5387/24-10-1990, ΚΥΑ Η.Π. 15393/2332/5-08-2002, ΚΥΑ Η.Π.

4. Η11014/703/Φ104/13-03-2003,
ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ
ΕΔΑΦΟΥΣ
Απόφαση
Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής με αρ. 72/17-09-2003.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

16

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

4. Η ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ
35. Σύμφωνα με την από 7-06-2004 Έκθεση της INTERGEO διαπιστώθηκε, μετά από έλεγχο που
πραγματοποίησε τον Μάιο του 2004, ρύπανση του υπεδάφους (σελ.3) «…κοντά στη μονάδα αποθείωσης
έως το βάθος των 4 m κάτω από την επιφάνεια …» η οποία όμως είχε διαπιστωθεί προηγουμένως από το

Κεντρικό Λιμεναρχείο Ελευσίνας (Έγγραφό του προς τα ΕΛΠΕ, από 20/05/2004).
36. Στην ίδια Έκθεση (σελ.10) η INTERGEO προτείνει ως βέλτιστη μέθοδο απορρύπανσης της
ακόρεστης ζώνης την τεχνική «Bioventing» («Βιοαπαερίωση») χωρίς να θεωρεί απαραίτητη την
ΜΠΕ ώστε να εξετασθούν και άλλες διαθέσιμες τεχνικές. Το Σχήμα.6 της πιο πάνω έκθεσης δείχνει
το «σύστημα απορρύπανσης του εδάφους στην ακόρεστη ζώνη με τη μέθοδο Bioventing (Soil
Vapor Extraction). Όμως Bioventing και Soil Vapor Extraction (SVE) είναι διαφορετικές τεχνικές
(Προσάρτημα).

Η πρώτη συνίσταται στην προσφορά οξυγόνου (συνήθως υπεροξείδιο του

υδρογόνου), υγρασίας και θρεπτικών (νιτρικά, φωσφορικά) στο έδαφος 2 (ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Γ)
προκειμένου να αναπτυχθούν οι ενδημικοί πληθυσμοί βακτηρίων οι οποίοι θα προκαλέσουν
διάσπαση των υδρογονανθράκων σε απλούστερες μη τοξικές ενώσεις (συνήθως διοξειδίου του
άνθρακα και νερό). Η τεχνική SVE αντίθετα συνίσταται στη δημιουργία υποπίεσης στο έδαφος με
αντλίες κενού (συνδεδεμένες με γεωτρήσεις αναρρόφησης) και δημιουργία ρεύματος αέρα προς τις
γεωτρήσεις ώστε να εξαερωθούν οι πτητικοί και ημιπτητικοί υδρογονάνθρακες. Η δημιουργία
ρεύματος αέρα επιτυγχάνεται με ή χωρίς τη διαβίβαση αέρα (μέσω γεωτρήσεων εισπίεσης). Η
ΕΠΟ/2008 έχει υιοθετήσει πρακτικά μια εκδοχή της τεχνικής SVE με διαβίβαση αέρα.
37. Σύμφωνα με τον Chr. Palmer 3 (σελ.193) ευνοϊκοί παράγοντες για την εφαρμογή της
«Βιοαπαερίωσης» είναι: Από πλευράς χημικών χαρακτηριστικών του ρύπου: μικρός αριθμός
ειδών οργανικών ρύπων, μη τοξικές συγκεντρώσεις, διαφορετικοί μεταξύ τους μικροβιακοί
πληθυσμοί, κατάλληλες συνθήκες «δεκτών» ηλεκτρονίων, 6 < pH < 8. Από πλευράς γεωλογικών
συνθηκών: πορώδες μέσο με πρωτογενές πορώδες (προσχώσεις ψαμμίτες κ.λπ.), μεγάλη
υδροπερατότητα ( k> 10-4 cm/s), ομοιογενές, και ισότροπο μέσο. Κατά τον ίδιο ερευνητή δυσμενείς
παράγοντες είναι: Από πλευράς χημικών χαρακτηριστικών του ρύπου: μεγάλος αριθμός ειδών
οργανικών ρύπων, σύνθετο μίγμα οργανικών και ανόργανων ρύπων, τοξικές συγκεντρώσεις,
σπάνιοι μικροβιακοί πληθυσμοί, απουσία

«δεκτών» ηλεκτρονίων, 6 >pH >8. Από πλευράς

γεωλογικών συνθηκών: κερματισμένα πετρώματα (π.χ. ασβεστόλιθοι), μικρή υδροπερατότητα (k<
10-4 cm/s), ετερογενές, μέσο, ανισότροπο και υψηλά επίπεδα εδαφικής υγρασίας. Το πόσο
2

U.S. National Academy of Sciences, Committee on in situ bioremediation (1993): In situ Bioremediation-When does it
work? pp. 50-53, Bioremediation Systems for Unsaturated soils. National Academy Press, Washington D.C.
3

Chr. M. Palmer (1996): Principles of Contaminant Hydrogeology, 2nd Edition, 235 p. Lewis Publishers, New York,
London, Tokyo

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

17

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

σημαντικό ρόλο παίζουν οι τοπικές συνθήκες, σε κάθε περίπτωση, προκύπτει από τις
αντικρουόμενες αναφορές στη διεθνή βιβλιογραφία 4 όσον αφορά στα αποτελέσματα της
απαερίωσης.
38. Αν και τα ΕΛΠΕ ουδέποτε αναγνώρισαν αμέσως την υπαιτιότητά τους ή έστω την συμβολή
τους στη ρύπανση του υδροφόρου, της ακόρεστης ζώνης και της θάλασσας εν τούτοις σχεδίασαν και
εφάρμοσαν μέτρα απορρύπανσης ημιτελή και κατά παράβαση των νόμιμων διαδικασιών.
39. Τα ΕΛΠΕ στο με α.π. 49/26-02-2007 έγγραφό τους προς τα Υπουργεία ΠΕΧΩΔΕ, ΕΝ και το
Δήμο Ελευσίνας αναφέρουν «……………..Επίσης με την εφαρμογή συστήματος ανακυκλοφορίας με σκοπό την
βιοαπαερίωση του μολυσμένου εδαφικού αέρα (Bioventing) έχει ολοκληρωθεί σε ποσοστό 100% η απορρύπανση του
υπεδάφους της ακόρεστης ζώνης……», ενώ με α.π. 332/10-12-07

έγγραφο τους προς το Κεντρικό

Λιμεναρχείο Ελευσίνας αναφέρουν ότι « ………………….Πέραν της απορρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα
εγκαταστάθηκε και συνεχίζεται η λειτουργία συστήματος «Bioventing» με σκοπό την εξυγίανση του ρυπασμένου εδαφικού
αέρα……». Δεν γίνεται αναφορά στον υπολειμματικό ρύπο που έχει δεσμευθεί (ροφηθεί) από τη

στερεά φάση και εξακολουθεί να λειτουργεί ως δευτερογενής πηγή ρύπανσης.
40. Το μειονέκτημα της εφαρμοσθείσας από τα ΕΛΠΕ τεχνικής είναι ότι απαλλάσσει το έδαφος
κυρίως από τους πτητικούς και ημιπτητικούς υδρογονάνθρακες αλλά όχι και από εκείνους
μεγαλύτερου μοριακού βάρους ή τους ροφημένους (sorbed) στη στερεά φάση οι οποίοι αφήνονται
στην «αυτοαπορρύπανση» του εδάφους, η οποία κατά κανόνα διαρκεί μεγάλο χρόνο διότι
προκαλείται από τα ιθαγενή βακτήρια.
41. Η βασική έλλειψη του προγράμματος, απορρύπανσης που εφαρμόστηκε, πέρα από την επίτευξη
μερικής μόνο απορρύπανσης του εδάφους, είναι η απουσία ΜΠΕ μόνο για την απορρύπανσή του
και η έλλειψη αδειοδότησης των γεωτρήσεων

σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (παρ.2).

Σημειώνεται ότι οι γεωτρήσεις απαερίωσης υπάγονται κατά την ΚΥΑ Η.Π.15393/2332 στη 5η
ομάδα, Κατηγορία Πρώτη α/α 16.
Πέραν τούτων είναι προφανές ότι δεν επιλέχθηκε η βέλτιστη διαθέσιμη για την επίτευξη του στόχου
Τεχνική (ΒΔΤ) δοθέντος ότι δεν μελετήθηκαν οι διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις.
Σύνοψη

Παρά το γεγονός ότι ούτε στη ΜΠΕ ούτε στην ΕΠΟ/2008 αναφέρεται το υπαρκτό πρόβλημα της ρύπανσης

του εδάφους από υδρογονάνθρακες, εν τούτοις εφαρμόζονται τεχνικές απορρύπανσης της ακόρεστης ζώνης.

Η προταθείσα από την Έκθεση της INTERGEO / 07-06-2004, Σχ. 6 και υιοθετηθείσα από την ΕΠΟ/2008

( § 6.2.6. ii) τεχνική απορρύπανσης από υδρογονάνθρακες «Bioventing (Soil vapor Extraction)». Όμως η τεχνική «
Bioventing» είναι διαφορετική από την τεχνική «Soil Vapor Extraction» (Προσάρτημα Γ). Η εφαρμοζόμενη τεχνική
είναι πρακτικά η τεχνική SVE.
4

P. Domenico- Schwartz Fr. (1998): Physical and Chemical Hydrogeology, pp 445-449

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

18

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Η εφαρμοζόμενη τεχνική απορρύπανσης δεν είναι αποτελεσματική διότι δεν αφαιρεί και τους

υπολειμματικούς υδρογονάνθρακες που είναι ροφημένοι στην στερεά φάση αλλά εξυγιαίνει μόνο την αέρια φάση.
Τούτο άλλως τε αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η τεχνική εφαρμόζεται από τον Ιούνιο του 2004, αναμενόταν,
σύμφωνα με την έκθεση της INTERGEO/2004, ότι η απορρύπανση θα είχε ολοκληρωθεί μετά 6-8 μήνες (ΑπρίλιοςΙούνιος 2005) και τελικά η προσπάθεια απορρύπανσης συνεχίζεται και από την ΕΠΟ/2008 επιβάλλεται η
ολοκλήρωση της απορρύπανσης του εδάφους μέχρι 03-06-2009!!( § 6.2.6. ii.).

Η αστοχία της απορρύπανσης του εδάφους οφείλεται στην μη σύνταξη ΜΠΕ για την απορρύπανση και στη

μη εναλλακτική διερεύνηση της βέλτιστης τεχνικής απορρύπανσης σε σχέση πάντα με τα γεωλογικά χαρακτηριστικά
της θέσης και τα χημικά χαρακτηριστικά των ρύπων.

Η μη αφαίρεση των υδρογονανθράκων από τη στερεά φάση της ακόρεστης ζώνης οφείλεται στη έλλειψη

συνθετικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία να περιλαμβάνει και το πρόβλημα της απορρύπανσης της
ακόρεστης ζώνης, να έχει υποβληθεί και αξιολογηθεί κατά τη διαδικασία που θεσπίζεται με το άρθρο 5 παρ. 2 του ν.
1650/1986 "για την προστασία του περιβάλλοντος" και την κοινή απόφαση 75308/5512/26.10.1990 του Υπουργού
Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας (φ. 691/2.11.1990, τεύχ.
Β΄) και η οποία να καλύπτει το σύνολο των επιμέρους συνιστωσών του εδαφικού περιβάλλοντος και όχι μόνο την
αέρια φάση και να έχει εξετάσει όλες τις διαθέσιμες τεχνικές απορρύπανσης για την επιλογή της βέλτιστης.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

19

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

5. Η ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ Α.Ε. ΕΛΠΕ
42. Στην από 28-05-2004 Έκθεση της INTERGEO αναφέρονται τα πρώτα αποτελέσματα των
γεωτρήσεων που κατασκευάστηκαν στους χώρους των διυλιστηρίων και της ΠΥΡΚΑΛ για την
αξιολόγηση της έκτασης της ρύπανσης από τους υδρογονάνθρακες:
«…Πιο συγκεκριμένα τα γεωλογικά χαρακτηριστικά ήταν τα εξής: Πάνω από το μαργαϊκό ασβεστόλιθο που αποτελεί το
γεωλογικό υπόβαθρο της περιοχής καταγράφηκαν χαλαροί σχηματισμοί κυρίως άργιλοι και κροκάλες (προϊόντα
αποσάθρωσης του ασβεστόλιθου) με διαφορετικό πάχος από θέση σε θέση. Η πιεζομετρική στάθμη του υπόγειου νερού
κυμάνθηκε σε βάθη μεταξύ 10 m περίπου (στην περιοχή της αποθείωσης) και 4 m από την επιφάνεια του εδάφους (περιοχή
της ΠΥΡΚΑΛ).

43. Σύμφωνα με την από 7-06-2004 Έκθεση της INTERGEO (σελ.4), μετά από έλεγχο που
πραγματοποίησε τον Μάιο του 2004 εντοπίστηκε ρύπανση του υδροφόρου ως εξής:
«…..στις περισσότερες θέσεις διάτρησης εντός και εκτός του διυλιστηρίου καταγράφηκε επιπλέουσα ελαιώδης φάση
πετρελαιοειδών πάνω στο υπόγειο νερό. Η καταγεγραμμένη πιεζομετρική στάθμη του υπόγειου νερού δείχνει μια εμφανή
κίνηση του υπόγειου νερού προς την εγκατάσταση της ΠΥΡΚΑΛ η οποία έχει προκαλέσει και την εξάπλωση της ρύπανσης
έως και την θαλάσσια ακτή. Η πιθανή ύπαρξη έντονα καρστικοποιημένου γεωλογικού σχηματισμού μέσα στις εγκαταστάσεις
της ΠΥΡΚΑΛ πράγμα που αποδεικνύεται και από τις καταγεγραμμένες εμφανίσεις πηγών γλυκού νερού κατά μήκος της
θαλάσσιας ακτής στο παρελθόν έχει διευκολύνει την ξαφνική εκροή του επιπλέοντος προϊόντος από σημεία εκφόρτωσης
κατά μήκος της ακτής. Το πετρελαιοειδές προϊόν που ανιχνεύτηκε στην θέση εκροής χαρακτηρίζεται ως μίγμα προϊόντων
πετρελαίου, όπως βενζίνη, κηροζίνη, ντίζελ……………………….....».

44. Στη ίδια Έκθεση της INTERGEO (σελ.3), αναφορικά με την επιλογή του συστήματος
απορρύπανσης και τις φυσικοχημικές παραμέτρους που θα πρέπει να παρακολουθούνται αναφέρει
τις:
«Ηλεκτρική αγωγιμότητα, pΗ, Θερμοκρασία, πάχος ελαιώδους στοιβάδας σε δυναμική και σε κατάσταση ηρεμίας,
συγκέντρωση ΤΡΗ σε θέσεις που δεν υπάρχει ελαιώδης στοιβάδα».

Στις προς παρακολούθηση παραμέτρους απουσιάζουν τα χλωριόντα αν και η αλμύριση από τη
θάλασσα αποτελεί μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα για την περιοχή στη δημιουργία του οποίου
συμβάλλει σοβαρά το διυλιστήριο με την άντληση μεγάλων ποσοτήτων υφάλμυρου νερού από τον
υδροφόρο. Η θεώρηση του προβλήματος της ρύπανσης και κατά συνέπεια και η προσπάθεια
επίλυσής του έγινε με «μεριστικά» κριτήρια και όχι με «ολιστικά», όπως θα έπρεπε.
45. Στο από 17-06-2005 Ενημερωτικό Σημείωμα των ΕΛΠΕ προς τον Υπουργό Ανάπτυξης, που
διαβιβάστηκε στη Βουλή με το υπ’ αριθμ. Δ3/Α/οικ. 15022 έγγραφο του ΥΠΑΝ ως απάντηση σε
ερώτηση Βουλευτή καθώς και στο Δελτίο Τύπου των ΕΛΠΕ της 30ης Μαρτίου 2008 αναφέρονται
μεταξύ των άλλων:
« ……………… Οι αντλούμενες ποσότητες από τις γεωτρήσεις στο μέτωπο της ακτογραμμής δεν αφορούν τόνους
πετρελαιοειδών αλλά θαλασσινό νερό με ίχνη ελαιώδους φάσης. Τα ίχνη της ελαιώδους φάσης πιστοποιούνται από την
πρώτη στιγμή, από σχετικά έγγραφα των Τελωνειακών Αρχών………………………………………………………..
το μέτρο της διάνοιξης παράκτιου μετώπου 14 γεωτρήσεων ήταν η ορθή επιλογή για την απορρύπανση του υδροφόρου
ορίζοντα. ……………………………………………………………………………………………………………………………»..

46. Ο συνολικός αριθμός των μη αδειοδοτημένων και χωρίς ΜΠΕ γεωτρήσεων απορρύπανσης οι
οποίες λειτουργούν συνεχώς επί 24ώρου βάσεως ανέρχεται σε 27. («Μελέτη» της Intergeo της 1009-2008. Προσάρτημα Δ, σελ. 4 και 6) ανέρχεται σε 25, στις οποίες πρέπει να προστεθούν και οι
τέσσερεις, επίσης μη αδειοδοτημένες, γεωτρήσεις εκμετάλλευσης του υδροφόρου

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

20

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

48. Η INTERGEO στην οποία τα ΕΛΠΕ ανέθεσαν το σχεδιασμό της απορρύπανσης του εδάφους
των υδροφόρων και της θάλασσας από τους υδρογονάνθρακες, στην Έκθεσή της από 20-10-2004
αναφέρει ότι: «…………………………………….τα συστήματα ανάκτησης λειτουργούν από τις αρχές του Ιουνίου
2004………………Για τον απαιτούμενο χρόνο απορρύπανσης υπολογίζεται σε ένα διάστημα 6-8 μηνών από σήμερα
(Απρίλιος-Ιούνιος 2005) εκτός εάν υπάρξει κάποιο νέο περιστατικό διαρροής…..».

Η πιο πάνω όμως εκτίμηση του χρόνου απορρύπανσης απεδείχθη πολύ αισιόδοξη. Σύμφωνα με
απάντηση του ΥΠΕΧΩΔΕ σε ερώτηση Βουλευτή ( έγγραφό του υπ’ αριθμ. Δ3/Α/24291 από 21-122007) «…..οι γεωτρήσεις άντλησης αποτελούν βασική μέθοδο απορρύπανσης του υπόγειου υδροφόρου και η διατήρησή
τους μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος συλλογής ελαιωδών στις γεωτρήσεις ελέγχου–παρατήρησης του υπεδάφους
αποτελούν διεθνή πρακτική».

49. Στο με α.π. 49 /26-02-2007 έγγραφο των ΕΛΠΕ , αναφέρεται ότι «….το εφαρμοσθέν πρόγραμμα
απορρύπανσης του υπεδάφους, υπογείου νερού και εδαφικού αέρα σχεδόν έχει ολοκληρωθεί με απόλυτη επιτυχία (100%
ανακτήσεις στις υφιστάμενες υδρογεωτρήσεις). …..Τα συστήματα απάντλησης των γεωτρήσεων παραμένουν και σήμερα σε
λειτουργία για προληπτικούς λόγους…..).

50. Στην με α.π.634/11-12-2007 απάντηση του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας και Νησιωτικής
Πολιτικής σε ερώτηση Βουλευτή αναφέρεται «….το εφαρμοσθέν πρόγραμμα απορρύπανσης του υπεδάφους,
υπογείου νερού και εδαφικού αέρα σχεδόν έχει ολοκληρωθεί με απόλυτη επιτυχία (100% ανακτήσεις στις υφιστάμενες
υδρογεωτρήσεις). …..Τας συστήματα απάντλησης των γεωτρήσεων παραμένουν και σήμερα σε λειτουργία για προληπτικούς
λόγους…..)

51. Στην με α.π. 583Β /19-12-2007 απάντηση του ΥΠΕΧΩΔΕ σε ερώτηση Βουλευτή αναφέρεται
«……Η υλοποίηση του προγράμματος (ανάκτηση πετρελαιοειδών από τις διανοιχθείσες γεωτρήσεις και εξυγίανση του
εδαφικού αέρα) βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη….».

52. Στην από 07-06-2004 Έκθεση της INTERGEO περιγράφεται η εφαρμοζόμενη τεχνική
απορρύπανσης του υδροφόρου η οποία συνίσταται στην άντληση του ρυπασμένου υπόγειου νερού
και εν συνεχεία στην επεξεργασία του. Η εφαρμοζόμενη τεχνική είναι, κατά το ήμισυ μόνο, η
γνωστή από τη διεθνή βιβλιογραφία μέθοδος «pump and treat» («άντληση και επεξεργασία») και
τούτο διότι το ρυπασμένο υπόγειο νερό, μετά την απορρύπανσή του, δεν επανεισάγεται στον
υδροφόρο, όπως προβλέπεται, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται ακόμη περισσότερο η
ποιότητα του υπόγειου νερού, λόγω πρόσθετης διείσδυσης του θαλασσινού νερού. Η τύχη του
νερού αυτού δεν αναφέρεται ούτε στη ΜΠΕ/2007 ούτε στις ΕΠΟ/2006 και ΕΠΟ/2008, με
αποτέλεσμα να δημιουργείται το εύλογο ερώτημα μήπως επαναχρησιμοποιείται, χωρίς άδεια,
για την κάλυψη αναγκών των ΕΛΠΕ;
53. Στη § 6.2.4 της ΕΠΟ/2008 αναφέρεται:
« α) Η εταιρία εντός 12 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης να ολοκληρώσει:i) τις ενέργειες της
για την απορρύπανση του υπεδάφους και των υπογείων υδάτων της περιοχής του διυλιστηρίου και της ΕΑΣ (πρώην

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

21

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΠΥΡΚΑΛ) με την εφαρμογή κατάλληλων τεχνικών και ii)

την εφαρμογή της τεχνικής Bioventing με σκοπό την

εξυγίανση του ρυπασμένου εδαφικού αέρα της ακόρεστης ζώνης στη περιοχή της διαρροής ……».

Δηλαδή εγκρίνεται η επέκταση χωρίς να έχει γίνει προηγουμένως αποκατάσταση του περιβάλλοντος
από την ρύπάνσή του, υπό τις ήδη λειτουργούσες συνθήκες.
54. Η INTERGEO, στην από 10-09-2008 «Μελέτη Σκοπιμότητας Εγκατάστασης Συστημάτων
Παρακολούθησης του Έργου Απορρύπανσης & Ποιότητας Υδροφόρου ορίζοντα της ακτογραμμής
ΕΑΣ (τ. ΠΥΡΚΑΛ), που συνέταξε μετά την έγκριση των Π.Ο./2008, αναφέρει στην εισαγωγή:
« …… Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών που παρήλθαν, εφαρμόστηκε μέθοδος απορρύπανσης του υδροφόρου
ορίζοντα η οποία βρίσκεται στο τελικό της στάδιο αφού η συγκέντρωση υδρογονανθράκων στο υπόγειο νερό είναι
ελάχιστη και μόνο ελαφρύς πλέον ιριδισμός παρατηρείται στα σημεία που αυτοί εκβάλλουν στην ακτογραμμή ΕΑΣ. Στην
παρούσα φάση κρίνεται απαραίτητη η εγκατάσταση συστήματος παρακολούθησης της ποιότητας του υδροφόρου ορίζοντα.
Με το σύστημα αυτό θα γίνονται συνεχείς μετρήσεις και περιοδικές χημικές αναλύσεις υπόγειου νερού καθώς και αέριων
υδρογονανθράκων που βρίσκονται εν διαλύσει σε αυτό. ΄Ετσι κατά το τέλος της απορρύπανσης θα μπορούν να
εντοπισθούν άμεσα όλες οι μεταβολές των ποιοτικών χαρακτηριστικών του υδροφόρου ορίζοντα…..».

Για πρώτη φορά ομολογείται, ότι η απορρύπανση, μέχρι την 10-09-2008. δεν επιτεύχθηκε τελικώς,
παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις, των ΕΛΠΕ και της INTERGEO.
55. Η πιο πάνω τεχνική Έκθεση περιγράφει ως εξής το σύστημα παρακολούθησης (monitoring) του
υδροφόρου (σελ.11):
«Κεφ. 2 - Πρόταση παρακολούθησης (monitoring) υδροφόρου ορίζοντα
2.1 Γενικά στοιχεία
Τα προαναφερθέντα μέτρα απορρύπανσης σχεδιάσθηκαν και εξελίσσονται με σκοπό την εξυγίανση της περιοχής και των
γεωτρήσεων που εμφανίζουν ρύπανση από πετρελαϊκούς υδρογονάνθρακες σε υγρή και αέρια φάση. Παράλληλα προτείνεται
σχέδιο παρακολούθησης (monitoring) υπόγειου αέρα και υπόγειων νερών των γεωτρήσεων που δεν έχουν επιπλέουσα
ελαιώδη φάση εντός και εκτός εργοστασίου ΕΑΣ με την τοποθέτηση συστημάτων In Well Stripping……………2.2
Λειτουργία In Well Stripping. To σύστημα In Well Stripping ουσιαστικά προκαλεί την απομάκρυνση των εν διαλύσει
πτητικών υδρογονανθρά-κων από τον υδροφόρο ορίζοντα με ταυτόχρονη μέτρηση της συγκέντρωσής τους και
παρακολούθηση της ποιότητας των υπόγειων νερών.

Γενική αρχή: Ανακυκλώνει το ρυπασμένο υπόγειο νερό εντός της γεώτρησης όπου με την βοήθεια πεπιεσμένου αέρα

αντλεί ρυπασμένο νερό από την επιφάνεια και το εισπιέζει πλούσιο με οξυγόνο στο βάθος της γεώτρησης

Με την προσθήκη οξυγόνου ενισχύει την φυσική αποικοδόμηση μέσω των υφιστάμενων μικροοργανισμών στο υπέδαφος

Με την δημιουργία κατακόρυφων ρευμάτων μέσω της υπεδάφιας εισπίεσης νερού ενισχύεται η πτητικοποίηση των ρύπων

οι οποίοι φτάνουν στην ακόρεστη ζώνη και επιτρέπουν την ανάκτησης τους με σύστημα SVE (Soil Vapor
Extraction)…………………………..».

Όπως προκύπτει από την περιγραφή της INTERGEO η προτεινόμενη τεχνική «monitoring»
είναι η γνωστή και καθιερωμένη διεθνώς «Air Stripping» («Αεροδιαχωρισμός») η οποία όμως

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

22

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

είναι τεχνική απορρύπανσης από πτητικούς υδρογονάνθρακες. Και εδώ συνομολογείται ότι μέχρι
σήμερα δεν έχει επιτευχθεί απορρύπανση δηλαδή επαναφορά του υδροφόρου στην προ της ρύπανσης
φυσικοχημική και βιολογική κατάσταση. Εάν ο στόχος ήταν το monitoring θα επιλεγόταν μια από
τις καθιερωμένες τεχνικές όπως π.χ. η εγκατάσταση σταθμών αυτόματης προειδοποίησης.
Σύνοψη:

Αν και εφαρμόζεται από την INTERGEO πρόγραμμα απορρύπανσης ήδη από τις αρχές του Ιουνίου 2004 και

συνεχίζεται και μέχρι σήμερα δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά των περιστατικών ρύπανσης και του προβλήματος
απορρύπανσης τόσο στη ΜΠΕ/2007 όσο και στην ΕΠΟ/2008.

Η ΕΠΟ/2008 υιοθετεί και τον μακροσκοπικό εντοπισμό της ρύπανσης από πετρελαιοειδή (§6.2.4 και 6.2.6.β),

όταν δηλαδή η ρύπανση θα έχει προχωρήσει αντί της πρόβλεψης εγκατάστασης οργάνων αυτόματης
προειδοποίησης. Αλλά αυτή η πρόβλεψη μπορεί να γίνει μόνο στα πλαίσια ΜΠΕ, που εκτός από την αξιολόγηση των
τεχνικών απορρύπανσης θα προέβλεπε και την εγκατάσταση συστήματος αυτόματης, έγκαιρης, προειδοποίησης της
ρύπανσης του εδάφους και των υδροφόρων. Τέτοια ΜΠΕ όμως δεν ζητήθηκε από την ΕΠΟ/2008 και φυσικά δεν
συντάχθηκε..

Τόσο η ΜΠΕ/2007 όσο και η ΕΠΟ/2008 δεν περιλαμβάνουν συνθετική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων

λόγω της υπεράντλησης υπόγειου νερού και της ρύπανσής τους από υδρογονάνθρακες, (ολιστική θεώρηση του
προβλήματος,, κατά τα προβλεπόμενα από το ν. 1650/1986 "για την προστασία του περιβάλλοντος" και την ΚΥΑ
75308/5512/26.10.1990 και η οποία να καλύπτει ολιστικά το πρόβλημα της ρύπανσης του υδροφόρου τόσο από τους
υδρογονάνθρακες, όσο και από τη διείσδυση της θάλασσας (υφαλμύριση) αλλά και να διαγνωστεί και αξιολογηθεί η
συνολική επίδραση στο περιβάλλον από την αλλοίωση του υδρολογικού ισοζυγίου στη περιοχή και να εκτιμηθούν σε
όλη τους την έκταση οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της επέκτασης των ΒΕΕ.

Η όλη προσπάθεια των ΕΛΠΕ για αποκατάσταση του περιβάλλοντος, στην ρυπασμένη από πετρελαιοειδή

όμορη εγκατάσταση της ΠΥΡΚΑΛ,

περιορίσθηκε στην εφαρμογή, από το 2004 μέχρι και σήμερα, τεχνικών

απορρύπανσης των υδροφόρων μόνο από τους υδρογονάνθρακες, ίσως επειδή οι ρύποι αυτοί είναι αισθητοί τόσο
στην όραση όσο και στην όσφρηση, και όχι και από την υφαλμύριση, η οποία δεν είναι αισθητή παρά μόνο στη
γεύση.

Για την απορρύπανση των υδροφόρων (μόνο από υδρογονάνθρακες) χρησιμοποιείται ατελώς (δηλαδή κατά το

ήμισυ) η τεχνική «pump and treat» («άντληση και επεξεργασία») διότι ναι μεν αντλείται το ρυπασμένο νερό και
υπόκειται σε επεξεργασία πλην όμως το απορρυπασμένο νερό δεν επανεισάγεται στον υδροφόρο, όπως προβλέπει η
τεχνική, προκειμένου να μη δημιουργηθεί περαιτέρω έλλειμμα, με αποτέλεσμα το πρόβλημα της υφαλμύρισης να
γίνεται ακόμη οξύτερο με δεδομένο μάλιστα ότι « το σύστημα, για προληπτικούς λόγους» όπως αναφέρουν τα ΕΛΠΕ
«εξακολουθεί να λειτουργεί και μετά την απορρύπανση».

Για την τύχη του απορρυπασμένου υπόγειου νερού, μετά την αφαίρεση των υδρογονανθράκων, δεν γίνεται λόγος

ούτε στη ΜΠΕ/2007 ούτε στις ΕΠΟ/2006 και ΕΠΟ/2008, με αποτέλεσμα να δημιουργείται το εύλογο ερώτημα
μήπως επαναχρησιμοποιείται, χωρίς άδεια, για την κάλυψη αναγκών των ΕΛΠΕ;

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

23

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Οι υπεραντλήσεις του παράκτιου υδροφόρου είτε για λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης είτε για την

απορρύπανση του υδροφόρου, από τους υδρογονάνθρακες μόνο, κάθε άλλο παρά εξασφαλίζουν την «αειφορία» των
υδατικών πόρων της περιοχής

Ο μεγάλος αριθμός (είκοσι πέντε) των γεωτρήσεων που χρησιμοποιούνται για την απορρύπανση των υδροφόρων

έγιναν χωρίς άδεια και χωρίς ΜΠΕ όπως προβλέπεται από τη ισχύουσα Νομοθεσία.

Παρά το γεγονός ότι κατ’ επανάληψη, μέχρι σήμερα, τα ΕΛΠΕ έχουν δηλώσει ότι η απορρύπανση επετεύχθη

πλήρως (100%) και προ πολλού, με τη νέα πρόταση της INTERGEO (10-09-2008) για την εγκατάσταση συστήματος
monitoring τύπου «Ιn Well Stripping» (Αεροδιαχωρισμός) απλώς συνεχίζεται η προσπάθεια απορρύπανσης με
εφαρμογή πιο αποτελεσματικής, κατά την INTERGEO, τεχνικής σε σχέση με τη μέχρι σήμερα εφαρμοζόμενη.
Οπωσδήποτε πάντως τα συστήματα «Ιn Well Stripping» είναι συστήματα απορρύπανσης και όχι monitoring.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

24

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

6. Η Μελέτη Σεισμικής Επικινδυνότητας
56. Στη ΜΠΕ/2007, στις σελ. 14 και 15 § 4.1.3.3 Γεωτεκτονικά στοιχεία - ρηξιγενείς ζώνες της
ευρύτερης περιοχή αναφέρεται:
«Η ευρύτερη τεκτονική της Δυτικής Αττικής και του Βορειοδυτικού τμήματος του Σαρωνικού κόλπου καθορίζεται από
ρηξιγενείς ζώνες με γενική διεύθυνση Α - Δ και ΔΒΔ - ΑΝΑ.
Πρόσφατες σεισμικές μελέτες του Σαρωνικού Κόλπου, επιβεβαίωσαν την ενεργότητα της ρηξιγενούς ζώνης με διεύθυνση Α Δ.
Οι κύριες ρηξιγενείς ζώνες της ευρύτερης περιοχής μελέτης είναι οι εξής :
• Η ρηξιγενής ζώνη του όρους Πατέρα (PFZ). Πρόκειται για μια ρηξιγενή ζώνη με κυμαινόμενο εύρος συνολικού μήκους
27 Km. Εμφανίζει γενική διεύθυνση Α - Δ και συντελεί στη μορφολογική εξέλιξη της περιοχής, δηλαδή στο σχηματισμό
τεκτονικού κέρατος μεταξύ της λεκάνης των Μεγάρων και του Θριασίου πεδίου.
Η μετακίνηση του ρήγματος ποικίλει. Στα ανατολικά βρίσκεται το ρήγμα του Λουτρόπυργου, που καθορίζει τα όρια του όρους
Τρικεράτο και κατευθύνεται παράλληλα με την ακτογραμμή.
• Η ρηξιγενής ζώνη της Πάρνηθας : Είναι εμφανής στο βόρειο όριο του Θριασίου πεδίου. Η μορφολογική δομή συνδέεται
με την τοπική σεισμική δραστηριότητα. Σύμφωνα με έρευνα του σεισμού της 7ης Σεπτεμβρίου 1999 στην Αθήνα από πολλούς
ερευνητές, προέκυψε ότι δεν οφείλεται στην ενεργοποίηση του ρήγματος της Πάρνηθας, αλλά σε ενεργοποίηση τυφλού
ρήγματος της Φυλής.
• Ρηξιγενής ζώνη της Κακιάς Σκάλας : Αυτή η ρηξιγενής ζώνη κείτεται νοτίως και παράλληλα με τις δύο προηγούμενες.
Ανιχνεύεται μέσα στον κόλπο της Ελευσίνας και το ανατολικό της όριο βρίσκεται κοντά στο δυτικό τμήμα του κόλπου της
Σαλαμίνας. Η ρηξιγενής ζώνη της Κακιάς Σκάλας συνδέεται με το ρήγμα του Λουτρακίου.
ΡΗΓΜΑΤΑ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Από επί τόπου έρευνα και εκτέλεση σχετικής μελέτης από το Πανεπιστήμιο Αθηνών προέκυψε ότι στην περιοχή των
εγκαταστάσεων έχουμε την εμφάνιση ρηγματώσεων και μικρών θραύσεων, η πλειοψηφία των οποίων εμφανίζεται στο
ασβεστολιθικό υπόβαθρο. Από τις υπάρχουσες ρηγματώσεις δύο εμφανίζονται ως κύριες. Τα ρήγματα με τους κωδικούς F1
και F2.
Ρήγματα F1 και F2
Εμφανίζονται στην ανατολική πλευρά. Το ρήγμα με κωδικό F1 κόβει το ασβεστολιθικό υπόβαθρο και συνοδεύεται με μία
καλά διαμορφωμένη ρηξιγενή επιφάνεια αποτελούμενη από ασβεστολιθικά κλαστικά υλικά πάχους 120 - 200 cm. Η
ρηξιγενής επιφάνεια δεν δείχνει φαινόμενα κίνησης, πρόκειται δε για κανονικό ρήγμα. Το ίχνος του ρήγματος θάβεται
κάτω από επιχωματώσεις για αρκετά μέτρα.
Οι συντεταγμένες του ρήγματος F1 είναι οι εξής : Χ = 457207,13, Υ=421062,26
Εβδομήντα πέντε μέτρα δυτικά της θέσης του ρήγματος F1 εμφανίζεται δεύτερο μικρότερο ρήγμα με κωδικό F2, που
διασταυρώνεται με το F1. Το ρήγμα F1 χωρίζεται στο ανατολικό τμήμα F1a και στο δυτικό F1B, λόγω της διασταύρωσης
με το F2. Οι συντεταγμένες του ρήγματος F2 είναι οι εξής : Χ = 457131,03, Υ= 421049,46.
Ρήγμα F3
Βρίσκεται έξω από την περιοχή των εγκαταστάσεων και συγκεκριμένα βορείως των διυλιστηριακών εγκαταστάσεων. Η
ρηξιγενής επιφάνεια γίνεται εμφανής σε έναν τοίχο αντιστήριξης μεταξύ των δεξαμενών No 80 και 102. Όπως και στα
προηγούμενα ρήγματα, δεν φαίνεται καμία μορφολογική ασυνέχεια που να τεκμηριώνει πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα.
Η μέση διεύθυνση του ρήγματος είναι Ν 100° Α, η μέση βύθιση είναι 50° ΝΝΔ και εμφανίζεται σαν κανονικό ρήγμα.
Η ανάλυση τάσεων δείχνει ότι το ρήγμα F3 ενεργοποιείται με το ίδιο σύστημα τάσεων, που ενεργοποιεί τα ρήγματα F1 και
F2…...» ενώ στη σελίδα 36 αναφέρει:
« 4.1.8
Σεισμικότητα-Γενικά Η περιοχή μελέτης επηρεάζεται από σεισμικά συμβάντα της περιοχής του Ανατολικού
Κορινθιακού κόλπου, του Νότιου Ευβοϊκού κόλπου, της Αττικής και της Βοιωτίας.
Με σκοπό την ασφάλεια του έργου εκτελέσθηκε μελέτη Σεισμικής Επικινδυνότητα( καθώς και Σεισμοτεκτονική Μικροζωνική
Μελέτη από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, απ όπου προέκυψαν σημαντικά δεδομένα, τα οποία παρατίθενται στη συνέχεια.
Η εξεταζόμενη περιοχή καταγράφεται ως περιοχή μέσης σεισμικής δραστηριότητας.
Οι κύριες σεισμογενείς ζώνες που επηρεάζουν την περιοχή του έργου είναι οι
εξής:
• Η ρηξιγενής ζώνη Αλκυονίδες - Καπαρέλλι
• Η ρηξιγενής ζώνη Πάρνηθας - Θριασίου πεδίου
• Η ρηξιγενής ζώνη της Αταλάντης
• Η περιοχή του Ωρωπού και του Νότιου Ευβοϊκού
• Η ρηξιγενής ζώνη του Σαρωνικού δημιουργεί σεισμούς μέσου βάθους……………»

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

25

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

57. Και ενώ από τα πιο πάνω προκύπτει ότι τόσο η ευρύτερη όσο και η περιοχή των ΒΕΕ είναι
έντονα διερρηγμένη, επηρεάζεται από σεισμογενείς ζώνες, ευρίσκεται πλησίον της ρηξιγενούς
ζώνης της Πάρνηθας που κατά πολλούς σεισμολόγους έδωσε τον καταστροφικό σεισμό της 7ης
Σεπτεμβρίου 1999, στον οποίο δεν μπόρεσε να ανταπεξέλθει ο Ε.Α.Κ.2000 με αποτέλεσμα την
αναθεώρησή του (Ε.Α.Κ.2003), στη συνέχεια αναφέρει:
« 4.1.8.2 Στοιχεία Σεισμικής Εδαφικής Απόκρισης και Ανάλυση ρευστοποίησης
Με σκοπό τον αυστηρό Αντισεισμικό Σχεδιασμό του έργου εκτελέσθηκε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών Μελέτη Σεισμικής
Επικινδυνότητας, καθώς και Σεισμοτεκτονική και Μικροζωνική Μελέτη. Στα πλαίσια αυτής της Μελέτης εκτελέσθηκε από
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μελέτη Σεισμικής Απόκρισης Εδάφους και Ανάλυση Ρευστοποίησης. Παρακάτω γίνεται
αναφορά των κύριων σημείων της Μελέτης.
- Καθορισμός των Σεισμικών Ζωνών στη περιοχή του Διυλιστηρίου Ελευσίνας Από τη Μελέτη της Σεισμικής Απόκρισης Εδαφών
προκύπτει ότι διακρίνουμε 4 ζώνες:
Ζώνη Ι: Καθορίζεται από ρηχά εδάφη πάχους 0 - 4 m, που υπέρκεινται των ασβεστόλιθων. Τα εδάφη της ζώνης Ι
χαρακτηρίζονται σύμφωνα με τον ΕΑΚ 2000 ως κατηγορία Α, ενώ σύμφωνα με τον Κανονισμό U.B.C. '97 υπάγονται στη\
κατηγορία Β.
Ζώνη II: Αποτελείται από εδάφη ρηχά έως μέσου πάχους και συγκεκριμένα πάχους 4- 7 m που υπέρκεινται των
ασβεστόλιθων. Τα εδάφη της ζώνης ΙΙ χαρακτηρίζονται σύμφωνα με τον ΕΑΚ 2000 ως κατηγορία Α, ενώ σύμφωνα με τον
Κανονισμό U.B.C. 97 υπάγονται στη κατηγορία Β.
Ζώνη III : Αποτελείται από εδάφη μέσου πάχους και συγκεκριμένα πάχους 7-17 m, που υπέρκεινται των ασβεστόλιθων. Οι
εδαφικοί σχηματισμό της ζώνης II εντάσσονται σύμφωνα με τον Ε.Α.Κ. 2000 στην κατηγορία Β, ενώ σύμφωνα με τον
Κανονισμό U..B.C. 97 υπάγονται στη κατηγορία C.
Ζώνη IV: Αποτελείται από εδαφικούς σχηματισμούς μεγάλου πάχους κα συγκεκριμένα πάχους μεγαλύτερου των 17 m, που
υπέρκεινται των ασβεστόλιθων Οι εδαφικοί σχηματισμοί της ζώνης IV κατατάσσονται σύμφωνα με τον ΕΑΚ 200C στην
κατηγορία
Γ,
ενώ
σύμφωνα
με
τον
Κανονισμό
U.B.C.
97
κατατάσσονται
στην
κατηγορία
D…………………………………………».

58. Όμως

από 01-01-2004 ισχύει ο Αντισεισμικός

Κανονισμός του 2003 (ΚΥΑ

Δ17α/115/9/ΦΝ275/07-08-2003, ΦΕΚ Α 1154/12-08-2003, «Τροποποίηση διατάξεων του Ελληνικού
Αντισεισμικού Κανονισμού ΕΑΚ-2000 λόγω αναθεώρησης του Χάρτη Σεισμικής Επικινδυνότητας»,
και ΚΥΑ Δ17α/67/1/ΦΝ275/6-6-2003, ΦΕΚ Β 781/18-06/2003 « Τροποποίηση και συμπλήρωση
απόφασης έγκρισης του Ελληνικού Αντισεισμικού Κανονισμού ΕΑΚ-2000».
59. Σύμφωνα με τον τελευταίο ολόκληρη η Δυτική Αττική ανήκει στη Ζώνη Σεισμικής
Επικινδυνότητας ΙΙ δηλαδή η σεισμική επιτάχυνση ανέρχεται σε 0.16 g.
Σύνοψη
Ο αντισεισμικός σχεδιασμός της επέκτασης αλλά και των εγκαταστάσεων που ήδη λειτουργούν έγινε με βάση
τον Αντισεισμικό Κανονισμό (ΕΑΚ) του 2000 και όχι με εκείνον του 2003 ο οποίος ισχύει από την 01/01/2004
παρά το γεγονός ότι η ευρύτερη περιοχή των ΒΕΕ ευρίσκεται κοντά σε ενεργά ρήγματα αλλά και στο ρήγμα που
έδωσε το σεισμό της 7ης Σεπτεμβρίου του 1999, ο οποίος άλλωστε ήταν και η αφορμή για την αναθεώρηση και
τροποποίηση του ΕΑΚ 2000.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

26

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι εγκαταστάσεις BΕE (πρώην Πετρόλα) καταλαμβάνουν το παράκτιο τμήμα της λεκάνης απορροής του

Σαρανταπόταμου, η χρήση και διαχείριση των υδατικών πόρων του οποίου γίνεται χωρίς την σύνταξη έστω στοιχειώδους
υδρολογικού ισοζυγίου, χωρίς να υπάρχει το από το νόμο απαιτούμενο Διαχειριστικό Σχέδιο της λεκάνης απορροής
ενταγμένου σε πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης και χωρίς καθορισμό προτεραιοτήτων στη χρήση των περιορισμένων
υδατικών πόρων.

Τα επεισόδια διαρροών στις εγκαταστάσεις των ΕΛΠΕ δεν γίνονται αισθητά από συστήματα monitoring που

αναφέρονται στην Έκθεση της INTERGEO/2002, αλλά από τρίτους, (2004, Λιμεναρχείο Ελευσίνας), οι οποίοι όμως
χρησιμοποιούν το οπτικό αποτέλεσμα της ρύπανσης, δηλαδή όταν ήδη η ρύπανση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο.

Τα ΕΛΠΕ δεν προλαμβάνουν αλλά εκ των υστέρων προσπαθούν να θεραπεύσουν (παραβίαση της αρχής της

πρόληψης) την ρύπανση του υδροφόρου μερικώς μόνο από τους υδρογονάνθρακες αλλά όχι και από την υφαλμύριση
(παραβίαση του άρθρου 24 του Συντάγματος και της αρχής της αειφορίας αλλά και της ολιστικής αρχής)).

Το ετήσιο ύψος βροχής στη λεκάνη του Σαρανταπόταμουη είναι της τάξης των 370 χλστ, και από αυτό μικρό μόνο

ποσοστό, της τάξης των 90.000 κ.μ. ανα τετρ. χλμ. τροφοδοτεί τους υδροφόρους.

Οι τελευταίοι στερήθηκαν σημαντικό μέρος της φυσικής τροφοδοσίας τους, λόγω της κατασκευής των

αντιπλημμυρικών έργων, τη γρήγορη παροχέτευση των πλημμυρικών απορροών στη θάλασσα και τη μη πρόβλεψη
δέσμευσής τους, σε κατάλληλες θέσεις, για τον τεχνητό εμπλουτισμό των υδροφόρων.

Ο συνδυασμός έλλειψης αξιόπιστου υδρολογικού ισοζύγιου της λεκάνης, απουσίας σχεδίου διαχείρισης και

αναπτυξιακού προγράμματος, μη καθορισμού προτεραιοτήτων χρήσης των περιορισμένων υδατικών πόρων, δυσμενών,
υδρογεωλογικά, γεωλογικών συνθηκών, και της εκγατάστασης υδροβόρων βιμηχανιών όπως τα ΕΛΠΕ ΒΕΕ, οι οποίες
αντλούν από τα παράκτια υδροφόρα συστήματα, χωρίς αδειοδότηση μεγάλες ποσότητες υπόγειου νερού, οδήγησαν τα
τελευταία σε προχωρημένη υφαλμύριση με σοβαρή αλλοίωση των περιβαλλοντικών και οικολογικών χαρακτηριστικών της
περιοχής, χωρίς τη πρόνοια απορρύπανσης ή έστω αναστροφή της ρύπανσης από τη διείσδυση της θάλασσας.

Το αποτέλεσμα είναι να κυρηχτεί η περιοχή της Ελευσίνας ως αλμυρισμένη, να απαγορευθεί παντελώς η διάνοιξη

γεωτρήσεων αλλά όλα αυτά να μη γίνονται αντιληπτά από την ΕΠΟ/2008.

Για την κάλυψη των αναγκών σε νερό των ΕΛΠΕ προβλέπεται (ΕΠΟ/2008) μεταξύ των άλλων και η άντληση 1,5

εκατομ. κ.μ. υφάλμυρου νερού από τον παράκτιο υδροφόρο με χρησιμοποίηση τεσσάρων γεωτρήσεων οι οποίες
λειτουργούν χωρίς άδεια και οι οποίες δεν είναι δυνατό να αδειοδοτηθούν γιατί η περιοχή της Ελευσίνας έχει κηρυχθεί
υφάλμυρη και όχι μονο απαγορεύεται απολύτως η εκτέλεση νέων αλλά ακόμη και η νομιμοποίηση των γεωτρήσεων που
λειτουργούν σήμερα παράνομα ( Απόφαση Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής 72/17-09-2003) όπως απαιτεί η
ΕΠΟ/ 2008.

Η ΕΠΟ/2008, για τη θεραπεία της έλλειψης αδειοδότησης των γεωτρήσεων άντλησης υπόγειου νερού, ζητά από τα

ΕΛΠΕ να υποβάλλει αίτηση αδειοδότησης για νομιμοποίηση των παράνομων γεωτρήσεων με τη διαδικασία της παρ. 16
του άρθρου 4 του του Ν. 3199/20038, που όμως αφορά στους δικαιούχους χρήσης υδάτων σύμφωνα με την προϋπάρχουσα
νομοθεσία, αφού συντάξει και υποβάλλει μελέτη σχετικά με το έργο απόληψης θαλασσινού νερού ψύξης!!

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

27

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Είναι προφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη διαχείριση των υδατικών πόρων στις ΒΕΕ και το πνεύμα και το γράμμα

των Ν. 3199/ 2003, Ν. 1739/1987 και της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ., δεδομένου ότι σύμφωνα με τις διατάξεις των πιο πάνω
νόμων και οδηγίας, κάθε χρήση των υδάτων υπόκειται στις αρχές και τους περιορισμούς που συνθέτουν τη βιώσιμη
διαχείριση των υδατικών πόρων, οι οποίοι αποτελούν ουσιώδες στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος. Θεμελιώδεις αρχές
της βιώσιμης διαχείρισης είναι ότι αυτή γίνεται σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού και ότι κατά τον προγραμματισμό
της διαχείρισης των υδατικών πόρων λαμβάνεται υπόψη, η ποσότητα διαθεσίμων αποθεμάτων και δεδομένης δε της
αλληλεξαρτήσεως των υδάτων με τα ποικίλα υδάτινα οικοσυστήματα και τους υγροτόπους, η βιώσιμη διαχείριση πρέπει να
περιλαμβάνει και την εκτίμηση και αξιολόγηση του συγκεκριμένου τρόπου διαχείρισης σε σχέση με την ποιότητα και
ποσότητα του υδάτινου οικοσυστήματος που αυτή επηρεάζει. Στοιχείο τέλος, της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων
αποτελεί ο προσανατολισμός της ζήτησης στις χρήσεις νερού, στις οποίες αποβλέπουν τα προγράμματα ανάπτυξης της
χώρας.

Εξάλλου σύμφωνα με το Ν 3199/2003 ο υφαλμυρισμένος υδροφόρος θα πρέπει να απορρυπανθεί ή τουλάχιστον να

γίνει προσπάθεια αναστροφής της περαιτέρω ρύπανσης γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη διακοπή των
αντλήσεων. Σημειώνεται ότι ενώ το ισοζύγιο του υδροφόρου είναι αρνητικό οι απολήψεις του υφάλμυρου νερού σύμφωνα
με την ΕΠΟ/2008 είναι αυξημένες κατά 91% (4080 κ.μ./24ωρο ή 1.5 εκατομ. κ.μ. το χρόνο) σε σχέση την ΕΠΟ/2006
(2700 κ.μ./24ωροή 985.500 κ.μ. το χρόνο).

Τόσο στην ΕΠΟ/2008 όσο και στη ΜΠΕ/2007 δεν γίνεται μνεία για την υφιστάμενη ρύπανση των υδροφόρων από τη

διείσδυση της θάλασσας αλλά και από τους υδρογονάνθρακες και δεν προβλεπει την περιβαλλοντική μελέτη του τρόπου
εξυγίανσης του υδροφόρου, και από τις δυο πηγές ρύπανσης.

Η ΕΠΟ/2008 δεν απαιτεί την υποβολή ΜΠΕ για την χρήση τόσο μεγάλης ποσότητας υπόγειου νερού και τις

επιπτώσεις στο ούτως ή άλλως περιορισμένο υδατικό δυναμικό της περιοχής σε αντίθεση με την απαίτηση υποβολής εντός
εξαμήνου ΜΠΕ για το έργο άντλησης θαλασσινού νερού..

Το αντλούμενο υφάλμυρο νερό χρησιμοποιείται για άρδευση πρασίνου και αφαλάτωση. Όμως δεν εξετάσθηκε η

εναλλακτική λύση της υποκατάστασης του υφάλμυρου από θαλασσινό νερού (τουλάχιστον της ποσότητας που
χρησιμοποιείται για αφαλάτωση). Σε αντιδιαστολή, μετά από αίτηση του Δήμου Ελευσίνας για την κατασκευή 9
γεωτρήσεων άρδευσης πρασίνου εγκρίθηκε η κατασκευή μονο τεσσάρων,

για λόγους «προστασίας του υδατικού

δυναμικού» και αυτό για «την αντιμετώπιση εκτάκτων περιστατικών».

Η εφαρμοζόμενη τεχνική απορρύπανσης δεν είναι αποτελεσματική, διότι δεν αφαιρεί και τους υπολειμματικούς

υδρογονάνθρακες, που είναι ροφημένοι

στην στερεά φάση, αλλά εξυγιαίνει μόνο την αέρια φάση. Τούτο άλλωστε

αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η τεχνική εφαρμόζεται από τον Ιούνιο του 2004, αναμενόταν, κατά την
INTERGEO/2004, ότι η απορρύπανση θα είχε ολοκληρωθεί μετά 6-8 μήνες (Απρίλιος-Ιούνιος 2005) και τελικά η
προσπάθεια απορρύπανσης συνεχίζεται. Η ΕΠΟ/2008 επιβάλλει την ολοκλήρωση της απορρύπανσης του εδάφους μέχρι
03-06-2009!! ( § 6.2.6. ii.), ενώ από τη «Μελέτη» της INTERGEO/2008, σχεδιάζεται εγκατάσταση συστήματος
απορρύπανσης με εφαρμογή της τεχνικής του «αεροδιαχωρισμού».

Η αστοχία της απορρύπανσης του εδάφους οφείλεται στην μη σύνταξη ΜΠΕ για την απορρύπανση και στη μη

εναλλακτική διερεύνηση της βέλτιστης τεχνικής απορρύπανσης σε σχέση πάντα με τα γεωλογικά χαρακτηριστικά της θέσης
και τα χημικά χαρακτηριστικά των ρύπων.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

28

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Η μη αφαίρεση των υδρογονανθράκων από τη στερεά φάση της ακόρεστης ζώνης οφείλεται στη έλλειψη συνθετικής

μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία να περιλαμβάνει και το πρόβλημα της απορρύπανσης της ακόρεστης ζώνης,
να έχει υποβληθεί και αξιολογηθεί κατά τη διαδικασία που θεσπίζεται με το άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 1650/1986 "για την
προστασία του περιβάλλοντος" και την κοινή απόφαση 75308/5512/26.10.1990 του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας
και Δημόσιων Έργων και του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας (φ. 691/2.11.1990, τεύχ. Β΄) και η οποία να καλύπτει το
σύνολο των επιμέρους συνιστωσών του εδαφικού περιβάλλοντος και όχι μόνο την αέρια φάση και να έχει εξετάσει όλες τις
διαθέσιμες τεχνικές απορρύπανσης για την επιλογή της βέλτιστης. Αν και εφαρμόζεται από την INTERGEO πρόγραμμα
απορρύπανσης ήδη από τις αρχές του Ιουνίου 2004 και συνεχίζεται και μέχρι σήμερα δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά
των περιστατικών ρύπανσης και του προβλήματος απορρύπανσης τόσο στη ΜΠΕ/2007 όσο και στην ΕΠΟ/2008.

Η ΕΠΟ/2008 υιοθετεί και τον μακροσκοπικό εντοπισμό της ρύπανσης από πετρελαιοειδή (§6.2.4 και 6.2.6.β), όταν

δηλαδή η ρύπανση θα έχει προχωρήσει αντί της πρόβλεψης εγκατάστασης οργάνων αυτόματης προειδοποίησης. Αλλά αυτή
η πρόβλεψη μπορεί να γίνει μόνο στα πλαίσια ΜΠΕ που εκτός από την αξιολόγηση των τεχνικών απορρύπανσης θα
προέβλεπε και την εγκατάσταση συστήματος αυτόματης προειδοποίησης ρύπανσης του εδάφους και των υδροφόρων.
Τέτοια ΜΠΕ όμως δεν ζητήθηκε από την ΕΠΟ/2008 και φυσικά δεν συντάχθηκε.

Τόσο η ΜΠΕ/2007 όσο και η ΕΠΟ/2008 δεν περιλαμβάνουν συνθετική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων λόγω

της υπεράντλησης υπόγειου νερού και της ρύπανσής τους από υδρογονάνθρακες, κατά τα προβλεπόμενα από το ν.
1650/1986 "για την προστασία του περιβάλλοντος" και την ΚΥΑ 75308/5512/26.10.1990 και η οποία να καλύπτει ολιστικά
το πρόβλημα της ρύπανσης του υδροφόρου τόσο από τους υδρογονάνθρακες, όσο και από τη διείσδυση της θάλασσας
(υφαλμύριση ) αλλά και να διαγνωστεί και αξιολογηθεί η συνολική επίδραση στο περιβάλλον από την αλλοίωση του
υδρολογικού ισοζυγίου στη περιοχή και να εκτιμηθούν σε όλη τους την έκταση οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της
επέκτασης των ΒΕΕ.

Η όλη προσπάθεια των ΕΛΠΕ για αποκατάσταση του περιβάλλοντος, στην ρυπασμένη από πετρελαιοειδή όμορη

εγκατάσταση της ΠΥΡΚΑΛ, περιορίσθηκε στην εφαρμογή, από το 2004 μέχρι και σήμερα, τεχνικών απορρύπανσης των
υδροφόρων μόνο από τους υδρογονάνθρακες και όχι και από την υφαλμύριση.

Για την απορρύπανση των υδροφόρων (μόνο από υδρογονάνθρακες) χρησιμοποιείται ατελώς (δηλαδή κατά το ήμισυ)

η τεχνική «pump and treat» («άντληση και επεξεργασία») διότι ναι μεν αντλείται το ρυπασμένο νερό και υπόκειται σε
επεξεργασία πλην όμως το απορρυπασμένο νερό δεν επανεισάγεται στον υδροφόρο, όπως προβλέπει η τεχνική,
προκειμένου να μη δημιουργηθεί περαιτέρω έλλειμμα, με αποτέλεσμα το πρόβλημα της υφαλμύρισης να γίνεται ακόμη
οξύτερο με δεδομένο μάλιστα ότι « το σύστημα, για προληπτικούς λόγους» όπως αναφέρουν τα ΕΛΠΕ «εξακολουθεί να
λειτουργεί και μετά την απορρύπανση». Εξάλλου για το απορρυπασμένο, μετά την αφαίρεση των υδρογονανθράκων,
υπόγειο νερό, δεν γίνεται λόγος ούτε στη ΜΠΕ/2007 ούτε στις ΕΠΟ/2006 και ΕΠΟ/2008, με αποτέλεσμα να δημιουργείται
το εύλογο ερώτημα μήπως επαναχρησιμοποιείται, χωρίς άδεια, για την κάλυψη αναγκών των ΕΛΠΕ;

Οι υπεραντλήσεις του παράκτιου υδροφόρου είτε για λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης είτε για την απορρύπανση

του υδροφόρου, από τους υδρογονάνθρακες μόνο, κάθε άλλο παρά εξασφαλίζουν την «αειφορία» των υδατικών πόρων της
περιοχής.

Η ΕΠΟ/2008 θέτει δύο όρους που πρέπει να εκπληρώσουν τα ΕΛΠΕ (νομιμοποίηση των παράνομα λειτουργουσών

γεωτρήσεων και επίτευξη της απορρύπανσης από υδρογονάνθρακες). Ειδικά για την απορρύπανση εδάφους και υδροφόρου
δίνεται προθεσμία 12 μηνών!! (δηλαδή μέχρι 03-06-2009). Δεν αναφέρει όμως τι θα συμβεί αν δεν τηρηθούν οι πιο πάνω

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

29

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

προϋποθέσεις ή αν η εταιρεία αποφασίσει να μην υλοποιήσει την επέκταση. Θα εξακολουθήσουν οι ΒEΕ να λειτουργούν
όπως μέχρι σήμερα χρησιμοποιώντας τις μη αδειοδοτημένες γεωτρήσεις και χωρίς επίτευξη της απορρύπανσης;

Ο μεγάλος αριθμός (είκοσι εννέα) των γεωτρήσεων που χρησιμοποιούνται τόσο για την προμήθεια υφάλμυρου νερού,

(τέσσερεις)όσο και για την απορρύπανση υδροφόρων (είκοσι πέντε) έγιναν χωρίς άδεια και χωρίς ΜΠΕ παρά το γεγονός
ότι αυτές απαιτούνται από την ισχύουσα Νομοθεσία.

Ο αντισεισμικός σχεδιασμός της επέκτασης αλλά και των εγκαταστάσεων που ήδη λειτουργούν έγινε με βάση τον

Αντισεισμικό Κανονισμό (ΕΑΚ) του 2000 και όχι με εκείνον του 2003 ο οποίος ισχύει από την 01/01/2004 παρά το γεγονός
ότι η ευρύτερη περιοχή των ΒΕΕ ευρίσκεται κοντά σε ενεργά ρήγματα αλλά και στο ρήγμα που έδωσε το σεισμό της 7ης
Σεπτεμβρίου του 1999 ο οποίος άλλωστε ήταν και η αφορμή για την αναθεώρηση και τροποποίηση του ΕΑΚ 2000.

Είναι προφανές ότι η ΕΠΟ/2008 βρίσκεται σε αντίθεση με το άρθρο 24 του Συντάγματος, και τους Ν 1739/87, Ν

3199/2003, Ν 1650/15-10-1986, Ν 3010/22-04-2002, το ΠΔ 256/1989, τις ΚΥΑ43504/05-12-2005 ΚΥΑ Φ16/5813/17-589, ΚΥΑ 69269/5387/24-10-1990, ΚΥΑ Η.Π. 15393/2332/5-08-2002, ΚΥΑ Η.Π. 11014/703/Φ104/13-03-2003, Απόφαση
Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής με αρ. 72/17-09-2003, αλλά και με τις αρχές της αειφορίας, της πρόληψης, της
προφύλαξης, της χρήσης ΒΔΤ και της αποκατάστασης του περιβάλλοντος, ενώ δεν έχουν εξετασθεί εναλλακτικές λύσεις ,
στους τομείς της προστασίας του περιβάλλοντος της διαχείρισης των υδατικών πόρων και της αντισεισμικής προστασίας.

Αθήνα 29- 09-2008

Γιώργος Καλλέργης

Ομότιμος Καθηγητής
Πανεπιστημίου Πατρών

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

30

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Α

Ι. Ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιας περιοχής δυτικού Σαρωνικού. Η κρίσιμη ζώνη.
Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων. Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και
Προστασίας Περιβάλλοντος

Αθήνας. Εργαστήριο

Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού,

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος , 2003.
«ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Για τις ανάγκες της παρούσας έκθεσης, η κρίσιμη ζώνη οριοθετείται σαν την περιοχή της παράκτιας
ζώνης που βρίσκεται νότια της Νέας Εθνικής Οδού Αθηνών -Κορίνθου. Η Ε.Ο. έπαιξε και συνεχίζει να παίζει ένα
ιδιαίτερα σημαντικό όσο και διττό ρόλο στην περιοχή μελέτης, αποτέλεσε την βασική αιτία προσέλκυσης
δραστηριοτήτων στην περιοχή του Θριασίου πεδίου και διάχυσης του στην συνέχεια κατά μήκος της χάραξης της
αλλά και εκατέρωθεν. Συγχρόνως λειτουργεί σαν φράγμα μεταξύ της ενδοχώρας και του θαλάσσιου μετώπου που
της αντιστοιχεί παρεμποδίζοντας την ολοκλήρωση ενός φυσικό - γεωγραφικά ενιαίου χώρου. Η διάσπαση αυτή είχε
επιπλέον στην μορφή διαχείρισης του χώρου, με το παράκτιο τμήμα να συγκεντρώνει τις πλέον περιβαλλοντικά
οχλούσες δραστηριότητες και να ρυθμίζεται από αποφάσεις που λαμβάνονται εκτός περιοχής μελέτης και σε επίπεδο
πολύ υψηλότερο του τοπικού……………………………………………………………………………………………..
1.6. ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ
Σύμφωνα με στοιχεία του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Θριασίου Πεδίου η βιομηχανική δραστηριότητα ρυπαίνει το έδαφος
και το υπέδαφος με βαριά και τοξικά μέταλλα, με οργανικές τοξικές ουσίες και με πετρελαιοειδή.
Διάφορες μεταλλουργικές μονάδες, καθώς και μονάδες ανάκτησης μολύβδου από μπαταρίες, εξαιτίας των αποθέσεων
τους έχουν ρυπάνει σημαντικά το έδαφος. Από μετρήσεις που έγιναν βρέθηκε ότι οι συγκεντρώσεις σε Pb, Cd και Ζn
είναι κατά 2 έως 20 φορές μεγαλύτερες από εκείνες που παρατηρούνται σε μη ρυπασμένες περιοχές.
Το διυλιστήριο ΠΕΤΡΟΛΑ έχει ρυπάνει το έδαφος σε βάθος 1,5 μ, ενώ κατά μήκος ενός άξονα 6 χλμ από την ακτή
αυτό είναι ρυπασμένο με υδρογονάνθρακες. Οι μέγιστες συγκεντρώσεις υπερβαίνουν κατά 100 φορές τις
συγκεντρώσεις υποβάθρου της περιοχής.
Καταγραφές του 2000 έδειξαν ότι το διυλιστήριο ΕΛ.ΔΑ ρύπανε με τρεις κηλίδες πετρελαίου το υπέδαφος. Η πρώτη με
έκταση 427 στρεμμάτων περιείχε κηροζίνη και ντίζελ και προκάλεσε αναβλύσεις στην Λίμνη Κουμουνδούρου. Η δεύτερη
και τρίτη κηλίδα έκτασης 5,9 και 1,9 στρεμμάτων αντίστοιχα, περιείχαν κυρίως κηροζίνη και μαζούτ. Από την πλευρά
της η εταιρία ανέφερε ότι οι μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαιοειδών είχαν αντληθεί και ότι εφαρμόστηκε
πρόγραμμα ελέγχου των διαρροών………………………………………………………………»

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

31

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Β
1. Έγγραφο ΕΒ 6418/5-10-2005 Νομαρχίας Αθηνών-Πειραιώς προς το Δήμο Ελευσίνας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
ΑΘΗΝΩΝ - ΠΕΙΡΑΙΩΣ
ΝΟΜΑΡΧ. Δ/ΣΜΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Δ/ΝΣΗ: ΕΓΓΕΙΩΝ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΝ
ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ 22
Τ.Κ. 10552 ΑΘΗΝΑ

ΑΘΗΝΑ 5 - 10 -2005 Αριθ.Πρωτ.

ΕΒ 6418

ΠΡΟΣ: ΔΗΜΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ
Τεχνική Υπηρεσία
Υπόψη κου Παναγιωτίδη
Χατζηδάκη & Δήμητρος ΕΛΕΥΣΙΝΑ-19 200

Τμήμα Α'
:

Πληρ.: Ε. Γιαμά

Τηλ.: 210/5240708
Fax:

210/5242087

ΘΕΜΑ : "Διαβίβαση έκθεσης"
Σχετικά με την από 05/04/2005 ' αίτηση σας , με την οποία ζητάτε άδεια ανόρυξης γεωτρήσεων, σε κοινόχρηστους
χώρους του Δήμου σας, με σκοπό την άρδευση χώρων πρασίνου, σας ενημερώνουμε ότι το Τμήμα Διαχείρισης
Υδατικών Πόρων της Δ/νσης Σχεδιασμού και ανάπτυξης της Περιφέρειας Αττικής, έχει εισηγηθεί θετικά (αρ πρωτ.
ΣΧΑΝ 14823/20-9-2005) για την χορήγηση ενιαίας άδειας χρήσης νερού - εκτέλεσης έργου αξιοποίησης υδατικών
πόρων (ανόρυξη γεώτρησης) για τις εξής θέσεις:



Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής
Πλατεία Λαού Νεολαίας
ΟΤ 256 (Κλειστό Γυμναστήριο)
Πλατεία Ειρήνης

Ως εκ τούτου σας διαβιβάζουμε την Γεωλογική Έκθεση που συντάχθηκε για το εν λόγω θέμα από Γεωλόγο της
Υπηρεσίας, με την επισήμανση ότι προκειμένου να προχωρήσετε στην ανόρυξη των γεωτρήσεων θα πρέπει να
αναμένετε την έκδοση των αντιστοίχων αδειών από το Τμήμα Εγγείων Βελτιώσεων της Δ/νσης Δημοσίων Έργων της
Περιφέρειας Αττικής.
Συνημμένα:

1. Γεωλογική Έκθεση

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ε.Β.
ΑΛΕΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

32

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

2. Γεωλογική Έκθεση συνημμένη στο έγγραφο ΕΒ 6418/5-10-2005 Νομαρχίας Αθηνών-Πειραιώς
προς το Δήμο Ελευσίνας
« Η παρούσα Γεωλογική έκθεση, συντάχθηκε από την Γεωλόγο Γιαμά Ελισσάβετ της Δ/νσης Αγροτικής Ανάπτυξης- Τμήμα
Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων, Εγγείων Βελτιώσεων και Γεωργικής Μηχανολογίας της Νομαρχίας Αθηνών.
Αφορά αίτημα του Δήμου Ελευσίνας για την ανόρυξη 9 γεωτρήσεων σε κοινόχρηστους χώρους του Δήμου (πλατείες πάρκα),
με σκοπό την άρδευση χώρων πρασίνου και συγκεκριμένα:
Α/α
Προτεινόμενη θέση
.
Ανατολική είσοδος
2.
Πλατεία Λαού - Νεολαίας
3.
Πλατεία Ηρώων
4.
Πλατεία Δημοκρατίας
5.
Πλατεία Μιχαήλου
6.
Πλατεία Ειρήνης
7.
Πάρκα Παραλίας
8.
Ο.Τ. 256
9.
Πάρκο κυκλοφοριακής Αγωγής
ΟΙ παραπάνω θέσεις με την αυτή αρίθμηση φαίνονται σε Οδικό Χάρτη του Δήμου Ελευσίνας.
Ο Δήμος Ελευσίνας εντάσσεται στις υφαλμυρωμένες περιοχές της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής, βάση της υπ'αρ. 72/2003
Κανονιστικής απόφασης του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής και επομένως το αίτημα εξετάζεται βάση των όσων
προβλέπονται στις παραγράφους III A1,B1,2 (αντιμετώπιση εκτάκτων περιστατικών) της προαναφερθείσας Κανονιστικής
Απόφασης.
Τελικά λαμβάνοντας υπόψη την επιτόπια παρατήρηση στην ευρύτερη περιοχή, και τις βιβλιογραφικές αναφορές, επιλέγηκαν
οι εξής τέσσερις θέσεις για την ανόρυξη τεσσάρων αντίστοιχα γεωτρήσεων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα
άρδευσης των χώρων πρασίνου του Δήμου, χωρίς να προκληθεί περαιτέρω υποβάθμιση της ποιότητας του νερού
επιφανειακού και υπόγειου:
Πάρκο κυκλοφοριακής Αγωγής
(α.α. 9)
Πλατεία Λαού Νεολαίας
(α.α. 2)
ΟΤ 256 (Κλειστό Γυμναστήριο)
(α.α. 8)
Πλατεία Ειρήνης
(α.α. 6)
………………………………………………………………………………………………………………
ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ
Στην ευρύτερη περιοχή απαντούν δύο υδροφόροι σχηματισμοί:
1.
Ο ρωγματικός - καρστικός ανθρακικός σχηματισμός του υποβάθρου (ασβεστόλιθοι, δολομιτικοί ασβεστόλιθοι,
δολομίτες) και
2.
Ο τεταρτογενής κοκκώδης σχηματισμός (πλειστοκαινικές αποθέσεις).
Έχει διαπιστωθεί η λειτουργία υδραυλικής ανταλλαγής μεταξύ των δύο υδροφόρων. Η υδροφορία εκφορτίζεται κύρια στις
ανατολικές και δυτικές απολήξεις του καρστικού υδροφορέα.
Η ποιότητα του νερού είναι γενικά υποβαθμισμένη και στους δύο υδροφόρους σε μεγάλη σχετικά απόσταση από τη θάλασσα.
Ο τεταρτογενής κοκκώδης σχηματισμός είναι, όπως προαναφέρθηκε, υδροφόρος και η ελεύθερη στάθμη του εξελίσσεται
από την ακτή (επίπεδο μηδέν), μέχρι το βάθος των 50μ προς τα ανάντη του σχηματισμού. Ωστόσο, γενικά, παρατηρείται
παραμόρφωση της στάθμης, λόγω υπεραντλήσεων, που αφενός αυξάνει τοπικά το βάθος της και αφετέρου επιτείνει τη
λειτουργία της υδραυλικής ανταλλαγής με το καρστικό σύστημα.
………………………………………………………………………..
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Όπως προαναφέρθηκε οι τέσσερις γεωτρήσεις που πρόκειται να ανορυχθούν, θα εκμεταλλεύονται την υδροφορία που
αναπτύσσεται εντός του κοκκώδους τεταρτογενούς σχηματισμού. Καθώς η ελεύθερη στάθμη του υδροφόρου εξελίσσεται
προς τα ανάντη του σχηματισμού έως το βάθος των 50μ, και λαμβάνοντας υπόψη την υποβαθμισμένη ποιότητα της
υδροφορίας το βάθος των γεωτρήσεων δεν θα ξεπεράσει το απόλυτο υψόμετρο της θέσης.
Επιπλέον ο Δήμος υποχρεούται μετά την επιτυχή ανόρυξη των τεσσάρων γεωτρήσεων, να προβεί σε χημική ανάλυση νερού
και να λάβει τα κατάλληλα μέτρα σε περίπτωση που το νερό κρίνεται ακατάλληλο προς άρδευση (π.χ. εφαρμογή κατάλληλης
μεθόδου για την βελτίωση της ποιότητας του αρδευτικού νερού)…………………………………………………

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

33

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

3. Η υπ’ αριθμ.72/17-09-2003 Απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής
ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Της υπ' αριθμ. 72/17-09-2003 Απόφασης του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής, από την
αριθμ. 13ης της 17-09-2003 Συνεδρίασής του, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά από έγγραφη πρόσκληση της Προέδρου και σύμφωνα με τις Διατάξεις του άρθρου 14 του Ν.2218/94 και
κοινοποιήθηκε νόμιμα την 09-09-2003.
Θ Ε Μ Α 9° Ημερήσιας Διάταξης
«Λήψη απόφασης για την επιβολή περιοριστικών μέτρων για την προστασία του υδατικού
δυναμικού της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής»
Το Συμβούλιο βρέθηκε σε νόμιμη απαρτία επί 31 Μελών.
Παρόντων:
Της Προέδρου του Ν.Σ. κ. ΔΗΜΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ
Των Μελών του Ν.Σ:

Απόντων Δε
Των Μελών του Ν.Σ.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ-ΜΑΡΟΥΓΚΑ ΜΑΡΙΑΣ
ΠΑΝΝΙΚΑΚΗ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ
ΖΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
ΙΕΡΩΝΥΜΑΚΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΚΑΣΤΑΝΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΚΑΤΣΑΝΟΥ ΕΛΛΗΣ
ΚΟΚΟΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ
ΛΙΟΣΗ ΑΓΓΕΛΟΥ
ΛΙΟΣΗ ΔΑΜΙΑΝΟΥ
ΜΑΚΡΥΝΩΡΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
ΜΑΡΙΝΑΚΗ ΙΩΑΝΝΗ
ΜΙΧΑΛΑΡΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΟΥ
ΜΙΧΑΛΑΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ
ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ - ΣΑΚΕΡΛΗ ΔΗΜΗΤΡΑΣ
ΠΑΠΑΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
ΠΟΜΩΝΗ ΙΩΑΝΝΗ
ΠΗΛΙΧΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑΣ
ΣΑΒΒΑ ΣΑΒΒΑ
ΣΑΒΒΟΥΛΙΔΗ ΧΡΗΣΤΟΥ
ΣΥΡΚΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΤΟΛΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
ΤΣΑΝΤΙΛΑ ΧΡΗΣΤΟΥ
ΤΣΟΚΑ ΣΕΡΑΦΕΙΜ
ΦΙΛΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΒΙΡΒΙΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ
ΚΡΙΕΚΟΥΚΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΛΕΒΕΝΤΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
ΛΙΑΣΚΟΥ ΣΟΦΙΑΣ
ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ

Παρουσία και του Νομάρχη, κ. Αρκουδάρη Αριστείδη

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

34

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Η Πρόεδρος του Ν.Σ. δίνει τον λόγο στον κ. Νικολόπουλο Αλέκο της Δ/νσης Εγγείων Βελτιώσεων,
ο οποίος εισηγούμενος το θέμα λέγει τα ακόλουθα:
«Σας έχει ήδη διανεμηθεί η εισήγηση της Υπηρεσίας μας για την επιβολή περιοριστικών μέτρων για
την προστασία του υδατικού δυναμικού Νομαρχίας Δυτ. Αττικής. Θα ήθελα να αναφέρω
εισαγωγικά τα ακόλουθα:
'Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της Αττικής, ίσως το σημαντικότερο, είναι η μεγάλη
μείωση και υποβάθμιση του υδάτινου δυναμικού με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην
παραγωγική, κοινωνική και οικονομική εξέλιξη.
Κατόπιν τούτου, θα πρέπει να ληφθούν δράσεις ορθολογικής διαχείρισης του υδάτινου δυναμικού
με στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης, τη μείωση των απωλειών και την αξιοποίηση των
επιφανειακών υδάτων.
Τα νερά είναι ανανεώσιμος φυσικός πόρος, κατόπιν τούτου οι βροχοπτώσεις έχουν ευεργετικές
επιπτώσεις στον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα. Ο εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα
είναι συνδυασμός τόσο του ύψους των βροχοπτώσεων, της έντασής τους καθώς και της
υδατοπερατότητας των εδαφών. Συνεπώς, μικρό μέρος του νερού των βροχοπτώσεων εμπλουτίζει
τον υδροφόρο ορίζοντα, το δε μεγαλύτερο καταλήγει στη θάλασσα μέσω των χειμάρρων.
Η περιοχή δικαιοδοσίας της Νομαρχίας Δυτ. Αττικής παρουσιάζει έντονο πρόβλημα υφαλμύρωσης
του υδροφόρου ορίζοντα που είναι εμφανής δείκτης κακής διαχείρισης του κύριου φυσικού πόρου
όπως είναι το νερό, λόγω της παρατηρούμενης υπεράντλησής του. Η υφαλμύρωση αποτελεί
σοβαρότατο πρόβλημα γιατί όταν εμφανιστεί υπάρχει αδυναμία, αν όχι εξαιρετικά μεγάλη δυσκολία
αναστροφής του φαινομένου και επαναφορά στην αρχική κατάσταση, συνεπώς μπορούμε να μιλάμε
για οικολογική καταστροφή.
Επίσης υπάρχει πρόβλημα εξάντλησης και πτώσης του υδροφόρου ορίζοντα, κατόπιν τούτου πρέπει
να συνεχίσουμε τη λήψη περιοριστικών μέτρων. Σκοπός των περιοριστικών μέτρων που παίρνουμε
με την νέα Κανονιστική Απόφαση Προστασίας του Υπόγειου Υδατικού Δυναμικού της Νομαρχίας
Δυτ. Αττικής, είναι η ανάπτυξη ενός πλαισίου διαχείρισης του νερού με βάση το ισοζύγιο
προσφοράς -ζήτησης που διαμορφώνεται από τις υφιστάμενες δυνατότητες των υδάτινων πόρων, τις
υφιστάμενες χρήσεις και τη μελλοντική εξέλιξή τους.
Εκτός των ανωτέρω, στα υδατικά θέματα είναι πολύ σημαντικό το θέμα της ρύπανσης του
υδροφόρου ορίζοντα λόγω των μεγάλων κινδύνων που συνεπάγεται για το περιβάλλον και τη
δημόσια υγεία. Συνεπώς, είναι ανάγκη η λήψη και εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων τόσο για την
προστασία των υδάτινων πόρων όσο και για την ποιότητα των υδάτων.
Αυτά είχα να αναφέρω και ευχαρίστως να απαντήσω σε οποιαδήποτε ερώτηση.»
Ακολούθησαν ερωτήσεις επί της εισήγησης και οι τοποθετήσεις των κ.κ. Νομαρχιακών Συμβούλων.
Το Νομαρχιακό Συμβούλιο αφού άκουσε την εισήγηση της Υπηρεσίας, τις τοποθετήσεις των κ.κ.
Νομαρχιακών Συμβούλων και αφού έλαβε υπ' όψη:
1. Το Π.Δ. 30/96 "περί Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης" και το Ν. 2503/97 (Φ.Ε.Κ. 107/97, τ. Α')
"Διοίκηση, Οργάνωση, Στελέχωση της Περιφέρειας, ρύθμιση θεμάτων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
και άλλες διατάξεις".
2. Το Ν. 1739/87 (Φ.Ε.Κ. 201/87, τ. Α') "Διαχείριση Υδατικών πόρων και άλλες διατάξεις" και
ειδικότερα το Άρθρο 11, παρ. 4 σε συνδυασμό με το Άρθρο 15, παρ. 4.
Το Ν. 2218/94 (Φ.Ε.Κ. 90/94, τ. Α') Ίδρυση Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης κ.λπ." και Ν. 2240/94
(Φ.Ε.Κ. 153, τ. Α') "Συμπλήρωση διατάξεων για την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση κ.α.δ.".
3. Το Ν. 1650/1986 (Φ.Ε.Κ. 160/86, τ. Α') Τια την προστασία του περιβάλλοντος".
4. Το Π.Δ. 256/1989 (Φ.Ε.Κ. 121/89, τ. Α') "Άδεια χρήσης νερού".
5. Την με αριθ. Φ. 16/5813/17-5-89 (Φ.Ε.Κ. 383/89, τ. Β') Κ.Υ.Α. "Άδεια Εκτέλεσης Έργου
Αξιοποίησης Υδατικών πόρων από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου που δεν περιλαμβάνονται στο
Δημόσιο Τομέα και από Φυσικά πρόσωπα"

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

35

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

6. Τις διατάξεις των Άρθρων 38 και 39 του Ν.Δ. 3881/58 "Περί 'Έργων Εγγείων Βελτιώσεων" και του
Άρθρου 11 του Ν.Δ. 1277/72 "Περί τροποποίησης και συμπλήρωσης του Ν.Δ. 3881/58"
7. Το με αριθ. Δ. 11/Φ. 16.1/33518/13-12-90 έγγραφο του τότε Υ.Β.Ε.Τ. που αφορά μέτρα για
γεωτρήσεις σε δομημένες περιοχές
8. Το με αριθ. Δ. 11/Φ. 16.1/34069/18-12-90 έγγραφο του τότε Υ.Β.Ε.Τ. που αφορά τις διαδικασίες
χορήγησης αδειών του Ν. 1739/87
10.
Τα με αριθ. 163661/28-11-90, 176762/13-4-93, 180813/14-1-94 & 181107/4-2-94 έγγραφα της
Ε.ΥΔ.Α.Π. του αφορούν αποστάσεις από γεωτρήσεις, πηγάδια και εγκαταστάσεις της
11. Την με αριθ. 250/91 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για άδεια χρήσης νερού
και εκτέλεσης έργου σε φορείς του Δημόσιου Τομέα (Διευκρινιστικές εγκύκλιοι του τότε Υ.Β.Ε.Τ. με
Α.Π. Δ.11/Φ.16.2/16648/5-6-91 και Δ.11/Φ 16.2/18714/25-6-91)
12. Την με αριθ. 273/94 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για θέματα εφαρμογής
του Ν. 1739/87
13. Το Ν.2307/95 (Φ.Ε.Κ. 113/95, τ. Α') "Προσαρμογή Νομοθεσίας αρμοδιότητας Υπουργείου
Εσωτερικών στις διατάξεις για τις Ν.Α. κ.λπ."
14. Την με αριθμό Δ.11/Φ 16/8500/22-3-91 Κ. Υ. Α. (Φ.Ε.Κ. 174/91, τ. Β') "Προσδιορισμός
κατωτάτων και ανωτάτων ορίων των αναγκαίων ποσοτήτων για την ορθολογική χρήση του νερού στην
ύδρευση"
15. Την με αριθ. Φ.16/6631/1 - 6 - 89 Κ.Υ.Α. (Φ.Ε.Κ. 428/89, τ. Β') "Προσδιορισμός κατωτάτων και
ανωτάτων ορίων των αναγκαίων ποσοτήτων για την ορθολογική χρήση του νερού στην άρδευση"
16. Τον Οργανισμό Εσωτερικής Οργάνωσης και Λειτουργίας των Υπηρεσιών της Νομαρχιακής
Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής (Φ.Ε.Κ. 441/95, τ. Β'), όπως τροποποιήθηκε με τη με αριθ. 120/98
(Φ.Ε.Κ. 111/98, τ. Β') απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής
17. Την με αριθ. 8616/25-6-03 πρόταση του Τμήματος Διαχείρισης Υδατικών Πόρων της Δ/νσης
Σχεδιασμού και Ανάπτυξης της Περιφέρειας Αττικής,
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΟΜΟΦΩΝΑ
Όπως ισχύουν τα παρακάτω περιοριστικά μέτρα στην χρήση του νερού (υπόγειου, πηγαίου, και
επιφανειακού) και στην εκτέλεση έργων αξιοποίησης υδατικών πόρων:
I. ΓΕΝΙΚΑ
1. Για την οποιαδήποτε χρήση νερού (ύδρευση, άρδευση, εξυπηρέτηση βιομηχανικών - βιοτεχνικών
εγκαταστάσεων, πλυντηρίων αυτοκινήτων και λοιπών αναγκών), καθώς και για την εκτέλεση
οποιουδήποτε έργου αξιοποίησης υδατικών πόρων, απαιτείται σχετική άδεια η οποία μπορεί να
εκδίδεται από τις αρμόδιες (ανάλογα με τις χρήσεις) Υπηρεσίες, μετά την υποβολή έντυπης αίτησης
- δήλωσης του ενδιαφερομένου Φυσικού ή Νομικού Προσώπου, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο
Ν. 1739/87, στο Π.Δ. 256/89 και στην Φ.16/5813/17-5-90 Κ.Υ.Α.
2.Αρμόδιες Υπηρεσίες (ανάλογα με τη χρήση του νερού):
α) Η Δ/νση Εγγείων Βελτιώσεων (Υ.Ε.Β.) - Μενάνδρου 22 (3ος όροφος), Αθήνα - τηλ. 210
5240708, για αγροτική χρήση (άρδευση, κτηνοτροφία, υδατοκαλλιέργεια, αγροτοβιομηχανία, κ.λπ.)
β) Το Τμήμα Τεχνικής Υπηρεσίας Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.) της Δ/νσης Τοπικής Αυτ/σης
και Διοίκησης Δυτικής Αττικής της Περιφέρειας Αττικής - Ιερά Οδός 197, Αιγάλεω - τηλ. 210
5980315, για υδρευτική χρήση (κάλυψη υδρευτικών αναγκών και άρδευση χώρων πρασίνου).
γ) Η Δ/νση Βιομηχανίας της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής - Εθν. Αντιστάσεως & Τσόκα, Ελευσίνα,
τηλ. 210 5561795, για βιομηχανική χρήση, πυρασφάλεια και για πλυντήρια αυτοκινήτων.
δ) Η Δ/νση Τουρισμού της Περιφέρειας Αττικής, - Λεωφ. Συγγρού 98-100 (6ος όροφος), Αθήνα τηλ. 210 9287050, για τουριστική χρήση.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

36

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ε) Το Τμήμα Διαχείρισης Υδατικών Πόρων της Δ/νσης Σχεδιασμού και Ανάπτυξης της Περιφέρειας
Αττικής - Ευαγγελιστρίας 2 (6ος όροφος), Αθήνα - τηλ. 210 3725660 για τις πολλαπλές χρήσεις. Για
φορείς του ευρύτερου Δημοσίου Τομέα (Υπουργεία, Ο.Τ.Α., κ.λπ.), η άδεια χρήσης του νερού
εκδίδεται από την αρμόδια κατά χρήση αρχή (αγροτική χρήση - Υ.Ε.Β., ύδρευση - Τ.Υ.Δ.Κ., κ.λπ.)
ενώ η άδεια εκτέλεσης του έργου εκδίδεται πάντα από την Υ. Ε. Β.
3. Από τις πιο πάνω Υπηρεσίες χορηγούνται έντυπες αιτήσεις - δηλώσεις, καθώς και κάθε
πληροφορία σχετικά με τα απαραίτητα δικαιολογητικά και με ότι έχει σχέση με το Ν. 1739/87 και
τις λοιπές ισχύουσες διατάξεις. Οι ενδιαφερόμενοι υποχρεούνται εκτός απ' την αίτηση να
καταθέσουν και όλα τα καταρχήν απαιτούμενα δικαιολογητικά, όπως αυτά αναφέρονται παρακάτω
(οπότε η αίτηση θεωρείται ολοκληρωμένη).
4. Θα γίνεται επιτόπια εξέταση της αίτησης και των λοιπών στοιχείων από υπαλλήλους της
αρμόδιας υπηρεσίας και θα συντάσσεται έκθεση αυτοψίας - πρόταση. Αν για την εξέταση κάποιου
θέματος κριθεί αναγκαία και η άποψη ειδικού (Γεωλόγου, Γεωπόνου, Μηχανικού), που δεν υπηρετεί
στην αρ-μόδια υπηρεσία, μπορεί να ζητηθεί από άλλη υπηρεσία της Νομαρχίας ή της Περιφέρειας
Αττικής. Κατά την πορεία εξέτασης του αιτήματος οι ενδιαφερόμενοι υποχρεούνται, να
προσκομίσουν οποιοδήποτε πρόσθετο δικαιολογητικό απαιτηθεί, σύμφωνα με το Π.Δ. 256/89
(Άρθρο 5, παρ.2) και την Κ.Υ.Α. 5813/89 (Άρθρο 5, παρ.5).
5. Επιτρέπεται η χορήγηση αδείας, για εκτέλεση νέου έργου υδροληψίας σε όλο το νομό για:
- α) Υδρευτική χρήση και συγκεκριμένα για την κάλυψη αποκλειστικά και μόνο ατομικών οικογενειακών αναγκών και με τους παρακάτω όρους Να υπάρχει, ή να είναι υπό κατασκευή νόμιμη
κατοικία.
- Στην περιοχή να μην υπάρχει υδρευτικό δίκτυο (Ε.ΥΔ.Α.Π, Ο.Τ.Α., ή ιδιωτικό) και να μην
προβλέπεται κατασκευή του στο προσεχές εξάμηνο.
- Το νέο έργο να γίνει στη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση από τις νόμιμες και ενεργές γειτονικές
υδροληψίες, η οποία σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 50 μέτρα.
- Εφόσον το υπό εκτέλεση έργο είναι γεώτρηση, η εξωτερική διάμετρος της τελικής σωλήνωσης
δεν θα υπερβαίνει τις 6 ίντσες.
- Η χορηγούμενη με την άδεια χρήσης ποσότητα νερού δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 200 λίτρα κατ'
άτομο την ημέρα.
β) Βιομηχανική χρήση και συγκεκριμένα σε βιομηχανικές, βιοτεχνικές μονάδες καθώς και
πλυντήρια αυτοκινήτων, για την κάλυψη των αναγκών τους σε νερό και με τους παρακάτω όρους:
- Η ελάχιστη απόσταση που απαιτείται για τη χορήγηση αδειών εκτέλεσης νέων έργων
υδροληψίας ορίζεται σε 150 μέτρα από άλλες νόμιμες και ενεργές γειτονικές υδροληψίες.
- Σε ειδικές περιπτώσεις ύστερα από εισήγηση της επιτροπής εξέτασης των αιτημάτων η απόσταση
από άλλες υδροληψίες μπορεί να καθορίζεται ανάλογα με τις ειδικότερες συνθήκες που μπορεί να
υπάρχουν και το είδος της εκμετάλλευσης που θα εξυπηρετείται. Για το σκοπό αυτό απαιτείται
σχετική έκθεση από Γεωλόγο Υπηρεσίας και σε περίπτωση επηρεασμού γειτονικής νόμιμης
υδροληψίας, οι υφιστάμενες ανάγκες να καλύπτονται από τη νέα υδροληψία με ρητό όρο που θα
αναγράφεται στην άδεια.
Ειδικά στις περιπτώσεις που είναι επιτρεπτή η εγκατάσταση, η μετεγκατάσταση και
λειτουργία Βιομηχανιών - Βιοτεχνιών, σε συγκεκριμένη θέση, σύμφωνα με τις διατάξεις της
Νομοθεσίας (Ν.2516/97, Π.Δ. 84/84 κ.λπ.), είναι δυνατόν να επιτραπεί η εκτέλεση ορισμένων νέων
έργων υδροληψίας, για την κάλυψη των αναγκών των ανωτέρω μονάδων εφ' όσον η αρμόδια
Υπηρεσία Βιομηχανίας το κρίνει απαραίτητο.
6. Όταν έχουν υποβληθεί δύο ή περισσότερες αιτήσεις ενδιαφερομένων για τη χορήγηση αδείας
εκτέλεσης έργων υδροληψίας στην ίδια περιοχή και για την ίδια χρήση και δεν υφίστανται οι μεταξύ
τους ή οι προς τρίτους απαιτούμενες προϋποθέσεις, είναι δυνατόν να χορηγηθεί άδεια για μια
υδροληψία κοινής εκμετάλλευσης, (εφόσον στην περίπτωση αυτή πληρούνται οι απαιτούμενες
προϋπο-θέσεις). Σε περίπτωση διαφωνίας των ενδιαφερομένων για κοινή υδροληψία, θα εξετάζεται
πρώτα το αίτημα που προηγείται χρονολογικά βάσει του αριθμού πρωτοκόλλου (υπό την

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

37

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

προϋπόθεση ότι έχουν υποβληθεί όλα τα καταρχήν απαιτούμενα δικαιολογητικά).
7. Το τυχόν πλεονάζον υπόλοιπο νερού μιας υδροληψίας, μετά την κάλυψη στο ανώτατο όριο των
πραγματικών αναγκών του δικαιούχου, διατηρείται σε εφεδρεία από την αρμόδια Υπηρεσία και
μπορεί να αποδοθεί σε άλλο πρόσωπο για την ίδια ή άλλη χρήση σύμφωνα με το Άρθρο 9, παρ. 2 του
Ν. 1739/87. Για Νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που δεν περιλαμβάνονται στο δημόσιο τομέα,
καθώς και για φυσικά πρόσωπα, αυτό μπορεί να γίνει μόνο σε περιπτώσεις όμορων, κατατμηθέντων,
ή εξ' αδιαιρέτου ιδιοκτησιών.
II. ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ
Κάθε έργο υδροληψίας πρέπει να εκτελείται πέραν:
1. Των 4 μέτρων από τα όρια των γειτονικών ιδιοκτησιών.
2. Των 20 μέτρων από την όχθη χειμάρρων και ποταμών και 10 μέτρων από την όχθη ρεμάτων.
3. Των 40 μέτρων από τα όρια διεθνούς αρτηρίας.
4. Των 30 μέτρων από τα όρια εθνικής αρτηρίας και της Αττικής οδού.
5. Των 20 μέτρων από τα όρια επαρχιακής οδού.
6. Των 5 μέτρων από τα όρια αγροτικών δρόμων και των 2 μέτρων από την οικοδομική γραμμή
στους αστικούς δρόμους.
7. Των 20 μέτρων τουλάχιστον από τους αγωγούς φυσικού αερίου.
8. Των 15 μέτρων από το όριο της απολ/νης ζώνης του Ο.Σ.Ε .
9. Των 50 μέτρων από τον άξονα των σηράγγων ή τα όρια της απαλλοτριωμένης ζώνης των αγωγών
του φυσικού νερού της Ε.ΥΔ.Α.Π. που βρίσκονται σε εντός σχεδίου περιοχές ή έχει ξεκινήσει η
διαδικασία ένταξης.
10.
Των 15 μέτρων από τους τροφοδοτικούς αγωγούς διυλισμένου ύδατος της ΕΎΔ.Α.Π. με
διάμετρο μεγαλύτερη από 0 300 που διέρχονται από περιοχές εκτός σχεδίου ή από περιοχές που
δεν έχουν ρυμοτομηθεί.
11. Των 100 μέτρων από τα όρια της απαλλοτριωμένης ζώνης για αγωγούς και εγκαταστάσεις της
Ε.ΥΔΑΠ.
12. Των ελάχιστων ορίων ασφαλείας εκτέλεσης έργων υδροληψίας από κοιμητήρια, χωματερές,
χώρους αποβλήτων κ.λπ. σύμφωνα με τις ισχύουσες υγειονομικές διατάξεις. Κατά την κρίση της
επιτροπής αυτοψίας είναι δυνατό να ορίζεται απόσταση και πέραν των ελάχιστων ορίων ασφάλειας
εφόσον απαιτείται (για λόγους δημόσιας υγείας).
13. Των αρχαιολογικών χώρων και σε απόσταση ανάλογη με τους περιορισμούς της οικείας
Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.
14. Των Δασικών εκτάσεων (Δημόσιων ή Ιδιωτικών), εκτός αν (πέραν των κατά περίπτωση
αναγκαίων προϋποθέσεων), υπάρχει και η σύμφωνη γνώμη του Δασαρχείου.
III. ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
Στις κατωτέρω απαγορευμένες περιοχές δεν επιτρέπεται η εκτέλεση έργων υδροληψίας εκτός των
περιπτώσεων που αναφέρονται παρακάτω:
Α. Απαγορευμένες περιοχές
Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

38

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

1. Υφαλμυρωμένες:
α) Περιοχές των Δήμων Νέας Περάμου, Ελευσίνας, Κοινότητας Μαγούλας και του Δήμου
Ασπροπύργου, οι οποίες περικλείονται μεταξύ της θάλασσας και της νοητής τεθλασμένης η οποία
σε αδρές γραμμές έχει ως εξής :
Απαρχή Γερμανικού δρόμου - Μονή Παναχράντου - Ράχη Ντασκούρη Κορυφούλα, Κορυφή
Κανδύλη - Άγιος Μελέτιος - Λάκκα Κόρακα - Συμβολή Παλαιάς Εθνικής Οδού Μάνδρας Ερυθρών με την ισοϋψή καμπύλη των 100 μέτρων μέχρι και το Δαφνί (Διοικητικά όρια Ν. Α.
Αθηνών - Πειραιώς).
β) Περιοχές δυτικά του Δήμου Μεγάρων που περικλείονται μεταξύ της θάλασσας και της νοητής
γραμμής από αρχή Γερμανικού δρόμου του Δήμου Μεγάρων μέχρι Προφήτη Ηλία, καθώς και όλη
την περιοχή της Κινέττας Μεγάρων.
Οι πιο πάνω υφαλμυρωμένες περιοχές οριοθετούνται πιο συγκεκριμένα σε χάρτες που διαθέτουν οι
αρμόδιες Υπηρεσίες.
Σε περίπτωση αμφιβολίας αν μια θέση βρίσκεται ή όχι σε υφαλμυρωμένη περιοχή, το θέμα θα
κρίνεται απ' το αρμόδιο Τμήμα Διαχείρισης Υδατικών Πόρων.
2. Οι περιοχές που βρίσκονται:
α) Σε απόσταση μέχρι 500 μέτρα από τον αιγιαλό για τις υπόλοιπες παραθαλάσσιες περιοχές (εκτός
των παραπάνω υφαλμυρωμένων).
β) Σε απόσταση μικρότερη των 600 μέτρων από γεωτρήσεις, ή και μεγαλύτερη εάν απαιτείται από
πηγάδια και ανάντη των πηγών, που χρησιμοποιούνται για ύδρευση Ο.ΤΑ. και των 400 μέτρων από
τα έργα υδροληψίας για άρδευση χώρων πρασίνου Ο.Τ.Α.
Β. Στις περιοχές αυτές :
1. Επιτρέπεται η χορήγηση άδειας για καθαρισμό νόμιμα υφιστάμενων έργων υδροληψίας, ή, αν
αυτό για τεχνικούς λόγους είναι αδύνατο κατά την κρίση της επιτροπής αυτοψίας, αντικατάσταση σε
βάθος μέχρι το υψόμετρο της θέσης, για την κάλυψη των ίδιων υδατικών αναγκών και σύμφωνα με
τα αναφερόμενα περί αντικαταστάσεων σε παρακάτω κεφάλαιο της παρούσας.
2. Αιτήματα για την εκτέλεση νέων έργων υδροληψίας θα εξετάζονται κατά περίπτωση και μόνο για
την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών και εξακριβωμένων, υφιστάμενων τουλάχιστον επί μια
πενταετία, αρδευτικών, υδρευτικών και λοιπών αναγκών, εξυπηρετούμενων από νόμιμη υδροληψία
ευρισκόμενη στην ίδια απαγορευμένη περιοχή.
3.Απαγορεύεται η μεταφορά νερού και μόνο σε ειδικές περιπτώσεις ύστερα από εισήγηση της
αρμόδιας επιτροπής που εξετάζει το αίτημα, και την σύμφωνη γνώμη Γεωλόγου Υπηρεσίας, θα
επιτρέπεται η χορήγηση άδειας μεταφοράς νερού από νόμιμη υδροληψία και σε απόσταση μέχρι 300
μέτρα, εφόσον ισχύουν ταυτόχρονα οι κάτωθι προϋποθέσεις:
α) Ο ενδιαφερόμενος είναι κατ' αποκλειστικό επάγγελμα Αγρότης.
β) Με την υπόψη μεταφορά νερού, καλύπτονται υφιστάμενες ανάγκες άρδευσης μόνιμων
καλλιεργειών, που εξυπηρετούντο από νόμιμη υδροληψία, για χρονικό διάστημα τουλάχιστον μιας
δετίας.
IV. ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

39

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Στις λοιπές περιοχές της Νομαρχίας επιτρέπεται η χορήγηση αδειών για την κατασκευή νέου ή τη
μεταβολή της κατάστασης υπάρχοντος νόμιμου και ενεργού έργου υδροληψίας, καθώς και για τη
μεταφορά υπόγειων και επιφανειακών νερών των περιοχών αυτών, για οποιαδήποτε ατομική,
ομαδική ή συλλογική χρήση (άρδευση, ύδρευση, εξυπηρέτηση βιομηχανικών, βιοτεχνικών,
τουριστικών κ.λπ. εγκαταστάσεων), σύμφωνα με τους γενικούς και ειδικούς όρους και περιορισμούς
που ορίζονται για κάθε κατηγορία χρήσης ως κατωτέρω:
Α. ΥΔΡΕΥΣΗ
1.
Επιτρέπεται η χορήγηση αδείας ανόρυξης νέων έργων υδροληψίας για την κάλυψη των
αναγκών σε νερό χώρων πρασίνου (κήπου) υφισταμένων ή ανεγειρόμενων νομίμων οικοδομών.
Εξαιρούνται οι περιοχές όπου για την κάλυψη των αναγκών σε νερό των χώρων πρασίνου υπάρχει
αρδευτικό δίκτυο Ο.Τ.Α.
Η άδεια αυτή μπορεί να χορηγείται εφόσον η ελάχιστη αρδευόμενη έκταση των χώρων πρασίνου
είναι 500 τμ. και η ελάχιστη απόσταση από υφιστάμενες νόμιμες εν λειτουργία, ιδιωτικές
υδροληψίες είναι 200 μέτρα (με απόκλιση μέχρι 5%).
2.
Η ελάχιστη απόσταση που απαιτείται για τη χορήγηση αδειών εκτέλεσης νέων έργων
υδροληψίας Ο.Τ.Α., ή άλλου φορέα που εξυπηρετεί μαζικές ανάγκες καταναλωτών, ορίζεται (με
απόκλιση μέχρι 5%):
α. Όταν το νερό προορίζεται για κάλυψη υδρευτικών αναγκών, σε 500 μέτρα από υδροληψίες άλλου
Ο.Τ.Α. (ή άλλου φορέα), 150 μέτρα από αρδευτικές και 50 μέτρα από υδρευτικές νόμιμες και
ενεργές ιδιωτικές υδροληψίες.
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορεί οι ανωτέρω αποστάσεις να καθορίζονται ανάλογα με τις
ειδικότερες ιδιάζουσες τοπικές υδρογεωλογικές και γεωργοοικονομικές συνθήκες που μπορεί να
υπάρχουν. Για το σκοπό αυτό απαιτείται σχετική έκθεση από Γεωλόγο Υπηρεσίας κατά την κρίση
του οποίου μπορεί να τεθεί και όρος για την απομόνωση των επιφανειακών υδροφόρων στρωμάτων
της νέας υδροληψίας.
β. Όταν το νερό προορίζεται για κάλυψη αναγκών χώρων πρασίνου, σε απόσταση 600 μέτρα από
υδροληψίες άλλου Ο.Τ.Α. (ή άλλου φορέα), 200 μέτρα από αρδευτικές και 100 μέτρα από
υδρευτικές νόμιμες και ενεργές ιδιωτικές υδροληψίες.
Στις παραπάνω περιπτώσεις εκτέλεσης νέων έργων υδροληψίας Ο.Τ.Α., ή άλλου φορέα, αν διαπιστωθεί επηρεασμός γειτονικής νόμιμης υδροληψίας, οι υφιστάμενες ανάγκες να καλύπτονται από
τη νέα υδροληψία με ρητό όρο που θα αναγράφεται στην άδεια.
3. Για όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, εφόσον το υπό εκτέλεση έργο είναι γεώτρηση, η εξωτερική
διάμετρος της τελικής σωλήνωσης δεν θα υπερβαίνει τις 6 ίντσες, εκτός αν πρόκειται για γεώτρηση
Ο.Τ.Α. ή άλλου φορέα, που εξυπηρετεί μαζικές ανάγκες καταναλωτών.
Β. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι περιπτώσεις χρήσης νερού και κατασκευής έργων
υδροληψίας για την κάλυψη σε νερό αγροκτημάτων, θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων,
κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, αγροτοβιομηχανιών σύμφωνα με το Π.Δ. 227/87,
υδατοκαλλεργειών, κλπ. Σε περιοχές που τελούν υπό περιορισμό δύναται να χορηγείται άδεια
εκτέλεσης νέων έργων υδροληψίας σε όλες τις ανωτέρω κατηγορίες με τις πιο κάτω προϋποθέσεις:
1. Η ελάχιστη έκταση αγροτεμαχίων η οποία απαιτείται για την εκτέλεση νέων έργων υδροληψίας
(γεωτρήσεων ή πηγαδιών), να είναι 5 στρέμματα συνεχόμενης καθαρής καλλιεργήσιμης έκτασης,
εκτός από τις περιπτώσεις όπου μέσα σε αυτές υπάρχουν νόμιμες κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις (με
νόμιμα κτίσματα και άδεια λειτουργίας), θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις τουλάχιστον 1000
Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

40

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

τετραγωνικών μέτρων, ή φυτώρια και ανθοκομικές υπαίθριες καλλιέργειες, έκτασης τουλάχιστον 2
στρεμμάτων. Η έκταση αυτή πρέπει να είναι ιδιόκτητη.
Η ελάχιστη απόσταση των νέων έργων υδροληψίας από τις πλησιέστερες νόμιμες γειτονικές
υδροληψίες, ορίζεται στα 250 μέτρα από αρδευτικές, 150 μέτρα από κτηνοτροφικές, βιομηχανικές
και 100 μέτρα από υδρευτικές (με απόκλιση μέχρι 5%).
Ειδικά στις περιοχές που περικλείονται μεταξύ των ισοϋψών 100 μέτρων (από την συμβολή της
Παλαιάς Εθνικής οδού Μάνδρας - Ερυθρών με την ισοϋψή των 100 μέτρων μέχρι το Δαφνί),
επιτρέπεται η χορήγηση αδειών για ανόρυξη υδροληψίας με βάθος όχι μεγαλύτερο του υψομέτρου.
2.

Ειδικότερα για τις περιοχές του Δήμου Μεγάρων ορίζονται τα εξής :

Στις περιοχές του Δήμου Μεγάρων που βρίσκονται εκτός της απαγορευμένης ζώνης, δύναται να
χορηγείται άδεια ανόρυξης νέων γεωτρήσεων και πηγαδιών για άρδευση αγροτικών καλλιεργειών,
σε ιδιόκτητο και μόνο κτήμα (ενιαίας καλλιεργήσιμης έκτασης τουλάχιστον 5 στρεμμάτων), σε
απόσταση τουλάχιστον 300 μέτρων από τις υπάρχουσες νόμιμες αρδευτικές ιδιωτικές υδροληψίες,
και εφ' όσον ο ενδιαφερόμενος συγκεντρώνει στην εν' λόγω περιοχή (σε ακτίνα μέχρι 1000 μέτρα
από την θέση της υπό ανόρυξης υδροληψίας), τουλάχιστον 10 στρέμματα προς άρδευση, ιδιόκτητα ή
ενοικιαζόμενα δεκαετούς διάρκειας με συμβολαιογραφικό συμφωνητικό μίσθωσης.
Η ελάχιστη απόσταση της νέας υδροληψίας από τις πλησιέστερες νόμιμες γειτονικές κτηνοτροφικές
ή βιομηχανικές ορίζεται σε απόσταση 150 μέτρων και από υδρευτικές 100 μέτρα με απόκλιση μέχρι
5%.
4. Σε όλες τις παραπάνω περιοχές και σε εξαιρετικές περιπτώσεις για υφιστάμενες από δετίας
τουλάχιστον μόνιμες αρδευόμενες καλλιέργειες ιδιόκτητης έκτασης τουλάχιστον 5 στρεμμάτων,
είναι
δυνατό, μετά από εισήγηση της επιτροπής εξέτασης του αιτήματος, οι ανωτέρω απαιτούμενες
αποστάσεις από νόμιμες αρδευτικές ιδιωτικές υδροληψίες να μειωθούν μέχρι τα 200 μέτρα, ανάλογα
με τις ειδικότερες ιδιάζουσες τοπικές υδρογεωλογικές και γεωργοοικονομικές συνθήκες που μπορεί
να υπάρχουν. Για το σκοπό αυτό απαιτείται σχετική έκθεση από Γεωλόγο Υπηρεσίας κατά την κρίση
του οποίου μπορεί να τεθεί και όρος για την απομόνωση των επιφανειακών υδροφόρων στρωμάτων
της νέας υδροληψίας. Σε περίπτωση επηρεασμού γειτονικής νόμιμης υδροληψίας, οι
προϋφιστάμενες ανάγκες να καλύπτονται από τη νέα υδροληψία με ρητό όρο που θα αναγράφεται
στη άδεια.
5. Σε περίπτωση εξυπηρέτησης αναγκών αγροτοβιομηχανικών και κτηνοτροφικών μονάδων, η
ελάχιστη απόσταση που απαιτείται για νέα υδροληψία απ' τις υφιστάμενες ιδιωτικές γειτονικές είναι
150 μέτρα (με απόκλιση μέχρι 5%), και μόνο για αποκλειστική κάλυψη των αναγκών σε νερό των
μονάδων.
6. Για την χορήγηση άδειας χρήσης και μεταφοράς νερού από νόμιμη υδροληψία, η επιτροπή
εξέτασης του αιτήματος στην οποία θα συμμετέχει γεωλόγος, μπορεί να επιτρέψει την επέκταση των
καλλιεργειών σε απόσταση μέχρι 1000 μέτρα (εφ' όσον το επιτρέπουν οι ιδιάζουσες τοπικές
υδρογεωλογικές συνθήκες), για άρδευση ιδιόκτητου και μόνο κτήματος, υπό την προϋπόθεση ότι
έχει ήδη τοποθετηθεί υδρομετρητής, και ο ενδιαφερόμενος είναι κατ' αποκλειστικό επάγγελμα
αγρότης.
7. Σε περίπτωση απαλλοτρίωσης υδροληψίας λόγω έργων, η ανόρυξη νέας υδροληψίας μπορεί να
γίνει σε ιδιόκτητο αγροτεμάχιο ευρισκόμενο μέχρι 200 μέτρα από την απαλλοτριωθείσα υδροληψία,
εφόσον σε ακτίνα μέχρι 1000 μέτρα από τη νέα υδροληψία υπάρχουν συνολικά 4,5 στρέμματα
ιδιόκτητα καθαρής καλλιεργήσιμης έκτασης, τα οποία αρδεύονταν αποδεδειγμένα από την
απαλλοτριωθείσα υδροληψία. Η ελάχιστη απόσταση που απαιτείται για την ανόρυξη της νέας
Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

41

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

υδροληψίας από τις υφιστάμενες νόμιμες και ενεργές γειτονικές ιδιωτικές αρδευτικές υδροληψίες
είναι 150 μέτρα (με απόκλιση μέχρι 5%)
Γ. ΔΙΑΘΕΣΗ - ΕΜΠΟΡΙΑ ΝΕΡΟΥ
1.
Μέχρι την τελική ρύθμιση της άσκησης οργανωμένης επιχείρησης διάθεσης, μεταφοράς και
πώλησης νερού, όπως προβλέπεται στο άρθρο 13 του Ν. 1739/87, οι περιπτώσεις διάθεσης νερού
σε τρίτους θα καλύπτονται με την έκδοση άδειας χρήσης νερού ή και εκτέλεσης έργου, σύμφωνα με
όσα ορίζονται στο Π.Δ. 256/89 και στην 5813/89 Κ.Υ.Α.
Με την άδεια αυτή οι ενδιαφερόμενοι δεν απαλλάσσονται από την υποχρέωση συμμόρφωσής τους
με τις προϋφιστάμενες του Ν. 1739/87 διατάξεις ή άλλες ισχύουσες, σχετικά με τη μεταφορά και
πώληση νερού (π.χ. απόφαση Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου). Η άσκηση του δικαιώματος
αυτού δεν απαλλάσσει τον ενδιαφερόμενο από την υποχρέωση τήρησης των κατά περίπτωση
ισχυουσών υγειονομικών, φορολογικών και λοιπών σχετικών διατάξεων.
2.
Η χορήγηση της σχετικής άδειας μπορεί να γίνεται μετά από αίτηση των ενδιαφερομένων,
στην
κατά περίπτωση αρμόδια Υπηρεσία, ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζεται το νερό και με
τις παρακάτω απαραίτητες προϋποθέσεις
α) Απόφαση Δημοτικού (ή Κοινοτικού) Συμβουλίου και Βεβαίωση Ε.ΥΔ.Α.Π. ότι δεν μπορούν να
καλύψουν, με δικό τους νερό και με κανένα τρόπο, τις ανάγκες των ενδιαφερόμενων να αγορά-ζουν
το νερό.
β) Να μην είναι δυνατή η χορήγηση άδειας εκτέλεσης έργων υδροληψίας στις ιδιοκτησίες των
ενδιαφερόμενων να αγοράζουν το νερό (ή να δηλώσουν υπεύθυνα οι ίδιοι ότι δεν επιθυμούν την
εκτέλεση δικού τους έργου υδροληψίας).
γ) Να μην υπάρχει πλεονάζον υπόλοιπο νερού σε υδροληψίες γειτονικές προς τους ενδιαφερόμενους
να αγοράζουν νερό.
δ) Απόσταση από τον αιγιαλό τουλάχιστον 1.500 μέτρα.
ε) Ελάχιστη απόσταση από γειτονικές νόμιμες και ενεργές ιδιωτικές υδροληψίες 500 μέτρα και
1.000 μέτρα από υδροληψίες Ο.Τ.Α., κ.λπ.
στ) Τεκμηριωμένη υδρογεωλογική μελέτη που θα αποδεικνύει ότι η άντληση του νερού δεν θα έχει
σοβαρές επιπτώσεις στην ποσότητα και ποιότητα του υδατικού δυναμικού της περιοχής. Κατά τη
κρίση της αρμόδιας υπηρεσίας είναι δυνατόν να ζητηθεί και η γνωμάτευση του Ι.Γ.Μ.Ε. επί του
θέματος.
ζ) Περιβαλλοντική μελέτη.
η) Ανώτερη εκμεταλλεύσιμη παροχή 20 κυβικά μετρά ανά ώρα και μέχρι 100 κυβικά μέτρα νερού
την ημέρα.
3. Δικαίωμα διάθεσης και εμπορίας νερού, από νόμιμη υδροληψία, διατηρείται εφόσον τέτοιο
δικαίωμα είχε αποκτηθεί προ της εφαρμογής του Ν. 1739/87 (άρθρο 13 παρ. 1).
Το δικαίωμα αυτό περιορίζεται στις τότε διατιθέμενες ποσότητες και υφιστάμενες χρήσεις κα»
διατηρείται εφόσον οι αντίστοιχες ανάγκες δεν έχουν εξυπηρετηθεί στο μεταξύ από Δημόσια έργα.
Δ. ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ - ΕΚΒΑΘΥΝΣΗ - ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

42

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΩΝ
1.

Σε όλες τις περιοχές που ισχύουν περιοριστικά μέτρα επιτρέπεται η χορήγηση αδείας για:

α) Καθαρισμό, εκβάθυνση ή αντικατάσταση υφισταμένων νόμιμων και ενεργών γεωτρήσεων.
β) Καθαρισμό και εκβάθυνση νόμιμων πηγαδιών, χωρίς χρήση γεωτρύπανου.
γ) Εκβάθυνση νόμιμου πηγαδιού με γεωτρύπανο, ή αντικατάστασή του με γεώτρηση αν το αίτημα
αφορά την κάλυψη αποκλειστικά και μόνο των υδρευτικών αναγκών, ή υφιστάμενων εν λειτουργία
κτηνοτροφικών μονάδων, ενώ αν το αίτημα αφορά άλλες χρήσεις τέτοια άδεια μπορεί να χορηγηθεί
μόνο εφ' όσον η θέση του έργου υδροληψίας απέχει τουλάχιστον 200 μέτρα από υδρευτικές
υδροληψίες Ο.Τ.Α., 100 μέτρα από υδροληψίες αγροτικής ή βιομηχανικής χρήσης καθώς και
άρδευσης πρασίνου Ο.Τ.Α. και 50 μέτρα από άλλες υδρευτικές υδροληψίες (ύδρευσης ή άρδευσης
κήπου).
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις η χρήση του νερού για άρδευση πρασίνου απαιτεί ελάχιστη
αρδευόμενη έκταση κήπου 500 τ.μ.
2. Ως αρδευόμενη έκταση από την νέα υδροληψία, ορίζεται η καθοριζόμενη στην εκδοθείσα αρχική
άδεια, ή στην έκταση που αποδεδειγμένα αρδευόταν μέχρι πρότινος από την παλαιά υδροληψία, (σε
περίπτωση που αυτή είχε ανορυχθεί αποδεδειγμένα σε περίοδο που δεν απαιτείτο άδεια, ύστερα από
προσκόμιση Βεβαίωσης από το Αγρονομείο ή άλλη Δημόσια Υπηρεσία).
Άδεια επέκτασης της αρδευόμενης έκτασης, ή μεταφοράς νερού από τη νέα υδροληψία, μπορεί να
δοθεί μόνον για γειτονικά κτήματα που βρίσκονται σε ακτίνα μέχρι 300 μέτρα.
3. Η εκτέλεση νέων έργων υδροληψίας σε αντικατάσταση ήδη υφισταμένων θα γίνεται σε απόσταση
έως 20 μέτρων από την παλιά υδροληψία, ή σε μεγαλύτερη απόσταση αν έτσι απομακρύνεται από
τις υπάρχουσες γειτονικές υδροληψίες ή αν κριθεί ότι αυτό μπορεί να γίνει εφόσον το επιτρέπουν οι
υδρογεωλογικές συνθήκες της περιοχής μετά από έκθεση Γεωλόγου Υπηρεσίας. Σε εξαιρετικές
περιπτώσεις, υπάρχουσα νόμιμη υδροληψία που καλύπτει αρδευτικές-υδρευτικές ανάγκες
υφιστάμενων από δετίας τουλάχιστον κτηνοτροφικών-θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων καθώς και
δενδρωδών καλλιεργειών ιδιόκτητης έκτασης τουλάχιστον 15 στρεμμάτων, μπορεί να
αντικατασταθεί με νέα υδροληψία στο ίδιο κτήμα ή σε άλλο (ιδιόκτητο ή μισθωμένο για 10ετία),
έκτασης τουλάχιστον 1 στρέμματος, ευρισκόμενο σε απόσταση μέχρι 1500 μέτρα, προκειμένου να
καλυφθούν οι προϋφιστάμενες ανάγκες σε νερό και υπό την προϋπόθεση ότι ο ενδιαφερόμενος είναι
κατά κύριο και αποκλειστικό επάγγελμα αγρότης και υπάρχει σχετική έκθεση Γεωλόγου Υπηρεσίας
ανάλογα με τις υδρογεωλογικές συνθήκες της περιοχής.
4. Το έτος ανόρυξης και το ενεργό του προς αντικατάσταση έργου υδροληψίας θα διαπιστώνεται,
στις περιπτώσεις που απαιτείται από την αρμόδια Υπηρεσία. Αν η Υπηρεσία δεν διαθέτει επαρκή
σχετικά στοιχεία θα προσκομίζονται δύο τουλάχιστον ένορκες καταθέσεις μαρτύρων ιδιοκτητών
γειτονικών ακινήτων σε Συμβολαιογράφο.
5. Ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να αχρηστεύσει την παλαιά υδροληψίας αμέσως μετά την επιτυχή
ανόρυξη της νέας και να υποβάλλει εντός 20 ημερών στην αρμόδια υπηρεσία υπεύθυνη δήλωσή του
ότι έχει καταστρέψει το παλαιό έργο, πράγμα το οποίο θα διαπιστώνεται από την Υπηρεσία μετά
από επιτόπιο έλεγχο. Σε περίπτωση μη καταστροφής θα ανακαλείται η άδεια του νέου έργου.
6. Αρμοδιότητα για χορήγηση αδειών καθαρισμού, εκβάθυνσης, αντικατάστασης υφισταμένων
αρδευτικών υδροληψιών, θα έχει η Υ.Ε.Β. όταν πρόκειται για κάλυψη αρδευτικών αναγκών
παραγωγής προϊόντων σε ποσότητες πολλαπλάσιες των οικογενειακών αναγκών και η Τ.Υ.Δ.Κ.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

43

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

όταν πρόκειται για την άρδευση κήπου {πρασίνου ή παραγωγής προϊόντων για οικογενειακή
κατανάλωση).
V. ΑΛΛΑΓΗ ΧΡΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ
Αλλαγή χρήσης νερού νόμιμης υδροληψίας θα επιτρέπεται μετά από άδεια εφ' όσον υπάρχουν οι
κατά περίπτωση απαιτούμενες προϋποθέσεις για την κατασκευή νέου έργου υδροληψίας για τη
ζητούμενη νέα χρήση.
VI.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

1. Υδροληψία: Είναι κάθε γεώτρηση ή πηγάδι απ' όπου μπορεί να αντλείται νερό.
2. Νόμιμη υδροληψία: Θεωρείται η υδροληψία η οποία εκτελέσθηκε σύμφωνα με τις ισχύουσες, την
εποχή κατασκευής της, διατάξεις.
3. Ενεργός υδροληψία: Θεωρείται η υδροληψία η οποία λειτουργούσε τα τελευταία 5 χρόνια και δεν
έχει λήξει η άδεια χρήσης της. Υδροληψία που δεν λειτουργεί τα τελευταία 5 χρόνια θεωρείται
ανενεργός και δεν λαμβάνεται υπ' όψη στον καθορισμό νέων έργων υδροληψίας.
4. Βαθιά Γεώτρηση: Θεωρείται η γεώτρηση που το βάθος της είναι μεγαλύτερο των 300 μέτρων.
5. Πηγάδι (φρέαρ): Είναι κάθε εκσκαφή βάθους μεγαλύτερου των 4 μέτρων που έχει ως σκοπό την
άντληση νερού από τον φρεάτιο ορίζοντα.
6. Όρυγμα: Είναι κάθε εκσκαφή, βάθους μέχρι 4 μέτρα που έχει ως σκοπό την αποταμίευση
επιφανειακού νερού, χωρίς να έχει γίνει άλλη μόνιμη επέμβαση. Στην περίπτωση αυτή, αφού
ελεγχθεί από την αρμόδια Υπηρεσία η απόσταση από υφιστάμενες πηγές Ο.Τ.Α., θα χορηγείται
έγκριση κατασκευής, εφόσον υπάρχουν οι προϋποθέσεις εκτέλεσης νέου έργου υδροληψίας.
7. Πηγή : Είναι η φυσική (συνεχής ή περιοδική) ανάβλυση νερού (εκροή) στην επιφάνεια του
εδάφους και θεωρείται ως υδροληψία, εφόσον χρησιμοποιείται για ύδρευση ή άρδευση, οπότε και
προστατεύεται όπως οι λοιπές υδροληψίες.
Άδεια για καλλιέργεια υφιστάμενης πηγής μπορεί να χορηγηθεί ανάλογα με τις επικρατούσες
υδρογεωλογικές συνθήκες μετά από έκθεση Γεωλόγου Υπηρεσίας.
8.
Για όλες τις αιτήσεις χορήγησης άδειας εκτέλεσης έργου, στον καθορισμό του επιτρεπτού
σημείου ανόρυξης της νέας υδροληψίας, θα λαμβάνονται υπόψη, πέραν των υφισταμένων νόμιμων
και
ενεργών υδροληψιών και αυτές που πρόκειται να εκτελεστούν βάσει ισχυουσών εκδοθεισών αδειών.
VII.

ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ
Α. ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΑΔΕΙΩΝ

1. Θεωρημένοι τίτλοι κυριότητας και πιστοποιητικά ιδιοκτησίας από το Υποθηκοφυλακείο της
περιοχής. του τελευταίου εξαμήνου.
2. Συμβολαιογραφικό συμφωνητικό σε περίπτωση χρήσης νερού σε χώρο ξένης ιδιοκτησίας,
εφόσον απαιτείται, δεκαετούς διάρκειας ή όταν έχουμε εκτέλεση έργου και χρήση νερού σε χώρο
ξένης ιδιοκτησίας, συμβολαιογραφική πράξη δεκαετούς διάρκειας νόμιμα μεταγραμμένης στο
Υποθηκοφυλακείο.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

44

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

3. Νόμιμη εξουσιοδότηση εκπροσώπησης όταν ο αιτών εκπροσωπεί Νομικό Πρόσωπο ή συλλογικό
όργανο, καθώς και επικυρωμένο αντίγραφο νόμιμης συστατικής πράξης αυτού.
4. Για την εκτέλεση έργου υδροληψίας από ομάδα ενδιαφερομένων, πρέπει το αίτημά τους να
συνομολογείται με συμβολαιογραφική πράξη, στην οποία επιπλέον θα αναφέρεται το αγροτεμάχιο
που θα ανοιχθεί η υδροληψία.
5. Αποδεικτικά στοιχεία για τα ποιοτικά μεγέθη που αναφέρονται στην αίτηση, όπως ενδεικτικά
πιστοποιητικό χημικής ανάλυσης. Σε περίπτωση ενιαίας άδειας όπου απαιτείται και εκτέλεση έργου
υδροληψίας από υπόγεια νερά, τα σχετικά δικαιολογητικά υποβάλλονται μετά την εκτέλεση του
έργου.
6. Τοπογραφικό διάγραμμα με τα ακόλουθα κατά περίπτωση στοιχεία:
α) Κλίμακα 1/500,1/1.000,1/5.000 ανάλογα με το είδος και το μέγεθος του έργου.
β) Χώρος εκτέλεσης έργου και χρήσης νερού.
γ) Περίγραμμα των κτιριακών και λοιπών εγκαταστάσεων εφόσον υπάρχουν.
δ) Θέση του σημείου, ή των σημείων υδροληψίας και απόσταση τους από τρία σταθερά σημεία.
ε) Πλησιέστερες υφιστάμενες υδροληψίες για κάθε χρήση σε ακτίνα τουλάχιστον 300 μέτρα από τα
όρια του χώρου εγκατάστασης του έργου.
7.
Αναγνωριστική γεωλογική έκθεση και τεχνική περιγραφή του έργου, πριν την εκτέλεσή του,
που θα περιλαμβάνει:
♦ Σαφή εικόνα των υδρογεωλογικών και υδροχημικών συνθηκών της περιοχής.
♦ Καθορισμό της ακριβούς θέσης του προτεινόμενου σημείου και τοποθέτησή του σε χάρτη
κλίμακας 1:50.000.
♦ Καταγραφή των γειτονικών σημείων υδροληψίας (στοιχεία ιδιοκτήτη, βάθος, κ.λπ.).
8. Μετά την εκτέλεση κατασκευής έργου υδροληψίας, σύνταξη έκθεσης αποτελεσμάτων
(Γεωλογική τομή, λιθογραφική περιγραφή, στάθμη άντλησης, παροχή εκμετάλλευσης, κ.λπ.). Η
προσκόμιση της έκθεσης αποτελεσμάτων κρίνεται απαραίτητη για τη λειτουργία και ηλεκτροδότηση
του έργου.
9. Για την εκτέλεση έργου υδροληψίας από ομάδα ενδιαφερομένων, πρέπει το αίτημά τους να
συνομολογείται με συμβολαιογραφική πράξη, στην οποία επιπλέον θα αναφέρεται το αγροτεμάχιο
που θα ανοιχθεί η υδροληψία.
10. Περιβαλλοντική Μελέτη για βαθιές γεωτρήσεις.
11. Νόμιμα επικυρωμένο αντίγραφο της άδειας χρήσης, σε περίπτωση χορήγησης άδειας εκτέλεσης
έργου για τη λειτουργία του οποίου έχει ήδη εξασφαλιστεί η χρήση του απαιτούμενου νερού κατά
την ημερομηνίας υποβολής της σχετικής αίτησης.
12. Σε περίπτωση:

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

45

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

α) Που στην έκταση όπου θα κατασκευαστεί η υδροληψία, υπάρχουν και κτίσματα, βεβαίωση από
Μηχανικό στην οποία θα αναφέρεται ότι δεν θα επηρεασθεί η ευστάθειά τους από την ανόρυξη και
λειτουργία της ζητούμενης υδροληψίας.
β) Εκτέλεσης μεγάλων κατά την κρίση της Υπηρεσίας έργων κοινής ωφέλειας σε περιοχές εκτός
σχεδίου πόλης ή οικισμού, πρόσφατες έγχρωμες φωτογραφίες, στις οποίες να απεικονίζεται η
περιοχή επέμβασης και ο περιβάλλων χώρος με σημειωμένα τα όρια του χώρου επέμβασης.
γ) Χορήγησης ενιαίας άδειας χρήσης νερού - εκτέλεσης έργου αξιοποίησης και εγκατάστασης ή
ίδρυσης μονάδας, όσα δικαιολογητικά προβλέπουν για την εγκατάσταση ή ίδρυση της μονάδας, οι
ισχύουσες κατά περίπτωση διατάξεις.
δ) Εκτέλεσης έργων για την κάλυψη αναγκών που χαρακτηρίζονται περιορισμένες, αντίγραφο
πρακτικού του Νομαρχιακού Συμβουλίου για το χαρακτηρισμό τους αυτό, σε περίπτωση που το
έργο ' δεν καλύπτεται από αντίστοιχη σχετική απόφαση.
Β, ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΠΑ ΚΑΘΕ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΧΡΗΣΗ
1. Ύδρευση - κάλυψη αναγκών σε νερό χώρων πρασίνου κ.λπ.
α) Άδεια οικοδομής.
β) Βεβαίωση Ο.Τ.Α. ότι στην περιοχή δεν υπάρχει υδρευτικό δίκτυο (Ε.ΥΔ.Α.Π., Ο.Τ.Α., ή ιδιωτικό
) και να μην προβλέπεται κατασκευή του στο προσεχές εξάμηνο.
γ) Υπεύθυνη δήλωση στην οποία θα αναφέρεται ότι το νερό της υδροληψίας θα χρησιμοποιείται
αποκλειστικά και μόνο για την 'Υδρευση και μόνο για την κάλυψη των αναγκών του δικαιούχου.
δ) Υπεύθυνη δήλωση (για την κάλυψη αναγκών σε νερό χώρου πρασίνου) στην οποία θα
αναφέρεται ότι στα 200 μέτρα δεν υπάρχει άλλο έργο υδροληψίας από το σημείο στο οποίο θα γίνει
το νέο έργο.
2.Βιομηχανία-Αγροτοβιομηχανία-Βιοτεχνία-Πλυντήρια αυτοκινήτων - Χρήσεις αναψυχής κ.λπ.
α) Άδεια λειτουργίας για τις ήδη υπάρχουσες.
β) Καταστατικό ίδρυσης της μονάδας.
γ) Έκθεση δυναμικότητας και απαιτήσεις της μονάδας σε νερό.
δ) Υπεύθυνη δήλωση ότι η απόσταση από υπάρχοντα γειτονικά έργα υδροληψίας θα είναι
τουλάχιστον 150 μέτρα.
ε) Μελέτη διάθεσης λυμάτων και αποβλήτων.
στ) Υπεύθυνη δήλωση ότι το νερό της υδροληψίας θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο για
τις ανάγκες σε νερό της μονάδας.
3. Αγροτική χρήση
Γεωργοτεχνική μελέτη για εξυπηρέτηση εκτάσεων άνω των 20 στρεμμάτων ή για την εγκατάσταση
θερμοκηπιακών μονάδων ή εντατικών καλλιεργειών, όπου απαιτείται κατά την κρίση της επιτροπής
Γ. ΑΛΛΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 5 του Π.Δ. 256/89 οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να
καθορίζουν πρόσθετα δικαιολογητικά που κρίνουν απαραίτητα.
VIII. ΙΣΧΥΣ ΤΩΝ ΑΔΕΙΩΝ
1. Η διάρκεια ισχύος των αδειών ορίζεται σε δέκα (10) χρόνια από την ημερομηνία έκδοσής τους.
2. Οι άδειες υπόκεινται σε αναδρομική ανάκληση κατάργηση ή τροποποίηση πριν τη λήξη τους,
εφόσον συντρέχουν οι λόγοι που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφος 6 και 7, άρθρο 10 παρ. 1
και άρθρο 11 παρ. 4 του Ν. 1739/1987 ή αν αποδειχθούν ανακριβή τα στοιχεία που δήλωσε ο
ενδιαφερόμενος.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

46

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

3. Η προθεσμία εκτέλεσης και αξιοποίησης του έργου θα είναι μέχρι (6) μήνες με δυνατότητα
παράτασης της προθεσμίας αυτής στο ήμισυ της αρχικής μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου, η
οποία πρέπει να γίνεται πριν τη λήξη της αρχικής προθεσμίας, διαφορετικά λήγει η ισχύς της αδείας
και απαιτείται νέα αίτηση, οπότε το αίτημα θα εξετασθεί πλέον με βάση τα νέα δεδομένα που
μπορεί να έχουν προκύψει στην περιοχή.
IX. ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ
1. Η ανανέωση άδειας χρήσης νερού αφορά χρήσεις που είχαν δοθεί με εφαρμογή του Ν.
1739/1987 και όχι προϋφιστάμενες.
2. Η ανανέωση ισχύει για 10 χρόνια από την ημερομηνία λήξης της προηγούμενης απόφασης και όχι
από την ημερομηνία της αίτησης.
3. Είναι δυνατόν με την απόφαση ανανέωσης να γίνει ταυτόχρονα επέκταση ή περιορισμός της
ποσότητας νερού που έχει δοθεί στην αρχική απόφαση, εφόσον έχουν προκύψει βεβαιούμενες
αρμοδίως αλλαγές (έκταση, αλλαγή καλλιέργειας, κ.λπ.). Δηλαδή τυχόν νέα άδεια αλλαγής χρήσης
ή επέκτασης κλπ. μπορεί να. ενσωματωθεί με την άδεια ανανέωσης. Επισημαίνεται όμως ότι
επέκταση ή αλλαγή χρήσης, διέπεται από τις νέες κανονιστικές αποφάσεις των Νομαρχιών που
επιβάλλουν μέτρα προστασίας των υδατικών πόρων.
4. Για τη χρησιμοποίηση νερού νόμιμης και ενεργού υδροληψίας που βρίσκεται σε έκταση που
επειδή πουλήθηκε, έληξε η ενοικίαση, ή άλλαξε ενοικιαστής, άλλαξε και η χρήση της, απαιτείται η
έκδοση νέας άδειας χρήσης νερού, που μπορεί να χορηγηθεί αν υπάρχουν οι κατά περίπτωση
απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη σκοπούμενη χρήση.
X. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
Την αίτηση για ανανέωση της άδειας χρήσης νερού συνοδεύουν τα εξής δικαιολογητικά:
1. Αντίγραφο προηγούμενης απόφασης χορήγησης αδείας.
2. Καινούργιο τοπογραφικό διάγραμμα, αν έχει αλλάξει η κατάσταση απ' την εποχή που έγινε η
υδροληψία (κτίσματα, θέση υδροληψίας, κ.λπ.)
3. Υπεύθυνη δήλωση ότι δεν έχουν αλλάξει τα στοιχεία αναγκών σε νερό και οι χρήσεις. Σε
διαφορετική περίπτωση απαιτούνται αποδεικτικά στοιχεία που δικαιολογούν την αιτούμενη
ποσότητα, όπως ενδεικτικά βεβαίωση του δημάρχου για την έκταση και το είδος των καλλιεργειών
ή τεχνική μελέτη.
4. Υπεύθυνη δήλωση ότι ο ενδιαφερόμενος θα δεχθεί έλεγχο ποιότητας του νερού από την αρμό-δια
υπηρεσία και θα επιβαρυνθεί με την σχετική δαπάνη χημικής ανάλυσης.
5. Πιστοποιητικό ιδιοκτησίας του τελευταίου εξαμήνου από το Υποθηκοφυλακείο της περιοχής από
τον αιτούντα (ή τους αιτούντες).
6. Παλαιότερα στοιχεία ποιότητας νερού, λιθολογική τομή της γεώτρησης ή πηγαδιού, παροχές,
στάθμες κλπ. (εφόσον υπάρχουν).
7. Αντίγραφο συμβολαιογραφικού συμφωνητικού σε περίπτωση ξένης ιδιοκτησίας, εφόσον
απαιτείται.
8. Νόμιμη εξουσιοδότηση εκπροσώπησης σε περίπτωση που ο αιτών εκπροσωπεί Νομικό Πρόσωπο
ή συλλογικό όργανο. Στην περίπτωση αυτή συνυποβάλλεται και επικυρωμένο αντίγραφο της
νόμιμης συστατικής του πράξης (αν δεν είχε υποβληθεί κατά τη διαδικασία της αρχικής άδειας, ή αν
εν τω μεταξύ έχει αλλάξει).
XI. ΕΛΕΓΧΟΣ-ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΩΝ ΑΔΕΙΩΝ
1. Την αρμοδιότητα και την ευθύνη για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της τήρησης των όρων
των αδειών και της σωστής χρήσης του νερού, έχουν το Αγρονομείο της περιοχής (όπου υπάρχει)
και ο Ο.Τ.Α., συνεπικουρούμενοι από τις αρμόδιες για την χρήση Υπηρεσίες.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

47

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

2. Οι κάτοχοι των αδειών αυτών είναι υπεύθυνοι για την τήρηση των όρων χρήσης του νερού και
εκτέλεσης του έργου.
3. Οι άδειες υπόκεινται σε αναδρομική ανάκληση κατάργηση ή τροποποίηση πριν τη λήξη τους,
εφόσον συντρέχουν οι λόγοι που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφος 6 και 7, άρθρο 10
παράγραφο 1 και άρθρο 11 παράγραφο 4 του Ν. 1739/87 ή αν αποδειχθούν ανακριβή τα στοιχεία
που δήλωσε ο ενδιαφερόμενος.
ΧΠ. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
1. Η χορήγηση αδείας εκτέλεσης έργου δεν απαλλάσσει τον ενδιαφερόμενο από την υποχρέωση
λήψης άλλων προβλεπόμενων εγκρίσεων ή αδειών και τήρησης όρων και περιορισμών για την
εγκατάσταση και λειτουργία του συνολικού έργου, όπως καθορίζονται κατά περίπτωση από την
ισχύουσα Νομοθεσία.
2. Ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να εφαρμόσει τους όρους και περιορισμούς όσον αφορά τα
τεχνικά χαρακτηριστικά της νέας υδροληψίας τα οποία αναγράφονται στην άδεια όπως είναι η
ακριβής θέση, το βάθος, η διάμετρος των σωλήνων, η ελάχιστη απόσταση από τις γειτονικές
υδροληψίες, τοποθέτηση υδρομετρητή για τον έλεγχο της χρησιμοποιούμενης ποσότητας νερού,
πιεζομέτρου, κ.λπ.
Επίσης υποχρεούται να επιδείξει την άδεια στον κατασκευαστή του έργου για να λάβει γνώση του
περιεχομένου αυτής και να συμμορφωθεί με τους όρους της.
3, Ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να υποβάλλει στην αρμόδια κατά περίπτωση Υπηρεσία μετά την
εκτέλεση του έργου έκθεση αποτελεσμάτων από το Γεωλόγο μελετητή, όπου θα αναφέρονται τα
ακριβή τελικά χαρακτηριστικά του έργου (ποσοτικά και ποιοτικά).
XIII. ΚΥΡΩΣΕΙΣ
1. Σε περιπτώσεις ανόρυξης, εκβάθυνσης, καθαρισμού διάθεσης, μεταφοράς, κ.λπ. του νερού
γεωτρήσεων, πηγαδιών, πηγών και γενικά έργων αξιοποίησης υδατικών πόρων, χωρίς άδεια από την
αρμόδια Υπηρεσία, οι Ο.Τ.Α., μέσω των Υπηρεσιών τους (Δημοτική Αστυνομία και Τεχνικές
Υπηρεσίες), τα Αγρονομεία, και τα Αστυνομικά Τμήματα, θα προβαίνουν, συνεπικουρούμενα από
την αρμόδια Υπηρεσία, στην άμεση διακοπή των παράνομων έργων.
2. Σε περίπτωση παράβασης των όρων των αδειών χρήσης νερού και εκτέλεσης έργου επιβάλλονται
οι παρακάτω κυρώσεις, ανάλογα με το μέγεθος της παράβασης, σύμφωνα με το άρθρο 9 του Π.Δ.
256/89 και της Φ. 16/5813/17-5-89 Κοινής Υπουργικής Απόφασης:
α) Διακοπή παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στη συγκεκριμένη υδροληψία 'μέχρι έξι (6) μήνες, κατά
την περίοδο χρήσης του νερού.
β) Κατάσχεση παντός σχετικού μηχανήματος (γεωτρύπανα, αντλητικά κ.λπ. μηχανήματα) και μέσου
με το οποίο εκτελείται η παράνομη πράξη για χρονικό διάστημα μέχρι έξι (6) μήνες.
γ) Ανάκληση της άδειας χρήσης νερού στη μονάδα, στην οποία διαπιστώθηκε η παράβαση μέχρι έξι
(6) μήνες και σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης οριστική αφαίρεση.
δ) Χρηματική ποινή μέχρι δυο χιλιάδες εννιακόσια τριάντα τέσσερα Ευρώ και εβδομήντα λεπτά
(2.934,70 €) η οποία θα αναπροσαρμόζεται με κοινή Υπουργική Απόφαση ανά διετία. Η πιο πάνω
ποινή βεβαιώνεται και εισπράττεται κατά τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
ε) Σφράγιση ή καταστροφή της γεώτρησης ή άλλων έργων υδροληψίας για την οποία και
συντάσσεται σχετική έκθεση.
3. Η επιβολή όλων των παραπάνω κυρώσεων από τις Υπηρεσίες χορήγησης αδειών θα γίνεται
ύστερα από επιτόπια αυτοψία, αφού έχει προηγηθεί η άμεση έγγραφη ανακοίνωση της παράβασης
από αρμόδια για τον έλεγχο όργανα όπως ειδικότερα ορίζεται στο άρθρο 9 του Π.Δ. 256/89 και στο
άρθρο 11 του Ν.Δ. 1277/72.
4. Η παράβαση της απόφασης αυτής και στις δύο προηγούμενες περιπτώσεις των παραγράφων 1 και

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

48

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

2 της παρούσης ενότητας, συνιστά ποινικώς κολάσιμη πράξη και τιμωρείται σύμφωνα με το άρθρο
459 του ποινικού Κώδικα (Ν. 2218, άρθρο 13, παρ. 3), σε συνδυασμό με το άρθρο 11 του Ν.Δ.
1277/1972.
Περιπτώσεις που δεν προβλέπονται απ' τις διατάξεις της παρούσας, θα αντιμετωπίζονται από τις
αρμόδιες Υπηρεσίες, μετά από συνεννόηση με το Τμήμα Διαχείρισης Υδατικών Πόρων της
Περιφέρειας.
Η απόφαση αυτή ισχύει για δύο (2) χρόνια από την ημερομηνία υπογραφής της και μπορεί να
ανακληθεί, καταργηθεί ή και να τροποποιηθεί με τη διαδικασία που εκδόθηκε.
Η παρούσα απόφασή μας να καταχωρηθεί σε ειδικό φάκελο της υπηρεσίας και περίληψή της να
δημοσιευθεί σε μια εφημερίδα του ημερήσιου τύπου.
Με τη φροντίδα των Δημάρχων και Προέδρων Κοινοτήτων, στους οποίους κοινοποιείται η
παρούσα, να γίνει η ανάρτησή της στο χώρο των ανακοινώσεων και να δοθεί ευρεία δημοσιότητα
αυτής με κάθε μέσο.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

49

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Γ

Η τεχνική «Bioventing» κατά το U.S. National Research Council

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

50

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

51

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Δ

2

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

52

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

53

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις
3

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η παρούσα μελέτη αναλύει την σκοπιμότητα εγκατάστασης συστημάτων
παρακολούθησης του υδροφόρου ορίζοντα της ακτογραμμής του εργοστασίου
Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (ΕΑΣ) Ελευσίνας (τ. ΠΥΡΚΑΛ) σαν
παράλληλη ενέργεια της υφιστάμενης απορρύπανσης που λαμβάνει χώρα.

Η απορρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα ξεκίνησε τον Μάιο του έτους 2004 αφού
λόγω διαρροής αγωγού υγρών πετρελαϊκών υδρογονανθράκων ποσότητα αυτών
προκάλεσε τη ρύπανση του τοπικού υδροφόρου ορίζοντα μεταξύ ανατολικού ορίου
ΕΛΠΕ -BEE (τ. ΠΕΤΡΟΛΑ) και της ακτογραμμής έμπροσθεν ΕΑΣ (τ. ΠΥΡΚΑΛ).

Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών που παρήλθαν, εφαρμόστηκε μέθοδος
απορρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα η οποία βρίσκεται στο τελικό της στάδιο
αφού η συγκέντρωση υδρογονανθράκων στο υπόγεια νερό είναι ελάχιστη και μόνο
ελαφρύς πλέον ιριδισμός παρατηρείται στα σημεία που αυτοί εκβάλλουν στην
ακτογραμμή ΕΑΣ.

Στην

παρούσα

φάση

κρίνεται

απαραίτητη

η

εγκατάσταση

συστήματος

παρακολούθησης της ποιότητας του υδροφόρου ορίζοντα. Με το σύστημα αυτό θα
γίνονται συνεχείς μετρήσεις και περιοδικές χημικές αναλύσεις υπόγειου νερού
καθώς και αέριων υδρογονανθράκων που βρίσκονται εν διαλύσει σε αυτό. Έτσι
κατά το τέλος της απορρύπανσης θα μπορούν να εντοπισθούν άμεσα όλες οι
μεταβολές των ποιοτικών χαρακτηριστικών του υδροφόρου ορίζοντα.
Η μελέτη και εγκατάσταση όλων των συστημάτων απορρύπανσης από τον χρόνο
εκδήλωσης της διαρροής καθώς και ο σχεδιασμός και λειτουργία του συστήματος
παρακολούθησης

πραγματοποιούνται

από

εξειδικευμένους

γεωλόγους,

υδρογεωλόγους, μηχανικούς και τεχνικούς της εταιρίας Intergeo ΕΠΕ.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

54

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - Υφιστάμενη κατάσταση
1.1 Έργο απορρύπανσης 2004
Τον Μάιο του έτους 2004 εντοπίσθηκε εκροή πετρελαιοειδών προϊόντων από
συγκεκριμένη θέση στην παραλία εντός του χώρου της ΠΥΡΚΑΛ. Ακολούθησαν
ενέργειες από πλευράς BEE με την άμεση ανάθεση έργων διερεύνησης και
απορρύπανσης στην εταιρία INTERGEO HELLAS LTD.
Ακολούθησε άμεση κινητοποίηση των Αρχών και των εμπλεκομένων Τεχνικών
Διευβύνσεων του διυλιστηρίου και της ΠΥΡΚΑΛ. Ανατέθηκε στην εταιρία
INTERGEO HELLAS LTD η διερεύνηση του φαινομένου και η εφαρμογή άμεσων
μέτρων προστασίας της θαλάσσιας ακτής, καθώς επίσης και σχεδιασμός
απορρύπανσης του υπόγειου νερού στις περιοχές ΠΥΡΚΑΛ, ΠΑΛΑΙΑΣ
ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑΣ και ΑΠΟΘΕΙΩΣΗΣ (εντός του οικοπέδου του διυλιστηρίου) και
του υπεδάφους στην εστία της ρύπανσης (Αποθείωση - αγωγός μεταφοράς).
Πιο συγκεκριμένα, στην περιοχή ΕΑΣ διανοίχθηκαν δέκα (10) υδρογεωτρήσεις
(Μάιος-Ιούνιος 2004) και αμέσως άρχισε η άντληση της ελαιώδους φάσης. Οι θέσεις
των γεωτρήσεων εντοπίζονται στο βόρειο άκρο του νότιου τομέα του εργοστασίου
εγγύς της παλαιάς εθνικής οδού Αθηνών - Κορίνθου (σχέδιο 1). Δεν
πραγματοποιήθηκε διάνοιξη γεωτρήσεων πλησιέστερα ή/και επί της ακτογραμμής
αφού υπήρχαν προβλήματα ασφαλείας λόγω της συγκέντρωσης ποσοτήτων
πυρρμαχικών.
Για το σκοπό αυτό έλαβε χώρα διάνοιξη και εγκατάσταση γεωτρήσεων μόνο στο
βόρειο τμήμα του οικοπέδου της ΠΥΡΚΑΛ με ταυτόχρονη εγκατάσταση
συστημάτων άντλησης της επιπλέουσας στοιβάδας πετρελαιοειδών που εντοπίσθηκε
στις διανοιχθείσες υδρογεωτρήσεις. Οι αντλούμενες ποσότητες προϊόντος από
αντλητικά συστήματα των υδρογεωτρήσεων επιστρέφονται μέσω δικτύου στο
διυλιστήριο. Πέραν της απορρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα, εγκαταστάθηκε και
συνεχίζεται η λειτουργία συστήματος «Bioventing» με σκοπό την εξυγίανση του
ρυπασμένου εδάφους της ακόρεστης ζώνης.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

55

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

5

Οι εργασίες υδρογεωτρήσεων και εγκατάστασης συστημάτων απορρύπανσης έγιναν
παράλληλα με εκπόνηση υδρογεωλογικής μελέτης που είχε σαν αποτέλεσμα την
πλήρη αποτύπωση της κατεύθυνσης κοκ ταχύτητας της διαρροής στον υδροφόρο
ορίζοντα. Έτσι αποκτήθηκε γνώση της ακριβούς θέσης και διαδρομής των ρυπαντών
προς την θαλάσσια ακτή ώστε να γίνεται η άντλησή τους από τις κατάλληλες θέσεις.
Η άντληση είναι συνεχής (όλο το 24ωρο). Κατά τη διάρκεια του προγράμματος
απορρύπανσης

λαμβάνει

χώρα

συνεχής

καταγραφή

της

στάθμης

των

πετρελαιοειδών στο υπόγειο νερό ενώ πραγματοποιούνται καΙ περιοδικές χημικές
αναλύσεις ελέγχου της ποιότητας των υπόγειων υδάτων και του αντλούμενου προϊόντος.
Παράλληλα με την διερεύνηση και απορρύπανση των υπόγειων υδάτων κατάντη της
εστΐας ρύπανσης έλαβε χώρα και εφαρμογή περαιτέρω μέτρων, προστασίας της
θαλάσσιας ακτής και απορρύπανσης του θαλάσσιου νερού.
Στις θέσεις εκροής πετρελαιοειδών στην θάλασσα, εγκαταστάθηκαν από την
INTERGEO αντιεκρηκτικού τύπου αντλίες και υλοποιούνται οι εξής εργασίες:

Συνεχής άντληση των ελαιωδών προϋόντων από τα σημεία εκροής

Συλλογή των προϊόντων άντλήσης σε δεξαμενές συλλογής πετρελαιοειδών και

επακόλουθη μεταφορά μέσω βυτίων στις BEE.

To παραπάνω σύστημα ανάκτησης βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία επί 24ωρης

βάσης και παρακολουθείται συνεχώς από εξειδικευμένο προσωπικό.
Σε συνδυασμό με την λειτουργία του αντλητικού συστήματος απορρύπανσης , τα
σημεία εκροής προς τη θάλασσα έχουν απομονωθεί με φράγματα από σκυρόδεμα
(τσιμεντοφράγματα) με στόχο την αποδοτικότερη άντληση του προϊόντος και την
αποφυγή της επέκτασης του ιριδισμού την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή. Η
απομόνωση της ακτής εξασφαλίζεται από δύο σειρές πλωτών φραγμάτων. Για την
αντιμετώπιση ζημιών από κακές καιρικές συνθήκες ,πραγματοποιήθηκε τον Μάιο 2005
και 2006 εκτενής επισκευή και μεταλλική ενίσχυση των τσιμεντοφραγμάτων

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

56

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

6
1.2 Έργο απορρύπανσης 2007/8
Με την πάροδο 3 ετών από τη λειτουργία των προαναφερθέντων συστημάτων
απορρύπανσης στην περιοχή ΕΑΣ, δόθηκε η εντολή στην Intergeo να προχωρήσει σε
περαιτέρω διερεύνηση και εφαρμογή συστημάτων εξυγίανσης σε χώρους πλησίον
της ακτογραμμής.
Έγινε διάνοιξη δύο υδρογεωτρήσεων (ΠΥ11,ΠΥ12 - Σχέδιο I) τον Νοέμβριο του
2007 ως η Φάση 1 της τελικής διερεύνησης. Σύμφωνα με την αξιολόγηση των επί
τόπου μετρήσεων και χαρακτηριστικών των δύο αυτών γεωτρήσεων, προσδιορίσθηκε
καλύτερα η διεύθυνση ροής του υπόγειου νερού όπως και τα υδρογεωλογικά
χαρακτηριστικά του υδροφόρου στρώματοςΠολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τη έκταση της ρύπανσης ακριβώς στο μέτωπο
της διαρροής στην ακτογραμμή της ΠΥΡΚΑΛ συλλέχτηκαν από την διερεύνηση που
ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο 2008 με τα πρόσθετα μέτρα της Φάσης 2 και την
διάνοιξη συνολικά δεκατριών (13) ακόμη υδρογεωτρήσεων σε δύο ζώνες.

Η πρώτη ζώνη περιλαμβάνει τις γεωτρήσεις ΠΥ13, ΠΥ14, ΠΥ22 ΠΥ15, ΠΥ16,

ΓΤΥ17, ΠΥ18, ΠΥ19, ΠΥ20 καιΠΥ21 και βρίσκεται στον παραλιακό δρόμοΠΥΡΚΑΛ
(Σχέδιο 1)

Η δεύτερη ζώνη περιλαμβάνει τις γεωτρήσεις ΠΥ23-ΠΥ25 και βρίσκεται επί της

ακτογραμμής πλησίον των θέσεων εκροής και άντλησης ελαιώδους φάσης.
Συνοπτικά, έλαβαν χώρα οι εξής εργασίες:

1.
2.
3.

Διανοίχθηκαν συνολικά δεκαπέντε (15) νέες υδρογεωτρήσεις
Δεκατέσσερις (14) στην παραλία ΠΥΡΚΑΛ
Μία (1) στον ανάντη ασβεστολιθικό όγκο λοφώδους μορφολογίας
Βάθος διάτρησης : 10-36m

• Πραγματοποιήθηκαν οι εξής εργασίες μελέτης υδρογεωτρήσεων:

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

57

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

7

1. Ανάπτυξη και καθαρισμός υδρογεώτρησης
2. Δοκιμαστικές αντλήσεις και δοκιμές ανάκτησης (oil product recovery test)
3. Καθαρισμός (purging) προ δειγματοληψίας
4. Δειγματοληψία και χημικές αναλύσεις για τον προσδιορισμό των παραμέτρων :
ΒΤΕΧ, ΤΡΗ κλπ.
5. Αξιολόγηση χημικών αναλύσεων
6. Κατασκευή γεωλογικών τομών
7. Ενημέρωση βάσης δεδομένων υδρογεωλογικού καθεστώτος περιοχής ΕΛΠΕ ΠΥΡΚΑΛ. Επεξεργασία δεδομένων.
8. Σχεδιασμός και ανάπτυξη μοντέλων και τεχνολογίας για την
ολοκλήρωση της απορρύπανσης την παραλία ΠΥΡΚΑΛ
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της διερεύνησης των νέων γεωτρήσεων έχουν ληφθεί
τα εξής μέτρα αντιμετώπισης της ρύπανσης:
1. Εγκαταστάθηκε και λειτουργεί δίκτυο για την διενέργεια καθημερινών
αντλήσεων από το σύνολο των γεωτρήσεων του παράκτιου μετώπου.
2. Λειτουργούν πέντε πνευματικές (5) αντλίες για την ανάκτηση επιπλέουσας και
διαλυμένης ελαιώδους φάσης σε 24ωρη και καθημερινή βάση.
3. Υφίστσται συνεχής παρακολούθηση και καταγραφή στάθμης επιπλέουσας
ελαιώδους φάσης σε όλες τις γεωτρήσεις (όπου υπάρχει).
1.3 Περιγραφή «συστημάτων απορρύπανσης έργων 2004 & 2007/8
Μετά την διάνοιξη των υδρογεωτρήσεων όταν περιοχή ΕΑΣ τα έτη 2004 και 2007/8
, εκπονήθηκαν από την Intergeo μελέτες για τον προσδιορισμό της βέλτιστης
τεχνολογίας ολοκλήρωσης της απορρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα.
Λόγω των υδρογεωλογικών συνθηκών και της μικρής απόστασης από την
ακτογραμμή επιλέχθηκε η μέθοδος Total Fluid Recovery που περιλαμβάνει την
ανάκτηση της ελαιώδους στοιβάδας και κατακράτηση της με την βοήθεια
υποβρύχιων πνευματικών αντιεκρηκτικών αντλιών που αντλούν από τις γεωτρήσεις
ανάκτησης μίγμα προϊόντος και υπόγειου νερού (Σχέδιο 2).

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

58

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις
8

Οι θέσεις στις οποίες εγκαταστάθηκαν αντλίες είναι:
α) Οι υδρογεωτρήσεις ΠΥΙ, ΠΥ2, ΠΥ3, ΠΥ5, ΠΥ6, ΠΥ7, ΠΥ8, ΠΥ9 και ΠΥΙΟ του
έργου 2004 . Σήμερα εξακολουθούν να λειτουργούν αντλίες στις θέσεις ΠΥ9 &
ΠΥ10. To πάχος της ελαιώδους φάσης στις δύο αυτές γεωτρήσεις είναι μικρότερο
του 1 cm κι έτσι θεωρείται ότι η απορρύπανση έχει πρακτικά ολοκληρωθεί.
β) Οι υδρογεωτρήσεις ΠΥ13, ΠΥ14, ΠΥ19, ΠΥ22 (παραλιακή οδός ΕΑΣ) και ΠΥ23
(ακτογραμμή εκτός ΕΑΣ) . Στις θέσεις αυτές πραγματοποιείται 24ωρη συνεχής
άντληση από τον Ιούλιο 2008. Η απορρύπανση βρίσκεται σε εξέλιξη με πολύ καλή
πρόοδο μείωσης της ελαιώδους φάσης.
Σημανηκά πλεονεκτήματα της τεχνικής Total Fluid Recovery είναι η εξασφάλιση της
κατακράτησης της ρύπανσης εντός των ορίων της ρυπασμένης περιοχής, η γρήγορη
ανάκτηση της ελαιώδους στοιβάδας όπως και to χαμηλό κόστος λειτουργίας και
εγκατάστασης σε σχέση με τις άλλες τεχνικές. Η τεχνική αυτή απαιτεί τον μετέπειτα
διαχωρισμό του μίγματος στην επιφάνεια μετά από την άντληση του, Αυτό
λαμβάνει χώρα σε υφιστάμενο σύστημα επεξεργασίας ελαιωδών του Διυλιστηρίου.
Η άντληση του ελεύθερου προϊόντος και του υπόγεισυ νερού προκαλούν έναν κώνο
άντλησης στην πιεζομετρική επιφάνεια ο οποίος εξασφαλίζει και την κατακράτηση
της ρύπανσης προς τα κατάντη σημεία, προστατεύοντας την θαλάσσια ακτή από την
εισροή νέου προϊόντος.
Στην περιοχή που ελάμβανε χώρα εκροή πετρελαιοειδών προϊόντων στην θαλάσσια
ακτή της ΕΑΣ υφίσταται πλωτό φράγμα κατακράτησης και συλλογής των ελαιωδών.
Η INTERGEO διαθέτει επιφανειακές πνευματικές αντλίες μεταφοράς και συλλογής
των προϊόντων άντλησης σε ειδικές δεξαμενές αποθήκευσης πρτν την τελική τους
μεταφορά στο Διυλιστήριο και τελική διάθεση στο δίκτυο των ελαιωδών.
Ομάδα εργασίας της INTERGEO επισκέπτεται καθημερινά όλες τις γεωτρήσεις
ανάκτησης στο διυλιστήριο εντός και εκτός των ορίων του και καταγράφει τα εξής:

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

59

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

9
1) Αξιολόγηση της κατάστασης της γεώτρησης και του συστήματος άντλησης
2) Επιτόπου μέτρηση πάχους επιπλέουσας ελαιώδους στοιβάδας
3) Επιτόπου μέτρηση της στάθμης υπόγειου νερού.
4) Δειγματοληψία

υπόγειου

νερού

και

οργανοληπτική

καταγραφή

της

κατάστασης του (οσμή, χρώμα)
5) Επιτόπου μετρήσεις Ηλεκτρικής αγωγιμότητας, θερμοκρασίας, ρΗ και
ελεύθερο Οξυγόνο (σε εβδομαδιαία βάση)
6) Περιοδικές χρωματογραφικές αναλύσεις
Κατά τις εργασίες αυτές η INTERGEO ρυθμίζει και συντηρεί τα αντλητικά
συστήματα άντλησης όπως και εξετάζει την κατάσταση των σωληνώσεων
άντλησης και παροχής αέρα.
Όλες οι χημικές αναλύσεις εκτελούνται σε διαπιστευμένο εργαστήριο της
εταιρίας (EN ISO 17025) καθώς και στο Εργαστήριο Χημείας των BEE.
1.4 Αποτελέσματα έργων 2004, 2007/2008
Οι εργασίες που έλαβαν χώρα κατά τα έτη 2004-2008 οδήγησαν στην πλήρη
καταγραφή των εξής σημαντικών χαρακτηριστικών:

Γεωλογικές συνθήκες και λιθολογικοί σχηματισμοί ακτογραμμής και

περιοχής ΕΑΣ.

Κατανόηση του υδρογεωλογικού καθεστώτος & υδρολογικών παραμέτρων

και αποτύπωση-χαρτογράφηση της ροής του υπόγειου νερού της περιοχής. Έτσι
γνωρίζοντας την κίνηση του υπόγειου νερού και συνοδών πετρελαϊκών ρύπων
ήταν δυνατή η μοντελοποίηση και εφαρμογή των βέλτιστων μέτρων
απορρύπανσης.

Καταγραφή και συνεχή παρακολούθηση όλων των σημαντικών παραμέτρων του

υπόγειου νερού και των ρυπαντών (φυσικοχημικές παράμετροι, ταχύτητα ροής κ.λπ.).

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

60

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

10
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δράσεων απορρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα
από τον Ιούνιο του 2004 μέχρι και σήμερα (Σεπτέμβριος 2008) εξάγονται τα εξής
συμπεράσματα:
α) Η απορρύπανση στην ανάντη περιοχή της ακτογραμμής ΕΑΣ έχει σχεδόν
ολοκληρωθεί. Παρατηρείται επτπλέουσα ελαιώδης φάση πάχους 0-1 cm σε 1-2
γεωτρήσεις (ΠΥ9, ΠΥ10) που σημαίνει μείωση της ελαιώδους φάσης σε ποσοστό
99% σε σχέση με το 2004.. Η περιοχή αυτή βρίσκεται πολύ κοντά στο όριο ΕΑΣ-ΒΕΕ
και κάθετα στο μέτωπο ροής του υπόγειου νερού. Έτσι συνάγεται το συμπέρασμα
ότι έχει σταματήσει η από ανάντη (BEE) επφάρυνση του υδροφόρου ορίζοντα.
β) Η απορρύπανση στις θέσεις ΠΥ13, ΠΥ14, ΠΥ19, ΠΥ22 (παραλιακή οδός ΕΑΣ)
και ΠΥ23 (ακτογραμμή εκτός ΕΑΣ), που άρχισε το 2008 εξελίσσεται πολύ
ικανοποιητικά με μείωση του πάχους ελαιώδους φάσης μετά από 2 μήνες συνεχούς
λειτουργίας των αντλιών.
γ) Στην ακτογραμμή έμπροσθεν ΕΑΣ , έχει σταματήσει η εκροή ποσοτήτων ρύπων και
παρατηρείται

μόνο

ιριδισμός

λόγω

των

ιχνών υδρογονανθράκων

που

μεταφέρονται με το υπόγειο νερό.
δ) Από τις προηγούμενες παραγράφους συνάγεται ότι πέραν της σχεδόν εξάλειψης
της ελαιώδους φάσης, η λειτουργία των πνευματικών αντλιών δημιούργησε ένα
φράγμα που εμποδίζει την άμεση εκροή ρύπων στην ακτογραμμή και τελικά την
θάλασσα μπροστά από την ΕΑΣ.
ε) Στις περισσότερες υδρογεωτρήσεις έχει πάψει να υπάρχει επιπλέουσα στοιβάδα
υδρογονανθράκων αλλά μόνο σε ορισμένες από αυτές εν διαλύσει. Οι εν διαλύσει
υδρογονάνθρακες υποδεικνύουν την σε πολύ υψηλό ποσοστό περάτωση της
διαδικασίας απορρύπανσης αλλά και την ανάγκη ταυτόχρονης λήψης μέτρων
παρακολούθησης μέχρι την οριστική ολοκλήρωσή της. Τα μέτρα αυτά αναλύονται
στο επόμενο κεφάλαιο.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

61

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

11
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 - Πρόταση παρακολούθησης (monitoring) υδροφόρου ορίζοντα
2.1 Γενικά στοιχεία
Τα προαναφερθέντα μέτρα απορρύπανσης σχεδιάσθηκαν και εξελίσσονται με
σκοπό την εξυγίανση της περιοχής και των γεωτρήσεων που εμφανίζουν ρύπανση
από πετρελαϊκούς υδρογονάνθρακες σε υγρή και αέρια φάση.
Παράλληλα προτείνεται σχέδιο παρακολούθησης (monitoring) υπόγειου αέρα
και υπόγειων νερών των γεωτρήσεων που δεν έχουν επιπλέουσα ελαιώδη φάση
εντός και εκτός εργοστασίου ΕΑΣ με την τοποθέτηση συστημάτων In Well
Stripping.
1. Σύνδεση των γεωτρήσεων σε δίκτυο δειγματοληψίας υπόγειου αέρα και
νερών. To δίκτυο συνίσταται από τα εξής:
α) Πνευματικές αντλίες για την παρακολούθηση του υδροφόρου ορίζοντα , οι
οποίες λειτουργούν με αέρα που θα τροφοδοτείται από αεροσυμπιεστή. Η παροχή
ρεύματος θα γίνεται από ειδική γεννήτρια των ΕΛΠΕ.
β) Τέσσερα (4) συστήματα ηλεκτρικών αντιεκρηκτικών αντλιών , άντλησης
υπόγειου αέρα εκτός ΕΑΣ. Οι αντλίες αυτές συνδέονται με δέκα (10) γεωτρήσεις
και θα γίνεται συνεχής ή περιοδική άντληση του υπόγειου αέρα.
2. Δειγματοληψία και χημικές αναλύσεις των προϊόντων που θα αντλούνται από τα
ανωτέρω συστήματα. Έτσι θα γίνεται συνεχής έλεγχος της γενικότερης πορείας της
απορρύπανσης με τα υφιστάμενα συστήματα και θα είναι δυνατός ο άμεσος
εντοπισμός νέων συμβάντων διαρροών ή αλλαγών στο υδρογεωλογικό και
γεωχημικό καθεστώς της περιοχής.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

62

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

12
2.2 Λειτουργία In Well Stripping
To σύστημα In Well Stripping ουσιαστικά προκαλεί την απομάκρυνση των εν διαλύσει
πτητικών υδρογονανθράκων από τον υδροφόρο ορίζοντα με ταυτόχρονη μέτρηση της
συγκέντρωσής τους και παρακολούθηση της ποιότητας των υπόγειων νερών.

♦ Γενική αρχή : Ανακυκλώνει το ρυπασμένο υπόγειο νερό εντός της γεώτρησης
όπου με την βοήθεια πεπιεσμένου αέρα αντλεί ρυπασμένο νερό από την επιφάνεια και το
εισπιέζει πλούσιο με οξυγόνο στο βάθος της γεώτρησης

♦ Με την προσθήκη οξυγόνου ενισχύει την φυσική αποικοδόμιση μέσω των υφιστάμενων
μικροοργανισμών στο υπέδαφος

♦ Με την δημιουργία κατακόρυφων ρευμάτων μέσω της υπεδάφιας εισπίεσης νερού
ενισχύεται η πτητικοποίηση των ρύπων οι οποίοι φτάνουν στην ακόρεστη ζώνη και
επιτρέπουν την ανάκτησης τους με σύστημα SVE (Soil Vapor Extraction)

♦ Δεν αντλείται καμιά ποσότητα νερού στην επιφάνεια μειώνοντας αισθητά το λειτουργικό
κόστος και δεν απαιτεί νέες γεωτρήσεις για την ανάκτηση των ατμών (Εφαρμογή στην ίδια
γεώτρηση)

♦ Εξασφαλίζει την πλήρη παρακολούθηση του υπόγειου νερού σε συνδυασμό με τα μέτρα
ανάκτησης της ελαιώδους φάσης

Συνοψίζοντας τα προαναφερθέντα , το σύστημα παρακολούθησης In Well Stripping θα
αποτελείται από τα εξής μέρη (σχ3):
I.

Υδρογεώτρηση

II.

ΙΙ Πνευματική αντιεκρηκτική υποβρύχια αντλία ανακύκλωσης υπόγειου νερού
χωρίς την άντλησή του.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

63

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

III.

Λειτουργία ηλεκτρικών αντιεκρηκτικών αντλιών SVE (προσαρμοσμένων σε συνθήκες

υδρογεώτρησης) για την άντληση των πτητικών υδρογονανθράκων που κινητοποιούνται και
απελευθερώνονται στο βήμα ΙΙ.
IV.

Μεταφορά των αντληθέντων αέριων υδρογονανθράκων μέσω κλειστού κυκλώματος

σε μεταλλικό δοχείο που έχει πληρωθεί από ενεργό άνθρακα (activated carbon) Ο ενεργός
άνθρακας μέσω της διεργασίας της προσρόφησης (adsorption) κατακρατεί τους
υδρογονάνθρακες από τον αέρα που αντλείται μέσω τους συστήματος SVE από την κεφαλή
των υδρογεωτρήσεων.

Ο ανακτώμενος αέρας θα υπόκειται σε επί τόπου μετρήσεις και εργαστηριακές αναλύσεις
για τον προσδιορισμό της συγκέντρωσης των πτητικών υδρογονανθράκων που
αποδεσμεύονται από το υπόγειο νερό. Παράλληλα θα λαμβάνουν χώρα αντίστοιχες

χημικές αναλύσεις του νερού κάθε υδρογεώτρησης ώστε να ελέγχεται η ποιότητά
του και το ποσό των υδρογονανθράκων που παραμένουν εν διαλύσει

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

64

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

14

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 - Ασφάλεια εγκαταστάσεων ΕΑΣ
Όπως φαίνεται στα επισυναπτόμενα σχέδια και σύμφωνα με την προαναφερθείσα
ανάλυση, η έναρξη λειτουργίας του συστήματος παρακολούθησης δεν εγείρει
ζητήματα ασφάλειας των εγκαταστάσεων ΕΑΣ διότι:

Δεν προκαλείται αύξηση του φορτίου ηλεκτρικού ρεύματος στους χώρους ΕΑΣ

αφού ox ηλεκτρικές αντλίες θα λειτουργούν εκτός της εγκατάστασης της και το
ρεύμα θα παρέχεται από τα ΕΛΠΕ (Σχέδιο Α-1).

Οι υποβρύχιες αντλίες ανακύκλωσης του υπόγειου νερού λειτουργούν με αέρα

και είναι πλήρως αντιεκρηκτικές.

Οι ηλεκτρικές αντλίες SVE για την άντληση του αέρα από τις υδρογεωτρήσεις

είναι αντιεκρηκτικού τύπου και όπως προαναφέρθηκε θα εγκατασταθούν σε ειδικά
κλειστά διαμερίσματα εκτός ΕΑΣ.

Δεν θα υπάρχουν εκπομπές επικίνδυνων και εκρηκτικών αερίων. To σύστημα

άντλησης θα είναι κλειστό και μετά την προσρόφηση των υδρογονανθράκων εντός
αυτού, θα απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα αέρας ελεύθερος υδρογονανθράκων.

Οι διελεύσεις των μεταλλικών σωληνογραμμών από ΕΛΠΕ προς ΕΑΣ θα είναι

υπόγειες όπως έχει ήδη εφαρμοσθεί στην λειτουργία των συστημάτων Total Fluid
Recovery (Σχέδιο A-l).

Θα λαμβάνει χώρα καθημερινός έλεγχος της καλής και ασφαλούς λειτουργίας

όλων των σωληνογραμμών και επιμέρους συστημάτων. Ο ενεργός άνθρακας θα
παρακολουθείται επίσης καθημερινά και σύμφωνα με την διεθνή πρακτική θα
αντικαθίσταται με νέο αφού κορεσθεί.

Η εγκατάσταση, λειτουργία , παρακολούθηση και συντήρηση όλων των

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

65

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

15

συστημάτων θα γίνεται από προσωπικό της Intergeo με εμπειρία σε παρόμοια

έργα , που έχει εκπαιδευθεί στην εφαρμογή τους και σε όλα τα συναφή με αυτά
θέματα ασφάλειας και υγιεινής.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

66

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

16

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 - Στόχοι & Περιβαλλοντικά οφέλη
Στην περιοχή ΕΑΣ και ακτογραμμής έμπροσθεν ΕΑΣ λαμβάνει χώρα απορρύπανση
του υδροφόρου ορίζοντα από τον Μάιο του 2004 , η οποία έκτοτε εξελίχθηκε σε 2
φάσεις διάνοιξης υδρογεωτρήσεων, μελέτης του υδροφόρου ορίζοντα και
εφαρμογής των κατάλληλων τεχνολογιών εξυγίανσης.
Ο τελικός στόχος των προγραμμάτων απορρύπανσης και παρακολούθησης των
υπόγειων υδάτων είναι φυσικά η εξάλειψη των ρυπαντών - πετρελαϊκών
υδρογονανθράκων από τον υδροφόρο ορίζοντα και κατ'επέκταση από τον θαλάσσιο
αποδέκτη.
Η εφαρμογή των τεχνολογιών Total Fluid Recovery (απορρύπανση) και In Well
Stripping (παρακολούθηση) εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου
αυτού σε χρονικό διάστημα 10 μηνών από την έναρξη της ταυτόχρονης λειτουργίας
τους.
Οι τεχνολογίες δημιουργούν τις εξής συνθήκες για την ολική απορρύπανση του
υδροφόρου ορίζοντα (Σχέδιο 4):
i. Δημιουργία υδραυλικού φράγματος για την πλήρη ανάσχεση των ρύπων που
μεταφέρονται κατά τη ροή του υπόγειου νερού, πριν εκβάλλουν στην θάλασσα. To
υδραυλικό φράγμα επιτυγχάνεται με την λειτουργία όλων των πνευματικών
υποβρύχιων αντλιών. 'Όπως αναφέρθηκε , οι αντλίες αυτές σχηματίζουν κώνους
υποβάθμισης του υπόγειου νερού στους οποίους εγκλωβίζεται η επιπλέουσα
ελαιώδης και η εν διαλύσει αέρια φάση υδρογονανθράκων.
ii. Άντληση των υγρών υδρογονανθράκων που επιβαρύνουν τον υδροφόρο
ορίζοντα. Ταυτόχρονα με την λειτουργία του υδραυλικού φράγματος, η
εγκλωβισμένη

ελαιώδης φάσης αντλείται

και μέσω

κλειστού

δικτύου

οδηγείται σε συστήματα επεξεργασίας ελαιωδών των BEE

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

67

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

iii. Κινητοποίηση και άντληση των εν διαλύσει πτητικών υδρογονανθράκων. Με τον
τρόπο αυτό θα γίνεται συνεχής παρακολούθηση της συγκέντρωσής τους στις
υδρογεωτρήσεις χωρίς επιπλέουσα ελαιώδη φάση. Έτσι θα μπορεί να γίνει έγκαιρη
καταγραφή και αντιμετώπιση της πιθανής αύξησής τους που πιθανόν θα οδηγούσε σε
υγροποίησή τους και επιδείνωση του υδροφόρου ορίζοντα και της ακτογραμμής.
iv. Συνεχής έλεγχος και παρακολούθηση της ποιότητας της υγρής και αέριας φάσης του
υδροφόρου ορίζοντα. Η δειγματοληψία αέρα με τα συστήματα των ηλεκτρικών
αντλιών και του υπόγειου νερού θα παρέχει δεδομένα για την περιβαλλοντική
κατάσταση του υδροφόρου ορίζοντα. To σύστημα In Well Stripping θα μπορούσε να
χρησιμοποιηθεί ακόμη και μετά το πέρας της απορρύπανσης, για περιοδική
δειγματοληψία και έλεγχο του υδροφόρου ορίζοντα ως προληπτικό μέτρο.

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

68

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

18

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ in well stripping
H μέθοδος in well stripping έχει χρησιμοποιηθεί διεθνώς για την αντιμετώπιση
προβλημάτων ρύπανσης υδροφόρων οριζόντων.
Έχει διαπιστωθεί σε πλήθος περιπτώσεων η αποτελεσματικότητά του στην
παρακολούθηση της ποιότητας του υπόγειου νερού και την εξυγίανσή του από εν
διαλύσει υδρογονάνθρακες.
Στον Ελληνικό χώρο , η Intergeo Hellas LtD. έχει εφαρμόσει με επιτυχία την
τεχνολογία αυτή χρησιμοποιώντας και την τεράστια εμπειρία της μητρικής εταιρίας
(Intergeo Salzburg) και των ανά τον κόσμο παραρτημάτων της.
Σε διεθνή κλίμακα , αναγνωρισμένες υπηρεσίες με πλούσιες βιβλιογραφικές
αναφορές είναι η αμερικανική Διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος, το Σώμα
Μηχανικού των HJI.A , η Γεωλογική Υπηρεσία και άλλοι φορείς των οποίων
ακολουθούν ενδεικτικά οι ιστοσελίδες .
www, neip.navy.mil
www.frtr.gov
www.epa.gov
www, usace. army, mil
www.usqs.gov
Intergeo Hellas Ltd

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

69

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

70

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

71

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

72

Επέκταση Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ Ελευσίνας- Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Γ. Καλλέργης, ομότιμος καθηγητής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Παν/μίου Πατρών

73

ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
του Φιλοκτήτη Βεϊνόγλου
Χημικού Περιβαλλοντολόγου
1. Η δραστηριότητα που εγκρίθηκε με την υπ’ αριθ. 146393/3.6.2008
κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και
Δημοσίων Έργων, Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής
Πολιτικής και Ανάπτυξης δεν συνιστά δραστηριότητα «εκσυγχρονισμούαναβάθμισης διυλιστηρίου», αλλά συνιστά, όπως θα προκύψει απ’ όσα
ακολουθούν, μια καθαρότατη μορφή σημαντικότατης επέκτασης της
υφιστάμενης βιομηχανικής μονάδας.
Η έννοια του εκσυγχρονισμού μιας οποιασδήποτε υφιστάμενης και
λειτουργούσας βιομηχανικής μονάδας αφορά αποκλειστικά την
αντικατάσταση του υπάρχοντος εξοπλισμού, λ.χ. μηχανολογικού και
άλλου, καθώς και έργων υποδομής με άλλα πλέον σύγχρονα και με
στόχους όπως η αύξηση της αποδοτικότητας, η μείωση του κόστους
παραγωγής, η προστασία του περιβάλλοντος κ.λπ. Στην προκειμένη όμως
περίπτωση η αντίδικος εταιρία σκοπεύει να υλοποιήσει μια σειρά νέων
παραγωγικών μονάδων ( συνολικά 6) οι οποίες στοχεύουν στην
παραγωγή σειράς νέων προϊόντων και συγκεκριμένα «λευκών»
προϊόντων πετρελαίου (όπως diesel και νάφθα), αερίων καυσίμων, θείου
και στερεού κωκ Η εγκατάσταση των εν λόγω μονάδων θα γίνει σε νέο
γήπεδο συνολικής έκτασης 140 στρεμμάτων η δε δαπάνη θα είναι της
τάξης των 1,2 δις. ευρώ. Για να καταδειχθεί εντονότερα το μέγεθος της
επεκτάσεως σημειώνεται ότι αυτή συνεπάγεται εξαπλασιασμό της
συνολικής εγκατεστημένης ισχύος (ισχύος μηχανολογικού εξοπλισμού),
πενταπλασιασμό της θερμικής ισχύος των λεβήτων και μηχανημάτων
παραγωγής κάθε μορφής θερμικής ενέργειας, ενδεκαπλασιασμό της
ιδιοκατανάλωσης καυσίμων για τις ανάγκες του νέου σχήματος του
διυλιστηρίου, δημιουργία νέας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
κ.λπ.
Εάν το εγκριθέν με τις προσβαλλόμενες αποφάσεις έργο αφορούσε τον
απλό εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου διυλιστηρίου, που θα
επιτυγχανόταν κυρίως με την αντικατάστση του εξοπλισμού με άλλον
πλέον σύγχρονο και αποδοτικό καθώς και με την εγκατάσταση
συστημάτων αντιρρύπανσης, θα επιτυγχανόταν μείωση και όχι κάθετη
αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος, και θα αναμενόταν μείωση και
της χρησιμοποιούμενης ενέργειας ανά μονάδα πρώτης ύλης, και όχι η
δραματική αύξησή της. Ο ισχυρισμός επίσης ότι δεν είναι επέκταση
1

αλλά εκσυγχρονισμός λόγω της μη αύξησης της χρησιμοποιουμένης
ετησίως ποσότητας αργού πετρελαίου ως πρώτης ύλης είναι
παραπαλανητικός, δεδομένου ότι πρώτη ύλη των μονάδων της
επέκτασης θα είναι το μαζούτ, το οποίο αποτελεί το βαρύτερο κλάσμα
που προκύπτει από την ατμοσφαιρική απόσταξη του αργού πετρελαίου,
και όχι το αργό πετρέλαιο, γεγονός που αποδεικνύει ότι
διαφοροποιείται πλέον η πρώτη ύλη ή τέλος πάντων προστίθεται μια
ακόμα πρώτη ύλη, το μαζούτ. Η δυναμικότητα άλλωστε των νέων
μονάδων οι οποίες θα χρησιμοποιούν το μαζούτ ως πρώτη ύλη είναι
σημαντικά μεγαλύτερη, περίπου κατά 30%, από αυτή που θα
δικαιολογούσε η παραγόμενη ποσότητα μαζούτ από το υφιστάμενο
διυλιστήριο. Άλλωστε στη ΜΠΕ (σελ.133 ) δηλώνεται ρητά ότι
σημαντική ποσότητα VGO (αεριέλαιο κενού) θα εισάγεται από το
διυλιστήριο Θεσ/νίκης, ώστε να μετατρέπεται σε λευκά προϊόντα στη
προγραμματιζόμενη μονάδα υδρογονοδιάσπασης, γεγονός που αποδεικνύει ξεκάθαρα ότι και νέες πρώτες ύλες εισάγονται πλέον στην
παραγωγική διαδικασία του επίδικου διυλιστηρίου .
2. Με την εγκριθείσα δυνάμει των προσβαλλόμενων αποφάσεων
επέκταση του υφιστάμενου σχήματος του διυλιστηρίου της αντιδίκου
στην Ελευσίνα αναμένεται να προκύψουν σημαντικές περιβαλλοντικές
επιπτώσεις και μάλιστα ουσιωδώς διάφορες από τις ήδη υπάρχουσες.
Συγκεκριμένα:
- Ατμοσφαιρική επιβάρυνση.
Η ατμοσφαιρική επιβάρυνση από ένα διυλιστήριο οφείλεται κυρίως
αφενός στην καύση ποικίλων καυσίμων ιδιοκατανάλωσης για την
κάλυψη των ενεργειακών του αναγκών και αφετέρου στην αποθήκευση
και μεταφορά των πρώτων υλών και των ενδιάμεσων και τελικών
προϊόντων.
Στην πρώτη περίπτωση οι ρύποι που συνήθως εξετάζονται είναι τα
οξείδια του αζώτου, το διοξείδιο του θειου και τα αιωρούμενα
σωματίδια ενώ το τελευταίο διάστημα λόγω του φαινομένου του
θερμοκηπίου εκτιμάται επίσης και θεωρείται πλέον ως ρύπος και το
διοξείδιο του άνθρακα.
Στην δεύτερη περίπτωση οι ρύποι που εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα
αποτελούν μίγμα πτητικών υδρογονανθράκων πολλοί εκ των οποίων
έχουν αποδεδειγμένη καρκινογόνο δράση ενώ επίσης συμβάλλουν

2

καθοριστικά στη δημιουργία δευτερογενών αερίων ρύπων,όπως το όζον,
μέσω πολύπλοκων φωτοχημικών αντιδράσεων.
Οι εκπομπές της πρώτης κατηγορίας αερίων ρύπων (οξείδια του αζώτου,
διοξείδιο του θειου, αιωρούμενα σωματίδια και διοξείδιο του άνθρακα)
ονομάζονται σημειακές γιατί εκπέμπονται από συγκεκριμένα σημεία του
χώρου (τις καπνοδόχους) ενώ η δεύτερη κατηγορία αποτελεί τις
λεγόμενες μη σημειακές διάχυτες εκπομπές.
Η αντίδικος εταιρία ισχυρίζεται ότι η επέκταση του διυλιστηρίου θα
επιφέρει σημαντική μείωση στην ποσότητα των αερίων ρύπων της
πρώτης κατηγορίας και συγκεκριμένα του διοξειδίου του θείου,των
οξειδίων του αζώτου και των αιωρουμένων σωματιδίων. Ειδικότερα για
το διοξείδιο του θείου σημειώνεται ότι η σημερινή εκπομπή των 697
κιλών/ώρα θα μειωθεί σε 193 κιλά/ώρα (ποσοστό μείωσης περίπου 80%)
Ο εν λόγω ισχυρισμός στηρίζεται κυρίως στο γεγονός ότι για την
ιδιοκατανάλωση του διυλιστηρίου μεγάλο μέρος του σήμερα
χρησιμοποιούμενου μαζούτ θα αντικατασταθεί από αέριο χαμηλής
θερμογόνου δύναμης που θα παράγεται από την υπό εγκατάσταση
μονάδα θερμικής πυρόλυσης ασφάλτου σε ρευστοστερεά κλίνη.
Συγκεκριμένα, ισχυρίζεται η αντίδικος ότι θα χρησιμοποιούνται 1,8
περίπου εκατ. τόννοι αερίου το χρόνο (πίνακας 5.3.3.3,σελ.111 ΜΠΕ) ,
το οποίο και θα μειώσει τη χρήση μαζούτ από 90.000 τόννους το χρόνο
(στοιχεία 2005) σε 58.000 τόνους το χρόνο. Βάσει όμως της
δυναμικότητας της μονάδος θερμικής πυρόλυσης, η οποία θα είναι της
τάξεως των 20.000 βαρελιών την ημέρα (1βαρέλι ισούται με 159 λίτρα),
σύμφωνα με την υποβληθείσα Μ.Π.Ε.(σελ.99), και με απόδοση της εν
λόγω μονάδος σε παραγωγή αερίου της τάξεως του 30% (σελ.122 ΜΠΕ)
προκύπτει ότι η συνολική ποσότητα του προσδοκώμενου να παραχθεί
αερίου για ιδιοκατανάλωση δεν θα υπερβαίνει ετησίως τους 350.000
τόννους, ποσότητα πολύ μικρότερη από αυτήν που αναφέρεται ότι θα
χρησιμοποιείται στην Μ.Π.Ε. 1 Συνεπώς, παραμένει ασαφές το κατά
πόσο θα μειωθεί στην πραγματικότητα η χρησιμοποίηση για την
ιδιοκατανάλωση του διυλιστηρίου του πλέον ρυπογόνου από το αέριο
μαζούτ, δεδομένου ότι δεν υποδεικνύεται από την Μ.Π.Ε. άλλη
εναλλακτική πηγή παραγωγής ενέργειας.
Υπό το πρίσμα, λοιπόν, των προεκτεθέντων δεν θεμελιώνεται ο
ισχυρισμός περί μείωσης των εκπεμπομένων στην ατμόσφαιρα
αερίων ρύπων. Την άποψη αυτή και ιδιαίτερα σε ό, τι αφορά τη μη
1

(20000)x159/1000 = 3180t/day ασφάλτου ως πρώτης ύλης. (εβ περίπου 1)
2862x365=1160700t/year ασφάλτου
1160700x0,3=348210t/year αέριο χαμηλής θερμογόνου δύναμης.

3

μείωση του μοναδικού στην πραγματικότητα τοπικού ρύπου του
διοξειδίου του θείου στα ποσοστά που η αντίδικος επικαλείται,
ενισχύει και το γεγονός ότι στην Μ.Π.Ε. το εκπεμπόμενο σήμερα
διοξείδιο του θείου έχει εκτιμηθεί υπολογιστικά και όχι βάσει
συστηματικών μετρήσεων εκπομπής, θεωρώντας ενδεχομένως ότι το
σήμερα καιόμενο μαζούτ έχει υψηλότερη από την πραγματική
περιεκτικότητα σε θείο, με αποτέλεσμα οι σημερινές εκπομπές διοξειδίου
του θείου να εμφανίζονται αυξημένες σε σχέση με τις πραγματικές.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Μ.Π.Ε. να καταλήγει στο αυθαίρετο
επιστημονικά και παραπλανητικό συμπέρασμα ότι στις μελλοντικές
εκπομπές του διοξειδίου του θείου η μείωση θα είναι μεγαλύτερη από
αυτή που στην πραγματικότητα θα επισυμβεί. Άλλωστε οι συστηματικές
μετρήσεις που πραγματοποιεί την τελευταία 10ετία ο Αναπτυξιακός
Σύνδεσμος του Θριασίου Πεδίου έχουν δείξει την ήδη σημαντική μείωση
των μέσων ετησίων συγκεντρώσεων διοξειδίου του θείου στην
ατμόσφαιρα της Ελευσίνας (1997- 25 μgr/m3,2007- 8 μgr/m3).
Η πλασματική προς τα άνω εκτίμηση των σημερινών εκπομπών
διοξειδίου του θείου αποδεικνύεται και από τα αναγραφόμενα στο δελτίο
EPER (European pollution emission register) επίσημα στοιχεία που
κατέθεσε το 2006 η αντίδικος εταιρεία και που αναφέρουν ότι το 2004
εκπέμφθηκαν στην ατμόσφαιρα 1260 τόνοι οξειδίων του θείου. Εάν η
αναφερόμενη στη ΜΠΕ ποσότητα εκπομπής είναι πράγματι 697
kg/ημέρα (σελ. 180), τότε η ετήσια ποσότητα εκπομπής θα έπρεπε να
είναι πολλαπλάσια, της τάξης των 5000 τόνων.
Αντιθέτως, λόγω της σημαντικότατης αύξησης των ενεργειακών
αναγκών του νέου σχήματος του διυλιστηρίου σε σχέση με το
υφιστάμενο η ποσότητα του εκπεμπομένου διοξειδίου του άνθρακα
στην ατμόσφαιρα θα αυξηθεί κατά 350%! (από 283000 τόνους
ετησίως σε 950000 τόνους ετησίως ). Αξίζει να επισημανθεί ότι το
διοξείδιο του άνθρακα παραγνωρίζεται κραυγαλέα και δεν εκτιμάται
από τη Μ.Π.Ε. ως ρύπος, και μάλιστα υπερτοπικός, ενώ αντιθέτως
εξετάζεται η εκπομπή των οξειδίων του αζώτου τα οποία και αυτά
συνιστούν εν πολλοίς υπερτοπικούς ρύπους. Στο σημείο αυτό κρίνεται
περιττό να αναλυθεί περαιτέρω ο χαρακτήρας του διοξειδίου του
άνθρακα ως ρύπος υπερτοπικός, λόγω της επιστημονικά αποδεδειγμένης
σύνδεσής του με το μη τοπικού χαρακτήρα φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Το διοξείδιο του άνθρακα μάλιστα έχει περιληφθεί ως ρύπος και στο
Ευρωπαϊκό Μητρώο Ρύπων (αποφ.166/2005) με αύξοντα αριθμό
3,αμέσως μετά το μονοξείδιο του άνθρακα.
Σε ό,τι αφορά τις διάχυτες εκπομπές αερίων ρύπων,που αποτελούνται
από μίγμα πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs), κυρίως
4

υδρογονανθράκων, η ΜΠΕ εκτιμά ότι λόγω της σχεδιαζόμενης
επέκτασης του διυλιστηρίου θα αυξηθούν κατα 450 τόννους ετησίως. Οι
σχετικοί υπολογισμοί έγιναν βάσει μεθόδων που συνιστώνται από την
Αμερικανική Υπηρεσία Περιβάλλοντος (EPA) και το Αμερικανικό
Ινστιτούτο Πετρελαίου (API). Σύμφωνα με δημοσιευμένες μετρήσεις
(Texas Air Quality Study 2000) οι πραγματικές διάχυτες εκπομπές
είναι πολύ μεγαλύτερες, έως και 5 φορές,από τις υπολογιστικές (σχετ.
Έκθεση καθ.Σπ.Πανδή-Παν.Πατρών). Επίσης η ΜΠΕ έχει εκτιμήσει
αυθαίρετα,χωρίς να παρέχει αξιόπιστη τεχνική πρόταση ή έστω
σχετική βιβλιογραφία, ότι οι διάχυτες εκπομπές υδρογονανθράκων
από τους ελαιοδιαχωριστές API της υφιστάμενης αλλά και τους
ελαιοδιαχωριστές CPI της προγραμματιζόμενης νέας εγκατάστασης
επεξεργασίας υγρών αποβλήτων θα είναι μόλις 73 τόνοι/έτος έναντι
των σημερινών 2400 τόνων/έτος ,ήτοι θα σημειωθεί μείωση 97% (σελ
186 της ΜΠΕ). Αντιθέτως η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων
(αρ.146393/3-6-2008) δεν θέτει κανένα όρο για τη διαχείριση των
διάχυτων αέριων εκπομπών που προέρχονται από τους ελαιοδιαχωριστές,
δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη ασάφεια σχετικά με τα
ρεαλιστικά επίπεδα των αναμενόμενων διάχυτων εκπομπών. Η
έλλειψη αξιοπιστίας τέλος ενισχύεται και από το γεγονός ότι στην από
15-5-2008 πράξη βεβαίωσης παράβασης του Διυλιστηρίου Ελευσίνας
που εκδόθηκε από την Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος
του ΥΠΕΧΩΔΕ αναφέρεται ότι παρά τη σχετική υποχρέωση δεν είχε
πραγματοποιηθεί η παρακολούθηση και καταγραφή των διάχυτων
αερίων εκπομπών του υφιστάμενου διυλιστηρίου!
Είναι συνεπώς προφανής η υποτίμηση από την Μ.Π.Ε. της σημαντικής
αυτής κατηγορίας αερίων ρύπων. Το δεδομένο αυτό αποκτά ιδιαίτερη
σημασία εφόσον στη ΜΠΕ δεν υπάρχει και ο κατά τη γνώμη μας
απαραίτητος υπολογισμός του επιπλέον όζοντος που θα παραχθεί εξ
αιτίας των πτητικών υδρογονανθράκων της επέκτασης του
διυλιστηρίου. Σύμφωνα μάλιστα με τις μετρήσεις του Αναπτυξιακού
Συνδέσμου του Θριασίου Πεδίου η συγκέντρωση του όζοντος έχει
σημειώσει μεγάλη αύξηση στους σταθμούς μέτρησης της Ελευσίνας και
των εργατικών πολυκατοικιών της Μάνδρας κατα την τελευταία 10ετία.
Ειδικότερα στο δεύτερο σταθμό,ο οποίος βρίσκεται σε μικρή απόσταση
από το διυλιστήριο, σημειώθηκαν εντός του 2007 102 υπερβάσεις του
24ωρου -επιτρεπτού ορίου των 180 μgr/m3.
-Τελική διάθεση των υγρών αποβλήτων στη θάλασσα
Στην ΜΠΕ αναφέρεται ότι ο κόλπος της Ελευσίνας είναι κλειστός, με
ασθενή ρεύματα, μικρού βάθους και με μεγάλη δυσκολία στην ανανέωση
5

των νερών. Επίσης σημειώνεται ότι το θαλάσσιο περιβάλλον είναι
ιδιαίτερα υποβαθμισμένο με διαταραγμένη βιοκοινωνία, υψηλές τιμές
οργανικού άνθρακα, βαρέων μετάλλων κ.λ.π. Εδικότερα η ρύπανση από
πετρελαιοειδή, όπως έχουν δείξει έρευνες του τμήματος
περιβαλλοντικής χημείας του Παν. Αθηνών (καθ.κ.Μιχ.Σκούλλος) αλλά
και του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Θριασίου Πεδίου είναι ιδιαίτερα
υψηλές σε σημεία του βυθού πλησίον του Διυλιστηρίου Ελευσίνας
(έως και 16 mg/gr ιζήματος).
Παρά τα δυσμενέστατα φυσικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά του
θαλάσσιου αποδέκτη του διυλιστηρίου δεν εκπονήθηκε στα πλαίσια της
ΜΠΕ καμία μελέτη για την τελική διάθεση των αποβλήτων. Μια
τέτοια μελέτη θα έπρεπε να στηριχθεί σε μοντέλο διάχυσης ώστε να
καθοριστεί το αναγκαίο μήκος υποθαλάσσιου αγωγού εκβολής που
θα εξασφαλίζει επαρκή και ασφαλή για το θαλάσσιο περιβάλλον
αραίωση των αποβλήτων ακόμη και σε περίπτωση αστοχιών κατά τη
λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας των αποβλήτων. Ο
όγκος των αποβλήτων, μετά και τη λειτουργία της επέκτασης του
διυλιστηρίου, θα είναι της τάξης των 1000 κ.μ/ώρα, αμφισβητείται δε
ευλόγως ο ισχυρισμός της Μ.Π.Ε. ότι θα μειωθεί ο συνολικός όγκος των
υγρών αποβλήτων κατά περίπου 24% μετά την επέκταση (λόγω
ανακυκλοφορίας μέρους αυτών, της τάξης των 45 κμ/ώρα) δεδομένου
ότι, με βάση τα στοιχεία της ΜΠΕ, η νέα κατανάλωση νερού και μάλιστα
από το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ, θα αυξηθεί κατά 320 κμ/ώρα ,εκ των οποίων
για την παραγωγή ατμού θα χρειάζονται μόνο 40 κμ/.ωρα. Η αύξηση του
νερού κατά (320-40) 280κμ/ώρα αποδεικνύει σαφώς την αντίστοιχη
αύξηση του όγκου των υγρών αποβλήτων του νέου σχήματος του
επίδικου διυλιστηρίου.
Αντί όμως της ορθής αυτής αντιμετώπισης για τη διάθεση των υγρών
αποβλήτων (μελέτη-υποθαλάσσιος αγωγός), η έγκριση περιβαλλοντικών
όρων εγκρίνει η τελική αποχέτευση να πραγματοποιείται απευθείας
στη προκυμαία μεταξύ των προβλητών T και Q. Είναι προφανές ότι
στη προκειμένη περίπτωση έχει πρυτανεύσει η στρεβλή άποψη ότι ένα
ήδη υποβαθμισμένο θαλάσσιο περιβάλλον, όπως αυτό του κόλπου της
Ελευσίνας, δεν αξίζει πλέον ιδιαίτερης προσοχής και προστασίας.
H θέση αυτή έρχεται άλλωστε σε ευθεία αντίθεση με την ΚΥΑ
19661/1982/1999(ΦΕΚ 1811Β/1999) όπως αυτή συμπληρώθηκε με την
ΚΥΑ 48392/939/2002(ΦΕΚ 405 Β/2002) δια των οποίων ο κόλπος και οι
δύο δίαυλοί του έχουν κηρυχθεί ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές που
χρήζουν άμεσης βελτίωσης με κάθε δυνατό τρόπο.
Επίσης η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για την εγκατάσταση
καθαρισμού λυμάτων του Θριασίου πεδίου (67414/3-6-1999), η
6

κατασκευή της οποίας ήδη μεθοδεύεται, ορίζει για την τελική διάθεση
των καθαρισμένων αποβλήτων τη χρήση υποθαλάσσιου αγωγού μήκους
1600 μ καθώς και διαχυτήρα 60 μ με βάθος εκβολής 14 μ. Η ορθή αυτή
απόφαση τονίζει έτι περαιτέρω την έλλειψη μιας αντίστοιχης
αντιμετώπισης για την τελική διάθεση των υγρών αποβλήτων του
Διυλιστηρίου Ελευσίνας. Σημειώνεται τέλος ότι τα καθαρισμένα
απόβλητα του διυλιστηρίου παρουσιάζουν υψηλή περιεκτικότητα αζώτου
και για το λόγο αυτό είναι περισσότερο αναγκαίος ο μεγάλος βαθμός
αραίωσης ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω φαινόμενα ευτροφισμού στο
θαλάσσιο περιβάλλον.
-Επικίνδυνα απόβλητα
Στην υπό κρίση περίπτωση, δυνάμει της υπ’ αριθ. Α3/21661/09.12.1991
απόφασης της Δ/νσης Υγείας Νομ. Δυτ. Αττικής περί «οριστικής άδειαςδιάθεσης λυμάτων – βιομηχανικών αποβλήτων της υφιστάμενης εγκατάστασης», το επίδικο διυλιστήριο διαθέτει στο χώρο του εγκαταστάσεις
οι οποίες επεξεργάζονται και διαθέτουν στο περιβάλλον, και ειδικότερα
στον κόλπο της Ελευσίνας, επικίνδυνα υγρά απόβλητα που εμπίπτουν
στο πεδίο εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας για τα επικίνδυνα
απόβλητα και της Κ.Υ.Α. υπ’ αριθ. Η.Π.13588/725/2006 για την
ενσωμάτωση της στην ελληνική έννομη τάξη. Ενδεικτικά αναφέρονται
τα απόβλητα από τον καθαρισμό καυσίμου με βασικά υλικά, που στη
προκειμένη περίπτωση είναι όσα παράγονται από τις διαδικασίες
αποθείωσης (γλύκανσης) των προϊόντων διύλισης με ΜΕΑ ή καυστικό
νάτριο. Σύμφωνα με το ως άνω ισχύον νομικό πλαίσιο, η αντίδικος
υπέχει την υποχρέωση εκπόνησης και υποβολής μελέτης διαχείρισης
επικινδύνων υγρών αποβλήτων προς αξιολόγησή της από τη Διοίκηση
(εν προκειμένω τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Αττικής),
δοθέντος ότι στο επίδικο διυλιστήριο υφίστανται εγκαταστάσεις οι οποίες
επεξεργάζονται, αξιοποιούν ή/και διαθέτουν οι ίδιες τα επικίνδυνα
απόβλητά τους (άρθρο 7 παρ. Β1, περ. 1 ii και 181098/444/28-1-2008
εγκυκλίου του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε όπου διευκρινίζονται οι περιπτώσεις ισχύος
και μη ισχύος του άρθρου 7).
Σύμφωνα με τις διατάξεις της Κ.Υ.Α. 24944/1159/2006 περί έγκρισης
τεχνικών προδιαγραφών για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων (ΦΕΚ
791/Β΄/30.06.2006), για την υποβολή αίτησης για την έκδοση της άδειας
διαχείρισης επικινδύνων υγρών αποβλήτων, εκτός από την εκπονηθείσα
ειδική μελέτη, απαιτείται ως προαπαιτούμενο η προηγούμενη ύπαρξη
απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για το έργο που αφορούν
οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας και διαχείρισης των επικίνδυνων

7

αποβλήτων. Είναι εύλογο ότι η σχετική έγκριση περιβαλλοντικών όρων
θα πρέπει να έχει εκδοθεί κατόπιν υποβολής και αξιολόγησης Μ.Π.Ε.,
στην οποία να αποτυπώνεται ρητά και ειδικά η προς αδειοδότηση
διαδικασία επεξεργασίας και διαχείρισης/διάθεσης των εν λόγω
επικινδύνων αποβλήτων με επισήμανση της επικινδυνότητάς τους
και πλήρη αναφορά και ανάλυση των στοιχείων που απαιτεί η
προαναφερόμενη νομοθεσία για τη διαχείρισή τους. Με τον τρόπο
αυτό είναι δυνατή η αποτίμηση και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών
επιπτώσεων της διαδικασίας επεξεργασίας και διαχείρισης/διάθεσης των
επικινδύνων αποβλήτων, ώστε στη συνέχεια αυτή να περιγραφεί με
τεχνικούς όρους στην υποβληθησόμενη μελέτη διαχείρισης και να
αδειοδοτηθεί από την αρμόδια διοικητική αρχή.
Εν προκειμένω, στην υποβληθείσα Μ.Π.Ε., επί τη βάσει της οποίας
εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων
για τις επίδικες δραστηριότητες «επέκτασης και εκσυγχρονισμού» του
υφιστάμενου διυλιστηρίου όχι μόνο δεν περιγράφεται η διαδικασία της
διαχείρισης των επικινδύνων υγρών αποβλήτων που θα πρέπει να λάβει
χώρα κατά τους ορισμούς της ισχύουσας κοινοτικής και ελληνικής
νομοθεσίας (Η.Π.13588/725/2006 Κ.Υ.Α., Οδηγίας 91/689/ΕΟΚ,
2000/532/ΕΚ απόφασης), αλλά έχει παραλειφθεί ακόμη και η απλή
αναφορά ότι ορισμένα από τα υγρά απόβλητα ανήκουν στη
κατηγορία των επικινδύνων. Η δε προσβαλλόμενη απόφαση έγκρισης
περιβαλλοντικών όρων στο προοίμιο της κάνει απλή μνεία στην υπ’ αριθ.
Α3/21661/09.12.1991 απόφασης της Δ/νσης Υγείας Νομ. Δυτ. Αττικής
περί «οριστικής άδειας-διάθεσης λυμάτων – βιομηχανικών αποβλήτων
της υφιστάμενης εγκατάστασης», η οποία όμως δεν τελεί σε ισχύ. Και
αυτό γιατί σύμφωνα μάλιστα με την παρ. 4 της υπ’ αριθ. 181098/444/281-2008 εγκυκλίου του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε, από την έναρξη ισχύος της υπ’
αριθ. Η.Π.13588/725/2006 Κ.Υ.Α. καταργείται κάθε διάταξη που
αντίκειται στις διατάξεις αυτής, η δε προβλεπόμενη από το ισχύον νομικό
καθεστώς άδεια διαθέσεως επικινδύνων αποβλήτων αντικαθιστά την
παρασχεθείσα οποιαδήποτε άλλη άδεια βάσει της ΥΔ/221β/1965. Ως εκ
τούτου, η αναφερόμενη στο προοίμιο της έγκρισης περιβαλλοντικών
όρων υπ’ αριθ. Α3/21661/09.12.1991 απόφαση της Δ/νσης Υγείας Νομ.
Δυτ. Αττικής έχει προ διετίας παύσει να ισχύει.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι η απόφαση έγκρισης
περιβαλλοντικών όρων είναι παράνομη καταρχήν γιατί, ως προ τους
όρους της για τη διαχείριση των επικίνδυνων υγρών αποβλήτων,
ερείδεται επί διοικητικής πράξης, ήτοι της υπ’ αριθ.
Α3/21661/09.12.1991 απόφασης της Δ/νσης Υγείας Νομ. Δυτ.
8

Αττικής, η οποία δεν τελεί σε ισχύ. Επιπροσθέτως, ο παράνομος
χαρακτήρας της προκύπτει και από το γεγονός ότι εκδόθηκε επί τη βάσει
Μ.Π.Ε. στην οποία όχι μόνο δεν περιγράφεται η διαδικασία διαχείρισης
υγρών επικίνδυνων αποβλήτων που θα πρέπει να λάβει χώρα κατά τους
ορισμούς και τα απαιτούμενα της προαναφερόμενης σχετικής νομοθεσίας
(Η.Π.13588/725/2006 Κ.Υ.Α., Οδηγίας 91/689/ΕΟΚ, 2000/532/ΕΚ
απόφασης), αλλά αποκρύπτεται και το γεγονός ότι κάποια από τα υγρά
απόβλητα των δραστηριοτήτων εντάσσονται στην κατηγορία των
επικινδύνων!
Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι η Δ/νση Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού του
Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε έχει στο παρελθόν βεβαιώσει ότι τα διυλιστήρια υπέχουν
την υποχρέωση
για λήψη της προαναφερόμενης άδειας για τη
διαχείριση των επικινδύνων υγρών αποβλήτων, πράγμα που οδήγησε
την αντίδικο να υποβάλει καθυστερημένα σχετική αίτηση στις 19-6-2008
προς την αρμόδια υπηρεσία του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε χωρίς όμως να μας έχει
γίνει γνωστή η περαιτέρω εξέλιξη του θέματος. Βέβαιο πάντως είναι ότι
η τελική διάθεση των υγρών αποβλήτων εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται
χωρίς την κατασκευή υποθαλασσίου αγωγού με αποτέλεσμα να μην
διασφαλίζεται η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
3. Εξέταση εναλλακτικών λύσεων
Το εν λόγω διυλιστήριο ανήκει στον επιχειρηματικό όμιλο των ΕΛΠΕ
όπου επίσης ανήκουν το Διυλιστήριο Ασπροπύργου και το Διυλιστήριο
ΕΚΟ Θεσ/νίκης. Και τα τρία, σύμφωνα με ανακοίνωση των ΕΛΠΕ
(σχετική ιστοσελίδα) λειτουργούν σε συνδυασμό σαν μια ενοποιημένη
παραγωγική μονάδα.
Η μελετώμενη επέκταση του διυλιστηρίου Ελευσίνας, το οποίο
αποστάζει 100000 bpd αργού πετρελαίου (5,0εκ.τον/έτος) αφορά κυρίως
την μετατροπή βαρέων υπολειμμάτων ατμοσφαιρικής απόσταξης σε
ελαφρότερα (λευκά) προϊόντα πετρελαίου μέσω διαδικασιών απόσταξης
κενού, θερμικής πυρόλυσης ασφάλτου και υδρογονοδιάσπασης με
συνολική δυναμικότητα 45300 bpd (2,3 εκ. τον/έτος περίπου). Παρόμοιες
εγκαταστάσεις ίσης περίπου δυναμικότητος 45000 bpd (2,2 εκ. τον/έτος
περίπου) διαθέτει ήδη από το 2004 το Διυλιστήριο Ασπροπύργου,
μολονότι έχει συνολική δυναμικότητα απόταξης 6,7 εκ. τον/έτος αργού
πετρελαίου, ήτοι κατά 34% μεγαλύτερη εκείνης του επίδικου
διυλιστηρίου Ελευσίνας. Παράγει συνεπώς σημαντικά μεγαλύτερη
ποσότητα μαζούτ από αυτή του Διυλιστηρίου Ελευσίνας. Σημειώνεται
επίσης ότι μεταξύ των δύο αυτών διυλιστηρίων υπάρχουν αγωγοί
διακίνησης τελικών και ημικατηργασμένων προϊόντων γεγονός που
9

ενδεχομένως να επιτρέψει στο μέλλον τη εύκολη μεταφορά μαζούτ από
τον Ασπρόπυργο στην Ελευσίνα για επεξεργασία. Τέλος το διυλιστήριο
Θεσ/νίκης με δυναμικότητα διύλισης 3,5 εκ.τον. αργού πετρελαίου/έτος
δεν διαθέτει μονάδες μετατροπής των υπολειμμάτων ατμοσφαιρικής
απόσταξης σε λευκά προϊόντα και όπως ήδη ομολογείται από την ΜΠΕ
θα τροφοδοτεί με πρώτη ύλη VGO την προγραμματιζόμενη μονάδα
υδρογονοδιάσπασης του Διυλιστηρίου Ελευσίνας.
Είναι συνεπώς προφανής η αλληλεξάρτηση των τριών διυλιστηρίων στο
πρόγραμμα των ΕΛΠΕ στην έν γένει διαχείρηση των συγκεκριμένων
βαρέων προϊόντων πετρελαίου.
Με βάση τα παραπάνω και δεδομένου ότι
- η μετατροπή των υπολειμμάτων σε λευκά προιόντα-ντήζελ γίνεται
κυρίως γιατί η παραγωγή των ΕΛΠΕ, ως συνόλου 3
συνεργαζομένων-ενοποιημένων διυλιστηρίων, είναι ελλειμματική
σε ντήζελ.
- Η προτεινόμενη επέκταση στην Ελευσίνα θα έχει δυναμικότητα
τουλάχιστον κατά 30% μεγαλύτερη από εκείνη που δικαιολογεί η
ιδιοπαραγωγή του εν λόγω διυλιστηρίου σε υπολείμματα
ατμοσφαιρικής απόσταξης,
είναι προφανές ότι στα πλαίσια της προώθησης της επένδυσης και
μάλιστα στο προκαταρκτικό της στάδιο που είναι η εκπόνηση της ΜΠΕ,
θα έπρεπε να είχαν εξεταστεί τουλάχιστον άλλες δύο εναλλακτικές
λύσεις, ήτοι
- η αύξηση της δυναμικότητας των ήδη λειτουργουσών παρόμοιων
μονάδων στο διυλιστήριο Ασπροπύργου δεδομένου μάλιστα ότι
υπάρχει ευχερής μεταφορά, μέσω αγωγών, των υπολειμμάτων
απόσταξης της Ελευσίνας
- η επί τόπου αναβάθμιση των υπολειμμάτων απόσταξης του
Διυλιστηρίου Θεσ/νίκης, μέρος των οποίων άλλωστε, βάσει της
μελέτης, θα μεταφέρονται για το σκοπό αυτό στην Ελευσίνα.
Άρα είναι θεμελιώδης παράλειψη η απουσία εξέτασης εναλλακτικών
λύσεων εγκατάστασης (όπως επιβάλλει ο ν. 1650/1984) ώστε να γίνει η
σχετική σύγκριση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Μια τέτοια
εξέταση θα ήταν άλλωστε σύμφωνη και με την αρχή της ολιστικής
αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο Θριάσιο πεδίο
λαμβανομένων υπόψη όλων των υπαρχουσών αλλά και των υπολοίπων

10

προγραμματιζομένων
βιομηχανικών
και
άλλων
ρυπογόνων
δραστηριοτήτων της ευρύτερης περιοχής.
Είναι προφανές ότι η επιλογή της δεδομένης λύσης έγινε με
επιχειρηματικά κριτήρια που κυρίως αφορούν τη διαθεσιμότητα στην
Ελευσίνα μεγάλων αποθηκευτικών χώρων (3,3 εκ.τον αργού και
προιόντων) καθώς και σημαντικών λιμενικών εγκαταστάσεων οι
οποίες, με την ευκαιρία της επένδυσης, θα επεκταθούν σημαντικά.
(σχετική ιστοσελίδα ΕΛΠΕ).
Κακή διαχείριση και υποβάθμιση υδάτινων
- Οι εγκαταστάσεις της αντιδίκου καταλαμβάνουν το παράκτιο τμήμα της
λεκάνης απορροής του Σαρανταπόταμου, η χρήση και διαχείριση των
υδατικών πόρων του οποίου γίνεται χωρίς την σύνταξη έστω
στοιχειώδους υδρολογικού ισοζυγίου, χωρίς να υπάρχει το από το νόμο
απαιτούμενο Διαχειριστικό Σχέδιο της λεκάνης απορροής ενταγμένο σε
πρόγραμμα
οικονομικής
ανάπτυξης
και
χωρίς
καθορισμό
προτεραιοτήτων στη χρήση των περιορισμένων υδατικών πόρων.
- Οι παράκτιοι υδροφόροι υπεραντλούνται ιδιαίτερα για την ικανοποίηση
των αναγκών του υδροβόρου διυλιστηρίου με αποτέλεσμα να έχουν
υφαλμυρίσει και η περιοχή της Ελευσίνας να έχει κηρυχθεί με ομόφωνη
απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δυτικής Αττικής, προκειμένου
να προστατευθεί το υδατικό δυναμικό της περιοχής, απαγορευμένη ως
προς την έκδοση αδειών ανόρυξης γεωτρήσεων, λόγω ακριβώς της
υφαλμύρισης.
- Από τη σύγκριση της αναφερόμενης χρήσης νερού στις εγκρίσεις
περιβαλλοντικών όρων 2006 και 2008 προκύπτει αύξηση των
αντλούμενων ποσοτήτων υπόγειου νερού, λόγω της επέκτασης των
εγκαταστάσεων, κατά 2460 κ.μ/ημέρα ή 91% !
- Από τις εγκαταστάσεις της αντιδίκου χρησιμοποιούνται μη
αδειοδοτημένες γεωτρήσεις για την άντληση υπόγειου νερού χωρίς
έλεγχο των αντλούμενων ποσοτήτων το οποίο χρησιμοποιείται για
άρδευση και αφαλάτωση.
- Η προσβαλλόμενη έγκριση περιβαλλοντικών όρων, για τη θεραπεία της
έλλειψης αδειοδότησης των γεωτρήσεων άντλησης υπόγειου νερού, ζητά
από την αντίδικο να υποβάλει αίτηση αδειοδότησης για νομιμοποίηση
των παράνομων γεωτρήσεων με τη διαδικασία της παρ. 16 του άρθρου 4
του του Ν. 3199/20038, που όμως αφορά στους δικαιούχους χρήσης
11

υδάτων σύμφωνα με τηνπροϋπάρχουσα νομοθεσία, αφού συντάξει και
υποβάλλει, στην υπηρεσία, μελέτη σχετικά με το έργο απόληψης
θαλασσινού νερού ψύξης! Σε αντιδιαστολή, μετά από αίτηση του Δήμου
Ελευσίνας για την κατασκευή 9 γεωτρήσεων άρδευσης πρασίνου
εγκρίθηκε η κατασκευή μονο τεσσάρων, για λόγους «προστασίας του
υδατικού δυναμικού» και αυτό για« την αντιμετώπιση εκτάκτων
περιστατικών».
- Από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων προκαλείται ρύπανση του
εδάφους από υδρογονάνθρακες και διπλή ρύπανση των υδροφόρων της
περιοχή από υδρογονάνθρακες και διείσδυση της θάλασσας
(υφαλμύριση) λόγω υπεράντλησης. Παρά ταύτα οι αντληθησόμενες
ποσότητες υπόγειου νερού λόγω της επέκτασης των εγκαταστάσεων του
διυλιστηρίου αυξάνονται σημαντικά χωρίς προηγουμένως να έχει γίνει
οποιαδήποτε προσπάθεια αποκατάστασης της ποιότητας ή έστω
αναστροφής της ρύπανσης από το θαλασσινό νερό.
- Η προσβαλλόμενη έγκριση περιβαλλοντικών όρων υιοθετεί και τον
μακροσκοπικό εντοπισμό της ρύπανσης από πετρελαιοειδή (§6.2.4 και
6.2.6.β), όταν δηλαδή η ρύπανση θα έχει προχωρήσει αντί της πρόβλεψης
εγκατάστασης οργάνων αυτόματης προειδοποίησης. Αλλά ο άμεσος
εντοπισμός επεισοδίων ρύπανσης μπορεί να γίνει μόνο μετά από σύνταξη
ΜΠΕ που εκτός από την αξιολόγηση των τεχνικών απορρύπανσης θα
προέβλεπε και την εγκατάσταση συστήματος αυτόματης προειδοποίησης
ρύπανσης του εδάφους και των υδροφόρων. Τέτοια ΜΠΕ όμως δεν
ζητήθηκε από την έγκριση περιβαλλοντικών όρων και φυσικά δεν
συντάχθηκε.
- Δεν εξετάσθηκε η εναλλακτική λύση της χρησιμοποίησης για
αφαλάτωση θαλασσινού νερού αντί υφάλμυρου.
- Η όλη προσπάθεια της αντιδίκου για αποκατάσταση του περιβάλλοντος,
στην ρυπασμένη από πετρελαιοειδή όμορη εγκατάσταση της ΠΥΡΚΑΛ,
περιορίσθηκε στην εφαρμογή, από το 2004 μέχρι και σήμερα, τεχνικών
απορρύπανσης των υδροφόρων μόνο από τους υδρογονάνθρακες και όχι
και από την υφαλμύριση.
- Για την απορρύπανση του εδάφους η προσβαλλόμενη απόφαση
έγκρισης περιβαλλοντικών όρων υιοθετεί (παρ. Β 6.2.6) την τεχνική
«bioventing» («βιοαπαερίωση») η οποία δεν είναι απόλυτα συμβατή με
τα γεωλογικά και φυσικοχημικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης
ακόρεστης ζώνης. Η τεχνική που εφαρμόζεται είναι πλησιέστερη προς
την τεχνική «soil-vapour extraction» με αποτέλεσμα να αφαιρούνται
12

μόνο από την αέρια φάση της ακόρεστης ζώνης οι πτητικοί και
ημιπτητικοί υδρογονάνθρακες. Οι δεσμευμένοι («ρόφηση», «sorption»)
από τη στερεά φάση (πέτρωμα) υδρογονάνθρακες δεν αφαιρούνται με
αποτέλεσμα να αποτελούν δευτερογενή πηγή ρύπανσης.
Η ανωτέρω τεχνική απορρύπανσης, η εφαρμογή της οποίας ξεκίνησε ήδη
από τον Ιούνιο του 2004, αναμενόταν, κατά την INTERGEO, να έχει
ολοκληρωθεί επιτυχώς μέχρι τον Ιούνιο του 2005, ενώ κατά την αντίδικο
ολοκληρώθηκε επιτυχώς τον Φεβρουάριο του 2007, αλλά πρακτικά
συνεχίζεται ακόμη και σήμερα καθώς η έγκριση περιβαλλοντικών όρων
δίνει στην εταιρία προθεσμία μέχρι τις 03-06-2009 «να ολοκληρώσει την
εφαρμογή της τεχνικής «bioventing». Η έλλειψη ΜΠΕ οδήγησε στην
υιοθέτηση της απλούστερης αλλά μη αποτελεσματικής τεχνικής
απορρύπανσης, χωρίς να εξετασθούν εναλλακτικές λύσεις με
αποτέλεσμα την αστοχία της απορρύπανσης της ακόρεστης ζώνης.
-Για την απορρύπανση των υδροφόρων (μόνο από υδρογονάνθρακες)
χρησιμοποιείται ατελώς (δηλαδή κατά το ήμισυ) η τεχνική «pump and
treat» («άντληση και επεξεργασία») διότι, ναι μεν αντλείται το
ρυπασμένο νερό και υπόκειται σε επεξεργασία πλην όμως το
απορρυπασμένο νερό δεν επανεισάγεται στον υδροφόρο, όπως προβλέπει
η τεχνική, προκειμένου να μη δημιουργηθεί περαιτέρω έλλειμμα, με
αποτέλεσμα το πρόβλημα της υφαλμύρισης να γίνεται ακόμη οξύτερο,
δοθέντος ότι το σύστημα, για προληπτικούς λόγους, όπως αναφέρει η
αντίδικος, εξακολουθεί να λειτουργεί και μετά την απορρύπανση.
Δηλαδή κατά την απορρύπανση των υδροφόρων από υδρογονάνθρακες
εντείνεται η ρύπανσή τους από τη διείσδυση της θάλασσας
- Οι υπεραντλήσεις του παράκτιου υδροφόρου είτε για λειτουργικές
ανάγκες της επιχείρησης είτε για την απορρύπανση του υδροφόρου, από
τους υδρογονάνθρακες μόνο, κάθε άλλο παρά εξασφαλίζουν την
«αειφορία» των υδατικών πόρων της περιοχής
- Ο μεγάλος αριθμός των γεωτρήσεων που χρησιμοποιούνται για την
απορρύπανση εδάφους και υδροφόρων έγιναν χωρίς άδεια και χωρίς
ΜΠΕ όπως προβλέπεται από τη ισχύουσα νομοθεσία.
Αντισεισμικότητα
Ο αντισεισμικός σχεδιασμός της επέκτασης αλλά και των
εγκαταστάσεων που ήδη λειτουργούν έγινε με βάση τον Αντισεισμικό
Κανονισμό (ΕΑΚ) του 2000 και όχι με εκείνον του 2003 ο οποίος ισχύει
από την 01/01/2004.
13

ΚΡΙΤΙΚΗ
ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗΣ ΕΚΓΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΟΡΩΝ
ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
«ΕΚΣΥΧΡΟΝΙΣΜΟΣ- ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ»
ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
ΕΠΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ
ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ INTERGEO

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗΣ ΕΚΓΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΟΡΩΝ
ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ «ΕΚΣΥΧΡΟΝΙΣΜΟΣ- ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ»
ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ
ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ INTERGEO

Στην Μ.Π.Ε. που μας κοινοποιήθηκε για σχολιασμό, υπάρχει λεπτομερής περιγραφή
των χαρακτηριστικών του έργου , του φορέα του έργου και των σκοπών και αναγκών
που έρχεται να καλύψει αυτό. Σε ένα σύνολο 410 σελίδων υπάρχει καταγραφή και
περιγραφή της υπάρχουσας κατάστασης περιβάλλοντος και συγκεκριμένα στο
πρώτο τμήμα της μελέτης αυτής αναφέρεται πάνω στα οικοσυστήματα και την
Γεωλογία-Γεωμορφολογία της περιοχής. Αναφέρεται επίσης στις υπάρχουσες
κλιματολογικές συνθήκες όπως θερμοκρασίες , βροχοπτώσεις κλπ. Στην συνέχεια η
μελέτη αναφέρεται πάνω στην υφιστάμενη ποιότητα της ατμόσφαιρας της περιοχής
και αναλύει τον ισχυρισμό ότι το συγκεκριμένο έργο αναβάθμισης του διυλιστηρίου
δεν θα επιβαρύνει περαιτέρω τα φορτία ρύπανσης που παρατηρούνται στην
περιοχή. Κατόπιν αναφέρεται στην αναβαθμισμένη επεξεργασία των υγρών
αποβλήτων του διυλιστηρίου που δεν θα επηρεάσει το περιβάλλον, στα στερεά
απόβλητα και τέλος στα προτερήματα της τεχνολογίας που θα χρησιμοποιεί το
Διυλιστήριο κατά την παραγωγική του διαδικασία.

Στην παρούσα κριτική θα ασχοληθούμε με το πρόβλημα της ρύπανσης του
υπεδάφους από υδρογονάνθρακες τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Ελευσίνας όσο
και στην στενότερη αυτή του διυλιστηρίου των ΕΛΠΕ.
Το πρόβλημα αυτό αρχίζει ήδη πολύ πριν το 2002 γεγονός που τεκμηριώνεται από
τα ακόλουθα
Α. Την ανακοίνωση των Κατσίνη και Ζαννίκου στο 2ο Συνέδριο Χημείας ΕλλάδαςΚύπρου κατά το έτος 1990. Στην ανακοίνωση αυτή περιγράφεται έρευνα η οποία
περιέλαβε δειγματοληψία 13 δειγμάτων εδάφους από ένα βάθος 1.5 μέτρων και
αναλύσεις οι οποίες εκτελέστηκαν στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, με την μέθοδο
της αερίου χρωματογραφίας για προσροφημένους υδρογονάνθρακες. Τα δείγματα
ελήφθησαν ανά 500 περίπου μέτρα κατά μήκος τομής που άρχιζε από την παλαιά
Εθνική Οδό με κατεύθυνση βορείως προς Μαγούλα και ερχόταν σε επαφή με το
δυτικό όριο των εγκαταστάσεων της τότε PETROLA. Στην θέση δειγματοληψίας 4 η
οποία ήταν η πλησιέστερη προς τις εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου σημειώθηκε και
η μέγιστη συγκέντρωση κορεσμένων πτητικών υδρογονανθράκων προσροφημένων

στο έδαφος που ήταν 993 ppm συνολικών υδρογονανθράκων με τιμή εισόδου στην
ανωμαλία (κατώτερη τιμή στην περιοχή) τα 10.5 ppm. Στις επόμενες θέσεις
δειγματοληψίας οι συγκεντρώσεις παρουσίαζαν βαθμιαία μείωση, παραμένοντας
όμως σε σχετικά πολύ υψηλά επίπεδα. Γενικώς οι τιμές αυτές φανέρωσαν για πρώτη
φορά ισχυρή ένδειξη ρύπανσης των εδαφικών οριζόντων από πετρελαιοειδή.
Β. Τα αποτελέσματα ερευνητικού προγράμματος που άρχισε να υλοποιείται κατά το
2000 και ολοκληρώθηκε το 2002, κατόπιν εντολής της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης
Δυτικής Αττικής, στα πλαίσια του τομέα Γεωλογικών Επιστημών του Τμήματος
Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με
σκοπό τον εντοπισμό του βαθμού και της έκτασης της ρύπανσης από πετρελαιοειδή
του υπεδάφους της περιοχής Ελευσίνας και συγκεκριμένα εντός της έκτασης που
καταλαμβάνει η τότε ΠΥΡ-ΚΑΛ μέχρι των ορίων των Ναυπηγείων Ελευσίνας, των
ορίων της τότε PETROLA και του οικισμού της Ελευσίνας .Κατά την διάρκεια του
προγράμματος αυτού έγινε συστηματική δειγματοληψία εδάφους στις περιοχές
αυτές. Στη συνέχεια εκτελεστήκαν εργαστηριακές αναλύσεις με σκοπό το ποιοτικό
και ποσοτικό καθορισμό των υδρογονανθράκων εκείνων των οποίων η παρουσία
στο έδαφος μαρτυρεί ύπαρξη πετρελαιοειδών στο υπέδαφος. Σε τρία σημεία της
περιοχής που ερευνήθηκε , περιμετρικά των ορίων της τότε PETROLA ,στην πλευρά
που το έδαφος κλίνει προς την θάλασσα, εντοπίσθηκαν ισχυρές γεωχημικές
ανωμαλίες συνδεδεμένες με παρουσία πετρελαιοειδών σε βάθος. Επειδή η
γεωλογική δομή της περιοχής αλλά και οι εν γένει έρευνες αποκλείουν φυσική
παρουσία πετρελαιοειδών στα συγκεκριμένα σημεία , εκτιμήθηκε ότι η πιθανή
εξήγηση του φαινόμενου είναι οι διαρροές από τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις
διακίνησης και αποθήκευσης πετρελαιοειδών.
Γ. Τα διαρκή επεισόδια ρύπανσης από πετρελαιοειδή και η ανάγκη
απορρυπάνσεων, σε διάφορα σημεία εντός και εκτός των εγκαταστάσεων της τότε
PETROLA , τα οποία συμβαίνουν συνεχώς από το 2002 μέχρι και σήμερα με
κορύφωση κατά την 19η Μαΐου 2004 ημερομηνία κατά την οποία δημιουργήθηκε
μεγάλης έκτασης πετρελαιοκηλίδα στην θαλάσσια περιοχή μπροστά από τις
εγκαταστάσεις της τότε ΠΥΡ-ΚΑΛ . Έκτοτε έχουμε συνεχή παρουσία πετρελαιοειδών
είτε στην θάλασσα είτε τους υδροφόρους ορίζοντες. Τα πετρελαιοειδή αυτά
διαρρέουν μέσα από το υπέδαφος προερχόμενα από το χώρο των διαλυστηριών
βάση του γεγονότος ότι οι κλίσεις του ανάγλυφου στην περιοχή υποχρεώνουν τα
πετρελαιοειδή στην συγκεκριμένη πορεία.
Εξετάζοντας λοιπόν τις ΜΠΕ και ΕΠΟ κάτω από το πρίσμα των παραπάνω
επεισοδίων που φανερώνουν ένα διαρκές περιβαλλοντικό πρόβλημα και της σχέσης
Διυλιστήριο-διαρροές πετρελαιοειδών-κατάσταση υπεδάφους διαπιστώνουμε τα
ακόλουθα
Στην παραπάνω μελέτη και ΕΠΟ δεν υπάρχει καμία αναφορά στην υφιστάμενη
κατάσταση που επικρατεί στην έκταση του διυλιστηρίου αλλά και στην ευρύτερη
περιοχή που περιβάλλει το διυλιστήριο , σε σχέση με τους ακόλουθους κρίσιμους
παράγοντες


Ο βαθμός ρύπανσης των υπεδαφικών οριζόντων από προσροφημένους και
απορροφημένους υδρογονάνθρακες και η έκταση της ρύπανσης αυτής εντός
και εκτός του χώρου του διυλιστηρίου στην ευρύτερη περιοχή της Ελευσίνας
και ιδιαίτερα προς την κατοικημένη περιοχή .
Ο βαθμός και η έκταση της ρύπανσης των υδροφόρων οριζόντων που
υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή του διυλιστηρίου.
Στα μέτρα που έχουν ληφθεί η και θα ληφθούν για την αποφυγή και τον
περιορισμό της υπεδαφικής ρύπανσης από τις ήδη λειτουργούσες
εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διακίνησης πετρελαιοειδών. Τα μέτρα αυτά
που κατά την γνώμη μας θα έπρεπε να είχαν ήδη ληφθεί, περιγράφονται
λεπτομερώς σε σχετική έκθεση μας επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων για την επέκταση της τότε PETROLA η οποία επισυνάπτεται στο
παράρτημα Ι.

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι οι ελλείψεις αυτές έχουν τις παρακάτω συνέπειες στην
λειτουργικότητα της ΜΠΕ και της ΕΠΟ.
1. Δεν είναι δυνατή η εκτίμηση του βαθμού βελτίωσης της κατάστασης των
εδαφικών οριζόντων μετά την λήψη των μέτρων που αναφέρονται στις
σχετικές μελέτες τόσο στην έκταση του διυλιστηρίου όσο και στην ευρύτερη
περιοχή της Ελευσίνας
2. Δεν είναι δυνατή η εκτίμηση του βαθμού επικινδυνότητας του εδαφικού
περιβάλλοντος τόσο για το οικοσύστημα όσο και για τον άνθρωπο ιδιαίτερα
προς τις κατοικημένες περιοχές τις πλησιέστερες προς το διυλιστήριο
3. Δεν είναι δυνατή η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας τόσο των μέτρων
απορρύπανσης όσο και των μέτρων πρόληψης που περιγράφονται στην ΜΠΕ
Με βάση το δεδομένο της ρύπανσης των υπεδαφικών οριζόντων αλλά και της
έκτασης που έχει λάβει η ρύπανση αυτή στον χώρο εκτός του διυλιστηρίου (βάση
των πορισμάτων του 1990 και 2002 των ερευνητών του Εθνικού Μετσόβιου
Πολυτεχνείου) και με κριτήριο την προστασία του οικοσυστήματος στην σχετική ΕΠΟ
δεν περιλαμβάνονται τα παρακάτω.

Καθορισμός μίας ευρύτερης ζώνης ελέγχου (monitoring) της ρύπανσης του
υπεδάφους τόσο προς την κατοικημένη περιοχή της Ελευσίνας όσο και προς
την κατεύθυνση των Ναυπηγείων Ελευσίνας
Καθορισμός του τύπου των υδρογονανθράκων που θα ανιχνεύονται ούτως
ώστε αυτοί να αποτελούν αδιάψευστο ιχνηλάτη διαρροών πετρελαιοειδών στο
υπέδαφος και όχι μόνο στους υδροφόρους ορίζοντες.
Έρευνα και καθορισμός της έκτασης και του βαθμού ρύπανσης των εδαφικών
οριζόντων από προσροφημένους υδρογονάνθρακες που υφίσταται σήμερα
στην ευρύτερη γύρω από το διυλιστήριο περιοχή της Ελευσίνας.

Εδώ σημειώνουμε ότι τυχόν υπεδαφική ρύπανση από υδρογονάνθρακες ,τόσο των
εδαφικών στρωμάτων όσο και των υδροφόρων οριζόντων μίας περιοχής μπορεί να

έχει βαρύτατες συνέπειες για το οικοσύστημα. Οι συνέπειες αυτές μπορούν να
συνοψισθούν ως εξής
1. Επιβάρυνση και εκφυλισμός της διαδικασίας ανάπτυξης φυτικών και ζωικών
οργανισμών
2. Μόλυνση υπογείων υδάτων με συνέπεια την ακαταλληλότητα χρήσης του
νερού
3. Φθορά των θεμελίων οικοδομών από οπλισμένο σκυρόδεμα που έρχονται σε
επαφή με τα πετρελαιοειδή.

Με βάση όλα τα παραπάνω μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η Μελέτη
Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και η αντίστοιχη ΕΠΟ για το έργο
«ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ – ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ» είναι ατελής
και χρήζει επανεξέτασης όσον αφορά το κρίσιμο θέμα της ρύπανσης του
υπεδάφους.

Ο συντάξας

Δημ. Κατσίνης
Δρ. Γεωλόγος - Γεωχημικός

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ INTERGEO
ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 2002-2008

ΣΥΝΟΨΗ
Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτουμε ήδη από το 2002 η εταιρεία INTERGEO
αναλαμβάνει το περιβαλλοντικό έλεγχο της περιοχής των διυλιστηρίων ΕΛΠΕ
Ελευσίνας προς την κατεύθυνση τόσο της πρόληψης περιβαλλοντικών ατυχημάτων
προκαλούμενων από διαρροές πετρελαιοειδών στο υπέδαφος και τους υδροφόρους
ορίζοντες , όσο και προς την κατεύθυνση των μέτρων απορρύπανσης προερχόμενα
από παλαιά η νέα επεισόδια διαρροών. Έτσι βάση των εκθέσεων αυτών
διαπιστώνουμε ότι με τα συγκεκριμένα μέτρα που εφαρμόστηκαν δεν έγινε δυνατό
να προληφθεί το μείζον περιστατικό διαρροής πετρελαιοειδών από το υπέδαφος του
διυλιστηρίου στην θάλασσα κατά το έτος 2004 κατά την στιγμή που τα συστήματα
ελέγχου της εν λόγω εταιρείας ήταν σε πλήρη ανάπτυξη, και το οποίο και
διαπιστώθηκε από το Λιμενικό Σώμα και κατοίκους της περιοχής. Γενικώς οι εκθέσεις
της INTERGEO δίνουν ελάχιστα στοιχεία για την κατάσταση των εδαφικών
οριζόντων από πλευράς ρύπανσης με προσροφημένους υδρογονάνθρακες εντός
του διυλιστηρίου και σχεδόν τίποτα για την ευρύτερη περιοχή της Ελευσίνας. Πρέπει
να τονιστεί ότι οι προσροφημένοι υδρογονάνθρακες εκτός του ότι αποτελούν
επικίνδυνο ρύπο από μόνοι τους, είναι και ασφαλής ένδειξη ρύπανσης τόσο στους
κατώτερους εδαφικούς ορίζοντες όσο και στον υδροφορέα.

Ο πάγιος ισχυρισμός της εταιρείας ότι η συνεχής διαρροή υδρογονανθράκων από το
2004 έως σήμερα οφείλεται σε μία εφάπαξ διαρροή από αγωγό με συνέπεια την
αποθήκευση τεραστίων ποσοτήτων πετρελαιοειδών σε υπόγεια καρστικά έγκοιλα
από τα οποία αυτά διαρρέουν προς την θάλασσα για περισσότερο από τέσσερα
χρόνια δεν έχει την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση και δεν μπορεί να
χαρακτηριστεί βάσιμος. Στην περίπτωση αυτή περισσότερο πιθανό , κατά την γνώμη
μας , είναι οι διαρροές να συνδέονται με την ενδεχόμενη κακή κατάσταση του
υπόγειου μέρους των δεξαμενών αποθήκευσης των πετρελαιοειδών η με άλλες
διαδοχικές διαρροές συστημάτων μεταφοράς των πετρελαιοειδών που οφείλονται
στην κακή κατάσταση συντήρησης των συστημάτων αυτών η και σε συνδυασμό
όλων των παραπάνω παραγόντων.

Α. Παρατηρήσεις επί της μελέτης για την εγκατάσταση συστήματος περιοδικού
ελέγχου του υπεδάφους …… κλπ , 07/08/2002
Στην σελίδα 9 αναφέρεται ότι το υπόγειο νερό έχει καταστεί ακατάλληλο για ύδρευση
και άρδευση λόγω φυσικής διείσδυσης του θαλασσίου νερού στους υδροφόρους
ορίζοντες . Αυτό είναι αναληθές αφού την μετακίνηση του μετώπου υφαλμήρωσης
του υδροφόρου ορίζοντα από την θάλασσα προς το εσωτερικό, την προκαλεί και η
πτώση πίεσης του γλυκού νερού του ορίζοντα αυτού. Αυτή η πτώση πίεσης
επιτρέπει στο αλμυρό νερό να διεισδύσει και μπορεί να προκληθεί από την
υπεράντληση του γλυκού νερού από τις προσκείμενες γεωτρήσεις. Το γεγονός της
υπεράντλησης των γεωτρήσεων διαπιστώνεται ήδη από το 1974 ώσον αφορά την
περιοχή της Ελευσίνας, στην μελέτη των Κούνη και Σιέμου γεωλόγων του Ι.Γ.Μ.Ε .
Άρα είναι προφανές ότι η εντατική άντληση ύδατος για τις ανάγκες του διυλιστηρίου
με πολλές γεωτρήσεις, παρά τις επισημάνσεις των ειδικών, κατά το διάστημα μέχρι
σήμερα, έχει ουσιαστικά καταστρέψει το υδροφόρο ορίζοντα.
Β. Παρατηρήσεις απί της προκαταρκτικής έκθεσης αποτελεσμάτων του
σύντομου περιβαλλοντικού ελέγχου .....κλπ., 28/05/2008
1.Δεν έχουν πραγματοποιηθεί αναλύσεις υδρογονανθράκων και ποιότητας νερού σε
όλες τις αναφερόμενες θέσεις γεωτρήσεων προκειμένου να εκτιμηθεί σε βάθος η
έκταση του προβλήματος. Συγκεκριμένα έχουν γίνει αναλύσεις για υδρογονάνθρακες
σε 8 γεωτρήσεις σε σύνολο 16 γεωτρήσεων που φέρονται να «καταγράφεται
ελαιώδης φάση» ενώ σε 21 γεωτρήσεις όπου, μακροσκοπικά προφανώς, δεν
παρατηρήθηκε ελαιώδης φάση δεν έγινε ούτε μία ανάλυση.
2.H ηλικία της διαρροής που προσδιορίζεται κατά μέγιστο δύο έτη δεν είναι δυνατόν
να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψη αφού οι διαδικασίες οξείδωσης και φυσικής
βιοαποικοδόμησης , που εξάλλου αναφέρονται και από τους συγγραφείς της
εκθέσεως , θα είχαν αλλοιώσει μέχρι πλήρους εξαφάνισης κλάσματα όπως του ντίζελ
και της κηροζίνης. Σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία σε συνθήκες θερμοκρασίας
και υγρασίας που επικρατούν στην Ελευσίνα οι παραπάνω αναφερόμενες διεργασίες
θα ήταν ταχύτατες.
3.Η άποψη της συγκέντρωσης υδρογονανθράκων σε καρστικά έγκοιλα στην περιοχή
της ΠΥΡ-ΚΑΛ με ξαφνική μετά δύο έτη, εκροή στην θάλασσα των υπερχειλιζόντων
πετρελαιοειδών δεν μπορεί να τεκμηριωθεί επιστημονικά αφού ούτε οι ίδιοι οι
συγγραφείς είναι βέβαιοι για την ύπαρξη τέτοιων εγκοίλων ικανών να τροφοδοτούν
επί μακρό χρονικό διάστημα την θάλασσα με μεγάλες ποσότητες πετρελαιοειδών
αλλά και καμία προσπάθεια δεν έγινε από μέρους τους να διαπιστωθεί η ύπαρξη
τέτοιων εγκοίλων.
4.Συσχετίζεται η διαρροή πετρελαιοειδών στην θάλασσα με διαρροή από αγωγό
μεταφοράς προϊόντων εντός του διυλιστηρίου με βάση αναλύσεις σε μόνο δύο
δείγματα από την ακτή (S1, S2) πράγμα που αποτελεί μεθοδολογικά τελείως

ανεπαρκή αναλυτική προσέγγιση με αποτελέσματα που μπορεί να θεωρηθούν και
τυχαία.
Γ. Παρατηρήσεις επί της έκθεσης προόδου μέτρων απορρύπανσης ……..κλπ ,
20/10/2004
1.Στην σελίδα 5, παράγραφος 2.3 αναφέρεται ότι η εφαρμογή της τεχνικής bioventing
λαμβάνει χώρα σε μία έκταση 100 τετρ. μέτρων περίπου. Με βάση ποια δεδομένα
αποφασίσθηκε η απορρύπανση σε μία τόσο περιορισμένη έκταση; Τι γίνεται
πλευρικά της έκτασης αυτής , την στιγμή που γνωρίζουμε ότι οι συγκεντρώσεις των
υδρογονανθράκων μπορούν να μεταφερθούν με διάφορους τρόπους σε μεγάλες
αποστάσεις.
2. Στην σελίδα 7, παράγραφος 3 (τελικά συμπεράσματα) αναφέρεται ότι η
αποτελεσματικότητα των μέτρων αποκατάστασης αποδεικνύεται και από την μείωση
των προσροφημένων υδρογονανθράκων στο έδαφος. Δεν αναφέρεται όμως
πουθενά η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε όσον αφορά τις συγκεκριμένες
μετρήσεις καθώς και η έκταση της δειγματοληψίας. Σε παλαιότερη έκθεση της ίδιας
εταιρείας αναφέρεται σαν μέθοδος η απορρόφηση εδαφικού αέρα και η μέτρηση των
υδρογονανθράκων σε αυτόν. Εάν έχει ακολουθηθεί η συγκεκριμένη μέθοδος τότε ,
βάση της διεθνούς βιβλιογραφίας, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν οι
προσροφημένοι υδρογονάνθρακες στο έδαφος αλλά μόνον οι απορροφημένοι στους
εδαφικούς πόρους. Το γεγονός όμως αυτό μειώνει την αξιοπιστία των μετρήσεων
αφού οι υδρογονάνθρακες που περιέχονται στον εδαφικό αέρα υπόκεινται σε
συνεχείς αλλοιώσεις λόγω οξειδώσεων, δράσης του νερού κλπ και δεν μπορούν να
δώσουν την πραγματική εικόνα μίας διαρροής που όπως υποστηρίζεται , έδρασε
παλαιότερα. Τέλος εάν η δειγματοληψία έγινε μόνον στις υπάρχουσες γεωτρήσεις
στην περιοχή του διυλιστηρίου και της τότε ΠΥΡ-ΚΑΛ τότε αυτή δεν μας επιτρέπει
ασφαλή συμπεράσματα για την κατάσταση του υπεδάφους από πλευράς ρύπανσης
σε υδρογονάνθρακες, ακόμη και σε μικρή απόσταση από τις εγκαταστάσεις του
διυλιστηρίου.
Δ. Παρατηρήσεις
10/09/2008

επί

της

μελέτης

σκοπιμότητας

εγκατάστασης.....κλπ

Και σε αυτήν την έκθεση δεν γίνεται μνεία για την κατάσταση των υπεδαφικών
οριζόντων από πλευράς ρύπανσης σε υδρογονάνθρακες και περιορίζεται στην
αποτίμηση της κατάστασης βάση των δεδομένων που δίνουν περιορισμένος αριθμός
γεωτρήσεων εντός του διυλιστηρίου και στο σημείο εκροής των πετρελαιοειδών στην
θάλασσα. Αγνοούνται συστηματικά οι επιπτώσεις του τύπου και της έκτασης της
ρύπανσης του υπεδάφους στην ευρύτερη περιοχή της Ελευσίνας την στιγμή που
μελέτη του ΕΜΠ ήδη από το 2002 και πριν το μείζον περιστατικό διαρροής
πετρελαιοειδών από το υπέδαφος του διυλιστηρίου στην θάλασσα κατά το έτος 2004
, έχει επισημάνει ανώμαλες συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων σε μία περιοχή που
εκτείνεται από τα όρια του οικισμού έως τα Ναυπηγεία Ελευσίνας.

Όσον αφορά τα μέτρα απορρύπανσης αυτά πάλι περιορίζονται στην παραπάνω
περιγραφείσα στενή περιοχή και δεν γίνεται μνεία για τα τελικά αποτελέσματα της
τεχνικής bioventing για τον καθαρισμό του υπεδάφους που έλαβε χώρα σε μία
έκταση “100 τετρ. μέτρων περίπου” όπως αναφέρεται στην σελίδα 5, παράγραφος
2.3 της έκθεσης προόδου μέτρων απορρύπανσης ……..κλπ , 20/10/2004

Ο συντάξας

Δημ. Κατσίνης
Δρ. Γεωλόγος - Γεωχημικός

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

Παρατηρήσεις επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων της PETROLA
20/05/2002

Παρατηρήσεις επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων της PETROLA

Στην μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που εκπονήθηκε προκειμένου να
πραγματοποιηθεί η επένδυση κεφαλαίων στην εταιρεία PETROLA AEBE και αφορά
εκσυγχρονισμό και επέκταση εγκαταστάσεων, εξοπλισμού κλπ. αναφέρεται στον
τόμο Ι παράγραφο 2.4 ότι προκειμένου να προστατευτεί το υπέδαφος της Ελευσίνας
από τυχόν διαρροές θα υπάρξουν τσιμέντινα δάπεδα στις δεξαμενές. Επίσης θα
υπάρχει παρακολούθηση (monitoring) για έγκαιρο εντοπισμό διαρροών.
Με βάση την παράγραφο αυτή έχουμε να επισημάνουμε τα ακόλουθα:
Η περιβαλλοντική μελέτη δεν ασχολείται καθόλου με την ήδη υφιστάμενη κατάσταση
στο υπέδαφος της Ελευσίνας. Οι διαρροές υδρογονανθράκων στο υπέδαφος είναι
συχνό φαινόμενο στην περιοχή του Θριασίου πεδίου. Ήδη από το 1971 υπάρχουν οι

πρώτες καταγγελίες για διαρροές και ρυπάνσεις του υδροφόρου ορίζοντα. Τις
καταγγελίες αυτές μελετά το Ε.Θ.Ι.Μ.Γ.Ε (6). Κατόπιν έχουμε καταγγελίες στον τύπο
για διαρροές πετρελαιοειδών που ρυπαίνουν πηγάδια καλλιεργητών στην περιοχή
της Motor Oil. Το 1990 ερευνητές του Ε.Μ.Π. (3) εντοπίζουν υψηλές συγκεντρώσεις
σε υδρογονάνθρακες σε σημεία του εδάφους που βρίσκονται κοντά στις δεξαμενές
της PETROLA. Το 1992 σημειώνεται Βιομηχανικό Ατύχημα Μεγάλης Έκτασης
(Β.Α.Μ.Ε.) στις εγκαταστάσεις της PETROLA από διαρροή αερίου από φθαρμένο
σωλήνα (7). Έτσι με βάση όλα αυτά η χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και
μεταφοράς υδρογονανθράκων του διυλιστηρίου, θα πρέπει να έχει επιβαρύνει
σημαντικά τόσο το έδαφος όσο και τους υδροφόρους ορίζοντες της Ελευσίνας.
Τέλος, στην περιοχή δρα και ο ακόλουθος μηχανισμός ρύπανσης του
υπεδάφους με τον οποίο ουδόλως ασχολείται η περιβαλλοντική μελέτη.
Έτσι, όπως προκύπτει από μελέτη του Ε.Μ.Π. σε σχέση με την αντιμετώπιση
των προβλημάτων του θριασίου πεδίου (8) στην περιοχή του κόλπου της Ελευσίνας
οι επικρατούντες άνεμοι έχουν διεύθυνση από Νότο προς τον Βορρά. Αυτό έχει σαν
αποτέλεσμα οι εκχεόμενοι στη θάλασσα υδρογονάνθρακες από την εξέδρα
φόρτωσης – εκφόρτωσης της PETROLA να παρασύρονται από τα δημιουργούμενα
ρεύματα και να διεισδύουν στο έδαφος που βρίσκεται απέναντι από αυτήν. Αυτή η
διείσδυση διευκολύνεται κυρίως λόγω της μετατόπισης του μετώπου υφαλμύρωσης
τών υδροφόρων οριζόντων προς το εσωτερικό εξαιτίας της υπεράντλησης των
γεωτρήσεων, πηγαδιών, κλπ. που έχει συμβεί στο παρελθόν (6) και συμβαίνει και
σήμερα. Έτσι θαλασσινό νερό και πετρελαιοειδή εισχωρούν στους υδροφόρους

ορίζοντες και μέσω αυτών εμπλουτίζουν το έδαφος. Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι
μέσα στους πόρους του υδροφόρου στρώματος λόγω της πίεσης που υπάρχει, νερό
και πετρελαιοειδή τελούν σε ασταθή ανάμιξη. Υψηλές συγκεντρώσεις ελαφρών
υδρογονανθράκων πιθανότατα οφειλόμενες σε αυτήν την αιτία έχουν εντοπιστεί στην
προς την θάλασσα έκταση του αρχαιολογικού χώρου της Ελευσίνας (1).
Πιστεύουμε ότι η περιβαλλοντική μελέτη θα έπρεπε να προτείνει συγκεκριμένη
μέθοδο ερεύνης του υπεδάφους για υδρογονάνθρακες με εκτέλεση αβαθών
γεωτρήσεων για αντικειμενική δειγματοληψία εδαφών, εκτέλεση βαθιών γεωτρήσεων
όπου αυτό επιβάλλεται για δειγματοληψία νερού και δειγμάτων εδάφους. Επίσης θα
πρέπει να αναφέρονται οι υδρογονάνθρακες που ενδείκνυται να χρησιμοποιηθούν
ως ιχνηλάτες των πετρελαιοειδών.
Η περιβαλλοντική μελέτη επιπλέον δεν διευκρινίζει καθόλου με ποιο σύστημα
και σε ποια έκταση θα γίνει η παρακολούθηση για μελλοντικές διαρροές
υδρογονανθράκων στο υπέδαφος, ενώ κανονικά θα έπρεπε να προτείνει ένα δόκιμο
σύστημα από αυτά που περιγράφονται στην διεθνή βιβλιογραφία. Σημαντική επίσης
είναι η έκταση της περιοχής που θα ελέγχεται αφού έχουμε άμεση γειτνίαση (900 μ.)
του οικισμού με το διυλιστήριο.
Αφού πραγματοποιηθούν τα ανωτέρω θα έπρεπε η εταιρεία μέσω της
περιβαλλοντικής μελέτης να προτείνει σύστημα απορρύπανσης των εδαφών και των
υδροφόρων οριζόντων που παρουσιάζουν πρόβλημα . Αυτό μπορεί να γίνει μέσω
κάποιας δόκιμης μεθόδου καθαρισμού εδαφών από υδρογονάνθρακες. Μία σειρά

από τέτοιες μεθόδους παρουσιάζονται στην διεθνή βιβλιογραφία που παραθέτουμε
(10,11,12)
Όσον αφορά αυτή καθεαυτή την κατασκευή και λειτουργία του συστήματος
αποθήκευσης και διακίνησης καυσίμων υγρών σύμφωνα με το Αμερικανικό πρότυπο
αναφέρονται οι εξής νομοθετημένες προϋποθέσεις (9).

Α. Σχεδιασμός και τοποθέτηση συστημάτων δεξαμενών ή μέρη αυτών
Τα συστήματα αυτά πρέπει να ικανοποιούν τις περισσότερες απαιτήσεις
προκειμένου να μην σημειώνονται διαρροές. Οι απαιτήσεις αυτές περιλαμβάνουν τον
έλεγχο των κάτωθι παραγόντων
1. Προδιαγραφές κατασκευής
2. Είδος καύσιμου που περιέχεται
3. Εξακρίβωση της διάβρωσης
4. Εξωτερική προστασία κατά της διάβρωσης
5. Διαδικασία χειρισμού και λειτουργίας
6. Έλεγχος των δεξαμενών και των σωληνώσεων για το αεροστεγές αυτών.
7. Προστασία του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού από φυσικές καταστροφές
και υπερβολικές πιέσεις λόγω τοποθέτησης, δονήσεων, διαστολών ή
συστολών.
Επιπλέον οι υπεύθυνοι της Εταιρείας πρέπει να παράσχουν τον τύπο και το
βαθμό της αναγκαίας προστασίας κατά της διάβρωσης και να κρατούν αρχείο, στην
εγκατάσταση, με τις γραπτές βεβαιώσεις από τα αρμόδια πρόσωπα που έχουν

επιβλέψει την κατασκευή του συστήματος δεξαμενών, ότι όλα είναι σύμφωνα προς
τις εφαρμοσμένες απαιτήσεις.

Β. Δευτεροταγής φραγή και ανίχνευση διαρροών
Σύστημα δευτεροταγούς φραγής θα πρέπει να έχει σχεδιασθεί, εγκατασταθεί
και τεθεί σε λειτουργία προκειμένου να εμποδίζει ροή υγρών έξω από το σύστημα,
σε οποιαδήποτε στιγμή, κατά τη διάρκεια της χρήσης των συστημάτων δεξαμενών.
Το σύστημα της δευτεροταγούς φραγής θα πρέπει να είναι ικανό να ανιχνεύει και να
συγκεντρώνει διαφυγές υγρών. Η δευτερογενής φραγή για δεξαμενές πρέπει να
περιλαμβάνει ένα από τα ακόλουθα συστήματα
1. Υπόγειο θόλο
ή
2. Μια δεξαμενή με διπλά τοιχώματα
ή
3. Μια ισοδύναμη με τα παραπάνω κατασκευή.
Επιπρόσθετα, όλος ο βοηθητικός εξοπλισμός θα πρέπει να διαθέτει σύστημα
δευτεροταγούς φραγής
Εκτός από τα παραπάνω θα πρέπει να υπάρχουν ημερήσιοι έλεγχοι και
εξοπλισμός για α) ανίχνευση πετρελαιοκηλίδων, β) έλεγχος του υπεράνω του
εδάφους τμημάτων των δεξαμενών, γ) συγκέντρωση στοιχείων από τις συσκευές

ανίχνευσης διαρροών, δ) έλεγχος των υλικών κατασκευής της δεξαμενής και του
περιβάλλοντος εδάφους που εφάπτεται με τα εξωτερικά τοιχώματα της δεξαμενής,
προκειμένου να διαπιστωθούν διαβρώσεις ή σημάδια διαρροών. Τα ίδια ισχύουν και
για τα υλικά του συστήματος δευτερογενούς φραγής.
Πάνω στο θέμα των υλικών κατασκευής των δεξαμενών και στις ενδεχόμενες
διαβρώσεις έχουμε να παρατηρήσουμε ότι σύμφωνα με μελέτες που έχουν
ανακοινωθεί σε διεθνή συνέδρια (2), (4) το μπετόν το οποίο αναφέρεται ως υλικό
κατασκευής του δαπέδου των δεξαμενών στην μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων
της PETROLA και το οποίο αποτελεί ένα τεχνητό πέτρωμα με όλες τις
φυσικομηχανικές

ιδιότητες

των

πετρωμάτων

διαβρώνεται

από

τους

υδρογονάνθρακες ως ακολούθως. Οι υδρογονάνθρακες που εισχωρούν στους
πόρους έχουν διπλή δράση α) λειτουργούν ως λιπαντικό μεταξύ των κόκκων και β) Η
πτητική φάση των πετρελαιοειδών συντελεί στην αύξηση της πίεσης των πόρων(5).
Αυτά έχουν ως αποτέλεσμα ότι κατά τη διάρκεια εξάσκησης μιας τάσης η αντοχή σε
θλίψη της κατασκευής (μετά από κάποιο χρόνο έκθεσης) να μειώνεται έως και
40%.Η πτώση αυτή προκαλεί την σταδιακή αποσάθρωση και ρηγμάτωση του υλικού
με συνεπακόλουθες διαρροές
Με βάση όλα τα παραπάνω κρίνουμε ότι όσον αφορά την συγκεκριμένη
παράγραφο της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τα όσα αναφέρονται εκεί για
την προστασία του εδάφους και υπεδάφους είναι τελείως ασαφή και ανεπαρκή.
Συμπερασματικά μπορούμε να αναφέρουμε ότι η μελέτη περιβαλλοντικών
επιπτώσεων

1.Δέν ασχολείται με τον εντοπισμό της ήδη υπάρχουσας ρύπανσης των εδαφών
2. Δεν προτείνει καμία μέθοδο απορρύπανσης του εδάφους
3.Δεν καθορίζει προδιαγραφές κατασκευής του συστήματος αποθήκευσης και
διακίνησης των καυσίμων
4.Δεν καθορίζει με ουσιαστικό τρόπο τις μεθόδους ανίχνευσης και προστασίας από
διαρροές πετρελαιοειδών στο υπέδαφος

O
Συντάξας

Δημ. Κατσίνης
Δρ. Γεωλόγος - Γεωχημικός

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Δ. Κατσίνης. Γεωχημική διασκόπηση υδρογονανθράκων που μολύνουν το έδαφος
της Ελευσίνας Διερεύνησης της σχέσης τους με τις φθορές που προκαλούνται στον
αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας μυστηρίων. 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Χημείας
Θεσσαλονίκη Δεκέμβριος 1994 Α.Π.Θ.
2.Κατσίνης Δ.Τραβερτινώδης και γκρίζος ασβεστόλιθος, δυο υλικά ευρέως
χρησιμοποιηθέντα στα Μνημεία της Αττικής. Επίδραση φθοράς από
υδρογονάνθρακες. 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής Μηχανικής. Πάτρα, Μάρτιος
1997.
3.Δ.Κατσίνης, Φ. Ζαννίκος 1990, «Ρύπανση Εδάφουςαπό Υδρογονάνθρακες στην
περιοχή Ελευσίνας».Πρακτικά 2ου Συνεδρίου Ελλάδος –Κύπρου «Χημεία και
Περιβάλλον»
4.Καιλή Ε. Επίδραση των υδρογονανθράκων πάνω στην αντοχή των διαφόρων
τύπων πετρωμάτων που συνθέτουν τα Μνημεία των Ελευσίνιων Μυστηρίων.
Συντηρησιακά προβλήματα μέτρα θεραπείας. Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Αθήνας 1996.
5.Πανταζίδου Μ. Αδιάλυτα -σε νερό- υγρά στο Υπέδαφος, Πρακτικά 1ου Πανελληνίου
Συνεδρίου Γεωτεχνικής Μηχανικής, τόμος 2, 289-293 Αθήνα 1988.
6.Κούνης Γ.Δ. , Σιέμος Μ.Ε. (1987) , Επί της ρυπάνσεως από πετρελαιοειδή του
υπεδάφους των Ελληνικών διυλιστηρίων Ασπροπύργου.
7.Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος, Γραμματεία Υγιεινής και
Ασφάλειας.Διημερίδα για την Υγιεινή και Ασφάλεια, Αθήνα , Νοέμβριος 1996
8. Ερευνητική προμελέτη Αντιμετώπισης των Προβλημάτων του Θριασίου Πεδίου. Α
φάση Τόμος 1. Ιούνιος 1990. Ε.Μ.Π. Εργαστήριο Οργανικής Χημικής Τεχνολογίας
9.David Y. Boon, Environmental Science and Technology Program ,Front Range
Community College. Westminster, Colorado , U.S.A. A Mc Graw-Hill Edition 1989.
10.Buettner H.M. , Daily W.D., Cleaning contaminated soil using electrical heating
and air stripping, Journal of Environmental Engineering, vol. 121, No 8, pp 580-589,
1995
11.Fotinich A., Dhir V. K., Lingineni S., Remediation of simulated soils contaminated
with diesel, Journal of Environmental Engineering, vol. 125, No 1, pp 36-46, 199
12. Leeson A., Hinchee R. E. , Soil bioventing principles and practice. Lewis
Publishers 1997

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΣΥΝ∆ΕΣΜΟΣ
ΘΡΙΑΣΙΟΥ ΠΕ∆ΙΟΥ

Γραφείο Ελέγχου Ρύπανσης
& Ποιότητας Περιβάλλοντος
(Γ.Ε.Ρ.Π.ΠΕ.)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟΥ ΠΕΔΙΟΥ
1. Διοξείδιο του θείου (SO2)
Οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου, όπως φαίνεται από τα σχετικά διαγράμματα, έχουν μειωθεί σημαντικά.
Κατά καιρούς εμφανίζονται υπερβάσεις του ορίου των 350μg/m3 (ωριαία βάση) και των 125μg/m3 (24/ωρη βάση),
οι οποίες όμως είναι ελάχιστες και πολύ λιγότερες από τις επιτρεπόμενες (πίνακες 1Α και 1Β). Για το πρώτο όριο
επιτρέπονται μέχρι 24 υπερβάσεις το χρόνο και για το δεύτερο μέχρι 3.
Το διοξείδιο του θείου δεν αποτελεί πρόβλημα για το Θριάσιο Πεδίο.
3

ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕ∆ΙΟ- ΕΞΕΛΙΞΗ SO2

30
25
20
15
10
5
2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

0

Διάγραμμα 1 : Εξέλιξη SO2 στο Θριάσιο Πεδίο
∆ΗΜΟΤΙΚΟ PARKING ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ- ΕΞΕΛΙΞΗ SO2

3

30
25
20
15
10
5

Διάγραμμα 2 : Εξέλιξη SO2 στην Ελευσίνα

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

1998

0
1997

μg/m

2
Πίνακας 1Α : SO2 - Αριθμός υπερβάσεων ορίου 350μg/m3 (1h)
ΕΤΟΣ

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

ΕΛΕΥΣΙΝΑ

0

3

0

0

0

2

1

0

0

0

0

ΠΑΡ.ΑΣΠΡΟΠ.

-

41

-

-

0

0

0

0

0

2

9

Πίνακας 1Β : SO2 - Αριθμός υπερβάσεων ορίου 125μg/m3 (24h)
ΕΤΟΣ

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

ΕΛΕΥΣΙΝΑ

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

ΠΑΡ.ΑΣΠΡΟΠ.

-

4

-

-

0

0

0

0

0

0

1

2. Υδρογονάνθρακες (THC)
Αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια πτωτική πορεία των συγκεντρώσεων (σχετικό διάγραμμα), εντούτοις οι υδρογονάνθρακες, ιδίως στην Παραλία Ασπροπύργου, βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα ,. Επισημαίνονται οι
έντονες οσμές που παρατηρούνται εδώ και αρκετά χρόνια κατά τη διέλευση από την εθνική οδό Αθηνών - Κορίνθου μέσα στα όρια των ΕΛΠΕ-Βιομηχανικές εγκαταστάσεις Ελευσίνας (πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ) αλλά και στα όρια
των ΕΛΠΕ-Βιομηχανικές εγκαταστάσεις Ασπροπύργου (πρώην ΕΛ.Δ.Α.) , οι οποίες οφείλονται στην παραγωγική
διαδικασία των διυλιστηρίων.
3

mg/m

ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ - ΕΞΕΛΙΞΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ

3,50
3,00
2,50
2,00
1,50
1,00
0,50
0,00
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Διάγραμμα 3 : Εξέλιξη Υδρογονανθράκων στο Θριάσιο Πεδίο

Στο επόμενο διάγραμμα 4 φαίνεται ένα τριαντάφυλλο ρύπανσης για τους μη μεθανιούχους υδρογονάνθρακες (NMHC) στο σταθμό των εργατικών κατοικιών Μάνδρας για το μήνα Νοέμβριο 2008. Από το
τριαντάφυλλο προκύπτει ότι οι μη μεθανιούχοι υδρογονάνθρακες προέρχονται από τη βιομηχανική περιοχή των ΕΛΠΕ –εγκαταστάσεις Ελευσίνας.

3
ΒΒΔ
ΒΔ
ΔΒΔ

Δ

1,2
1
0,8
0,6
0,4
0,2
0

BBA
BA
ABA

A

ΔΝΔ

ANA
ΝΔ

NA
ΝΝΔ

NNA
N

ΑΠΝΟΙΑ=0,7
Διάγραμμα 4 : Τριαντάφυλλο Ρύπανσης για τους NMHC – Νοέμβριος 2008

(ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΑΝΔΡΑΣ)
Από το τριαντάφυλλο ρύπανσης προκύπτει ότι οι NMHC για το Νοέμβριο του 2008 προέρχονται από την περιοχή
των ΕΛΠΕ-Βιομ. Εγκατ. Ελευσίνας (πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ)
3. Όζον (O3)
Το όζον αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ρύπους του Θριασίου Πεδίου. Εμφανίζει υψηλές συγκεντρώσεις, με πολλές υπερβάσεις του ορίου των 180μg/m3 (ωριαία βάση). Οι παρατηρούμενες συγκεντρώσεις εγκυμονούν κινδύνους και για τους ανθρώπους αλλά και για τη βλάστηση της περιοχής.
ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ- ΕΞΕΛΙΞΗ O3
80
70
60
50
40
30
20
10
0

1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007

Διάγραμμα 5 : Εξέλιξη Όζοντος στο Θριάσιο Πεδίο

4
ΔΗΜΟΤΙΚΟ PARKING ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ- ΕΞΕΛΙΞΗ Ο3

3

μg/m
80
70
60
50
40
30
20
10
0

1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007

Διάγραμμα 6 : Εξέλιξη Όζοντος στην Ελευσίνα
Πίνακας 2 : O3 - Αριθμός υπερβάσεων ορίου 180μg/m3
ΕΤΟΣ
ΕΛΕΥΣΙΝΑ

1997

1998

0

11

ΠΑΡ.ΑΣΠΡΟΠ.

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

112

18

3

9

8

1

4

1

0

0

0

0

0

12

14

8

10

0*

0

19

102

99

1

ΕΡΓ.ΚΑΤ.ΜΑΝ.

2007

*Δεν έγιναν μετρήσεις όζοντος από 24/6-13/7/2004

Υπενθυμίζεται ότι το όζον είναι δευτερογενής ρύπος, δηλαδή δεν εκπέμπεται απευθείας από κάποια πηγή αλλά
παράγεται στην ατμόσφαιρα μέσω πολύπλοκων φωτοχημικών αντιδράσεων, στις οποίες συμμετέχουν οξείδια του
αζώτου, υδρογονάνθρακες και ηλιακή ακτινοβολία. Είναι βέβαιο ότι αύξηση των συγκεντρώσεων των οξειδίων
του αζώτου ή των υδρογονανθράκων θα οδηγήσει σε ακόμα υψηλότερες συγκεντρώσεις όζοντος και περισσότερες
υπερβάσεις των θεσμοθετημένων ορίων με άμεσες συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία και στα φυτά.

4. Πετρελαιοειδή και οργανικός άνθρακας στα ιζήματα του κόλπου Ελευσίνας
Τα ιζήματα του βυθού παρουσιάζουν μεγάλες συγκεντρώσεις πετρελαιοειδών και οργανικού άνθρακα. Τα
μέγιστα εμφανίζονται στις θέσεις Α2 (πρώην ΕΛ.Δ.Α.) , Α11 (ναυπηγεία Ελευσίνας) και Α4 (πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ)διαγράμματα 7 (πετρελαιοειδή) και 8 (οργανικός άνθρακας).
Λάδια (mg/g) στα ΙΖΗΜΑΤΑ Κ. ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ - Μ.Ο.1984-2007

m g/g
20,00
18,00
16,00
14,00
12,00
10,00
8,00
6,00
4,00
2,00
0,00
Κ1

Κ3

Κ5

A1

A2

A4

A5

A8

Θέσεις

Διάγραμμα 7 :Πετρελαιοειδή στα Ιζήματα Κ. Ελευσίνας

A11

5
Οργανικός άνθρακαςστα ΙΖΗΜΑΤΑ - Μ.Ο.1984-06

%

3,50
3,00
2,50
2,00
1,50
1,00
0,50
0,00

Κ1

Κ3

Κ5

A1

A2

A4

A5

A8

A11

Διάγραμμα 8 :Οργανικός άνθρακας στα Ιζήματα Κ. Ελευσίνας
Αναστάσιος Χρηστίδης
Ελευσίνα 22/12/2008
Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ
ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ
“ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ-ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ”
Οκτώβριος 2007

Όταν η σιωπή μιλά δυνατότερα από τις λέξεις
Τον Ιούνιο του 2007, τα Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ) παρουσίασαν τη Μελέτη
Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) η οποία αφορά στον “εκσυγχρονισμό-αναβάθμιση”
του διυλιστηρίου του ομίλου στην Ελευσίνα (διυλιστήριο ΠΕΤΡΟΛΑ). Σύμφωνα με την
εταιρία, το έργο σχεδιάστηκε έπειτα από συστηματική μελέτη 14 εναλλακτικών
επενδυτικών προτάσεων και αποσκοπεί στην παραγωγή καθαρότερων προϊόντων.
Συγκεκριμένα, η εν λόγω επένδυση (προϋπολογισμού περίπου 850 εκατ. €) θα μηδενίσει
την παραγωγή μαζούτ μετατρέποντάς το σε ελαφρύτερα κλάσματα χαμηλού θείου (ντίζελ
κίνησης), τα οποία θα καλύπτουν τις μελλοντικές προδιαγραφές καυσίμων, σύμφωνα με
τις απαιτήσεις της ελληνικής και κοινοτικής νομοθεσίας. Αναμένεται ακόμη να
ελαχιστοποιήσει την καύση μαζούτ ιδιοκατανάλωσης, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση
ρύπων όπως το διοξείδιο του θείου και τα μικροσωματίδια. Έτσι, η μελέτη υπόσχεται
μείωση του διοξειδίου του θείου κατά 70,2%, των οξειδίων του αζώτου κατά 11,6% και
των σωματιδίων κατά 84,2%.
Το ενδιαφέρον δεν είναι τόσο το τι γράφει η μελέτη, αλλά κυρίως εκείνα που αποκρύπτει.
Η μελέτη κινείται γενικά στις τυπικές υποχρεώσεις που επιβάλλει η κείμενη νομοθεσία.
Μία νομοθεσία όμως που αποδεικνύεται στην πράξη παρωχημένη, αφού εμμένει μόνο σε
ζητήματα ρύπανσης τοπικής κλίμακας και αγνοεί επιδεικτικά την ευρύτερη περιβαλλοντική
επιβάρυνση. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το βασικό κορμό της μελέτης απουσιάζει
οποιαδήποτε αναφορά στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που θα αυξηθούν
δραστικά σε περίπτωση που υλοποιηθεί η επένδυση. Η νομοθεσία για τις ΜΠΕ δεν
προβλέπει κάτι τέτοιο. Το προβλέπει όμως το Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων
Εκπομπών, υπόχρεος του οποίου είναι τα ΕΛΠΕ και το εν λόγω διυλιστήριο. Και είναι
τουλάχιστον υποκριτικό να μιλάμε για περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αποσιωπώντας το
μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα που είναι η αποσταθεροποίηση του κλίματος της Γης και
η συνεισφορά της καύσης των ορυκτών καυσίμων σ’ αυτή.

1

Η μελέτη δεν συζητά (πως θα μπορούσε άλλωστε) την αναγκαιότητα παραγωγής των
νέων προϊόντων (ντίζελ κίνησης). Αυτή θεωρείται απλώς αυτονόητη και επιβαλλόμενη
υποτίθεται από την κοινοτική νομοθεσία. Η νομοθεσία αυτή όμως λέει ότι, αν παράγεις
τέτοια προϊόντα, αυτά πρέπει να έχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές, δεν επιβάλλει την
παραγωγή των ίδιων των προϊόντων. Η παραγωγή ή μη είναι εν τέλει μια επιχειρηματική
επιλογή.
Στην κριτική αυτή αποτίμηση δεν εξετάζουμε τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων που
καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της ΜΠΕ. Τα αποτελέσματα αυτά εξαρτώνται απόλυτα από
τα στοιχεία που εισάγει κανείς στα μοντέλα και αυτά τα στοιχεία τα παρέχει αρχικά ο
επενδυτής. Έχει όμως ενδιαφέρον να δούμε ποιά υπήρξε διαχρονικά η εξέλιξη της
ρύπανσης από τα διυλιστήρια της χώρας σε σχέση με τις μελέτες που προηγήθηκαν.
Πόσο δηλαδή οι προβλέψεις των ΜΠΕ έπεσαν κοντά ή όχι στα πραγματικά δεδομένα.
Με ποιο δικαίωμα αυξάνουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα;
Από το 2005 και μετά, τα ΕΛΠΕ, όπως και πολλές ακόμη ρυπογόνες επιχειρήσεις, είναι
υποχρεωμένες να προσαρμόσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου με βάση το
Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών το οποίο βάζει ένα ανώτατο όριο σ’
αυτές τις εκπομπές και το οποίο τελεί υπό την έγκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το
πρώτο σχέδιο κάλυπτε την περίοδο 2005-2007, ενώ ήδη έχει εκπονηθεί το δεύτερο σχέδιο
για την περίοδο 2008-2012. Σύμφωνα με τα σχέδια αυτά, για μεν την πρώτη περίοδο
(2005-2007) τα δικαιώματα του διυλιστηρίου της Ελευσίνας ανέρχονταν σε 827.397
τόνους CO2 (275.799 τόνους CO2 ετησίως). Για τη δεύτερη περίοδο (2008-2012) τα
δικαιώματα καθορίστηκαν σε 1.620.930 τόνους CO2 (κατά μέσο όρο δηλαδή σε 324.186
τόνους CO2 ετησίως). Αν τα ΕΛΠΕ δεν καταφέρουν να περιορίσουν τις εκπομπές σ’ αυτά
τα επίπεδα, είναι υποχρεωμένα είτε να αγοράσουν δικαιώματα εκπομπών από τη διεθνή
αγορά, είτε να υποστούν τις συνέπειες που περιλαμβάνουν πρόστιμα ή και προσωρινή
διακοπή της λειτουργίας της εγκατάστασης.
Πόσο CO2 προβλέπεται να εκλύει το διυλιστήριο της Ελευσίνας αν υλοποιηθεί η
προγραμματισμένη επένδυση; Μην αναζητήσετε την απάντηση στη ΜΠΕ, γιατί απλώς δεν
θα τη βρείτε εκεί. Ορισμένα στοιχεία για εκπομπές CO2 υπάρχουν μόνο σε
συμπληρωματικό τεύχος που υποβλήθηκε, χωρίς όμως να δίνουν τη συνολική εικόνα. Με
βάση τα στοιχεία για τα καύσιμα που θα χρησιμοποιούνται στο διυλιστήριο μετά τις
επεκτάσεις (σελ. 172-179 της ΜΠΕ), υπολογίσαμε τις εκπομπές αυτές. Τα αποτελέσματα
είναι πράγματι εντυπωσιακά. Αν υλοποιηθούν οι επεκτάσεις, οι εκπομπές CO2 θα

2

αυξηθούν κατά 349%, αγγίζοντας τους 945.000 τόνους ετησίως! Και βέβαια, κάτι
τέτοιο σημαίνει και σχεδόν τριπλάσιες εκπομπές από τα δικαιώματα που έχει το
διυλιστήριο ως το 2012 με βάση τη νομοθεσία. Τυχόν έγκριση της ΜΠΕ από τις αρμόδιες
αρχές σημαίνει είτε ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ θα παραβιάσει μία νομοθεσία που το ίδιο προώθησε,
είτε ότι τα ΕΛΠΕ θα καταφύγουν στην αγορά ρύπων. Με βάση τις σημερινές τιμές (οι
οποίες αναμένεται να αυξηθούν καθώς πλησιάζουμε το 2012), η αγορά επιπλέον ρύπων
θα κόστιζε 12,4 εκατ. € ετησίως.

Ετήσιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα
από το διυλιστήριο των ΕΛΠΕ στην Ελευσίνα
1.000.000

tn CO2

800.000
600.000
400.000
200.000
0
Τώρα

Μετά τις επεκτάσεις

Οι επεκτάσεις στο διυλιστήριο περιφρονούν τη νομοθεσία
1.000.000

tn CO2

800.000
600.000
400.000
200.000
0
Ετήσιο δικαίωμα εκπομπών
περιόδου 2008-2012

Ετήσιες εκπομπές μετά τις
επεκτάσεις

Να σημειώσουμε εδώ ότι για τους υπολογισμούς χρησιμοποιήσαμε τους συντελεστές της
Διακυβερνητικής Επιτροπής για τις Κλιματικές Αλλαγές (2006 IPCC Guidelines for
National Greenhouse Gas Inventories). Αν χρησιμοποιούσαμε τους συντελεστές που δίνει
η συμπληρωματική μελέτη των ΕΛΠΕ, οι εκπομπές CO2 θα ήταν πιο αυξημένες απ’ αυτές
που υπολογίσαμε κατά 35% περίπου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι, αν
αντί της επέκτασης, τα ΕΛΠΕ επέλεγαν να αλλάξουν απλώς καύσιμο στις παλιές μονάδες
(καίγοντας π.χ. αέριο αντί μαζούτ), τότε θα είχαμε μείωση των εκπομπών CO2 κατά 25%.
Το σενάριο αυτό έχει ενδιαφέρον γιατί δεν θα μειώνονταν μόνο οι εκπομπές CO2, αλλά και

3

όλων των άλλων ρύπων και μάλιστα περισσότερο απ’ ότι προβλέπει η ΜΠΕ για την
περίπτωση των επεκτάσεων.

Επεκτάσεις ή αλλαγή καυσίμου στις παλιές μονάδες;

Μείωση εκπομπών

400%
300%
200%
100%
0%
-100%
-200%

SO2

NΟx

Σωματίδια

CO2

Με επ εκτάσεις

-70,2%

-11,6%

-84,2%

342%

Με αλλαγή καυσίμου στις
π αλιές μονάδες

-97,1%

-81,1%

-97,0%

-25,0%

Με τα λόγια της κυβέρνησης…
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η κλιματική αλλαγή αντιμετωπίσθηκε ως “αφηρημένο φαινόμενο” - κατανοητό
από επιστήμονες, περιφρονημένο από τους δύσπιστους, υποβαθμισμένο από κατεστημένα συμφέροντα και
αγνοημένο από τα “μυωπικά” πολιτικά συστήματα. Σήμερα, ο χρόνος λιγοστεύει.
Ευθύνη μας είναι όχι μόνο να βρούμε την πολιτική βούληση για μια αποτελεσματική παγκόσμια πολιτική
σταθεροποίησης της εκπομπής αερίων, αλλά και να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που η δραστηριότητά μας
στο παρελθόν, συνεχίζει να προκαλεί. Και πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η αλλαγή του κλίματος δεν
μπορεί πλέον να ειδωθεί ως ένα απομονωμένο περιβαλλοντικό θέμα. Δεν είναι μόνο θέμα περιβαλλοντικής
συνείδησης. Δεν είναι καν μια περιβαλλοντική ανάγκη. Είναι μια απειλή που αγγίζει τα πάντα. Και πρέπει να την
αντιμετωπίσουμε ως τέτοια … Είναι ζήτημα ηθικής και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι ζήτημα ανθρώπινης
ασφάλειας και πιθανό αίτιο μελλοντικών συγκρούσεων. Είναι ζήτημα βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Είναι
ακόμη ζήτημα απειλής για την παγκόσμια υγεία.
Η ανησυχία είναι αληθινή.
Η επιθυμία αυθεντική.
Τώρα, πιο συντονισμένη προσπάθεια είναι απαραίτητη.
Ελπίζω ότι σύντομα θα την επιτύχουμε.
Ομιλία ΥΠΕΞ, κ. Ντόρας Μπακογιάννη, στη Συνάντηση Υψηλού Επιπέδου για τις Κλιματικές Αλλαγές
του ΟΗΕ (Νέα Υόρκη) στις 24-9-2007

4

Το άλλοθι του περιβαλλοντικού εκσυγχρονισμού
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των ΕΛΠΕ για την επέκταση του διυλιστηρίου τους στην
Ελευσίνα είναι πως αυτή θα συμβάλλει, μεταξύ άλλων, και στην προστασία και
αναβάθμιση του περιβάλλοντος. Το ίδιο επιχείρημα είχε χρησιμοποιήσει η εταιρία και για
τις παλαιότερες επεκτάσεις της. Τα ίδια ακριβώς περιβαλλοντικά οφέλη επικαλούνταν όλες
ανεξαιρέτως οι μελέτες που παρουσίασαν όλα τα διυλιστήρια της χώρας την τελευταία
δεκαπενταετία προκειμένου να προχωρήσουν σε νέες επεκτάσεις και επενδύσεις στο
χώρο των εγκαταστάσεών τους. Σημειωτέον ότι οι μελέτες αυτές εκπονήθηκαν από
διάφορους φορείς και εν τέλει εγκρίθηκαν όλες από τις αρμόδιες κρατικές αρχές. Θα
περίμενε λοιπόν κανείς μία οριακή έστω βελτίωση του περιβάλλοντος απ’ όλες αυτές τις
επενδύσεις. Ας δούμε όμως τι συνέβη στην πραγματικότητα.
Σύμφωνα με την εθνική απογραφή αερίων του θερμοκηπίου και άλλων ρύπων, την οποία
συνέταξε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών για λογαριασμό του ΥΠΕΧΩΔΕ (2007), η
εξέλιξη των εκπομπών ρύπων από τα διυλιστήρια της χώρας την περίοδο 19902005 (για την οποία υπάρχουν εκτενή στοιχεία), είχε ως εξής:

Ρύπος

Διοξείδιο του άνθρακα
CO2
Μεθάνιο
CH4
Υποξείδιο του αζώτου
Ν2Ο
Οξείδια του αζώτου
ΝΟx
Μονοξείδιο του άνθρακα
CO
Πτητικές Οργανικές Ενώσεις
NMVOC
Διοξείδιο του θείου
SO2

Εκπομπές

Εκπομπές

1990

2005

(σε Gg)

(σε Gg)

2.464,85

3.757,05

+52,4%

Ï

0,06

0,10

+66,6%

Ï

0,29

0,44

+51,7%

Ï

3,49

5,65

+61,9%

Ï

0,33

0,55

+66,7%

Ï

0,30

0,53

+76,7%

Ï

22,56

37,87

+67,9%

Ï

5

Μεταβολή
1990-2005

Η εικόνα αυτή διαψεύδει ΟΛΕΣ τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που
εκπονήθηκαν για τα διυλιστήρια και εγκρίθηκαν από τις αρμόδιες κρατικές αρχές.
Πώς να δεχθεί λοιπόν κανείς άκριτα όλα όσα σήμερα περιγράφονται στη Μελέτη
Περιβαλλοντικών

Επιπτώσεων

των

ΕΛΠΕ;

Πόσο

μάλλον

που

και

οι

μελέτες

επικινδυνότητας που είχαν εκπονηθεί παλαιότερα από την εταιρία (ΠΕΤΡΟΛΑ τότε)
υποτιμούσαν τον κίνδυνο μείζονος ατυχήματος, κάτι που όχι μόνο συνέβη στις 1-9-1992,
αλλά στοίχισε και τη ζωή 14 εργαζομένων στο διυλιστήριο.
Καθαρότερα καύσιμα: για ποιόν;
Το έναυσμα για τις αλλαγές στο διυλιστήριο της Ελευσίνας δίνει υποτίθεται η κοινοτική
νομοθεσία η οποία επιβάλλει καθαρότερα καύσιμα από το 2009. Με άλλα λόγια, δεν είναι
δυνατόν να παράγουμε και να καταναλώνουμε πια το εξαιρετικά ρυπογόνο μαζούτ. Πολύ
σωστά. Μόνο που υπάρχουν δυό δρόμοι να διαλέξει κανείς καταργώντας το μαζούτ. Ή το
μετατρέπει σε άλλα καθαρότερα καύσιμα (όπως επιδιώκουν τα ΕΛΠΕ προβλέποντας
μεγαλύτερη παραγωγή σε ντίζελ κίνησης) ή απλώς επαναπροσδιορίζει τη συνολική
συνεισφορά των πετρελαϊκών προϊόντων στο ενεργειακό του ισοζύγιο (πράγμα που δεν
συμφέρει στα ΕΛΠΕ και ουδόλως φαίνεται να απασχολεί την ελληνική κυβέρνηση).
Η στενά επιχειρηματική λογική πρεσβεύει την εξεύρεση νέων αγορών για τα νέα προϊόντα.
Οι προγραμματιζόμενες επεκτάσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η παραγωγή του
ντίζελ κίνησης. Ποιος όμως θα καταναλώσει αυτό το ντίζελ κίνησης; Το βασικό επιχείρημα
για τη νέα επένδυση είναι πως τα επόμενα χρόνια αναμένεται αυξημένη ζήτηση ντίζελ και,
δεδομένης της ελλειμματικής παραγωγής ντίζελ στην ελληνική αγορά, η επένδυση σε
παραγωγή ντίζελ είναι απαραίτητη και οικονομικά προσοδοφόρα. Ήδη από το 2001, σε
ενημερωτικό της σημείωμα, η ΠΕΤΡΟΛΑ εκτιμούσε πως “βελτιώσεις στην τεχνολογία των
πετρελαιοκινητήρων όσον αφορά την απόδοση και την εκπομπή καυσαερίων και συνεχείς
πιέσεις από την ΕΕ αναμένεται ότι θα οδηγήσουν την Ελλάδα να επιτρέψει τελικά την
κυκλοφορία πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα” (ΠΕΤΡΟΛΑ,
Ενημερωτικό Δελτίο, Φεβρουάριος 2001). Προφανώς, η πραγματικότητα την διέψευσε.
Όχι μόνο η ΕΕ δεν πίεσε για εισαγωγή των πετρελαιοκίνητων Ι.Χ. σε Αθήνα και
Θεσσαλονίκη, αλλά ο κοινοτικός Επίτροπος κ. Σ. Δήμας εξέφρασε την αντίθεσή του σ’
αυτή την προοπτική.

6

Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 16-3-2006

Με βάση τον προγραμματισμό της ΕΕ, εκτιμάται ότι η εξομοίωση πετρελαιοκινητήρωνβενζινοκινητήρων σε ότι αφορά στις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις, θα επιτευχθεί περί το
2015. Τότε, πράγματι θα εξέλειπε το επιχείρημα κατά της χρήσης πετρελαιοκίνητων στα
μεγάλα αστικά κέντρα λόγω της ρύπανσης που προκαλούν. Σήμερα όμως, αλλά και για τα
επόμενα χρόνια, είναι σαφές ότι τα πετρελαιοκίνητα οχήματα υστερούν σε ότι αφορά στην
εκπομπή των επικίνδυνων και εν τέλει θανατηφόρων μικροσωματιδίων. Σημειώνουμε ότι
και η ΜΠΕ των ΕΛΠΕ (σε μια προσπάθεια “απενοχοποίησης” των διυλιστηρίων σε ότι
αφορά στα υψηλά επίπεδα μικροσωματιδίων στην περιοχή), αποδίδει τις υψηλές
συγκεντρώσεις στην “πυκνή κυκλοφορία οχημάτων στο παράπλευρο οδικό δίκτυο (ΙΧ,
φορτηγών με καύσιμο diesel), τα οποία είναι γνωστό ότι αποτελούν πολύ σημαντική πηγή
εκπομπών αιωρούμενων σωματιδίων”. Τα επίπεδα των επικίνδυνων μικροσωματιδίων
είναι ήδη εκτός ορίων, όχι μόνο στην περιοχή της Ελευσίνας, αλλά και σε όλα τα αστικά
κέντρα της χώρας. Η εισαγωγή νέων πετρελαιοκίνητων οχημάτων σε Αθήνα και
Θεσσαλονίκη (έστω και νέας τεχνολογίας) θα “διασφάλιζε” μακροχρόνια τις υψηλές
συγκεντρώσεις των επικίνδυνων αυτών ρύπων που κοστίζουν τη ζωή σε χιλιάδες
συνανθρώπους μας κάθε χρόνο.

7

Είναι επίσης σαφές ότι η κοινοτική πολιτική ευνοεί επί της αρχής την απεξάρτηση από το
πετρέλαιο, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των οχημάτων, την αύξηση των
δημοσίων μέσων μεταφοράς και τη στροφή σε εναλλακτικά καύσιμα.
Ήδη από το 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κυκλοφόρησε ένα κείμενο εργασίας με θέμα
την μελλοντική πολιτική της ΕΕ γύρω από την τροφοδοσία και ζήτηση προϊόντων
πετρελαίου (Communication from the Commission, The European Union’s oil supply,
COM(2000) 631 final). Στο κείμενο αυτό και υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο “Καθιστώντας
την οικονομία της Ευρώπης λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο”, η ΕΕ αναφέρει
μεταξύ άλλων τα εξής:
“Η νέα κατάσταση που χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές πετρελαίου… ενισχύει την ανάγκη
διαμόρφωσης μίας νέας στρατηγικής ζήτησης που θα οδηγήσει στη σταδιακή
αντικατάσταση του πετρελαίου από άλλες πηγές ενέργειας, σε μεγαλύτερη χρήση
ανανεώσιμων και εναλλακτικών πηγών ενέργειας, διαχείριση της ζήτησης, μεγαλύτερη
ενεργειακή αποδοτικότητα και εξοικονόμηση ενέργειας, ειδικά στον κτιριακό τομέα. Αυτά τα
μέτρα θα πρέπει να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος (ειδικά σε σχέση
με το φαινόμενο του θερμοκηπίου) αλλά και να καταστήσουν την ευρωπαϊκή οικονομία
λιγότερο ευάλωτη στις εισαγωγές ενέργειας από τρίτες χώρες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν
θα μπορέσει να τηρήσει τα όσα υποσχέθηκε στο Κιότο αν δεν ανατρέψει τις τρέχουσες
τάσεις που χαρακτηρίζουν την τελική ζήτηση ενέργειας, ιδιαίτερα στον τομέα των
μεταφορών” (σελ.15).
“Σε ότι αφορά τα οχήματα, οι τεχνολογικές εξελίξεις θα βοηθήσουν ώστε να αυξηθεί η
ενεργειακή αποδοτικότητα των συμβατικών οχημάτων και να αναπτυχθούν πιο αποδοτικά
ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα. Σε ότι αφορά τα καύσιμα, πρέπει να ληφθούν επιπλέον
μέτρα που θα ευνοούν την υποκατάσταση των συμβατικών καυσίμων και θα
στοχεύουν σε μεγαλύτερη χρήση φυσικού αερίου στα οχήματα, και μακροπρόθεσμα, στη
χρήση υδρογόνου και βιοκαυσίμων, τα οποία η προτεινόμενη οδηγία για τα ενεργειακά
προϊόντα σκοπεύει να απαλλάξει από δασμούς. Ειδικά για τα βιοκαύσιμα, πέραν της
ασφάλειας τροφοδοσίας που παρέχουν, ανοίγουν επιπλέον νέες οικονομικές προοπτικές
στον αγροτικό τομέα” (σελ. 16).
Η εφαρμογή τριών μόνο μέτρων στον τομέα των μεταφορών μπορεί να μειώσει την
κατανάλωση προϊόντων πετρελαίου κατά 50% στα επόμενα χρόνια. Ποια είναι αυτά
τα μέτρα; Πρώτον, οι νέες ρυθμίσεις σε κοινοτικό επίπεδο για μείωση του εκπεμπόμενου
CO2 από τα Ι.Χ. κατά 25% τουλάχιστον σε σχέση με σήμερα, μείωση που θα έχει πλέον

8

υποχρεωτικό χαρακτήρα και θα πρέπει να επιτευχθεί ως το 2012. Δεύτερον, η
υποχρεωτική χρήση βιοκαυσίμων σε ποσοστό 5,75% ως το 2010 και 10% ως το 2020.
Και τρίτον, η εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης όπως π.χ. η εκπαίδευση των οδηγών σε
πρακτικές οικολογικής οδήγησης (βλέπε π.χ. κοινοτικό πρόγραμμα Eco-driving). Η
εφαρμογή του τελευταίου μπορεί να επιφέρει άμεσα 10-15% λιγότερη κατανάλωση
καυσίμου και εκπομπών ρύπων. Αν τα αρμόδια υπουργεία έβλεπαν λίγο πιο σοβαρά
ορισμένα ζητήματα, τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι εντυπωσιακά. Αν, για
παράδειγμα, έκαναν εκστρατείες ενημέρωσης για τη σωστή πίεση των ελαστικών, θα
μπορούσε να επιτευχθεί εξοικονόμηση καυσίμου 1,2-3,7% (ανάλογα με την ταχύτητα).
Αυτό σημαίνει κατά μέσο όρο εξοικονόμηση 25 λίτρων καυσίμου το χρόνο για κάθε
αυτοκίνητο.
Και για τις άλλες χρήσεις του ντίζελ όμως, οι προοπτικές δεν είναι καλύτερες. Η εφαρμογή
της νέας κοινοτικής οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και η προώθηση
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) στον κτιριακό τομέα, θα σημάνει σημαντική μείωση
της κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης. Το ίδιο και στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής
στα νησιά που σήμερα χρησιμοποιούν κατ’ εξοχήν πετρέλαιο. Η ταχεία διείσδυση των
ΑΠΕ μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
Πώς να βαδίσει η χώρα μας σε τέτοιες ατραπούς; Μα, όπως το κάνουν ήδη άλλες χώρες.
Τον Οκτώβριο του 2005, η Σουηδία διακήρυξε πως θέλει να απαλλαγεί από το πετρέλαιο
ως το 2020. Λίγο πριν, η Ισλανδία ανακοίνωνε την οριστική απαγκίστρωσή της από τα
ορυκτά καύσιμα ως το 2030. Εκεί, αποφάσισαν κυβερνήσεις με οράματα. Εδώ, θα
επιτρέψουμε τόσο σημαντικές αποφάσεις να γίνουν με βάση το επιχειρηματικό όφελος και
μόνο;
Ποιο μέλλον για το διυλιστήριο στην Ελευσίνα;
Η υλοποίηση ή μη των επενδύσεων στο διυλιστήριο της Ελευσίνας, θα καθορίσει
μακροπρόθεσμα και τον χαρακτήρα της εν λόγω βιομηχανικής εγκατάστασης. Είναι σαφές
ότι τυχόν υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου, θα επιφέρει μελλοντικά και περαιτέρω
επεκτάσεις-παρεμβάσεις, προκειμένου να διατηρηθεί ο ανταγωνιστικός χαρακτήρας του
διυλιστηρίου. Η εναλλακτική λύση είναι ο σταδιακός παροπλισμός του παραγωγικού
τμήματος των εγκαταστάσεων της Ελευσίνας και η διατήρησή τους μόνο ως κέντρο
αποθήκευσης και διακίνησης προϊόντων που θα παράγονται στα άλλα διυλιστήρια των
ΕΛΠΕ (Ασπροπύργου και Θεσσαλονίκης). Το σενάριο αυτό δεν είναι προφανώς το
προτιμητέο από τα ΕΛΠΕ, είναι όμως το προτιμητέο σε περιβαλλοντικό επίπεδο (τόσο για
9

την τοπική κοινωνία της Ελευσίνας, όσο και για τη μακροχρόνια προοπτική του κλάδου
διύλισης πετρελαίου στη χώρα). Σε τελική ανάλυση, ας αναρωτηθούμε: πόσα
διυλιστήρια χρειάζεται πράγματι η χώρα; Σημειωτέον ότι τόσο η ολοένα αυξημένη
διείσδυση ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών όσο και βιοκαυσίμων, σε συνδυασμό με τις
νέες κοινοτικές προδιαγραφές για οχήματα χαμηλής κατανάλωσης, συνεπάγονται
μακροχρόνια μείωση της χρήσης προϊόντων πετρελαίου. Αυτό δεν συνάδει με γιγάντωση
των μονάδων διύλισης, αλλά απαιτεί στρατηγικές επιλογές για τη βέλτιστη αξιοποίησή
τους σε εθνικό (και όχι απλώς επιχειρηματικό) επίπεδο.

10

Ένα τεχνικό σημείωμα για την άδεια IPPC των
Ε
Π
Α.Ε. και τις Bέλτιστες
Διαθέσιμες Τεχνικές
Γιώργος Χασιώτης, LL.M., MSci
 Ιανουαρίου 

1 Εισαγωγή
Το παρόν τεχνικό σημείωμα έχει δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, περιγράφεται συνοπτικά το
νομικό πλαίσιο εφαρμογής των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών στο διυλιστήριο των Ε
Π
Α.Ε. στην Ελευσίνα. Στο δεύτερο μέρος, καταγράφονται οι Bέλτιστες Διαθέσιμες
Τεχνικές οι οποίες δεν ενσωματώθηκαν στην ισχύουσα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων
που διέπει την λειτουργία των εγκαταστάσεών του. Οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές διακρίνονται
σε όσες συνίστανται στον καθορισμό ορίων εκπομπής, και σε όσες αφορούν την εφαρμογή άλλων
μεθόδων. Το τεχνικό σημείωμα ολοκληρώνεται με ένα συμπέρασμα.

2 Το πλαίσιο εφαρμογής των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών
2.1 H υπαγωγή του διυλιστηρίου στην Οδηγία 2008/1
Η εγκατάσταση των ΕΛ.ΠΕ. στην Ελευσίνα υπάγεται στην Οδηγία / (προηγουμένως,
/), καθώς αποτελεί «διυλιστήρι[ο] πετρελαίου και αερίου». Επίσης, το διυλιστήριο περιλαμβάνει
«εγκαταστάσεις καύσης με θερμική ισχύ ...άνω των MW», και εγκαταστάσεις «για την εξάλειψη ή την
αξιοποίηση των επικίνδυνων αποβλήτων κατά το άρθρο § της οδηγίας //ΕΟΚ, όπως ορίζονται
στα παραρτήματα IIΑ και IIΒ (ενέργειες R, R, R, R και R) της οδηγίας //ΕΚ ...ημερήσιας

Σημείο . Παραρτήματος Ι Οδηγίας /.

Σημείο . Παραρτήματος Ι Οδηγίας /.

δυναμικότητας άνω των δέκα τόνων».

2.2 Η ενσωμάτωση της Οδηγίας 96/61 (ήδη 2008/1) στο ελληνικό δίκαιο
H Οδηγία / (ήδη /) ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το Παράρτημα ΙΙ της
Κ
Υ
Α
Η.Π. //.. «Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών
Έργων σε Κατηγορίες», καθώς και τις διατάξεις των Κ
Υ
Α
Η.Π. //Φ/.. «Διαδικασία Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης και
Αξιολόγησης (Π.Π.Ε.Α.) και Έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων (Ε.Π.Ο.) σύμφωνα με το άρθρο 
του Ν. / (Α’ ) όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο  του Ν. /»,⁴ και Η.Π.
//.. «Καθορισμός τρόπου ενημέρωσης και συμμετοχής του κοινού κατά τη διαδικασία
έγκρισης περιβαλλοντικών όρων των έργων και δραστηριοτήτων σύμφωνα με την παράγραφο  του
άρθρου  του Ν. / όπως αντικαταστάθηκε με τις παραγράφους  και  του άρθρου  του Ν.
/».⁵ Σύμφωνα με την τελευταία,⁶
[σ]τη περίπτωση έργων και δραστηριοτήτων που περιγράφονται στο Παράρτημα ΙΙ του
άρθρου  της υπ’ αριθμ. Η.Π. // Κ.Υ.Α. (Β’ ), η Απόφαση Έγκρισης
Περιβαλλοντικών Όρων, εκτός από τα στοιχεία που περιγράφονται στην παράγραφο ,
αναφέρεται επιπλέον και σε μέτρα για την εξασφάλιση της προστασίας της ατμόσφαιρας,
του νερού και του εδάφους, ώστε να επιτυγχάνεται υψηλό επίπεδο προστασίας στο
σύνολό του, ιδίως με:...

(β) την χρήση Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών, όπως ορίζονται στο Παράρτημα Ι (§)
του άρθρου  της παρούσας απόφασης και λαμβανομένης υπόψη της Κοινοτικής
και Διεθνούς εμπειρίας και πρακτικής, προκειμένου να καθορισθούν οι ως άνω
οριακές τιμές, χωρίς να προδιαγράφεται η χρήση μίας συγκεκριμένης τεχνικής ή
τεχνολογίας. Για τον καθορισμό αυτών των οριακών τιμών λαμβάνονται υπόψη τα
τεχνικά χαρακτηριστικά της εγκατάστασης, η γεωγραφική της θέση και οι τοπικές
περιβαλλοντικές συνθήκες. Εάν ένα ποιοτικό πρότυπο περιβάλλοντος, όπως ορίζεται
Σημείο . Παραρτήματος Ι Οδηγίας /. Το
συγκεκριμένο επικίνδυνο απόβλητο είναι η εξαντλημένη
(«πλούσια», “rich”) αμίνη (MDEA κατά την Μ.Π.Ε.,
DEA κατά την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών
Όρων), που προκύπτει από την επεξεργασία των
όξινων απαερίων (H S), και φέρει τον κωδικό  
* («απόβλητα από τον καθαρισμό καυσαερίων»)[J.
H. Gary and G. E. Handwerk, Petroleum re ning
(Dekker, ), -· Arthur L. Kohl and Richard B.
Nielsen, Gas Puri cation (), -· Παράρτημα
της Απόφασης / «Για την Τροποποίηση της
Απόφασης / Όσον Αφορά τον Κατάλογο
Αποβλήτων»· Παράρτημα Ι Κ
Υ
Α
Η.Π. //.. (ΦΕΚ Βʹ )·
Foster & Wheeler, Έργο εκσυγχρονισμού-αναβάθμισης
διυλιστηρίου Ελευσίνας [Μ.Π.Ε.], .., §....].
Η ενέργεια διάθεσης-αξιοποίησης φέρει τον κωδικό R

(«αναγέννηση οξέων ή βάσεων»). Η δυναμικότητα
της νέας μονάδας αναγέννησης αμίνης (A
R
U , ARU, Μ
- ) είναι 
t/h, ενώ της υφιστάμενης Μ
Δ
H S/αμίνης είναι  t/ημέρα [Πίνακας  Κ
Υ
Α
/..]. Ωστόσο,
επειδή η δραστηριότητα αυτή είναι in-situ, εξαιρείται
από το Κείμενο Αναφοράς για την διαχείριση αποβλήτων.
Πρβλ. E
C
, Integrated Pollution
Prevention and Control Reference Document on Best
Available Techniques for the Waste Treatments Industries,
., σ. (xxx).
⁴ ΦΕΚ Βʹ .
⁵ ΦΕΚ Βʹ .
⁶§ εδ. βʹ Κ
Υ
Α
Η.Π.
//Φ/.. (ΦΕΚ Βʹ ).

στο στο Παράρτημα Ι (§) του άρθρου  της παρούσας απόφασης, το οποίο
έχει καθορισθεί με ειδικές διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, επιβάλλει όρους
αυστηρότερους από αυτούς που είναι δυνατόν να επιτευχθούν με την χρήση των
Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών, επιβάλλονται πρόσθετοι όροι, με την επιφύλαξη
άλλων μέτρων που μπορούν να ληφθούν για την τήρηση των ποιοτικών προτύπων
περιβάλλοντος...
Για το θέμα αυτό, έχει επίσης εκδοθεί η Ε
αναφέρει ότι⁷

οικ. /.. (Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.), η οποία

[σ]το άρθρο § της Κ
Υ
Α
Η.Π. //Φ/..
...προβλέπεται η υποχρέωση επιβολής κάποιων πρόσθετων όρων στις Α
Ε
Π
Ο
για τα έργα και δραστηριότητες του Πίνακα ΙΙ
της Η.Π. //..... Αυτό ισχύει τόσο για τα έργα και δραστηριότητες που
εφεξής θα λαμβάνουν περιβαλλοντικούς όρους, όσο και για τα έργα ή δραστηριότητες
που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντικούς όρους με τις παλαιότερες διατάξεις. Κατά
συνέπεια, παρακαλούνται όλες οι υπηρεσίες των κεντρικών υπηρεσιών του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.
κι των Περιφερειακών και Νομαρχιακών Υπηρεσιών που εκδίδουν Α
Ε
Π
Ο
να συμπεριλαμβάνουν την υποχρέωση αυτή...
Συνεπώς, είναι σαφές ότι στο ελληνικό δίκαιο, η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης, και
ειδικότερα οι Α
Ε
Π
Ο
, εκπληρώνουν τους σκοπούς των
αδειών της Οδηγίας / [εφεξής, αδειών IPPC].

2.3 Το περιεχόμενο των αδειών IPPC
Κατά συνέπεια, κατά την αξιολόγηση της ισχύουσας Α
Ε
Π
Ο
,
πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι προϋποθέσεις που θέτει η σχετική κοινοτική Οδηγία για τις άδειες
IPPC. Ειδικότερα, πριν την χορήγηση της άδειας IPPC, τα κράτη μέλη⁸
διασφαλίζουν ότι, με την επιφύλαξη άλλων απαιτήσεων εθνικής ή κοινοτικής νομοθεσίας,
η αρμόδια αρχή χορηγεί άδεια για την εγκατάσταση η οποία περιλαμβάνει όρους διά των
οποίων εξασφαλίζεται ότι η εγκατάσταση πληροί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας ή,
άλλως, δεν χορηγεί άδεια.
Μία από τις απαιτήσεις της Οδηγίας / είναι και η εξής: η αρμόδια αρχή βεβαιώνεται
ότι⁹
η άδεια περιλαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα τήρησης των όρων χορήγησης αδειών
κατά τα άρθρα  [βασικές αρχές θεμελιωδών υποχρεώσεων του φορέα] και  [βέλτιστες
⁷ Εγκύκλιος οικ. /.. (Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.)
«Εφαρμογή των Διατάξεων του άρθρου § της
Κ.Υ.Α. //Φ/..... όσον αφορά
την υποχρέωση ενημέρωσης των αρμόδιων για τις
απορρίψεις ρύπανσης (Εκπομπών και Αποβλήτων) από

Τις Δραστηριότητες του Παραρτήματος ΙΙ Του άρθρου 
της Η.Π. //.....», §-.
⁸  εδ. αʹ Οδηγίας /.
⁹ § Οδηγίας /.

διαθέσιμες τεχνικές και ποιοτικά πρότυπα περιβάλλοντος], για να εξασφαλίζεται η
προστασία της ατμόσφαιρας, του νερού και του εδάφους, επιτυγχάνοντας έτσι υψηλό
επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος στο σύνολό του.
Επίσης, μετά την χορήγηση της άδειας IPPC, η αρμόδια αρχή λαμβάνει ⁰
τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίσ[ει] ότι: ...ο φορέας εκμετάλλευσης τηρεί τους
όρους της αδείας στην εγκατάστασή του.
Πρέπει να υπογραμμιστεί η μεταβατική περίοδος που προέβλεπε η οδηγία / για τις υφιστάμενες
εγκαταστάσεις έχει λήξει στις ... Πράγματι, το διυλιστήριο, όπως ήταν πριν την έναρξη των
εργασιών, αποτελεί «υφιστάμενη εγκατάσταση» σύμφωνα με τις διακρίσεις της Οδηγίας /.
Συνεπώς, ένα κράτος-μέλος όφειλε να είχε λάβει τα αναγκαία μέτρα
για να διασφαλίσ[ει] ότι οι αρμόδιες αρχές ...θα επιτύχουν, με τις άδειες που δίδονται
σύμφωνα με τα άρθρα  και  ή με επανεξέταση, οσάκις ενδείκνυται, και εκσυγχρονισμό,
οσάκις απαιτείται, των όρων αδείας, να λειτουργούν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις
σύμφωνα με τις προδιαγραφές των άρθρων  [βασικές αρχές θεμελιωδών υποχρεώσεων
του φορέα],  [ολοκληρωμένη προσέγγιση στην έκδοση αδειών],  [όροι της αδείας], 
[βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές και ποιοτικά πρότυπα περιβάλλοντος] και  [επανεξέταση
και αναπροσαρμογή των όρων της αδείας εκ μέρους της αρμόδιας αρχής], του άρθρου
 στοιχεία α) και β) [τήρηση των όρων της αδείας]και του άρθρου  παράγραφος 
[πρόσβαση στις πληροφορίες και συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία χορήγησης της
αδείας και στα αποτελέσματα που διαθέτει η αρμόδια αρχή από την παρακολούθηση των
απορρίψεων], το αργότερο την ή Οκτωβρίου , με την επιφύλαξη ειδικών κοινοτικών
νομοθετικών διατάξεων.
Συνεπώς, από τις .., οι όροι που διέπουν την λειτουργία του διυλιστηρίου πρέπει να
εναρμονίζονται με τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές.

2.4 Η περιβαλλοντική αδειοδότηση του διυλιστηρίου
Η ισχύουσα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων είναι η Κ
Υ
Α
/... Προηγουμένως, η Κ
Υ
Α
/.., ίσχυε, σύμφωνα
με τους όρους της, μέχρι τις .., «με την προϋπόθεση ότι δεν θα επέλθει εν τω μεταξύ τροποποίηση
των στοιχείων της Μ.Π.Ε. ή της ισχύουσας νομοθεσίας». Όπως επιβάλλεται και συνηθίζεται, η
⁰  περ. (α) Οδηγίας /.
«Εγκατάσταση» είναι κάθε ακίνητη τεχνική μονάδα όπου
εκτελούνται μία ή περισσότερες από τις δραστηριότητες
του παραρτήματος Ι, όπως η διύλιση πετρελαίου, καθώς
και όλες οι άλλες άμεσα συνδεδεμένες δραστηριότητες,
τεχνικώς συναφείς με τις εκεί εκτελούμενες, και η
οποία ενδέχεται να επηρεάζει τις εκπομπές και τη
ρύπανση. «Υφιστάμενη» είναι η εγκατάσταση η οποία
λειτουργούσε, ή ήταν εγκεκριμένη στις .. [ή

η εγκατάσταση για την οποία, σύμφωνα με τη γνώμη
της αρμόδιας αρχής, είχε υποβληθεί πλήρης αίτηση
αδείας, εφόσον η εγκατάσταση είχε τεθεί σε λειτουργία
το αργότερο την ή Οκτωβρίου ]. Βλ. §- και
Παράρτημα, σημείο . και . και Οδηγίας //ΕΚ.
§ Οδηγίας //ΕΚ.
. εδʹ Κ
Υ
Α
/...

προϊσχύουσα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων όριζε ότι «η εφαρμογή των όρων της
παρούσας αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση του έργου ή της δραστηριότητας...». ⁴ Ωστόσο,
μεταξύ .. και .., το διυλιστήριο λειτουργούσε χωρίς περιβαλλοντικούς όρους σε
ισχύ.

2.5 Η σύμφωνη με την Οδηγία 2008/1 ερμηνεία των εθνικών διατάξεων
Εν όψει των επισημάνσεων που ακολουθούν, θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η αρχή της
«σύμφωνης με το κοινοτικό δίκαιο» ερμηνείας του εθνικού. Αυτή περιγράφεται από το Δ
Τ Ε
Κ
ως εξής: ⁵
“[i]t follows that, in applying national law, whether the provisions in question were adopted
before or aer the directive, the national court called upon to interpret it is required to do
so, as far as possible, in the light of the wording and the purpose of the directive in order
to achieve the result pursued by the latter and thereby comply with the third paragraph of
Article  of the Treaty...”
Η «σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο» ερμηνεία αφορά το «σύνολο του εθνικού δικαίου», ⁶ και την
(εθνική) νομολογία. ⁷ Επίσης, πρέπει να αξιοποιήσει και τις (κοινοτικές) μη δεσμευτικές πράξεις,
όταν φωτίζουν ή συμπληρώνουν δεσμευτικούς κοινοτικούς κανόνες. ⁸ Παρόμοιες πράξεις είναι και
αυτές με τις οποίες Ευρωπαϊκή Κοινότητα εγκρίνει τα Κείμενα Αναφοράς Για Τις Βέλτιστες Διαθέσιμες

⁴ . Κ
Υ
Α
/...
⁵ Υπόθεση C-/ Marleasing [] ECRI I-, §.
Δυστυχώς, δεν υπάρχει επίσημη ελληνική μετάφραση της
σημαντικής αυτής υπόθεσης στο Διαδίκτυο.
⁶ Συνδεδεμένες υποθέσεις C- έως / Pfeiffer
[] ECR I-, §: «[ε]πομένως, συνάγεται
το συμπέρασμα ότι ένα εθνικό δικαστήριο, το οποίο
επιλαμβάνεται διαφοράς ανακύπτουσας αποκλειστικώς
μεταξύ ιδιωτών, υποχρεούται, κατά την εφαρμογή των
διατάξεων του εσωτερικού δικαίου οι οποίες έχουν
προσαρμοσθεί με σκοπό τη μεταφορά στο εσωτερικό
δίκαιο των υποχρεώσεων που προβλέπει η οδηγία, να
λαμβάνει υπόψη το σύνολο των κανόνων του εθνικού
δικαίου και να τους ερμηνεύει, κατά το μέτρο του δυνατού,
υπό το πρίσμα του γράμματος καθώς και του σκοπού
της οδηγίας αυτής, προκειμένου να καταλήξει σε λύση
σύμφωνη προς τον σκοπό που αυτή επιδιώκει...»
⁷ Υπόθεση C-/ Centrosteel [] ECR I-, §:
«[ε]ναπόκειται έτσι στο αιτούν δικαστήριο, το οποίο έχει
επιληφθεί διαφοράς που εμπίπτει στον τομέα εφαρμογής
της οδηγίας και οφείλεται σε περιστατικά μεταγενέστερα
από τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας
αυτής στο εσωτερικό δίκαιο, όταν εφαρμόζει τις διατάξεις

του εθνικού δικαίου ή πάγια εθνική νομολογία, όπως
φαίνεται να συμβαίνει στην περίπτωση της υποθέσεως
της κύριας δίκης, να τις ερμηνεύσει κατά τέτοιο τρόπο
ώστε να μπορούν να τύχουν εφαρμογής σύμφωνης προς
τους σκοπούς της οδηγίας...»
⁸ Υπόθεση C-/ Grimaldi [] ECR I-, §-:
«[π]αρατηρείται σχετικά ότι το γεγονός ότι έχει παρέλθει
πλέον της εικοσιπενταετίας από την έκδοση της πρώτης
από τις εν λόγω συστάσεις, χωρίς να έχουν όλα τα κράτη
μέλη προβεί στην εφαρμογή της, δεν μπορεί να επηρεάσει
τη νομική ισχύ της πράξεως αυτής. Ωστόσο, προκειμένου
να δοθεί πλήρης απάντηση στο ερώτημα που υπέβαλε
το εθνικό δικαστήριο, πρέπει να τονιστεί ότι οι εν
λόγω πράξεις δεν μπορούν, εντούτοις, να θεωρηθούν
ως στερούμενες οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος.
Πράγματι, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν, κατά την
επίλυση των διαφορών, να λαμβάνουν υπόψη τους
τις συστάσεις, ιδίως όταν αυτές φωτίζουν την ερμηνεία
εθνικών διατάξεων που έχουν θεσπιστεί με σκοπό την
εφαρμογή των εν λόγω συστάσεων, ή ακόμα όταν
οι συστάσεις έχουν ως αντικείμενο τη συμπλήρωση
κοινοτικών διατάξεων δεσμευτικού χαρακτήρα...».

Τεχνικές (Best Avalaible Techniques Reference Documents, εφεξής BREF’s). ⁹ Τα Κείμενα Αναφοράς
εκδίδονται βάσει του άρθρου § της Οδηγίας / (ή § της προϊσχύουσας Οδηγίας //ΕΚ),
και είναι διαθέσιμα από την ιστοσελίδα του E
I
P
P
C
B
(EIPPCB). ⁰ Άλλωστε, σύμφωνα με το Παράρτημα Ι(§) της Κ
Υ
Α
//Φ/.. (ΦΕΚ Βʹ ),
ένα στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό των βέλτιστων διαθέσιμων
τεχνικών είναι οι πληροφορίες που δημοσιεύει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου § της
Οδηγίας //ΕΚ (EEL //..), ή που δημοσιεύουν διεθνείς οργανισμοί.

2.6 Άλλες νομικές βάσεις των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών
Eίναι ενδιαφέρον ότι η Οδηγία / και η συναφής ελληνική νομοθεσία δεν είναι η μόνη νομική βάση
για την εφαρμογή των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών στην παρούσα περίπτωση. Υπάρχουν αρκετές
ακόμα, τόσο στο ευρωπαϊκό, όσο και στο διεθνές δίκαιο. Υπό μία έννοια, οι Bέλτιστες Διαθέσιμες
Τεχνικές δεν απουσιάζουν και από το εθνικό δίκαιο. Στην περίπτωση του διυλιστηρίου των Ε
Π
Α.Ε. στην Ελευσίνα, έχουν εφαρμογή όσα ακολουθούν.

2.6.1 Ευρωπαϊκό δίκαιο
Απορρίψεις στα επιφανειακά ύδατα Η εφαρμογή Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών προβλέπεται
από την Οδηγία /. Ειδικά όσον αφορά τις απορρίψεις στα επιφανειακά ύδατα, η αρμόδια αρχή
εξασφαλίζει

την καθιέρωση ή/και την εφαρμογή: (α) των ελέγχων εκπομπών, βάσει των Βέλτιστων
Διαθέσιμων Τεχνικών, ή (β) των σχετικών οριακών τιμών εκπομπής...

2.6.2 Διεθνές δίκαιο
Θαλάσσια ρύπανση Ειδικά όσον αφορά την υιοθέτηση μέτρων για την καταπολέμηση της
θαλάσσιας ρύπανσης από χερσαίες πηγές και δραστηριότητες, όπως η διύλιση πετρελαίου, οι λιμενικές
δραστηριότητες, η επεξεργασία και διάθεση επικίνδυνων αποβλήτων και αστικών λυμάτων, η διάθεση
λάσπης από την επεξεργασία λυμάτων, και οι «εργασίες που προκαλούν μορφολογική αλλοίωση των

⁹ Πρβλ. Έγκριση τεσσάρων εγγράφων αναφοράς για τους
σκοπούς της οδηγίας //ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά
με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της
ρύπανσης, /C /, Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C
 της //, σ.  [BREF Διυλιστηρίων]· Έγκριση
οκτώ εγγράφων αναφοράς για τους σκοπούς της οδηγίας
//ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη

πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης, /C /,
Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C  της //,  σ. 
[BREF Βιομηχανικών Συστημάτων Ψύξης].

http://eippcb.jrc.ec.europa.eu/pages/FActivities.
htm.

§ περ. (α) και (β) Οδηγίας /· § περ. (α) και (β)
Π.Δ. / (ΦΕΚ Αʹ ).

ακτών», οι αρχές
θα λαμβάνουν υπόψη, ανεξάρτητα ή σε συνεργασία μεταξύ τους, τις Bέλτιστες Διαθέσιμες
Τεχνικές και τις βέλτιστες περιβαλλοντικές πρακτικές...

Τέλος, και το Σ
Ε
έχει συνάγει, μεταξύ άλλων
από τις παραγράφους  και  του άρθρου Σ, την αρχή της πρόληψης και την αρχή της αειφορίας,
ότι καταρχήν πρέπει να προκρίνεται η βέλτιστη περιβαλλοντικά λύση. Η μη επιλογή της λύσης
αυτής πρέπει να αιτιολογείται νομίμως, με την παράθεση ειδικών λόγων που ανάγονται στο δημόσιο
συμφέρον: ⁴
Η νομολογία του ΣτΕ

[ο] κατά την ανωτέρω έννοια βέλτιστος χαρακτήρας μιας λύσεως κρίνεται, ενόψει και
των γενικών και ειδικών τεχνικών δυνατοτήτων που προσφέρονται για την υλοποίηση
της, καθώς και του επιπέδου των διαθέσιμων προς τούτο οικονομικών μέσων, η
στάθμιση δε των ανωτέρω δεδομένων γίνεται κατά τους κανόνες των οικείων επιστημών,
ώστε να επιλέγεται η λύση που κρίνεται εφικτή από τις παραπάνω απόψεις και
συνεπάγεται τις λιγότερες δυνατές δυσμενείς επιπτώσεις για το φυσικό και οικιστικό
περιβάλλον...Η μη επιλογή, πάντως, μιας τεχνικής λύσεως, η οποία κρίνεται βέλτιστη
από περιβαλλοντική πλευρά και, κατ‘ αρχήν, εφικτή, πρέπει να αιτιολογείται νομίμως,
ελεγχόμενη, κατά τούτο, από τον ακυρωτικό δικαστή, με την προσήκουσα παράθεση
και τεκμηρίωση αντικειμενικών, ειδικών και συγκεκριμένων λόγων, αναγόμενων επίσης
στην προστασία του γενικότερου δημοσίου συμφέροντος και στην εξυπηρέτηση συναφών
κοινωνικών αναγκών, οι οποίοι κρίνονται, τόσο σοβαροί, ώστε να μην μπορούν να
αρθούν μέσα σε εύλογο χρόνο με προγραμματισμό και συντονισμό της δράσης όλων
των εμπλεκομένων φορέων, συνεκτιμωμένου του επείγοντος χαρακτήρα των δημοσίου
συμφέροντος αναγκών που θα εξυπηρετήσει το έργο.

Παράρτημα Ι(Α) [σημεία , , -, , ] Ν. /
(ΦΕΚ Αʹ ), όπως αντικαταστάθηκε από το  Ν.
/ «Κύρωση των Τροποποιήσεων της Σύμβασης
Της Βαρκελώνης του  για την Προστασία της
Μεσογείου από την Ρύπανση και των Τροποποιήσεων του
Πρωτοκόλλου του  για την Προστασια της Μεσογείου
Θάλασσας από την Ρύπανση από Χερσαίες Πηγές» (ΦΕΚ
Αʹ ). Επίσης, Απόφαση //ΕΟΚ «για τη Σύναψη
του Πρωτοκόλλου για την Προστασία της Μεσογείου

Θαλάσσης από τη Ρύπανση από Χερσαίες Πηγές»,
όπως τροποποιήθηκε από την Απόφαση //ΕΚ
«Τροποποιήσεις του Πρωτοκόλλου για την Προστασία της
Μεσογείου Θαλάσσης από την Ρύπανση από Χερσαίες
Πηγές».
§ Ν. / (ΦΕΚ Αʹ ), όπως αντικαταστάθηκε
και αναριθμήθηκε από το  Ν. / (ΦΕΚ Αʹ ).
⁴ Σ. .Ε (
.) /, η σκέψη.

3 Η ενσωμάτωση των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών στους
περιβαλλοντικούς όρους
3.1 Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές που εκφράζονται ως όρια εκπομπών
3.1.1 Αέριοι ρύποι
Εκπομπές SO2 από μικρούς κλίβανους και φούρνους Οι εκπομπές από εγκαταστάσεις καύσης
που δεν υπάγονται στην νομοθεσία για τις Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης (<MW, μικρούς
κλίβανους και φούρνους) δεν εναρμονίζονται με τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές. Οι συμβολές αυτές
αντιστοιχούν σε ποσοστό . της συνολικής ονομαστικής θερμικής ισχύος (. MW από .
MW) του υφιστάμενου σχήματος, και . (. MW από . ΜW) του μελλοντικού. Το όριο
των εκπομπών SO για τις εγκαταστάσεις αυτές στο υφιστάμενο σχήμα είναι  mg/Nm . ⁵ Όπως
αναφέρεται και στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, η τιμή αυτή προέρχεται από την
Οδηγία / ⁶, η οποία εξαιρεί την «καύση σε διυλιστήρια» από την απαγόρευση χρήσης βαρέως
μαζούτ, «όταν ο μηνιαίος μέσος όρος των εκπομπών διοξειδίου του θείου όλων των εγκαταστάσεων του
διυλιστηρίου, ανεξαρτήτως του τύπου του χρησιμοποιούμενου καυσίμου ή συνδυασμού καυσίμων, είναι
εντός ορίου το οποίο ορίζει κάθε κράτος μέλος, και το οποίο δεν πρέπει να υπερβαίνει τα  mg/Nm .»
Η ίδια τιμή αναφέρεται και στην αντίστοιχη νομοθεσία για τις Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης που
χρησιμοποιούν υγρά καύσιμα, μολονότι η τελευταία αποκλείει του μικρούς (>MW) κλίβανους και
φούρνους από το πεδίο εφαρμογής της. ⁷ Ωστόσο, εδώ πρέπει να ειπωθεί ότι η Οδηγία / απλώς
παρέχει μία ευχέρεια, η οποία μπορεί να ασκηθεί μόνο εφόσον τηρούνται και οι λοιπές προβλέψεις
της. Επιπλέον, η ευχέρεια αυτή δεν ασκήθηκε, καθώς η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών
Όρων δεν ορίζει κανένα όριο των «εκπομπών διοξειδίου του θείου όλων των εγκαταστάσεων του
διυλιστηρίου, ανεξαρτήτως του τύπου του χρησιμοποιούμενου καυσίμου ή συνδυασμού καυσίμων»:
αντιθέτως, διακρίνει μεταξύ φούρνων και λεβήτων εντασσόμενων στο πεδίο εφαρμογής της K.Y.A.
Η.Π. //.. και μη (με άλλα λόγια, Μεγάλων Εγκαταστάσεων Καύσης και μη), και θέτει
διαφορετικά όρια εκπομπών για την καθεμία, ανάλογα με το καύσιμο. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι
η τιμή των  mg/Nm δεν εναρμονίζεται:

. με το ανώτατο όριο εκπομπών που θέτει η Επιτροπή στο πλαίσιο των Βέλτιστων Διαθέσιμων
Τεχνικών για τις ολικές εκπομπές του διυλιστηρίου (σύμφωνα με την “bubble approach” - τη
θεώρηση του διυλιστηρίου σαν να περιβάλλεται από ένα δοχείο (“bubble”, γυάλα), και θέσπιση

⁵ Όρος .. εδ. αʹ Κ
Υ
Α
/...
⁶ § εδ. δʹ Οδηγίας /, όπως τροποποιήθηκε από το
 Οδηγίας /
⁷ Η τιμή των  mg/Nm εξομοιώνει τις μικρές
εγκαταστάσεις καύσης με μία νέα εγκατάσταση καύσης

MW-MW, η οποία χρησιμοποιεί υγρά καύσιμα:
πρβλ.  περ. (α) και Παράρτημα V Οδηγίας /·
Παράρτημα V Κ
Υ
Α
Η.Π.
//.. (ΦΕΚ Βʹ ).

ορίων για τις ολικές εκπομπές που εκφεύγουν στο περιβάλλον από το δοχείο αυτό) ⁸ [ mg/Nm
, υγρά καύσιμα]·
. με το αντίστοιχο όριο που πρότεινε η εκπροσώπηση του κλάδου ⁹ [ mg/Nm ,  Ο ]·
. με την μέση περιεκτικότητα σε SO των απαερίων του κλάδου ⁰ [ mg/Nm , υγρά/αέρια
καύσιμα]·
. με τα όρια εκπομπών που προκύπτουν από την εφαρμογή των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών
σε Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης -MW [- mg/Nm , και, κατά την άποψη ενός
κράτους-μέλους, - mg/Nm ].
Συνεπώς, αντίθετα τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές, δεν επιβάλλεται ή έστω εξετάζεται η μείωση των
εκπομπών αυτών.

Εκπομπές ΝΟX από μικρούς κλίβανους και φούρνους Οι ίδιες παρατηρήσεις ισχύουν και
για τις εκπομπές ΝΟX (ως NO ). Η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων θέτει, με την ίδια
αιτιολογία, το όριο στα  mg/Nm . Αντιθέτως, οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές απαιτούν  και
 mg/Nm για αέρια και υγρά καύσιμα, αντιστοίχως. ⁴

⁸E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, .,
§.., σ. : “[t]he Commission has noted the
divergent views of the Technical Working Group (TWG)
concerning the average sulphur dioxide emission levels
when burning liquid fuels, associated with the use of BAT.
e Commission further notes that Council Directive
//EC on the sulphur content of certain liquid
fuels prescribes a maximum emission limit value of 
mg/Nm , which equates to  sulphur in heavy fuel
oil, as a monthly mean value averaged over all plants
in the re nery from  January . In addition, the
more recently adopted Directive //EC on large
combustion plants provides for emission limit values in
the range of  to  mg/Nm depending on the
characteristics of plants covered by that directive. In this
perspective, the Commission believes the range of  to
 mg/Nm , as average sulphur dioxide emission levels
when burning liquid fuels to be consistent with BAT. In
many cases, achieving the lower end of this range would
incur costs and cause other environmental effects...”
⁹E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, .,
§., σ. .
⁰E
C
, Integrated Pollution Prevention

and Control (IPPC) Reference Document on Best
Available Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries,
., §.., σ. , παραπέμποντας σε στοιχεία της
CONCAWE.
E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control Reference Document on Best Available
Techniques for Large Combustion Plants, ., σ. ,
Πίνακας ..
E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, .,
σ. : “reducing ceSO emissions from typically small
contributors when they become a signi cant part of the
total emission and if cost-effective (e.g. aring, gases from
vacuum ejector gas burnt in furnaces).”
.. εδ. βʹ Κ
Υ
Α
/...
⁴E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, .,
§.., σ. : “reduce NOx from boilers and heaters
using gas fuel to  -  mg/Nm (lower levels for natural
gas and higher ones for small heaters with primary
measures)...from boilers and heaters using liquid fuel to
 -  mg/Nm (the lower levels relates only to boilers
with SCR and the higher levels only to small heaters with
primary measures)...”

Οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές δεν εναρμονίζονται με τις
εκπομπές της νέας Μ
Υ
(H
-C
U , HCU), για την οποία
έχουν τεθεί τα όρια των νέων Μεγάλων Εγκαταστάσεων Καύσης. ⁵ Συνεπώς, το όριο για τις εκπομπές
ΝΟX (ως NO ) έχει τεθεί στα  mg/Nm . ⁶ Ωστόσο, οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές επιβάλλουν
 mg/Nm . ⁷
Εκπομπές νέας μονάδας HCU

Τα διυλιστήρια εκπέμπουν υδροχλώριο (HCl) και υδροφθόριο (HF) στον
ατμοσφαιρικό αέρα. ⁸ Η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων δεν θέτει όρια για τις εκπομπές
αυτές, για τις οποίες ισχύουν τα όρια που έχει θέσει η νομοθεσία:  και  mg/Nm , αντιστοίχως. ⁹
Αντιθέτως, οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές επιτάσσουν  και  mg/Nm , αντιστοίχως.⁴⁰ H απόκλιση
είναι σοβαρή. Υπενθυμίζεται ότι η νομοθεσία για τις Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης προβλέπει
ότι⁴
Εκπομπές HCl και HF

[η] αρμόδια κατά περίπτωση υπηρεσία μπορεί στην απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών
όρων να επιβάλλει όρους για την τήρηση των οριακών τιμών εκπομπής και προθεσμιών
εφαρμογής, αυστηρότερων από εκείνες που ορίζονται στο άρθρο  ή στις παραγράφους Β
και Γ (παρ. )του παρόντος καθώς και στο άρθρο  (παρ. ). Η εν λόγω απόφαση μπορεί
επίσης να περιλαμβάνει και άλλους ρύπους καθώς και να επιβάλλει συμπληρωματικές
απαιτήσεις ή την προσαρμογή των εγκαταστάσεων στην τεχνική πρόοδο...

3.1.2 Υγρά απόβλητα

Οι εκπομπές από τις μονάδες υγρών αποβλήτων δεν
συμφωνούν με τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές. Η ασυμφωνία οφείλεται σε περισσότερους του ενός
λόγους:
Απορρίψεις στα επιφανειακά ύδατα

⁵ Μεγάλη Εγκατάσταση Καύσης, . MW, λειτουργία
μετά τις .., αέριο καύσιμο περιεκτικότητας
σε O · Παράρτημα VI (B) Οδηγίας /·
Παράρτημα VI(B) Κ
Υ
Α
Η.Π. //.. (ΦΕΚ Βʹ ).
⁶ .. εδ. γʹ Κ
Υ
Α
/...
⁷E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, .,
§.., σ.  (BAT for catalytic cracking): “reduce
ΝΟX emission to  –  mg/Nm (lower end is only
applicable when SCR and low sulphur feedstock are
used) by a suitable combination of: (i) modi cation
of the design and operation of regenerator, especially
to avoid high temperature spots. is technique may
raise the CO emissions and cannot be environmentally
justi ed if a major or complete revamp is necessary;
(ii) hydrotreatment of the feedstock if it is economically
and technically viable...is technique is easier to




⁴⁰

implement when amine scrubbing and Claus capacities
and hydrogen are available...; (iii) using SNCR on the
regenerator ue gas, achieving a NOx reduction of 
- ...(iv) using SCR on the regenerator ue gas...”Το
BREF καταγράφει και τις διαφωνίες ορισμένων κρατών,
αλλά όπως φαίνεται από το παρατιθέμενο απόσπασμα, οι
απόψεις τους δεν επικράτησαν.
E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, .,
§.., σ. .
§ περ. (ι) και (β) Π.Δ. / (ΦΕΚ Αʹ ),
αντιστοίχως.
E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control Reference Document on Best Available
Techniques in Common Waste Water and Waste Gas
Treatment - Management Systems in the Chemical Sector,
., §.., Πίνακες ., ..
(Β)§, § Κ
Υ
Α
Η.Π.
/ /..  (ΦΕΚ Βʹ ).

. η Νομαρχιακή Απόφαση για τον Σαρωνικό,⁴ στην οποία παραπέμπει για ορισμένα όρια εκπομπών
η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων⁴ προβλέπει όρια επιεικέστερα από αυτά που
επιτάσσουν οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές ·
. στο γεγονός ότι ορισμένες οριακές τιμές που καθορίζει απευθείας η Κ
Υ
/.., δεν εναρμονίζονται με τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές ·

Α

. στο γεγονός ότι, αντίθετα με τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές, δεν τίθενται καθόλου όρια
εκπομπών για ορισμένους ρύπους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τέλος, τα εσφαλμένα όρια εκπομπών τίθενται μολονότι η Μελέτη
Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων διαβεβαιώνει ότι η τήρηση των ορίων που επιτάσσουν οι
Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές είναι δυνατή. Τα συμπεράσματα αυτά συνοψίζονται στο Πίνακα
.

Στην
περίπτωση του ολικού χρωμίου (Cr), η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων επιτρέπει τιμές
υψηλότερες από τις νομοθετικά καθορισμένες· υπενθυμίζεται ότι⁴⁴.
Ειδικότερα, ορισμένες επικίνδυνες ουσίες της Κ.Υ.Α. 4859/726/1.3.2001 (ΦΕΚ Βʹ 253).

[ο]ι ειδικές οριακές τιμές δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις οριακές τιμές επικίνδυνων
ουσιών στα υγρά απόβλητα που ορίζονται στο Παράρτημα του άρθρου  της παρούσας
απόφασης, ενώ είναι δυνατόν να είναι αυστηρότερες,
και ότι⁴⁵
[η] έγκριση περιβαλλοντικών όρων δεν χορηγείται εφόσον: ...η αρμόδια αρχή διαπιστώσει
ότι υφίσταται η αδυναμία αυτή [τήρησης των οριακών τιμών] στον ενδιαφερόμενο.

Άρθρο μόνο, § εδ. ζʹ και §(Α) Α
//..
«Περί
διαθέσεως
υγρών
βιομηχανικών αποβλήτων και λυμάτων στο Σαρωνικό
Κόλπο» (ΦΕΚ Βʹ ), όπως τροποποιήθηκε από την
όμοια Α//.. (ΦΕΚ Βʹ  ). Ως χρήση του
αποδέκτη στην περιοχή διάθεσης («ακτές Σκαραμαγκά,
Ασπροπύργου και Ελευσίνας, μέχρι τη θέση Ευταξία,
για τη διάθεση υγρών αποβλήτων και λυμάτων από
βιομηχανικές και λοιπές εγκαταστάσεις...») ορίζεται
η αλιεία ιχθύων, αλλά όχι η κολύμβηση και η αλιεία
οστρακοειδών και εχινοδέρμων. Είναι χαρακτηριστικό
ότι ο Νομάρχης μπορεί να ορίζει αυστηρότερες τιμές, με
κριτήρια, μεταξύ άλλων, όπως: «...(θ) [η] κατηγορία και
μέθοδος της βιομηχανικής ή άλλης εγκαταστάσεως· (ι)
μέγεθος - απόδοση υφισταμένων έργων, της βιομηχανικής
ή άλλης εγκαταστάσεως, για την απορρύπανση των
υγρών αποβλήτων· (ια) κάθε συναφές κριτήριο ή οδηγία,
που θα προκύψουν στο μέλλον και που δεν αναφέρονται
ανωτέρω...» [ο.π., § εδ. θʹ, ιʹ,και ιαʹ Α
//..].
⁴ Κ
Υ
Α
/..



⁴⁴ § Κ
Υ
Α
//..
(ΦΕΚ Βʹ ). Πρβλ. και § Οδηγίας /
(«[ε]λλείψει κοινοτικών οριακών τιμών εκπομπής
θεσπιζόμενων κατ’ εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, οι
κατάλληλες οριακές τιμές εκπομπής, όπως καθορίζονται
στις οδηγίες που απαριθμούνται στο παράρτημα II
[σημ.- σε αυτές, περιλαμβάνεται και η //ΕΚ περί
ρυπάνσεως που προκαλείται από ορισμένες επικίνδυνες
ουσίες που εκχέονται στο υδάτινο περιβάλλον της
Κοινότητας] και στις άλλες κοινοτικές νομοθετικές
ρυθμίσεις, εφαρμόζονται στις εγκαταστάσεις που
απαριθμούνται στο παράρτημα Ι ως ελάχιστες οριακές
τιμές εκπομπής, δυνάμει της παρούσας οδηγίας...»
⁴⁵ § εδ. βʹ Κ
Υ
Α
//.. (ΦΕΚ Βʹ ). Πρβλ. και § Οδηγίας
/ («[δ]εν χορηγείται η άδεια, αν ο διενεργών την
απόρριψη δηλώσει ότι δεν είναι σε θέση να τηρήσει τα
επιβαλλόμενα πρότυπα απόρριψης ή αν η αρμόδια αρχή
του ενδιαφερομένου κράτους μέλους διαπιστώσει την
αδυναμία αυτή»)·

Επιπροσθέτως, στις περιπτώσεις του βενζολίου, ολικού χρωμίου (Cr), αρσενικού (As), ψευδαργύρου
(Zi), και καδμίου (Cd), οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές επιτρέπουν την επίτευξη καλύτερων ορίων
εκπομπής. Επισημαίνεται ότι⁴⁶
[σ]τις περιπτώσεις νέων εγκαταστάσεων, η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για τη
απόρριψη επικίνδυνων ουσιών στο υδατικό περιβάλλον χορηγείται μόνο στην περίπτωση
που οι εγκαταστάσεις αυτές εφαρμόζουν τις προδιαγραφές που ανταποκρίνονται
στα καλύτερα τεχνικά μέσα, εφόσον το μέτρο αυτό κρίνεται απαραίτητο για την
καταπολέμηση της ρύπανσης ή για την πρόβλεψη στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
Σε περίπτωση που για τεχνικούς λόγους οι προς έγκριση όροι δεν αντιστοιχούν στα
καλύτερα διαθέσιμα τεχνικά μέσα, και πριν χορηγηθεί η έγκριση των περιβαλλοντικών
όρων του συγκεκριμένου έργου ή δραστηριότητας, η αρμόδια υπηρεσία του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.
αιτιολογεί τους λόγους αυτούς στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων...
Οι προϋποθέσεις αυτές δεν φαίνεται να έχουν τηρηθεί. Τα σχετικά συμπεράσματα, μαζί με τις
απαραίτητες διευκρινήσεις, συνοψίζονται στους Πίνακες  και · ο δεύτερος από αυτούς αφορά τα
μέταλλα. Τα στοιχεία για τα οποία οι αποκλίσεις από τα όρια που επιτάσσουν οι Bέλτιστες Διαθέσιμες
Τεχνικές είναι σημαντικές φαίνονται με μπλε χρώμα.

3.2 Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές που δεν αποτελούν όρια εκπομπών
3.2.1 Αέριοι ρύποι
Εκπομπές Η2 S

Μ

Α

Οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές επιβάλλουν τα εξής για τις εκπομπές Η S από την
Θ
(S
R
U , SRU):⁴⁷

...use state-of-the-art control and monitoring systems. Use of a tail gas analyser linked to
the process control system (feedback control) will aid optimum conversion during all plant
operating conditions, including changes to sulphur throughput...
Αντιθέτως, η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων δεν προβλέπει την εγκατάσταση στο
υφιστά-μενο σχήμα αναλυτών συγκέντρωσης Η S στην έξοδο των αντιδραστήρων μετατροπής,
και του τρίτου αντιδραστήρα της μονάδας Claus, πριν τις ...⁴⁸ Επίσης, η παράλειψη αυτή
καθιστά δυσχερή ή αδύνατη την παρακολούθηση της απόδοσης της Μ
Α
Θ
,

⁴⁶

§
Κ
Υ
Α
//..(ΦΕΚ Βʹ ).
⁴⁷ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best
Available Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries,
.§.., σ. . Πρβλ. και §., σ. : “BAT is
to:...implement a monitoring system that allows adequate



processing and emission control...Some elements of a
monitoring system could include: (i) continuous
monitoring of pollutants for high volume ows with a
high variability in pollutant concentrations...”
⁴⁸ .. εδ. θʹ Κ
Υ
Α
/...

η οποία, κατά τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές, πρέπει να ανέρχεται σε . ή .-..⁴⁹ Αυτό
λαμβάνει χώρα κατά την διάρκεια μίας περιόδου δοκιμαστικής λειτουργίας, η οποία συνδέεται με
υψηλά ρυπαντικά φορτία. Τέλος, καθίσταται δυσχερής ή αδύνατος, μέχρι την .., ο έλεγχος
εφαρμογής των περισσότερων όρων που αφορούν την (υφιστάμενη) Μ
Α
Θ
:
ελάχιστη απόδοση ., ρύθμιση αναλογίας Η S/SO , έλεγχος και ρύθμιση ζωνών καύσης Ο
και θερμοκρασίας καυστήρα, έλεγχος μετακαυστήρα Claus, και (ενδεχομένως) τήρηση των ορίων
εκπομπής Η S.⁵⁰ Όπως προαναφέρθηκε, οι όροι αυτοί αποτελούν συγχρόνως Bέλτιστες Διαθέσιμες
Τεχνικές. Παρόμοιοι περιορισμοί δεν υπάρχουν για το μελλοντικό σχήμα.⁵

Η λειτουργία των πυρσών συνδέεται με αυξημένες
εκπο-μπές SO και αιθάλης, και προκαλεί διαμαρτυρίες από τους κατοίκους των περιοχών που
γειτνιάζουν με διυλιστήρια. Οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές επιβάλλουν την λειτουργία των
πυρσών μόνο σε εξαιρε-τικές περιπτώσεις (όπως η έναρξη και η παύση λειτουργίας, και τα έκτακτα
γεγονότα), χωρίς καπνό, και με προηγμένο αυτόματο σύστημα ελέγχου (advanced process control).⁵
Αντιθέτως, η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων δεν επιβάλλει την εγκατάσταση ανάλογων
συστημάτων, πριν την .., στο υφιστάμενο σχήμα.⁵ Όσον αφορά τον καπνό, η Απόφαση
Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων ανέχεται, σε κάθε περίπτωση, την παρουσία καπνού με δείκτη
Ringelmann ίσο με  σε πυρσούς και εγκαταστάσεις καύσης, τόσο στο υφιστάμενο, όσο και στο
μελλοντικό σχήμα.⁵⁴ Η τιμή αυτή, που αντιστοιχεί σε θολερότητα (opacity) ,⁵⁵ συνεπάγεται ορατή
(εξ’ ορισμού) παρουσία καπνού.
Έλεγχος πυρσών και εκπομπές καπνού

⁴⁹ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best
Available Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries,
.§.., σ. . Επίσης, §.... , σ. , όπου
η παρατήρηση: “[f]eed/air ratio control, temperature
control of the furnace, reactors and condensers and good
demisting of liquid sulphur, especially from the nal
condenser exit gas stream are important parameters in
obtaining maximum sulphur recovery. Good control
and availability is crucial as a technique, to deliver any
design targets. In this line, the use of state-of-the-art
control and monitoring systems can be seen as an
important technique. Use of a tail gas analyser linked
to the process control system (feedback control) will
aid optimum conversion during all plant operating
conditions, including changes to sulphur throughput...”
⁵⁰ .. εδ. αʹ, γʹ-δʹ, ηʹ Κ
Υ
Α
/...

Πρβλ. .. Κ
Υ
Α
/...
⁵ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best
Available Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries,
.,§.., σ. : “BAT for aring is to (i) use
aring as a safety system (start-up, shutdowns and
emergencies); (ii) ensure smokeless and reliable



operation; (iii) minimise
aring by a suitable
combination of: balancing the re nery fuel gas system,
installing a gas recovery system, using high-integrity
relief valves, applying advanced process control, reducing
relief gas to are by management/good housekeeping
practices...” Επίσης, §.: “ are systems can be equipped
with adequate monitoring and control systems necessary
to operate smokelessly and should be observed at all
times under non emergency conditions. Such systems
can include ow measurement, for which proven
non-intrusive systems at the are base are available, with
automatic steam control, luminosity measurement with
automatic steam control, remote visual observation using
colour TV monitors in relevant plant control rooms with
access to steam control, pilot ame detection, etc...”
⁵ .. εδ. δʹ, .. εδ. δʹ, .. (Ι-ΙΙΙ) εδ. αʹ, .. εδ. δʹ, ..
Κ
Υ
Α
/...
⁵⁴ Η τιμή προέρχεται, προφανώς, από το § περ. (α)
Π.Δ. / (ΦΕΚ Αʹ ). Ο όρος .. προσθέτει
απλώς ότι πρέπει να γίνεται η κατάλληλη παρέμβαση σε
περίπτωση δημιουργίας καπνού.
⁵⁵ Andrew G. Clarke, Industrial Air Pollution Monitoring
(), · Frank Uekoetter, “e strange career of the
Ringelmann smoke chart,” Environmental Monitoring &
Assessment,  (), -.

Οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές επιβάλλουν την καταγραφή των εκπομπών
διοξίνης από τα διυλιστήρια, και ειδικά από την Μ
Υ
.⁵⁶ Επιπροσθέτως,
οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές, σε συνδυασμό με την Οδηγία / και το εθνικό δίκαιο
ενσωμάτωσης, επιτάσσουν τον καθορισμό ορίου στις εκπομπές διοξίνης ίσου με . ng/Nm
TEQ.⁵⁷ Η επίτευξη του ορίου κρίνεται ως «σχετικά εύκολη» με την μέθοδο της προσρόφησης
(adsorption).⁵⁸
Εκπομπές διοξινών

3.2.2 Υγρά απόβλητα και χρήση υδατικών πόρων

Συνολικά, οι παροχές των συστημάτων ψύξης
ανέρχονται σε m  την ημέρα.⁵⁹ Συνεπώς, τα υπολείμματα των χημικών διεργασιών στους
πύργους ψύξης είναι καταρχήν δυνατόν να επηρεάσουν την ποιότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Βελτιστοποίηση του συστήματος ψύξης

⁵⁶ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best
Available Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries,
.., §..: “BAT for Catalytic Reforming is
to:... quantify the dioxin emissions from the catalyst
regenerator. ..Since all techniques are quite new and
not widely used yet, further data gathering on dioxin
clean-up techniques are necessary...”. Επίσης, §., ..
[“[s]ome EU(+) re neries have already applied and
monitored dioxins emission from catalytic reformers...”].
Ένα παράδειγμα χώρας που έχει θέσει όρια στην
εκπομπή διοξινών από διυλιστήρια είναι το Βέλγιο [BREF
Διυλιστήρια, Annex I, Table ., σ. ]. Εκτός Ευρώπης,
βλ. US EPA, Technical Support Document for the 
Effluent Guidelines Plan (.), EPA-R--,
December , §.: “ EPA previously determined
that dioxin and dioxin-like compounds are produced
during catalytic reforming and catalyst regeneration
operations at petroleum re neries...”. Τα αμερικανικά
διυλιστήρια καταγράφουν τις εκπομπές διοξινών
από το . Επίσης, US EPA, Technical Support
Document for the  Effluent Guidelines Program
Plan (), EPA--R--, §..: “[b]ased on
the information collected during the detailed review,
EPA concludes that dioxins might be produced in high
concentrations at petroleum re neries during reformer
catalyst regeneration processes. While some dioxin
congeners might be present in the treated effluent at
some re neries, the most toxic congeners, ,,,-TCDD
and ,,,-TCDF, have only been detected in the nal
effluent at one petroleum re nery at a concentration
below the method minimum level...Contamination
of API separator [σημ. ελαιοδιαχωριστή] sludge with
dioxins suggests that at least some of the dioxins from
catalytic reformer regeneration wastewater partition
to the oily and solid phases in the API separator and
accumulate in the sludge. API separator sludges are
managed as hazardous wastes. In-process control
technology effectively removes dioxins from segregated
catalytic reforming catalyst regeneration wastewater.



is control technology consists of solids removal and/or
GAC adsorption...”
⁵⁷
Οι
«[ο]υσίες
και
παρασκευάσματα
που
έχουν
αποδεδειγμένα
ιδιότητες
καρκινογόνες,
μεταλλαξιογόνες,
ή
ικανές
να
βλάψουν
την
αναπαραγωγή
μέσω
της
ατμόσφαιρας»
και
η
«[π]ολυχλωροδιβενζοδιοξίνη
και
πολυχλωροδιβενζοφουράνια» είναι ουσίες που πρέπει
να λαμβάνονται υπόψη, εφόσον είναι κατάλληλες, για
το καθορισμό οριακών τιμών εκπομπών [σημεία 
και  του Παραρτήματος ΙΙ «Ενδεικτικός Κατάλογος
των Κυριότερων Ουσιών Που πρέπει να Λαμβάνονται
Υπόψη, Εάν Είναι κατάλληλες, Για τον Καθορισμό
Οριακών Τιμών Εκπομπής» Κ
Υ
Α
//Φ/.. (ΦΕΚ Β’
)· σημεία  και  του Παραρτήματος ΙΙΙ(Α) της
Οδηγίας /]. Ο καθορισμός ορίων δεν πρέπει να
είναι ιδιαίτερα δύσκολος, καθώς οι βιομηχανίες IPPC
είναι υποχρεωμένες, από τον ., να αναφέρουν,
στο Ε
Μ
Ε
Μ
Ρ
(EPER), όσες εκπομπές διοξινών και φουρανίων
υπερβαίνουν τα . kg/έτος (στον αέρα, νερό ή
έδαφος). Συνεπώς, είναι εύλογο να κάνουν και κάποιες
σχετικές μετρήσεις. Βλ. Παράρτημα ΙΙ, σημείο 
Κανονισμού /· Παράρτημα Α() Απόφασης
/.
⁵⁸ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques in Common Waste Water and Waste Gas
Treatment / Management Systems in the Chemical Sector,
., §.., σ. , Πίνακες ., ., .: “[w]hen
dioxins can be expected it is BAT to abate dioxins by using
a GAC (Granular Active Carbon) lter (adsorption) at
the end of ue gas treatment. Techniques that achieve
comparable results (see Table .) are also considered as
BAT...”
⁵⁹  m /ημέρα «Θαλασσινό Νερό Ψύξης Μονάδων
Αργού», και  m /ημέρα «Απομάστευση Πύργου
Ψύξης», κατά το Παράρτημα  της Κ
Υ
Α
/...

Η Μ.Π.Ε. δεν ακολουθεί την ενδεδειγμένη από τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές μεθοδολογία
βελτιστοποίησης του συστήματος ψύξης:⁶⁰ Ειδικότερα, δεν έχει εφαρμοστεί η μέθοδος επιλογής των
πρόσθετων χημικών και των βιοκτόνων, και της δοσολογίας τους, που επιτάσσουν οι Bέλτιστες
Διαθέσιμες Τεχνικές.⁶ Το κεφάλαιο της Μ.Π.Ε. για τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές παραλείπει
εξ’ ολοκλήρου να αναφερθεί στην τεχνική αυτή,⁶ και η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων
δεν περιλαμβάνει σχετικούς όρους.⁶ Επιπροσθέτως, ούτε στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών
Όρων, ούτε στην Μ.Π.Ε. ορίζονται πλήρως τα χημικά πρόσθετα: η πρώτη υποδηλώνει ότι το κύριο
οξειδωτικό βιοκτόνο είναι το υποχλωριώδες νάτριο (NaOCl), αλλά αναφέρεται σε ένα απροσδιόριστο
«αναστολέα οργανικών αποθέσεων» και «αναστολέα διάβρωσης».⁶⁴ Τέλος, σε αντίθεση με τις Bέλτιστες
Διαθέσιμες Τεχνικές, (i) το όριο εκπομπών για τα υπολείμματα οξειδωτικών είναι υπερβολικά υψηλό⁶⁵
και (ii) δεν εκφράζεται σε Αλογονωμένες Οργανικές Ενώσεις (ΑΟΧ), το όριο εκπομπής των οποίων
δεν προσδιορίζεται ούτε στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, ούτε στην κείμενη
νομοθεσία.⁶⁶Τα συμπεράσματα συνοψίζονται στον Πινακα .

⁶⁰ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control Reference Document on the application of
Best Available Techniques to Industrial Cooling Systems,
., §.., σ. .
⁶ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control Reference Document on the application of
Best Available Techniques to Industrial Cooling Systems,
., §.., σ. ,  επ. [μεθοδολογία επιλογής
χημικών πρόσθετων]· §.., σ.  επ., και ιδίως
Σχήματα ., . [μεθοδολογία επιλογής βιοκτόνων].
⁶ Βλ. Foster & Wheeler, Έργο εκσυγχρονισμού-αναβάθμισης
διυλιστηρίου Ελευσίνας [Μ.Π.Ε.], .., Κεφ. ,
Πίνακας ., σ. .
⁶ Ο όρος .. εδ. γ’ επιβάλλει απλώς να «[v]α
πραγματοποιούνται σε ημερήσια βάση μετρήσεις
στο νερό ψύξης, ώστε να αναπροσαρμόζεται η ποσότητα
των χρησιμοποιούμενων προσθέτων. Επιπλέον να
χρησιμοποιούνται κατά το δυνατόν λιγότερο επικίνδυνα
χημικά πρόσθετα...».
⁶⁴ Βλ. .. εδ. δ’ , και Πίνακα του Παραρτήματος  της
Κ
Υ
Α
/...
Πρβλ. E
C
, Integrated Pollution
Prevention and Control Reference Document on the
application of Best Available Techniques to Industrial
Cooling Systems, ., §V.-, σ.  επ., για διάφορες
επιλογές αναστολέων διάβρωσης (αντιδιαβρωτικών)·
§V., σ.  επ., για διάφορες επιλογές αναστολέων
οργανικών αποθέσεων· §XI.., σ.  επ., για
περισσότερους εναλλακτικούς συνδυασμούς χημικών
πρόσθετων.
⁶⁵ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control Reference Document on the application
of Best Available Techniques to Industrial Cooling
Systems, .,§..., Πίνακας ., σ. , όπου
τα όρια εκπομπών για ελεύθερους οξειδωτικούς
παράγοντες στις περιπτώσεις διακεκομμένης (“shock”)
ή ασυνεχούς (intermittent) χλωρίωσης του θαλασσινού
νερού αναφέρονται ως . και . mg/Nm (μηνιαίος
/ημερήσιος μέσος όρος). Πρβλ. και §ΧΙΙ.., ο.π.,



όπου η παρατήρηση: “[a]s concerns the marine
environment, the purpose of the biocide treatment
is to maintain the systems sufficiently clean so as to
ensure their proper operation. For the sea intakes, the
main problem is to avoid the development of molluscs
(mussels, oysters, etc.) inside the cooling system.
e current practice is the injection of chlorine. It is
generally produced on-site by sea water electrolyses.
is process avoids the risk involving the transport
of NaOCl by truck. e chlorination can be made
on continuous or discontinuous (seasonal) basis
depending on many factors such as meteoclimatic
characteristics of the site, water quality, cooling circuit
design and biofouling typology (settlement periods
and growth rates). Mainly the injection takes place in
low doses so that the concentration in free chlorine
in the discharge is generally between . and . mg/l
normally (sporadically . mg/l). e value of this limit
concentration is set by local regulations. However, when
it reacts with some organic matter, chlorine may lead to
the formation of organohalogenated substances (mainly
bromoform in seawater)...” Αντιθέτως, η Αποφαση
Εγκρισησ Περιβαλλοντικων Ορων, υιοθετεί το όριο του
 mg/Nm υπολειμματικού χλωρίου, το οποίο φαίνεται
να προέρχεται από την Νομαρχιακή Αποφαση για τον
Σαρωνικό.
⁶⁶ §.., Πίνακας ., σ. , στον οποίο παραπέμπει
και το Κεφάλαιο . για τις εν γένει εκπομπές του
διυλιστηρίου (Generic BAT). To BREF Διυλιστηρίων
περιλαμβάνει επίσης (§., Annex I) μερικά
παραδείγματα ευρωπαϊκών νομοθεσιών με όρια μεταξύ
. . mg/Nm . Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι
οι βιομηχανίες IPPC είναι υποχρεωμένες, από τον
., να αναφέρουν τις εκπομπές AOX στα νερά που
υπερβαίνουν τα  kg/έτος στο Ε
Μ
Ε
και Μ
Ρ
(EPER) – συνεπώς, να
κάνουν και κάποιες σχετικές μετρήσεις. Βλ. Παράρτημα
ΙΙ, σημείο  Κανονισμού /· Παράρτημα Α()
Απόφασης /.

Κατανάλωση γλυκού ύδατος Θα πρέπει να εξεταστεί αν οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές
εναρμο-νίζονται με την κατανάλωση γλυκού ύδατος. Η ανώτατη κατανάλωση γλυκού νερού
(η οποία βασίζεται στον μέσο όρο  ευρωπαϊκών διυλιστηρίων) αναφέρεται ως . m /t
δυναμικότητας (“throughput”).⁶⁷ Με την κατανάλωση νερού από την Ε.Υ.Δ.Α.Π. ίση με 
m /ημέρα, το διυλιστήριο χρειάζεται δυναμικότητα τουλάχιστον . t/ημέρα ή  t/έτος
για να παρουσιάσει την χειρότερη ανεκτή κατανάλωση. Ωστόσο, η ονομαστική δυναμικότητα του
διυλιστηρίου - b/ημέρα- αντιστοιχεί μόνο σε  t/έτος.⁶⁸

Θα πρέπει να εξεταστεί αν η ποσότητα των
επεξεργασμέ-νων υγρών αποβλήτων (process effluent volume) εναρμονίζεται με τις Bέλτιστες
Διαθέσιμες Τεχνικές. Η ανώτατη ποσότητα (η οποία βασίζεται στον μέσο όρο  ευρωπαϊκών
διυλιστηρίων) αναφέρεται ως . m /t δυναμικότητας (“throughput”). Με δεδομένο ότι η παροχές
υγρών αποβλήτων ανέρχονται σε  m /ημέρα (συνεχείς ροές μόνο),⁶⁹ η δυναμικότητα της
εγκατάστασης πρέπει να αντιστοιχεί σε τουλάχιστον  t/ημέρα, για να επιτευχθεί η χειρότερη
επιτρεπτή απόδοση. Αυτή είναι ακόμα μεγαλύτερη από την δυναμικότητα της προηγούμενης
παραγράφου.
Ποσότητα επεξεργασμένων αποβλήτων

3.2.3 Καταγραφή και παρακολούθηση

Η παρακολούθηση των εκπομπών δεν συμφωνεί με τις Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές σε αρκετά
σημεία. Πρώτον, δεν προβλέπονται εναλλακτικές λύσεις σε περίπτωση βλάβης του μετρητικού
εξοπλισμού: αντίθετα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, είναι ανεκτή η βλάβη τους ακόμα και για 
ημέρες.⁷⁰ Στην περίπτωση αυτή, δεν προβλέπεται ο υπολογισμός των εκπομπών με βάση άλλες
μεθόδους. Σχετικά, οι Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές απαιτούν τα εξής:⁷
...special contingency arrangements should be in place for rapid reporting of abnormal
⁶⁷ E
C
, Integrated Pollution Prevention
and Control (IPPC) Reference Document on Best Available
Techniques for Mineral Oil and Gas Re neries, ., σ.
.
⁶⁸ Παραδοχές και προσεγγίσεις: κατανάλωση νερού
Ε.Υ.Δ.Α.Π.  m /ημέρα·  χρόνος = ημέρες· 
b/ημέρα=t/έτος (αργό).
⁶⁹ Πίνακας ..... «Παροχές Υγρών Αποβλήτων» στην
Foster & Wheeler, Έργο εκσυγχρονισμού-αναβάθμισης
διυλιστηρίου Ελευσίνας [Μ.Π.Ε.], .., §....
⁷⁰ Σύμφωνα με τον όρο ., «[η] ενδιαφερόμενη επιχείρηση
οφείλει να επιλαμβάνεται άμεσα (τουλάχιστον εντός
δύο εργασίμων ημερών) των περιπτώσεων βλάβης
ή γενικότερα δυσλειτουργίας των συστημάτων
παρακολούθησης/καταγραφής
της
ποιότητας
ατμόσφαιρας (εδ. .), των εκπομπών ατμοσφαιρικών
ρύπων-σημειακών και διάχυτων (εδαφ. . και .)
και της ποιότητας των υγρών αποβλήτων (εδαφ.
.).». Ο όρος . προσθέτει ότι «[σ]ε περιπτώσεις
μακροχρόνιας
βλάβης/συντήρησης
μετρητών
η
εταιρεία διατηρεί την αποκλειστική ευθύνη για την



αποκατάσταση της πλήρους λειτουργίας τους εντός 
ημερολογιακών ημερών». Η έννοια της ευθύνης, ωστόσο,
προσδιορίζεται από τον όρο ., σύμφωνα με τον οποίο
«[η] κατά το προηγούμενο εδάφιο αναφερόμενη
βλάβη/δυσλειτουργία θεωρείται αδικαιολόγητη και
επιφέρει τις κατά νόμο κυρώσεις, όταν οφείλεται
σε : (i) έλλειψη απαραίτητων ανταλλακτικών (με
υπαιτιότητα της επιχείρησης) όπως προτείνονται
από τους κατασκευαστές για ένα έτος λειτουργίας·
(ii) χρησιμοποίηση οργάνων/συσκευών σε συνθήκες
και κατά τρόπο που δεν συνιστώνται από τους
κατασκευαστές · (iii) έλλειψη συντήρησης οργάνων
σύμφωνα με τις οδηγίες των κατασκευαστών·
(iv) έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού για τη
λειτουργία και συντήρηση των οργάνων».Ωστόσο,
η συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών ελέγχεται
δύσκολα από τις εποπτικές αρχές ή τους τρίτους.
⁷ Ε
C
, Integrated Prevention and
Control (IPPC) Reference Document on the General
Principles of Monitoring, ., §., σ. · §..., σ.
.

and upset events, including ...breakdowns of monitoring equipment... [i]n cases where
the process and abatement techniques are working under normal conditions but the
emissions cannot be measured because of a disturbance or breakdown of the measuring
system, then the average measurement results can be used as default emission factors
to calculate the emissions. If the performance of the abatement treatment technique is
time-dependent then the latest result can be used to calculate the emissions. Operational
control parameters, surrogate parameters, mass balances and other estimation techniques
may also be applied here...
Δεύτερον, η συχνότητα των αναφορών δεν συμφωνεί με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας. Οι Bέλτιστες
Διαθέσιμες Τεχνικές απαιτούν να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η υπέρβαση των ορίων
εκπομπών, και οι απαιτήσεις της διεθνούς νομοθεσίας: σε αυτήν περιλαμβάνονται, όπως ρητά
αναφέρεται, οι κοινοτικές οδηγίες. Επίσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η βλάβη στο φυσικό
περιβάλλον· το Κείμενο Αναφοράς περιγράφει την απαίτηση αυτή ως εξής:⁷
[t]he determination of the timing requirements (time, averaging time, frequency, etc.) for
ELVs and related monitoring also needs to take into account the following factors: (i) the
time during which harm may occur to the environment (e.g.  -  minutes for breathing
of air pollutants, annual deposition for acid rain,  minute to  hours for noise,  hour to
 hours for waste water)...
Αντιθέτως, η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων επιβάλλει την ενημέρωση της αρμόδιας
υπηρεσίας του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και της Νομαρχίας εντός ώρου, για την υπέρβαση των ορίων στα
υγρά απόβλητα και στις παραμέτρους που επηρεάζουν την ποιότητα της ατμόσφαιρας. Εκτός από
την προφανή αντίθεση στην παραπάνω βέλτιστη τεχνική, δεν είναι σαφές, στην περίπτωση αυτή, πώς
εφαρμόζεται η σχετική πρόβλεψη της Οδηγίας //ΕΚ Σχετικά με το Όζον στον Ατμοσφαιρικό
Αέρα:⁷
[τ]α κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για:
(α) να εξασφαλίζουν ότι ενημερωμένες πληροφορίες για τις συγκεντρώσεις του
όζοντος στον ατμοσφαιρικό αέρα διατίθενται συστηματικά στο κοινό καθώς και
σε ενδεδειγμένους οργανισμούς, όπως περιβαλλοντικοί οργανισμοί, οργανώσεις
καταναλωτών, οργανώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα ευαίσθητων ομάδων
του πληθυσμού και άλλοι αρμόδιοι για την υγεία οργανισμοί. Οι πληροφορίες αυτές
επικαιροποιούνται τουλάχιστον σε ημερήσια βάση και, όπου είναι ενδεδειγμένο και
πρακτικώς εφικτό, σε ωριαία βάση. Οι πληροφορίες αυτές εμφανίζουν τουλάχιστον
όλες τις υπερβάσεις των συγκεντρώσεων του μακροπρόθεσμου στόχου για την
προστασία της υγείας, του ορίου ενημέρωσης και του ορίου συναγερμού για τη σχετική
μέση χρονική περίοδο. Θα πρέπει επίσης να παρέχουν σύντομη εκτίμηση σχετικά με τις
επιδράσεις στην υγεία·...

E
C
, Integrated Prevention and
Control (IPPC) Reference Document on the General
Principles of Monitoring, ., §., σ. .



⁷ Ομοίως, § εδ. (α) () Κ
Υ
Α
Η.Π. //.. (ΦΕΚ Βʹ ) «Οριακές και
Κατευθυντήριες γραμμές για Τις Συγκεντρώσεις Όζοντος
Στον Ατμοσφαιρικό Αέρα».

(γ) να εξασφαλίζουν ότι παρέχονται εγκαίρως, στα υγειονομικά ιδρύματα και στον
πληθυσμό, πληροφορίες σχετικά με τις πραγματικές ή τις προβλεπόμενες υπερβάσεις
του ορίου συναγερμού...
Άλλες Bέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές που δεν έχουν ενσωματωθεί στην Απόφαση Έγκρισης
Περιβαλλοντικών Όρων είναι η πιστοποίηση των μηχανισμών μέτρησης και του προσωπικού που τους
χειρίζεται, και η εξωτερική αξιολόγηση των δεδομένων.⁷⁴

4 Συμπέρασμα
Στο παρόν σημείωμα έγινε μία αντιπαραβολή μεταξύ των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών και της
Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Εντοπίστηκαν μία σειρά από Bέλτιστες Διαθέσιμες
Τεχνικές που δεν έχουν ενσωματωθεί στην τελευταία. Συνεπώς, μπορεί να ειπωθεί ότι το σημερινό
καθεστώς λειτουργίας του διυλιστηρίου δεν εξασφαλίζει την τήρηση των Βέλτιστων Διαθέσιμων
Τεχνικών.

⁷⁴ E
C
, Integrated Prevention and
Control (IPPC) Reference Document on the General



Principles of Monitoring, ., §.., σ. .

Πίνακας : Σύγκριση των περιβαλλοντικών όρων, των Β.Δ.Τ., και της Μ.Π.Ε.
Η τρίτη στήλη ειναι από τον Πίνακα ..... (βλ. και Β....)
της Μ.Π.Ε. Οι τιμές χωρίς καμία επιπλέον ένδειξη αναφέρονται ως
«βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές» του εν γένει διυλιστηρίου (generic
BAT), και ειδικότερα ως «βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές για την
μείωση των απορρίψεων στο νερό» (BREF Διυλιστήρια, Κεφάλαιο
, σ. ). Υπάρχουν μία σειρά από ασυμφωνίες, οι οποίες είναι,
σε μερικές περιπτώσεις, σημαντικές: οι τελευταίες σημειώνονται με
μπλέ χρώμα.
Παράμετρος

Όροι

Β.Δ.Τ.

Μ.Π.Ε. (mg/l)

pH
Υδρογονάνθρακες
BOD
COD
Αιωρούμενα Στερεά
Βενζόλιο
Κυανιούχα
Θειούχα
Φώσφορος
AOX (ως Cl)
Υπολειμματικό Cl
Ολική Αμμωνία
Ολικό Άζωτο
Αμμωνιακό Άζωτο

[.-.]




.
.

†

[.-.]
[.-.], ., [.-]
[-], [-]
[-], , [-]
[-], [-] ,[-]‡
<[.-.]
[.-.]
[.-.], [.-.]
[-] , [.-.]‡
<.
. [ημ.]· . [ωρ.]

[.-]
[.-]

[.-.]
<
<
<
<



†

<.
<
<

<

a Πίνακας . του BREF Διυλιστηρίων, Emission concentration and loads
found in good operated Waste-Water Treatment Plant (WWTP).
b Πίνακας στην σελίδα  του BREF Διυλιστηρίων [ρεύματα από την μονάδα
απογύμνωσης όξεινων υδάτων (Sour Water Stripper, ή SWS) στην έξοδό
τους από μία μονάδα επεξεργασίας υγρών αποβλήτων].
‡ Πίνακας . του BREF Επεξεργασίας Λυμάτων και Απαερίων στις Χημικές
Βιομηχανίες (BREF Waste-Water/Wastegas Treatment in the Chemical
Sector), BAT-associated Emission Levels for Final Waste Water Discharge into
a Receiving Water.
d Eνδεικτικά, τα όρια για τους ολικούς υδρογονάνθρακες και τα κυανιούχα
στις απορρίψεις από διυλιστήρια στην Ομοσπονδιακή Γερμανία είναι  mg/l
και . αντίστοιχα (BREF Διυλιστήρια, Πίνακας ., σ. ).
e Παράρτημα Ι της Κ.Υ.Α. //.. (ΦΕΚ Βʹ ), για τις ειδικές τιμές
ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στα υγρά απόβλητα και ισχύουν από ..
(βλ. επίσης §. Παραρτήματος Κ.Υ.Α. //Ε/.., ΦΕΚ Βʹ
). Στην τελευταία περίπτωση, χρησιμοποιούνται οι μηνιαίες τιμές, όπως
προβλέπει ο όρος ...
† Τιμές από την Νομαρχιακή Απόφαση για τον Σαρωνικό (βλ. κείμενο).
g Όσον αφορά το υπολειμματικό Cl, το BREF Συστημάτων Ψύξης αναφέρει:
“FO (free oxidant) or FRO (free residual oxidant) ≤ ./. mg/l at the outlet
for intermittent and shock chlorination of sea water (daily/hourly average
value)...” (Πίνακας .).
h Στην περίπτωση της αμμωνίας ΝΗ , η σύγκριση γίνεται με το αμμώνιο NH .


Πίνακας : Σύγκριση των περιβαλλοντικών όρων, των Β.Δ.Τ.,
και της Μ.Π.Ε. Η τρίτη στήλη προέρχεται από
τον Πίνακα ..... (βλ. και Β....) της
Μ.Π.Ε., ειδικά για τα μέταλλα. Υπάρχουν μία
σειρά από σημαντικές αποκλίσεις, με μπλέ χρώμα.
Οι τιμές χωρίς καμία επιπλέον ένδειξη είναι οι
«βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές» του εν γένει
διυλιστηρίου (generic BAT), και ειδικότερα οι
«βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές για την μείωση
των απορρίψεων στο νερό» (BREF Διυλιστήρια,
Κεφάλαιο , σ. ).
Παράμετρος

Όροι

Β.Δ.Τ.

Ολικά Μέταλλα
Ολικό Cr
Cr VI
As
Cd
Pb
Ni
Se
Hg
Zi


 · .
.‡
.
.‡
.
‡·.
.‡
.‡
‡·

<[.–]
<.
<.
[.-.]
[.-.]
[.-.]
[.-.]
<[.-.]
<[.-]

Μ.Π.Ε. (mg/l)

<.

<

a Νομαρχιακή Απόφαση για τον Σαρωνικό (βλ. κείμενο),
«σύνολο τοξικών μετάλλων».
b Παράρτημα Ι της Κ.Υ.Α. //.. (ΦΕΚ Βʹ ),
για τις ειδικές τιμές ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στα
υγρά απόβλητα. Ισχύουν από .. (βλ. επίσης §.
Παραρτήματος Κ.Υ.Α. //Ε/.., ΦΕΚ
Βʹ ). Στην τελευταία περίπτωση, χρησιμοποιούνται
μηνιαίες τιμές, όπως προβλέπει ο όρος ...
‡ Νομαρχιακή Απόφαση για τον Σαρωνικό (βλ. κείμενο).
d Πίνακας . του BREF Διυλιστηρίων, με τίτλο Emission
concentration and loads found in good operated Waste-Water
Treatment Plant (WWTP).
e Για τα ολικά μέταλλα, το BREF Διυλιστηρίων σημειώνει(§.,
Generic BAT, σ. ): “it should not be understood from this
range that the amount of very toxic metals (e.g. As, Cd, Hg, Pb)
can reach concentrations of this order of magnitude...”.

