T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

RAYLI SİSTEMLER TEKNOLOJİSİ

TRAFİK GÜVENLİĞİNİ SAĞLAMADA KULLANILAN İŞARETLER

ANKARA2008

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

  

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. TRAFİK İŞARETLERİ VE ANLAMLARI ........................................................................ 3 1.1. İşitilen İşaretler ............................................................................................................. 4 1.1.1. Ağız Düdüğü.......................................................................................................... 4 1.1.2. Çeken Araç Düdüğü .............................................................................................. 5 1.1.3. Elektrikli Çan veya Zil........................................................................................... 5 1.1.4. Kestane Fişeği........................................................................................................ 5 1.2. Görülen İşaretler ........................................................................................................... 6 1.2.1. Görülen İşaretlerin Kullanılma Zamanları............................................................. 6 1.2.3. Sinyaller................................................................................................................. 7 1.2.4. İşaret Bayrağı......................................................................................................... 8 1.2.5. Yuvarlak Levhalar ................................................................................................. 8 1.2.6. Çalışan Takıma Dikkat Levhası............................................................................. 9 1.2.7. El İşaret Feneri....................................................................................................... 9 1.2.8. Tren İşaretleri ...................................................................................................... 10 1.2.9. Hemzemin Geçit İşareti ve Sinyali ...................................................................... 11 1.2.10. Bariyer İşareti .................................................................................................... 12 1.2.11. Yol Bitim İşareti ................................................................................................ 12 1.2.12. Mesafe Tayin İşareti .......................................................................................... 12 1.2.13. Durup Kalkma (D) İşareti.................................................................................. 13 1.3. Makas Fenerleri .......................................................................................................... 13 1.3.1.Basit makas feneri................................................................................................. 14 1.3.2. Tek Toplu İngiliz Makas Feneri .......................................................................... 14 1.3.3. AEG Tipi İngiliz Makas Feneri ........................................................................... 14 1.3.4. Makas Levhası..................................................................................................... 15 1.4. Hareket Memuru Diski................................................................................................ 15 1.5. Limit İşareti................................................................................................................. 17 1.6. Yardımcı İşaretler ....................................................................................................... 17 1.6.1. Telefon Prizi İşareti ............................................................................................. 17 1.6.2. Eğim İşareti.......................................................................................................... 18 1.6.3. Kilometre ve Hektometre İşareti ......................................................................... 18 1.6.4. Hız İşareti ............................................................................................................ 18 1.6.5. Kurp Levhası ....................................................................................................... 18 1.6.6. Haberleşme Direklerinin Boyanması................................................................... 19 1.7. Diğer İşaretler ............................................................................................................. 19 1.7.1. Manevra İşaretleri................................................................................................ 19 1.7.2. Fren Denemesi İşaretleri...................................................................................... 20 1.7.3. Seyir Halinde Olan Trenlere Verilecek İşaretler ................................................. 21 1.7.4. Bir Yola Ait Manevra Yasak İşareti .................................................................... 22 1.7.5. Tünel İçinde İşaretlerin Verilmesi ....................................................................... 23 1.7.6. Döner Köprü İşareti ............................................................................................. 23 1.7.7. Vagon Kantarı İşareti........................................................................................... 23 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 24

i

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 28 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 30 2- MEKANİK GÜVENLİK DONANIMLARI...................................................................... 30 2.1. Giriş Semaforları......................................................................................................... 31 2.1.1. ( İ ) Tipi Mekanik Güvenlik Donanımı................................................................ 31 2.1.2. ( İ ) Tipi Mekanik Güvenlik Donanımında Giriş Semaforu ................................ 33 2.1.2. Toros Tipi Emniyet Tesisatı ................................................................................ 35 2.2. Çıkış Semaforları ........................................................................................................ 36 2.2.1. Kapalı durumu ..................................................................................................... 36 2.2.2. Açık durumu; ....................................................................................................... 36 2.2.3. İhbar İşaretleri...................................................................................................... 37 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 41 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 43 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 45 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 46 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 47 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 48

ii

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK
840UH0026 Raylı Sistemler Teknolojisi Raylı Sistem İşletmeciliği Trafik Güvenliğini Sağlamada Kullanılan İşaretler Bu modül trafik işaretlerinin ve mekanik güvenlik donanımlarının ve kullanılan yöntemlerin tanıtıldığı bir öğrenme materyalidir. 40/32 10.sınıf modüllerini başarı ile tamamlamış olmak Trafikle ilgili haberleşmeyi sağlamak Genel Amaç Bu modülle gerekli ortam sağlandığında, işletme talimat ve yönetmeliklerine uygun olarak trafik güvenliğini, işletilmesini sağlamada kullanılan işaretleri ve mekanik güvenlik donanımlarını kullanabileceksiniz. Amaçlar 1. Trafik işaretlerini kullanabileceksiniz. 2. Mekanik güvenlik donanımlarını kullanabileceksiniz. Ortam Atölye, sınıf veya gerçek çalışma ortamı Donanım: Trafik işaretleri Modülün içinde her öğrenme faaliyetinden sonra yer alan ölçme araçları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek kendi kendinizi değerlendireceksiniz Öğretmen modül sonunda ölçme aracı uygulayarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirileceksiniz.

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

iii

iv .

trafik yönetiminde kullanılan işaretlerin anlamlarını ve kullanım şekillerini öğreneceksiniz. makinelerin ve diğer demiryolu araçlarının trafik işlemlerini yapmayı. Bu modülle trenlerin.GİRİŞ GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. duyulan işaretler ile mekanik güvenlik donanımlarının trafiğin güvenle sağlanmasındaki önemi can ve mal güvenliği açısından son derece önem taşımaktadır. ekonomik ve emniyetli bir şekilde yapılabilmesi. Günümüzdeki raylı sistem işletmeciliğinin akıcı. Trafik iletişiminde kullanılan raylı sistemlerdeki işaretlerden görülen. Bu amaçla. mevcut araçlardan daha çok yarar sağlanması. az personel ile trafiğin düzenlenmesi ile ilgili nasıl hareket edeceklerini göstermek suretiyle bir işletme sisteminin uygulanması gerekir. hat ve işletme kabiliyetinin arttırılması. 1 .

2 .

3 . bozulan veya arızalanan ve amaca uygun çalışmayan işaretler.  Bir ağız düdüğü. duyulana veya anlaşılana kadar verilmeye devam edilir. Yol üzerinde hiç bir işaretin bulunmaması yolun serbest olduğunu bildirir. kendilerine verilen işaretleri ve işaret malzemelerini korumaya. Kaybedilen. İşaretleri kullananları araştırınız ve araştırmalarınızı sınıfa rapor halinde sununuz.  Tren Üzerindeki Tren Teşkil Memurunda. Ancak. demiryolu bakım ve onarım hizmetlerinde çalışan bütün demiryolu görevlileri kullanılan bütün işaretlerin anlamını bilmek ve buna uymak ve uygulanmasını sağlamak zorundadır. bir yeşil bayrak.  Kılıfı içinde bir kırmızı.  Üç renkli ( gün ışığı. ARAŞTIRMA   Bölgenizdeki raylı sistemlerde kullanılan işaretleri araştırınız.  Bir ağız düdüğü. Genel olarak işaretler trenin geliş yönüne göre sağ taraftan verilmelidir.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Bu öğrenme faaliyeti sonucunda işaretleri gereği gibi kullanabileceksiniz. elektrikli veya elle kullanılan araç ve malzemeler ile düdükle veya insan sesiyle veyahut kol hareketleriyle ve çeşitli renkte ışıklarla verilen tüm işaretleri belirtir. verilen görevli tarafından görülene. diğer demiryolu araçlarında. durmayı emreden işaretler durulduktan sonra tekrarlanır.  Bir ağız düdüğü.  Tren şefinde. Trenlerle. duyan veya anlayan görevli de işareti aynen tekrar ederek anladığını belirtir. yerine yenisinin verilmesi veya onarılması için işyeri amirine bildirilir. 1. TRAFİK İŞARETLERİ VE ANLAMLARI Trenlerin trafiği ile ilgili emirlerin görevli personele iletilmesi için kullanılan. İlgililer. İşaretler. yeşil ) el feneri. istasyonlarda. kırmızı. sabit veya hareketli.  Kondüktörde. Bunların yenilenmesi ve onarılması işyeri amirlerince sağlanır.  Bir kutu kestane fişeği ( içinde altı adet ).  Üç renkli el feneri. Trafikle ilgili personelde bulunması zorunlu olan işaretler aşağıda gösterilmiştir.  Kılıfı içinde bir yeşil ve bir kırmızı bayrak. bakım ve temizliğini yapmaya ve her an çalışır durumda bulundurmaya zorunludur.

1. tehlike olduğunu ve derhal durmayı.  Kılıfı içinde 2 yeşil.  Üç renkli ( gün ışığı. geriye hareketi. Ağız Düdüğü Ağız düdüğü ile gece ve gündüz aşağıdaki işaretler verilir:  Bir uzun düdüğün çalınması.1. Geçit Bekçisinde. 2 kırmızı bayrak.  İki kısa düdüğün çalınması. İşitilen İşaretler Trenlerin trafiği ile ilgili emirlerin ilgililere iletilmesi için kullanılan bir iletişim şeklidir.  Bir kutu kestane fişeği ( 6 adet ). yeşil ) el feneri.  Bir kutu kestane fişeği ( 6 adet ).  İki uzun düdüğün çalınması.  4 adet üç renkli ( gün ışığı.  Kılıfı içinde bir kırmızı.  2 adet bir yüzü ortası yeşil kenarı beyaz.  Üç kısa düdüğün çalınması. 2 adet bir yüzü ortası kırmızı kenarı beyaz. diğer yüzü ortası beyaz kenarı yeşil yuvarlak levha.  Bir ağız düdüğü. bir yeşil bayrak.    Tren Teşkil Memurunda.  Kılıfı içinde 2 yeşil.  Kılıfı içinde 2 yeşil. 1. ileriye hareketi.  Üç kısa düdüğün bir kaç kez çalınması. gece ve gündüz aynen kullanılır. nöbetçi hareket memuru bulunmayan istasyonlar ile durak ve saydinglerde tren şefi tarafından bir uzun düdüğün çalınması trenin hareket edebileceğini. kırmızı. Yol Bekçisinde. kırmızı.  Bir kutu kestane fişeği ( 6 adet ).  Bir ağız düdüğü. yeşil ) el feneri.  2 adet çalışan takıma dikkat levhası.  Bir ağız düdüğü.  Üç renkli ( gün ışığı. İşitilen işaretler.1. (tren kabul edende) Yol Takımlarında. fren tecrübesinde frenin gevşetilmesini.  Bir ağız düdüğü.1. tampon yapılmasını. yeşil ) el feneri. durmayı.  Bir kısa düdüğün çalınması. kırmızı. 2 kırmızı bayrak.  Üç renkli ( gün ışığı. diğer yüzü ortası beyaz kenarı yeşil. kırmızı. 4 . 2 kırmızı bayrak. frenin muntazam olduğunu bildirir. yeşil ) el feneri. duran bir tren için frenlerin sıkılmasını.

frenlerin muntazam olduğunu bildirir. hemzemin geçitlere. Üç kısa düdüğün çalınması. trafik kontrolörü tarafından görevli personelle görüşme yapmak üzere çağrılması için kullanılan çan ve ziller bulunur.  El frenlerinin sıkılması için üç kısa düdük çalınır.1. İki kısa düdüğün çalınması.1. Elektrikli Çan veya Zil Bazı istasyonlardaki emniyet tesisatları veya bu yerlerin özelliği nedeniyle trenlerin giriş ve çıkışlarını görevli personele duyurmak veya TSİ sistemindeki terminal veya saydinglerde.2. fren tecrübesinde frenin gevşetileceğini. geriye hareket edileceğini. Seyir halindeki trenlerde.1. 1. arızalı bölgelere yaklaşırken bir uzun düdük çalınır. duran trenlerde fren tecrübesi için fren sıkılacağını. Bir kısa düdüğün çalınması. durulacağını. 1. ileriye hareket edileceğini. İki uzun düdüğün çalınması. TSİ Bölgesinde zilin sesini duyan personel derhal trafik kontrolörü ile görüşür ve alacağı emre göre hareket eder.  El freninin gevşetilmesi için iki kısa düdük çalınır. yarma ve tünellere. bir kaç kez tekrarlanması tehlike olduğunu ve derhal durulacağını.  Yerleşim yerlerine. Çeken Araç Düdüğü Çeken araç düdüğü ile gece ve gündüz aşağıdaki işaretler verilir:        Bir uzun düdük çalınması. Üç kısa düdüğü.1. Kestane Fişeği Şekil 1. tampon yapılacağını.4. Kestane Fişeği Yerleşimi 5 .1.3.

Bu durumda. Üç kestane fişeği patladığı halde hiç bir işaret yoksa durulur. gece ve gündüz kullanılan işaretler olarak ikiye ayrılır.  1.Kestane fişekleri durma ve uyarma işareti olarak kullanılır ve işaretlerden önce konulur ve ilgili personele durma veya uyarı işaretine yaklaşıldığını bildirir. karlı. bir yol bekçisine rastlayıncaya veya ilk istasyona kadar yoluna devam eder. Kestane fişekleri bir durma işareti ile birlikte konulmuş ise. (Şekil 1. Yolun sağ rayı üzerine 800 metre ara ile konulan iki kestane fişeğinin patlaması. İşaretlerdeki Renk ve Işıkların Anlamları Şekil 1.Gece kullanılan işaretler. önden giden bir trenin normal hızını koruyamadığını bildirir. güneşin doğuşundan güneşin batışına kadar kullanılır.2.Gündüz kullanılan işaretler. Görülen İşaretlerin Kullanılma Zamanları Görülen işaretlerde kullanma zamanlarına göre. Aşağıdaki durumlarda gündüz işareti yerine.2. b) Boyu 1000 metreyi geçen veya giriş ve çıkışı görülemeyen tünellerde. a) Sisli.2.2. arkadaki tren her an durabilecek şekilde hızını azaltarak. 1. güneşin batışından. her an durabilecek şekilde ve düdük çalarak bir işaret bildirisine veya ilk istasyona kadar ilerlenir. c) Özel emirlerle bildirilen yerlerde. gece işaretleri kullanılır.2. 2. bunların patlaması derhal durmayı bildirir. güneşin doğuşuna kadar kullanılır. ikincisi sola ve üçüncüsü tekrar sağa olmak üzere 3 kestane fişeği konulur.1. 1. ikinci bir talimat veya işaret alınmadıkça hareket edilemez. Renkler 6 . Görülen İşaretler 1.1)  Bir durma işaretinden önce ray üzerinde 50 şer metre ara ile trenin gidiş yönüne göre birincisi sağa. tipili ve benzeri havalarda gündüz işaretlerinin görülemediği yerlerde.

1.2. üç veya dört renkli lambası bulunan gabarinin uygun yerine çelik boru.3.3.8 metre yüksekliğinde boru direkler veya arazinin ve gabarinin uygun olmadığı yerlerde konsollar ve köprüler üzerine yerleştirilmiş ana yol üzerinde bulunan sinyalleri. 1.  Gün ışığı. yolun serbest olduğunu bildirir. bir dur bildirisi veren işarete gidildiğini.  Kırmızı renk ve ışık. işaretlerin üzerindeki şekillere göre anlam bildirir.2.  Yeşil renk ve ışık. dikkatin artırılmasını ve işaretin durumuna göre gerektiğinde durmak için hızın azaltılmasını bildirir.3. üç veya dört lambalı olan.2. Çıkış Sinyalleri: Terminal ve Sayding yollarının çıkışlarına yerleştirilmiş yüksek ve cüce kumandalı sinyalleri. TMİ sisteminde dikkatin arttırılması ve hızın azaltılmasını bildirir. trafiğin yönüne ve kendinden bir sonraki sinyalin durumuna göre otomatik olarak renk bildirisi veren sinyalleri. Ana yollardan çıkış sinyalleri üç yönlü istasyonlarda ve çok hatlı bölgelerde dört lambalı yüksek sinyal.  Süt beyaz renk ve ışık. derhal durmayı emreder.2. yüksek dört lambalı kumandalı sinyalleri. üç lambalı otomatik sinyalleri. 1. ayrıca istasyon kumanda masası olan yerlerde istasyon kumanda masasından da kumanda edilen sinyalleri.  Sarı renk ve ışık.3.  Otomatik Blok Sinyalleri: Terminal ve Saydingler arasındaki blokların girişlerine yerleştirilmiş yüksek. 3 ila 3. Cüce Sinyaller: Üç veya üç lambalı olan boyları kısa çelik borular üzerine ve barınma yollarının çıkışlarına yerleştirilmiş sinyalleri.2. barınma yollarının çıkışlarındaki cüce sinyalleri.1 Görünüşleri Bakımından Sinyaller   Yüksek Sinyaller: İki. konsol veya köprüler üzerine yerleştirilmiş. TSİ sisteminde yolun geçişe serbest olduğunu. Otomatik Sinyaller: Kumandalı sinyaller dışında kalan.İşaretlerde kullanılan çeşitli renk ve ışıkların anlamları yanda belirtilmiştir. 7 .3. 1. Sinyaller Üzerinde iki. tek hatlı bölgelerde üç lambalı yüksek sinyalleri. çeşitli renk bildirileri vererek demiryolu trafiğini düzenleyen ve türlerine göre tanımları aşağıda belirtilen tesislere sinyal denir. Kullanılışları Bakımından Sinyaller   Kumandalı Sinyaller: Kumanda makinesine elektriksel olarak bağlı olan ve trafik kontrolörü tarafından kumanda edilen. Görevleri Bakımından Sinyaller   Giriş Sinyalleri: Terminal veya Saydinglerin girişlerine yerleştirilmiş olup.

Üç lambalı yüksek sinyal. ekspres. ve orta yuvarlağının çapı 27 cm. yolun geçişe serbest olduğunu bildirir. kırmızı. sarı. Yuvarlak Levhalar Gündüz. yeşil ve sarı. yeşil ve sarı. olan yuvarlak levhalar iki türlüdür. Üç Lambalı.5. Dörtlü. yeşil Tekrarlama sinyali.2.2. öteki yüzü ortası beyaz kenarı yeşil levha. Cüce sinyal. Yeşil renkli bayrak. kırmızı. altta Yeşil. Şekil 1. Kılıfı içinde bayrak. mavi tren. hızın 25 km/s ye. yüksek sinyallerin bazı bölgelerde üstteki sarı lamba sapmayı ifade ettiğinden tek başına yanmaz. iki Lambalı. Koruma Sinyalleri: Terminal istasyonları veya manevrası fazla olan istasyonlarda giriş sinyalinden bir önceki kumandalı veya yarı kumandalı sinyalleri.3. Sinyallerde Bulunan Lambaların Sırası ve Renkleri Alttan başlayarak. sinyallere 400 metre mesafeye kadar konulan ve bu sinyalin durumuna göre renk bildirisi veren. Cüce sinyal.       Dört lambalı yüksek sinyal. süper ekspres.3 İşaret Bayrakları 1. sarı. mavi tren. derhal durmayı emreder. ray otobüsü ve motorlu trenlerin 40 km/s hızla seyir edeceğini bildirir. sarı. İşaret Bayrağı Kırmızı ve yeşil renkli olan işaret bayrağı yalnız gündüz kullanılır. kırmızı-Kırmızı. Kırmızı renkli bayrak. makaslardan izin verilen hızla. süper ekspres. ray otobüsü ve motorlu trenlerde 40 km/s' e indirilmesini ve 8 .4.4. ekspres. yeşil ve kırmızı. ortası yeşil kenarı beyaz. iki renkli ve altında yuvarlak süt beyaz üzerine siyah renkli (T) harfli levha bulunan yüksek sinyalleri.2. durma ve yavaşlama işaretleri vermek üzere kullanılan çapı 40 cm. 1. diğer yerlerden 25 km/s. dikkatin arttırılması. Tekrarlama Sinyali: Belirli bir uzaklıktan görülemeyen. üstte beyaz.   Yaklaşma Sinyalleri: Terminal istasyonları haricindeki saydinglerin giriş sinyallerinden bir önceki otomatik blok sinyallerini. 1.  Bir yüzü. Ortası yeşil kenarı beyaz yüzünün görülmesi.

El İşaret Feneri Kırmızı. Şekil 1.  Kırmızı gösterilmesi. yeşil ve gün ışığı gösteren üç renkli el feneri geceleri gaz lambası veya pille aydınlatılarak kullanılır. derhal durmayı emreder. öteki yüzü ortası beyaz kenarı yeşil levha.Ortası beyaz kenarı yeşil yüzün görülmesi.  Yeşil gösterilmesi. derhal durmayı emreder.  Bir yüzü ortası kırmızı kenarı beyaz. demiryolu kenarında bakım ve temizlik yapıldığı durumlarda yol takım işçilerinin çalıştığı yerden her iki yöne de 300–500 metre uzaklığa konur. El işaret feneri ile.Ortası beyaz kenarı yeşil yüzünün görülmesi.6. ray otobüsü ve motorlu trenlerde 40 Km/s ye indirilmesini ve dikkatin artırılmasını ve makaslardan izin verilen hızla geçilmesini bildirir. hızın 25 Km/s ye. Çalışan Takıma Dikkat Levhası Bir yüzünde. olan eşkenar üçgen bir levhadır.2. Çalışan takıma dikkat levhası Şekil 1. kenarlarının uzunluğu 40 cm.7. Ortası kırmızı kenarı beyaz yüzünün görülmesi.7.dikkatin artırılmasını bildirir. Yeşil. yolun serbest olduğunu ve normal hızla seyir edileceğini bildirir.kırmızı yuvarlak levha Şekil 1. İşaretin işçi resmi bulunan yüzünün görülmesi işçileri uyarmak amacıyla sık sık düdük çalınması ve dikkatli olunmasını emreder.5. diğer yüzü beyaz olan. 9 . süper ekspres. El İşaret Feneri 1. 1. yolun serbest olduğunu bildirir.2. mavi tren. yolun serbest olduğunu ve normal hızla seyir edileceğini bildirir. ekspres. Yeşil yuvarlak levha Şekil 1. beyaz zemin üzerine siyah renkte çalışan bir işçi resmi.4. Bu levha.6.  Gün ışığı gösterilmesi.

ortası kırmızı kenarı beyaz levha. Gece ise bu levha yerine sol ön taraftaki lambanın kırmızı ışık vermesi sağlanır. buluşma değişikliği ile giden trenin yeni buluşma istasyonuna kadar. gündüz son vagonun arka tamponları üstündeki sabit elektrikli veya sinyalli bölgeler dışında sportlara takılan ve arka tarafında kırmızı cam bulunan fener veya lambalardır.9. gece ise.8. Gece ise. tren ilk istasyona kadar gider ve burada yanmaları sağlanır. Tren İşaretleri Trenlerde esas ve geçici olmak üzere iki tür işaret bulunur.1. Trenlerin geçici işareti. Buluşma değişikliği işareti İki istasyon arasında herhangi bir nedenle trenin bölünerek götürülmesi gerektiğinde. TSİ ve DRS bölgeleri dışında orer de gösterilen buluşma istasyonu değiştiğinde. sinyalli bölgeler dışında ilk hareket edecek kısmın son vagonunun yalnız sağ taraf arka tampon üstündeki sporda arkaya geceleri kırmızı ışık. motorlu tren ve ray otobüslerinin kumanda bölmelerinin sol ön camının içine konulan gündüz ortası kırmızı. Sinyalli bölgelerde seyyar sport fenerleri kaldırılmıştır. 10 . Bu madde sinyalli bölgelerde uygulanmaz. Trenlerin esas işaretleri. arka orta kısmına gündüz. lokomotif. mototren ve ray otobüslerinin ön sağ ve solunda bulunan lambalar ile orta üst kısmında bulunan projektörlerdir. Tren işaretleri Tek seyir eden lokomotiflerin. Sadece. gün ışığı veren lokomotif. arka tarafına kırmızı ışık veren fener takılır. gündüzleri kırmızı renk gösteren bir fener takılır. projektörü veya lambalardan birisi veyahut her ikisi de yanmazsa. hem projektör hem de lambaları her hangi bir nedenle yanmazsa tren bulunduğu yerde imdat ister. bu mümkün olmadığı takdirde ilgili makamların vereceği emre göre hareket edilir. kenarı beyaz yuvarlak levha olan buluşma değişikliği işareti takılır. Bunlar gece ışıklandırılır. Şekil 1. İkinci kısmın alınmasında. trenin ön tarafında. Şekil 1. arka işaretleri yine muntazam takılır.8. Trenlerin esas işaretlerinden olan.2. geceleri. ön her iki taraftaki lambalar ile üstteki projektörden. bu işaretin dışında.

) ray devresi vasıtasıyla otomatik hemzemin geçit bariyerinin kapanmasını sağlayacak şekilde tesis edilen sistemidir. Hemzemin geçit sinyali. günün 24 saatinde nöbetçi hareket memuru bulundurulan yerlerde baş makasın gidiş yönüne göre demiryolunun sağına konulan ve butona basılarak kumanda edilen ray devreli hemzemin geçit koruma sistemi ile ankleşe çalışan sinyaldir. hemzemin geçit ile istasyon arasındaki mesafe. standart sürede (azami 45 sn. bu sistemle ankleşe çalışan hemzemin geçidin karayoluna kapalı olması halinde yeşil ışık.9. bakım ve onarımı geçidin tesisini isteyen kurum. Hemzemin geçit işareti. TCDD'nin onayı ve imzalanacak protokole uygun olarak TSİ sistemindeki hemzemin geçit koruma sistemi esas alınarak en yüksek hızı 125 km/s.5 cm.5 metre yüksekliğinde boru direk üzerine konulmuş üst lambası yeşil. tek demiryolu hattındaki geçitlerde birer metre boyunda çapraz iki kanattan. kanatlar dıştan 1 cm. Otomatik bariyer veya hemzemin geçit sinyali arızaları trenlere ihbar edilir. birer metre boyunda çapraz iki kanat ve çaprazın altında yarım çapraz bulunan bir işaret olup.1. bir direk üzerine konulmuş.Butona basılarak çalışan ray devreli hemzemin geçit koruma sistemi ile birlikte hemzemin geçit sinyalinin tesis edildiği istasyonlarda butonun konulduğu nöbetçi hareket memurluğu yazıhanesi veya sinyal kulesinde. demiryoluna kapalı olduğunu bildirir. Şekil 1. demiryolunun her iki tarafında karayolunun sağına ve karayolu aracı sürücülerinin kolayca görebilecekleri şekilde konulur. beyaz.10. ray devreli otomatik hemzemin geçit koruma sisteminin tesisine imkân vermediği. olan trenlere göre trenlerin geçide gelişinden önce. hemzemin geçidin karayoluna açık. 2. alt lambası kırmızı bildiri veren iki lambalı bir yüksek sinyaldir. Sinyalin kırmızı bildiri vermesi. her türlü masrafı. birden fazla demiryolu hattındaki hemzemin geçitlerinde.2. hemzemin geçidin karayoluna açık olması halinde kırmızı 11 . Hemzemin geçit işareti tek hatlı veya birden fazla hatlı demiryolu ile aynı seviyede kesişen karayolundan şoför ve sürücülere demiryolu vasıtalarının geçiş üstünlüğü hakkına sahip olduğunu belirtmek için kullanılır. TSİ sistemlerinin bulunduğu hatlar dışındaki hemzemin geçitlerde. beyaza boyanmıştır. Hemzemin geçit işareti Otomatik hemzemin geçit koruma sistemi. Baş makastaki sinyalin istasyondan görülemediği yerlerde. Hemzemin Geçit İşareti ve Sinyali Hemzemin geçit işareti. kırmızı ve 5 cm. istasyonun ilgililerce belirlenecek yerine sinyalin benzeri tekrarlama sinyali olarak konulur ve hemzemin geçit sinyali 3-3. hemzemin geçidin karayoluna kapalı demiryoluna açık olduğunu ve trenin hareket memuru tarafından verilecek hareket emri ile hareket edebileceğini bildirir. Sinyalin yeşil bildiri vermesi. kuruluş veya kişi tarafından karşılanarak.

10. ileri korumaya.2.11. ileri korumaya.11. karayolu üzerine inik durumda görülmesi. yolun demiryolu araçlarına açık. semafor ihbar işaretine veya durup fenerine 200 metre. Mesafe Tayin İşareti İleri koruma işareti.     Meyilli 3 çizgi. Yol Bitim İşareti Kör yolların sonundaki tampon traversi üzerine konulan. bariyer kolu üzerindeki fenerin karayolunun her iki tarafına kırmızı ışık. ileri korumaya. gece. Bariyer İşareti Şekil 1. ortası kırmızı kenarı beyaz bir yuvarlak levha veya fenerdir.11) Şekil 1. semafor ihbar işaretine veya durup fenerine 100 metre kaldığını bildirir. Siyah çapraz levha. Gündüz bariyer kolunun demiryoluna paralel. tampon traversi olmayan yollarda yolun ortasına dikilen.12. semafor ihbar işareti ve durup kalkma (D) feneri bulunan istasyon ve yerlerde bu işaretlere olan uzaklığını bildiren beyaz zemin üzerinde siyah meyilli çizgiler bulunan dikdörtgen şeklinde 100'er metre ara ile konulmuş levhalardır. demiryolunun her iki tarafına gün ışığı göstermesi.12.(Şekil 1. Meyilli 1 çizgi. ileri korumaya.2.ışık veren ışıklı uyarı sistemi ve hemzemin geçidin karayoluna kapalı olduğunu bildiren 5-10 saniye sesli uyarı yapan zil tertibatı bulunur. semafor ihbar işaretine veya durup fenerine 300 metre. kalkma kalkma kalkma kalkma 12 . Bu levhalar sırası ile. semafor ihbar işaretine veya durup fenerine gelindiğini bildirir. Geceleri kırmızı ışık vermesi sağlanır. karayolu araçlarına kapalı olduğunu bildirir. Meyilli 2 çizgi.2. Bariyer İşareti Demiryolunun karayolu ile kesiştiği ve karayolu trafiğinin yoğun olduğu hemzemin geçitlere konulur. Yol bitim işareti 1. 1. 1.

Durup kalkma işareti 1. D fenerinin konulacağı yerler Genel Müdürlükçe belirlenir.15. Mesafe tayini levhası 1.13. Rampa aşağı inen trenler (D) fenerini geçmeden durur ve komşu istasyon tarafından verilen bileti fenerin yanındaki kutuya atar. Makas Fenerleri TSİ sisteminin tesisata bağlı makasları hariç diğer tüm makaslarda bulunan ve makasın istasyonun hangi yoluna düzenlenmiş olduğunu bildiren makas fenerleri üç çeşittir.Şekil 1. iniş yapan trenlerin fren kontrolü yapmak üzere durup kalkması için gerekli görülen yerlere 1. Geceleri fener içerisindeki lamba yakılarak (D) harfli yüzünün görülmesi sağlanır.14. Ancak gece ışıklandırılır.2.3. Makas feneri Şekil 1.16. Şekil 1. Makas feneri dikdörtgen sütbeyazı 13 . Arka yüzünde küçük süt beyaz yuvarlak cam bulunur.00 metre yüksekliğinde bir direk üzerine konulmuş siyah zemin üzerine süt beyaz renkte "DUR" kelimesinin baş harfi olan "D" harfinin yazılı olduğu bir fenerdir. Durup Kalkma (D) İşareti İniş meyili fazla olan yerlerde.5-2. Makas fenerleri gece ve gündüz aynen kullanılır. Şekil 1. bunun bir anlamı yoktur.13. Gece manevrası olmayan istasyonlarda fener camları yerine aynı renkli fosfor takılabilir.

Makas fenerinin.3. Karşılıklı diğer iki yüzü süt beyaz (V) şeklinde iki ok olup. Süt beyaz ok işaretli yüzünün görülmesi. Şekil 1.3. Tek Toplu İngiliz Makas Feneri Tek topla çalışan İngiliz makas feneri. makasın çevrilmesiyle birlikte.Karşılıklı iki yüzü dikdörtgen yeşil olup. bu yüzlerin görülmesi makasın iğne ucundan veya ökçesinden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yaparak geçileceğini bildirir 1.18.     Dikdörtgen yeşil yüzünün görülmesi. bu makas feneri ikiyüzlü olup. makasın ökçesinden girilerek barınma yolundan anayola sapma yaparak çıkılacağını bildirir.3. makasa iğne ucundan veya ökçeden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yaparak geçileceğini bildirir.1. makasa iğne ucundan veya ökçeden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yapmadan doğru olarak geçileceğini bildirir. makasa iğne ucundan ve sapma yapmadan anayola girileceğini bildirir.Basit makas feneri Makasın çevrilmesi ile birlikte fener kendi ekseni etrafında dönerek dört şekil gösterir.2. bu yüzlerin görülmesi.3. Süt beyaz yuvarlak yüzünün görülmesi.17. makasın iğne ucundan veya ökçesinden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yapmadan anayola geçileceğini bildirir. AEG Tipi İngiliz Makas Feneri AEG tipi İngiliz makas feneri. Makas feneri yuvarlak sütbeyazı 1. makasın iğne ucundan ve ok yönüne sapma yaparak barınma yoluna girileceğini bildirir. makasa ökçeden girilerek sapma yapmadan anayola çıkılacağını bildirir. fener kendi ekseni etrafında dönerek iki şekil gösterir. Dikdörtgen süt beyaz yüzünün görülmesi.  İki süt beyaz okun baş başa gelip eğik bir çizgi halinde görülmesi. 14 .  İki süt beyaz okun dik bir açı yapacak şekilde baş başa gelmiş şekilde görülmesi. Makas fenerinin. makas hareketleri ile birlikte fenerin yüzleri üzerinde bulunan süt beyaz ok işaretleri hareket ederek iki şekil gösterir.1. Makas feneri ok Şekil 1.

3. Levhadaki üçgenin ucu sapılacak yönü gösterir. Geceleri ışıklandırılarak.2.4. öteki yüzünde yeşil ışık vermesi sağlanır. fener yerine makas levhası bulunur. Makas levhaları makas hareketleri ile birlikte kendi ekseni etrafında dönerek iki şekil gösterir. bir yüzü ortası kırmızı kenarı beyaz. Makas levhası 1. sapma yapılmadan doğru yola girileceğini veya doğru yoldan çıkılacağını bildirir. İki taraftan yuvarlak siyah zemin üzerinde ucu yuvarlak levhanın ortasından başlamak üzere beyaz dilim şeklinde bir okun görülmesi. AEG tipi ingiliz makas 1. Resim 1. 15 . bir yüzünde kırmızı ışık. iki taraftan bir çizgi halinde görülmesi. Makas Levhası Gece manevra yapılmayan veya çok az kullanılan yollardaki makaslarda.Şekil 1. Tek toplu İngiliz makas feneri Şekil 1.4. diğer yüzü ortası beyaz kenarı yeşil yuvarlak levhadır. Levhanın.20. Hareket Memuru Diski Nöbetçi hareket memurları tarafından kullanılan.1. Makas levhası sapma Resim 1. barınma yoluna girileceğini veya barınma yolundan çıkılacağını bildirir.19.

Hareket memuru diski ile durmadan geç emri  Durmadan geçecek trenlere. Şekil 1. önceden bildirilmişse. Şekil 1. Şekil 1.22. gece ise yeşil ışık veren yüzü. Ancak. gündüz ortası kırmızı kenarı beyaz. gelmekte olan trenin personelinin görebileceği bir yerden trenin geldiği yöne tutularak. makinist ve tren şefine gösterilir.21. ortası beyaz kenarı yeşil yüzü. gelmekte olan trenin geldiği yöne. trenin gidiş yönüne dönen nöbetçi hareket memuru tarafından baş hizasında kaldırılarak tren hareket edinceye kadar. gündüz. gece ise kırmızı ışık veren yüzünün. Hareket memuru diski ile dur emri  Gelmekte olan bir trene. hareket memurunun dur işareti verdiği nokta geçilmeden durulur.Hareket memuru diski aşağıdaki amaçlar için kullanılır. Hareket memuru diski ile hareket emri  Trenleri durdurmak için. Duran bir trene limit yapmadığını bildirmek üzere disk kullanılmaz. gece ise yeşil ışık veren yüzü. gündüz diskin ortası beyaz kenarı yeşil yüzü.23. hareket etmiş bir trene ise trenin gidiş yönüne doğru makinist ve tren şefinin en iyi görebileceği bir yerden baş hizasında gösterilir. lokomotifi nöbetçi hareket memurunun bulunduğu noktaya geldikten sonra son vagon geçinceye kadar aynı yüzü trene paralel çevrilerek gösterilir. 16 .  Trene hareket emri verilmesi için. nöbetçi hareket memuru tarafından diskle dur işareti verildiğinde kabul edildiği yolun limitleri içine girdikten ve baş tarafı limiti geçmeyecek şekilde durur.

1. kabul edildiği yolun limiti içerisine girmiş ise. arka destek lokomotifi dahil giriş makaslarını geçip.6. Eğer trenin son kısmı buluşmadan sonra çıkacak veya öne geçecek trenin yolunu kapatmışsa son vagondaki görevli ve makasçı. Resim 1. limitler içerisine girmeden durmuş ise. Limit İşareti Demiryolu çeken ve çekilen araçlarının bir yoldan diğer yola birbirine çarpmadan geçişini sağlamak amacıyla. 17 . kırmızı işaret göstermeye devamla beraber ağız düdüğü ile "DUR" işareti verir. beyaz boyalı bir işarettir.6.4. kırmızı işaret gösterir. Şekil 1. siyah telefon ahizesi bulunan dikdörtgen şeklinde bir levhadır. Telefon prizi işareti Trafik telefon devresine girmeyi sağlayacak piriz olan direklerin üzerine konulmuş ve fosforlu beyaz zemin üzerine. Limit İşareti Trenin son vagonundaki görevli ve makasçı. Yardımcı İşaretler 1.1. Bulunduğu direk üzerinde telefon prizi olduğunu bildirir. TSİ sisteminde çıkış sinyalleri veya Yanar söner sinyale uyulacağını bildiren YS levhaları da limitleri belirler.6. tren duruncaya kadar yeşil. Limit İşareti Resim 1. iki ayrı yolun birleştiği noktadan itibaren iç raylar arasındaki açıklığın 2 metre olduğu yere konulmuş.24. çıkacak veya girecek trenin makinistine. Telefon Prizi İşareti Resim 1.5.25. . YS İşareti 1. Telefon prizi işareti Şekil 1.5. trenin son vagonu.

Kilometre işaretinin üzerine hattın o noktadaki kilometresi yazılır.29. hattın eğri yarıçaplarını göstermek için. haberleşme direkleri üzerine konulmuş ve siyah rakamla yarıçap uzunluğu yazılmış beyaz renkli bir levhadır. Kilometre ve hektometre işareti 1.27.28. 100 metre (hektometre) işaretlerinin üzerine de. Şekil 1.26. Eğim İşareti Eğim levhaları hat eğiminin değiştiği yerleri göstermek için.6. Kilometre ve Hektometre İşareti Kilometre ve hektometre işaretleri taş. Hız İşareti Belirli bazı trenlerin yapabilecekleri en fazla hızı belirtmek için haberleşme direkleri üzerine konulan ve üzerinde bu trenlerin o yol bölümünde yapabilecekleri en fazla hızın yazılı olduğu levhadır. kilometrenin artış yönüne göre hattın sol tarafına bir direk üzerine yerleştirilmiş.6.2.6. Kurp Levhası Eğri (kurp) levhaları.4.1. 1.  Okun yönü. hektometre rakamı yazılır. yolun bu eğimle kaç metre devam ettiğini.  Okun üzerindeki rakam.6. Eğim işareti Şekil 1. Kilometre işaretleri 1000 metre ara ile hektometre işaretleri de 200 metre ara ile hattın sağına konulur. Kurp İşareti 18 . Şekil 1. beton veya parça ray gibi malzemeden yapılır. 1. Hız işareti Şekil 1. beyaz zemin üzerine siyah renkte rakamlar yazılı dikdörtgen levhadır. binde olarak eğimi.5. kendinden sonra gelen hat bölümü için geçerlidir. İşaret üzerinde yazılı bilgi.3. Levhanın üzerinde 2 rakam ve bu rakamlar arasında bir ok işareti bulunur.  Okun altındaki rakam. hattın eğim yönünü gösterir.

(Şekil 1.1. İleri İşareti: Gündüz kolun.1. Yavaşlama işareti 19 . tekrar bir metre siyah yağlı boya ile boyanır.31.7. tren ve makiniste bildirmek amacıyla her iki yöndeki baş makastan başlamak üzere 750 metre uzaklıktaki ilk 5 haberleşme direği üstten bir metre siyah. gece kırmızı ışık gösteren fenerin baş üzerinde yarım daire yapacak şekilde sallanması ve ağız düdüğünün üç defa kısa çalınması ile dur işareti verilir.3. (Şekil 1.30.7.7. Dur İşareti: Gündüz kolun.32) 1.2.31) 1.33. diğer tarafta geri olarak kabul edilir. 1. iki metre fosforlu beyaz.34. Geri işaret 1. İleri işaret Şekil 1.1.(Şekil 1. gece gün ışığı gösteren fenerin ileriye doğru sallanması ile birlikte ağız düdüğünün bir defa uzun çalınması ile ileri işareti verilir.1.6. Geri İşareti: Gündüz kolun.7.6. Şekil 1.32. yani ileri. Haberleşme Direklerinin Boyanması Hiç bir koruyucu işareti bulunmayan istasyon ve duraklara yaklaşıldığını. gece gün ışığı gösteren fenerin geriye doğru sallanması ve ağız düdüğünün iki defa uzun çalınması ile geri işareti verilir.1.1.33) Şekil 1. Dur işareti Şekil 1. Haberleşme direkleri Şekil 1. Manevra İşaretleri Manevra işaretleri gündüz kolla ve ağız düdüğü ile gece ise üç renkli işaret feneri ve ağız düdüğü ile lokomotifin durumu dikkate alınarak verilir. Lokomotif veya kumanda bölmesinin bulunduğu taraf ön taraf. Diğer İşaretler 1.7.

gece.1.2. baş üzerinde yarım daire çizecek şekilde sağa sola sallanması ve ağız düdüğünün iki defa kısa çalınması ile verilir. gece gün ışığı gösteren fenerin sağdan yukarı doğru yarım daire şeklinde kaldırılıp dik olarak aşağıya indirilmesi ve ağız düdüğünün üç defa kısa çalınması ile verilir.36.34) 1. Tampon Yap İşareti: Gündüz iki elin omuz hizasında birleştirilmesi.5. Frenleme yap işareti Şekil 1. Atma manevra 1. gün ışığı gösteren fenerin yere paralel olarak uzatılıp yavaş yavaş aşağı yukarı hareket ettirilmesi ve ağız düdüğünün bir uzun bir kısa çalınması ile yavaşlama işareti verilir.2.7.2.(Şekil 1. gece gün ışığı gösteren fenerin.2. 20 .4.35. Tampon yap işareti Şekil 1.2. gece gün ışığı gösteren fenerin.1.7.7. (Şekil 1.3. Şekil 1. gece gün ışığı gösteren fenerin omuz hizasında. Yavaşlama İşareti: Gündüz kolun.35) Şekil 1. aşağıdan yukarıya dik olarak kaldırılması ve ağız düdüğünün bir kısa çalınması ile verilir. ağız düdük ile birlikte kol veya gün ışığı gösteren fenerle verilir. Fren Gevşet İşareti: Gündüz tek kolun. 1. iki yana sallanması ve ağız düdüğünün iki defa kısa çalınması ile tampon yap işareti verilir. 1.1.7.7.7.37.38. Fren Sık İşareti: Gündüz iki kolun baş üzerinde birleştirilmesi. Fren Denemesi İşaretleri Fren denemesi işaretleri. Frenleri gevşet işareti 1. Fren Muntazam İşareti: Gündüz tek kolun.1.

 Yağışlı havalarda. Hiç bir işaretin bulunmaması da yolun serbest olduğunu bildirir. Şekil 1.  Özel olarak bildirilen ve üzerinden yavaş geçilmesi gereken. gece kırmızı ışıkla verilir. 1 ve 3 üncü bentlerde yazılı durumlarda durma işareti.38) Hızın azaltılması işareti aşağıdaki durumlarda verilir.3.39) Trenlere aşağıdaki durumlarda durma işareti verilir :  Anayol üzerinde herhangi bir nedenle duran bir trenin korunması için.  Tren trafiği emniyetini tehlikeye düşürecek bir engel veya arıza varsa. Hız azalt işareti Şekil 1.3. trafiğin akışını engelleyecek sel ve heyelan olasılığı olan yerlerde. yolun meyiline göre. Durmanın Bildirilmesi Gündüz kırmızı bayrak veya ortası kırmızı kenarı beyaz yuvarlak levha.7. 1. durulması gereken noktadan. yolun meyili %0.39.10'a kadar 850 metre. gündüz kılıfı içinde bayrak ile gece ise gün ışığı gösteren fenerle bildirilir. %0.10'dan fazla ise 1050 metre önce verilir. (Şekil 1. arkadan gelen trenin durdurulması için. hızın azaltılması gereken nokta veya bölgenin en az 500 metre öncesinden verilir. %0.  Yolun bir kısmında normal hızın azaltılması gerekiyorsa.5'e kadar 750 metre. köprü ve tünel gibi tesislere yaklaşırken.7.1. Yolun Açık Olduğunun Bildirilmesi Yolun açık olduğu.1.3. yeşil ışık gösterilir.  Yolun ve makasların zorunlu kıldığı yerlerde. trenin trafik emniyetini bozacak bir arıza veya aksaklık görülürse. trenin yoluna devam etmesine engel bir durum olmadığını bildirmek için verilir.  Trenin sonundaki işaretleri yoksa veya görülmüyorsa.38.3.  Vagonlarda.2. 21 .7. gündüz yeşil bayrak veya ortası yeşil kenarı beyaz yuvarlak levha.  Buluşma değişikliği işareti taşıması gereken bir tren. Hız azaltma işareti.7. Yol açık işareti. Hız Azaltılmasının Bildirilmesi Hızın azaltılması için.  Bir trene arkadan gelen bir trenin yaklaştığı görülürse. gece ise. Dur işareti 1.3. Seyir Halinde Olan Trenlere Verilecek İşaretler 1.  Trenin vagonları birbirinden ayrılırsa. bu işareti taşımıyorsa. (Şekil 1.5'den %0.

7.7. Şekil 1. diğer yüzünde yuvarlak süt beyaz cam üzerinde siyah eğik bir çizgi. bu yola giriş ve çıkışın serbest olduğunu bildirir.  Bir taraftan yuvarlak süt beyaz üzerinde 45 derece eğik siyah çizginin.2. Bir Yola Ait Manevra Yasak İşareti Yalnız ait olduğu yoldaki giriş ve çıkışları düzenleyen bir fenerdir.  Yuvarlak süt beyaz üzerinde 45 derece eğik siyah çizginin ve diğer yüzünde eğik süt beyaz yuvarlakların görünmesi. 1.4. gece ve gündüz ve durma işaretinden başlamak üzere 50'şer metre ara ile 3 adet kestane fişeği konur. bunun karşısındaki yüzünde yan yana iki adet süt beyaz yuvarlak.5 metre yüksekliğinde bir direk üzerine konulmuş iki yüzlü sabit bir fenerdir. bu yola her iki taraftan giriş ve çıkışın yasak olduğunu. Drayman Pabucu Bulunan Yollarda: Drayman pabucunu hareket ettiren aletle bağlantılı olarak.Durma işaretleri önüne. 1.4. diğer taraftan yan yana yuvarlak sütbeyazın görünmesi.  Bir taraftan yuvarlak süt beyaz üzerinde yatay siyah çizgi. kendi ekseni etrafında dönen dört yüzlü bir fenerdir. derayman pabucunun ray üzerinde olduğunu bu yola giriş ve çıkışın yasak olduğunu.1. Bir yüzünde yuvarlak süt beyaz cam üzerinde yatay bir siyah çizgi. bunun karşısındaki yüzünde iki adet eğik süt beyaz yuvarlak bulunur. 22 . diğer taraftan eğik vaziyette iki süt beyaz yuvarlağın görünmesi.4.7. Derayman Pabucu Olmayan Yollarda: 3. Manevra yasak işareti 1. Bu fenerin iki yüzündeki şekiller bağlı olduğu makas veya emniyet tesisatının hareketiyle birlikte hareket ederek şekil değiştirir. bu yola giriş ve çıkışın serbest olduğunu bildirir. Derayman pabucu olan ve olmayan olmak üzere iki türü vardır. Topla veya emniyet tesisatına bağlı olarak çalışır.40.  Yuvarlak beyaz üzerindeki siyah yatay çizgi ve karşısındaki yüzünde süt beyaz yuvarlakların yan yana görünmesi.

2. Vagon Kantarı İşareti Vagon kantarı kulübesi üzerine konulmuş. 1. her iki yüzü ortası kırmızı. kantar kefesinin kalkık olduğunu ve kantar yolu üzerinden geçilemeyeceğini bildirir. Gece aydınlatılır.7.1. 1. Gece iki yönden yeşil ışığın görünmesi.6.7.5. Tünel İçinde İşaretlerin Verilmesi Tünel içinde verilmesi zorunlu olan işaretler önce trenin geldiği yönde tünel ağzında verilir. 1. gece her iki yönden kırmızı ışığın görülmesi döner köprüye girilemeyeceğini bildirir. Açık Durumu: Her iki yönden levhanın bir çizgi halinde görülmesi. Açık Durumu: Gündüz her iki yönden levhanın çizgi halinde görünmesi. Döner köprü işareti 1.İki durumu vardır. bir fener ile her iki yüzünün ortası kırmızı kenarı beyaz yuvarlak levhadır. kenarı beyaz levhanın görülmesi.7.7.7. kenarı beyaz yuvarlak levhanın görülmesi. Şekil 1.6. kenarı beyaz yuvarlak levhadır.6.1.7. döner köprüye dikkatli girilebileceğini bildirir. kantar kefesinin inik olduğunu ve kantar yolundan geçmenin serbest olduğunu bildirir. 1.1. kantar hareketleriyle birlikte hareket edip kendi ekseni etrafında dönen.7.2. Şekil 1.7. Kapalı Durumu: Gündüz döner köprüye girilecek yolun her iki yönünden ortası kırmızı. Döner Köprü İşareti Döner köprü üzerindeki yola paralel olarak uygun bir yerine konulmuş. Kapalı Durumu: Her iki yönden ortası kırmızı. daha sonra da tünel içinde aynen tekrar edilir. Döner köprü işareti 23 .7.7. İki durumu vardır : 1.41.42.

 Ağız düdüğü ile iki uzun düdük çalarak trenin geri hareketini bildiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Trafikle ilgili haberleşmeyi sağlamak için aşağıdaki işlem basamaklarını yapınız.  El frenlerinin sıkılması için üç kısa Öneriler  Trafik işaretlerinin zamanında kullanılmasına dikkat ediniz.  Ağız düdüğü ile birkaç kez üç kısa düdük tekrarlayarak tehlike olduğunu ve trenin hemen durmasını bildiriniz. 24 .  Yerleşim yerlerine. İşlem Basamakları  Ağız düdüğü ile bir uzun düdük çalarak trenin ileriye hareketini bildiriniz. hemzemin geçitlere. yarma ve tünellere.  Araç düdüğü ile birkaç kez üç kısa düdük tekrarlayarak tehlike olduğunu ve trenin hemen durmasını bildiriniz.   Güvenlik kurallarına uyunuz.  Araç düdüğü ile üç kısa düdük çalarak trenin durması veya duran bir tren için frenlerin sıkılmasını bildiriniz. arızalı bölgelere yaklaşırken bir uzun düdük çalınız.   Kaza ve olayların önlenmesine duyarlı olunuz.  Araç düdüğü ile bir uzun düdük çalarak trenin ileriye hareketini bildiriniz.  Seyir halindeki trenlerde.  Ağız düdüğü ile üç kısa düdük çalarak trenin durması veya duran bir tren için frenlerin sıkılmasını bildiriniz.   Mesleğinizle ile ilgili etik ilkelere uygun davranınız.  Araç düdüğü ile iki uzun düdük çalarak trenin geri hareketini bildiriniz.  Araç düdüğü ile bir kısa düdük çalarak trende frenlerin muntazam olduğunu bildiriniz.  Ağız düdüğü ile bir kısa düdük çalarak trende frenlerin muntazam olduğunu bildiriniz.

Trenleri durdurmak için.7 Makas fenerleri HAREKET DUR Şekil 1. Makasla hangi yola sapılacaksa veya sapmadan devam edilecekse makas kolu çevrilerek veya kumanda masasından kumanda edilerek ayarlandığında makas fenerinin ona göre dönerek işaret etmesi sağlanır. Hareket memuru diski ile trene hareket emri vermek için gündüz ortası beyaz kenarları yeşil olan tarafı. ikinci bir talimat veya işaret almadıkça hareket etmeyiniz. Ağız düdüğü ile verilen işaretin araç düdüğü ile tekrarlanmasına kadar tekrar edin.49. gündüz Yeşil Şekil 1. Makiniste ve tren şefine tren hareket edinceye kadar gösterin. El freninin gevşetilmesi için iki kısa düdük çalınız. Tren hızını koruyamıyorsa 800 metre ara ile 2 tane kestane fişeği koyun ve ilk istasyona kadar ilerleyin.         düdük çalınız. Makas fenerlerinin gece görülebilmesi için yanmasını sağlayın. sol ve sağa 3 kestane fişeğinin patlaması ile derhal durun.48. Kestane fişekleri bir durma işareti ile birlikte konulmuş ise. Arkadan gelen tren öndeki trenin hızını koruyamadığını anlayacak ve her an durabilecek şekilde devam edecektir. gece yeşil ışık veren tarafı trenin gidiş yönüne dönerek omuz hizasında kaldırın. her an durabilecek şekilde ve düdük çalarak bir işaret bildirisine veya ilk istasyona kadar ilerleyin.Tek topla çalışan İngiliz makas feneri Resim 1.47. Hareket memuru diski 25 . Makas feneri Şekil 1. Üç kestane fişeği patladığı halde hiç bir işaret yoksa durun. 50 şer metre ara ile sağ. Durmayı emreden işaretler aldığınızda önce durun sonra işareti tekrarlayın.

Trenlerin son vagonlarındaki kırmızı işaretleri kontrol ediniz. kırmızı işaret gösterir. ortası beyaz kenarı yeşil yüzü. arka tarafına kırmızı ışık veren fener takın. Tek seyir eden lokomotiflerin. kırmızı işaret göstermeye devamla beraber ağız düdüğü ile "DUR" işareti verir. DUR Şekil 1. arka orta kısmına gündüz. gece kırmızı ışıklı fener gösterilerek derhal durmasını sağlayın.50. gelmekte olan trenin geldiği yöne. limitler içerisine girmeden durmuş ise. çıkacak veya girecek trenin makinistine. Durmadan geçecek trenlere. Trenlerin ön tarafındaki gün ışığı veren projektörleri kontrol ediniz. hareket etmiş bir trene ise trenin gidiş yönüne doğru makinist ve tren şefinin en iyi görebileceği bir yerden baş hizasında gösterin. Trenin son vagonundaki görevli ve makasçı. kabul edildiği yolun limiti içerisine girmiş ise. lokomotifi nöbetçi hareket memurunun bulunduğu noktaya geldikten sonra son vagon geçinceye kadar aynı yüzü trene paralel çevirerek gösterin. arka destek lokomotifi dahil giriş makaslarını geçip. gelmekte olan trenin personelinin görebileceği bir yerden trenin geldiği yöne tutularak. gündüz. gece ise kırmızı ışık veren yüzünü. trenin son vagonu. gece ise. trenin son kısmı buluşmadan sonra çıkacak veya öne geçecek trenin yolunu kapatmışsa son vagondaki görevli ve makasçı. İşaret bayrağı 26 . Eğer. Tren geliş yönünde ve omuz hizasında gündüz kırmızı bayrak. ortası kırmızı kenarı beyaz levha. tren duruncaya kadar yeşil.       ortası kırmızı kenarı beyaz. gece ise yeşil ışık veren yüzü.

 Tren geliş yönünde ve omuz hizasında gündüz yeşil bayrak. 27 .  Hiçbir işaret göstermeyerek de yolun geçişe serbest olduğunu bildirebilirsiniz. gece yeşil ışıklı fener gösterilerek dikkatin arttırılmasını ve müsaade edilen hızlarda seyredilmesini sağlayın.  Kılıfı içinde bayrakla yolun geçişe serbest olduğunu bildirin.

Okun üzerindeki rakam. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz 28 . (……)7. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.00 metre yüksekliğinde bir direk üzerine konulmuş siyah zemin üzerine süt beyaz renkte "DURAK" kelimesinin baş harfi olan "D" harfinin yazılı olduğu bir fenerdir. (……)6. (……)8. Aşağıdakilerden hangisi kondüktör de bulunması zorunlu işarettir? A) Kırmızı Bayrak B) Yeşil Bayrak C) Ağız Düdüğü D) Kestane Fişeği Aşağıdaki soruların cevaplarını doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. binde olarak eğimi ifade eder. beyaz boyalı bir işarete limit işareti denir. Aşağıdakilerden hangisi ağız düdüğünün iki uzun çalınması ile verilen işarettir? A) İleriye Hareket B) Geriye Hareket C) Dur D) Yavaşla 2. Eğim levhasının üzerinde 2 rakam ve bu rakamlar arasında bir ok işareti bulunur. Demiryolunun karayolu ile kesiştiği ve karayolu trafiğinin yoğun olduğu yerlere aşağıdaki işaretlerden hangisi konur? A) Limit İşareti B) Tren İşareti C) İleri Koruma İşareti D) Bariyer İşareti 3.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında hangi bilgiler kazandığınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak belirleyiniz. iki ayrı yolun birleştiği noktadan itibaren iç raylar arasındaki açıklığın 2 metre olduğu yere konulmuş. Aşağıdakilerden hangisi bir dur bildirisi veren işarete gidildiğini bildirir? A) Kırmızı Renk B) Yeşil Renk C) Sarı Renk D) Gün Işığı Rengi 4. makasın iğne ucundan girilerek barınma yolundan anayola sapma yaparak çıkılacağını bildirir. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. (……)5. Demiryolu çeken ve çekilen araçlarının bir yoldan diğer yola birbirine çarpmadan geçişini sağlamak amacıyla. Makas fenerinde süt beyaz yuvarlak yüzünün görülmesi.5-2. OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Çoktan Seçmeli Sorular 1. 1.

UYGULAMALI TEST Yaptığınız uygulamayı değerlendirme ölçeğine göre değerlendirerek. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. kırmızı işaret göstermeye devamla beraber ağız düdüğü ile "DUR" işareti verdiniz mi? Trenin ön ve arka tarafındaki işaretleri denetlediniz mi? Kırmızı işaret bayrağı veya kırmızı el feneri ile trene dur işareti verdiniz mi? Yeşil işaret bayrağı veya yeşil el feneri ile trene dikkat arttır işareti verdiniz mi? Kılıfı içinde işaret bayrağı ile trene yolun serbest olduğu işaretini verdiniz mi? Evet Hayir DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Değerlendirme Ölçütleri Ağız düdüğü ile verdiğiniz işaret anlaşılıp tekrar edildi mi? Ağız düdüğü ile treni istediğiniz yöne gönderebildiniz mi ? Araç düdüğü ile verilen işareti anlayıp tekrar ettiniz mi? Kestane fişeğini uygun şekilde raylara döşediniz mi? Kestane fişeği patladığında durup. her an durabilecek şekilde ilerlediniz mi? Makasları kumanda ettiğinizde uygun işareti gösterip göstermediğini kontrol ettiniz mi? Makaslara gelinince hızınızı azalttınız mı? Hareket memuru diski ile trene ileriye hareket emri verebildiniz mi? Hareket memuru diski ile trene dur emri verebildiniz mi? Tren giriş makasını geçip. kabul edildi yolun limiti içerisine girip tren duruncaya kadar yeşil limitler içerisine girmeden durmuş ise. kırmızı işaret gösterdiniz mi? Trenin son kısmı buluşmadan sonra çıkacak veya öne geçecek trenin yolunu kapatmışsa. eksik veya hatalı gördüğünüz davranışları tamamlama yoluna gidiniz. Cevaplarınızın tamamı evet ise bir sonraki faaliyete geçiniz. 29 . çıkacak veya girecek trenin makinistine.

iki metre boyunda 20-25 cm kalınlığında bir taraf ucu yuvarlak ve ortası beyaz kenarı kırmızı boyalı saçtan yapılmış. Semaforlar giriş ve çıkış semaforu olmak üzere ikiye ayrılır. Semaforlar trenlerin istasyonlara emniyetle giriş ve çıkışlarını düzenleyen bir işarettir. Makaslar elle düzenlenir semafor açılınca bağlı makasları da kilitler. Kolların arka yüzleri siyaha boyalıdır.Semafor 30 . yeşil ve kırmızı ışık veren fenerleri bulunur. iki veya üç koldan meydana gelmiştir.MEKANİK GÜVENLİK DONANIMLARI İstasyonlarda tren seyrüseferinin güvenliğini sağlamak amacıyla makas dil uçlarının. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır:  Mekanik güvenlik donanımlarını araştırınız. İ tipi emniyet tesisatlarında hem giriş semaforu hem de çıkış semaforları bulunur. Toros tipi emniyet tesisatlarında. Geceleri. Semaforlar 8 metre yüksekliğindeki demir kafes direkler üzerine konulmuş. Resim 2.1. Makaslar emniyet tesisatından düzenlenir ve kilitlenir.  Mahallinizdeki mekanik güvenlik donanımlarını inceleyiniz ve sınıfa rapor halinde sununuz. bir. Çıkış semaforu yoktur. yalnız giriş semaforu bulunur. kolların yerine. buna bağlı olarak giriş ve çıkış sinyallerinin ( semaforlarının) istasyondan idare edilmesini sağlayan düzeneğe Mekanik Güvenlik Donanımı denir.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Bu öğrenme faaliyeti sonucunda mekanik güvenlik donanımlarını kullanabileceksiniz. 2.

Aletinin çalışma prensibi bir anklaşman planı dahilinde belirlenir ve bu anklaşman planı kumanda aletinin üzerinde.1. Bu düzenekte manivelaların belli bir prensip haricinde çalışmalarını önleyen manivelaların bulunduğu kumanda kasası. Şimdi sırasıyla bu tesisatları.1. kumanda aleti üzerinde ayrı bir altlık üzerinde bulunur. İç Tesisat Kumanda Aleti: Üzerinde kumanda. Kumanda manivelaları sadece semafor manivelalarının kullanımına imkân sağladığı için. Giriş Semaforları 2. kumanda aletinin arkasında bağlı olarak bulunur.1.1. hangi semafor manivelalarının kullanımına imkân tanıyorsa. Kumanda aletinin üzerindeki manivelaları tek tek incelersek aşağıdaki başlıklar halinde yapabiliriz. ( İ ) Tipi Mekanik Sinyal Tesisatını incelemek için İç Tesisat ( Kumanda Aleti ve Temel Altı Makara Aksamı) ve Dış Tesisat olarak iki kısma ayırmak mümkündür. sinyal ve kilit manivelalarına göre çok daha küçük olup kumanda kasası içinde bulunan ve bağlı bulundukları cetvellerin ileri geri hareketini sağlarlar. Resim 2. Kumanda manivelaları. sinyal. ( İ ) Tipi Mekanik Güvenlik Donanımı İstasyon binası veya özel olarak yapılmış başka bir bina (kule) içerisine konulan Kumanda aleti vasıtasıyla makasların ve semaforların uzaktan idare edilmesini dolayısıyla trenlerin seyrüsefer emniyetini sağlayan düzenektir. kullanan kişinin görebileceği şekilde asılıdır.1. İ Tipi Emniyet Tesisatı Kumanda Aleti Kumanda Manivelaları: Kumanda manivelaları. Mekanik Sinyal Tesisatları içerisinde en gelişmiş ve ihtiyaca en iyi cevap veren sistemdir.1. 2. Makas.2. Anklaşman planına göre hareket sırası ikincidir. Ancak açılacak sinyal için makaslar asli vaziyetinde kalacaksa hareket sırası birincidir. Bu 31 . bu manivelaların belli bir prensip dâhilinde çalıştığı düzenektir.2. sinyal manivelalarından önce. makas ve kilit manivelalarının bulunduğu. sinyal manivelalarının kullanılmalarını temin için kullanılır. o semaforun ismini alır. olabilecek arızalarını ve ıslah edilmelerini inceleyelim.

kasnak içersine konulan bir dişli düzeneğiyle iki semafora kumanda etmesi sağlanır. çalışmasına imkân sağlayan kumanda manivelasının hareketinden sonra çalışır. Kilit manivelaları 32 .manivelalar aşağı ve yukarı olmak üzere iki hareketli olduğu için etiketlerine iki hareketin de ismi yazılır.B-C gibi.4. Başka türlü çalışma imkânları yoktur. Semafor manivelaları. Aynı zamanda anklaşman planına göre kumanda manivelalarının çalışmasını temin ederler. Resim 2. Kilit manivelasının kumanda aletindeki hareket sırası makas manivelasından sonradır. Bunlar da semafor manivelaları gibi 170 derecelik bir hareketle makasların düzenlenmesini edilmesini sağlar. A 1/2 semaforunun birinci kanadını tahrik ettiren semafor manivelasının etiketinde Al yazılıdır. Eğer B ve C semafor manivelalarının kullanılmasını temin ediyorsa b ve c ismini alır. Resim 2. Bu manivelalar 170 derecelik bir hareketle ismini aldığı semaforu tahrik ettirir. Örneğin. Bunlar makasları tahrik ederek kilit yapmalarını sağlarlar. kumanda manivelalarının bulunduğu altlığın hemen yanında sırayla bulunurlar. Örneğin A1-A2. Makas ve semafor manivelaları Kilit Manivelaları: Kilit manivelaları çok yolla ve dolayısıyla çok makaslı istasyon ve garlarda herhangi bir sinyali ilgilendiren makasların kilitlenmesi için kullanılır. Semafor manivelaları ihtiyaca göre iki semafora ya da çift kanatlı semaforun sırayla her iki kanadına da kumanda etmesi sağlanabilir. Etiketlerinde tahrik ettirdiği semaforun ismi yazılıdır. Bu durumda semafor manivela kasnağı birbirinin aksi yönüne dönen iki kasnağın. Makas Manivelaları: Kumanda Aletinde Semafor ve kilit manivelalarından sonra bulunur. örneğin. Semafor manivelaların etiketlerinde kumanda ettiği semaforların ismi yazılır. Semafor Manivelaları: Semafor Manivelaları.3. Kumanda Manivelası A 1/2 semaforunun kullanımını temin ediyorsa a1-a2 ismini alır.

toprağa gömülerek dik vaziyette kalmaları sağlanır. Ayrıca galvanizli çelik tellerin dönüşlerinde. ( İ ) Tipi Mekanik Güvenlik Donanımında Giriş Semaforu Baş makastan 200 ila 300 metre geriye yolun sağına konulmuş olup. kanat çubukları ve tek kanatlı semaforlardan daha değişik birlikte çalışan semafor kasnağı bulunur. 33 . Dış Tesisat Tek Kanatlı Semaforlar: Tek kanatlı semaforlar 8 metrelik kafesli direk. kasnaklara girişlerinde ve kasnaklarda 5.1. bu kanadı çalıştıracak kasnak ve çubuklar ile kanadın pozisyonuna göre kırmızı veya yeşil renk veren bir fenerden ibarettir. bir semafor kanadı.5 mm. boyundaki köşebentlerdir.8. Hattı Havai Köşebentleri Ve Makaraları: Hattı havai köşebentleri üzerlerinde hattı havai makaralarını taşıyarak transmisyon tellerinin istenilen yere ulaşmalarını sağlayan genellikle 1 m. 1.1. olarak iki çeşittir. Çelik tellerin havai kazıkları üzerinde transmisyonu Tel germe Aletleri: Bağlı bulunduğu transmisyon tellerinin hava şartlarına göre uzayıp kısalması durumunda tellerin gerginliğini temin eden araçlardır.2. Bu semaforlarda üst kanadın altında ikinci bir kanat daha bulunur. Bunların 50 cm. 2 veya 3 kolu bulunur.2. Bu semafor da tek kanatlı semaforlardan fazla olarak ikinci kanat için bir semafor feneri bulunur. 5 mm. Resim 2. galvanizli çelik tel olanlar da makas hatlarında kullanılırlar. Çift Kanatlı Semaforlar: Çift kanatlı semaforlar da tek kanatlı semaforlar gibi 8 metrelik kafesli direk. Kapalı ve açık olmak üzere iki durumu vardır. Çelik teller galvanizli 130 Kg/mm2 çekme kuvvetine dayanıklı 4 mm. Bu kanat açıldığında trenin barınmaya gireceğini bildirir. Ya da hiç renk vermez.1. 2. semafor kanadı. Bu fener sadece yeşil (Kanat açıkken) renk verir. olan galvanizli çelik teller sinyal hatlarında. Transmisyon Telleri: Mekanik güvenlik donanımlarında kullanılan araçların tahrikini sağlayan tellerdir. çelik kordon tel kullanılır.2.5 mm.4 mm..

2.Giriş semafor kapalı pozisyon Şekil 2.2.Gece. sapma yapmadan doğru yola girileceğini.2.1.9. Resim 2. Açık durumu Gündüz.10.2. Kapalı durumu Gündüz.1. semaforun kapalı olduğunu ve işaretin önünde mutlaka durulacağını bildirir.Bir sapma yapmadan doğru yola girilecek işareti 34 . tren tarafından kırmızı ışığın görünmesi. semafor direğine 135 derece açı yapacak şekilde kalkık görünmesi. Resim 2.2.1.Giriş semafor kapalı pozisyon 2. üstteki tek kolun tren tarafından. tren tarafından en üstteki kolun semafor direğine 90 derece açı yapacak şekilde görülmesi. Bir sapma yapmadan doğru yola girilecek semafor işareti Şekil 2.1.

herhangi bir barınma yoluna girileceğini.11. Bir sapma yaparak barınma yoluna girilecek semafor işareti Şekil 2. makas yapılır.4. Kumanda aleti I Tipi tesisattan farklı olup manivelalar öne arkaya değil de sağa veya sola çevrilerek sinyal açılır. Şekil 2. 35 . Üç yeşil ışığın görünmesi. iki veya daha fazla sapma yaparak herhangi bir barınma yoluna girileceğini.3. bir sapma yaparak barınma yoluna girileceğini.2. bildirir. bir yeşil ışığın görünmesi. Bir veya birden fazla sapma yaparak barınma yoluna girilecek işareti 2. bildirir. içerdiği elemanlar açısından I tipi mekanik güvenlik donanımından farkı.Gece.Resim 2. Üç kolun semafor direğine 135 derece açı yapacak şekilde görünmesi. sapma yapmadan doğru yola girileceğini. İki yeşil ışığın görünmesi. iki veya daha fazla sapma yaparak.Bir sapma yaparak barınma yoluna girilecek işareti İki kolun semafor direğine 135 derece açı yapacak şekilde görünmesi.1. Toros Tipi Emniyet Tesisatı Toros tipi mekanik güvenlik donanımı çalışma prensibi. Toros tipi tesisatında makasların topla düzenlenmesi ve çıkış semaforunun olmamasıdır. bir sapma yaparak barınma yoluna girileceğini.

2. Gündüz. Kapalı durumu Gündüz. 36 . Çıkış semaforu kapalı işareti 2. Toros tip güvenlik donanımı kumanda aleti 2. bu yoldaki trenin hareket edebileceğini bildirir. Kapalı ve açık olmak üzere iki durumu vardır : 2. semafor kolunun semafor direği ile 135 derece açı yapacak şekilde kalkık görünmesi.12. Çıkış Semaforları Trenin gidiş yönüne göre kumanda ettiği yolun sağına ve limitlerinin içine konulmuş olup tek kolludur.2. semaforun kapalı olduğunu trenin hareket edemeyeceğini bildirir.5. semaforun açık olduğunu.Resim 2. Semafor işaretinin arkasında görünen gün ışığının bir anlamı yoktur.Gece. ancak. kırmızı ışığın görülmesi. yeşil ışığın görünmesi.2.2. Şekil ve görünüş itibariyle giriş semaforunun aynıdır. Açık durumu. semafor kolunun semafor direği ile 90 derece açı yapacak şekilde görünmesi. bazı özel durumu olan istasyonlarda çift kollu da olabilir.Gece. Şekil 2.1.

1. 2.5 metre yüksekliğinde bir direk üzerine konmuş.2. ortası kırmızı kenarı beyaz dikdörtgen şeklinde bir levhadır. İşaretin kapalı ve açık olmak üzere iki durumu vardır.14.6. Çıkış semaforu açık işareti 2. İleri Koruma İşareti Semafor tesisatı olmayan bazı istasyonları uzaktan korumak amacıyla baş makastan en az 700 metre uzaklığa 3 ila 3. kırmızı ve yeşil ışık veren feneri bulunur. Resim 2. İleri koruma kumanda kolu Geceleri. Bunlar İleri İhbar ve çıkış semaforu İhbarı olmak üzere çalışma amaçlarına göre ikiye ayrılır.3.2.3. 37 . İhbar İşaretleri Giriş ve çıkış semaforları ile birlikte çalışan ve semaforların açık veya kapalı pozisyonlarını bildiren yardımcı işarettir.Şekil 2. İstasyon binası içinde veya makas başında bulunan bir kumanda kolu ile idare edilir.

Bu sırada tren baş taraftan derhal işaretlerle emniyet altına alınır. İstasyondan hareket ederek çıkan bir trenin personeli. İleri koruma işaretinin normal durumu kapalıdır. Tren kabul edildiği yolun limitleri içine girdikten sonra mutlaka kapatılır. trenin gelişinden önce açık duruma getirilir. yeşil ışığın görülmesi. ray üzerine kestane fişeği konulmasını sağlayacak bir sistem ileri korumanın yakınına konulabilir. İleri koruma işaretinin kapalı durumu  Açık durumu Gündüz.16. İleri koruma işaretinin açık durumu Şekil 2. İleri koruma işaretinin gündüz arka tarafındaki beyaza boyanmış yüzü ile gece arkadan görünen gün ışığının bir anlamı yoktur. işaretin açık olduğunu ve baş makasa kadar ilerleneceğini ve makasta makasçının vereceği işarete göre hareket edileceğini bildirir. İleri koruma işaretinin kapalı iken geçildiğinin belirlenmesi için. İleri koruma işareti Şekil 2.15. işaretin tren tarafından yere paralel yatık ve bir çizgi halinde görülmesi. kırmızı ışığın görülmesi ileri korumanın kapalı olduğunu ve trenin işareti geçmeden durmasını bildirir. gece ise. seyir ettiği yöndeki çıktığı istasyona girişe kumanda eden ileri korumanın açık olduğunu görürse. İleri koruma işaretinin açık durumu 38 . Resim 2. ortası kırmızı kenarı beyaz dikdörtgen levhanın. Resim 2. gece ise.8. Kapalı durumu Gündüz. derhal trenini durdurur ve nöbetçi hareket memurundan yeniden emir almadıkça treni hareket ettirmez ve durumu trafik cetveline yazarak birlikte imzalar. bir trenin istasyona kabul edilmesinde bir sakınca bulunmadığında.7.

çıkış semaforunun durumunu gösteren bir çıkış semaforu ihbar işareti bulunur. yuvarlak ortası sarı. iki yönlü ihbar kasnağı. tren tarafından yeşil ışığın. Semafor ihbar işareti kapalı durumu 2. kenarları beyaz bir saç tepsi ve sarı yada yeşil renk veren bir fenerden oluşur. bu işaretin yalnız feneri tünel duvarı ile yapı gabarisi arasına konularak. tren tarafından işaretin ortası sarı kenarı beyaz yüzünün.  Açık Durumu Gündüz.Resim 2. Semafor ihbar işareti kapalı durumu Şekil 1.Semafor ihbar işaretinin konulacağı yer bir tünel içine rastladığında.9. Semafor İhbar İşareti Giriş semaforu olan istasyonlarda giriş semaforunun açık olup olmadığını belirtmek için giriş semaforundan 500 metre ileride bulunur. ayrıca giriş semaforunun hemen önünde.2.3. tren tarafından levhanın yatık ve bir çizgi halinde. semafor kasnağından gelen transmisyon telleri vasıtasıyla.17. giriş semaforunun açık olduğunu ve istasyona girilebileceğini bildirir. görülmesi giriş semaforunun kapalı olduğunu ve giriş semaforu önünde durulacağını bildirir. görülmesi.  Kapalı Durumu Gündüz. gece. Bu hareket ileri ihbar kasnağını sağa veya sola çevirerek yani giriş semaforunun hangi kanadı açılırsa açılsın ileri ihbar kasnağı da dönerek kasnağa bağlı çubuğu hareket ettirir ve ihbar tepsisini yere yatay duruma getirir.5 metre yüksekliğinde bir direk üzerine yerleştirilmiş. Giriş semaforu açıldığında. sadece feneri kullanılır. kumanda aletinden verilen hareket semafora geldiği gibi ileri ihbara da gelerek işaretin açılmasını temin eder. (İ) tipi emniyet tesisatı bulunan istasyonlarda. gece.2. tren tarafından sarı ışığın. Semafor açıldığında ileri ihbar da açılarak semaforun açık olduğunu ihbar eder. İleri İhbar işareti 3 ila 3. 39 .

Şekil ve çalışma prensibi olarak ileri ihbarın aynısı olup tek yönlü çalışırlar.18. Resim 2. Çıkış Semaforu İhbar İşareti Giriş semaforunun hemen önünde bulunan bu işaret çıkış semaforunun açık ya da kapalı olduğunu göstermektedir. Semafor ihbar işareti açık durumu 2. Yani sadece istasyonun doğru yolundaki çıkış semaforu açıldığında açılır.10. Semafor ihbar işareti açık durumu Şekil 2. diğer sapan yollardaki çıkış semaforu açıldığında ise pas ihbar kasnağı gelen hareketi ihbar tepsisine aktarmaz ve kapalı kalmasını sağlar.3.19. Çıkış semaforu ihbar işareti 40 .3.2.Resim 2.

gibi numaralı olan kollar makas koludur. bir trenin istasyona kabul edilmesinde bir sakınca bulunmadığında.  Tren istasyonda durmadan devam edecekse çıkış semaforlarını da açınız. Sapma yaparak barınma yoluna girecekse makas kolunu 170 derece aşağı çekiniz. Makas ve semafor kumanda kolları Resim 2.  Trafiğin durumuna göre. toros tipi mekanik güvenlik donanımında.21. sapma yapmadan ana yola devam edecekse.  Toros tipi mekanik güvenlik donanımında sadece semaforlar kontrol edebilirsiniz. Bu nedenle makastaki görevlinin vereceği işarete göre hareket ediniz.  İleri koruma işaretinin normal durumu kapalıdır.  Mesleğinizle ile ilgili etik ilkelere uygun davranınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Mekanik güvenlik donanımlarını işlem basamaklarına göre kullanınız. 1.  Güvenlik kurallarına uyunuz. Resim 2.  İleri koruma tesisatlarında makasların güvenliği söz konusu değildir.22.3. Kilit manivelaları 41 . İşlem Basamakları  İ Tipi mekanik güvenlik donanımında önce makasları ayarlayınız. Aşağı doğru 170 derece çekiniz. Makasların makastaki görevli tarafından elle düzenlenmesi gerekir. Trenlerin istasyonlara girişleri Tren Teşkil memuru tarafından sağlanır.  Tren. Öneriler  Mekanik güvenlik donanımlarının zamanında kullanılmasına dikkat ediniz. Tren kabul edildiği yolun limitleri içine girdikten sonra mutlaka kumanda aletinden kapatınız. giriş semaforlarının açık veya kapalı durumuna kumanda etmek için sağa veya sola çeviriniz. trenin gelişinden önce kumanda aleti ile açık duruma getiriniz.  Daha sonra makasların konumunun değiştirilememesi için manivela kilit manivelasıyla kilitleyiniz.22. makas kumanda kolunu yukarıda bırakın.2.  Üzerinde iki harf olanlar giriş semaforudur. Kilit manivelaları Resim 2.  Kaza ve olayların önlenmesine duyarlı olunuz.

23. Toros tipi manivelaları Resim 2.Resim 2.23. İleri koruma kumanda kolu 42 .

Semafor ve makasların düzenlenmesi aşağıdakilerin hangisi ile sağlanır? A) Ağırlık Demirleri B) Teller C) Elektrik D) Manivela 3.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında hangi bilgiler kazandığınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak belirleyiniz. Yandaki işaretin adı nedir? A) Semafor İhbar İşareti C) İleri Koruma İşareti B) Giriş Semaforu D) Çıkış Semaforu 4. Toros tipi mekanik güvenlik donanımında makaslar nasıl düzenlenir? A) Uzaktan Kumanda ile B) Teller ile C) Tren Teşkil memuru tarafından elle D) Elektrik ile Aşağıdaki soruların cevaplarını doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. (……)8. (……)6. Toros tipi mekanik güvenlik donanımında semaforlara kumanda etmek için kumanda kolu ileri geri hareket ettirilir. (……)7. Aşağıdakilerden hangisi trenlerin istasyona emniyetli olarak giriş ve çıkışlarını düzenleyen işarettir? A) Semafor B) Hareket Memuru Diski C) Yuvarlak Levha D) Limit İşareti 2. OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Çoktan Seçmeli Sorular 1. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz 43 . I Tipi Emniyet Tesisatındaki makas veya semafor düzenlemeleri elektrikle sağlanır. (……)5. Bağlı bulunduğu transmisyon tellerinin hava şartlarına göre uzayıp kısalması durumunda tellerin gerginliğini temin eden araçlara havayi hat köşebentleri ve makaraları denir. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Giriş semaforunda 3 kolun semafor direğine 135 derece açı ile kalkık görülmesi iki sapma yapmayarak barınma yoluna girileceği anlaşılır.

eksik veya hatalı gördüğünüz davranışları tamamlama yoluna gidiniz. 44 . Cevaplarınızın tamamı evet ise modül değerlendirmeye geçiniz.UYGULAMALI TEST Yaptığınız uygulamayı değerlendirme ölçeğine göre değerlendirerek. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Değerlendirme Ölçütleri  İ tipi mekanik güvenlik donanımında makasları ayarladınız mı?  Kilit manivelaları ile makasları kilitlediniz mi?  Semafor kumanda kolunu aşağı doğru çekerek semafor işaretini ayarladınız mı?  Tren durmadan geçecekse çıkış semaforunu açtınız mı?  Toros tipi mekanik güvenlik donanımında giriş semaforları açtınız mı?  Tren teşkil memuru tarafından makas istenilen yola düzenlendi mi?  İleri koruma işaretinin kapalı olduğunu kontrol ettiniz mi?  Tren kabul edilecekse. ileri koruma işaretini açtınız m? Evet Hayir DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.

Öğretmeninizle iletişime geçiniz 45 .İ tipi mekanik güvenlik donanımında kilit manivelalarını düzenleyebiliyor musunuz? 6.İşaretleri tekrarlamayı biliyor musunuz? 4.Raylı sistemlerde kullanılan işaretleri tanıyor musunuz? 2. Bu değerlendirme sonucuna göre bir sonraki modüle geçebilirsiniz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız modülü tekrar ediniz.İ tipi mekanik güvenlik donanımında makasları düzenleyebiliyor musunuz? 5. Bütün cevaplarınız evet ise modülü tamamladınız.Raylı sistemlerde kullanılan işaretlerin anlamını biliyor musunuz? 3. tebrik ederiz.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Trafik işaretleri ve anlamları ile mekanik güvenlik donanımları faaliyetleri ve araştırma çalışmaları sonunda kazandığınız bilgi ve becerilerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi için kendinizi kontrol listesine göre değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri 1. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır.İ tipi mekanik güvenlik donanımında semaforları düzenleyebiliyor musunuz? 7-Toros tipi mekanik güvenlik donanımında semaforları düzenleyebiliyor musunuz? 8-İleri koruma tesisatını kullanabiliyor musunuz? Evet Hayir DEĞERLENDİRME Yapılan değerlendirme sonunda hayır cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ.1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 B D C C DOĞRU YANLIŞ YANLIŞ DOĞRU ÖĞRENME FAALİYETİ. 46 .2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 A B A C DOĞRU YANLIŞ DOĞRU YANLIŞ Cevaplarınızı cevap anahtarları ile karşılaştırarak kendinizi değerlendiriniz.

rwth-aachen.net/ http://www.viessmann-modell.fotopic.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR      http://gallery118542.com/de/produkte/ho.de/christoph.html http://www.html http://www-users.net/pix/de/signalling/signals/mechanical/pix.railfaneurope.php?sprache_nr=1&gr_nr=2 İşaretler ve mekanik güvenlik donanımları ile ilgili bütün yazılı veya görsel kaynaklar 47 .schmitz2/smsignal.

metu.tl www.page. Mehmet Ali. Cemalettin Eğitim merkezi Öğretmeni SİVAS ŞEN. Eskişehir.me.trainsofturkey. TCDD Eskişehir Eğitim Merkezi Müdürlüğü.KAYNAKÇA KAYNAKÇA       ARSLAN.tr http://karaca. 2005 Trenlerin Hazırlanması ve Trafiği Yönetmeliği. 2003 http://e40003. Eskişehir.com 48 . Tren Trafiği. TCDD Eskişehir Eğitim Merkezi Müdürlüğü.edu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful