SEJARAH TINGKATAN DUA BAB 1 – KEDUDUKAN STRATEGIK MENDORONG PENGUASAAN BRITISH

• • •

Pengaruh British di Kedah (Teks m/s: 4-6) sebelum tahun 1791 Pulau Pinang adalah sebahagian dari wilayah Kedah Kedah pula terletak di bawah naungan Siam terkenal sebagai sebuah kuasa maritim Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI) tertarik dengan kegemilangan Kedah terutamanya di Pulau Pinang

Sebab-Sebab SHTI Tertarik dengan Kedah a) Kedah Sebagai Pelabuhan Persinggahan • kedudukan Kedah strategik di laluan antara timur dan barat • banyak terdapat kemudahan seperti bekalan air, bekalan makanan dan tempat membaiki kapal • pedagang singgah sebelum belayar ke Canton, China • tempat berlindung sementara menunggu peralihan angin monsun b) Kedah Sebagai Pusat Pengumpulan Barang Dagangan • banyak barang dagangan terdapat di Kedah yang dibawa dari negara luar seperti China • teh dari China diperlukan oleh SHTI • China perlukan emas, perak, bijih timah dan lada hitam dari Kepulauan Melayu c) Kedah Sebagai Pangkalan Tentera • SHTI perlukan Pulau Pinang sebagai pangkalan tenteranya • SHTI bersaing kuasa perdagangan dengan Perancis di India • Pulau Pinang dijadikan pangkalan tentera untuk mempertahankan India dari serangan Perancis Ancaman-Ancaman di Kedah Kuala Kedah berkembang sebagai pelabuhan entrepot di Kepulauan Melayu pemimpin mengamalkan dasar buka pintu dalam pentadbiran Kuala Kedah maju sebagai pusat perdagangan antarabangsa para pemimpin Kedah menghadapi tentangan dan ancaman dalam usaha mengekalkan kedaulatan Kedah dari Bugis, Siam dan Burma

• keadaan ini mengancam kedaulatan Kedah • tahun 1770 Sultan Muhammad Jiwa melantik Tunku Abdullah sebagai Raja Muda Kedah • kerabat diraja Kedah tidak bersetuju kerana Tunku Abdullah bukan anak gahara • kerabat diraja Kedah berpakat dengan Bugis di Selangor untuk menentang Sultan Muhammad Jiwa • tentera Bugis pimpinan Raja Haji menyerang dan menawan Kuala Kedah dan Alor Setar • Sultan Kedah terpaksa berundur ke Kangar • Sultan Muhammad Jiwa dapatkan bantuan tentera dari firma Jourdain Sullivan and de Souza • tahun 1771 firma telah menghantar Francis Light ke Kedah untuk berunding • perjanjian telah ditandatangani yang membenarkan firma berniaga di Kuala Kedah • firma dikehendaki membantu Kedah dalam ketenteraan • Sultan Kedah membatalkan perjanjian apabila firma tidak membantu Kedah menyerang Bugis di Selangor (ii) Ancaman Siam • Kedah menghentikan penghantaran bunga emas kepada Siam semasa Siam berperang dengan Burma (1753-1781) • selepas perang tamat Siam menjadi kuasa yang kuat dan menuntut Kedah menghantar bunga emas, wang dan tenaga manusia • Kedah berasa terancam • Sultan Abdullah (1778-1797) mendapatkan bantuan tentera SHTI • Sultan Kedah menawarkan Pulau Pinang sebagai hadiah sekiranya SHTI sanggup melindungi Kedah dari ancaman Siam • Francis Light sedar tentang kepentingan Pulau Pinang sebagai pelabuhan dan pangkalan tentera • SHTI bersetuju untuk membantu Kedah Francis Light di Pulau Pinang (Teks m/s: 7-9) SHTI bersaing dengan Belanda di semenanjung Tanah Melayu SHTI bimbang dasar monopoli Belanda menjejaskan perdagangan mereka SHTI anggap tawaran Sultan Abdullah yang membenarkan mereka menduduki Pulau Pinang sebagai ‘pucuk dicita ulam mendatang’ Francis Light menandatangani perjanjian secara peribadi dengan Sultan Abdullah pada tahun 1786 iaitu Perjanjian Inggeris-Kedah Sultan Abdullah membenarkan Francis Light menduduki Pulau Pinang dengan syarat Francis Light

• • •

memberi bantuan tentera apabila perlu Pada 11 Ogos 1786 upacara menaikkan bendera rasmi British iaitu Union Jack diadakan nama Pulau Pinang ditukar kepada Prince of Wales Island oleh Francis Light ibu negeri Pulau Pinang dinamakan Georgetown iaitu sempena nama Raja England – King George III tahun 1787 sebanyak 42 buah kapal berlabuh di Pulau Pinang tahun 1790 bilangan kapal bertambah kepada 104 buah bermulanya penjajahan British di Tanah Melayu

Syarat Perjanjian Inggeris-Kedah 1786 • SHTI bantu Kedah sekiranya Kedah diserang musuh • SHTI tidak boleh melindungi musuh Kedah • SHTI berjanji akan membayar sebanyak 30 000 dolar Sepanyol setahun kepada sultan sebagai pampasan Pulau Pinang Diambil British Secara Rasmi • tahun 1786 Siam menakluk Patani dan mengancam Kedah • Sultan Abdullah menuntut SHTI memberi bantuan tentera (seperti dalam perjanjian 1786) • SHTI enggan membantu dengan alasan SHTI tidak terlibat dengan perjanjian • SHTI juga mahu menjaga kepentingan perdagangan dengan Siam • Sultan Abdullah mendesak Francis Light meninggalkan Pulau Pinang kerana tidak menenpati janji • Francis Light enggan dan menawarkan bayaran ganti rugi tetapi ditolah oleh Sultan Abdullah • Sultan Abdullah berasa marah dan tertipu dengan tindakan Francis Light • Tahun 1791 Sultan Abdullah menyediakan angkatan laut di Seberang Perai untuk menyerang dan mengambil semula Pulau Pinang • Sultan Abdullah mendapat bantuan dari Riau, Siak dan Selangor • Francis Light minta bantuan dari British menyerang kubu Sultan Abdullah di Seberang Perai • Sultan Abdullah tewas • Sultan Abdullah terpaksa menandatangani Perjanjian Persahabatan dan Keamanan Inggeris-Kedah pada 1 Mei 1791 • kesan-kesan: - SHTI menduduki Pulau Pinang secara rasmi - sebagai ganjaran SHTi membayar 6000 dolar Sepanyol setiap tahun kepada Sultan Abdullah - George Leith dilantik sebagai Gabenor Pulau Pinang yang pertama

• •

• • •

i) Ancaman Bugis Dari Selangor • akhir abad ke-18 keadaan politik Kedah tidak stabil kerana perebutan takhta antara pembesar-pembesar

1

• i. ii.

SHTI Mengambil Seberang Perai (Teks m/s: 10-12) 2 sebab SHTI memerlukan Seberang Perai; Seberang Perai sebagai benteng mempertahankan serangan terhadap Pulau Pinang oleh pihak musuh Seberang Perai subur dan sesuai untuk pertanian bagi menampung makanan di Pulau Pinang SHTI mengambil kesempatan kerana Sultan Dziauddin memerlukan bantuan tentera bagi menghadapi ancaman Siam terpaksa menandatangani Perjanjian Persahabatan dan Perikatan dengan gabenor Leith pada Jun 1800 kesan – SHTI menduduki Pulau Pinang dan menukar nama kepada Province Wellesley

ii. • •

Syarat Perjanjian Persahabatan dan Perikatan 1800 • Sultan Kedah menyerahkan Seberang Perai • SHTI membayar 10 000 dolar Sepanyol setahun bagi Pulau Pinang dan Seberang Perai • SHTI tidak membantu Kedah apabila Siam menyerang Kedah pada November 1821 • rakyat Kedah terpaksa berjuang sendiri • Kedah tewas dan ditakluki Siam • Jun 1826 Raja Siam Rama III menandatangani perjanjian dengan Henry Burney di Bangkok iaitu Perjanjian Burney 1826 Syarat Perjanjian Burney 1826 • British mengiktiraf ketuanan Siam terhadap Kedah • Sultan Kedah iaitu Sultan Ahmad Tajuddin II tidak dibenarkan tinggal di Kedah, Pulau Pinang, Seberang Perai, Perak, Selangor dan Burma • British tidak membantu sultan Kedah menyerang Siam dan jajahan takluknya • British akan menghantar balik sultan Kedah yang berlindung di Pulau Pinang ke Kedah dan Kedah hendaklah membayar ufti bunga emas kepada Siam • Siam mengiktiraf pendudukan British di Pulau Pinang dan Seberang Perai Perluasan Kuasa British di Singapura (Teks m/s: 13-18) Sebab-Sebab British Bertapak di Singapura: i. SHTI gagal memajukan Pulau Pinang • Pulau Pinang gagal mencapai kemajuan • kedudukan Pulau Pinang jauh ke utara Selat Melaka menyebabkannya gagal bersaing sebagai pelabuhan di Kepulauan Melayu • kebanyakan kapal dagang berdagang di Betawi, Riau dan Lingga

• •

• iii. • •

Keinginan British mempunyai pelabuhan strategik perdagangan SHTI dengan China semakin penting barang dagangan China seperti teh, sutera, kapas dan bahan pencelup mendapat pasaran lumayan di Eropah SHTI memerlukan pelabuhan strategik di selatan Selat Melaka bertujuan untuk menguasai laluan perdagangan antara India dan China SHTI menguasai Melaka dan Betawi semasa Perang Napoleon (17931814) selepas Perang Napoleon tamat British terpaksa memulangkan Melaka dan Betawi kepada Belanda Belanda mengenakan cukai yang tinggi dan memberi layanan buruk kepada pedagang British di Betawi Stamford raffles ditugaskan mencari pelabuhan baru Raffles cuba membuka pelabuhan di Palembang, Acheh dan Riau tetapi gagal hasrat British untuk menyaingi pengaruh Belanda tidak berhasil Singapura sebagai pangkalan perdagangan yang strategik merupakan sebahagian wilayah Johor kedudukannya strategik di bahagian selatan semenanjung Tanah Melayu dapat mengawal laluan perdagangan di Selat Melaka dan Selat Sunda Singapura sesuaisebagai pelabuhan bebas dan pangkalan British untuk menyaingi Belanda di Betawi Raffles mencadangkan kepada SHTI supaya mendirikan pangkalan baru di Singapura Raffles yakin Singapura dapat menyekat kuasa monopoli Belanda di Kepulauan Melayu Raffles menghadapi masalah kerana Sultan Johor iaitu Sultan Abdul Rahman berada di bawah pengaruh Belanda

• SHTI akan membayar sebanyak 3000 dolar Sepanyol setahun kepada Temenggung Abdul Rahman • SHTI tidak membenarkan Temenggung Abdul Rahman membuat hubungan dengan kuasa Barat lain • perjanjian antara Raffles dan Temenggung Abdul Rahman ini tidak sah kerana tidak dipersetujui Sultan Johor iaitu Sultan Abdul Rahman • Raffles merancang untuk memperdayakan Sultan Abdul Rahman dan Belanda • Raffles menggunakan helah dengan menghidupkan semula masalah pewarisan takhta yang berlaku tahun 1812 • Raffles memperalatkan Tengku Hussein yang kecewa kerana tidak ditabal sebagai Sultan Johor • Raffles berjaya memujuk Temenggung Abdul Rahman supaya menjemput Tengku Hussein ke Singapura untuk ditabal sebagai Sultan Johor yang baru • pada 6 Februari 1819 Sultan Hussein mengiktiraf perjanjian awal antara Temenggung Abdul Rahman dengan Raffles yang dibuat pada 30 Januari 1819 • SHTI mula bertapak secara rasmi di Singapura • pertabalan Sultan Hussein menyebabkan Johor menpunyai dua prang sultan iaitu Sultan Hussein di Singapura (diperintah oleh Temenggung Abdul Rahman) dan Sultan Abdul Rahman di Lingga • British melantik Residennya di Singapura iaitu William Farquhar (1819-1823) dan John Crawford (1823-1826) Kuasa British di Singapura Secara Rasmi: • tahun 1819 British belum lagi menguasai Singapura secara rasmi • pada 7 Jun 1823 Raffles menandatangani perjanjian dengan Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman yang membolehkan SHTI menguasai Singapura dan pulau-pulau disekitarnya • pada 2 Ogos 1824 perjanjian ditandatangani antara Residen Singapura John Crawford dengan Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman • kesannya – Sultan Hussein terpaksa menyerahkan Singapura secara rasmi kepada SHTI Syarat Perjanjian 7 Jun 1823 • Sultan Hussein terima bayaran 1500 dolar Sepanyol dan Temenggung Abdul Rahman sebanyak 800 dolar Sepanyol sebulan • Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman tidak berhak menerima atau mengutip cukai dari tongkang Cina

Cara-Cara Raffles (British) Menguasai Singapura: • Raffles mendarat di Singapura pada 12 Januari 1819 • Pada 30 Januari 1819 Raffles memaksa Temenggung Abdul Rahman (Pemerintah Singapura dan Tanah Besar Johor) menandatangani perjanjian yang membenarkan British membina loji di Singapura • Temenggung Abdul Rahman menandatanganinya kerana bimbang diserang oleh British Syarat Perjanjian 30 Januari 1819 • SHTI boleh mendirikan loji di Singapura • SHTI bersetuju melindungi Temenggung Abdul Rahman dari ancaman dalam dan luar negeri

2

Ampang dan Petaling (Selangor) dan di Sungai Ujong. Pembukaan Terusan Suez dan Penciptaan Kapal Wap • Terusan Suez dibuka tahun 1869 • terusan ini menghubungkan Laut Merah dengan Laut Mediterranean • ia memendekkan perjalanan dari England (Eropah) ke India. a) Hubungan Belanda-Inggeris tegang b) British enggan menyerahkan Singapura kepada Belanda kerana potensi Singapura sebagai pelabuhan bebas dan pangkalan tentera British c) Satu perjanjian ditandatangani iaitu Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 (Persetiaan London) Syarat Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 (Persetiaan London) • Belanda mengiktiraf petempatan British di Singapura Belanda berjanji tidak akan membuka petempatan baru di Tanah Melayu British menyerahkan Bangkahulu kepada Belanda dan Belanda menyerahkan Melaka kepada British British berjanji tidak akan membuka petempatan baru ke selatan Singapura Kesan Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 • Kepulauan Melayu terbahagi dua. di Lukut. bijih besi dan arang batu • kawasan utama bijih timah di Larut dan Kinta (Perak). a) Johor dan Singapura menjadi hak British b) Kepulauan Riau dan Lingga menjadi hak Belanda Penubuhan Negeri-Negeri Selat – NNS (Teks m/s: 21-13 tahun 1824 SHTI menguasai Pulau Pinang.• SHTI berkuasa di seluruh pulau Singapura dan pulau-pulau berdekatan kecuali kawasan atau pulau kediaman Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman • undang-undang British dikuatkuasakan Syarat Perjanjian 2 Ogos 1819 • Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman menyerahkan Singapura kepada SHTI buat selama-lamanya • Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman hendaklah membenarkan pedagang-pedagang bebas berdagang di Johor dan wilayah takluknya • Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman atau warisnya boleh menetap di tanah milik baginda di Singapura atau berpindah dari Singapura • SHTI mengarahkan Temenggung Abdul Rahman memindahkan pusat pentadbiran dari Kuala Sungai Singapura ke Teluk Belanga • alasan SHTI ialah untuk memajukan Singapura • SHTI mengambil tanah-tanah di Kampung Gelam dan Teluk Belanga • tahun 1866 pusat pemerintahan Johor di Teluk Belanga dipindahkan ke Johor Bharu Pertikaian Inggeris-Belanda dan Perpecahan Kepulauan Melayu (Teks m/s: 19-20) • Belanda tidak puas hati dengan petempatan Raffles di Singapura • alasan Belanda ialah Singapura berada di bawah lingkungan pengaruh Belanda dan Singapura akan menjejaskan perdagangan Belanda di Betawi • kesan pertikaian ialah. Asia Tenggara dan China • penciptaan kapal wap mempercepatkan perjalanan dan dapat membawa muatan lebih banyak iv. Melaka dan Singapura Pulau Pinang ditadbir oleh Leftenan Gabenor Singapura dan Melaka ditadbir oleh Residen tahun 1826 ketiga-tiganya disatukan di bawah satu pentadbiran iaitu NNS tujuan adalah untuk menyeragamkan pentadbiran dan menjimatkan perbelanjaan ibu negeri NNS pertama ialah Pulau Pinang tahun 1832 ibu negeri NNS dipindahkan dari Pulau Pinang ke Singapura alasannya kerana kedudukan Singapura lebih strategik dan menguntungkan • Kedatangan imigran Cina ke NNS tidak terkawal kerana kebanyakan mereka menubuhkan kongsi gelap dan melakukan kekacauan • Pengenalan Akta Mata Wang 1855 menyebabkan mata wang Sepanyol diganti dengan mata wang rupee India – ini merugikan pedagangpedagang kerana nilai rupee rendah • Penduduk tempatan membantah kerana NNS dijadikan tempat buangan banduan Kesan Perpindahan Pentadbiran NNS Ke London • Tahun 1871 mata wang NNS pertama telah dikeluarkan • • • • • …………………………………………… SEJARAH TINGKATAN 2 BAB 2 KEKAYAAN HASIL BUMI MENDORONG CAMPUR TANGAN BRITISH • • 2. a) British menguasai Tanah Melayu dan Singapura di Utara b) Belanda menguasai Kepulauan Riau dan Lingga di Selatan • British dapat meluaskan pengaruh di Tanah Melayu tanpa gangguan kuasa-kuasa Barat lain • Melaka menjadi hak British dan membolehkan British menguasai laluan perdagangan di Selat Melaka • Kerajaan Johor berpecah dua iaitu. Revolusi Perindustrian • British memerlukan bijih timah untuk perusahaan mengetin makanan • NNM perlu dikuasai untuk bekalan bijih timah berterusan • NNM sebagai pasaran hasil keluaran kilang iii. di Sungai Pahang dan Sungai Lembing (Pahang).1 Dasar Campur Tangan British di Negeri-Negeri Melayu – NNM (Teks m/s: 29-32) Sebab-Sebab Dasar Campur Tangan British di NNM i. emas. Persaingan Kuasa Eropah Lain • abad ke-19 berlaku persaingan kuasa • Pentadbiran di Negeri-Negeri Selat • pentadbiran NNS diketuai oleh Gabenor • Gabenor menerima arahan daripada Gabenor Jeneral British di India • Gabenor NNS dibantu oleh Residen Konsuler bagi setiap negeri di Pulau Pinang. Singapura dan Melaka • semua dasar dan undang-undang NNS digubal oleh Gabenor Jeneral British di India • kesan-kesannya. a) Penduduk dan pedagang tempatan tidak puas hati kerana NNS ditadbir seperti Tanah Jajahan India b) Saudagar-saudagar British di NNS merayu dan mendesak supaya dipindahkan pentadbiran ke London c) Pada 1 April 1867 NNS diisytiharkan sebagai Tanah jajahan British dan diletakkan di bawah Pejabat Tanah Jajahan di London d) Majlis Perundangan ditubuhkan bagi membolehkan NNS meluluskan undang-undang sendiri Sebab-Sebab Perpindahan Pentadbiran NNS Dari India Ke London (1867) • SHTI di India tidak mengambil berat tentang kebajikan NNS • NNS membantah cadangan menghapuskan taraf pelabuhan bebas di Singapura 3 . Kekayaan bumi NNM • hasil bumi seperti bijih timah. Pahang ii. Kuala Lumpur . Negeri Sembilan • kawasan utama emas ialah di Ulu Tembeling.

seseorang anak raja perlu memegang tiga jawatan iaitu Raja Di Hilir.M. Raja Bendahara dan Raja Muda sebelum berhak ditabal menjadi sultan • tahun 1871 Sultan Ali mangkat dan pembesar-pembesar Perak melantik Raja Ismail (Raja Bendahara ketika itu) sebagai sultan Perak yang baru • pelantikan itu ditentang oleh Raja Abdullah (Raja Muda ketika itu) dan Raja Yusuf (Raja Di Hilir ketika itu) • Raja Abdullah sepatutnya mewarisi takhta • pada upacara pemakaman Sultan Ali di Sayong Raja Abdullah tidak hadir walaupun dijemput • Raja Yusuf diketepikan kerana tidak disukai oleh pembesar-pembesar Perak • tentangan kuat Raja Abdullah disokong penuh pembesar-pembesar di hilir Perak seperti Dato’ Maharaja Lela dan Dato’ Sagor • kuasa Sultan Ismail hanya terbatas di hulu Perak sahaja • Raja Abdullah terus berkuasa di hilir Perak • keadaan ini menyebabkan perpecahan dan menggugat keamanan di Perak • Raja Abdullah meminta bantuan British untuk mengiktiraf beliau sebagai sultan • permintaan Raja Abdullah diterima penuh minat oleh Andrew Clarke (Gabenor NNS) yang membuka peluang British untuk menguasai Perak Langkah-langkah Menamatkan Kekacauan: Andrew Clarke memanggil pembesar-pembesar Melayu dan pemimpin kongsi gelap Cina berunding di Pulau Pangkor antara pembesar yang hadir ialah Raja Abdullah. Pluto • • • • agama Islam dan adapt istiadat Melayu Residen berkuasa penuh ke atas pungutan cukai di Perak Residen. Keadaan di Perak • politik tidak stabil • sebab-sebab. Desakan Pedagang di NNM • keadaan huru-hara berlaku di NNM • antara sebab-sebabnya ialah pertelingkahan antara pembesar dan pergaduhan kongsi gelap Cina • keadaan ini memberi kesan kepada pedagang-pedagang di NNS kerana mereka mengalami kerugian • akibatnya pedagang mendesak British campur tangan dan melindungi kepentingan pelaburan mereka di NNM • tahun 1873 seramai 243 pedagang NNS menulis surat kepada Lord Kimberly iaitu Setiausaha Tanah Jajahan British mendesak British campur tangan Hubungan Antara NNS Dengan NNM • NNS sebagai pelabuhan entrepot • NNS mengendalikan perdagangan bagi NNM • Pedagang-pedagang NNS melabur modal dalam perlombongan bijih timah di Larut. Negeri Sembilan dan Pahang i. Keadaan di Selangor • tahun 1857 Sultan Abdul Samad yang berkuasa di daerah Langat ditabal menjadi sultan Selangor • daerah Klang dikuasai Raja Sulaiman • apabila Raja Sulaiman mangkat. Perubahan Dasar British di London • tahun 1873 Parti Konservatif menguasai kerajaan British di London • Parti Liberal kalah • pertukaran kerajaan menyebabkan dasar tidak campur tangan kepada dasar campur tangan di NNM vi.S. Lukut dan Klang 2. Ngah Ibrahim dan Dato’ Sagor Sultan Ismail tidak hadir kerana lewat menerima surat jemputan antara pemimpin kongsi gelap yang hadir ialah Kapitan Ah Kwee (Ketua Kumpulan Hai San) hasil rundingan membawa kepada termeterainya Perjanjian Pangkor pada 30 Januari 1874 perjanjian ditandatangani atas kapal british iaitu H. Sungai Ujong. Selangor. a) Pergaduhan antara kongsi gelap Cina Ghee Hin dan Hai San • buruh Cina dibawa masuk secara beramai-ramai pada tahun 1848 oleh Long Jaafar ke daerah Larut (Kelian Pauh dan Kelian Bharu) • tujuan untuk memajukan lombong bijih timah di Larut • berlaku pergaduhan di Larut yang mencetuskan Perang Larut • keadaan menjejaskan perusahaan bijih timah • Ngah Ibrahim iaitu Menteri Larut melantik Kapten Speedy (Timbalan Pesuruhjaya Polis NNS) membantu menamatkan kekacauan di Larut b) Perebutan takhta di kalangan kerabat diraja • berlaku akibat sistem pewarisan takhta tidak dipatuhi sepenuhnya • mengikut sistem. Penolong Residen.2 Keadan di Perak. Selangor. Klang dikuasai pula oleh Raja Abdullah • timbul rasa tidak puas hati oleh Raja Mahadi (putera Raja Sulaiman) • Raja Abdullah berjaya memajukan perlombongan bijih timah di daerah Klang • buruh-buruh Cina dibawa masuk bekerja di lombong-lombong • lombong-lombong bijih timah dibuka di Kuala Lumpur dan Ampang • tahun 1860 daerah Klang berkembang maju sebagai pusat bijih timah • Klang dijadikan ibu negeri Selangor sebelum dipindahkan ke Kuala Lumpur pada tahun 1880 • kekayaan Klang menjadi rebutan dan perbalahan antaranya oleh Raja Mahadi • perbalahan antara mereka mencetuskan perang saudara – Perang Klang • perang audara merebak ke daerahdaerah lain di Selangor • keadaan bertambah buruk apabila pelombong-pelombong Cina terlibat sama • tahun 1866 Raja Mahadi menyerang Raja Abdullah di Klang • kegiatan perdagangan Selangor terjejas Langkah-Langkah Ke Arah Menamatkan Perang Klang: • Sultan Abdul Samad (1857-1898) melantik Tengku Kudin untuk menamatkan Perang Klang • Tengku Kudin (nama sebenar Tengku Dhiauddin) ialah putera diraja Kedah.• British di India bimbang dengan kuasa Eropah lain di Asia Tenggara • British tidak akan membiarkan kepentingannya di NNM diancam oleh kuasa Barat lain seperti Belanda di Hindia Timur (Indonesia). Sultan dan pembesar dibayar gaji daripada pungutan hasil mahsul Perak Ngah Ibrahim kekal sebagai Menteri Larut dan menerima seorang Penolong Residen Menteri Larut bertanggungjawab membiayai segala usaha mengembalikan keamanan di Perak Kesan Perjanjian Pangkor Ke Atas Perak: • tanda bermulanya kuasa British secara langsung dalam pentadbiran dan ekonomi Perak ii. menantu Sultan Abdul Samad dan wakil sultan untuk mentadbir dan memajukan Selangor (1868) • Tengku Kudin tidak diterima pembesar-pembesar Selangor • • • • • • Syarat-Syarat Perjanjian Pangkor 1874: • Raja Abdullah diiktiraf sebagau sultan Perak • Raja Ismail diakui sebagai Raja Muda • sultan menerima seorang Residen British sebagai penasihat dalam semua perkara kecuali hal-hal 4 . Perancis di IndoChina dan Sepanyol di Filipina v. Negeri Sembilan dan Pahang Memberi Peluang Campur Tangan British (Teks m/s: 33) • kurun ke-19 keadaan di NNM pantai barat huru-hara dan tidak stabil • antaranya Perak.

Pahang (J. i. Penjom & Sg. Negeri Sembilan) telah diserang kapal perang British iaitu H.P.G. Birch) ii. Perak (J. i.W. Dua Semantan Co. Kedua-duanya berebutkan Sungai Linggi yang merupakan jalan perhubungan utama ke pelabuhan Melaka ii. Malay Peninsular (Pahang) iii. Rodger) • ia menandakan negeri-negeri ini diletakkan sebagai negeri naungan British • keadaan ini menggugat kuasa sultan dan pembesar Sebab-Sebab Sistem Residen Menggugat Kuasa Sultan dan Pembesar Residen menjalankan semua urusan pentadbiran negeri Residen memaksa sultan menerima nasihat dalam semua perkara pentadbiran (kecuali hal-hal agama Islam dan adat istiadat Melayu) nasihat Residen mesti dipatuhi dan dilaksanakan Residen mengambil alih kuasa dan hak memungut cukai (oleh pegawai British iaitu Pegawai Majistret dan Pemungut Hasil) Residen menghapuskan amalan perhambaan yang melampaui bidang kuasa mereka (perhambaan – amalan adapt turun-temurun pembesar Melayu) 2. (Penjom) tindakan Sultan Ahmad tidak disenangi British kerana menjejaskan kepentingan mereka di NegeriNegeri Melayu Perluasan Kuasa British di Pahang • tahun 1886. i. Dato’ Kelana Syed Abdul Rahman menjadi pemerintah Sungai Ujong • seorang lagi pembesar yang berpengaruh di Sungai Ujong ialah Dato’ Bandar Kulop Tunggal • kedua-duanya saling bersengketa • sebab-sebab mereka bersengketa ialah.• • • • • • • • • • termasuk Raja Mahadi kerana beliau bukan anak negeri Selangor Tengku Kudin meminta bantuan British British mendesak Sultan Abdul Samad menerima Residen British tetapi gagal British terus berusaha mencari alasan untuk menempatkan residennya di Selangor tahun 1873 sebuah kapal dagang British dirompak di Langat 1874 rumah api British di Tanjung Rachado (sekarang Tanjung Tuan. Selangor dan Negeri Sembilan • Sultan Ahmad mencontohi tindakan Sultan Abu baker dari Johor untuk membangunkan Pahang bagi menyekat pengaruh British • Sultan Ahmad membawa masuk pelabur-pelabur Eropah untuk memajukan Pahang • syarikat-syarikat Eropah mengusahakan lombong emas dan bijih timah di Pahang • contoh. British berkuasa penuh mengutip cukai di Sungai Linggi iii.W. Selangor ( J.J. Negeri Sembilan (Martin Lister) iv.Rodger sebagai Residen British • penerimaan ini sebagai tanda berakhirnya kedaulatan Pahang • British mula campur tangan secara langsung dalam pentadbiran Pahang Residen Menggugat Kuasa Sultan dan Pembesar (Teks m/s: 44) • campur tangan British di NegeriNegeri Melayu membawa kepada pengenalan Sistem Residen • antaranya. antaranya tahun 1883 di Rembau.P. Prospecting Co. Rinaldo membedil Kuala Selangor British membantu Tengku Kudin menewaskan Raja Mahadi dan menamatkan Perang Klang British mendesak Sultan Abdul Samad meletakkan Selangor di bawah naungannya tahun 1874 J.M. Pahang Corporation Ltd (Sungai Lembing) ii.G. Keadaan di Sungai Ujong • Sungai Ujong kaya dengan bijih timah • tahun 1872. Keadaan di Pahang • Pahang tidak sekaya seperti NegeriNegeri Melayu yang lain • British mahu menguasai Pahang bagi menghalang kuasa Eropah lain bertapak di Negeri-Negeri Melayu • kurun ke-19 Asia Tenggara menjadi tempat kuasa Perancis. Davidson) iii. 1886 di Jelebu dan 1889 di Sri Menanti • tahun 1895 semua daerah disatukan dan membentuk persekutuan yang dipanggil Negeri Sembilan • Tunku Muhammad Ibni Yamtuan Antah (Yamtuan Sri Menanti) ditabal sebagai Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan yang pertama • Tahun 1895 Residen British ditempatkan di Negeri Sembilan iaitu Martin Lister • Negeri Sembilan secara sah menjadi negeri naungan British iv. Pungutan cukai ke atas pedagang yang melalui sungai ini sangat lumayan • Dato’ Kelana berasa kedudukannya tidak terjamin kerana Dato’ Bandar disokong kuat penduduk tempatan dan pelombong-pelombong Cina daerah Sungai Ujong • Dato’ Kelana meminta bantuan British • tahun 1874 Dato’ Kelana menandatangani perjanjian menerima perlindungan British • syarat-syarat perjanjian ialah.4 Pengukuhan Kuasa British Melalui Pembentukan NegeriNegeri Melayu Bersekutu (NNMB) Teks m/s: 45-46 Faktor-Faktor Pembentukan NNMB (1896): (i) Kelemahan Pelaksanaan Sistem Residen • Residen tidak diberikan panduan jelas untuk menjalankan tugas • Residen menjadi terlalu berkuasa • Pentadbiran setiap negeri tidak seragam kerana mempunyai undang-undang sendiri • Gabenor Negeri-Negeri Selat di Singapura gagal mengawal kuasa Residen iii. Jelebu dan Sri Menenati • British menempatkan pegawai Majistret dan Pemungut Hasil di setiap daerah. (Selising) iv. Davidson dilantik sebagai Residen Selangor yang pertama Penolong Residennya ialah Frank Swettenham • Dato’ Bandar dibuang negeri ke Singapura • British menguasai daerah-daerah lain seperti Rembau.S. Residen British pertama yang ditempatkan di Sungai Ujong ialah P. Rusia dan Jerman mencari tanah jajahan • Sultan Ahmad berusaha mengekalkan kedaulatan Pahang dari dijajah British seperti yang berlaku di Perak.Murray Dato’ Bandar tidak mengiktiraf perjanjian dan menentang tindakan British mengutip cukai di Linggi British memberi bantuan tentera kepada Dato’ Kelana untuk menewaskan Dato’ Bandar • • • • • 5 . Frank Swettenham dan Frederick Weld Gabenor NegeriNegeri Selat memujuk Sultan Ahmad menerima Residen british tetapi gagal • tahun 1887 British mendapatkan bantuan Sultan Abu Bakar di Johor untuk memujuk Sultan Ahmad menerima pengaruh British • Hugh Clifford dilantik sebagai wakil British di Pahang • British masih tidak puas hati kerana wakil British berkuasa terhad • tahun 1888 seoreang warganegara British berbangsa Cina iaitu Go Hui ditemui mati berhampiran istana Sultan Ahmad • British menggunakan peluang ini mendesak Sultan Ahmad menerima Residen British atas alasan Sultan Ahmad tidak mampu mewujudkan keamanan di Pahang • akhirnya Sultan Ahmad terpaksa menerima J. Dato’ Kelana diiktiraf pemerintah daerah Sungai Ujong ii. i.

Pemusatan kuasa di tangan Residen Jeneral ii. British bersetuju menyerahkan semula kuasa mentadbir kepada Majlis Mesyuarat Negeri iv. Amerika Syarikat – ingin bertapak di Terengganu iv. Selangor.5 Pembentukan Persekutuan Mencabar Kewibawaan Sultan (Teks m/s: 47-48) Kesan-Kesan Pembentukan Persekutuan 1896 Residen Jeneral berkuasa dalam pentadbiran. Jawatan Residen Jeneral digantikan dengan Ketua Setiausaha iii. • Siam tidak akan menyerahkan Kedah. Terengganu dan Perlis kepada mana-mana kuasa lain tanpa izin British • British mengakui hak Siam ke atas negeri-negeri tersebut • British akan membantu Siam jika diserang musuh Syarat-Syarat Perjanjian Persekutuan 12 Jun 1895: • Raja-Raja Melayu bersetuju menggabungkan negeri mereka menjadi sebuah persekutuan yang akan dikenali sebagai NNMB • Raja-Raja bersetuju menerima seorang pegawai British sebagai Residen Jeneral • Raja-Raja bersetuju mengikut nasihat Residen Jeneral dalam semua perkara kecuali yang berkaitan dengan agama Islam dan adapt istiadat Melayu • Raja-Raja Bersetuju membantu negeri-negeri yang memerlukan bantuan mengikut nasihat kerajaan British • Residen Jeneral bertanggungjawab kepada Gabenor Negeri-negeri Selat yang juga menjadi Pesuruhjaya Tinggi NNMB Struktur Pentadbiran Persekutuan 1896 (NNMB) Pesuruhjaya Tinggi British (Gabenor NNS di Singapura) Kesan-Kesan Kuasa Sultan Dikurangkan • sultan-sultan NNMB tidak puas hati • tahun 1897 British bersetuju menubuhkan DURBAR iaitu Persidangan Raja-Raja Melayu bagi mengatasi masalah • ahli-ahli Durbar ialah. Amerika Syarikat dan Rusia bersaing untuk mendapatkan bahan mentah dan tanah jajahan • negara-negara di Asia Tenggara seperti Tanah Melayu dan Siam menjadi rebutan • British berasa bimbang dan tercabar • kebimbangan ini mendorong British meluaskan pengaruh ke NNMU Peluasan Kuasa Yang Membimbangkan British i. British Menandatangani Perjanjian Sulit 6 April Dengan Siam • tujuan menghalang Siam menyerah dan membenarkan mana-mana kuasa lain bertapak di Siam • syarat-syarat perjanjian. Raja-Raja Melayu iii. Negeri Sembilan. i. kewangan dan cukai eksport kerajaan pusat menubuhkan jabatanjabatan yang diketuai pegawaipegawai British seperti Jabatan Kehakiman. Pahang) • Durbar pertama diadakan pada 1897 di Kuala Kangsar.(ii)Krisis Kewangan Pahang • perbelanjaan negeri meningkat kerana Pahang terpaksa menanggung banyak hutang akibat kebangkitan rakyat menentang British • jika pahang digabungkan dengan negeri-negeri kaya seperti Perak dan Selangor masalah dapat diringankan (iii) Perkongsian Perkhidmatan Pakar • menjimatkan bayaran perkhidmatan pakar seperti jurutera. Mendesak bilangan pegawai Melayu dalam perkhidmatan kerajaan ditambah dan dilantik ke jawatan lebih tinggi iv. i. Rusia – berhasrat membuka petempatan di Ujung Salang Cara British Menghalang Pengaruh Eropah di Tanah Melayu i. 4 orang Residen (Perak. Perancis . Residen Jeneral iv. Negeri Sembilan dan Pahang telah disatukan pada 1 Julai 1896 pusat pentadbiran Persekutuan terletak di Kuala Lumpur pentadbiran kerajaan Persekutuan dibahagikan kepada dua iaitu Kerajaan Pusat dan Kerajaan Negeri diketuai oleh Residen Jeneral pertama Frank Swettenham (18961900) • • • 3. Jabatan Perhubungan dan Perkhidmatan Awam penglibatan orang-orang Melayu adalah terhad sultan dikehendaki menurut nasihat Residen Jeneral dalam semua hal (kecuali hal berkaitan agama Islam dan adat Melayu) kuasa sultan dan Majlis Mesyuarat Negeri diambil alih oleh Residen Jeneral SEJARAH TINGKATAN DUA BAB 3 – NEGERI-NEGERI MELAYU UTARA (NNMU) DAN JOHOR BENTENG KESELAMATAN BRITISH • dan • • • • • • Langkah-Langkah Ke Arah Penubuhan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu: Perjanjian Persekutuan ditandatangani pada 12 Jun 1895 NNMB atau Persekutuan 1896 terdiri daripada Perak. Jerman.merancang membina terusan di Segenting Kra yang akan mengancam kedudukan dan perdagangan di Singapura ii. Selangor. Mendesak Bahasa Melayu diiktiraf menjadi bahasa rasmi • kesan-kesan desakan. British menggantikan Durbar dengan Majlis Mesyuarat Persekutuan 1909 6 .ingin meluaskan kuasa ke Lembah Menam Chao Phraya . Jabatan Kewangan. Mendesak kuasa Raja-Raja Melayu dikembalikan iii. Perak • Durbar kedua didakan pada tahun 1903 di Kuala Lumpur Persidangan DURBAR II (1903) di Kuala Lumpur • Sultan Perak iaitu Sultan Idris (18871916) mendesak British tentang. juru ukur dan doktor (iv) Sistem Perhubungan • sistem perhubungan seperti jalan raya dan landasan keretapi antara Negeri-Negeri Melayu dapat dimajukan (v) Faktor Keselamatan • mengukuhkan kekuatan pertahanan ketenteraan ↓ Residen Jeneral (berpusat di Kuala Lumpur. i.tinggal di Carcosa tahun 1898) ↓ Residen Perak Selangor N9 Pahang ii. Pesuruhjaya Tinggi ii. Tahun 1903-1909 Pesuruhjaya Tinggi NNMB ialah Frank Swettenham 2. Jerman – berusaha mendapatkan Pulau Langkawi daripada Siam iii. Kelantan.1 NNMU Penampan Keselamatan British di Tanah Melayu (Teks m/s: 55-57 • akhir abad ke-19 muncul Zaman Imperialis Baru • kuasa-kuasa Barat seperti Perancis.

pentadbiran Kelantan dikuasai sepenuhnya oleh British (iv) Penasihat British di Terengganu • Sultan Zainal Abidin II tidak mengiktiraf Perjanjian Bangkok • Baginda menolak pelantikan Penasihat British • Sultan Zainal Abidin II menemui Pesuruhjaya Tinggi British di Singapura untuk membuat bantahan • tahun 1910 British tetap melantik W. Pengenalan sistem birokrasi moden c. Kedah ( Meadowe Frost) dan Perlis (H. i. Jabatan Perubatan. Mason dilantik sebagai Penasihat British • perubahan-perubahan yang berlaku ialah.British menguasai jabatan-jabatan baru seperti Mahkamah Tinggi. Kestabilan dan kemakmuran ekonomi • antara pemimpin-pemimpin Johor yang berwibwa ialah. Kebijaksanaan pemerintah b. Temenggung Daeng Ibrahim (18251826) ii. i. • British berjaya mengukuhkan pengaruh di NNMU iii. Menggubal undang-undang ii. Menandatangani Perisytiharan Rritish-Siam 1902 • tujuan untuk menghalang perluasan kuasa Barat lain • syarat-syarat perjanjian.tahun 1915 kuasa mentadbir jajahan diambil alih oleh pegawai-pegawai British . Graham). Sultan Abu Bakar (1862-1895) Temenggung Daeng Ibrahim (18251862) • tahun 1825 Temenggung Abdul Rahman mangkat dan digantikan puteranya Daeng Ibrahim sebagai Temenggung Johor 7 . • gagal menghalang sultan setiap negeri dari menjalinkan hubungan dengan kuasa-kuasa lain • contoh: . a. Memperkenalkan jabatan-jabatan baru seperti Jabatan Hasil dan Cukai.L. Conlay sebagai wakil British • bidang kuasa terhad dalam menguruskan hal ehwal luar Terengganu sahaja • tahun 1911 Sultan Zainal Abidin II menggubal perlembagaan UndangUndang Tubuh Kerajaan Terengganu • tujuan adalah untuk memelihara kedaulatan dan kemerdekaan Terengganu • tahun 1918 Sultan Muhammad II memerintah Terengganu • tahun 1919 British mendesak supaya menandatangani perjanjian di Singapura • British melantik J. Menguasai Jabatan Kewangan sebagai strategi menguasai pentadbiran Perlis (iii) Penasihat British di Kelantan • tahun 1910 Sultan Muhammad IV terpaksa menandatangani perjanjian dengan British • tujuan untuk menempatkan Penasihat British di Kelantan • J. • British mengiktiraf NNMU dibawah naungan Siam • rakyat British dilantik oleh kerajaan Siam sebagai penasihat sultan iaitu Kelantan (W. .S. Jabatan Kerja raya dan Jabatan Tanah dan Galian Sebahagian Kandungan UndangUndang Tubuh Kerajaan Terengganu ( Ittiqan – ilmuluk bi – ta’dil ilsuluk) • sultan tidak boleh menyerahkan Terengganu kepada mana-mana kuasa asing • mustahak ke atas raja bermesyuarat • hak Raja dan Menteri Besar dalam memilih Jemaah Menteri 3. Jabatan Polis dan Pejabat Tanah • kesan-kesan.A.tahun 1897 Sultan Kelantan memberi konsesi tanah seluas 776 996 hektar kepada Duff Development Company untuk melombong emas • Sultan Terengganu menerima permohonan Amerika Syarikat untuk membuka petempatan di Pulau Redang ii. Kelantan dan Terengganu kepada British • Siam tidak akan menyewakan manamana wilayahnya tanpa kebenaran British • British menyerahkan Hak Wilayah Asingan kepada Siam • kesan-kesan perjanjian.• kesan perjanjian. • Siam menyerahkan Kedah. Perlis. • NNMU diserahkan kepada British • Raja-Raja Melayu tidak dibawa berunding dan terpaksa akur dengan keputusan perjanjian Penasihat British Mengancam Kedaulatan Negeri-Negeri Melayu Utara (Teks m/s: 58-62) (i) Penasihat British di Kedah • Sultan Abdul Hamid Halim Shah tidak mengiktiraf Perjanjian Bangkok 1909 • Baginda enggan menerima penasihat British • tahun 1910 British tetap melantik penasihat British iaitu George Maxwell • George Maxwell mengukuhkan kuasa dengan melaksanakan pentadbiran Barat di Kedah • tindakan George Maxwell itu menimbulkan konflik dengan anggota majlis Mesyuarat Negeri pimpinan Tunku Mahmud • berlaku percanggahan pentadbiran di Kedah antara Tunku Mahmud dengan George Maxwell • Tunku Mahmud berjaya mengekalkan identiti Kedah melalui tindakan mahkamah • Tunku Mahmud menentang tindakan George Maxwell mengibarkan bendera Union Jack dikediamannya Usaha-Usaha Tunku Mahmud Mengekalkan Identiti Kedah menggunakan Bahasa Melayu dalam surat rasmi dan perundangan surat rasmi tidak perlu ditapis penggunaan kalendar Hijrah cuti umum pada hari Jumaat melantik orang Melayu dalam pentadbiran Kedah Usaha-Usaha George Maxwell Menerapkan Pengaruh barat Dalam Pentadbiran Kedah menggunakan bahasa Inggeris dalam surat rasmi dan perundangan surat rasmi ditapis oleh Penasihat British menggunakan kalendar Masehi cuti umum pada hari Ahad pelantikan pegawai British dalam pentabiran Kedah • • • • • • • • • • (ii) Penasihat British di Perlis • Raja Syed Alwi membantah tindakan Siam menyerahkan Perlis kepada British • Baginda enggan menerima Penasihat British • British tidak peduli (degil) • Kapten Meadowe Frost dilantik sebagai Penaihat British • cara untuk mengukuhkan kuasa di Perlis.3 Pemodenan Johor Melambatkan Campur Tangan British (Teks m/s: 63-70) • Johor adalah negeri Melayu terakhir menerima Penasihat British • Johor mengamalkan dasar persahabatan dengan British • Johor berjaya mengekalkan kedaulatan hingga tahun 1914 • Sebab-sebab.L. . Menandatangani Perjanjian Bangkok 1909 (British-Siam) • tujuan untuk British terus menghalang kuasa Barat lain • syarat-syarat perjanjian.E. Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Kadi iii. Humphreys sebagai Penasihat British • Sultan Muhammad II turun takhta kerana enggan tunduk kepada tekanan British • British menguasai kesemua jabatan penting kerajaan Terengganu seperti Jabatan Kastam. Duke) • Kelantan dan Terengganu tidak dibenarkan memberi konsesi kepada kuasa asing • kesan-kesan perjanjian.

hospital dan jalan raya (c) Menjaga keamanan negeri dengan menubuhkan pasukan polis dan tentera (d) Memantapkan ekonomi Johor dengan cara meneruskan Sistem Kangcu dan menjadi pengeksport lada hitam dan gambir terbesar dunia (e) Mengisytiharkan UndangUndang Tubuh Kerajaan Johor tahun 1895 yang merupakan perlembagaan bertulis pertama dan menjadi asas kepada pembentukan institusi Raja Berperlembagaan Kandungan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor (a) Sultan tidak boleh menyerahkan Johor kepada kuasa asing (b) Ditubuhkan Majlis Mesyuarat Menteri dan Majlis Mesyuarat Negeri (c) Anggota Majlis Mesyuarat Menteri dilantik daripada orang Melayu dan bertanggungjawab menasihati sultan dalam pentadbiran (d) Ahli Majlis Mesyuarat Negeri terdiri daripada rakyat Johor yang berperanan menggubal undangundang Kesan-Kesan Kebijaksanaan Sultan Abu Bakar (a) Digelar ‘Bapa Pemodenan Johor’ kerana membawa banyak perubahan dalam pentadbiran dan pembangunan Johor (b) British tidak dapat menggugat kemerdekaan Johor (c) Johor aman dan makmur (d) Ketokohan Sultan Abu Bakar dihormati pemerintah British Pemimpin Johor Yang Berwibawa • pembangunan dan pemodenan Johor akibat persepakatan antara sultan dan pembesar • kepintaran dalam pentadbiran menyebabkan British tidak mempunyai alasan untuk campur tangan • antara pemimpin terkemuka Johor ialah. Sultan Abu Bakar berjaya menyekat kuasa British terhadap Johor b. Hasil tanaman dikenakan cukai (sumber pendapatan kerajaan Johor) keturunan Bendahara mangkat tahun 1877) iii. Maharaja Abu Bakar diiktiraf Sultan Johor (setelah Sultan Ali dari 8 . a.menjalankan pentadbiran dengan cekap . Dato’ Muhammad Ibrahim Munsyi Dato’ Jaafar bin Muhammad • Merupakan Setiausaha kerajaan Johor pertama (1868) • Menteri Besar Johor pertama (18821919) • Digelar Datuk Bentara • Beliau mewajibkan semua pegawai British di Johor↓ memakai pakaian rasmi Johor • Bendera Union Jack iaitu bendera rasmi British dikibar lebih rendah daripada bendera Johor demi maruah dan kedaulatan Johor • Surat rasmi dalam bahasa Melayu bagi memartabatkan bahasa Melayu Dato’ Abdul Rahman bin Andak • Merupakan Setiausaha Sulit Sultan Johor (1885) • Setiausaha Kerajaan Johor (18931909) • Digelar Dato’ Seri Amar Diraja • Berperanan dalam hal ehwal hubungan luar negeri • Bertanggungjawab mengawal hubungan Johor-British • Tahun 1888 menjadi perintis kepada penubuhan Pakatan Belajar Mengajar Pengetahuan Bahasa Johor (sebuah badan persuratan terulung tanah air) Dato’ Muhammad Salleh bin Perang • Pernah memegang perlbagai jawatan dalam kerajaan • Antaranya.memajukan ekonomi Johor dengan cara menggalakkan kemasukan orang Cina dari Singapura untuk mengusahakan lading lada hitam melalui Sistem Kangcu Syarat-Syarat Persetiaan Antara Temenggung daeng Ibrahim Dengan Sultan Ali (Mac 1855) • Sultan Ali diiktiraf sebagai Sultan Johor tetapi gelaran itu tidak boleh diwariskan kepada keturunan baginda • Kawasan pemerintahan Sultan Ali di wilayah Kesang Sistem Kangcu • diperkenalkan oleh Temenggung Daeng Ibrahim tahun 1833 • kangcu asalnya daripada perkataan Cina iaitu Tuan Sungai • Sistem Kangcu melibatkan. Pesuruhjaya Polis – untuk keamanan dan kestabilan Johor b. Endau. Johor diiktiraf negeri bebas dan berdaulat ii. Setiap kangkar diketuai oleh seorang kangcu yang memerintah dan memungut cukai d. i. Kedudukan Sultan Johor lebih tinggi daripada Pesuruhjaya Tinggi di Singapura iv. Tanaman adalah seperti lada hitam dan gambir e. Sultan Abu Bakar menerima seorang Konsul British bukannya Penasihat British Usaha-Usaha Pemodenan oleh Sultan Abu Bakar (a) Memodenkan pentadbiran Johor dengan mengadakan mahkamah. Dato’ Abdul Rahman bin Andak ii. perkhidmatan pos dan jabatan Kerja Raya (b) Menjaga kebajikan rakyat dengan membina sekolah. Dato’ Jaafar bin Muhammad iii. Dato’ Muhammad Salleh bin Perang iv. . Ratu Great Britain mengurniakan gelaran Maharaja Johor kepada Sultan Abu Bakar • tahun 1885. Ketua jabatan Ukur – tugasnya melukis peta pembangunan Johor yang menunjukkan semua jalan yang akan dimajukan dan melukis peta lengkap negeri Johor c. satu Perjanjian Persahabatan ditandatangani antara Johor dengan British • persetujuan dicapai tentang. a. Segamat. Ketua Jabatan Tanah – merancang pembangunan di Muar. Sultan Abu Bakar boleh berhubung terus dengan kerajaan British di London tanpa melalui Pesuruhjaya Tinggi • kesan-kesan persetujuan. Tangkak dan Batu Pahat • Digelar sebagai Dato’ Bentara Luar Dato’ Muhammad Ibrahim Munsyi • Ketua Jabatan Pendidikan Johor yang pertama tahun 1883 • Mendidirkan banyak sekolah dan mendesak pendidikan wajib kepada rakyat Johor • Dianugerahi Dato’ Bentara Dalam • Digelar Bapa Pendidikan Melayu Johor • Tahun 1893 dilantik sebagai Timbalan Menteri yang pertama Sultan Abu Bakar : Bapa Pemodenan Johor (1862-1895) • tahun 1862 naik takhta Johor selepas kemangkatan ayahandanya • diberi gelaran Datuk Temenggung Abu Bakar Seri Maharaja Johor • sering ke England untuk mempelajari cara pentadbiran terbaik bagi membangunkan Johor • tahun 1868.mengasaskan pusat pentadbiran baru di Tanjung Puteri . Orang Cina diberi Surat Kebenaran iaitu Surat Sungai untuk menetap dan mengusahakan pertanian di tebing sungai b. Kawasan lading dikenalisebagai ‘Kangkar’ atau Kaki Sungai c.• berkhidmat di bawah Sultan Hussein dan Sultan Ali • tahun 1855 satu Perjanjian Persahabatan ditandatangani antara Temenggung Daeng Ibrahim dengan Sultan Ali • Temenggung Daeng Ibrahim diberi kuasa menjadi pemerintah Johor kecuali di wilayah Kesang (di bawah Sultan Ali) • antara kewibawaan Temenggung Daeng Ibrahim ialah. i. a.

mempunyai Pegawai Daerah.K.K. Ketua Anak Negeri (digelar Orang kayaKaya – O. Moses • tempoh sewaan selama 10 tahun • Moses menjual konsesi kepada The American Trading Company diketuai oleh J. ) dan Ketua Kampung (ii)Membahagikan Sabah Kepada Beberapa Residensi / Daerah / Kampung a) Peringkat Residensi • pada peringkat awal Sabah dibahagi kepada dua residensi iaitu Residensi Pantai Barat dan Residensi Pantai Timur • tahun 1935 terdapat empat residensi iaitu Residensi Pantai Barat. Jabatan Kewangan dan Jabatan Tanah dan Ukur . Residensi Tawau dan Residensi Pedalaman • setiap residensi diketuai seorang Residen 9 .2 SBUB Mengukuhkan Kuasa Di Sabah (Teks m/s: 105-108) pemerintahan SBUB diketuai oleh gabenor W.Treacher gabenor dilantik oleh pengarah syarikat dengan persetujuan kerajaan British gabenor dibantu majlis Penasihat yang ditubuhkan tahun 1883 ahli majlis ialah Setiausaha Kerajaan. Residensi Sandakan. antaranya. H. adat resam dan undang-undang penduduk tempatan SBUB hendaklah mentadbir Sabah dengan adil dan saksama SBUB mesti menerima nasihat daripada kerajaan British 5.H. Jabatan Polis.Johor Di ambang Penjajahan British • sejak Perjanjian Persahabatan 1885 British menyusun strategi untuk menguasai Johor • British bimbang Johor dikuasai kuasa Barat lain • usaha dan muslihat British untuk menguasai Johor. B. Torrey dan T.1 SBUB Bertapak Di Sabah ( Teks m/s: 102-104) Cara SBUB Mengukuhkan Kuasa dan Melicinkan Pentadbiran Sabah (i) Menubuhkan Jabatan Kerajaan Dalam Pentadbiran . Treacher bersetuju membantu Overbeck memperbaharui tempoh pajakan daripada Sultan Brunei dengan syarat syarikat yang ditubuhkan diletakkan di bawah kekuasaan British • Tahun 1877 Sultan Brunei iaitu Sultan Abdul Mu’mein perbaharui pajakan dengan Overbeck dan Dent melalui perjanjian • Sultan Brunei serahkan tanah antara Teluk Kimanis dan Sungai Sibuku • 1878 Overbeck dan Dent menandatangani perjanjian dengan Sultan Jamalul Alam (Kesultanan Sulu) • Sultan Sulu serahkan kawasan dari Sungai Pandasan hingga ke Sungai Sibuku • Tahun 1880 Overbeck menjual semua haknya kepada Alfred dan Edward Dent • Dent tubuhkan Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad • Saham syarikat dijual kepada rakyat British bagi menambah modal perniagaan • Persatuan berusaha mendapatkan Piagam Diraja daripada kerajaan British untuk mengukuhkan kedudukan dan memajukan perniagaan • November 1881 kerajaan British menganugerahkan piagam kepada Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad • Tahun 1882 syarikat itu dinamakan Syarikat Borneo Utara British (SBUB) Kesan Pemberian Piagam Diraja British Kepada SBUB • SBUB berkuasa mentadbir Sabah • Presiden pertama ialah Sir Rutherford Alcock • Pengarah urusannya ialah Alfred Dent • Brtish dapat memperluaskan pengaruh dan menghalang kuasa Barat lain bertapak di Sabah • Tahun 1888 SBUB menandatangani Perjanjian Perlindungan Borneo Utara yang menjadikan Sabah negeri naungan British • British bertanggungjawab dalam hal ehwal luar Sabah Syarat-Syarat Pemberian Piagam Kepada Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad SBUB tidak boleh menyerahkan wilayah Sabah kepada sesiapa tanpa persetujuan kerajaan British SBUB mesti melantik pentadbir daripada pegawai yang diakui kerajaan British SBUB perlu memelihara agama. Sultan Johor dinasihati supaya meminjam sebanyak 200. i. British menubuhkan Lembaga Penasihat Johor ii. L.000 dolar dari Negeri-Negeri Selat . Britain. Belanda dan Sepanyol • syarikat-syarikat asing mula bertapak di Sabah Amerika Syarikat • tahun 1865 Sultan Brunei beri konsesi tanah di Sabah kepada wakil Amerika Syarikat iaitu W.antaranya Jabatan Pos.W.tujuan untuk membina landasan keretapi dari Johor ke Singapura . Bendahari dan Ketua Pasukan Keselamatan pusat pentadbirannya di Sandakan SBUB menubuhkan jabatan kerajaan untuk melicinkan pentadbiran • • • • • • • • • • • • • • • ----------------------------------------------------- BAB 5 – KEKAYAAN EKONOMI SABAH MENARIK MINAT ‘SYARIKAT BORNEO UTARA BRITISH’ (SBUB) • Sabah di bawah pengaruh Kesultanan Brunei dan Kesultanan Sulu • Sabah menjadi tumpuan pedagang Barat kerana kedudukannya strategik dan kaya dengan hasil bumi 5. Harris • Torrey gagal menanam kopi dan tebu di Kimanis • Torrey menjual haknya kepada Von Overbeck Britain • Von Overbeck menghadapi masalah kewangan • Tahun 1877 Overbeck meminjam wang daripada syarikat Alfred Dent dan Edward Dent • Gabenor Labuan iaitu W. Jabatan Buruh.ia muslihat British untuk mengawal kewangan Johor • muslihat British disedari oleh Dato’ Abdul Rahman Andak dengan menasihati sultan supaya tidak menerima tawaran pinjaman British • rancangan British berjaya digagalkan • British menyedari kepintaran Dato’ Abdul Rahman Andak dan bukan mudah untuk campur tangan di Johor • British berusaha menyingkirkan Dato’ Abdul Rahman Andak • tahun 1907 John Anderson iaitu Gabenor Negeri-Negeri Selat mencadangkan supaya Dato’ Abdul Rahman Andak dibersarakan dan dihantar ke London • British menggunakan peluang ini untuk menguasai Johor • Sultan Ibrahim iaitu putera Sultan Abu Bakar terpaksa meminda Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor bagi membolehkan British menjadi ahli Majlis Mesyuarat Negeri • tahun 1914 British melantik Douglas Campbell sebagai Penasihat British di Johor Lembaga Penasihat Johor ditubuhkan di London pada 1886 Sultan Johor berhubung secara langsung dengan Pejabat Tanah Jajahan di London Dianggotai oleh orang British Fungsinya adalah untuk menguruskan hubungan luar Johor dan menasihati Sultan Johor tentang hal-hal pentadbiran • Sabah menarik perhatian pelaburpelabur Barat kerana potensi ekonomi • antaranya kuasa Amerika Syarikat.

Residen yang merupakan ketua pentadbir di peringkat residensi . Daerah Clarke. kapur. Buruh.mengendalikan kes-kes peribumi berkaitan undang-undang Islam dan adat Organisasi Pentadbiran SBUB • Lembaga Pengarah di London • Gabenor di Sabah yang dinasihati oleh Majlis Penasihat • Setiausaha Kerajaan yang bertanggungjawab kepada. trepang dan sirip ikan yu • diusahakan oleh masyarakat Bajau • dieksport ke China (ii)Hasil Pertanian Dagangan • SBUB mengusahakan tanaman baru seperti getah dan tembakau • Sabah mempunyai tanah luas dan subur a) Tembakau • tanaman dagangan yang penting • tembakau Sabah diiktiraf terbaik di dunia • daun tembakau digunakan untuk menghasilkan cerut • mendapat pasaran tinggi di Belanda dan Amerika Syarikat • SBUB mengecualikan cukai eksport kepada peladang tembakau bertujuan menggalakkan tanaman tembakau • Tahun 1890 terdapat 61 buah ladang tembakau di Sabah • 1902 hasil eksport tembakau Sabah bernilai lebih 2 juta dolar • Kawasan utama penanaman ialah di Pulau Banggi. Daerah Myburgh. ramin. Teluk Marudu. Singapura.) tugasnya membantu Pegawai daerah dalam pentadbiran • Diberi surat kuasa yang membolehkan mereka menguruskan hal-hal berkaitan masyarakat tempatan c) Peringkat Kampung • SBUB melantik Ketua Kampung yang digelar Orang Tua • SBUB mengekalkan penglibatan peribumi dalam pentadbiran kerana mereka memahami adat dan budaya masyarakat tempatan • SBUB tidak mempu menggaji ramai pegawai Eropah kerana menghadapi masalah kewangan (iii) Melaksanakan UndangUndang Barat dan Tempatan • tujuan untuk menjaga keamanan negeri • tahun 1900 diwujudkan Mahkamah Majistret dan Mahkamah Anak Negeri di Jesselton a) Mahkamah Majistret . Jesselton dan Tenom • berkembang akibat pembinaan landasan kereta api • SBUB memberi 4% dividen kepada pengusaha getah bertujuan menggalakkan penanamannya • SBUB juga memberi pengecualian cukai eksport selama 50 tahun kepada pengusaha getah • Buruh ladang getah dibawa masuk dari China dan Jawa • Getah menjadi hasil eksport utama SBUB (iii)Pembalakan • SBUB menguasai hasil balak Sabah • Kaya dengan sumber balak seperti seraya.hakim dilantik dari kalangan Ketua Anak Negeri yang arif dalam bidang agama Islam dan adat . Daerah Keppel. cukai kepala. Britain dan Australia melalui pelabuhan Sandakan (iv)Perlombongan • SBUB giatkan perlombongan Sabah seperti emas. membantu memajukan perdagangan. Kewangan.mengendalikan kes-kes berat seperti kes bunuh. Polis. mengutip cukai dan memajukan pertanian • Ketua Kampung pula tugasnya menguruskan hal ehwal kampung. Daerah Dent. arang batu dan mangan a) Emas • tahun 1886 diusahakan oleh Orang Cina di Sungai Segama b) Arang batu • dilombong di Silimpopon dan Labuan • Silimpopon mempunyai longgokan arang batu terbesar Asia Tenggara • diusahakan oleh Syarikat Cowie Harbour Coal 10 . Gua Kuamut dan gua Magdalene b) Pokok lanut • dikenali sebagai abaka. bendahari daerah dan pegawai buruh • Ketua Anak Negeri pula tugasnya menjaga keamanan.K.Pegawai Daerah merupakan ketua pentadbir di peringkat daerah . Lahad Datu dan Tawau • Tahun 1898 kilang memproses kayu balak kepunyaan SBUB dibina • Buruh dibawa masuk dari Filipina dan Indonesia • Hasil kayu balak dieksport ke China. culik dan rompakan b) Mahkamah Anak Negeri . .Ketua-Ketua Jabatan (Pos. menjaga keamanan. hasil pertanian dagangan. belian dan meranti • Kawasan pembalakan utama di Sandakan. Jabatan Tanah dan Ukur) . Daerah Mayne dan Daerah Elphinstone • Tahun 1915 jawatan Timbalan Penolong Pegawai Daerah diperkenalkan dan disandang oleh penduduk tempatan • Ketua Anak Negeri (Orang KayaKaya – O. a) Sarang burung • eksport tradisional SBUB yang menguntungkan • 1926 nilai eksport sebanyak 125 000 dolar • kawasan utama ialah di Gua Gomantong. Daerah Cunliffe.dihakimi Pegawai Daerah .b) Peringkat Daerah • Setiap residensi pula dibahagi kepada beberapa daerah yang diketuai oleh Pegawai Daerah (berbangsa Eropah) • Terdapat sepuluh daerah iaitu daerah Alcock. Daerah Martin.tugasnya sebagai majistret.K. tikar dan tongkat d) Pokok sagu / rumbia • merupakan tanaman tradisional Sabah • hidup subur di kawasan berpaya di muara sungai • harga sagu sangat mahal di pasaran dunia • SBUB menggalakkan rakyat Sabah mengusahakannya secara komersial • Sagu mentah dieksport ke Singapura dan Eropah • 1888 nilai eksport sagu Sabah sebanyak 93 433 dolar e) Hasil laut • seperti mutiara. menguruskan pembahagian tanah. melaporkan kepada Pegawai Daerah tentang kes-kes kecurian. pemungut cukai.3 SBUB Mengeksploitasi Hasil Bumi Sabah (Teks m/s: 109-114) • matlamat SBUB menguasai Sabah adalah untuk membolot kekayaan ekonomi Sabah • SBUB mengeksploitasi kekayaan Sabah seperti hasil-hasil tradisional. lesen perahu dan senjata • Tujuan cukai untuk mengatasi masalah kewangan SBUB • Antara hasil-hasil utama. Lahad Datu. Daerah Dewhurst. Tawau dan Sandakan b) Getah • ladang-ladang getah dibuka di Beauford. manila hemp atau musa textiles • hidup meliar di kawasan pamah dan lembah • gentian pokok lanut dijemur sebelum diproses menjadi tali kapal • di eksport ke Eropah c) Rotan • di eksport dalam bentuk perabot. wabak penyakit dan menjaga keselamatan kampung 5. pembalakan dan perlombongan (i) Hasil-Hasil Tradisional Sabah • SBUB memaksa penduduk tempatan menambah hasil keluaran tradisional • Hasil jualan penduduk dikenakan cukai seperti cukai tanah.

diusahakan di Pulau Pinang. ubi kayu. abaka. Kudat dan Tawau • tujuannya untuk menghubungkan kawasan kegiatan ekonomi dengan bandar dan pelabuhan • 1930-an perhentian motokar dan bas dibina di Kota Kinabalu (iii)Pengangkutan air • 1890 Syarikat Perkapalan Straits Steamship memulakan perkhidmatan • tujuannya untuk mengangkut penumpang dan barangan (iv)Pendidikan • SBUB kurang memberi perhatian • SBUB hanya menyediakan pendidikan di peringkat rendah kerana kekurangan wang • SBUB anggap bidang pendidikan tidak menguntungkan • Kebanyakan sekolah dibina oleh mubaligh Kristian bagi tujuan menyebarkan agama Kristian • antara sekolah yang wujud ialah Sekolah Inggeris. Negeri Sembilan dan Sarawak 11 .penduduk tempatan tidak digalakkan terlibat a) Lada hitam dan gambir . Jesselton. hospital dan telegraf • tujuannya untuk kepentingan dan keuntungan SBUB (i) Landasan kereta api • 1896 landasan kereta api pertama dari Weston ke Beauford sepanjang 32 km • 1904 dibina landasan dari Jesselton yang dikenali sebagai North Borneo Railway • 1905 landasan disambung dari Beauford ke Jesselton dan dari Tenom ke Malalap • tujuannya untuk memudahkan SBUB mengangkut hasil keluaran di bahagian pedalaman ke pelabuhan (ii)Jalan raya • SBUB menumpukan pembinaan jalan raya di bandar-bandar besar seperti Jesselton.1 Kegiatan Pertanian Dagangan (Teks m/s: 126-128) .untuk tujuan eksport . tebu dan nanas . SARAWAK DAN SABAH) 6.peringkat awal diusahakan jenis tanaman tradisional seperti lada hitam. menulis dan mengira • jawatan yang dikhaskan bagi lulusan sekolah ini ialah renjer. Tawau dan Lahad Datu a) Sandakan • diasaskan William Pryer tahun 1879 • menamakannya sebagai Elopura bermaksud bandar yang cantik • berkembang maju sebagai pusat pentadbiran.diusahakan kerana mendapat pasaran yang baik .British hanya menggalakkan peladang Eropah dan orang asing untuk mengusahakan pertanian dagangan . perkembangan tanaman getah dan sebagai pusat perdagangan dan pelabuhan penting • 1967 nama Jesselton ditukar kepada Kota Kinabalu Perubahan Sosial dan Kemajuan Lain pejabat pos 1883 SBUB mengeluarkan setem pertama Sabah tahun 1883 juga akhbar pertama di Sabah diterbitkan iaitu The North Borneo Herald 1890-an kontinjen polis tempatan ditubuhkan 1900 SBUB telah menubuhkan ‘Skuad Terbang’ untuk menjamin keselamatan dan dianggotai pegawai polis tempatan 1903 loji air di Kota Kinabalu dibina untuk membekalkan air bersih tahun 1905 menara jam Jesselton dibina dan kekal hingga sekarang di Sabah • • • • • • • ----------------------------------------------------BAB 6 – BRITISH MENGEKSPLOITASI EKONOMI (TANAH MELAYU.4 Perubahan Sosial SBUB Di Sabah (Teks m/s: 115-120) • SBUB membangunkan kemudahan asas seperti landasan kereta api jalan raya. cengkih. Mary ditubuhkan di Sandakan • 1909 Jabatan Pelajaran ditubuhkan untuk menguruskan sekolah-sekolah di Sabah • tahun 1939 terdapat 49 buah sekolah mubaligh dengan pelajar seramai 3700 orang b) Sekolah Latihan • dibina di Jesselton pada 1 Julai 1915 • merupakan sekolah latihan bagi anak-anak Ketua Anak Negeri • dibina bertujuan untuk melatih anakanak menjadi pegawai pentadbiran peringkat rendah • bahasa pengantarnya ialah Bahasa Melayu • dari segi kurikulum pelajar diajar tentang membaca. Beauford dan kudat • 1924 Hospital Besar Tawau di bina • 1940 terdapat 9 buah hospital dan 40 buah klinik di Sabah • di kawasan luar bandar disediakan pusat-pusat kesihatan • kelemahan – bilangan doktor tidak mencukupi • perkhidmatan perubatan tidak dapat dinikmati oleh seluruh rakyat Sabah (vi)Kemunculan Bandar-Bandar Baru • akibat daripada kemajuan dalam bidang ekonomi dan sosial • bandar-bandar berkembang pesat sebagai pusat pentadbiran dan perdagangan • antaranya Sandakan. Lahad Datu. Selangor. Sandakan. sekolah. mutiara dan kayu balak c) Kudat • tahun 1881 SBUB menjadikannya sebagai pusat pentadbiran yang pertama • pedagang menetap dan membina kedai di Kudat • gagal menarik ramai penduduk dan pedagang kerana keadaan geografinya tidak sesuai untuk pertanian • tahun 1884 SBUB memindahkan pusat pentadbirannya ke Sandakan d) Jesselton • diasaskan tahun 1900 oleh Charles Jessel • nama asalnya Jessel Town sempena nama pengasasnya • kemudiannya disingkatkan kepada Jesselton • juga dikenali dengan nama Api-Api. Sekolah Melayu dan Sekolah Cina a) Sekolah Inggeris • 1883 sekolah Inggeris pertama iaitu Institut Byron dibina di Sandakan oleh mubaligh Roman Katolik • tahun 1887 Sekolah St. Kudat.c) Mangan • diusahakan di Teluk Marudu oleh Syarikat British Borneo Exploration • dieksport ke Britain 5. sekolah mubaligh dan sekolah Cina (v)Pembinaan Hospital dan Pusat Kesihatan • SBUB bina hospital di bandar-bandar besar seperti Jesselton. buah pala. pelabuhan antarabangsa dan pusat pembalakan b) Tawau • sebuah pelabuhan yang terkenal di Pantai Timur Sabah • eksport utamanya getah. gambir. Sandakan. Singga Mata atau Diasuka • Jesselton maju kerana pembinaan landasan kereta api. kerani dan Ketua Anak Negeri c) Sekolah Melayu dan Bumiputera • tahun 1921 sekolah Melayu pertama dibina di Kota Belud • 1930 terdapat 10 buah sekolah Melayu bagi menampung 400 orang pelajar • 1924 ditubuhkan Sekolah Bumiputera Keningau di Keningau d) Sekolah Cina • dibina sendiri oleh masyarakat Cina • 1940 terdapat 11 000 pelajar berdaftar di sekolah Melayu.

Johor menjadi pengeksport utama kelapa sawit c) Tembakau .diusahakan di Cameron Highlands.diperkenalkan di Kuala Selangor .. Guthrie.N. Selangor.Tujuannya untuk menggalakkan ladang-ladang baru dibuka Sebab-Sebab Kejatuhan Perusahaan Getah .Pengarah Botanical Garden Singapura iaitu H. Negeri Sembilan dan Selangor e) Nanas .getah diperkenalkan sebagai tanaman pilihan untuk memulihkan ekonomi .sebanyak 300 benih getah dihantar ke negara-negara naungan british terutamanya Sri Lanka .kaedah torehan ini meningkatkan pengeluaran susu getah e) Pelaburan Modal . Harrisons and Crosfield dan United Plantation . Perak.1877 sebanyak 22 batang anak getah dibawa ke Singapura dan ditanam di Botanical Garden . Selangor dan Johor .1920-an Tanah Melayu menghasilkan 53% daripada jumlah pengeluaran getah dunia .ladang kelapa sawit dibuka di Perak dan Johor .gambir biasanya digunakan sebagai bahan pewarna dan mencelup sutera b) Buah pala dan cengkih .kurun ke-20 getah menjadi eksport penting Tanah Melayu (i) Sejarah Asal-Usul Getah .Ridley yang bertanggungjawab menggalakkan tanaman getah di Tanah Melayu (ii)Perkembangan Getah .gula menjadi eksport penting Tanah Melayu selama hampir 50 tahun d) Ubi kayu .dari Singapura beberapa batang anak getah dibawa ke Kuala Kangsar dan ditanam di halaman kediaman Residen Perak .ladang dibuka di Pulau Pinang dan Pahang d) Teh . kelapa sawit.kemudian disemai di Kew Garden.diperlukan dalam perusahaan membuat motokar di Amerika Syarikat dan Eropah .cengkih yang dikeringkan sesuai dijadikan ubat .Tanah Melayu muncul pengeluar getah terbesar dunia . Pahang .ladang-ladang getah dibuka besarbesaran di Selangor.British memperkenalkan tanaman baru seperti kopi.1920-an minyak kelapa sawit mula dieksport .tahun 1920-1930-an berlaku zaman kemelesetan ekonomi dunia .banyak syarikat besar Eropah melabur dalam perusahaan getah di Tanah Melayu seperti Sime Darby dan Guthrie f) Cukai Rendah .diperkenalkan Rancangan Stevenson dan Perjanjian Peraturan Getah Antarabangsa a) Rancangan Sekatan Stevenson 1922 tujuan untuk mengurangkan pengeluaran dan meningkatkan harga getah disertai negara naungan British seperti Tanah Melayu dan Sri Lanka Belanda dan Indonesia enggan menyertai rancangan ini sebaliknya terus meningkatkan pengeluaran getah tahun 1928 rancangan ini ditamatkan oleh British apabila gagal mencapai matlamat - 12 .diusahakan secara besar-besaran di Perak.British mengenakan cukai tanah dan cukai eksport yang rendah . Negeri Sembilan dan Johor .awal kurun ke-20 harga getah melambung tinggi di pasaran dunia .diperlukan untuk membuat kasut. tembakau dan teh a) Kopi .teh yang dihasilkan di Tanah Melayu bermutu tinggi dan dikenali sebagai ‘Teh Ceylon’ 6.ladang tebu banyak dibuka di Seberang Perai dan Perak .di Johor tanaman ini diusahakan oleh orang-orang Cina dari Singapura .2 Tanaman Baru Memantapkan Ekonomi (teks m/s: 128-129) .N.3 Perkembangan Perusahaan Getah (Teks m/s: 130-133) .1850-an tanaman ini merosot kerana harganya tidak stabil c) Tebu .sebelum Perang Dunia II Tanah Melayu merupakan pengeksport nanas dalam tin kedua terbesar di dunia 6.tanaman ini menjadi hasil eksport penting Johor sehingga awal kurun ke-20 .industri mengetin nanas berpusat di Perak. England .memperkenalkan kaedah menoreh mengikut sistem ‘ibedem’ atau sistem tulang ikan herring .banyak ditanam di Pulau Pinang . Negeri Sembilan dan Johor .harga getah jatuh dan memberi kesan kepada perusahaan getah Langkah-Langkah Menstabilkan Harga Getah . alat perubatan dan penebat elektrik b) Kejatuhan Harga Kopi .buruh dari India dibawa masuk secara besar-besaran untuk bekerja di ladang-ladang getah d) Usaha H.meruapakan tanaman eksport penting Tanah Melayu .dieksport ke Eropah dan China .banyakditanam di Melaka.getah di Tanah Melayu dari jenis Hevea Brasiliensis .akhir kurun ke-19 harga kopi jatuh di pasaran dunia .berasal dari Afrika .harga kopi jatuh kerana pengeluaran berlebihan di Brazil dan serangan serangga perosak .Penduduk tempatan mengusahakan tanaman secara kebun kecil Faktor-Faktor Perkembangan Perusahaan Getah a) Permintaan Getah Meningkat . tayar kenderaan.kurun ke-20 tanaman dagangan tradisional kurang penting kerana harganya tidak stabil di pasaran dunia .1830-an Seberang Perai merupakan pusat pengeluaran gula utama di negeri-Negeri Selat .berasal dari Brazil .permintaan meningkat kerana perkembangan perusahaan membuat motokar di Eropah dan Amerika Syarikat .tanaman buah pala diutamakan kerana harganya lebih tinggi .permintaan terhadap gula meningkat di pasaran dunia . pakaian.Ridley .tahun 1900 Perak mencul sebagai pusat pengeluar gula terbesar di Tanah Melayu .kurun ke-19 lada hitam dan gambir diperkenalkan di Johor melalui Sistem Kangcu .Syarikat-syarikat Eropah menguasai perusahaan getah di Tanah Melayu seperti Sime Darby.peladang terpaksa beralih kepada tanaman getah c) Tenaga Buruh Mencukupi .harga kopi meningkat di pasaran dunia b) Kelapa sawit .tahun 1876 sebanyak 70 000 biji getah dari Brazil dibawa ke England oleh Henry Wickham .

semua negara bersetuju untuk mengurangkan pengeluaran bijih timah . Sarawak.orang Cina dan Eropah dibenarkan membuka lombong bijih timah dengan memajak tanah daripada pembesar-pembesar Melayu b) Peringkat Selepas Campur Tangan British di Tanah Melayu .diusahakan oleh orang Melayu . Terengganu dan Rompin.untuk mendapatkan getah perca batang pokok ditetak bagi mengeluarkan susunya . bauksit.British memajukan kegiatan perlombongan . Myanmar. bijih besi dan ilmanit a) Emas .diperoleh daripada pokok getah perca yang tumbuh dalam hutan .kesannya dapat menstabilkan semula harga bijh timah 6. Perak Perkembangan Perlombongan Bijih Timah . Sri Lanka. bola golf dan bahan penebat kabel telegraf dasar laut .4 Perkembangan Perusahaan Perlombongan (Teks m/s: 134-138) .galian yang dikeluarkan sebagai hasil sampingan perlombongan bijih timah .kegunaannya untuk dijadikan ramuan getah pengunyah dan sebagai pelekat dalam industri gigi palsu .Raub merupakan kawasan lombong emas terbesar Tanah Melayu . arang batu. Sungai Ujong.diperkenalkan oleh syarikah-syarikat Eropah awal kurun ke-20 .Perkembangannya dapat dilihat dalam dua peringkat iaitu peringkat sebelum dan selepas campur tangan British a) Peringkat Sebelum Campur Tangan British di Tanah Melayu .damar digunakan untuk menutup renggangan pada papan perahu . pam kelikir dan palung .banyak lombong baru dibuka di Ampang. madu lebah.1931 ditandatangani Perjanjian Bijih Timah Antarabangsa sebagai langkah memulihkan semula harga bijih timah .semasa pentadbiran British hasilhasil ini menjadi kegiatan ekonomi bercorak komersial .tahun 1912 kapal korek pertama kali digunakan oleh Syarikat Malayan Tin Dredging di Batu Gajah.Sebelum dieksport bijih timah diproses menjadi jongkong timah . Perak dan Johor e) Ilmanit .tahun 1901 Brritish menubuhkan Jabatan Perhutanan .tujuan untuk mengurangkan pengeluaran getah dan menstabilkan harga .diusahakan oleh syarikat dari Australia b) Arang batu .permintaan bijih timah semakin meningkat . Pahang . kapur barus.British menguasai Tanah Melayu adalah juga kerana bijih timah . Indonesia.menjadi pesaing kepada getah asli . Selangor .kemudian susu dikumpul dalam bekas dan dibentuk menjadi bebola atau jongkong c) Getah jelutung .menggunakan kapal korek untuk menghasilkan lebih banyak bijih timah .diperoleh daripada getah pelbagai jenis pokok di hutan .tahun 1820-an orang Cina dibawa masuk bekerja di lombong bijih timah kepunyaan pembesar melayu di daerah Lukut.perlombongan bijih timah semakin berkembang dengan penglibatan orang Cina .dilombong di Bukit Besi.diusahakan secara tradisional melalui kegiatan meramu .negara-negara terlibat ialah Tanah Melayu.bijih timah merupakan galian terpenting di Tanah Melayu . Teluk Emas di Melaka d) Bijih besi .perkembangannya adalah kerana faktor seperti Revolusi Perindustrian dan kaedah melombong yang lebih moden a) Revolusi Perindustrian di Eropah .Amerika Syarikat memperkenalkan getah tiruan selepas Perang Dunia II .tujuan untuk menguruskan pengeluaran hasil hutan dengan lebih sistematik a) Damar .1890-an dilombong secara komersial di raub. Bolivia.digunakan sebagai bahan api c) Bauksit .dilombong di Batu Arang.akhir kurun ke-19 Tanah Melayu merupakan penyumbang utama bijih timah dunia iaitu sebanyak 55% . rotan.Hasil galian adalah seperti bijih timah. Nigeria dan Indonesia . getah perca dan getah jelutung .bijih timah digunakan dalam perusahaan mengetin makanan b) Kaedah Melombong Bijih Timah Lebih Moden .1930-an harga bijih timah jatuh akibat kemelesetan ekonomi dunia .akhir kurun ke-19 orang Cina menguasai kegiatan melombong bijih timah Faktor-Faktor Perkembangan Bijih Timah .dieksport untuk dijadikan varnis iaitu bahan untuk menggilap permukaan papan atau rotan b) Getah perca . Kuala Lumpur dan di Lembah Kinta.menggunakan cara mendulang dan melampan .tahun 1920-an getah jelutung dikumpul menggunakan tabung buluh . Larut dan Klang .dihasilkan di batang Padanf.digunakan untuk membuat peralatan bedah.hasilnya pada tahun 1934 Majlis Bijih Timah Antarabangsa ditubuhkan .orang Cina memperkenalkan sistem lombong dedah. Pahang .berjaya meningkatkan semula harga getah di pasaran dunia sebelum Perang Dunia II Pengeluaran Getah Tiruan . India. Perak . Amerika Syarikat dan Eropah .dilombong di Bukit Pasir dan Teluk Ramunia di Johor. IndoChina dan Thailand .Tanah Melayu kaya dengan hasil hutan seperti kayu-kayan. emas.getah asli keluaran Tanah Melayu bermutu tinggi dan dapat menandingi getah tiruan 6. Perak .tujuan untuk menyelaraskan pengeluaran bijih timah .pada tahun 1929 terdapat 107 buah kapal korek di Tanah Melayu .kegiatan melombong adalah bercorak tradisional .british menggalakkan pengeluaran hasil hutan untuk dieksport ke China.b) Perjanjian Peraturan getah Antarabangsa 1934 .1930-an orang Eropah menguasai perusahaan bijih timah sebanyak 68% Kejatuhan Harga Bijih Timah dan Langkah Mengatasi .lombong bijih besi juga dibuka di Kedah. damar.setiap negara dikehendaki mengurangkan pengeluaran mengikut kuota yang ditetapkan .sejenis logam yang digunakan untuk membuat aluminium .disertai oleh Tanah Melayu.5 Pengeluaran Hasil Hutan (Teks m/s: 139-141) . Sabah.ia biasanya dieksport 13 .dihasilkan apabila bekalan getah asli dunia terputus akibat Perang Dunia II .

tikar .kangani ini dihantar oleh pemilik ladang ke India untuk mencari tenaga buruh .perubahan dialami antaranya penggunaan buruh-buruh luar.mereka dikehendaki bekerja dengan majikan sehingga hutang tambang selesai .kangani menguruskan tambang dan perjalanan buruh-buruh sehingga selamat tiba di ladang majikan .berlaku perkembangan tidak seimbang .dibina untuk keperluan perlombongan bijih timah .antara landasan kereta api yang dibina ialah dari .mewujudkan pengenalan kaum mengikut kegiatan ekonomi seperti .tambang perjalanan dibayar oleh majikan .tinggal di kawasan lombong dan di bandar • bekerja sebagai pelombong dan peniaga .orang Cina dibawa masuk ke Tanah Melayu melalui majikan .dibawa masuk melalui Sistem Kangani .1928 British memperkenalkan lesen kilang papan untuk mengawal kegiatan pembalakan dan industri berasaskan kayu Kegiatan Dwiekonomi .mewujudkan masyarakat berbilang kaum yang terdiri daripada pelbagai keturunan yang mengamalkan cara hidup.dikuasai syarikat asing khususnya syarikat Eropah .tujuan sebagai tenaga buruh di lombong bijih timah dan ladang getah .tongkat.Seremban ke Port Dickson . tangkai payung dan perabot e) Pembalakan .Kuala Lumpur ke Port Swettenham (Pelabuhan Klang) .melibatkan modal kecil Kesan Kegiatan Dwiekonomi .Taiping ke Port Weld (Kuala Sepetang . 14 .orang Cina . pendidikan vernakular dan kemunculan bandar-bandar baru i) Penggunaan Buruh Luar .diusahakan oleh orang Melayu di luar bandar .menggunakan peralatan tradisional seperti kerbau untuk membajak sawah padi .dihasilkan untuk kegunaan dalam negeri dan juga banyak dieksport ke China .ada juga orang India bekerja membina jalan kereta api.melibatkan pelaburan modal yang besar .tertumpu pada kegiatan menanam padi dan menangkap ikan .perkhidmatan kereta api diperkenalkan di Tanah Melayu akhir kurun ke-19 . pakaian dan tempat tinggal .buruh-buruh dibayar gaji tetap dan diletakkan di bawah jagaan kangani .landasan kereta api yang pendek dibina menghubungkan kawasan lombong dengan pelabuhan .dasar British mewujudkan jurang ekonomi antara kaum . kemajuan pengangkutan dan perhubungan.kegiatan ekonomi tradisional ini diabaikan oleh british . perladangan dan perdagangan .bercorak sara diri .digunakan sebagai bahan binaan. bahasa dan agama yang berbeza Perkembangan Sistem Pengangkutan dan Perhubungan British memerlukan sistem pengangkutan dan perhubungan yang cekap dan pantas tujuan untuk membawa hasil ekonomi terutama bijih timah dan getah ke pelabuhan untuk dieksport pengangkutan seperti landasan kereta api dan jalan raya perhubungan seperti perkhidmatan pos. Gabenor Negeri-Negeri Selat Fasa Kedua (1897-1909) .British lebih mengutamakan ekonomi dagangan seperti kegiatan perlombongan. meranti dan keruing .berasal dari China Selatan .tertumpu pada perlombongan bijih timah dan perusahaan getah .diperkenalkan oleh British terhadap penduduk di Tanah Melayu .melibatkan tenaga buruh yang ramai .terdapat tiga fasa perkembangan.antara kayu balak yang diusahakan ialah cengal.tujuan memudahkan bijih timah dieksport .dibawa masuk bekerja di lombong bijih timah di Perak.kangani dibayar komisen berdasarkan jumlah buruh yang dapat dibawa masuk .buruh dikehendaki bekerja dengan pemilik ladang sehingga segala hutang tambang selesai Kesan Kemasukan Buruh .dijalankan secara besar-besaran menggunakan teknologi moden dan disokong kemudahan asas yang baik seperti sistem perhubungan dan pengangkutan yang teratur .kegunaan rotan untuk dijadikan bakul.orang India – tinggal dan bekerja di ladang getah .lebih berorientasikan eksport .majikan juga menyediakan makanan.British memastikan ia mencukupi demi kepentingan British untuk membolot kekayaan Tanah Melayu a) Orang Cina .kangani bermaksud penyelia atau ketua pekerja di ladang getah . telegraf dan telefon - a) Perkembangan Landasan Kereta api . membuat perabot dan perahu .masyarakat peribumi terus terpinggir dan terpisah daripada arus perkembangan ekonomi .ada juga yang datang ke Tanah Melayu secara persendirian dan bekerja di sektor pertanian dan menjadi pekerja mahir di bandar Sistem Kontrak .kemajuan pesat ekonomi terutama perlombongan bijih timah dan perusahaan getah membawa pelbagai perubahan .mewujudkan jurang ekonomi antara masyarakat bandar dengan masyarakat luar bandar 6.tiga tujuan pembinaan landasan kereta api pada peringkat ini iaitu. Selangor dan negeri Sembilan .dibawa masuk bekerja di ladangladang getah .dimajukan terutama di kawasan pantai barat Tanah Melayu .tahun 1886 landasan kereta api dari Kuala Lumpur ke Klang telah dirasmikan yang dihadiri oleh Sultan Abdul Samad dan Frederick Weld.berasal dari selatan India .d) Rotan .selepas tamat kontrak mereka bebas bekerja dengan majikan lain b) Orang India .teknologi moden seperti mesin hidraulik banyak digunakan dalam kegiatan perlombongan bijih timah b) Ekonomi Tradisional .menjalankan kegiatan pertanian bercorak tradisional dan nelayan . kemudahan sosial.British menggalakkan kemasukan imigran Cina dan India .orang Melayu – tinggal di kawasan luar bandar (desa) .Ipoh dan batu Gajah ke Teluk Anson (Teluk Intan) .banyak dieksport ke China dan Britain .ia melibatkan kegiatan ekonomi dagangan dan ekonomi tradisional a) Ekonomi Dagangan . jalan raya dan menjadi buruh di bandar dan pelabuhan Sistem Kangani .6 Perkembangan Ekonomi Membawa Perubahan (Teks m/s: 142-158) .kebanyakan dibawa masuk melalui Sistem Kontrak . Fasa Pertama (1885-1896) .

ditukar nama kepada Kereta Api Tanah Melayu – KTM tahun 1948 .kapal susur pantai ini membawa bekalan makanan.kurun ke-20 setiap daerah di Perak boleh menghubungi Taiping melalui Telegraf .untuk memudahkan pentadbiran British .H. lori dan bas .awal kurun ke-20 tenaga elektrik mula disalurkan ke Pulau Pinang dan Kuala Lumpur .tujuan supaya perhubungan antara negeri di Tanah Melayu dengan negeri-negeri lain dapat dibuat dengan pantas . Perak .kawasan sawah padi yang luas telah dibuka di Sungai Manik.banyak jalan raya dibina untuk menghubungkan kawasan kegiatan ekonomi dengan pelabuhan dan untuk menghubungkan bandarbandar besar dengan bandar-bandar kecil . Selangor..Rapides Kemajuan Sistem Perhubungan .peringkat awal jalan raya dibina untuk menghubungkan kawasan lombong bijih timah dan pertanian dengan stesen kereta api .pusat-pusat kesihatan kecil juga didirikan di Perak. Negeri Sembilan dan Pahang untuk memudahkan penduduk di luar bandar .tujuan untuk memberi perkhidmatan kapal wap kepada pelabuhan di Negeri-Negeri Melayu .antara yang ditekankan ialah sistem pos dan telegraf.persekitaran tempat kerja dan kediaman yang kotor menyebabkan penyakit seperti taun.awal kurun ke-20 rangkaian jalan raya meningkat akibat meningkatnya penggunaan kenderaan bermotor seperti kereta.ia dibina menggunakan tenaga manusia dan peralatan tradisional seperti cangkul .jalan raya telah dibina menghubungkan Kuala Lumpur dengan Ipoh dan Seremban .terusan ini sepanjang 35 kilometer dari Alor Setar ke Gurun. pusat perubatan dan Institut Penyelidikan Perubatan untuk mengatasi masalah kesihatan .tahun 1889 hospital kerajaan terawal didirikan di jalan Tanglin (Kuala Lumpur) di Taiping dan Pulau Pinang .empangan ini dikendalikan oleh The Perak River Hydro-Electric Power Company Limited . Selangor c) Bekalan Tenaga Elektrik .untuk memenuhi keperluan ekonomi seperti bijih timah dan getah yang semakin berkembang pesat .tujuannya untuk membuat penyelidikan bagi mencari punca. pelabuhan seterusnya berkembang ke kawasan petempatan .kapal terbang pertama yang digunakan oleh Syarikat Wearne adalah dari jenis kipas dua iaitu D.landasan kereta api dibina selepas British berjaya memperluaskan pengaruhnya di negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu .1901 Institut Penyelidikan Perubatan ditubuhkan di Kuala Lumpur .sebagai pengangkutan awam bagi penduduk Tanah Melayu .kemajuan ekonomi membawa kepada pengenalan perkhidmatan kapal wap dan kapal terbang Kapal Wap . telefon dan radio .petempatan kemudiannya berkembang menjadi pusat pentadbiran dan perniagaan .tahun 1903 kereta api Negeri-Negeri Melayu Bersekutu ditubuhkan . Perak dan Tanjung Karang.perkembangan lombong bijih timah adalah faktor utama munculnya bandar-bandar baru di Tanah Melayu Kemajuan Pengangkutan Laut dan Udara .tumpuan jalan raya adalah di kawasan yang mempunyai kepentingan ekonomi dan memudahkan pentadbiran British untuk perusahaan perlombongan bijih timah .ia dibina oleh wan Mat Saman bin Wan Ismail (Perdana Menteri Kedah yang pertama) . Kedah .penyakit malaria dan beri-beri dianggap penghalang pada perkembangan ekonomi British kerana menyebabkan banyak kematian di kalangan buruh Cina dan India .1930 Empangan Hidroelektrik Chenderoh dibuka untuk menampung keperluan tenaga elektrik .pada peringkat awal lagi di Kedah terdapat sistem pengairan sempurna untuk tanaman padi iaitu terusan .syarikat ini beribu pejabat di Singapura . jentera dan buruh 15 .untuk membina terusan ini unggun api dinyalakan pada jarak tertentu sebagai penanda untuk memastikan terusan digali dengan lurus .mula diperkenalkan di kawasan kegiatan ekonomi.tahun 1939 terdapat satu jaringan jalan raya yang menghubungkan seluruh Tanah Melayu .British mengambil langkah mendirikan hospital.tahun 1931 Jabatan Parit dan tali Air ditubuhkan untuk memajukan tanaman padi .tahun 1937 perkhidmatan penerbangan awam diperkenalkan oleh Syarikat Wearne Air Service iaitu hak milik Wearne bersaudara . pusat pentadbiran. .pertengahan kurun ke-19 banyak petempatan baru dibuka di kawasan kegiatan ekonomi terutama di kawasan lombong bijih timah .tahun 1870-an pejabat pos dan telegraf dibina di Taiping.tujuannya adalah untuk.memenuhi keperluan ekonomi dan pentadbiran British Perkembangan Jalan raya . pembukaan kawasan hutan untuk kegiatan ekonomi dan petempatan baru .berdasrkan terusan inilah kerajaan British memodenkan sistem pengairan di Tanah Melayu .tahun 1910 pejabat pos dan telegraf dibina di Pulau Pinang Kemajuan Perkhidmatan Kesihatan dan Kemudahan Asas Lain a) Perkhidmatan Kesihatan .menghubungkan seluruh Tanah Melayu (hanya Terengganu yang tiada landasan kereta api) .tenaga elektrik diperkenalkan akibat daripada kemajuan ekonomi .untuk menghubungkan kawasan utara dengan selatan apabila NegeriNegeri Melayu Bersekutu ditubuhkan .memulakan penerbangan dalam negeri antara Singapura.hari ini dikenali sebagai Kereta Api Tanah Melayu Berhad – KTMB Fasa Ketiga (1910-1931) .tujuan asal pembinaan adalah untuk mendapatkan kuasa elektrik bagi kegunaan perusahaan melombong bijih timah di Lembah Kinta Kemunculan dan Perkembangan Bandar Baru .masalah kesihatan wujud akibat daripada pertambahan penduduk yang pesat. rawatan dan langkah mencegah penyakit berbahaya seperti malaria dan beri-beri b) Sistem Pengairan Untuk Penanaman Padi .contoh: kapal wap The SS Perak memberikan perkhidmatan dari Singapura ke Pelabuhan Klang Kapal Terbang .banyak bekalan makanan diperlukan akibat pertambahan penduduk .1890 Lembaga Kesihatan ditubuhkan untuk memastikan kebersihan bandar .jalan-jalan yang sedia ada diturap untuk disesuaikan dengan kenderaan bermotor .terusan ini mula dibina tahun 1885 dan siap pada tahun 1895 yang diberi nama Terusan Wan Mat Saman . Kuala Lumpur dan Pulau Pinang . beri-beri dan malaria mudah merebak .tahun 1890 Syarikat Straits Steamship ditubuhkan di Singapura .

peringkat awal sekolah Cina menggunakan pelbagai loghat bahasa Cina seperti Teochew. Johor Bharu.anak-anak Melayu diajar menulis.1938 Sekolah Foon Yew.MPSI (dinaiktaraf tahun 1997 kepada universiti – UPSI) . Hokkien.1935 Maktab Perguruan Perempuan Melayu Melaka b) Sekolah Vernakular Cina . Pekan.1922 maktab Perguruan Sultan Idris.sistem pendidikan vernakular di negara kita wujud akibat daripada pembentukan masyarakat berbilang kaum dan dasar British yang kurang memberi perhatian kepada bidang pendidikan . Kantonis dan Hakka . seni pertukangan dan perkebunan .nama ‘Taiping’ bermaksud ‘kedamaian yang abadi’ .tahun 1920 British mula memberi perhatian kepada sekolah Cina .memberikan pendidikan di peringkat rendah sahaja dan kebanyakannya hingga ke darjah empat .nama bandar Ipoh berasal dari nama pokok Ipuh iaitu sejenis pokok yang getahnya digunakan sebagai racun pada sumpitan dan anak panah untuk berburu .diusahakan oleh orang perseorangan dan pertubuhan masyarakat India . Pahang . Cina dan Tamil berkembang mengikut cara masing-masing .terletak di daerah Larut .pada hari ini Kuala Lumpur adalah ibu negara Malaysia yang pesat membangun Kepelbagaian Pendidikan Dalam Masyarakat Berbilang Kaum . polis dan menjawat jawatan rendah di jabatan ketajaan .tahun 1912 British memperkenalkan Undan-Undang Buruh yang mewajibkan pengusaha ladang menyediakan sekolah dan guru untuk anak-anak pekerjanya .menggunakan buku-buku dan sukatan pelajaran dari negara China .ada juga sekolah Cina menyediakan pendidikan sehingga ke peringkat menengah .tahun 1860-an ramai orang Cina dibawa masuk untuk menjalankan kegiatan melombong bijih timah di sekitar Kuala Lumpur .sekolah Inggeris kemudiannya didirikan di Negeri-Negeri Melayu dan tertumpu di kawasan bandar .terletak di Lembah Kinta .kini bangunan ini menempatkan Mahkamah Persekutuan Malaysia.nama asalnya Kelian Pauh . sukatan pelajaran dan peraturan kesihatan yang ditetapkan british c) Sekolah Vernakular Tamil .antara maktab perguruan yang ditubuhkan sebelum Perang Dunia II ialah. buku.Ipoh berkembang menjadi bandar yang sibuk .kebanyakannya didirikan di kawasan ladang getah .Enakmen Pendaftaran Sekolah diperkenalkan oleh British untuk mengawal sekolah-sekolah Cina di Tanah Melayu .dibuka sejak kurun ke-16 dan didiami oleh orang Melayu .tahun 1840-an ramai orang Cina dibawa masuk ke Larut untuk memajukan lombong bijih timah .masyarakat India yang kaya akan menghantar anak-anak mereka ke sekolah Inggeris yang lebih sempurna d) Sekolah Vernakular Inggeris .British menjadikan Kuala Lumpur sebagai pusat bandar yang dilengkapi dengan pelbagai kemudahan pentadbiran dan perniagaan . Perak .pendidikan sekadar menjadikan anak-anak Melayu sebagai petani dan nelayan yang lebih baik daripada ibu bapa mereka . guaman dan pentadbiran 16 .terdapat juga sekolah Tamil didirikan di bandar seperti Sekolah thamboosamy Pillai dan Sekolah Vivekananda di Kuala Lumpur .menyediakan pendidikan sehingga peringkat menengah dan terbuka kepada semua kaum .tahun 1880-an Lembah Kinta menjadi tumpuan pelombong Cina apabila pengeluaran bijih timah di daerah Larut merosot .1896 Kuala Lumpur dijadikan pusat pentadbiran Negeri-Negeri Melayu Bersekutu .tahun 1935 Ipoh dijadikan ibu negeri Perak bagi menggantikan Taiping b) Taiping .pendidikan sekolah rendah untuk orang Cina diberikan selama enam tahun .selepas Perang Larut tamat British menyusun semula pentadbiran di Larut .diusahakan sendiri oleh masyarakat Cina dan tertumpu di kawasan bandar .didirikan untuk memberi pendidikan sekular kepada anak-anak petani dan nelayan .1897 Bangunan Sultan Abdul Samad telah dibina dan menjadi pusat pentadbiran Kerajaan Persekutuan .sukatan pelajaran mengikut sistem pendidikan di England .sekolah Melayu kemudiannya dibuka di Seberang Perai.pendidikan di peringkat rendah adalah sehingga darjah enam . membaca dan mengira serta sedikit ilmu geografi.pertengahan kurun ke-19 Raja Abdullah (pembesar daerah Klang) meneroka kawasan berhampiran pertemuan Sungai Gombak dan Sungai Klang untuk membuka lombong bijih timah . Melaka dan negeri-negeri Melayu yang lain .sekolah menengah tidak disediakan untuk anak-anak Melayu menyambung pelajaran .lulusan sekolah Inggeris berpeluang melanjutkan pelajaran dalam pelbagai bidang seperti perubatan. Kuala Lumpur dan Seremban a) Ipoh . Ipoh.British tidak berhasrat memajukan pendidikan anak Melayu .mula didirikan di Negeri-Negeri Selat seperti Penang Free School (1816) dan Malacca Free School (1826) .lulusan sekolah Melayu hanya layak menjadi guru.British membenarkan sekolah Melayu. (i) semua sekolah yang didirikan mesti didaftarkan (ii) Pengarah Pelajaran diberi kuasa untuk menutup sekolah yang tidak menurut syarat pengurusan.sekolah Melayu terawal dibuka di Negeri-Negeri Selat iaitu Sekolah Melayu Gelugor (1816) dan Sekolah Melayu Bayan Lepas di Pulau Pinang dan Sekolah Melayu di Langgar.ia kemudian dikenali sebagai Kuala Lumpur kerana kawasan itu berlumpur . kejuruteraan.Kuala Lumpur terus berkembang daripada sebuah perkampungan lombong bijih timah menjadi pusat perdagangan yang maju .Yap Ah Loy antara orang yang bertanggungjawab membangunkan Kuala Lumpur . guru-guru dibawa dari India .guru-guru juga dibawa dari China .sukatan pelajaran. Johor ditubuhkan .1900 Maktab Perguruan Melaka .seperti Taiping. .ada kalanya penyelia ladang (Kangani) akan mengajar di sekolah tersebut .1880 Kuala Lumpur dijadikan ibu negeri Selangor menggantikan Klang . Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur .pada peringkat awalnya didirikan oleh mubaligh-mubaligh kristian .berkembang menjadi sebuah bandar moden dan dijadikan ibu negeri Perak c) Kuala Lumpur .menurut enakmen ini.keadaan ini menyebabkan bilangan sekolah Tamil bertambah .sekolah Inggeris hanya tertumpu di kawasan bandar a) Sekolah Vernakular Melayu .lulusan sekolah Melayu berpeluang melanjutkan pelajaran ke maktabmaktab perguruan yang ditubuhkan untuk melatih guru-guru sekolah Melayu . Tanjung Malim.

1824 British dan Belanda menandatangani Perjanjian InggerisBelanda .kesannya – lahir kumpulan pemimpin Melayu yang berpendidikan Inggeris .askar Siam memusnahkan rumah. Dato’ Maharaja Lela.1823 Tunku Abdullah memimpin 3000 orang tentera untuk membebaskan Kedah daripada Siam melalui Seberang Perai tetapi gagal kerana British membantu Siam . Mat Salleh.British memperkenalkan pelbagai cukai yang membebankan dan menindas rakyat .British berjaya ditewaskan . Tunku Daei ke Bangkok untuk berunding .lulusan juga diberi keutamaan menjawat jawatan yang baik dalam perkhidmatan kerajaan .perjuangan ini disokong oleh pemimpin rakyat seperti Tok Mo Ris dan pemimpin agama seperti Syeikh Abdul Kadir . Dato’ Bahaman. ekonomi dan sosial penduduk tempatan . Kota Kuala Kedah dan mara ke Songkla . Tunku Kudin (Syed Zainal Abidin). Sharif Masahor.1905 Kolej Melayu Kuala Kangsar ditubuhkan .ramai pejuang tanah air muncul seperti Sultan Ahmad Tajuddin.1831 Tunku Kudin berjaya menawan semula Kuala Kedah dari Melaka .contoh: British telah menghantar kapal perang untuk membantu Siam mengepung Kedah (iii)Peristiwa Penentangan .Dol Said berjaya kerana menggunakan taktik perang gerila dan mendapat bantuan daripada Seri Menanti.Penghulu naning ialah Dato’ Naning Abdul Said yang dikenalisebagai Dol Said .penjajahan Siam yang kejam menyebabkan rakyat Kedah bangkit dan bersatu dengan Sultan untuk mengembalikan kedaulatan Kedah .anak-anak golongan bangsawan Melayu dilatih untuk berkhidmat dengan kerajaan Inggeris . Sarawak dan Sabah telah menggugat sistem politik. buah-buahan.1894 sekolah menengah Inggeris iaitu Victoria Institution ditubuhkan oleh mubaligh Kristian di Kuala Lumpur . Dol Said.turut membantu ialah Yamtuan Muda Raja Ali dari Rembau yang menghantar pasukan bantuan diketuai menantunya Syed Sha’aban ----------------------------------------------------BAB 7 – PERJUANGAN RAKYAT TEMPATAN MENGEMBALIKAN KEDAULATAN BANGSA .mereka memimpin rakyat berjuang dengan gigih demi mempertahankan kedaulatan dan kemerdekaan tanah air 7.pusat pentadbiran terletak di Taboh . Johol dan Muar .British memperkenalkan Peraturan Penghulu yang menggugat pengaruh dan kuasa Dol Said .perubahan dalam sistem pentadbiran menyebabkan sultan kehilangan kedaulatan dan pembesar hilang kuasa .1930-an bilangan anak-anak Melayu masih kurang berbanding kaumkaum lain iaitu Melayu (15%).1 Perjuangan Mengembalikan Kedaulatan Kedah (Teks m/s: 164-165) (i) Latar belakang . menenggelamkan perahu dan menangkap tawanan untuk dibawa balik ke Siam sebagai hamba 17 . Tok Janggut dan Haji Abdul Rahman Limbong .melalui Undang-Undang 1830 British memaksa Naning membayar cukai 1/10 daripada hasil keluaran pertanian .dalam perjanjian itu Melaka diserahkan kepada British .British mendakwa Naning sebahagian daripada Melaka .tindakan British itu menyebabkan Kedah terputus bekalan makanan dan bantuan tentera dari luar .tahun 1821 seramai 7000 orang tentera Siam mengepung Kuala Kedah . dan India (27%) (ii)Faktor Penentangan .tentera Kedah berjaya menawan semula selatan Kedah.tahun 1828 Dol Said diberi amaran oleh British kerana menyelesaikan kes jenayah di naning .British menghantar seramai 150 orang Sepoi yang diketuai Kapten Wyllie untuk menyerangnya . merampas barang.tentangan hebat rakyat Kedah ini dipimpin oleh Sultan Ahmad Tajuddin .15 Julai 1831 British mengisytiharkan Dol Said sebagai penderhaka .1831 Dol Said telah bangkit menentang British (ii)Faktor Penentangan a) Mempertahankan Kemerdekaan Naning .keadaan ini mencetuskan kebangkitan rakyat untuk menentang British .peraturan ini melarang penghulu membicarakan kes-kes jenayah .Dol Said diugut akan dilucutkan jawatan sekiranya tidak mematuhi arahan British c) Menentang Bayaran Cukai .dakwaan British tidak dapat diterima oleh Penghulu Dol Said dan rakyat Naning b) Menentang Pelaksanaan UndangUndang British .tahun 1836 Sultan Ahmad Tajuddin menrancang menyerang Siam melalui Bruas di Perak .1838 kebangkitan menentang Siam di Kedah telah dipimpin oleh Tunku Muhammad Saad . Setul dan Kubang Pasu diasingkan dari Kedah 7. Tunku Long dan Tunku Muhammad Saad .sultan Kedah menghantar puteranya.perjuangan orang Melayu Kedah menentang Siam telah dikhianati oleh British . Rentap.dibantu pula oleh Tunku Abdullah.Siam berjaya menguasai semula Kedah dengan bantuan British (iv)Kesan Penentangan .Naning mempunyai hasil keluaran seperti padi..British tidak mahu memberi pendidikan Inggeris yang tinggi kepada orang Melayu . sirih dan bijih timah .wilayah Perlis. Antanom.semangat juang rakyat Kedah menyebabkan Siam berdamai dengan Kedah .arahan dibuat selepas British mendapati hasil daerah Naning berjumlah 4500 dolar sebulan (iii)Peristiwa Penentangan .British berjaya mengesan gerakan ini dan Sultan Ahmad Tajuddin ditangkap .Tunku Kudin telah terkorban .2 Dol Said Pahlawan Naning (Teks m/s: 166-168) (i) Latar belakang . Sungai Ujong.British campur tangan di Tanah Melayu.tahun 1842 Siam mengembalikan takhta Kedah kepada Sultan Ahmad Tajuddin . Cina (50%).British mengarahkan Naning mematuhi peraturan yang ditetapkan Melaka .daerah Naning terletak antara Rembau dengan Melaka .tujuan untuk memberi pendidikan Inggeris hingga ke peringkat menengah kepada anak-anak raja dan golongan bangsawan Melayu .British telah bersubahat dengan Siam untuk melumpuhkan perjuangan rakyat Kedah . Yamtuan Antah.British menghantar 5 buah kapal perang untuk mengepung perairan Kedah .

Dol Said berundur ke Seri Menanti dan akhirnya menyerah diri kepada British (iv)Kesan Penentangan .Sharif Masahor marah dengan tindakan James Brooke .3 Rentap Wira Sarawak: Agi Idup Agi Ngelaban (i) Latar belakang .Sharif Masahor berundur ke Mukah .kewibawaan Sharif Masahor tergugat apabila Sarikei diletakkan di bawah pentadbiran Brooke .British kerugian sebanyak 100 000 paun sterling .kebangkitan Rentap dan pengikutnya untuk membuktikan bahawa mereka bukannya lanun tetapi pejuang bangsa .W.pada November 1874 Perak menerima Residen British iaitu J.dilahirkan tahun 1800 . kami tidak takut kepada kamu orang Eropah’ .British sedar Naning sukar dikalahkan .James Brooke mendirikan kubu di Sungai Skrang untuk mengawasi pergerakan orang Iban .tahun 1859 pasukan Sharif Masahor menyerang Kanowit .Sharif Masahor dibuang negeri ke Singapura (iv)Kesan Penentangan .kejayaan ini mengharumkan nama Rentap di kalangan orang Iban .pembesar Sarikei di kawasan Sungai Rajang .James Brooke menggunakan meriam ‘Bujang Sadok’ untuk menentang Rentap .berpengaruh di kalangan orang Melanau di Sungai Rajang dan orang Iban di Sungai Skrang (ii)Faktor Penentangan .James Brooke membakar kubu dan rumah pengikut Rentap .Rentap berundur ke Entabai untuk menyusun strategi baru tetapi Rentap meninggal dunia (iii)Kesan Penentangan .Dato’ Maharaja Lela ialah Orang Besar Berlapan Perak dan penghulu di Pasir Salak .tahun 1863 James Brooke mengetuai sendiri pasukan menyerang Rentap di Bukit Sadok .British berjaya menyatukan Naning dengan Melaka .pakatan British dan Rembau berjaya mengalahkan Naning .merupakan pemimpin orang Iban di Sungai Skrang dan Sungai Saribas (ii)Faktor Penentangan .pusat pentadbiran Naning iaitu Taboh ditawan dan rumah penduduk Naning dibakar .walaupun perjuangan Sharif Masahor berjaya dipatahkan tetapi gerakan menentang Brooke tidak pernah berakhir .nama asal Rentap ialah Libau yang bermaksud ‘penggoncang dunia’ .semangat juang Rentap diabadikan di Batu Peringatan Rentap 7.Dol Said diberi pencen dan rumah di Melaka .James Brooke bertindak balas dengan melucutkan kuasa Sharif Masahor di Sarikei .pengikut Rentap berundur ke Bukit Sadok dan membina kubu ..pertempuran berlaku selama sebulan dan Rentap tewas .Charles Brooke berjaya mempengaruhi 3000 orang Iban dan 500 orang Melayu supaya menyerang kubu Rentap di Bukit Sadok .tahun 1860 Sharif Masahor.Rentap juga digelar ‘Raja Darat’ .walaupun orang Naning dgagal dalam perang tetapi berjaya menghidupkan semangat juang di kalangan bangsa Melayu 7.1854 James Brooke menawan kubu Rentap di Sungai Lang dan membakar perkampungan Rentap .W.tahun 1931 pula bangkit penentangan daripada Penghulu Asun iaitu pemimpin orang Iban di Sungai Kanowit 7.tahun 1861 James Brooke memaksa Sultan Brunei menyerahkan Mukah dan menahan Sharif Masahor .James Brooke mengambil wilayah Sungai Rajang daripada Sultan Brunei .1853 Rentap menyerang kubu James Brooke di Nanga Skrang .Rentap menentang pemerintahan keluarga Brooke kerana menganggap orang Iban di Sungai Skrang sebagai lanun . Datu Patinggi Abdul Ghapur dan Temenggung Hashim dari Sadong membuat pakatan sulit untuk menyerang Kuching bagi menggulingkan Brooke .British berkubu di Alor Gajah untuk melancarkan serangan kedua ke atas Naning .tindakan James Brooke menghapuskan penempatan orang Iban di Sungai Skrang mencetuskan kebangkitan Rentap (iii)Peristiwa Penentangan .tahun 1855 Sharif Masahor mengetuai 150 buah perahu menyerang Mukah dan mengusir Pangeran Matusin yang menyokong perluasan kuasa James Brooke .4 Sharif Masahor Wira Sarawak (Teks m/s: 172-173 (i) Latar belakang .Rentap ialah pahlawan Iban yang menentang British di sarawak .perjuangan Rentap mendapat sokongan padu penduduk Iban dan digelar ‘Raja Ulu’ .pentadbiran Brooke kemudiannya menghadapi kebangkitan daripada pemimpin Banting pada tahun 1894 iaitu pemimpin orang Iban di hulu Sungai Batang Lupar .British meminta bantuan Yamtuan Muda Raja Ali dari Rembau dan beliau bersetuju menghantar 600 orang hulubalang untuk menyerang Naning .peristiwa ini membimbangkan orang Eropah di Sarawak .dilantik oleh Sultan Abdul Mu’mein dari Brunei .5 Dato’ Maharaja Lela Pejuang Kebanggaan Perak (Teks m/s: 174-176) (i) Latar belakang .tahun 1857 James Brooke menghantar Tuan Muda Charles Brooke untuk menyerang kubu Rentap di Bukit Sadok .berasal dari Kampung Igan di muara Sungai Rajang .tahun berikutnya Charles Brooke sekali lagi cuba menyerang Bukit Sadok tetapi gagal .Sharif Masahor berpakat dengan Datu Patinggi Abdul Ghapur dari Kuching untuk mengusir keluar James Brooke dari Sarawak .Rentap pula menggunakan sejenis meriam besi ‘Bujang Timbang’ untuk menentang pasukan Brooke .Sharif Masahor menentang tindakan James Brooke meluaskan kuasa ke wilayahnya (iii)Peristiwa Penentangan .Charles Brooke dengan bantuan Belanda menahan Datu Patinggi Abdul Ghapur dan dipenjarakan di Betawi .kapal dan perahu pasukan Sharif Masahor ditenggelamkan dan seramai 64 orang pengikutnya terbunuh .pembinaan kubu di Kanowit dan pelantikan Henry Steele sebagai wakil British dianggap telah mengambil alih kuasa pentadbiran Sharif Masahor .Mac 1832 Kolonel Herbert mengetuai pasukan tentera menyerang Naning .Charles Brooke gagal menewaskan Rentap kerana kubu pertahanan yang kukuh .kata-kata semangat Rentap dalam penentangan ini adalah ‘Bawalah semua meriam kamu dari Eropah.pertempuran antara Sharif Masahor dengan Charles Brooke berlaku di Sungai Sadong .Birch hasil daripada Perjanjian Pangkor 18 .pasukan Rentap berjaya dan seorang pegawai British iaitu Allan Lee terbunuh .

Birch dibenci oleh sultan dan pembesar-pembesar Perak apabila beliau mengharamkan amalan perhambaan yang menjadi adat resam Melayu .Murray menghantar tentera dan juru ukur untuk membuat siasatan .tindakan berdamai ini tidak dipersetujui oleh Dato’ Siamang Gagap . Perak .Sultan Abdullah diugut akan diturunkan takhta jika enggan menandatangani .pertempuran ini dikenali sebagai ‘Perang Perak’ dan berlaku hampir setengah tahun .Dato’ Maharaja Lela dan pengikutnya Dato’ Sagor. Ulu Muar.pejuang Perak akhirnya dikalahkan setelah British dibantu oleh tentera dari India dan Hong Kong (iv)Kesan Penentangan .dianugerahi gelaran Orang Kaya Dato’ Setia Perkasa Pahlawan Semantan .Birch membakar rumah Raja Ngah Orang Besar Perak kerana meneruskan kutipan cukai timah di Bidor b) Mencabar Ketuanan Melayu .Dato’ Bahaman dilarang mengutip cukai di daerah kekuasaannya iaitu di Temerloh b) Pembinaan Balai Polis .diberikan anugerah kerana kegagahan dan keberanian beliau dalam perang saudara di Pahang dan Perang Klang di Selangor ..konflik antara kedua-duanya menjadi lebihserius .dilantik sebagai pembesar Temerloh setelah kematian Orang Kaya Indera Segara . sultan dan pembesar Perak yang mencetuskan kebangkitan di Pasir Salak (ii)Faktor Penentangan a) Mengambil Hak Mengutip Cukai .nama sebenarnya Abdul Rahman bin Imam Noh .Raja Abdullah.Yamtuan Antah berundur ke Bukit Putus dan seterusnya ke Johor (iii)Kesan Penentangan .Dato’ Bahaman tidak mengiktiraf pemerintahan British di Pahang (ii)Faktor Penentangan a) Hilang Hak Mengutip Cukai .pegawai British iaitu E.Pembunuhan Birch menyebabkan British menyerang Pasir Salak .kebangkitan Yamtuan Antah disokong oleh Dato’ Siamang Gagap.Maharaja Abu Bakar dari Johor menasihati Yamtuan Antah berdamai dengan British .Raja Ismail dibuang negeri ke Johor .Yamtuan Antah tidak bersetuju dengan tindakan Dato’ Kelana Syed Abdul Rahman di Sungai Ujong menandatangani perjanjian dengan British .British tegas menghapuskan kebangkitan di Perak menunjukkan keangkuhannya sebagai kuasa penjajah . Pandak Indut dan Sepuntum dihukum gantung sampai mati di Matang.Birch bertindak sesuka hati .British berjaya menawan semula Paroi apabila dibantu oleh tentera Negeri-Negeri Selat .nama sebenarnya Tunku Laksamana Antah Ibni Almarhum Raja Radin .tahun 1877 Dato’ Maharaja Lela.Wise mendirikan balai polis di Lubuk Terua tanpa berunding terlebih dahulu dengan Dato’ Bahaman .kuasa mentadbir negeri diserah kepada Residen . Raja Ismail dan Dato’ Maharaja Lela telah bermesyuarat di Durian Sebatang .Setiap isi rumah dikehendaki membayar 2 dolar sebagai cukai kelamin d) Mencabuli Adat Resam .pasukan British dikalahkan dan Kapten Innes terkorban . Jelebu dan Johol .A. mengurus kutipan cukai dan melantik penghulu c) Memperkenalkan Cukai Baru . perahu atap.Birch memperkenalkan cukai baru seperti cukai padi.7 Dato’ Bahaman Pahlawan Pahang (Teks m/s: 179-181) (i) Latar belakang .wilayah jajahan Seri Menanti terdiri daripada Terachi.Mei 1876 Yamtuan Antah berunding dengan Gabenor Negeri-Negeri Selat iaitu William Jervois .Birch sengaja menimbulkan permusuhan apabila menyimpan hamba-hamba perempuan dirumahnya (iii)Peristiwa Penentangan .A.6 Yamtuan Antah Mempertahankan Kedaulatan Seri Menanti (Teks m/s: 177-178) (i) Latar belakang . Tengku Besar Tampin.Yamtuan Antah diiktiraf sebagai Yamtuan Besar di Seri Menanti .mereka berazam menghalau British keluar dari bumi Perak . penduduk Rembau.Sultan Abdullah dan Ngah Ibrahim dibuang negeri ke Pulau Seychelles di Lautan Hindi .pada 7 November 1875 pertempuran berlaku di Bandar Tua .dilantik sebagai Yamtuan Seri Menanti pada tahun 1875 .24 Julai 1875 Birch memaksa Sultan Abdullah menandatangani pengisytiharan yang membolehkan British mengambil hak mengutip cukai .Residen berkuasa melantik hakim.rundingan tersebut membuka peluang British meluaskan pengaruh ke seluruh Negeri Sembilan 7. Gunung Pasir dan Jempol (ii)Faktor Penentangan . Pandak Indut dan Sepuntum menawarkan diri untuk membunuhnya .pada 2 November 1875 Birch dan rombongan tiba di Pasir Salak untuk menyebarkan surat pengisytiharan mengambil hak memungut cukai oleh British .Hugh Clifford menganggap Dato’ Bahaman sebagai penderhaka kerana enggan mematuhi arahan British 19 .hubungan antara Yamtuan Antah dengan Dato’ Kelana bertambah runcing apabila Dato’ Kelana mengisytiharkan Terachi sebagai wilayahnya . senjata dan bayaran permit untuk membalak . Dato’ Sagor.Dato’ Maharaja Lela menjadi simbol kepahlawanan orang Melayu 7.pelantikan itu menimbulkan konflik antara Birch.pada 2 Oktober 1875 Sultan Abdullah didesak menandatangani perisytiharan penyerahan kuasa kepada British .Wise sebagai Pegawai Majistret dan Pemungut Hasil di daerah Temerloh .Dato’ Bahaman menentang tindakan British melantik E.Residen British di Sungai Ujong iaitu P.Yamtuan Antah menghantar 200 orang pengikutnya menuntut supaya British menghentikan tugas mengukur kawasan antara Terachi dengan Kuala Pilah .kemarahan sultan dan pembesar Perak memuncak .tindakan Dato’ Kelana mengeruhkan hubungan antara mereka berdua .Dato’ bahaman menganggap tindakan British sebagai menceroboh kawasan serta mengancam kedudukannya c) Perlucutan Gelaran .berlaku pertikaian antara keduaduanya yang mencetuskan pertempuran .Disember 1875 pasukan Yamtuan Antah berjaya menawan Paroi dan membina kubu di situ .mereka mengambil keputusan untuk membunuh Birch .Dato’ Maharaja Lela dan pengikutnya mengambil kesempatan itu untuk membunuh Birch .J.dibantah Yamtuan Antah kerana menganggap Terachi sebahagian jajahan Seri Menanti .Dato’ Maharaja Lela dan Dato’ Sagor memimpin perjuangan mempertahankan Pasir Salak .Yamtuan Antah juga tidak mengiktiraf Dato’ Kelana sebagai pemerintah Sungai Ujong .

tujuan untuk membina jalan di pedalaman dan memasang kawat telegraf antara Tenom dengan Rundum d) Menzalimi Keluarga .mewarisi sifat kepahlawanan dan keberanian berperang .Gabenor Beaufort menganggap Mat Salleh mengancam kepentingan SBUB .SBUB memperkenalkan peraturan baru di Sabah seperti amalan buruh paksa.mereka dikenakan satu dolar setiap kali berkunjung .British bertindak balas menghantar Kolonel Walker untuk menawansemula Jeram Ampai .British membekalkan 200 pucuk senapang dan 10 000 butir peluru .Mat Salleh dibenarkan mentadbir daerah Tambunan - - Mat Salleh diminta melaporkan pergerakannya kepada SBUB SBUB tidak menepati janji sebaliknya tahun 1899 SBUB mengambil alih pentadbiran di Tambunan Mat Salleh berasa tertipu dan meneruskan penentangan dengan membina kubu di Kampung Teboh.perjuangan diteruskan oleh pengikut Mat Salleh seperti Mat Sator dan Kamunta .26 Disember 1891 Hugh Clifford mengetuai pasukan 200 orang tentera untuk menawan semula Lubuk Terua tetapi tewas dalam pertempuran di Kelubi .ketika berusia 30 tahun Antanom telah memimpin orang Murut menentang SBUB yang menindas kaumnya (ii)Faktor Penentangan a) Melarang Membuka Tanah Baru .14 Jun 1894 Dato’ Bahaman dan 100 orang pengikutnya menawan Kuala Tembeling dan Jeram Ampai .di terengganu ulama’ Tok Ku Paloh menyemarakkan semangat pejuang Pahang berjihad menentang British .Sultan Wan Ahmad dipaksa oleh British membayar 7200 dolar setahun bagi menyelesaikan hutang tersebut 7.SBUB bertindak membakar dan memusnahkan kampung Mat Salleh . cukai beras dan lesen perahu yang membebankan rakyat c) Percubaan Berunding Gagal .penduduk Inanam yang melarikan diri semasa kekacauan dibenarkan kembali semula .tindakan British memalukan Dato’ Bahaman dan beliau bersumpah menghalau keluar British dari Pahang (iii) Peristiwa Penentangan .Ogos 1895 Mat Salleh dan pembesar tempatan ke Sandakan untuk menemui Gabenor Beaufort. Tok Gajah dan Mat Kilau berundur ke Kelantan .ketua kaum Murut di Rundum . C. .tindakan British itu menyebabkan Dato’ Bahaman dan pengikutnya menyerang Balai Polis Lubuk Terua .Hugh Clifford berundur dan meminta bantuan Singapura .Julai 1902 British berjaya menamatkan kebangkitan Mat Salleh di Sabah sepenuhnya 7.8 Mat Salleh Menyanggah SBUB (Teks m/s: 182-183) (i) Latar belakang .kebangkitan berpunca daripada semangat perjuangan jihad orang Sulu menentang Sepanyol di selatan Filipina b) Peraturan Yang Membebankan .dilahirkan tahun 1875 . .V.jika mereka mempunyai dua orang anak.SBUB melarang mereka membuka tanah baru .Creagh . salah seorang akan diambil SBUB untuk dijadikan buruh paksa 20 .akibatnya mereka kekurangan beras b) Mengenakan Cukai Yang Membebankan .Sultan Wan Ahmad dilantik mengetuai gerakan ini dan berjaya menawan 11 buah kubu Dato’ Bahaman di Bentong .Julai 1897 Mat Salleh mendirikan kubu di Ranau dan membakar Pulau Gaya .dilahirkan di Inanam dan menjadi pemerintah Sungau Sugut ..William Cowie. Pengarah Urusan SBUB tidak berupaya mengalahkan Mat Salleh lalu menawarkan perdamaian dan pengampunan kepadanya .Rodger ditubuhkan .kebangkitan Mat Salleh merupakan kebangkitan paling besar dalam sejarah penentangan di Sabah (ii)Faktor Penentangan a) Perjuangan Jihad .cukai tanaman pindah sebanyak 50 sen setiap ekar .pengunduran ini menandakan berakhirnya perang menentang British di Pahang (iv)Kesan Penentangan .SBUB mengenakan pelbagai cukai yang membebankan seperti.Januari 1892 British memaksa Sultan Wan Ahmad menamatkan kebangkitan rakyat Pahang .November 1897 Mat Salleh menyerang Ambong .SBUB menawarkan hadiah 500 dolar kepada sesiapa yang berjaya menangkap Mat Salleh (iii)Peristiwa Penentangan .Antara syarat perjanjian adalah.kedudukan British di Pahang tergugat dengan semangat patriotisme oleh pahlawan Pahang .Dato’ Bahaman.peristiwa ini mencetuskan perang .cukai sebatang pokok kelapa untuk minuman tuak sebanyak 25 sen .16 Disember 1891 British menangkap 3 orang pengikut Dato’ Bahaman kerana mengutip hasil hutan tanpa kebenaran .P.Mat Salleh dan pengikut diberi pengampunan .orang Murut dijadikan buruh paksa .Dato’ Bahaman dan pengikutnya memperlihatkan keberanian menentang British .berketurunan Bajau dan Suluk .tujuan untuk berunding tentang masalah cukai dan tindakan kekerasan pegawai SBUB terhadap penduduk tempatan .merasakan hak mereka diceroboh .cukai memelihara anjing sebanyak satu dolar seekor c) Menjadi Buruh Paksa . Tambunan SBUB menyerang kubu Mat Salleh secara besar-besaran Januari 1900 SBUB berjaya menewaskan Mat Salleh Mat Salleh terkorban (iv)Kesan Penentangan .British memaksa Sultan Ahmad melucutkan gelaran Dato’ Setia Perkasa Pahlawan Semantan .British terpaksa menanggung hutang yang banyak .kebangkitan ini berlangsung selama 4 tahun iaitu dari 1891 – 1894 .cukai tangkapan ikan besar .pasukan tentera dinamakan “Gerakan Sultan” yang disertai oleh J.pejuang Pahang berundur ke Kelantan dan Terengganu .nama sebenar Datu Mohammad Salleh bin Datu Batu .9 Antanom Pahlawan Anak Rimba Berjiwa Besar (Teks m/s: 184) (i) Latar belakang .nama sebenar Ontoros anak lelai Antanom .suami isteri kaum Murut dikehendaki tinggal berasingan di sebelah menyebelah tebing sungai .Mac 1892 British sekali lagi menyerang Lubuk Terua .April 1898 rundingan diadakan antara Mat Salleh dengan Cowie di Menggatal .cukai kepala satu dolar setiap orang .Mat Salleh dan pembesar-pembesar tidak dilayan dan setelah menunggu selama 10 hari beliau meninggalkan Sandakan d) Perkampungan Di Bakar .

pertempuran berlaku selama 6 minggu . Kota Bharu selama 4 jam .11 Haji Abdul Rahman Limbong Pejuang Tani (Teks m/s: 290-192) (i) Latar belakang . Kemaman untuk mengajar agama .1921 diperkenalkan Peraturan Tanah Baru .cukai pokok kelapa berbuah sebanyak 3 sen sepokok .Tok Janggut menyahut seruan menentang British di Pasir Puteh d) Pembayaran Cukai Yang Menyusahkan .Tok Janggut menentang peraturan cukai tahun 1915 yang mewajibkan petani membayar cukai tanah b) Pengenalan Cukai Yang Membebankan .perbalahan berlaku menyebabkan Sarjan Che Wan mati ditikam oleh Tok Janggut 29 April 1915 .Mac 1915 Antanom memimpin kirakira 600 orang Murut menyerang Rundum dan berjaya memusnahkan pejabat pentadbiran SBUB .kerbau dan lembu sebanyak 20 sen seekor . rotan dan daun palas .perjuangannya dikenalsebagai ‘Kebangkitan Tani’ di Terengganu (ii)Faktor Penentangan a) Pas Kebenaran Yang Membebankan .beliau berjuang untuk membela nasib petani yang ditindas .bekerja sebagai petani dan peniaga (ii)Faktor Penentangan a) Peraturan Tanah . Engku Besar Jeram.Tok Janggut sebagai Perdana Menteri 9 Mei 1915 .pokok pinang satu sen sepokok .pengikut-pengikut yang lain menjadi buruh paksa memasang kawat telegraf dari Kimanis hingga ke Keningau .Tok Janggut dan rakan-rakan terkorban sebagai pahlawan yang menentang kuasa penjajah Barat .Februari 1915 Antanom menyerang Pensiangan dan membakar bangunan kerajaan .Tok Janggut telah beberapa kali pergi untuk membayar cukai tetapi gagal .penduduk tempatan menghadapi masalah membayar cukai kerana pejabat bayaran cukai terletak jauh di bandar .Tok Janggut bertindak balas menyerang Pasir Puteh 24 Mei 1915 .10 Tok Janggut Pejuang Jihad (Teks m/s: 187-189) (i) Latar belakang .April 1915 SBUB menghantar 400 orang tentera menyerang kubu Antanom .British menawarkan hadiah sebanyak 500 dolar kepada sesiapa yang berjaya menangkap Tok Janggut dan pemimpin kanannya 23 Mei 1915 .1924 peraturan tanah mewajibkan penduduk mendaftar tanah mereka dengan bayaran sebanyak 2.nama sebenar Haji Mat Hassan bin Munas .dikenali sebagai Haji Abdul Rahman Limbong kerana beliau sering ke Limbong.Ungku Besar Jeram iaitu Tuan Ahmad dilantik sebagai Raja Pasir Puteh .sesiapa yang ingkar dikenakan denda sebanyak 500 dolar dan senapang mereka akan dirampas c) Peraturan Tanah Baru .SBUB mengenakan tindakan tegas terhadap pengikut Antanom .Antanom dan 400 orang Murut terkorban dalam mempertahankan Rundum .mereka menduduki Pasir Puteh selama 3 hari dan mengisytiharkan Pasir Puteh bebas daripada ancaman British .Pegawai Daerah Pasir Puteh menghantar Sarjan Che Wan untuk menangkap Tok Janggut kerana gagal membayar cukai .kemudian dikebumikan di Pasir Pekan (ii)Kesan Penentangan .membebankan hidup petani yang sedia ada miskin b) Penguatkuasaan Undang-Undang Binatang Buas .Tok Janggut.mayat Tok Janggut diarak ke Pasir Puteh dan Kota Bharu kemudian digantung songsang di Padang Balai Besar.semangat juang mereka kebanggaan kita walaupun tewas di tangan British 7.peraturan yang sama jika menebang pokok dan mengutip hasil hutan seperti daun nipah.sentimen anti-British meningkat apabila Britain menyerang kerajaan Turki Uthmaniyah semasa Perang Dunia I tahun 1914 . .8 orang kanan Antanom dibuang daerah ke Kudat . Kelantan .Antanom membina kubu pertahanan di Sungai Selangit yang mengandungi 7 buah rumah bawah tanah .orang Murut berpindah ke pedalaman Kalimantan sebagai tanda protes terhadap SBUB 7.SBUB menceroboh hutan untuk membina jalan .British membakar rumah Tok Janggut dan pengikutnya kerana enggan menyerah diri .1923 diperkenalkan Undang-Undang Kawalan Binatang Buas yang melarang penduduk memburu binatang liar .petani dikehendaki membayar cukai seperti.penentangan ini dikenali sebagai ‘Kebangkitan Rundum’ (iv)Kesan Penentangan .mahir dalam ilmu persilatan .mereka yang gagal membayar cukai akan ditangkap dan didenda .dilahirkan tahun 1853 di Kampung Jeram.50 sen seorang 21 .mendapat pendidikan pondok di Kelantan dan Makkah .menetap di Kampung Nering.Kaum Murut membantah kerana mengikut kepercayaan mereka pencerobohan akan mengganggu roh nenek morang mereka (iii)Peristiwa Penentangan .Antanom menyatukan orang Murut menentang SBUB dmi menebus maruah mereka . Pasir Puteh.British menyerang Tok Janggut yang berkubu di Kampung Dalam Pupuh. Kelantan . Penghulu Adam dan Che Sahak Merbol mengetuai angkatan melancarkan serangan ke atas Pasir Puteh .penduduk tempatan marah kepada British kerana sikap biadab pegawai British (iii)Peristiwa Penentangan 28 April 1915 .Tok Janggut terkorban .petani yang ingin membuka tanah dan bercucuk tanam perlu mendapatkan kebenaran dengan bayaran 50 sen .sirih 5 sen sejunjung .nama sebenar Haji Abdul Rahman bin Haji Abdul Hamid .kerajaan Turki Uthmaniyah menyeru umat Islam di seluruh dunia berjihad menentang penjajah Barat .peraturan ini membenakan rakyat c) Perasaan anti-British .kejayaan itu menaikkan semangat perjuangan orang Murut dan pengikut Antanom bertambah menjadi 900 orang .SBUB mengarahkan orang Murut bersumpah taat setia bagi mengelakkan kebangkitan seterusnya .e) Menceroboh Kawasan Hutan .dikenali sebagai Tok Janggut kerana beliau menyimpan janggut hingga ke paras dada . sagu. buah salak. Saring .

Haji Abdul Rahman Limbong dijatuhi hukuman buang negeri ke Makkah atas tuduhan menghasut dan mencetuskan kebangkitan di Terengganu ----------------------------------------------------BAB 8 – KEBANGKITAN SEMANGAT KEBANGSAAN UNTUK MENGANGKAT MARTABAT BANGSA .3 Gerakan Islah Mencetuskan Kesedaran Kebangsaan (Teks m/s: 203-204) (i) Latar belakang Gerakan Islah di Tanah Melayu .kebangkitan dosebabkan kuasakuasa Barat memecahbelahkan dan menguasai empayar Islam Turki Uthmaniyah .British mengancam untuk mengambil tindakan undang-undang ke atas petani-petani yang enggan membayar cukai .berlaku akhir kurun ke-19 .Gerakan Islah atau Gerakan Pemulihan Islam ialah gerakan menyeru orang Islam berpegang kepada ajaran Islam sebenar berdasarkan al-Quran dan Hadis juga menyeru umat Islam supaya bersatu menentang penjajahan Barat di negara Islam .mereka membersihkan 200 ekar tanah milik Tengku Nik Maimunah dan 400 ekar tanah kerajaan . Kuala Telemong dan Kuala Berang .seramai 12 orang petani terkorban dan semua pemimpin petani termasuk Haji Abdul Rahman Limbong ditangkap .Haji Abdul Rahman Limbong bertindak sebagai peguam . India dan Indonesia .tindakan dilakukan kerana British akan memberi konsesi tanah tersebut kepada saudagar Cina .mereka terpengaruh dengan idea pemulihan Islam oleh Sayid Jamaluddin al-Afghani dan Sheikh Muhammad Abduh 22 .tahun 1882 Mesir dijajah oleh British dan telah mencetuskan Gerakan Islah .tahun 1905 Jepun berjaya mengalahkan Rusia . Filipina.gerakan ini dipelopori Sayid Jamaluddin al-Afghani dan Sheikh Muhammad Abduh .tahun 1911 berlaku Revolusi China yang dipimpin oleh Dr.mahkamah menerima hujah tersebut dan membebaskan mereka Kebangkitan 1925 .500 orang petani berkumpul di Kuala Telemong untuk bercucuk tanam . majalah dan penulisan kreatif .tahun 1925 terdapat 80 orang pelajar dari Tanah Melayu di universiti ini .1 Maksud Semangat Kebangsaan (Teks m/s: 199) .semangat berjuang menebus maruah bangsa .kejayaan ini menyemarakkan semangat negara-negara Asia lain untuk menentang penjajahan Barat d) Gerakan Kesedaran Kebangsaan China . Jepun.British menangkap 43 orang petani dan mendakwa mereka di mahkamah .semangat kebangsaan dibangkitkan golongan intelektual melalui akhbar.keadaan ini membangkitkan kesedaran rakyat Tanah Melayu untuk menentang British e) Gerakan Kesedaran Kebangsaan Filipina .pertama kali dalam sejarah moden sebuah negara Asia berjaya mengalahkan kuasa Eropah .petani di Kuala Telemong menentang peraturan baru dengan membersihkan tanah tanpa mengambil pas kebenaran .gerakan ini turut mempengaruhi kebangkitan semangat kebangsaan di Tanah Melayu .tujuan untuk membebaskan India daripada penjajahan British g) Gerakan Kesedaran Kebangsaan Indonesia .British gagal mematahkan hujahnya bahawa tanah adalah hak Allah dan bukan hak negeri .perkembangan ini memberi inspirasi kepada penduduk Tanah Melayu untuk menentang penjajahan British a) Gerakan Kebangkitan Islam di Timur Tengah .Soekarno menubuhkan Parti Nasional Indonesia untuk membebaskan Indonesia daripada penjajahan Belanda 8.semangat inilah mendorong kita berjuang membebaskan negara daripada British untuk membentuk negara merdeka dan berdaulat 8.awal kurun ke-20 semangat kebangsaan dibangkitkan oleh golongan pelajar berpendidikan di Universiti al-Azhar.pertempuran berlaku di Padang Kacong (iv)Kesan Penentangan .Haji Abdul Rahman Limbong menegaskan ‘tanah adalah hak Allah dan rakyat bebas mengerjakannya tanpa perlu membayar cukai kepada kerajaan’ .British mendesak Sultan Sulaiman supaya bertindak terhadap Haji Abdul Rahman Limbong .pengaruh gerakan ini disebarkan ke Tanah Melayu oleh pelajar yang menuntut di Mesir setelah kembali ke tanah air c) Perang Rusia-Jepun . India dan Asia Tenggara termasuk Tanah Melayu untuk menentang kuasa asing b) Gerakan Pemulihan Islam Mesir .Haji Abdul Rahman Limbong menjelaskan kepada sultan bahawa pentadbiran British di daerah Kuala Berang menindas rakyat Kebangkitan 1928 .pengaruh Barat di Turki mencetuskan Gerakan Pan-Islam iaitu gerakan untuk menyatukan seluruh umat Islam dan menentang penjajahan Barat . Sun Yat Sen . Mesir.ini menyebabkan seramai 1000 orang petani berhimpun di Marang. China.berjaya menumbangkan kerajaan Manchu dan menubuhkan sebuah negara republik China .gerakan dipimpin oleh Mahatma Gandhi .semangat kebangsaan atau nasionalisme bermaksud perasaan cinta dan taat setia yang mendalam terhadap bangsa dan tanah air .pemimpin agama berperanan penting dalam kebangkitan antiBritish di Terengganu .seramai 300 .British meminta bantuan NegeriNegeri Melayu Bersekutu .2 Perkembangan Negara Luar Memberi Inspirasi Perjuangan (Teks m/s: 199-202) .perjuangan semakin berkesan melalui penubuhan pertubuhan untuk perjuangkan hak dan kepentingan bangsa 8.Haji Musa Abdul Ghani menyifatkan peraturan British bertentangan dengan syariah Islam (iii)Peristiwa Penetangan Kebangkitan 1922 .Jose Rizal memimpin perjuangan rakyat Filipina menentang penjajahan Sepanyol .Menubuhkan Liga Filipina untuk memajukan orang Filipina dan menuntut Sepanyol memberi layanan adil kepada rakyat f) Gerakan Kesedaran Kebangsaan India .d) Pengaruh Pemimpin Agama . Mesir .awal kurun ke-20 berlaku gerakan kesedaran kebangsaan di Turki.gerakan ini mempengaruhi dan menyatukan umat Islam di negaranegara Timur Tengah.mereka mengisytiharkan perang terhadap British .tahun 1928 mereka dibicarakan di Kuala Terengganu .mereka menduduki balai polis dan bangunan kerajaan di Kuala Berang serta mengibarkan bendera merah .

tahun 1908 majalah Al-Imam dihentikan penerbitannya dan diteruskan oleh akhbar lain seperti Neracha. Lembaga Malaya dan Warta Ahad .orang Melayu mula sedar kepentingan pendidikan dan ekonomi mereka .melalui serua-seruan akhbar orang Melayu menubuhkan persatuan untuk merintis pergerakan lebih tersusun .5 Perjuangan Naionalisme Melalui Mata Pena (Teks m/s: 207-212) . Mohammad Eunos Abdullah. .menerbitkan majalah Al-Imam .tokoh pejuang kebangsaan lepasan MPSI .pertelingkahan antara mereka hanyalah perkara kecil yang tidak melibatkan perkara pokok dalam agama Islam (iv) Tokoh Pelopor Gerakan Islah di Tanah Melayu a) Syeikh Muhammad Tahir Jalaluddin .menerbitkan akhbar Neracha c) Syed Sheikh al-Hadi .Gerakan Islah menimbulkan kesedaran di kalangan intelektual Melayu .menitikberatkan pengetahuan sejarah kerana banyak iktibar yang boleh dipelajari .idea pembaharuan Kaum Muda ditentang oleh ‘Kaum Tua’ melalui akhbar ‘Suara Benar’ dan ‘Lidah Benar’ .pernah dilantik sebagai kadi di kawasan Tanjung Pagar.berpendidikan di Makkah .tahun 1930-an golongan intelektual ini menyemarakkan kesedaran kebangsaan (i) Golongan Intelektual Pendidikan Melayu .merupakan guru yang bersemangat kebangsaan .antara tokoh-tokohnya ialah Raja Chulan.seorang pensyarah MPSI . Haji Abbas bin Muhammad Taha dan Syed Sheikh Ahmad al-Hadi (ii) Penyebaran Idea Gerakan Islah .tahun 1926 menubuhkan Kesatuan Melayu Singapura c) Dato’ Onn Jaafar .Kaum Muda menubuhkan beberapa buah madrasah untuk menyebarkan idea dengan lebih berkesan seperti Madrasah al-Masyhur al-Islamiah di Pulau Pinang.tahun 1936 dilantik sebagai Ahli Tidak Rasmi dalam Majlis Mesyuarat Negeri Johor 8.lahir di Melaka tahun 1862 .pernah bertugas sebagai Ketua Pengarang akhbar Utusan Melayu dan Lembaga Melayu .berjuang menuntut hak orang Melayu dalam bidang ekonomi. Mesir .4 Intelektual Mematangkan Perjuangan (Teks m/s: 205-206 .mengetepikan adat resam dan kepercayaan karut yang boleh menghalang kemajuan .tahun 1924 dilantik menjadi Ahli Majlis Perundangan Persekutuan .akhbar berjaya menyemai semangat kebangsaan di kalangan masyarakat Melayu .lahir di Singapura tahun 1885 .menggesa kaum wanita diberi peluang mendapatkan pendidikan .antara peranan akhbar dalam membangkitkan semangat kebangsaan ialah.sentiasa menanamkan semangat cinta akan bangsa dan negara kepada para pelajarnya (ii) Golongan Intelektual Pendidikan Inggeris .idea pembaharuan ‘Kaum Muda’ disebarkan melalui majalah ‘Al-Imam’ (pemimpin) yang diterbitkan di Singapura tahun 1906 .tahun 1930-an akhbar Melayu mula menyuarakan isu sosial. Gunung Semanggol di Perak (iii) Tentangan Gerakan Islah .mendalami idea perjuangan Syeikh Muhammad Abduh .terdiri daripada guru-guru Melayu yang berperanan sebagai pemimpin masyarakat .tujuan diterbitkan adalah untuk.berpendidikan di Makkah dan di Universiti al-Azhar.mendapat pendidikan di Kolej Melayu Kuala Kangsar . “… mengingatkan mereka yang lalai dan menjagakan mereka yang tidur dan menunjukkan mereka yang sesat dan menyampaikan suara yang menyeru dengan kebaikan …” . Madrasah al-Diniah Kampung Lalang di Padang Rengas dan Madrasah Il-Ihya Assyariff.golongan ini lepasan Maktab Perguruan Sultan Idris (MPSI). Ibrahim Haji Yaacob dan Abdul Hadi Hassan a) Harun Aminurrashid .menasihati ibu bapa supaya memberikan pendidikan sempurna kepada anak-anak .Berganding bahu dengan golongan cerdik pandai agama untuk memajukan orang Melayu dalam bidang ekonomi dan pendidikan . kedudukan ekonomi dan politik orang Melayu .Kaum Tua terdiri daripada golongan ulama’ dan pegawai agama yang tidak menerima idea Islah Kaum Muda .majalah ini memberi kesan besar dalam perkembangan pemikiran orang Melayu .tokoh penting seperti Sheikh Muhammad Thani bin Jalaluddin. Pengasuh dan Saudara .antara seruan Al-Imam ialah.menubuhkan persatuan dan bidang penulisan untuk memperjuangkan kepentingan orang Melayu .pernah dilantik sebagai Mufti Negeri Perak b) Haji Abbas Muhammad Taha .sering berkunjung ke Makkah dan Mesir ..sekembali ke Tanah Melayu mereka memulakan Gerakan Islah di Tanah Melayu dan dikenali sebagai ‘Kaum Muda’ .berpendidikan Inggeris di England dan Kolej Melayu Kuala Kangsar .akhbar dan majalah merupakan media yang rapat dengan rakyat .pernah menjadi pengarang akhbar Warta Malaya.merupakan orang Melayu pertama dilantik sebagai Ahli Majlis Perundangan Negeri-Negeri Selat .lahir di Sumatera tahun 1869 . Riau .berpendidikan Inggeris di Raffles Institution. Al-Ikhwan.mengkritik dasar British yang tidak menguntungkan orang Melayu 23 .sesuai dijadikan saluran untuk melahirkan kesedaran kebangsaan . Dato’ Onn Jaafar dan Ishak Haji Muhammad a) Raja Chulan .mendapat pendidikan agama di Terengganu dan di Pulau Penyengat.Usaha ini menimbulkan kesedaran untuk membebaskan Tanah Melayu daripada penjajahan British .menggesa British meningkatkan taraf ekonomi orang Melayu dan menambah peluang orang Melayu dalam perkhidmatan kerajaan b) Mohammad Eunos Abdullah . pendidikan dan pentadbiran .melalui media idea tentang perjuangan kebangsaan dapat disalurkan untuk bacaan semua lapisan masyarakat (i) Peranan Akhbar dan Majalah Melayu . Singapura .penulis yang aktif mempelopori penulisan puisi bertemakan semangat kebangsaan b) Abdul Hadi Hassan .mereka berpegang kuat kepada adat dan agama Islam .Antara tokoh nasionalis ialah Harun Aminurrashid. .menyeru orang Melayu berpegang kepada al-Quran dan Hadis tekankan pentingnya ilmu pengetahuan untuk mencapai kejayaan .MPSI disifatkan sebagai ‘The Cradle of Malay Nationalism’ . Singapura .menerbitkan akhbar Al-Ikhwan dan Saudara 8. Perak . Tanjung Malim.

Iakah Salmah? Oleh Ahmad Rashid Talu.karya-karya sastera ini bertemakan semangat perjuangan.tujuan untuk menyuburkan perasaan cinta akan bangsa dan negara.menyiarkan tentang keadaan sosioekonomi orang Melayu . menyeru rakyat merebut peluang ekonomi dan mempertahan maruah bangsa .seorang nasionalis yang berjuang melalui bidang kewartawanan .Lembaga Melayu (1914-1931) di Singapura .Al-Ikhwan (1926-1931) di Pulau Pinang .dianggotai golongan bangsawan.Fajar Sarawak (1930) di Sarawak a) Akhbar Warta Malaya . Kapal Tiada Nakhoda dan Hari Kejatuhan Kita . Sekola Melayu. Di Sini Kita Bukannya Orang Dagang dan Siasat Yang Tiada Diminta oleh Shamsuddin Salleh . .terdapat juga akhbar berbahasa Melayu yang diterbitkan oleh masyarakat Cina Peranakan (Baba dan Nyonya) .terdapat juga akhbar berbahasa Melayu diterbitkan oleh masyarakat Jawi Peranakan . Tamil Nesan dan Tamil Murasa .tahun 1884 akhbar Bintang Timor diterbitkan dan merupakan satusatunya akhbar berbahasa Melayu yang berani melaporkan berita pemberontakan Dato’ Bahaman di Pahang .tujuan penubuhan adalah untuk.puisi oleh Harun Aminurrashid seperti Tenaga Kaumku.. penulis dan wartawan (i) Penulisan Puisi .diterbitkan di Singapura .digelar Bapa Kewartawanan Melayu .menjadi Ketua Pengarang akhbar yang berpengaruh pada zamannya seperti Warta Malaya. Majlis dan Utusan Melayu (ii)Kegiatan Persuratan di Kalangan Orang Cina dan India a) Akhbar Orang Cina .diterbitkan di Singapura .juga peristiwa yang berlaku di negara India . wartawan dan peniaga .pertubuhan berperanan penting dalam gerakan kesedaran kebangsaan .menggesa orang Melayu meningkatkan taraf ekonomi dan menubuhkan persatuan bagi memperjuangkan nasib bangsa dan tanah air Tokoh Akhbar Melayu a) Abdul Rahim Kajai .mendesak orang Melayu diberikan lebih banyak jawatan penting dalam perkhidmatan kerajaan b) Akhbar Majlis .antara penulis cerpen yang terkenal ialah Abdul Rahim Kajai.menyeru orang Melayu bersatu dan menghapuskan semangat kenegerian .pengarang pertamanya Abdul Rahim Kajai .sebelum Perang Dunia II banyak puisi bertemakan semangat kebangsaan dan disiar dalam akhbar dan majalah .antaranya akhbar Surat Khabar Peranakan.antaranya akhbar Lat Pau. nasib bangsa dan semangat cintakan tanah air .pengarang pertamanya Abdul Rahim Kajai .cerpen yang terkenal seperti Cerita Awang Putat oleh Abdul Rahim Kajai.diterbitkan akhbar Ulaga Nesan. Mari Kita Berjuang oleh Abdullah Sidek dan Melati Kota Bahru oleh Abdul Kadir Adabi 8.juga menyiarkan peristiwa yang berlaku di negara China . Khabar Uchapan Baru dan Bintang Pra Pranakan .melaporkan tentang kegiatan sosial dan ekonomi orang Cina di Tanah Melayu .akhbar-akhbar lain ialah.orang Cina terbitkan akhbar sebelum Perang Dunia II .karya kreatif menjadi saluran untuk menyuarakan perjuangan orang Melayu oleh golongan guru. Taman Pengetahuan dan Tanjung Penagri .6 Kesepakatan Menjamin Keutuhan Perjuangan (Teks m/s: 213-219) . kakitangan kerajaan. Bintang Timor.antaranya Jawi Peranakan. Seruan Kebangsaan oleh Melati Pahang.Saudara (1928-1941) di Pulau Pinang . ekonomi dan pendidikan .dianggap akhbar yang berani c) Akhbar Utusan Melayu .antara akhbar yang berpengaruh sebelum Perang Dunia II ialah Warta Malaya (1930-1941) di Singapura.menggalakkan ahli berperanan lebih besar dalam politik dan pentadbiran 24 .Majalah Guru (1924-1941) di Kuala Lumpur dan Pulau Pinang .puisi lainnya seperti Bangkitlah oleh Omar Mustaffa.semangat kebangsaan dibangkitkan melalui karya kreatif seperti puisi.melaluinya kesedaran kebangsaan dapat disampaikan kepada masyarakat lebih berkesan .pertubuhan di peringkat awal bersifat kenegerian serta memperjuangkan kepentingan ekonomi dan sosial .Pengasuh (1918-1941) di Kota Bharu.menjadi peransang kepada pemimpin di negeri-negeri Melayu . Majlis (1931-1941) di Kuala Lumpur dan Utusan Melayu (1939-1941) diterbitkan di Singapura .tahun 1888 akhbar Sekola Melayu diterbitkan dan dijadikan bahan rujukan di sekolah Melayu Kesedaran Kebangsaan Melalui Penulisan Kreatif . Putera Gunung Tahan dan Anak Mat Lela Gila oleh Ishak Haji Muhammad.manakala novel pula seperti Hikayat Faridah Hanum oleh Syed Sheikh alHadi.tahun 1930 diterbitkan akhbar Bintang Pranakan yang membicarakan hal ehwal masyarakat Cina peranakan yang menunjukkan taat setia kepada British sebagai pemerintah Tanah Melayu b) Akhbar Orang India . Rumah Besar Tiang Sebatang oleh Ishak Haji Muhammad.diterbitkan di Kuala Lumpur . Melor Kuala Lumpur oleh Harun Aminnurrashid. Nanyang Siang Pau. Kelantan .pada 24 September 1924 akhbar Tamil Nesan diterbitkan di Kuala Lumpur .mendedahkan kelemahan dasar British yang mengancam kedudukan orang Melayu .pengarang pertamanya ialah Dato’ Onn Jaafar .menjadi pendorong kepada kemunculan penubuhan bersifat pertubuhan (i) Kemunculan Pertubuhan Melayu .golongan wartawan dan akhbar menimbulkan kesedaran politik orang Melayu dan mendorong menubuhkan pertubuhan untuk perjuangkan hak dan kepentingan mereka . Mempertahankan Hak Kita dan Perwira Melayu .Abdul Samad Ahmad menulis puisi Serunai Pujangga. Sedarlah oleh Mahmud Ahmadi dan Di Tengah Segara oleh Muhammad Yasin Maamor (ii)Penulisan Novel dan Cerpen . .antaranya: .tahun 1881 akhbar Lat Pau diterbitkan .antaranya.melaporkan berita tentang kegiatan sosial dan ekonomi orang India di Tanah Melayu .menuntut kedudukan yang lebih baik dalam bidang pentadbiran. Ishak Haji Muhammad (Pak Sako) dan Shamsuddin Salleh .Muhammad Yusuf Harun menulis puisi Dunia Yang Fana dan Di Lautan Seberang .diasaskan tahun 1926 oleh Mohammad Eunos Abdullah . a) Kesatuan Melayu Singapura (KMS) .tema ini menimbulkan kesedaran di kalangan orang Melayu . novel dan cerpen . Sin Chew Jit Poh dan Modern Daily News .

. .menjadi wakil Melayu berurusan dengan British bagi hal berkaitan dengan hak dan kepentingan orang Melayu . Melaka.tujuan untuk menanamkan semangat perpaduan dan kesedaran di kalangan orang Melayu dan mempertahankan hak .pemimpin yang lain seperti Mustapha Hussain dan Ahmad Boestamam . Song Ong Siang dan Seah Liang Seah .dipimpin oleh Tengku Ismail bin Tengku Muhammad Yassin . Perak berjaya menghimpunkan ahli dari seluruh Tanah Melayu semangat kenegerian dapat dipecahkan dan konsep kebangsaan Melayu mula terbentuk persidangan seterusnya diadakan di Pulau Pinang.tahun 1939 kongres yang pertama diadakan di Kuala Lumpur .menunjukkan taat setia yang kuat kepada Raja-Raja Melayu dan bekerjasama dengan British .ditubuhkan tahun 1934 .selain itu menggalakkan orang Cina Peranakan memperoleh pendidikan tinggi dan teknikal .akhir tahun 1930-an banyak persatuan bersifat kenegerian ditubuhkan seperti Persatuan Melayu Perak (1937). Lim Boon Keng.mengadakan pakatan sulit dengan Jepun untuk menentang British . Persatuan Melayu Negeri Sembilan (1938).akhbar Warta Malaya digunakan untuk membangkitkan perasaan anti British dan memperjuangkan cita-cita KMM .lahir di Melaka .dipimpin oleh A.kebanyakan anggotanya terdiri daripada guru lepasan Maktab Perguruan Sultan Idris (MPSI) . Persatuan Melayu Pulau Pinang (1937) dan Persatuan Melayu Kelantan (1939) .terpengaruh dengan gerakan kebangsaan di negara asal sebelum Perang Dunia II .nama penuhnya ialah Persaudaraan Sahabat Pena Malaya (PASPAM) .awal kurun ke-20 golongan cerdik pandai India yang berpendidikan Inggeris menubuhkan persatuan India di bandar-bandar utama seperti Taiping.sebelum Perang Dunia II orang Cina dan India di Tanah Melayu lebih menumpukan perhatian kepada keadaan yang berlaku di negara asal a) Pertubuhan Orang Cina .antara tokoh-tokohnya ialah Tan Jiak Kim.terdapat juga orang Cina yang memberi perhatian kepada politik tempatan terutama oleh orang-orang Cina yang lahir di Negeri-Negeri Selat atau Cina Peranakan yang menjadi warganegara British .mendesak British memberi lebih banyak peluang kepada orang Melayu dalam pentadbiran kerajaan b) Persatuan Melayu Selangor .antara tokoh golongan ini ialah Tan Cheng Lock (i) Tan Cheng Lock .bercita-cita menyatukan Tanah Melayu dengan Indonesia untuk mewujudkan Melayu Raya .merupakan pertubuhan Melayu bersifat politik yang pertama di Tanah Melayu .tujuan penubuhan untuk meningkatkan ekonomi dan sosial orang Melayu .presiden pertama persatuan ini ialah Tan Jiak Kim . Ipoh dan Seremban e) Kesatuan Melayu Muda (KMM) . 25 .tahun 1039 Persatuan India Pusat Tanah Melayu ditubuhkan . Kuala Lumpur.lain-lain persatuan seperti Persatuan Melayu Melaka (1937).menumpukan perhatian kepada negara China .tubuhkan persatuan dengan tujuan melindungi kepentingan orang India di Tanah Melayu .ditubuhkan tahun 1938 di Kuala Lumpur .perjuangkan kemajuan orang Melayu dalam bidang pendidikan .antara pengasas utama persatuan ini ialah Lim Boon Keng .awal kurun ke-20 terdapat beberapa pertubuhan orang Cina di Tanah Melayu seperti Hsing Chong Hui dan Chung Ho Tang .tahun 1940 kongres kedua diadakan di Singapura .dipimpin oleh Ibrahim Haji Yaakob . Singapura.mereka dibebaskan semasa pendudukan Jepun . Seremban dan Pulau Pinang . Klang. Persatuan Melayu Selangor (1938).Soosay .merupakan gabungan 12 buah persatuan India dan 4 dewan perniagaan India .menjadi perintis kepada pembentukan pertubuhan yang menyatukan orang India di Tanah Melayu .tujuan penubuhannya untuk melindungi kepentingan orang Cina Peranakan di Negeri-Negeri Selat .dianggotai cerdik pandai Melayu yang berpendidikan Inggeris dan berkhidmat dengan British .berjaya menghimpunkan wakil daripada semua persatuan Melayu untuk berbincang memajukan bangsa Melayu . Kuala Lumpur.tahun 1900 Persatuan Orang Cina Peranakan British telah ditubuhkan oleh orang Cina Peranakan yang berpendidikan Inggeris .keanggotaan askar Melayu .M.berjaya menarik lebih banyak penyertaan persatuan Melayu termasuk dari Sarawak dan Brunei .tahun 1923-1934 telah dilantik sebagai Ahli Tidak Rasmi Majlis Perundangan Negeri-Negeri Selat b) Pertubuhan Orang India .perjuangan bersifat sederhana .berjuang membebaskan Tanah Melayu daripada penjajahan British .memperjuangkan.tujuan untuk mewujudkan perpaduan kebangsaan di kalangan orang Melayu .tahun 1941 Ibrahim Haji Yaacob dan 150 anggota KMM ditangkap oleh British dan dipenjarakan di Singapura . Sarawak dan Sabah bertukar pendapat tujuan untuk meningkatkan semangat dan kesedaran kebangsaan di kalangan mereka pada November 1934 mengadakan persidangan di peringkat kebangsaan yang pertama di Taiping.menyarankan semua persatuan Melayu memajukan orang Melayu di negeri masing-masing .kongres ketiga tidak dapat diadakan kerana Jepun telah menyerang Tanah Melayu pada tahun 1941 d) Persaudaraan Sahabat Pena .tujuan untuk memperjuangkan hak dan kepentingan orang India di Tanah Melayu -----------------.mereka juga menunjukkan taat setia kepada British .dianjurkan bersama oleh Kesatuan Melayu Singapura dan Persatuan Melayu Selangor . Persatuan Melayu Serawak (1939) dan Persatuan Melayu Johor (1939) .menubuhkan angkatan laut dan udara Tanah Melayu c) Kongres Melayu Se-Tanah Melayu .tahun 1942 KMM diharamkan oleh Jepun (ii)Pertubuhan Orang Cina dan India .berpendidikan Inggeris di Sekolah Tinggi Melaka dan Raffles Institution di Singapura . Singapura.perjuangan KMM bercorak radikal kerana mengamalkan dasar tidak bekerjasama dan menyuarakan pertentangan secara terbuka terhadap British .TAMAT ----------------------Disediakan Oleh: CikguAdies Guru Cemerlang Sejarah 2009.mendesak lebih ramai pegawai Melayu dalam kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri . Persatuan Melayu Pahang (1938).dikendalikan oleh akhbar Saudara yang menyediakan ruangan untuk - - ahli-ahlinya menulis dan mengemukakan pendapat cogan kata mereka ialah ‘Hidup Bahasa Hidup Bangsa’ menggalakkan ahli-ahlinya dari Tanah Melayu.

26 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful