You are on page 1of 1

30 SUNNUDAGUR 14.

JANÚAR 2007 MORGUNBLAÐIÐ

listir

Litur lífs og lista í Benín


Benín er lítið land í
Vestur-Afríku með
strönd að sama hafi og
við búum við. Þar var
Jóhanna Bogadóttir á
ferð og skoðaði mannlíf
og listir.

H
var í Afríku er Ben-
ín?“ spurðu flestir er
ferðir greinarhöf-
undar bar á góma. Í
krikanum á Vestur-
Afríku er þetta litla land sem er að-
eins minna en Ísland (um 112.000
km2). Það á landamæri að Nígeríu í
austri að Tógó í vestri og strönd að
Atlantshafinu.
Landið ber nafnið Lýðveldið Ben-
ín en hét áður Dahomey og var í
margar aldir öflugt konungsríki
með borgina Abomey sem aðsetur.
Frakkar lögðu það undir sig 1892 og
var það frönsk nýlenda til 1960 og
er franska nú ríkismálið sem notað
er í skólum og víða í samskiptum.
Íbúar eru rúmlega 8 milljónir og
mörg tungumál koma þarna saman.
Kennari sem tekur við nýjum nem-
endum í grunnskóla getur þurft að
kenna krökkum sem enn tala litla
eða enga frönsku og jafnvel haft
fjögur mismunandi móðurmál í
bekknum.
Benín er eitt af fátækari löndum
Afríku en er þó smátt og smátt á
uppleið. Þar er fjölflokkalýðræði
sem er talið til fyrirmyndar í Afríku.
Ljósmynd/Jóhanna Bogadóttir
Hin finnska Villa Karo Málað á vegg Mahu Toby við veggmynd sína í húsagarði í Abomey.
Ein af ástæðunum fyrir ferð
minni til Benín var að þar bauðst
möguleiki til að dvelja og starfa í
Villa Karo um tíma. Villa Karo er
finnsk-afrísk menningarstofnun
sem stofnuð er af nokkrum Finnum
með áhuga á afrískri menningu. Til-
gangurinn er að efla menningar-
samskipti milli norðurs og suðurs,
að miðla og læra, að taka við áhrif-
um sem við norðurbúar getum haft
gott af og að styðja uppbyggingu á
svæðinu. Það hefur verið starfrækt í
6 ár með aðstöðu fyrir 5-6 listamenn
mismunandi listgreina samtímis og
fjölnotahús fyrir tónleika, sýningar
o.fl., lítið safn með afrískri list og
ýmislegt annað er í uppbyggingu.
Villa Karo er á ströndinni í þorpinu
Grand Popo og hefur uppbygging
og starfsemi þess verið mjög örv-
andi fyrir samfélagið þar og aukið
atvinnutækifæri.
Grand Popo og ströndin
Ölduniðurinn er þungur og vindur
af hafi gerir hitastigið þægilegra á
ströndinni en fjær hafinu . Þetta er
þó enginn sundstaður eða sólbaðs-
strönd fyrir hvern sem er þótt vanir
og hraustir láti ekki alltaf nátt-
úruöflin aftra sér frá slíku. Þarna er
mjög aðdjúpt og straumar með
þungum öldum sem sverfa stöðugt Ljósmynd/Jóhanna Bogadóttir
alla strandlengju Benín. Grand Laugardagsmarkaður í Grand Popo. Bensínflutningur á mótorhjóli.
Pópó á að heita helsta baðströnd
Benín og hefur eitthvað svolítið ver- sama baráttan fyrir lífsbjörginni— sambúð þessara heima erfið og líf í anförnum árum. Hann fjallar oft um fellur eins og ýmis efni nútíma
ið byggt upp þar fyrir túrisma þó aðeins brennandi hiti hjá þeim í stað fátækt verður hvað erfiðast þar sem hina hörðu lífsbaráttu og misskipt- neyslusamfélags. Hann hefur t.d.
það teldist ekki umtalsvert á vest- kuldans við okkar strönd. slíkir heimar rekast á. Blasir það ingu sem rekja má langt aftur. gert röð af grímum úr plastbrúsum
rænan mælikvarða. Svæðið hefur við þegar farið er um stórar borgir Lífsbaráttan getur verið hörð í sem hann meðhöndlar á sinn hátt.
vissulega allt annað að bjóða ferða- Árekstur tveggja heima og þjóðvegi landa eins og Benín. Benín og ekkert val um auðveldari Þar nær hann með einföldum leið-
manninum en fjöldinn sækist eftir. Í Í landi eins og Benín eru mögu- Þar er iðandi mannlíf við umferð- leiðir eða að forðast hættuspil. Það um andlitum sem eru bæði dulúðug
Grand Pópó er hlýr vindur af hafi, leikarnir vissulega aðrir til efna- aræðarnar í bland við hávaða og er meðal annars viðfangsefni Ha- og tjáningarfull. Þessi andlit eða
voldugt sjónarspil öldunnar og hagslegra gæða en eru í okkar loftmengun farartækjanna og þá zoume. Verk hans um bensínflutn- grímur endurspegla bæði íróníu og
þungir tónar hafsins blandast heimshluta. Frjósemi og fegurð oftar en ekki eru það farartæki sem inga ungra manna á litlum mót- samkennd og minna á fornar hefðir
stundum trommuleik eða söng. Lífs- jarðar í röku hitabeltisloftslaginu og ekki væru leyfð á götum Norður- orhjólum fjalla um það að bjarga og nýjar og ná víðri tilvísun. Hefðin
takturinn er oftast rólegur en mannlíf sem er í svo nánu sambandi Evrópu af öryggis og heilsu- sér og sínum eftir bestu getu og oft í gerð og notkun gríma er Hazoume
stundum líka glaður og galsafeng- við náttúruna ber oft vitni um verð- sjónarmiðum. En hvaða val á mann- með lífið að veði. Þessir ungu menn nærtæk, ekki síst þar sem hann er
inn. mæti sem ekki er hægt að meta til eskjan? flytja bensínið um langan veg í Yoruba að uppruna en hjá þeim er
Engin höfn er nokkurs staðar við fjár. Hinn vestræni nútími og plastbrúsum sem staflað er á mót- sterk hefð fyrir notkun gríma.
strönd Benín nema í Cotonou sem tækniheimurinn með allt annað
List um mennina og lífsbarátt- orhjólin eða jafnvel hengdir við þau. Listin nær oft að fjalla um hinn
er stærsta borgin og minnir sjávar- verðmætamat, allt aðra kunnáttu og
una Þetta ferðalag með smyglað bensín sammannlega eða alþjóðlega heim
útvegur fiskimannanna í strand- allt aðra efnalega getu er á leiðinni Einn af þekktustu samtíma- frá Nígeríu er gjarnan farið í með miklum krafti þegar hún á
þorpunum í Benín á margt í sjósókn um alla heimssins byggð. Í mörgum listamönnum í Benín er Romuald myrkri um dimma vegi þar sem oft djúpar rætur í menningu þess sem
Íslendinga hér áður fyrr við Suður- löndum mætast núna tilvera í efna- Hazoume. Hann er einn þeirra afr- eru ljóslausir trukkar á fullri ferð. skapar. Vissulega er sú menning oft
land. Sótt er á haf á opnum bátum, legu allsleysi og einföldum lifn- ísku listamanna sem hefur átt verk Hazoume vinnur með ýmsa miðla mikil blanda héðan og þaðan og
sama þunga aldan í sama hafi og aðarháttum og tækniveröldin. Oft er á stórum sýningum í Evrópu á und- eins og ljósmyndir eða það sem til varasamt að ætla að skilgreina það
MB-14-01-2007-1-1-DLIF-7-jonas-CMYK