P. 1
s_1-160

s_1-160

|Views: 4|Likes:
Published by Christos Lios

More info:

Published by: Christos Lios on Feb 16, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/27/2014

pdf

text

original

¡ÂfiÙÂÚË Î·È ™‡Á¯ÚÔÓË πÛÙÔÚ›·

°′ °˘ÌÓ·Û›Ô˘
µπµ§π√ ∂∫¶∞π¢∂À∆π∫√À
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 1
™À°°ƒ∞º∂π™ ∂˘·ÁÁÂÏ›· §Ô‡‚Ë
∂›Î. ηıËÁ‹ÙÚÈ· ÙÔ˘ ¶·ÓÙ›Ԣ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘
¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ ÃÚ. •ÈÊ·Ú¿˜
πÛÙÔÚÈÎfi˜
∫ƒπ∆∂™ ∞•π√§√°∏™∏™ ÕÏ΢ - ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ƒ‹ÁÔ˜
∞Ó·Ï. ηıËÁËÙ‹˜ ÙÔ˘ ¶·ÓÙ›Ԣ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘
ŸÏÁ· ∫·Ú·ÁÂÒÚÁÔ˘
™¯ÔÏÈ΋ ™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜
ª¿ÚÎÔ˜ ƒÂÓȤÚ˘
∂Î·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¢Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ·˜ ∂Î·›‰Â˘Û˘
ºπ§√§√°π∫∏ ∂¶πª∂§∂π∞ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›Ó· ∫Ô˘ÙÛÔ˘ÚÔ‡Ì·
ºÈÏfiÏÔÁÔ˜
À¶∂À£À¡∏ ∆√À ª∞£∏ª∞∆√™ ∞Ó·ÛÙ·Û›· ∫˘ÚΛÓË-∫Ô‡ÙÔ˘Ï·
∫∞∆∞ ∆∏ ™À°°ƒ∞º∏ ™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘
À¶∂À£À¡√™ ∆√À À¶√∂ƒ°√À ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ °È·ÓÓ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜
¶¿Ú‰ÚÔ˜ Â.ı. ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘
¶ƒ√∂∫∆À¶ø∆π∫∂™
∂ƒ°∞™π∂™ «∂§§∏¡π∫∞ °ƒ∞ªª∞∆∞ - MULTIMEDIA A.E.»
°’ ∫.¶.™. / ∂¶∂∞∂∫ ππ / ∂Ó¤ÚÁÂÈ· 2.2.1 / ∫·ÙËÁÔÚ›· ¶Ú¿ÍÂˆÓ 2.2.1.·:
«∞Ó·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ÛÔ˘‰ÒÓ Î·È Û˘ÁÁÚ·Ê‹ Ó¤ˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ·Î¤ÙˆÓ»
¶∞π¢∞°ø°π∫√ π¡™∆π∆√À∆√
¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ °. µÏ¿¯Ô˜
√ÌfiÙÈÌÔ˜ ∫·ıËÁËÙ‹˜ ÙÔ˘ ∞.¶.£.
¶Úfi‰ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘
¶Ú¿ÍË Ì ٛÙÏÔ: «™˘ÁÁÚ·Ê‹ Ó¤ˆÓ ‚È‚Ï›ˆÓ Î·È ·Ú·ÁˆÁ‹
˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎÔ‡ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡ Ì ‚¿ÛË
ÙÔ ¢∂¶¶™ Î·È Ù· ∞¶™ ÁÈ· ÙÔ °˘ÌÓ¿ÛÈÔ»
∂ÈÛÙËÌÔÓÈÎfi˜ À‡ı˘ÓÔ˜ ŒÚÁÔ˘
∞ÓÙÒÓÈÔ˜ ™. ªÔÌ¤ÙÛ˘
™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘
∞Ó·ÏËÚˆÙ¤˜ ∂ÈÛÙËÌÔÓÈÎÔ› À‡ı˘ÓÔÈ ŒÚÁÔ˘
°ÂÒÚÁÈÔ˜ ∫. ¶·ÏËfi˜
™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘
πÁÓ¿ÙÈÔ˜ ∂. ÷Ù˙Ë¢ÛÙÚ·Ù›Ô˘
ªfiÓÈÌÔ˜ ¶¿Ú‰ÚÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘
ŒÚÁÔ Û˘Á¯ÚËÌ·ÙÔ‰ÔÙÔ‡ÌÂÓÔ 75% ·fi ÙÔ ∂˘Úˆ·˚Îfi ∫ÔÈÓˆÓÈÎfi ∆·ÌÂ›Ô Î·È 25% ·fi ÂıÓÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜.
∂ÈÎfiÓ· Â͈ʇÏÏÔ˘: ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ µÔÏ·Ó¿Î˘, ∆· ÂÁη›ÓÈ· Ù˘ ‰ÈÒÚ˘Á·˜ Ù˘ ∫ÔÚ›ÓıÔ˘
(1893), ∂ıÓÈ΋ ∆Ú¿Â˙· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜, ∞ı‹Ó·.
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 2
À¶√Àƒ°∂π√ ∂£¡π∫∏™ ¶∞π¢∂π∞™ ∫∞𠣃∏™∫∂Àª∞∆ø¡
¶∞π¢∞°ø°π∫√ π¡™∆π∆√À∆√
∂˘·ÁÁÂÏ›· §Ô‡‚Ë ñ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ ÃÚ. •ÈÊ·Ú¿˜
∞¡∞¢√Ã√™ ™À°°ƒ∞º∏™
¡ÂfiÙÂÚË Î·È ™‡Á¯ÚÔÓË πÛÙÔÚ›·
°′ °˘ÌÓ·Û›Ô˘
µπµ§π√ ∂∫¶∞π¢∂À∆π∫√À
√ƒ°∞¡π™ª√™ ∂∫¢√™∂ø™ ¢π¢∞∫∆π∫ø¡ µπµ§πø¡
∞£∏¡∞
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 3
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 4
¶∂ƒπ∂Ã√ª∂¡∞
∂ÈÛ·ÁˆÁÈÎfi ÛËÌ›ˆÌ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
∞. °ÂÓÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
µ. ¢È‰·ÎÙÈ΋ ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁ›·. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
¶ÚÔÙÂÈÓfiÌÂÓË ÂÓ‰ÂÈÎÙÈ΋ ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
ª¤ÚÔ˜ ¶ÚÒÙÔ
√ ∫√™ª√™
∞¶√ ∆π™ ¶∞ƒ∞ª√¡∂™ ∆∏™ °∞§§π∫∏™ ∂¶∞¡∞™∆∞™∏™ ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 19Ô˘ ∞πø¡∞
∫∂º∞§∞π√ ¶ƒø∆√:
√π ∞¶∞ƒÃ∂™ ¢π∞ª√ƒºø™∏™ ∆√À ¡∂√∆∂ƒ√À ∫√™ª√À
1. ∏ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
2. ∏ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
3. ∏ ¤ÎÚËÍË Î·È Ë ÂͤÏÈÍË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1789-1794) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
4. ∏ ÙÂÏÂ˘Ù·›· Ê¿ÛË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È Ë ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ· (1795-1815) . . . . . . 34
∫∂º∞§∞π√ ¢∂À∆∂ƒ√:
∏ ∂§§∏¡π∫∏ ∂¶∞¡∞™∆∞™∏ ∆√À 1821 ™∆√ ¶§∞π™π√ ∆∏™ ∞¡∞¢À™∏™ ∆ø¡ ∂£¡π∫ø¡ π¢∂ø¡
∫∞π ∆√À ºπ§∂§∂À£∂ƒπ™ª√À ™∆∏¡ ∂Àƒø¶∏
5. √ ÂÏÏËÓÈÛÌfi˜ ·fi Ù· ̤۷ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·È. ¤ˆ˜ ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·È. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
6. ∆· Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù· ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1820-1821 ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
7. ∏ ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· Î·È Ë Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙȘ ·Ú·‰Ô˘Ó¿‚Ș ËÁÂÌÔӛ˜ . . 40
8. ∏ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1821-1827) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
9. ¶ÚÒÙ˜ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙËÌ¤ÓˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÁÈ· Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÎÚ¿ÙÔ˘˜ . . . . . . . . . 44
10. ∂ÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·È ∂˘ÚÒË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
11. ∆· Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ·̷ٷ ÙÔ˘ 1830 Î·È ÙÔ˘ 1848 ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
∫∂º∞§∞π√ ∆ƒπ∆√:
√π∫√¡√ªπ∫∂™, ∫√π¡ø¡π∫∂™ ∫∞π ¶√§π∆π∫∂™ ∂•∂§π•∂π™ ™∆∏¡ ∂Àƒø¶∏
∫∞π ™∆√¡ ∫√™ª√ ∆√¡ 19Ô ∞πø¡∞
12. ∏ ˆÚ›Ì·ÓÛË Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
13. ∫ÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
14. √È ÂÓÔÔÈ‹ÛÂȘ Ù˘ πÙ·Ï›·˜ Î·È Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜. ¡¤· ÂıÓÈο ÎÚ¿ÙË ÛÙ· µ·ÏοÓÈ· . . . . . . . . . 54
15. ∞ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›· Î·È ·ÔÈÎÈ·ÎÔ› ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÔ› . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
16. ∂ÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ ‹ÂÈÚÔ, ÛÙËÓ ∫›Ó· Î·È ÛÙËÓ π·ˆÓ›· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
∫∂º∞§∞π√ ∆∂∆∞ƒ∆√:
∆√ ∂§§∏¡π∫√ ∫ƒ∞∆√™ ∞¶√ ∆∏¡ π¢ƒÀ™∏ ∆√À ∂ø™ ∆π™ ∞ƒÃ∂™ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
17. √ π. ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜ ˆ˜ ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ (1828-1831).
∏ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1829). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
18. ∞fi ÙËÓ ¿ÊÈÍË ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1833) ¤ˆ˜ ÙËÓ 3Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1843 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
19. ∞fi ÙËÓ 3Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1843 ¤ˆ˜ ÙËÓ ¤ÍˆÛË ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1862) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
20. ∞fi ÙËÓ ¤ÍˆÛË ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1862) ¤ˆ˜ ÙÔ Î›ÓËÌ· ÛÙÔ °Ô˘‰› (1909) . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
5
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 5
21. ∆Ô ÎÚËÙÈÎfi ˙‹ÙËÌ· (1821-1905) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
22. ∆· µ·ÏοÓÈ· ÙˆÓ ·ÏÏËÏÔÛ˘ÁÎÚÔ˘fiÌÂÓˆÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÂȉÈÒÍÂˆÓ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
23. ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›· Î·È ÎÔÈÓˆÓ›· ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
∫∂º∞§∞π√ ¶∂ª¶∆√:
∂¶π™∆∏ª∂™, ¶¡∂Àª∞∆π∫∏ ∫∞π ∫∞§§π∆∂áπ∫∏ ¢∏ªπ√Àƒ°π∞ ∫∞∆∞ ∆√¡ 19Ô ∞πø¡∞
24. ∂ÈÛً̘ Î·È ÛÙÔ¯·ÛÌfi˜ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
25. ∆¤¯Ó˜ Î·È °Ú¿ÌÌ·Ù· ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
26. ¶ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ˙ˆ‹, °Ú¿ÌÌ·Ù· Î·È ∆¤¯Ó˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
∂·Ó·ÏËÙÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ÛÙÔ ¶ÚÒÙÔ ª¤ÚÔ˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
ª¤ÚÔ˜ ¢Â‡ÙÂÚÔ
√ ∫√™ª√™ ∞¶√ ∆π™ ∞ƒÃ∂™ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞ ∂ø™ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ’ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À
∫∂º∞§∞π√ ∂∫∆√:
∏ ∂§§∞¢∞ ∞¶√ ∆√ ∫π¡∏ª∞ ™∆√ °√À¢π (1909) ∂ø™ ∆√ ∆∂§√™ ∆ø¡ µ∞§∫∞¡π∫ø¡
¶√§∂ªø¡ (1913)
27. ∆Ô Î›ÓËÌ· ÛÙÔ °Ô˘‰› (1909) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
28. √ ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜: Ë ‚ÂÓÈ˙ÂÏÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 1910-1912 . . . . . . 82
29. √È ‚·ÏηÓÈÎÔ› fiÏÂÌÔÈ (1912-1913) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
30. ∏ ∂ÏÏ¿‰· Î·È Ù· µ·ÏοÓÈ· ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ˘˜ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡˜ ÔϤÌÔ˘˜ . . . . . . . . . . . . . . . . 86
∫∂º∞§∞π√ ∂µ¢√ª√:
√ ∞’ ¶∞°∫√™ªπ√™ ¶√§∂ª√™ ∫∞π ∏ ƒø™π∫∏ ∂¶∞¡∞™∆∞™∏ (1914-1918)
31. ∆· ·›ÙÈ·, Ë ¤ÎÚËÍË Î·È Ù· ̤و· ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
32. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ – √ ∂ıÓÈÎfi˜ ¢È¯·ÛÌfi˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
33. ∏ ÚˆÛÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
34. ∏ Ï‹ÍË ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Î·È ÔÈ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈΤ˜ Ú˘ıÌ›ÛÂȘ . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
∫∂º∞§∞π√ √°¢√√:
√ ªπ∫ƒ∞™π∞∆π∫√™ ¶√§∂ª√™ (1919-1922)
35. √È ‰ÈÂΉÈ΋ÛÂȘ Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ Î·È Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· . . . . . . . . . . . 96
36. √ ÂÏÏËÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ Î·È ÙÔ˘ ¶fiÓÙÔ˘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
37. ∆Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÂıÓÈÎfi ΛÓËÌ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
38. √ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜ (1919-1922) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
39. ∂ÍÂÏ›ÍÂȘ Û ∂ÏÏ¿‰· Î·È ∆Ô˘ÚΛ· ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi fiÏÂÌÔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
∫∂º∞§∞π√ ∂¡∞∆√:
∏ ∂¶√Ã∏ ∆√À ª∂™√¶√§∂ª√À (1919-1939)
40. ∆· ÚÒÙ· ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο ¯ÚfiÓÈ·, Ë ·ÁÎfiÛÌÈ· ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÎÚ›ÛË ÙÔ˘ 1929
Î·È Ë ªÂÁ¿ÏË ⁄ÊÂÛË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
41. ∫ÔÈÓˆÓÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÙÔ˘ 1929 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
42. ¶ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÙÔ˘ 1929 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
43. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘. ∏ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· Ù˘ 4˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ 1936 . . . . . . . . . . . . . . . 111
44. ∆Ô ÚÔÛÊ˘ÁÈÎfi ˙‹ÙËÌ· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ηٿ ÙÔÓ ªÂÛÔfiÏÂÌÔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
6
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 6
∫∂º∞§∞π√ ¢∂∫∞∆√:
√ µ’ ¶∞°∫√™ªπ√™ ¶√§∂ª√™ ∫∞π ∏ ∂§§∞¢∞
45. ∆· ÚÔÌËӇ̷ٷ Î·È Ù· ·›ÙÈ· ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
46. √ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
47. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙÔÓ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
48. ∫·ÙÔ¯‹, ∞ÓÙ›ÛÙ·ÛË Î·È ∞ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
49. ∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Î·È Ë ›‰Ú˘ÛË
ÙÔ˘ √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
∂·Ó·ÏËÙÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ÛÙÔ ¢Â‡ÙÂÚÔ ª¤ÚÔ˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
ª¤ÚÔ˜ ∆Ú›ÙÔ
√ ∫√™ª√™ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ’ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∫∂º∞§∞π√ ∂¡¢∂∫∞∆√:
¢π∂£¡∂π™ ∂•∂§π•∂π™ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ’ ¶∞°∫√™ªπ √À ¶√§∂ª√À ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏
∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
50. ∏ ÔÏÈÙÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË Ù˘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
51. ¢ÈÔÏÈÛÌfi˜ Î·È æ˘¯Úfi˜ ¶fiÏÂÌÔ˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
52. ∆Ô Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·˜ Î·È Ë ·Ó¿‰˘ÛË ÙÔ˘ ∆Ú›ÙÔ˘ ∫fiÛÌÔ˘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
53. ∏ ηٿÚÚ¢ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ Î·È Ë ÌÂÙ·„˘¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋ ∂˘ÚÒË . . . . . . . . . 132
∂·Ó·ÏËÙÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ÛÙÔ ÂÓ‰¤Î·ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
∫∂º∞§∞π√ ¢ø¢∂∫∞∆√:
∏ ∂§§∞¢∞ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ’ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
54. √ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ Î·È Ù· ·ÚÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ù˘ ÌÂÙÂÌÊ˘Ïȷ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜ (1944-1963).
√ ΢ÚÈ·Îfi˜ ·ÁÒÓ·˜ (1955-1960). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
55. ŸÍ˘ÓÛË Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÎÚ›Û˘ Î·È Ë ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· Ù˘ 21˘ ∞ÚÈÏ›Ô˘ 1967 (1963-1974) . . . . . . 137
56. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ·fi ÙË ªÂÙ·Ôϛ٢ÛË ¤ˆ˜ ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ ’80 (1974-1981) . . . . . . 139
57. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ηٿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’80 (1981-1989) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
58. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙË ÌÂÙ·„˘¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋ ÂÔ¯‹ (1989-2001) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
∫∂º∞§∞π√ ¢∂∫∞∆√ ∆ƒπ∆√:
√𠶃√™¶∞£∂π∂™ ∂¡√¶√π∏™∏™ ∆∏™ ∂Àƒø¶∏™ ∫∞π ∏ ∂§§∞¢∞
59. √È Î˘ÚÈfiÙÂÚÔÈ ÛÙ·ıÌÔ› ÛÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ (1951-2001) . . . . . . 145
60. ∏ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÔÈ ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ÎÚ¿ÙÔ˜-̤ÏÔ˜
Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
∫∂º∞§∞π√ ¢∂∫∞∆√ ∆∂∆∞ƒ∆√:
∂¶π™∆∏ª∂™, ¶¡∂Àª∞∆π∫∏ ∫∞π ∫∞§§π∆∂áπ∫∏ ¢∏ªπ√Àƒ°π∞ ∫∞∆∞ ∆√¡ 20fi ∞πø¡∞
61. ∂ÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ Î·È Ù¯ÓÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . 149
62. ∆¤¯Ó˜ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
63. ∏ Ô›ËÛË Î·È Ë Â˙ÔÁÚ·Ê›· ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
64. ∆· °Ú¿ÌÌ·Ù· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
65. √È ∆¤¯Ó˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
7
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 7
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 8
∂π™∞°ø°π∫√ ™∏ª∂πøª∞
∆Ô ‚È‚Ï›Ô Ô˘ Îڷٿ٠ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Û·˜ ÁÚ¿ÊÙËΠ̠ÛÎÔfi Ó· ‰È¢ÎÔχÓÂÈ ÙËÓ/ÙÔÓ ÂÎ-
·È‰Â˘ÙÈÎfi Ô˘ ‰È‰¿ÛÎÂÈ ÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘.
Èڛ˙ÂÙ·È Û ‰‡Ô ·ÚÈ· ̤ÚË.
∆Ô ÚÒÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Â›Ó·È ıˆÚËÙÈÎfi Î·È ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È:
– ÛÙȘ ÁÂÓÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ (Û‡Á¯ÚÔÓ˜ Ù¿ÛÂȘ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·-
Ê›·˜ Î·È Ù˘ ¢È‰·ÎÙÈ΋˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜, ÁÂÓÈÎÔ› Î·È ÂȉÈÎÔ› ÛÎÔÔ› ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘
πÛÙÔÚ›·˜)
– ÛÙË ‰È‰·ÎÙÈ΋ ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁ›· (ۯ‰ȷÛÌfi˜ Î·È ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜, ‰ÈÂÍ·-
ÁˆÁ‹ Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜, ÂÓ‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜)
– ÛÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÛÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜.
∆Ô ‰Â‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı› ÙÔ µÈ‚Ï›Ô ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ Î·È ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ:
– ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜ ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ οı ÂÓfiÙËÙ·˜
– Û¯ÔÏÈ·ÛÌfi ÙˆÓ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
– ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛˆÓ-‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
– ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.
ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, ÙÔ ‚È‚Ï›Ô ÚÔÛʤÚÂÈ ÛÙËÓ/ÛÙÔÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÁÂÓÈ΋ ÂÓË̤ڈÛË ÁÈ·
ÙȘ Û‡Á¯ÚÔÓ˜ Ù¿ÛÂȘ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›·˜ Î·È Ù˘ ¢È‰·ÎÙÈ΋˜ ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔ-
Ú›·˜, ·ÏÏ¿ ηÈ, ÂȉÈÎfiÙÂÚ·, ÙËÓ/ÙÔÓ ‚ÔËı¿ Û ÂÙ‹ÛÈ· Î·È Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ‚¿ÛË Ó· ÔÚÁ·-
ÓÒÛÂÈ ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·, ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È ¤Íˆ ·fi ·˘Ù‹.
∆¤ÏÔ˜, ¤Ó·˜ ·ÚÈıÌfi˜ ‚È‚Ï›ˆÓ £ÂˆÚ›·˜ Î·È ¢È‰·ÎÙÈ΋˜ Ù˘ IÛÙÔÚ›·˜, fiˆ˜ Î·È ¤ÚÁˆÓ
Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÂÍÂÙ·˙fiÌÂÓË ÛÙËÓ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘ ÂÚ›Ô‰Ô, ÌÔÚ› ·fi ¯ÚfiÓÔ Û ¯Úfi-
ÓÔ Ó· ÂÌÏÔ˘Ù›˙ÂÈ ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË Ù˘/ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ÌÂ
ηχÙÂÚË ÂÓË̤ڈÛË Ó· ·ÈÛı¿ÓÂÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·Ó·Óˆ̤ÓË/Ô˜, Û›ÁÔ˘ÚË/Ô˜ ηÈ
ÂχıÂÚË/Ô˜ ηٿ ÙË ‰È‰·ÎÙÈ΋ Ú¿ÍË.
9
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 9
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 10
A. °∂¡π∫∂™ ∞ƒÃ∂™ ∆√À ª∞£∏ª∞∆√™ ∆∏™ π™∆√ƒπ∞™
1. ™‡Á¯ÚÔÓ˜ Ù¿ÛÂȘ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›·˜
√È ÈÛÙÔÚÈÎÔ›, ÁÈ· Ó· ʤÚÔ˘Ó Û ¤Ú·˜ ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘˜, ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È ÛÙȘ ËÁ¤˜ (ÛÙȘ ÚˆÙÔ-
ÁÂÓ›˜: ÁÚ·Ù¤˜, ˘ÏÈΤ˜, ÂÈηÛÙÈΤ˜, ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈΤ˜, Î·È ÛÙȘ ‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓ›˜: ÌÂϤÙ˜ ¿ÏψÓ
ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ), ÙȘ Ôԛ˜ ·ÍÈÔÔÈÔ‡Ó ÎÚÈÙÈο, ηٷʇÁÔÓÙ·˜ Û ıˆڛ˜ (ÔÙÈΤ˜) Î·È ÌÂıfi-
‰Ô˘˜ (ÂÚÁ·Ï›·). °È· Ó· Â›Ó·È ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎÔ›, fiˆ˜ Á›ÓÂÙ·È Û οı ÁÓˆÛÙÈÎfi ÙÔ̤·, ‰¤-
¯ÔÓÙ·È Î¿ÔȘ ·fi ÙȘ ηٷÎÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜ Î·È ÂÓۈ̷ÙÒÓÔ˘Ó, ÎÚÈÙÈο Î·È ‰ËÌÈ-
Ô˘ÚÁÈο, ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÂÚ¢ÓÔ‡Ó Î·È ÛΤÊÙÔÓÙ·È, fi,ÙÈ Ó¤Ô ÚԤ΢„ ÛÙË Û‡Á-
¯ÚÔÓË ÂÔ¯‹, ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·, ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ Ì Ôχ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ˆÚÈÌfiÙËÙ·
·Ó·Ù‡¯ıËÎÂ Ë ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›· ΢ڛˆ˜ ÏfiÁˆ Ù˘ Û¯¤Û˘ Ô˘ ·Ó¤Ù˘Í Ì ÙȘ ¿ÏϘ ÂÈÛÙ‹-
̘ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘.
∞fi ÙÔÓ 16Ô ·ÈÒÓ·, ΢ڛˆ˜, ¤ˆ˜ ÙÔÓ 19Ô, ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÚfiÔ‰Ô˜ ÛËÌÂÈÒıËΠÛÙȘ ÌÂıfi-
‰Ô˘˜, Ì ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ (‚ÔËıËÙÈÎÒÓ) ÂÈÛÙËÌÒÓ Ù˘ IÛÙÔÚ›·˜: ∏ ·Ï·ÈÔÁÚ·Ê›·, Ë ÏÂ-
ÍÈÎÔÁÚ·Ê›·, Ë ‰Èψ̷ÙÈ΋, Ë ¯ÚÔÓÔÏfiÁËÛË ÎÙÏ. Â¤ÙÚ„·Ó ÙËÓ ·ÎÚÈ‚‹ ·Ó¿ÁÓˆÛË Î·È ÙËÓ
ηχÙÂÚË Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ÏÂÁÔÌ¤ÓˆÓ Û οı ËÁ‹ ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ÙËÓ ·ÎÚÈ‚¤ÛÙÂÚË ·Ô-
Ù‡ˆÛË Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ·Ê‹ÁËÛ˘. ∆ÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· Ë ıÂÙÈÎÈÛÙÈ΋ ÈÛÙÔÚÈ΋ Û¯ÔÏ‹, Ô˘ ıˆ-
ÚÔ‡Û ˆ˜ ıÂÙÈÎfi fi,ÙÈ Â›Ó·È ·ÎÚÈ‚¤˜, ¤‰ˆÛ ¤ÌÊ·ÛË Û’ ·˘Ùfi ÙÔ ·›ÙËÌ·, fiˆ˜ Î·È ÛÙË ÛËÌ·-
Û›· ÙˆÓ ·Ú¯ÂÈ·ÎÒÓ ËÁÒÓ (ÙˆÓ ÎÚ·ÙÈÎÒÓ Î·È È‰ÈˆÙÈÎÒÓ ÂÁÁÚ¿ÊˆÓ Ô˘ ÛÒ˙ÔÓÙ·È Û ·ÓÙ›-
ÛÙÔȯ· ·Ú¯Â›·, ‰ËÏ·‰‹ Û ÙfiÔ˘˜ ‹ ʷΤÏÔ˘˜ ʇϷ͢). ªÂ ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ÙÚfiÔ Î·Ù·ÎÙ‹ıË-
ηÓ, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÔÈ Ì¤ıÔ‰ÔÈ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜.
∞˘Ù‹ ÙËÓ ÂÔ¯‹, ˆÛÙfiÛÔ, ΢ÚÈ·Ú¯Ô‡ÛÂ, ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ, Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë (ıˆڛ·) fiÙÈ
Ë ÈÛÙÔÚ›· Â›Ó·È ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ‰Ú¿Û˘ ÙˆÓ ÚÔÛÒˆÓ, ȉȷ›ÙÂÚ· ÙˆÓ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙÒÓ,
ÔÏÈÙÈÎÒÓ Î·È ÛÙÚ·ÙËÁÒÓ, ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘ Ô‰ËÁÔ‡Û ÛÙË ı¤ÛË fiÙÈ Ë ÈÛÙÔÚ›· Â›Ó·È Î˘Ú›ˆ˜ Ô-
ÏÈÙÈ΋, ‰Èψ̷ÙÈ΋ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋. ∫¿ÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ, fï˜, Â›Ó·È ÌfiÓÔ ÂÓ Ì¤ÚÂÈ ÔÚıfi, ÂÂȉ‹
˘ÂÈÛ¤Ú¯ÔÓÙ·È Î·È ¿ÏÏÔÈ, Ôχ ÛÔ‚·ÚÔ›, ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ηıÈÛÙÔ‡Ó ‰˘Ó·Ù‹ ‹ fi¯È ÙË ‰Ú¿-
ÛË ÙˆÓ ÚÔÛÒˆÓ. ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ ·ÎfiÌË Î·È Ë Î·Ù·ÓfiËÛË Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ IÛÙÔÚ›·˜ ··È-
Ù› ÙË ÁÓÒÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ (ÙÔ˘ ÁˆÁÚ·ÊÈÎÔ‡, ÁˆÔÏÈÙÈÎÔ‡, ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡ ÎÙÏ.).
√È ·ÓÂ¿ÚÎÂȘ Ù˘ ıÂÙÈÎÈÛÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ¤Î·Ó·Ó ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜, ηٿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒ-
Ó·, Ó· ÛÙÚ¤„Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ fi„ÂˆÓ Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ¤Ó· ÎÔÈÓˆÓÈ-
Îfi Û‡ÓÔÏÔ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÙfiÔ Î·È ¯ÚfiÓÔ. ∏ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›· Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÈ fiϘ ·˘Ù¤˜ ÙȘ
fi„ÂȘ, ÙË ÁˆÁÚ·ÊÈ΋, Ù¯ÓÔÏÔÁÈ΋ Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋, ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ‰ËÌÔÁÚ·ÊÈ΋, ÔÏÈÙÈ΋
Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋, ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È Û˘ÓÔÏÈ΋ IÛÙÔÚ›·. ∫·ıÒ˜ ÚÔÛ·ı› Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ Î¿ı fi„Ë
¯ˆÚÈÛÙ¿, Á›ÓÂÙ·È ·ÓÙÈÏËÙfi fiÙÈ ·˘Ùfi Ô˘ ÚÔ·ÙÂÈ Â›Ó·È ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ Û¯¤Û˘ ÙˆÓ ÌÂ-
ÚÒÓ (ÙˆÓ ÂÈ̤ÚÔ˘˜ fi„ˆÓ) ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Î·È ÚÔ˜ ÙÔ fiÏÔ. ∫¿ı ̤ÚÔ˜ ÂËÚ¿˙ÂÈ ÙÔ ¿ÏÏÔ
̤ÚÔ˜ Î·È fiÏ· Ì·˙› Û˘ÓÙÂÏÔ‡Ó ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ fiÏÔ˘. ∆Ë Û¯¤ÛË ÙˆÓ ÌÂÚÒÓ ÌÂٷ͇
ÙÔ˘˜ Î·È Ì ÙÔ fiÏÔ ‰ÂÓ ÙËÓ ÚÔηıÔÚ›˙ÂÈ ·fiÏ˘Ù· Ë ıˆڛ·. √ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ Â›Ó·È ÂΛÓÔ˜ Ô˘
ηÏ›ٷÈ, Û οı ÂÚ›ÙˆÛË, Ó· ÙËÓ ÂÓÙÔ›ÛÂÈ. ∞˘Ù‹ Ë ıˆڛ· (ÔÙÈ΋) Ù˘ IÛÙÔÚ›·˜ ›ӷÈ
Ë ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·Ô‰ÂÎÙ‹ Û‹ÌÂÚ·. °È’ ·˘Ùfi Î·È Ë Û¯ÔÏÈ΋ IÛÙÔÚ›·, ÔÏÈÙÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋
·Ï·ÈfiÙÂÚ· (ˆ˜ ‰‡Ô ·Û‡Ó‰ÂÙ˜ ·Ú¿ÏÏËϘ ÂÎÊ¿ÓÛÂȘ Ù˘ IÛÙÔÚ›·˜), Á›ÓÂÙ·È, Ì ÙËÓ Âͤٷ-
ÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ fi„ÂˆÓ ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ ‰›Ô˘, fiÏÔ Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Û˘ÓÔÏÈ΋.
ªÂ ÙË Û˘ÓÔÏÈ΋ IÛÙÔÚ›· ¤¯Ô˘Ó Û¯¤ÛË Î·È ÔÈ ¤ÓÓÔȘ Ì·ÎÚfi˜, ̤ÛÔ˜ Î·È Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜. √È
ηٷÛÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ‰ÂÓ ÌÂÙ·‚¿ÏÏÔÓÙ·È Â‡ÎÔÏ· ÁÈ· Ì·ÎÚ¤˜ ÈÛÙÔÚÈΤ˜ ÂÚÈfi‰Ô˘˜ (‰Ô̤˜) ›ӷÈ
Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ηıÔÚÈÛÙÈΤ˜ ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ, ·Ú¿
ÙËÓ ÂÈÚÚÔ‹ Ô˘ ·ÛÎÔ‡Ó Ù· ‰È·‰Ô¯Èο Ê·ÈÓfiÌÂÓ· ·Ó¿Ù˘Í˘ Î·È ‡ÊÂÛ˘ ̤Û˘ ‰È¿ÚÎÂÈ·˜,
ÌÂÚÈÎÒÓ ÂÙÒÓ (Û˘ÁÎ˘Ú›Â˜), ηıÒ˜ Î·È Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ Û˘Ì‚·›ÓÔ˘Ó ÛÙÔÓ Û‡ÓÙÔÌÔ ¯ÚfiÓÔ.
ªÂÚÈο ÁÂÁÔÓfiÙ· ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Î·ıÔÚÈÛÙÈο (.¯. Ë Î·Ù¿ÎÙËÛË ‹ Ë ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË ÂÓfi˜
Ï·Ô‡) Î·È ˆ˜ Ù¤ÙÔÈ· ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·È. ÕÏÏÔ ÙfiÛÔ, fï˜, ÔÈ ‰Ô̤˜ Î·È ÔÈ Û˘-
ÁÎ˘Ú›Â˜ Ú¤ÂÈ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÛÔ‚·Ú¿ ˘fi„Ë ·fi ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜.
11
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 11
∞fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ Ë ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›· ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ Á›ÓÂÈ Û˘ÓÔÏÈ΋, ÁÈ· Ó· ÂÌ‚·ı‡ÓÂÈ
ÛÙȘ ÚˆÙÔÁÂÓ›˜ ËÁ¤˜, ·Ó¤Ù˘Í ۯ¤ÛÂȘ Ì ÙȘ ¿ÏϘ ÂÈÛً̘ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘, ÙË Áˆ-
ÁÚ·Ê›·, ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈÔÏÔÁ›·, ÙË ‰ËÌÔÁÚ·Ê›·, ÙË ÛÙ·ÙÈÛÙÈ΋, ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÂÈÛÙ‹ÌË, ÙËÓ „˘-
¯ÔÏÔÁ›·, ÙËÓ ·ÓıÚˆÔÏÔÁ›· Î.¿., ηÈ, ¤ÎÙÔÙÂ, Â›Ó·È ÙÔ Î·ÙÂÍÔ¯‹Ó ‰ÈÂÈÛÙËÌÔÓÈÎfi Û‡ÛÙËÌ·
Û˘Û¯ÂÙÈÛÌ¤ÓˆÓ ÁÓÒÛˆÓ. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, ÌÔÚ› Ó· ÂÎÏËÚÒÓÂÈ Û Ôχ ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ÙÔ
·›ÙËÌ· ÙÔ˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ ÁÈ· ‰È·ıÂÌ·ÙÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ.
√È ·Ú·¿Óˆ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ÔÙÈ΋ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó, ηٿ ÙÔÓ 20fi ·È-
ÒÓ·, ÛÙË ÌÂÙ¿‚·ÛË ·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·-·Ê‹ÁËÌ· ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·-Úfi‚ÏËÌ·. ™ÙȘ ̤Ú˜ Ì·˜, η-
ıÒ˜ Ӥ˜ ÚˆÙÔÁÂÓ›˜ ËÁ¤˜ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÛÙÔ Êˆ˜, Ӥ˜ ıˆڛ˜ Î·È Ì¤ıÔ‰ÔÈ ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·È,
·ÔÙÂÏ›, ϤÔÓ, ÎÔÈÓfi ÙfiÔ Ë ı¤ÛË fiÙÈ ÔÚÈÛÙÈ΋ IÛÙÔÚ›· ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ. À¿Ú¯ÂÈ Ë ÈÛÙÔÚÈÔ-
ÁÚ·Ê›· Ô˘ Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó Û οı ÂÔ¯‹ ÔÈ ÎÔÈӈӛ˜ Ô˘ ÙËÓ ·Ú¿ÁÔ˘Ó Ì¤Ûˆ
ÙˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ Î·È Ì¤Ûˆ ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ÙÔ˘˜ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó. ™‹ÌÂÚ·, ˆÛÙfiÛÔ, ¤Ú·
·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›· Ô˘ ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ó· ˘ËÚÂÙ› ÛÎÔÈÌfiÙËÙ˜, ¤Ó·˜ Ôχ ÌÂÁ¿ÏÔ˜
·ÚÈıÌfi˜ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÌÂÏÂÙÒÓ Û ·ÁÎfiÛÌÈ· Îϛ̷η, ¯¿ÚË ÛÙËÓ ÔÏ˘ÌÔÚÊ›· ÙˆÓ ÎÚÈÙËÚ›ˆÓ
Î·È ÙˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛˆÓ, ¤¯ÂÈ ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ÙÔÓ Û‚·ÛÌfi ÙˆÓ ›‰ÈˆÓ ÙˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ Î·È ÙÔ˘ ¢ڇÙÂ-
ÚÔ˘ ·Ó·ÁÓˆÛÙÈÎÔ‡ ÎÔÈÓÔ‡.
ªÔÚԇ̠ӷ ÎÏ›ÛÔ˘Ì Ì ÙȘ ÂÍ‹˜ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙË ÁÏÒÛÛ· Ù˘ IÛÙÔÚ›·˜ Î·È ÙȘ Ô-
ÛÔÙÈΤ˜ ÌÂÙÚ‹ÛÂȘ:
∞Ó Î·È Ë ÁÏÒÛÛ· Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›·˜ Ê·ÈÓÔÌÂÓÈο ‰ÂÓ ‰È·Ê¤ÚÂÈ ·fi ÙËÓ Î·-
ıËÌÂÚÈÓ‹, ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Â›Ó·È ÌÈ· ÂȉÈ΋ ÁÏÒÛÛ· Ô˘ ÚÔÛ·ı› Ó· ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÌÂ
·ÎÚ›‚ÂÈ· ηٷÛÙ¿ÛÂȘ Î·È Ó· ‰›ÓÂÈ ÏÔÁÈΤ˜ ÂÍËÁ‹ÛÂȘ. ªÂ ÙËÓ ›‰È· ÚfiıÂÛË, ·Ô‰›‰ÂÈ ÌÂÁ¿-
ÏË ÛËÌ·Û›· ÛÙË ¯Ú‹ÛË ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ fiÚˆÓ, ÁÈ· Ó· ‰ËÏÒÛÂÈ Û˘ÓÔÙÈο, Ì ÌÈ· ϤÍË ‹ ¤Ó· ÔÓÔ-
Ì·ÙÈÎfi Û‡ÓÔÏÔ, ÔÌÔÂȉ‹ Ê·ÈÓfiÌÂÓ·.
∆¤ÏÔ˜, Ë IÛÙÔÚ›· ηٷʇÁÂÈ fi¯È ÌfiÓÔ Û ÔÈÔÙÈΤ˜ ÂÎÊÚ¿ÛÂȘ ·ÏÏ¿ Î·È Û ÔÛÔÙÈΤ˜ ÌÂ-
ÙÚ‹ÛÂȘ. ∏ ÌÂϤÙË ÙˆÓ ÔÛÔÙÈÎÒÓ / ·ÚÈıÌËÙÈÎÒÓ ‰Â‰ÔÌ¤ÓˆÓ (ÔÛÔÙÈ΋ ÈÛÙÔÚ›·) ÂÈÙÚ¤ÂÈ
Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÙÔ‡Ó Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·ÎÚ›‚ÂÈ· Ù· ÌÂÁ¤ıË Î·È Ó· ʈÙÈÛÙÔ‡Ó Ù˘¯¤˜. °È· ·-
Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ·fi ÙË Û¯¤ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÙÈ̤˜ ‚·ÛÈÎÒÓ ·Á·ıÒÓ ‰È·ÙÚÔÊ‹˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÌÈÛıÔ‡˜
Á›ÓÂÙ·È ·ÓÙÈÏËÙfi ·Ó ÁÈ· ÔÚÈṲ̂ÓÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· ‚ÂÏÙÈÒÓÂÙ·È ‹ ¯ÂÈÚÔÙÂÚ‡ÂÈ ÙÔ ‚ÈÔÙÈÎfi
Â›Â‰Ô Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Î·È ·Ó Ë ÌÂÁ¿ÏË ·ÒÏÂÈ· ÂÈÛÔ‰‹Ì·ÙÔ˜ ÌÔÚ›
Ó· Â›Ó·È Ë ·ÈÙ›· ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ·Ó·Ù·Ú·¯‹˜ ‹ Ó· Û˘Ó˘ÔÏÔÁÈÛÙ› ˆ˜ Ì›· ·fi ÙȘ ·Èٛ˜ ·ÎfiÌË
Î·È Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
2. ™‡Á¯ÚÔÓ˜ Ù¿ÛÂȘ Ù˘ ¢È‰·ÎÙÈ΋˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜
ª¤¯ÚÈ Ù· ̤۷ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· Ë ¢È‰·ÎÙÈ΋ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ‹Ù·Ó ¤ÓÙÔÓ· ÂËÚ·Ṳ̂ÓË ·fi
ÙÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi ıÂÙÈÎÈÛÌfi, ηıÒ˜ Î·È ·fi ÙȘ ·È‰·ÁˆÁÈΤ˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÙÔ˘ ∑·Ó ¶È·˙¤ (Jean
Piaget). √È ıÂÙÈÎÈÛÙ¤˜ Ù·‡ÙÈ˙·Ó ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ì ÙË ‰È·ÓÔËÙÈ΋ Ù˘ ·Ó·Î·-
Ù·Û΢‹. √ ¶È·˙¤ ›ÛÙ¢ fiÙÈ Ë ‰È·‰Èηۛ· ÚfiÛÏ˄˘ Ù˘ ÁÓÒÛ˘ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ‰ÈÂÚÁ·-
ۛ˜ ‚ÈÔÏÔÁÈÎÔ‡ Î·È „˘¯ÔÏÔÁÈÎÔ‡ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ıˆÚ› ·‰‡Ó·ÙË ÙË Û˘-
ÁÎÚfiÙËÛË ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÛΤ„˘ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ÂÊË‚È΋ ËÏÈΛ· Î·È Ì¿Ù·ÈË ÙË ‰È‰·Ûηϛ· Ù˘
πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ ·È‰È΋ Î·È ÚÒÙË ÂÊË‚È΋ ËÏÈΛ·.
√È ·Ú·¿Óˆ ·fi„ÂȘ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ·ÌÊÈÛ‚ËÙÔ‡ÓÙ·È ·fi ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ ’60.
√ ·È‰·ÁˆÁfi˜ T˙¤ÚÔÌ MÚÔ‡ÓÂÚ (Jerome Bruner) ‰È·Ù‡ˆÛ ÙËÓ ¿Ô„Ë, ‹‰Ë ·fi ÙÔ
1960, fiÙÈ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ‰È‰·Ûηϛ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ Û οı ËÏÈΛ·. °È· Ó·
Û˘Ì‚Â› ·˘Ùfi, ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍÂ Ô MÚÔ‡ÓÂÚ, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‚ÚÂı› Ë Î·Ù¿ÏÏËÏË ‰È‰·ÎÙÈ΋ ̤ıÔ-
‰Ô˜, Î·È ÔÈ Ì·ıËÛȷΤ˜ Ú·ÎÙÈΤ˜ Ó· ÌÂÙ·ÙÔÈÛÙÔ‡Ó, ‚·ıÌÈ·›·, ·fi ÙËÓ ·Ï‹ ÚfiÛÏË„Ë
ÁÓÒÛÂˆÓ ÛÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË Î·È ÛÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ Ì¿ıËÛ˘ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡,
ÒÛÙ ӷ Á›ÓÂÈ ‰˘Ó·Ù‹ Ë ‰È·ÌfiÚʈÛË ·ÓÙÈÏËÙÈÎÒÓ Î·È ÂÚ¢ÓËÙÈÎÒÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ·fi ÙÔÓ Ì·-
ıËÙ‹.
∫ÈÓÔ‡ÌÂÓË ÛÙÔ ›‰ÈÔ Ï·›ÛÈÔ, Ë NÙfiÓ·ÏÙÛÔÓ (M. Donaldson) ¤‰ÂÈÍÂ, ÙÔ 1978, fiÙÈ Ô ‚·ıÌfi˜
12
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 12
ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ηٷÓfiËÛ˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙË ÁψÛÛÈ΋ ÙÔ˘˜ Â¿ÚÎÂÈ·, ηıÒ˜ ηÈ
·fi ÙËÓ ÂÍÔÈΛˆÛ‹ ÙÔ˘˜ Ì ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÏÔÁÈ΋ ȉȷÈÙÂÚfiÙËÙ· Î·È ÙÔ ÂÓÓÔÈÔÏÔÁÈÎfi ÔÏÔ-
ÛÙ¿ÛÈÔ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÂÈÛÙ‹Ì˘.
√È ¤Ú¢Ó˜ ÙÔ˘ M¿ÚÙÈÓ MÔ˘ı (Martin Booth) ÛÙË µÚÂÙ·Ó›·, ·fi Ù· Ù¤ÏË Ù˘ ‰ÂηÂ-
Ù›·˜ ÙÔ˘ ’60 ¤ˆ˜ Î·È ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’80, ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ Ì·ıËÙ¤˜ ËÏÈΛ·˜ 11 ÂÙÒÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó·
Û¯ËÌ·Ù›ÛÔ˘Ó ÂÓÂÚÁ‹ ÈÛÙÔÚÈ΋ ÛΤ„Ë ˘fi ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ: ¶ÚÒÙÔÓ, Ë Û¯ÔÏÈ΋ Ù¿-
ÍË Ó· ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ› ˆ˜ ‰ËÌfiÛÈÔ˜ ¯ÒÚÔ˜ ‹ ˆ˜ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ·, fiÔ˘ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ı·
ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ÙË ‰È·Ù‡ˆÛË ·ÓÔÈÎÙÒÓ ÂÚˆÙËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÂÚÌËÓ¢ÙÈÎÒÓ
˘Ôı¤ÛÂˆÓ ‚·ÛÈÛÌ¤ÓˆÓ Û ‰Â‰Ô̤ӷ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÚÔ·„ÂÈ ·fi ‰È΋ ÙÔ˘˜ ¤Ú¢ӷ. ¢Â‡ÙÂÚÔÓ,
Ë ÈÛÙÔÚÈ΋ ηٷÓfiËÛË Î·È Ë ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘ ÁÓˆÛÙÈ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ Ó· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È ÛÙÂÓ¿
Ì ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÈ Î·È Ó· ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÂÙ·È ÚˆÙÔÁÂÓ¤˜ Î·È ‰Â˘-
ÙÂÚÔÁÂÓ¤˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· Á›ÓÂÙ·È ‰È·ÚÎÒ˜ ÔÁΈ‰¤ÛÙÂÚÔ Î·È Û˘ÓıÂÙfiÙÂÚÔ.
TÚ›ÙÔÓ, ÙÔ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ó· ÌËÓ ¤¯ÂÈ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ÁψÛÛÈÎfi Î·È ·ÊËÚË̤ÓÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·,
·ÏÏ¿ Ó· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Î·È ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‹ ÔÙÈΤ˜ ÈÛÙÔÚÈΤ˜ ËÁ¤˜, Ô˘ ÎÈÓËÙÔÔÈÔ‡Ó ÙËÓ ÈÛÙÔ-
ÚÈ΋ Ê·ÓÙ·Û›· Î·È Î¿ÓÔ˘Ó ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙÂÚË ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ÂÓÛ˘Ó·›ÛıËÛË, ÙËÓ ·Ó·ÁˆÁ‹
‰ËÏ·‰‹ ÛÙÔÓ ÎÒ‰Èη «ÙÔ˘ ÕÏÏÔ˘, ÙÔ˘ ÕÏÏÔÙÂ Î·È ÙÔ˘ ∞ÏÏÔ‡».
√ MÔ˘ı ˘‹ÚÍÂ Ô ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfiÙÂÚÔ˜, ›Ûˆ˜, ÂÎÊÚ·ÛÙ‹˜ ÂÓfi˜ Ú‡̷ÙÔ˜ Ô˘ ‰ËÌÈ-
Ô˘ÚÁ‹ıËΠÛÙË µÚÂÙ·Ó›·, ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ ’70, Î·È ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ΢-
Ú›·Ú¯Ë ‹Ù·Ó Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë fiÙÈ Ô Ì·ıËÙ‹˜ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È ˆ˜ ¤Ó·˜ ÌÈÎÚfi˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜,
ıÂÒÚËÛË Ô˘ Ì¿ÏÏÔÓ Î˘ÚÈ¿Ú¯ËÛ ηٿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’80. H ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ·˘Ù‹, ηıÒ˜
Î·È ÔÈ ÌÂϤÙ˜ ¿ÏÏˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ Î·È ·È‰·ÁˆÁÒÓ, fiˆ˜ .¯. Ô °¿ÏÏÔ˜ AÓÚ› MÔÓÈfi (Henri
Moniot), ¿ÓÔÈÍ·Ó Ó¤Ô˘˜ ÔÚ›˙ÔÓÙ˜, ηٿ ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ‰ÂηÂٛ˜, ÛÙË ¢È‰·ÎÙÈ΋ Ù˘ πÛÙÔ-
Ú›·˜.
3. °ÂÓÈÎÔ› ÛÎÔÔ› ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜
√È ÁÂÓÈÎÔ› ÛÎÔÔ› ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ Â›Ó·È ÔÈ ÂÍ‹˜:
·) ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÛΤ„˘, ÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÎÚÈÙÈ΋˜ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÛΤ„˘. √ ÛÎÔfi˜ ·˘Ùfi˜
ÌÔÚ› Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› ·Ó Û˘Ó¯Ҙ Î·È Û˘ÛÙËÌ·ÙÈο, ÛÙÔ Â›Â‰Ô Ù˘ ÂÍ·ÙÔÌÈÎÂ˘Ì¤-
Ó˘ ·ÓÙÈÏËÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ, ÙÔ˘˜ ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔ˘Ì Ì ÙȘ ıˆڛ˜ Î·È ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ ÙˆÓ
ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ.
‚) ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÈÛÙÔÚÈ΋˜ Û˘Ó›‰ËÛ˘. ∞˘Ùfi˜ Ô ÛÎÔfi˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ‰È·Ù˘ˆı› ÈÔ ·Ó·-
Ï˘ÙÈο ˆ˜ ÂÍ‹˜: ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜, ÔÏÈÙÈ΋˜, ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋˜, ÔÈÎÔÏÔÁÈ΋˜ Û˘Ó›‰ËÛ˘.
∂Âȉ‹, fï˜, ·˘Ù‹ ÙË Û˘Ó›‰ËÛË ÙËÓ ·ÔÎÙԇ̠̤۷ ·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·, Û˘ÁÎÚ›ÓÔÓÙ·˜ ·-
ÚÔÓÙÈΤ˜ Ì ·ÚÂÏıÔÓÙÈΤ˜ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ, ÙËÓ ÔÓÔÌ¿˙Ô˘Ì ÈÛÙÔÚÈ΋ Û˘Ó›‰ËÛË. ªÂ ÙË ÌÂϤ-
ÙË ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜, ηٷÓÔÒÓÙ·˜ ÙËÓ ·ÙÔÌÈ΋, ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋, ÙÔÈ΋, ÂıÓÈ΋, ·ÁÎfiÛÌÈ·
ηٿÛÙ·ÛË ÛÙȘ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Û¯¤ÛÂȘ, ÂÍËÁÔ‡ÌÂ, fiÛÔ Á›ÓÂÙ·È Î·Ï‡ÙÂÚ·, ÙÔ ·ÚfiÓ Î·È, ·Ó¿-
ÏÔÁ· Ì ÙÔÓ ‚·ıÌfi Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛ˘ Î·È ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ·ÚfiÓÙÔ˜, ۯ‰ȿ˙Ô˘Ì ÙÔ
̤ÏÏÔÓ. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, fiÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ì ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ Ì·˜ Û˘Ó›‰ËÛË, Ùfi-
ÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÁÈÓfiÌ·ÛÙÂ Û˘ÓÂȉËÙÔ› Î·È ÂÓÂÚÁÔ› Ôϛ٘.
Á) ∏ ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋˜ Ì·˜ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜. ŒÓ·˜ ¿ÓıÚˆÔ˜ ¯ˆÚ›˜ Ù·˘ÙfiÙËÙ· Â›Ó·È Â˘¿-
ψÙÔ˜ Û ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ô˘ Ù›ÓÔ˘Ó Ó· ÙÔÓ ·ÏÏÔÙÚÈÒÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÙÔÓ Î·Ù·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ˘ԯ›ÚÈfi
ÙÔ˘˜. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÏÂ˘Ú¿, Ë ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ Ì·˜ Ù·˘ÙfiÙËÙ· ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· Á›ÓÂÙ·È ÙÚÔ¯Ô¤‰Ë
Ô˘ ‰ÂÓ Ì·˜ ·Ê‹ÓÂÈ Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘ÌÂ. ÕÙÔÌ· Î·È ÔÏfiÎÏËÚ˜ ÎÔÈӈӛ˜ ¤ÌÂÈÓ·Ó ›Ûˆ, ÌÂ
Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ¯¿ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ‰˘Ó·ÌÈÛÌfi ÙÔ˘˜ ‹ Î·È Ó· ηٷÛÙÚ·ÊÔ‡Ó, ÂÂȉ‹ ·ÁÓfiËÛ·Ó ÙËÓ
·Ó¿ÁÎË ÁÈ· ÌÂÙ·‚ÔÏ‹.
‰) ∏ ηٷÓfiËÛË Î·È Ô Û‚·ÛÌfi˜ ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÔÏÈÙÈÛÌÈÎÒÓ Ù·˘ÙÔًوÓ, Ë Î·Ù·ÓfiËÛË ÙÔ˘
«¿ÏÏÔ˘», Ë Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË Ù˘ ¤ÓÓÔÈ·˜ Ù˘ ÂÙÂÚfiÙËÙ·˜. ∏ ·ÚÓËÙÈ΋ ÂÌÂÈÚ›· ·fi ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë
ηٷÓfiËÛ˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi Â›Ó·È ÌÂÁ¿ÏË (·ÔÎÏÂÈÛÌÔ›, ıÚËÛ΢ÙÈÎÔ› fiÏÂÌÔÈ,
·ÓÙÈÛËÌÈÙÈÛÌfi˜ ÎÙÏ.). ∆Ë ‰È΋ Ì·˜, .¯., ÍÂÓÔÊÔ‚›· ÌÔÚԇ̠ӷ ÙËÓ Î·Ù·ÓÔ‹ÛÔ˘Ì ·Ó ÌÂ-
13
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 13
ÏÂÙ‹ÛÔ˘Ì Ò˜ Ë ›‰È· Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÂΉËÏÒıËΠÛÙȘ ∏¶∞, ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ÂȘ
‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÌÂÙ·Ó·ÛÙÒÓ ÛÙË ¯ÒÚ· ·˘Ù‹. ªÂ ‚¿ÛË ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ·fi ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ
Î·È ÙÔÓ Û‚·ÛÌfi ÙÔ˘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡, ÌÔÚԇ̠ӷ ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ì ÙȘ ·ÚÂÓ¤ÚÁÂȘ Ô˘ ÚÔ-
·ÙÔ˘Ó ·fi ÙËÓ ‡·ÚÍË ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ Ù·˘ÙÔÙ‹ÙˆÓ Û ÙÔÈ΋ Î·È ˘ÂÚÙÔÈ΋ Îϛ̷η ηÈ
Ó· ÙȘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ì Ì ·ÓıÚˆÈÛÌfi.
4. ∂ȉÈÎÔ› ÛÎÔÔ› ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘
∂ȉÈÎfiÙÂÚ·, ηٿ ÙË ‰È‰·Ûηϛ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
ñ ¡· ¤ÚıÔ˘Ó ÛÂ Û˘ÛÙËÌ·ÙÈ΋ Â·Ê‹ Ì ÙȘ ıˆڛ˜ Î·È ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó
ÔÈ ÈÛÙÔÚÈÎÔ›, Ó· ÂÍÔÈÎÂȈıÔ‡Ó Ì·˙› ÙÔ˘˜ Î·È Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ÙȘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÛÙËÓ ÚÔ-
Û¿ıÂÈ· ÁÓˆÚÈÌ›·˜ ÙÔ˘˜ Ì ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ.
ñ ¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ ÂȉÈÎfi ÏÂÍÈÏfiÁÈÔ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜, Ó· ÙÔ ·ÊÔÌÔÈÒÛÔ˘Ó Î·È
Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ÙÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó.
ñ ¡· ·Û¯ÔÏËıÔ‡Ó Ì ÙÔ ˘ÏÈÎfi Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÔÈ ÈÛÙÔÚÈÎÔ›, ‰ËÏ·‰‹ Ì ÙȘ οı ›-
‰Ô˘˜ ËÁ¤˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜.
ñ ¡· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ·Ó·Ï‡Ô˘Ó ÙȘ ÈÛÙÔÚÈΤ˜ ËÁ¤˜ Î·È Ó· ͯˆÚ›˙Ô˘Ó Ù·
ÁÂÁÔÓfiÙ· ·fi ÙȘ ÂÚÌËÓ›˜ Î·È ÙȘ ·fi„ÂȘ.
ñ ¡· Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ, fiˆ˜ ÁÈ· οı ÁÂÁÔÓfi˜ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ, Û˘Ó‹ıˆ˜, ÌfiÓÔ Ì›·
¿Ô„Ë ·ÏÏ¿ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜, ¤ÙÛÈ Î·È ÔÈ ËÁ¤˜ ·Ë¯Ô‡Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ¤Ó· Ï‹ıÔ˜ ÂÚÌËÓÂÈÒÓ.
ñ ¡· ηٷϿ‚Ô˘Ó fiÙÈ Ë Î¿ı ËÁ‹ ‰ÂÓ Ï¤ÂÈ ÙË Ì›· Î·È ÌfiÓË ·Ï‹ıÂÈ·, ·ÏÏ¿ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ
·ÏÒ˜ ÙË ‰È΋ Ù˘ ·Ï‹ıÂÈ·.
ñ ¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ë Î¿ı ÈÛÙÔÚÈ΋ ·Ê‹ÁËÛË ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È Û ¤Ó·Ó ·ÚÈıÌfi ËÁÒÓ.
ñ ¡· Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ë Î¿ı ÈÛÙÔÚÈ΋ ·Ê‹ÁËÛË –Ê˘ÛÈο Î·È Ë ·Ê‹ÁËÛË ÙÔ˘ Û¯Ô-
ÏÈÎÔ‡ ‚È‚Ï›Ô˘ Ô˘ ÌÂÏÂÙÔ‡Ó– ·ÔÙÂÏ› Ì›· ·fi ÙȘ Èı·Ó¤˜ ÈÛÙÔÚÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ. ¢ÂÓ
Â›Ó·È Ô‡ÙÂ Ë ÌfiÓË Ô‡ÙÂ, ·ÛÊ·ÏÒ˜, Ë ÌfiÓË ÛˆÛÙ‹.
ñ ¡· ·Ú¯›ÛÔ˘Ó, Ì ‚¿ÛË Ù· ·Ú·¿Óˆ, Ó· ÌÂÏÂÙÔ‡Ó ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ ‰›¯ˆ˜ Ó· ·Ô‰¤¯ÔÓÙ·È,
ÂÎ ÙˆÓ ÚÔÙ¤ÚˆÓ, η̛· ÈÛÙÔÚÈ΋ ÂÚÌËÓ›·, ·Ó ÚÒÙ· ‰ÂÓ ÙËÓ ÂϤÁÍÔ˘Ó Ì ÙË ‰‡Ó·ÌË
Ù˘ ÎÚÈÙÈ΋˜ Î·È ÙÔ˘ ÔÚıÔ‡ ÏfiÁÔ˘.
ñ ¡· ÂÈϤÁÔ˘Ó Î·È Ó· ·Ó·‰ÈÔÚÁ·ÓÒÓÔ˘Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È Û¯fiÏÈ· Û˘Óı¤ÙÔÓÙ·˜ ÙË ‰È΋
ÙÔ˘˜ ¿Ô„Ë ÁÈ· Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ ÌÂÏÂÙÔ‡Ó.
ñ ¡· ÂÓÙÔ›˙Ô˘Ó ·›ÙÈ· Î·È ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·, ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜.
ñ ¡· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È Ì ¿ÓÂÛË ÛÙÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi ¯ÚfiÓÔ Î·È Ó·
ÂÓÙ¿ÛÛÔ˘Ó Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ ÌÂÏÂÙÔ‡Ó Û ÈÛÙÔÚÈΤ˜ ÂÚÈfi‰Ô˘˜.
ñ ¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ë ·ÏËıÈÓ‹ ÁÓˆÚÈÌ›· Ì ÌÈ· ÈÛÙÔÚÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ ÙË ÌÂ-
ϤÙË fiÏˆÓ ÙˆÓ Ù˘¯ÒÓ Ù˘ (ÔÈÎÔÓÔÌ›·, ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË, ÔÏÈÙÈÛÌfi˜,
ȉÂÔÏÔÁ›·).
ñ ¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÚ›· ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÙÔ˘ ÓÂfiÙÂÚÔ˘ Î·È Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘, ·fi ÙË
Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË (1789) ¤ˆ˜ ÙȘ ̤Ú˜ Ì·˜.
ñ ¡· Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÙË Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ ·ÁÎfiÛÌÈÔ˘
ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡, ̤ÓÔÓÙ·˜ Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ·ÏÔ˘ÛÙ‡ÛÂȘ Î·È ·ÔÏ˘ÙfiÙËÙ˜ οı ›‰Ô˘˜.
ñ ¡· Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ ÙÂÏÈο ·Í›˙ÂÈ Ó· ·Û¯ÔÏԇ̷ÛÙ Ì ÙË ÌÂϤÙË ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfi-
ÓÙÔ˜ fi¯È ÂÂȉ‹ «Ë πÛÙÔÚ›· ‰È‰¿ÛÎÂÈ», fiˆ˜ ›ÛÙ¢·Ó ·ÏÈ¿, ·ÏÏ¿ ÂÂȉ‹ Ë ÁÓÒÛË Ù˘
πÛÙÔÚ›·˜ Î·È Ô ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÌfi˜ ¿Óˆ Û ·˘Ù‹ Ì·˜ ηıÈÛÙ¿, ‚·ıÌÈ·›·, ·ÏËıÈÓÔ‡˜ ÔÏ›-
Ù˜, ‰ËÏ·‰‹ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ì ÁÓÒÛË Î·È ÁÓÒÌË ÙÂÎÌËÚȈ̤ÓË ÁÈ· fiÛ· Û˘Ì‚·›ÓÔ˘Ó Á‡Úˆ
Ì·˜.
14
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 14
B. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ª∂£√¢√§√°π∞
1. ™¯Â‰È·ÛÌfi˜ Î·È ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜
√ ۯ‰ȷÛÌfi˜ Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜ ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ÂÎÎÈÓ› ·fi ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ Î·È ÙË Û·Ê‹ ‰È·Ù‡-
ˆÛË ÙˆÓ ‰È‰·ÎÙÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜ Ô˘ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· Á›ÓÂÈ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÂÂÍÂÚÁ·-
Û›·˜. ∂›Ó·È ·˘ÙÔÓfiËÙÔ fiÙÈ Î·Ù¿ ÙË ‰È·‰Èηۛ· ·˘Ù‹ ı· Ú¤ÂÈ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ˘fi„Ë ÔÈ
ÁÂÓÈÎÔ› ÛÎÔÔ› ‰È‰·Ûηϛ·˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜, fiÛ· ÚԂϤÔÓÙ·È ÛÙÔ ¢È·ıÂÌ·ÙÈÎfi EÓÈ·›Ô ¶Ï·›-
ÛÈÔ ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ™Ô˘‰ÒÓ, ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ÛÎÔÔ› ‰È‰·Ûηϛ·˜ ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ ÛÙËÓ °’ °˘-
ÌÓ·Û›Ô˘, ηıÒ˜ Î·È ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ Î·Ù¿ ıÂÌ·ÙÈΤ˜ ÂÓfiÙËÙ˜, fiˆ˜ ‰È·Ù˘Ò-
ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ ∞Ó·Ï˘ÙÈÎfi ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ· ™Ô˘‰ÒÓ. ∂›Û˘, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈϤÁÔÓÙ·È ÔÈ Ì¤ıÔ‰ÔÈ
Ô˘ ı· ·ÎÔÏÔ˘ıËıÔ‡Ó, ηıÒ˜ Î·È Ù· ̤۷ Ô˘ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Ó-
ı› fiÙÈ Ô Û¯Â‰È·ÛÌfi˜ Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ‰È¢ÎÔχÓÂÙ·È fiÙ·Ó Ô ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¤¯ÂÈ
ÁÂÓÈ΋ ÂÔÙ›· Ù˘ ‡Ï˘, ηıÒ˜ Î·È ÙÔ˘ ÂÙ‹ÛÈÔ˘ ÚÔÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡.
ªÂ ‚¿ÛË, ÏÔÈfiÓ, Ù· ·Ú·¿Óˆ, ÔÊ›ÏÔ˘Ì ӷ ÛÎÂÊÙԇ̠΢ڛˆ˜ ‰‡Ô Ú¿ÁÌ·Ù·:
·) Ô‡ ı· ‚Úԇ̠ÙÔ ·Ó·Áη›Ô ‰È‰·ÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Î·È ‚) Ò˜ ı· ÙÔ ÔÈÎÔÓÔÌ‹ÛÔ˘ÌÂ, ÛÙÔ ÛÙ¿-
‰ÈÔ Ù˘ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·˜, ÛÙËÓ Ù¿ÍË, fiÛÔ ¯ÚfiÓÔ ı· ·ÊÈÂÚÒÛÔ˘Ì ÛÙËÓ ·Ê‹ÁËÛË Î·È ÁÈ·Ù›,
fiÛÔ ¯ÚfiÓÔ ı· ‰È·ı¤ÛÔ˘Ì ÛÙȘ ¿ÏϘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ΢ڛˆ˜ ÛÙËÓ ÂÂÍÂÚÁ·Û›· ÚˆÙÔ-
ÁÂÓÒÓ Î·È ‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓÒÓ ËÁÒÓ Î¿ı ›‰Ô˘˜.
Èڛ˜ Ó· ·ÔÎÏ›ԢÌ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‡ÚÂÛ˘ ηٿÏÏËÏÔ˘ ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡ Î·È ÛÙËÓ
ÚÔÙÂÈÓfiÌÂÓË ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·, Ë ·ÊÂÙËÚ›· Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ¿ÓÙ· ÙÔ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ Â-
ÚȤ¯ÂÙ·È ÛÙÔ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ÂÁ¯ÂÈÚ›‰ÈÔ Î·È ÛÙÔ µÈ‚Ï›Ô ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡.
π‰È·›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›· ·Ô‰›‰Ô˘ÌÂ, ¤Ú· ·fi ÙÔ ·ÊËÁËÌ·ÙÈÎfi ̤ÚÔ˜, ÛÙȘ ÚˆÙÔÁÂÓ›˜ ηÈ
‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓ›˜ ËÁ¤˜. ª¿ÏÈÛÙ·, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·ÍÈÔÔÈËı›, ÛÙÔÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‰˘Ó·Ùfi ‚·ı-
Ìfi, ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë ÈÛÙÔÚÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô˜ Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È ÛÙËÓ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘ (1789-2001) η-
χÙÂÙ·È, ηٿ ÌÂÁ¿ÏÔ Ì¤ÚÔ˜ Ù˘, ·fi ʈÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ˘ÏÈÎfi. √È ÔÙÈΤ˜ ËÁ¤˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó·
‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙ·ıÂÚ¿ ÛÙÔ Î¤ÓÙÚÔ Ù˘ ÚÔÛÔ¯‹˜ Ì·˜ ηٿ ÙÔÓ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÌÈ·˜ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜
ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘.
2. ∏ ‰È‰·Ûηϛ·
·. ∆ÚfiÔÈ
√È Ì¤ıÔ‰ÔÈ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÂÈÏÂÁÔ‡Ó Â›Ó·È ÔÏϤ˜. π‰È·›ÙÂÚË ÛË-
Ì·Û›· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‰Ôı› ÛÙÔ Ó· ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÛÙÔ Î¤ÓÙÚÔ ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙfi˜ ÙÔ˘˜ ÙÔÓ Ì·-
ıËÙ‹ Î·È Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó fiÏ· ÂΛӷ Ù· ̤ÙÚ· Ô˘ ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ··Ú·›ÙËÙ· ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó·
ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ë ÂÓÂÚÁËÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÏˆÓ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ ÛÙË ‰È‰·ÎÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·. £·
Ú¤ÂÈ Ó· ·ÓÙÈÏËÊıԇ̠ÙÔÓ Â·˘Ùfi Ì·˜ Û·Ó ¤Ó· Ì·¤ÛÙÚÔ: ‰È·ı¤ÙÔ˘Ì ÏÔ‡ÛÈÔ ÚÂÂÚÙfi-
ÚÈÔ (̤ıÔ‰ÔÈ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘) Î·È ÔÊ›ÏÔ˘Ì ӷ ÙÔ ·ÍÈÔÔÈԇ̠Ϸ̂¿ÓÔÓÙ·˜
ÛÔ‚·Ú¿ ˘fi„Ë Ì·˜ οı ÊÔÚ¿ ÔÈ· Â›Ó·È Ë ÔÚ¯‹ÛÙÚ· Ô˘ ¤¯Ô˘Ì ӷ ‰È¢ı‡ÓÔ˘Ì (Ù¿-
ÍË), ÔȘ ȉȷÈÙÂÚfiÙËÙ˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Î·È ÔÈÔ ÌÔ˘ÛÈÎfi ¤ÚÁÔ (‰È‰·ÎÙÈ΋ ÂÓfiÙËÙ·) ηÏÔ‡-
Ì·ÛÙ ӷ ÂÎÙÂϤÛÔ˘ÌÂ. ™›ÁÔ˘Ú·, Ë ÌÔÓÔÏÈıÈÎfiÙËÙ· ˆ˜ ÚÔ˜ ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÚÔÙ¤-
ÚËÌ· ÙÔ˘ ηÏÔ‡ ‰·ÛοÏÔ˘ Î·È Î¿ÓÂÈ ÙÔ Ì¿ıËÌ· ·ÊfiÚËÙ· ÏËÎÙÈÎfi ÁÈ· ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜.
∏ ·Ê‹ÁËÛË ÂΠ̤ÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ı· Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ ÈÔ ÂÚÈÔ-
ÚÈṲ̂ÓË. ∫‡ÚÈÔÈ ÛÎÔÔ› Ù˘ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Ë ·Ú·Î›ÓËÛË ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ÙˆÓ Ì·ıË-
ÙÒÓ Î·È Ë ·ÚÔ¯‹, ÌÂ Û˘ÓÙÔÌ›· Î·È ·ÎÚ›‚ÂÈ·, ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Ô˘ ÎÚ›ÓÔÓÙ·È
··Ú·›ÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ.
O ‰È¿ÏÔÁÔ˜ ‰ÂÓ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·Ê‹ÓÂÙ·È ÛÙËÓ Ù‡¯Ë ·ÏÏ¿ Ó· ÔÚÁ·ÓÒÓÂÙ·È ·fi ÙÔÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ-
Îfi ηٿ ÙÚfiÔ ÒÛÙ ӷ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó fiÏÔÈ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜. ∞˘Ùfi ÌÔÚ› Ó· ÂÈÙ¢¯ı› Ì ÙËÓ ·ÍÈÔ-
Ô›ËÛË ÙˆÓ ÁÓÒÛÂˆÓ ·ÏÏ¿ Î·È ÙˆÓ ÂÌÂÈÚÈÒÓ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ, Ì ÙË Û‡Ó‰ÂÛË ÙˆÓ ÂÍÂÙ·˙fiÌÂÓˆÓ
ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Ì ÙËÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ·, Ì ÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÂÚÂıÈÛÌ¿ÙˆÓ ·fi ¿ÏÏ· Ì·ı‹Ì·Ù· ÎÙÏ.
15
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 15
∏ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÁÒÓ, ÙˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ fiÚˆÓ Î·È ÙˆÓ Û˘Ó·ÊÒÓ ıˆÚËÙÈÎÒÓ Î·È ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁÈ-
ÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ú¤ÂÈ Ó· ηٷϷ̂¿ÓÂÈ ÙÔ Ì¤ÁÈÛÙÔ ‰˘Ó·Ùfi ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘. ∏ ¤Ú¢-
Ó· ÙˆÓ ËÁÒÓ Ê¤ÚÓÂÈ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ôχ ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈÎfi ÙÚfiÔ ÂÚÁ·Û›·˜ ‚ÔË-
ıÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ Ó· ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Û·Ó ÌÈÎÚÔ› ÈÛÙÔÚÈÎÔ›. ¶ÚÒÙ· ·’ fiÏ·, Ù· ·È‰È¿ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó
ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È ÙȘ ıˆڛ˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÔÈ ÈÛÙÔÚÈÎÔ› ηÈ, ̤۷ ·fi ÙË
¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜, ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ·˘Ù¤˜. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÓ·Û¯fiÏËÛË Ì ÙȘ ËÁ¤˜, Ù· ·-
ÚÈ· ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Ô˘ Ú¤ÂÈ ÔˆÛ‰‹ÔÙ ӷ Ù›ıÂÓÙ·È Â›Ó·È Ù· ·ÎfiÏÔ˘ı·: ∂›Ó·È ·˘ıÂÓÙÈ΋ Ë
ËÁ‹; ¶ÔÈ· Â›Ó·È Ë ÚÔ¤ÏÂ˘Û‹ Ù˘; ¶fiÙ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎÂ; ¶ÔÈÔ˜ ˘‹ÚÍÂ Ô ‰ËÌÈÔ˘ÚÁfi˜ Ù˘;
™Â ÔÈÔ ‚·ıÌfi ·Ú¤¯ÂÈ ¿ÌÂÛ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙÔ ı¤Ì· Ô˘ ÂÚÂ˘Ó¿ÌÂ; ¶ÔÈÔ˜ ·ÎÚÈ‚Ò˜
‹Ù·Ó Ô ÛÎÔfi˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘; ∏ ·Ó·˙‹ÙËÛË ··ÓÙ‹ÛÂˆÓ Û ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Û·Ó Ù· ·Ú·-
¿Óˆ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ·fi ÙË ÏÔÁÈ΋ Ù˘ ÛÙ›ڷ˜ ·ÔÌÓËÌfiÓ¢Û˘ Î·È ÙÔ˘˜
ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏ›˙ÂÈ ÛÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· Î·È ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ÚfiÛÏ˄˘ Ù˘ ÁÓÒÛ˘.
OÈ ÂÚÁ·Û›Â˜, ·ÙÔÌÈΤ˜ Î·È ÔÌ·‰ÈΤ˜, Â›Ó·È ‰˘Ó·Ùfi Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÂÓÙfi˜ ‹ ÂÎÙfi˜
Ù¿Í˘ Î·È Ó· ÔÏÔÎÏËÚÒÓÔÓÙ·È Û ÌÈ· ‰È‰·ÎÙÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô ‹ Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙË-
Ì·.
OÈ ÂÚÁ·Û›Â˜ Û‡ÓÙÔÌ˘ ‰È¿ÚÎÂÈ·˜, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙȘ ηıÈÂڈ̤Ó˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ÂÌ¤‰ˆÛ˘
Î·È ·Ó¿Ï˘Û˘ Ô˘ ˘Ô‚¿ÏÏÔÓÙ·È ·fi ÙÔÓ ‰È‰¿ÛÎÔÓÙ·, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Û ÁÚ·-
Ù¤˜ Î·È ÔÙÈΤ˜ ËÁ¤˜, ηıÒ˜ Î·È Û ÂÌÂÈڛ˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ ·fi ÂÈÛΤ„ÂȘ Û ·Ú¯·ÈÔ-
ÏÔÁÈÎÔ‡˜, ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ ¯ÒÚÔ˘˜ Î·È ÌÔ˘Û›·. ∂›Û˘, ÌÔÚ› Ó· ÛÙÔ¯Â‡Ô˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË
„˘¯ÔÎÈÓËÙÈÎÒÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ (‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ¯·ÚÙÒÓ, ‰È·ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, ʈÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ, ÂÈηÛÙÈ-
ÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ ÎÙÏ.).
√È ÂÚÁ·Û›Â˜ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˘ ‰È¿ÚÎÂÈ·˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ۯ‰ȿ˙ÔÓÙ·È Ì ÌÂÁ¿ÏË ÚÔÛÔ¯‹. π‰È-
·›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‰›ÓÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ÙˆÓ Î·Ù¿ÏÏËÏˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ, Ë ÔÔ›· ‰ÂÓ
ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈ‚¿ÏÏÂÙ·È ·fi ÙÔÓ Î·ıËÁËÙ‹ ·ÏÏ¿ Ó· ·ÔÙÂÏ› ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Û˘˙‹ÙËÛ˘ ÌÂ
ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Î·È Ó· Á›ÓÂÙ·È Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ Ù· ÂӉȷʤÚÔÓÙ¿ ÙÔ˘˜. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ÙˆÓ ıÂ-
Ì¿ÙˆÓ, ı· Ú¤ÂÈ Â›Û˘ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÛÔ‚·Ú¿ ˘fi„Ë Ë ÙÔÈ΋ πÛÙÔÚ›·, ηıÒ˜ Î·È Ë Î·-
Ù·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Û Á˘ÌÓ¿ÛÈÔ ÙÔ˘ ∂ÏÏËÓÈÎÔ‡ ‹ Ù˘ ∫·Ï·Ì·ÚÈ¿˜, Û˘-
ÓÔÈÎÈÒÓ Ì ÈÛ¯˘Ú‹ ÚÔÛÊ˘ÁÈ΋ ·ÚÔ˘Û›·, ‡ÏÔÁÔ ı· ‹Ù·Ó ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ÂӉȷʤÚÔÓÙ·Ó
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÎfiÓËÛË ÌÈ·˜ ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì· ÙËÓ ÂÁηٿÛÙ·ÛË ÙˆÓ ªÈÎÚ·ÛÈ·-
ÙÒÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·.
∏ ‚Ȉ̷ÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Â›Ó·È ÌÈ· ·fi ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ Ô˘ ‰È¢ÎÔχÓÔ˘Ó È‰È·›ÙÂÚ· ÙËÓ
ÂÓÂÚÁËÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ. √È Î·Ù¿ÏÏËϘ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘ ÂÎ-
·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ʤÚÔ˘Ó ÛÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· ‚ÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ, ÔχÙÈÌ· ÁÈ· ÙË
‰È·‰Èηۛ· ÚfiÛÏ˄˘ Ù˘ ÁÓÒÛ˘. ∂Í›ÛÔ˘ ÁfiÓÈÌÔÈ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÌÔÚ› Ó· ·Ô‰ÂȯıÔ‡Ó
ÔÈ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈË̤ÓÔÈ ‰È¿ÏÔÁÔÈ, ηıÒ˜ Î·È Ë ·fi‰ÔÛË ·ÔÛ·ÛÌ¿ÙˆÓ ‹ Î·È ÔÏfiÎÏËÚˆÓ
ı·ÙÚÈÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜.
∆· ÂÔÙÈο ̤۷ ‚ÔËıÔ‡Ó ÛÙËÓ ·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ·ÊËÚËÌ¤ÓˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÏËÚÔÊÔ-
ÚÈÒÓ Û fiϘ ÙȘ Ê¿ÛÂȘ Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘. ¶¤Ú· ·fi ÙÔ ÂÔÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘
˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙÔ Û¯ÔÏÈÎfi ‚È‚Ï›Ô, ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ô ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ó· ·Ó·˙ËÙ¿ ‹ Ó· ÂÈÓÔ› ÂÔ-
ÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ı· ÂÓÙ¿ÛÛÂÈ ÛÙÔ Ì¿ıËÌ¿ ÙÔ˘. ∂›Û˘, ÎÚ›ÓÂÙ·È ·Ó·Áη›Ô Ó· ÂÈÛËÌ·›ÓÔ-
ÓÙ·È, οı ÊÔÚ¿, ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÔÈ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÔÈ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ› Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹-
Ì·Ù· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÂÓ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙË ¯Ú‹ÛË Î¿ı ÂÔÙÈÎÔ‡ ̤ÛÔ˘.
OÈ ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚÈ΋˜ ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ, Â›Û˘, Ó· Ì›ÓÔ˘Ó ·Ó·ÍÈÔÔ›ËÙ˜ ÛÙÔ Ï·›-
ÛÈÔ ÌÈ·˜ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘. √È ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ Î·È ÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÚfiÛıÂÙ˜ ÏË-
ÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ‰È¿ÊÔÚ· ÈÛÙÔÚÈο ı¤Ì·Ù·. £¤ÏÔÓÙ·˜ Ó· ˘Ô-
ÁÚ·ÌÌ›ÛÔ˘Ì ÙË ÛÙ·ıÂÚ‹ ı¤ÛË Ô˘ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÔÈ ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚÈ΋˜
ÛÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘, ÚÔÙ›ÓÔ˘ÌÂ, Û ÔÚÈṲ̂Ó˜ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÓfi-
ÙËÙ˜, ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ ÛÙÔ Internet ÈÛÙ‡ÔÓÙ·˜ fiÙÈ Ë ·ÍÈÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ
Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙËÓ ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ Î·È ÛÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘
16
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 16
·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·˜ Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜. √È ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚÈ΋˜ ÌÔÚÔ‡Ó, ·Îfi-
ÌË, Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó ÁÈ· ÙË Û˘ÁÁÚ·Ê‹ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ, ηıÒ˜ Î·È ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÌÂٷ͇
ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ. ∂›Û˘, ÙÔ Internet ÌÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ˆ˜ ¯ÒÚÔ˜ ·ÚÔ˘Û›·Û˘ ÙˆÓ ÂÚ-
Á·ÛÈÒÓ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ. ∞ÎfiÌË, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÙÔ Û¯ÂÙÈÎfi ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÏÔÁÈÛÌÈÎfi
Ô˘ ¤¯ÂÈ ÂÎÔÓËı› Î·È ÈÛÙÔÔÈËı› ·fi ÙÔ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ.
OÈ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈΤ˜ ÂÈÛΤ„ÂȘ Û ·Ú¯·ÈÔÏÔÁÈÎÔ‡˜ Î·È ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ ¯ÒÚÔ˘˜, ηıÒ˜ Î·È Û ÌÔ˘-
Û›· ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÌÈ· ·ÎfiÌË ÌÔÚÊ‹ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘. π‰È·›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›· Ú¤ÂÈ Ó·
‰›ÓÂÙ·È ÛÙËÓ Î·Ï‹ ۯ‰›·ÛË Î·È ÛÙËÓ ·ÎÚÈ‚‹ ˘ÏÔÔ›ËÛË Ù˘ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·˜ Ù¤ÙÔÈˆÓ ÂÈ-
ÛΤ„ˆÓ. ∆Ô˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ‰‡Ô ‚‰ÔÌ¿‰Â˜ ÓˆÚ›ÙÂÚ·, ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÓËÌÂÚÒÓÔÓÙ·È
ÁÈ· ÙÔÓ ÙfiÔ Î·È ÙÔÓ ÛÎÔfi Ù˘ Â›Û΄˘ Î·È Ó· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó fiÏÔÈ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ‰Ú·-
ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ‰ÈÂÚ¢ÓËÙÈÎÔ‡ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ∞Ó¿ÌÂÛ· Û ·˘Ù¤˜, ȉȷ›ÙÂÚË ı¤ÛË ı· Ú¤ÂÈ Ó·
¤¯Ô˘Ó ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ·È¯Ó›‰È· ÙÔ˘ Ù‡Ô˘ «Î˘Ó‹ÁÈ ıËÛ·˘ÚÔ‡». °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÛÙÔ Ï·›-
ÛÈÔ Ù˘ Â›Û΄˘ Ô˘ ı· Á›ÓÂÈ ÛÙÔ πÛÙÔÚÈÎfi ªÔ˘ÛÂ›Ô Ù˘ ∞ı‹Ó·˜, οÔÈÔÈ ı· Ú¤ÂÈ Ó·
·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó Ó· ‚ÚÔ˘Ó ÙȘ ÛËÌ·›Â˜ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ηÈ, fiÙ·Ó Á˘Ú›ÛÔ˘Ì ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, Ó·
Ì·˜ ÙȘ ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó.
∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌË ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎÒÓ ÌÂıfi‰ˆÓ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘, fiˆ˜ ÔÈ ·-
Ú·¿Óˆ, ȉȷ›ÙÂÚË ÊÚÔÓÙ›‰· Ú¤ÂÈ Ó· ˘¿ÚÍÂÈ, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÁÈ·
ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ Û‡ÓıÂÛË ÙˆÓ Î‡ÚÈˆÓ ÛËÌ›ˆÓ Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÂÓfiÙËÙ·˜, ÒÛÙ ӷ ·ÔÙÚ·› Ô
ΛӉ˘ÓÔ˜ ·ÔÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ÙÂÏÈο ÌË Â›Ù¢Í˘ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ ‰È‰·ÎÙÈ-
ÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ô˘ Ù¤ıËÎ·Ó ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜.
∆¤ÏÔ˜, ηٿ ÙËÓ ÔÚ›· ÂͤÏÈ͢ Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‰›ÓÂÙ·È È‰È·›-
ÙÂÚË ÚÔÛÔ¯‹:
– ÛÙË Û‡Ó‰ÂÛË ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜-·ÚfiÓÙÔ˜, ̤۷ ·fi ηϿ ÌÂÏÂÙË̤ӷ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· ÚÔ˜
ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Î·È ·ÍÈÔÔ›ËÛË Ù˘ ‚Ȉ̷ÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘
– ÛÙË ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘, ̤۷ ·fi ÙË Û˘¯Ó‹ ÌÂϤÙË ¯·ÚÙÒÓ Î·È ÙËÓ ˘ÔÁÚ¿ÌÌÈÛË
Ù˘ ÛÙÂÓ‹˜ Û¯¤Û˘ ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ Ì ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÔÏÏÒÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ
– ÛÙË ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, ̤۷ ·fi ÙËÓ ÂÈÛ‹Ì·ÓÛË Ù˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÚÈÒÓ ÂȉÒÓ
ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ ¯ÚfiÓÔ˘ (Ì·ÎÚfi˜, ̤ÛÔ˜, ‚Ú·¯‡˜)
– ÛÙËÓ ÂÍÔÈΛˆÛË Ì ‚·ÛÈÎÔ‡˜ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜, ̤۷ ·fi ÙË ÛÙ·ıÂÚ‹ ÂÓ·Û¯fiÏËÛË ÌÂ
ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓfi ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔÓ ÙÚfiÔ ¯Ú‹Û˘ ÙÔ˘˜.
‚. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜
∏ ʇÛË ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ Â›Ó·È Ù¤ÙÔÈ· Ô˘ ·Ú¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÁÈ· ÔÏ-
Ï·Ϥ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ ̤۷ ·fi ÔÈΛϘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜. ∞˘Ù¤˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›-
˙ÔÓÙ·È Û·Ó ·Ó·fiÛ·ÛÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ Î·È Ó· ÌËÓ ·Ê‹ÓÂÙ·È Î·Ó¤Ó·
ÂÚÈıÒÚÈÔ Ó· ÂÓÓÔËı›, ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜, fiÙÈ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÌÔÚÊ‹ «ÂχıÂÚÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘».
√È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ·ÙÔÌÈΤ˜ ‹ ÔÌ·‰ÈΤ˜, Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÂÓÙfi˜ ‹
ÂÎÙfi˜ Ù¿Í˘ Î·È Ó· ·ÊÔÚÔ‡Ó ÌÈ· ‰È‰·ÎÙÈ΋ ÂÓfiÙËÙ· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜.
∫‡ÚÈÔ˜ ÛÎÔfi˜ Ù˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌfiÓÔ Ë Î·Ï‡ÙÂÚË Î·Ù·ÓfiËÛË Î¿-
ÔÈˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÁÓÒÛÂˆÓ ·ÏÏ¿, ΢ڛˆ˜, Ô Û˘Û¯ÂÙÈÛÌfi˜ Î·È Ë ·ÍÈÔÔ›ËÛË Û˘Ó·ÊÒÓ ÁÓÒ-
ÛˆÓ, ÂӉȷÊÂÚfiÓÙˆÓ, ÎÏ›ÛÂˆÓ Î·È ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ, ‰ËÏ·‰‹ Ë ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ÚÔ-
Û¤ÁÁÈÛË ‰È·ÊfiÚˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ.
√È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ·˘Ù¤˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·ÎÚÈıÔ‡Ó, Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ÙÔÓ ‚·ıÌfi ÚÔÂÙÔÈÌ·-
Û›·˜ ÙÔ˘˜, ÛÙȘ ·ÎfiÏÔ˘ı˜ ηÙËÁÔڛ˜:
¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ¯ˆÚ›˜ ÂȉÈ΋ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ
√È Î˘ÚÈfiÙÂÚ˜ ·fi ·˘Ù¤˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· ·ÔÎÏ›ÔÓÙ·È ¿ÏϘ, Â›Ó·È ÔÈ ÂÍ‹˜:
ñ °ÓˆÚÈÌ›· Î·È ÂÍÔÈΛˆÛË Ì ÙȘ ıˆڛ˜ Î·È ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ ÂÚÁ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡.
ñ ªÂϤÙË ÁÚ·ÙÒÓ, ÔÙÈÎÒÓ Î·È ·ÎÔ˘ÛÙÈÎÒÓ ËÁÒÓ Î¿ı ›‰Ô˘˜ (ΛÌÂÓ·, ¯¿ÚÙ˜, ¤ÚÁ·
Ù¤¯Ó˘, ¯ÚÔÓÔÏÔÁÈÎÔ› ›Ó·Î˜, ‰È·ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, ÛÙ·ÙÈÛÙÈÎÔ› ›Ó·Î˜).
17
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 17
ñ ªÂϤÙË Î·È ÂÍÔÈΛˆÛË Ì ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜ Ô˘ Â›Ó·È ·Ó·Áη›ÔÈ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË
ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.
ñ ¢È·Ù‡ˆÛË ÂÚ¢ÓËÙÈÎÒÓ ÂÚˆÙËÌ¿ÙˆÓ Î·È ‰ÈÂÚ‡ÓËÛ‹ ÙÔ˘˜.
ñ ¢È·Ù‡ˆÛË ÎÚ›ÛÂˆÓ ÁÈ· ÙÔÓ ‚·ıÌfi ·ÍÈÔÈÛÙ›·˜ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ËÁÒÓ.
ñ √ÚÁ¿ÓˆÛË Û˘ÓÔÏÈÎÔ‡ ۯ‰›Ô˘ ‰Ú¿Û˘ ÁÈ· ÙË ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË ÂÓfi˜ Ê·ÈÓÔ̤ÓÔ˘.
ñ ∆ÔÔı¤ÙËÛË ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Î·È Ê·ÈÓÔÌ¤ÓˆÓ ÛÙËÓ Îϛ̷η ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘.
ñ ¢È·Ù‡ˆÛË Û˘ÌÂÚ·ÛÌ¿ÙˆÓ Î·È ·ÍÈÔÏÔÁÈÎÒÓ ÎÚ›ÛÂˆÓ ÌÂÙ¿ ·fi ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË.
ñ ∞fiÂÈÚ˜ ·Ó·ÁˆÁ‹˜ ÛÙË Û‡Á¯ÚÔÓË ÈÛÙÔÚÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·.
¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ··ÈÙÔ‡Ó ÂȉÈ΋ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·
ñ ∂ÎfiÓËÛË ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ.
ñ ™‡ÓÙ·ÍË ¯ÚÔÓÔÏÔÁÈÎÒÓ ÈÓ¿ÎˆÓ ÌÈ·˜ ¢Ú›·˜ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÂÚÈfi‰Ô˘.
ñ ™‡ÓÙ·ÍË ·Ú¿ÏÏËÏˆÓ ¯ÚÔÓÔÏÔÁÈÎÒÓ ÈÓ¿ÎˆÓ (∂ÏÏ¿‰· - ∂˘ÚÒË - ∫fiÛÌÔ˜).
ñ ∂ÎfiÓËÛË ÂÚÁ·ÛÈÒÓ ÚÔÊÔÚÈ΋˜ πÛÙÔÚ›·˜ (ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Û˘ÓÂÓه͈Ó).
ñ ¢Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂˆÓ Ì¤Û· ·fi ı·ÙÚÈÎfi ·È¯Ó›‰È.
ñ ¶ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· Î·È Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË ı·ÙÚÈ΋˜ ·Ú¿ÛÙ·Û˘ Ì ÈÛÙÔÚÈÎfi ÂÚȯfiÌÂÓÔ.
ñ ™¯Â‰È·ÛÌfi˜ Â›Û΄˘ Û ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ ¯ÒÚÔ˘˜ Î·È ÌÔ˘Û›·. ∞ÍÈÔÔ›ËÛË ÌÔ˘ÛÂÈÔÛ˘-
Û΢ÒÓ.
ñ ¶·ÚÔ˘Û›·ÛË ÙˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ ÌÈ·˜ ÂÚÈfi‰Ô˘ Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ ¯ÚÔÓÈÎÔ‡ ‹ ·Ó¿-
Ï·Û‹ ÙÔ˘˜ Ì ÙÚfiÔ ÏÔÁÔÙ¯ÓÈÎfi.
ñ ™‡ÓıÂÛË ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ¯·ÚÙÒÓ, ۯ‰›ˆÓ Î·È Î·Ù·Û΢‹ ÌÔÓ٤ψÓ.
ñ ∂ÎfiÓËÛË ÂÚÁ·ÛÈÒÓ ÙÔÈ΋˜ πÛÙÔÚ›·˜.
ñ πÛÙÔÚÈ΋ ¤Ú¢ӷ Û ¯ÒÚÔ˘˜ ‹ ·Ú¯Â›· ÌÈ·˜ ÂÚÈÔ¯‹˜ Î·È ÂÎfiÓËÛË ·Ó¿ÏÔÁ˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜
ÂÚÁ·Û›·˜.
ñ √ÚÁ¿ÓˆÛË ÂÎı¤ÛÂˆÓ Ì ÈÛÙÔÚÈο ı¤Ì·Ù·.
∆· ‰È·ıÂÌ·ÙÈο Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜
ªÈ· ηÙËÁÔÚ›· ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ··ÈÙ› ÂȉÈ΋ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· Â›Ó·È Ù· ‰È·ıÂÌ·ÙÈο
Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜.
£· Ú¤ÂÈ Ó· ÏËÊı› ÛÔ‚·Ú¿ ˘fi„Ë fiÙÈ ÙÔ Î‡ÚÈÔ ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ÂÈÏÔÁ‹˜ ‰È·ıÂÌ·ÙÈÎÒÓ Û¯Â-
‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜ ÚÔ˜ ˘ÏÔÔ›ËÛË Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Ù· ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∫·ı‹ÎÔÓ
ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ Â›Ó·È Ó· ÚÔÙÚ¤„ÂÈ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ·˘Ù¿ Ù· ÂӉȷʤÚÔ-
ÓÙ·.
∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÏËÊı› ˘fi„Ë Ë ÙÔÈ΋ πÛÙÔÚ›· Î·È ÔÈ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ô˘
·Ú¤¯ÂÈ, ÁÂÓÈο, Ë Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÂÚÈÔ¯‹. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÛÙ· ¢ˆ‰ÂοÓËÛ· ı· ÌÔÚÔ‡-
Û ӷ ÂÎÔÓËı› ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÚÔÊÔÚÈ΋˜ πÛÙÔÚ›·˜ Ô˘ ı· ‚·ÛÈ˙fiÙ·Ó Û ̷ÚÙ˘Ú›Â˜
·ÓıÚÒˆÓ ·fi Ù· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ÈÙ·ÏÈ΋˜ ηÙÔ¯‹˜.
∏ ˘ÏÔÔ›ËÛË ÂÓfi˜ ‰È·ıÂÌ·ÙÈÎÔ‡ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘
ηıËÁËÙ‹, ηÏfi ۯ‰ȷÛÌfi Î·È ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ Ì¿ıËÛ˘. √È ÛÙfi¯ÔÈ ı· Ú¤ÂÈ
Ó· Â›Ó·È Û·Ê›˜ Î·È ÔÈ Â˘ı‡Ó˜ ÙÔ˘ οı ̷ıËÙ‹ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜.
∏ Âȉ›ˆÍË ÛÊ·ÈÚÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÎÊÚ·ÛÙ› Ì ÙËÓ
ÂÌÏÔ΋ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÁÓˆÛÙÈÎÒÓ ·ÓÙÈÎÂÈÌ¤ÓˆÓ ÛÙËÓ ÂÎfiÓËÛË ÙÔ˘ ۯ‰›Ô˘. ªÂ οı ÙÚfiÔ
ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‰›ÓÂÙ·È ¤ÌÊ·ÛË ÛÙË ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË.
18
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 18
3. ∏ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË
™˘¯Ó¿ ÂÈÛËÌ·›ÓÂÙ·È ÛÙÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ ÙÔ ÂÍ‹˜: MÈÏ¿Ù ÁÈ· ıˆڛ˜, ÌÂıfi‰Ô˘˜, ÈÛÙÔ-
ÚÈΤ˜ ¤ÓÓÔȘ Î·È ÎÚÈÙÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ ËÁÒÓ, ÂÓÒ Ù· ·È‰È¿ ÙÂÏÂÈÒÓÔ˘Ó ÙÔ Û¯ÔÏÂ›Ô Î·È ‰ÂÓ
ͤÚÔ˘Ó Î·Ï¿ ηϿ ÔÈÔ˜ ‹Ù·Ó Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ Î·È Ô ∫·Ú·˚Ûο΢… ¶·Ú’ fiÏÔ Ô˘ Ë ªÓË-
ÌÔÛ‡ÓË, ÌËÙ¤Ú· ÙˆÓ ÌÔ˘ÛÒÓ, ›¯Â ͯˆÚÈÛÙ‹ ı¤ÛË ÛÙËÓ ÂÔ¯‹ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ÂʇÚÂÛË Ù˘
ÁÚ·Ê‹˜, Î·È Û‹ÌÂÚ· ÌÔÚԇ̠ӷ ÚÔÛʇÁÔ˘Ì ÛÙ· ‚È‚Ï›·, ÁÈ· Ó· ·ÓÙÏ‹ÛÔ˘Ì ÌÈ· ÏË-
ÚÔÊÔÚ›·, Ô Ì·ıËÙ‹˜, fiÙ·Ó ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ ÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, Ú¤ÂÈ –Û’ ·˘Ùfi ÓÔÌ›˙Ô˘Ì fiÙÈ ÌÔÚԇ̠ӷ
Û˘ÌʈӋÛÔ˘Ì fiÏÔÈ– Ó· ¤¯ÂÈ Û˘ÁÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ¤Ó·Ó ·ÚÈıÌfi ÁÓÒÛÂˆÓ Ô˘ Ó· ‰›ÓÔ˘Ó ÙËÓ ·ÓÔ-
Ú·ÌÈ΋ ÂÈÎfiÓ· ÌÈ·˜ ÂÔ¯‹˜. ∞Ó ÎÚ›ÓÔ˘Ì ·fi ·˘Ùfi Ô˘ Á›ÓÂÙ·È ÛÙȘ ÂÈÛ·ÁˆÁÈΤ˜ ÂÍÂÙ¿ÛÂȘ ÁÈ·
ÙËÓ ÙÚÈÙÔ‚¿ıÌÈ· ÂÎ·›‰Â˘ÛË, οÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ Â›Ó·È ·Ó¤ÊÈÎÙÔ, fiÙ·Ó ˙ËÙ¿Ì ·fi ÙÔ˘˜ ˘Ô„ËÊ›Ô˘˜
Ó· ·ÔÌÓËÌÔÓ‡ÛÔ˘Ó Ù· ¿ÓÙ·. ∆Ô‡ÙÔ ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· Ù· ¯¿ÓÔ˘Ì fiÏ·.
ŒÓ· ÂÏ¿¯ÈÛÙÔ ÁÓÒÛˆÓ, Ô˘ Û˘Óı¤ÙÂÈ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ÌÈ·˜ ÂÔ¯‹˜, ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ¤¯ÂÈ Úfi-
¯ÂÈÚÔ ÛÙË ÌÓ‹ÌË ÙÔ˘ fiÔÈÔ˜ ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ ÙÔ Û¯ÔÏ›Ô. £· ·Ó·ÊÂÚıԇ̠۠¤Ó· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·:
∂§§∏¡π∫∏ π™∆√ƒπ∞, 1830-2001
– ∫‡ÚȘ ÂÚ›Ô‰ÔÈ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
– ∂ͤÏÈÍË ÙˆÓ Û˘ÓfiÚˆÓ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
– ¶ÏËı˘ÛÌfi˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ (Û ÛÙÚÔÁÁ˘ÏÔ‡˜ ·ÚÈıÌÔ‡˜).
– ™˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù·.
– ¶Úˆı˘Ô˘ÚÁÔ› Ì·ÎÚ¿˜ ıËÙ›·˜ (ÔÈ·/˜ ‰ÂηÂÙ›·/˜ ¤‰Ú·Û·Ó).
– ∏ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ÂÌÔÚÈ΋˜ Ó·˘ÙÈÏ›·˜.
– ∏ ›‰Ú˘ÛË ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ·ÓÂÈÛÙËÌ›ˆÓ.
– ∏ ËÏÂÎÙÚÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·.
– ∏ Â›ÛËÌË ÁÏÒÛÛ· Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘ Î·È ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
– √È ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔÈ ÏÔÁÔÙ¤¯Ó˜, ˙ˆÁÚ¿ÊÔÈ, ÁχÙ˜, ÌÔ˘ÛÈÎÔÛ˘Óı¤Ù˜, ÛÎËÓÔı¤Ù˜.
– ∆· ÈÔ ·ÍÈÔÛËÌ›ˆÙ· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙÔ˘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘.
– ∆È ÁÈÔÚÙ¿˙Ô˘Ì ÛÙ· Û¯ÔÏ›· ÛÙȘ 25 ª·ÚÙ›Ô˘, 28 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘, 17 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘.
°È· Ó· ‰ڷȈıÔ‡Ó ÔÈ ·Ú·¿Óˆ ÁÓÒÛÂȘ, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·Î·ÏÔ‡ÓÙ·È ÛÙË ÌÓ‹ÌË Î¿ı ÙfiÛÔ, ¢-
ηÈÚȷο, Ì ηٿÏÏËÏ· ‰È·Ù˘ˆÌ¤Ó˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ‹ Î·È Ó· ˙ËÙÔ‡ÓÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Ù˘ ÌÈ·˜ ÊÔÚ¤˜.
°ÂÓÈÎfiÙÂÚ·, ÙÒÚ·, Ë ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÌÔÚ› Ó· Ï¿‚ÂÈ ÙÚÂȘ ÌÔÚʤ˜: ‰È·ÁÓˆÛÙÈ΋, ‰È·ÌÔÚʈÙÈ-
΋ Î·È ·ıÚÔÈÛÙÈ΋.
∏ ‰È·ÁÓˆÛÙÈ΋ Î·È Ë ·ıÚÔÈÛÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÂϤÁ¯Ô˘Ó ÙÔ ÁÓˆÛÙÈÎfi, ΢ڛˆ˜, Â›Â‰Ô ÙˆÓ
Ì·ıËÙÒÓ Î·È ÙÔÓ ‚·ıÌfi Â›Ù¢Í˘ ÙˆÓ ‰È‰·ÎÙÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÌÔÚÊÒÓ
·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘, ‰›ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ·Û΋ÛÂȘ, ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ‹ Û˘ÓıÂÙÈΤ˜ ÂÚÁ·Û›Â˜, ÔÈ
Ôԛ˜ ·ÊÂÓfi˜ Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ÂÓÂÚÁËÙÈ΋ Ì¿ıËÛË Î·È ·ÊÂÙ¤ÚÔ˘ ‚ÔËıÔ‡Ó ÛÙË ‰È·›ÛÙˆÛË
Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Ó· ·ÍÈÔÔÈÔ‡Ó ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.
ªÔÚʤ˜ Ù¤ÙÔÈˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Â›Ó·È ÔÈ ÂÍ‹˜:
·) ∞Û΋ÛÂȘ ¯ÚfiÓÔ˘
√È ·Û΋ÛÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Û¯¤ÛË Ì ÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ›ӷÈ: ‰È·‰Ô¯‹˜, ·Ï‹˜ ‹ ·ÈÙȷ΋˜
·ÎÔÏÔ˘ı›·˜, Û‡ÁÎÚÈÛ˘ Û‡Á¯ÚÔÓˆÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Ì ÁÂÁÔÓfiÙ· ¿ÏÏˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ, ÂÈ-
Û‹Ì·ÓÛ˘ Î·È ·fi‰ÔÛ˘ ÛËÌ·Û›·˜ Û ʷÈÓfiÌÂÓ· Ì·ÎÚ¿˜, ̤Û˘ Î·È Û‡ÓÙÔÌ˘ ‰È¿ÚÎÂÈ·˜, η-
Ù·ÓfiËÛ˘ ÙˆÓ ÎÚÈÙËÚ›ˆÓ ‚¿ÛÂÈ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Á›ÓÂÙ·È Ë ÂÚÈÔ‰ÔÏfiÁËÛË, ηٷÓfiËÛ˘ ÙÔ˘ ¯ÚÔÓÔ-
ÏÔÁÈÎÔ‡ Ì·˜ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜, ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ÛÙËÓ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘ ÙÔ˘ ÈÔ˘ÏÈ·ÓÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ÁÚËÁÔÚÈ·ÓÔ‡
ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘.
‚) ∞Û΋ÛÂȘ Û ۯ‹Ì· ¿ÛÙÚÔ˘
√È ·Û΋ÛÂȘ Û ۯ‹Ì· ¿ÛÙÚÔ˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰›ÓÔÓÙ·È Û οı ‰È‰·ÎÙÈ΋ ÂÓfiÙËÙ·, ÒÛÙ ÔÈ Ì·-
ıËÙ¤˜ Ó· Û˘Óı¤ÙÔ˘Ó ÙÔÓ ‰ÈÎfi ÙÔ˘˜ Û‡ÓÙÔÌÔ ÁÚ·Ùfi ÈÛÙÔÚÈÎfi ÏfiÁÔ Î·È Ó· ηÏÔ‡ÓÙ·È, ηÌÈ¿ ÊÔ-
Ú¿, Ù· ÚÒÙ· ÏÂÙ¿ Ù˘ ˆÚÈ·›·˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋˜ Û˘Ó¿ÓÙËÛ˘, Ó· ÙÔÓ ·Ó··Ú¿ÁÔ˘Ó ÚÔÊÔÚÈο
‹ Ó· ÙÔÓ ·Ó·‰È·Ù˘ÒÓÔ˘Ó Ì ÌÈ· ÂÚÈÊÂÚÂȷ΋ ¤ÓÓÔÈ· ˆ˜ ÎÂÓÙÚÈ΋.
19
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 19
∫¿ı ¿ÛÎËÛË ¿ÛÙÚÔ˘ ÂÎÔÓÂ›Ù·È Î·Ù¿ ÙË ÌÂϤÙË ÌÈ·˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜, ÂÓfi˜ ·ÔÛ¿ÛÌ·ÙÔ˜
ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·ÊÈÎÔ‡ ÎÂÈ̤ÓÔ˘, ÂÓfi˜ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘ ‹ ÌÈ·˜ ·Ú·ÁÚ¿ÊÔ˘ ÙÔ˘ Û¯ÔÏÈÎÔ‡ ‚È‚Ï›Ô˘ Î·È ¤¯ÂÈ
ˆ˜ ‚¿ÛË ÌÈ· ÎÂÓÙÚÈ΋ ¤ÓÓÔÈ· (∫∂), Ì ÙËÓ ÔÔ›· Û˘Ó‰¤Ô˘Ì ¿ÏϘ ÂÚÈÊÂÚÂȷΤ˜ ¤ÓÓÔȘ (¶∂).
∆ÔÔıÂÙԇ̠ÙȘ ¶∂ ÛÙ· ¿ÎÚ· ·ÎÙ›ÓˆÓ Ô˘ ÍÂÎÈÓÔ‡Ó ·fi ÙËÓ ∫∂. ŒÙÛÈ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ·Ó Ì·˜
‰Ôı› ΛÌÂÓÔ Ô˘ ÌÈÏ¿ ÁÈ· ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜ ÔÈ Ôԛ˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘
1821, ÌÈ· ¿ÛÎËÛË ¿ÛÙÚÔ˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ¿ÚÂÈ ÙËÓ ÂÍ‹˜ ÌÔÚÊ‹:
·ÚÌ·ÙÔÏÔ› ÎϤÊÙ˜
ÔÌ¿‰Â˜ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó
ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1821
º·Ó·ÚÈÒÙ˜ ÎÏËÚÈÎÔ›
Á) ∞Û΋ÛÂȘ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÛΤ„˘
∞Û΋ÛÂȘ Ù·ÍÈÓfiÌËÛ˘ / ηٷÁÚ·Ê‹˜ Û ÛًϘ ÚÔÛÒˆÓ ηٿ ȉÈfiÙËÙ·, ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Ì ÎÚÈ-
Ù‹ÚÈÔ, .¯. ·Ú·‰ÔÛȷο-ÓÂÔÙÂÚÈο, ÈÂÚ¿Ú¯ËÛ˘ Û˘ÏÏÔÁÈÎÒÓ ÚÔÛÒˆÓ ÌÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÎÚÈ-
Ù‹ÚÈÔ, .¯. ÌfiÚʈÛË, ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Ù¿ÍË, ı¤ÛË ÛÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi Û‡ÛÙËÌ·, ı¤ÛË ÛÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹, ÂÍ‹-
ÁËÛ˘ ÙÔ˘ ̤ÚÔ˘˜ ·fi ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË ¿ÏÏÔ˘ ̤ÚÔ˘˜ (ηÏfi˜ ηÈÚfi˜-ηϋ Û˘ÁÎÔÌȉ‹) ‹ ÙÔ˘ ̤-
ÚÔ˘˜ ·fi ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË ÂÓfi˜ fiÏÔ˘ (ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ ∂ÏÏËÓÈ΋ ¡ÔÌ·Ú¯›· Û ۯ¤ÛË Ì ÙÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘
¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡), ·fi‰ÔÛ˘ ÛËÌ·Û›·˜ Ì ηıÔÚÈÛÌfi ÎÚÈÙËÚ›Ô˘ (ηıȤڈÛ˘ Ù˘ ‰ËÌÔÙÈ΋˜ ˆ˜
Â›ÛËÌ˘ ÁÏÒÛÛ·˜ Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘).
‰) ∞Û΋ÛÂȘ ÂÌÂÈÚÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÂÓÓÔÈÒÓ
∞Û΋ÛÂȘ ·Ó·ÁÚ·Ê‹˜ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ (.¯. ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ÂÚÈÊÂÚÂÈ·ÎÒÓ fiÏÂˆÓ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·È-
ÒÓ· Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈ· ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡, ÙÔ ÔÏÂÔ‰ÔÌÈÎfi Û¯¤‰ÈÔ, ÙË ÌÔÚÊ‹ ÙˆÓ ÛÈÙÈÒÓ
Î·È ÙˆÓ ‰ÚfïÓ, ÙȘ ·Û¯Ôϛ˜ ÙˆÓ Î·ÙԛΈÓ, ÙȘ ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ˘ËÚÂۛ˜ Î·È ÙȘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ‰Ú·-
ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ÙË Û¯¤ÛË ÙÔ˘˜ Ì ÙËÓ ‡·ÈıÚÔ ‹ Ì ¿ÏϘ fiÏÂȘ Î·È ÙËÓ ÚˆÙÂ‡Ô˘Û· ÙÔ˘ ÎÚ¿-
ÙÔ˘˜), ‰È¿ÎÚÈÛ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ fiÚˆÓ (.¯. ÂͤÁÂÚÛ˘, Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜,
ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡ Ú·ÍÈÎÔ‹Ì·ÙÔ˜), ÂÈÛ‹Ì·ÓÛ˘ fiÚˆÓ Ì ÌÂȈÙÈÎfi ‹ ·ÓÙ›ÛÙÚÔÊÔ È‰ÂÔÏÔÁÈÎfi
ÊÔÚÙ›Ô (.¯. ˘·Ó¿Ù˘ÎÙÔÈ, ·ÓÒÙÂÚË, ηÙÒÙÂÚË ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Ù¿ÍË).
Â) ∞Û΋ÛÂȘ ÎÚÈÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ÚˆÙÔÁÂÓÒÓ Î·È ‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓÒÓ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
AÛ΋ÛÂȘ ÏÂÎÙÈ΋˜ ηٷÓfiËÛ˘, ηٷÓfiËÛ˘ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÛËÌ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÏÂÁÔ̤ÓÔ˘, Ù˘
ÏÂ˘Ú¿˜ ·fi ÙËÓ ÔÔ›· ıˆÚ› Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· Ô Û˘ÓÙ¿ÎÙ˘ Ù˘ ËÁ‹˜, Ù˘ ·ÁΛÛÙÚˆÛ‹˜ ÙÔ˘ ÛÙÔ
ÍÂÂÚ·Ṳ̂ÓÔ ‹ Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÙË ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘, ÂÈÛ‹Ì·ÓÛ˘ ÙˆÓ
Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈÎÒÓ Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈÎÒÓ ÊÔÚÙ›ÛˆÓ.
ÛÙ) ∞Û΋ÛÂȘ ·fi‰ÔÛ˘ ÛËÌ·Û›·˜ ÛÙȘ ˘ÏÈΤ˜ ËÁ¤˜
AÛ΋ÛÂȘ ηٷÁÚ·Ê‹˜ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ, ‰È·ÎÚ›‚ˆÛ˘ ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ
ËÁÒÓ, ÙÔ˘ ÚÔÔÚÈÛÌÔ‡, Ù˘ ¯Ú‹Û˘ Î·È ÙÔ˘ ·Ú·ÁfiÌÂÓÔ˘ ·ÔÙÂϤÛÌ·ÙÔ˜.
˙) ∞Û΋ÛÂȘ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ÂÈηÛÙÈÎÔ‡ ¤ÚÁÔ˘
AÛ΋ÛÂȘ ¤ÓÙ·Í˘ ÂÓfi˜ ¤ÚÁÔ˘ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ·ÈÛıËÙÈÎfi Ú‡̷ ‹ Û¯ÔÏ‹, ÂÓÙÔÈÛÌÔ‡ ÙÔ˘
ÚÔÛˆÈÎÔ‡ ÛÙÔÈ¯Â›Ô˘, ÂÚÌËÓ›·˜ ÙˆÓ Û˘Ì‚fiÏˆÓ Ô˘ ÂÈÎÔÓ›˙ÔÓÙ·È, ÙˆÓ Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈÎÒÓ
ÊÔÚÙ›ÛÂˆÓ Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈÎÒÓ ·ÓÙÈÏ‹„ÂˆÓ (.¯. ÂͤٷÛË fiÏˆÓ ·˘ÙÒÓ ÛÙÔÓ ›Ó·Î· ÙÔ˘ ¡ÈÎfiÏ·Ô˘
°‡˙Ë «πÛÙÔÚ›·»).
∏ ‰È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈ-
Û˘ Î·È ÛÙԯ‡ÂÈ ÛÙÔ Ó· ÂÈÙÚ¤„ÂÈ ÛÙÔÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi Ó· ·ÓȯÓ‡ÛÂÈ ÙÔÓ ‚·ıÌfi ÚfiÛÏ˄˘, ÂÎ
̤ÚÔ˘˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ, Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ ·Ó¿ÏÔÁ· ÙË ‰È‰·-
ÎÙÈ΋ ÙÔ˘ Ù·ÎÙÈ΋ Î·È Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ ÂȉÈ΋ ‚Ô‹ıÂÈ· ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ô˘ ÙËÓ ¤¯Ô˘Ó ·Ó¿ÁÎË, ÂÍ·-
ÙÔÌÈ·ÔÓÙ·˜, ·Ó ·˘Ùfi Â›Ó·È ·Ó·Áη›Ô, ÙȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ÂÓ¤ÚÁÂȘ. ∏ ‰È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfi-
ÁËÛË ‰ÂÓ ÌÔÚ› ·Ú¿ Ó· Â›Ó·È ‰ÈÂÚ¢ÓËÙÈÎÔ‡ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, Ú¿ÁÌ· Ô˘ ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ë Ì·ıË-
Ûȷ΋ ‰È·‰Èηۛ· Ú¤ÂÈ Ì¿ÏÏÔÓ Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÙ·È ·Ú¿ Ó· ÂϤÁ¯ÂÙ·È. ŒÙÛÈ, Ë ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Û˘Ì-
20
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 20
‚¿ÏÏÂÈ ÛÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ ÔÈfiÙËÙ·˜ Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜ Î·È fi¯È ÌfiÓÔ ÛÙËÓ Î·Ù·ÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ ÌÂÙÚ‹-
ÛÈÌˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ.
∏ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÛÙԯ‡ÂÈ Î·È ÛÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô Ù˘ ·fiÎÙËÛ˘ ÁÓÒÛÂˆÓ Î·È ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ‰ÂÍÈÔ-
Ù‹ÙˆÓ ÂΠ̤ÚÔ˘˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ. ªÂ ÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÂȉÈÒÎÂÙ·È Ó· ‰È·ÈÛÙˆı› fi¯È ÌfiÓÔ ÙÈ
ÁÓˆÚ›˙ÂÈ Ô Ì·ıËÙ‹˜ ·ÏÏ¿ Î·È Î·Ù¿ fiÛÔ ÌÔÚ› Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ Ô˘ ·fiÎÙËÛÂ
ÛÙËÓ ÂÚÌËÓ›· Ê·ÈÓÔÌ¤ÓˆÓ Î·È ÛÙË Ï‡ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.
ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, Ë ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ·ÔÙÂÏ› ΢ڛˆ˜ ̤ÛÔ ·Ó·ÙÚÔÊÔ‰fiÙËÛ˘ Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜,
·ÊÔ‡ ·Ú¤¯ÂÈ ÂÈÎfiÓ· Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔÓ ‚·ıÌfi ÂÈÙ˘¯›·˜ ÙˆÓ ÌÂıfi‰ˆÓ Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡ÓÙ·È Î·È ÙËÓ
·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙËÁÈÎÒÓ Ì¿ıËÛ˘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÂÈÏÂÁ›. ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ, ·Ó¿ÌÂÛ·
ÛÙ’ ¿ÏÏ·, fiÙÈ Ë ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ‰ÂÓ ·ÔÙÂÏ›, Û η̛· ÂÚ›ÙˆÛË, ·˘ÙÔÛÎÔfi.
¶ÔÏÏ¿ ·fi Ù· ·Ú·¿Óˆ Ê·›ÓÔÓÙ·È, ›Ûˆ˜, ‰‡ÛÎÔÏ·. ¶ÈÛÙ‡ԢÌÂ, ˆÛÙfiÛÔ, fiÙÈ Ù· ‚È‚Ï›· Ô˘
¤¯ÂÙ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Û·˜, ÙfiÛÔ ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ fiÛÔ Î·È ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó Ô˘-
ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙÔ Ó· ÂȯÂÈÚËı› ÌÈ· ¿ÏÏË ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÛÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜. XÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ÌÂıÔ-
‰ÈÎfiÙËÙ· Î·È ˘ÔÌÔÓ‹. ∏ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ··›ÙËÛË ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ì·˜ Â›Ó·È Î¿ı ÊÔÚ¿ Ó·
¤¯Ô˘Ó ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ Î·È ÌÈ· ·ÎfiÌË ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ηٷÓÔÔ‡Ó, Ó· ‰È·ÎÚ›ÓÔ˘Ó, Ó· ηٷٿÛÛÔ˘Ó ÎÙÏ.
∆Ô ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ·Ì¤Ûˆ˜ Ï·ÌÚfi, ÔÈ ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È ÔÈ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ ‰ÂÓ ·Ô-
ÎÙÈÔ‡ÓÙ·È Û ÌÈ· ̤ڷ. «§·ÌÚfi» ÚÔ‚¿ÏÏÂÈ, ÌfiÓÔ, ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ·ÔÛÙ‹ıÈÛ˘. ŸÛÔÈ ıÂ-
ˆÚÔ‡Ó fiÙÈ ÙÔ ÂοÛÙÔÙ ۯÔÏÈÎfi ÂÁ¯ÂÈÚ›‰ÈÔ Â›Ó·È ¿ÚÈÛÙÔ, ·˘ÙÔ› ÌÔÚÔ‡Ó Î·È Ó· ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó fiÙÈ ÌÂ
ÙËÓ ÈÛÙ‹ ÚÔÊÔÚÈ΋ ‹ ÁÚ·Ù‹ ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ô‰ËÁÔ‡ÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¤ÏÂÈ· ÁÓÒÛË.
¶¿ÓÙˆ˜, Ù· ‚È‚Ï›· Ô˘ ¤¯ÂÙ ÛÙË ‰È¿ıÂÛ‹ Û·˜, ÙfiÛÔ ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ fiÛÔ Î·È ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡,
ÁÚ¿ÊÙËÎ·Ó fi¯È Ì ÙËÓ ÚfiıÂÛË Ó· Û˘ÛÛˆÚ‡ÛÔ˘Ó ÛÙÔ Ì˘·Ïfi ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ Ï‹ıÔ˜ Ó¤ˆÓ ÏË-
ÚÔÊÔÚÈÒÓ, ·ÏÏ¿ Ì ÙËÓ ÚÔÛ‰ÔΛ· Ó· ÙÔÓ ÂÍÔÈÎÂÈÒÛÔ˘Ó Ì ٷ ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁÈο Î·È ÂÓÓÔÈÔÏÔÁÈο
ÂÚÁ·Ï›· Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ÂÈÛÙ‹Ì˘, Ó· ·Ó·‰Â›ÍÔ˘Ó Î·È Ó· ηÏÏÈÂÚÁ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È·ÓÔËÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ‰Â-
ÍÈfiÙËÙ˜, Ó· Ô͇ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÎÚÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ÈηÓfiÙËÙ·, Ó· ÙÔÓ Ì˘‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ËıÈ΋ Ù˘ ηٷÓfiËÛ˘
Î·È ÙÔ˘ Û‚·ÛÌÔ‡ Ù˘ ‰È·ÊÔÚ¿˜, ÛÙËÓ ·ÚÔηٿÏËÙË ÁÓˆÚÈÌ›· «Ì ÙÔÓ ÕÏÏÔ, ÙÔ ÕÏÏÔÙ ηÈ
ÙÔ ∞ÏÏÔ‡», Ó· ÙÔÓ ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó, Ù¤ÏÔ˜, Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ÈÛÙÔÚÈ΋ Û˘Ó›‰ËÛË, Ó· Á›ÓÂÈ, ‰ËÏ·‰‹,
˘‡ı˘ÓÔ˜ Î·È ÂÓÂÚÁfi˜ ¿ÓıÚˆÔ˜, ·ÏËıÈÓfi˜ ÔÏ›Ù˘.
21
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 21
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 22
¶ƒ√∆∂π¡√ª∂¡∏ ∂¡¢∂π∫∆π∫∏ µπµ§π√°ƒ∞ºπ∞
°∂¡π∫∏ µπµ§π√°ƒ∞ºπ∞
∞ÏÈ‚È˙¿ÙÔ˜ ¡., √È ÔÏÈÙÈÎÔ› ıÂÛÌÔ› Û ÎÚ›ÛË 1922-1974. Ÿ„ÂȘ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÂÌÂÈÚ›·˜, £Â̤ÏÈÔ,
∞ı‹Ó· 1983.
AÓ·ÛÙ·ÛÈ¿‰Ë˜ °., ™‡Á¯ÚÔÓË ÔÏÈÙÈ΋ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ EÏÏ¿‰·˜ (1974-1992), M·ÏÏÈ¿Ú˘-¶·È‰Â›·,
£ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË 1993.
∞Û‰Ú·¯¿˜ ™., ∏ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ‰ÔÌ‹ ÙˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ ¯ˆÚÒÓ (15Ô˜-19Ô˜ ·ÈÒÓ·˜), ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó·
1979.
∞Û‰Ú·¯¿˜ ™., ∑ËÙ‹Ì·Ù· ÈÛÙÔÚ›·˜, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1999.
Baerentzen Lars Î.¿. (ÂÈÌ.), MÂϤÙ˜ ÁÈ· ÙÔÓ ÂÌʇÏÈÔ fiÏÂÌÔ, 1945-1949, ÌÙÊÚ. ∞Ú. ¶·Ú›ÛË,
OÏÎfi˜, ∞ı‹Ó· 1999.
µÂÚÁfiÔ˘ÏÔ˜ ∫., ∆Ô ·ÁÚÔÙÈÎfi ˙‹ÙËÌ· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ∂Í¿ÓÙ·˜, ∞ı‹Ó· 1975.
µÂÚ¤Ì˘ £. & ∫ÚÂÌÌ˘‰¿˜ µ., √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÎfiÛÌÔ˜, °ÓÒÛË, ∞ı‹Ó· 1985.
µÂÚ¤Ì˘ £., ∂ÏÏ¿‰·-∂˘ÚÒË. ∞fi ÙÔÓ ¶ÚÒÙÔ ¶fiÏÂÌÔ ˆ˜ ÙÔÓ æ˘¯Úfi ¶fiÏÂÌÔ, ¶Ï¤ıÚÔÓ, ∞ı‹Ó·
1992.
Berstein S. & Milza P., πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÙfiÌÔÈ 3, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997.
µÔ‡ÏÁ·Ú˘ °., ∏ ∂ÏÏ¿‰· Ù˘ ÌÂÙ·ÔÏ›Ù¢Û˘, 1974-1990, ™Ù·ıÂÚ‹ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· ÛËÌ·‰Â̤ÓË ·fi ÙË
ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ÈÛÙÔÚ›·, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 2001.
Braudel F., ªÂϤÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·, ÌÙÊÚ. √. µ·ÚÒÓ & ƒ. ™Ù·ÌÔ‡ÏË, ∂ª¡∂-ªÓ‹ÌˆÓ, ∞ı‹Ó·
1986.
Braudel F., ∏ ªÂÛfiÁÂÈÔ˜, √ ¯ÒÚÔ˜ Î·È Ë ÈÛÙÔÚ›·, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1990.
Braudel F., ∏ ÁÚ·ÌÌ·ÙÈ΋ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ, ÌÙÊÚ. Õ. ∞ÏÂÍ¿Î˘, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋ ∆Ú·-
¤˙˘, ∞ı‹Ó· 2002.
Burns E.M., ∂˘Úˆ·˚΋ ÈÛÙÔÚ›·. ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Î·È ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÛÌfi Ù˘ ÓÂfiÙÂÚ˘ ∂˘ÚÒ˘,
ÌÙÊÚ. ∆. ¢·Ú‚¤Ú˘, ÙfiÌÔÈ 2, ¶·Ú·ÙËÚËÙ‹˜, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË 1984.
°È·ÓÔ˘ÏfiÔ˘ÏÔ˜ °., √ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈÎfi˜ ÎfiÛÌÔ˜. ∂ÏÏËÓÈ΋ Î·È Â˘Úˆ·˚΋ ÈÛÙÔÚ›· (1945-1963), ¶··-
˙‹Û˘, ∞ı‹Ó· 1992.
°È·ÓÔ˘ÏfiÔ˘ÏÔ˜ °., «∏ ¢ÁÂÓ‹˜ Ì·˜ Ù‡ÊψÛȘ...», Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Î·È «ÂıÓÈο ı¤Ì·Ù·» ·fi ÙËÓ ‹Ù-
Ù· ÙÔ˘ 1897 ¤ˆ˜ ÙË ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹, µÈ‚ÏÈfiÚ·Ì·, ∞ı‹Ó· 1999.
Dakin D., √ ·ÁÒÓ·˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· 1821-1833, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜
∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1983.
Dakin D., ∏ ÂÓÔÔ›ËÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, 1770-1923, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó·
1989.
¢ÂÚÙÈÏ‹˜ °., ∫ÔÈÓˆÓÈÎfi˜ ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Â¤Ì‚·ÛË, 1880-1909, ∂Í¿ÓÙ·˜, ∞ı‹Ó·
1985.
¢ËÌ·Ú¿˜ ∫.£., ¡ÂÔÂÏÏËÓÈÎfi˜ ¢È·ÊˆÙÈÛÌfi˜, ∂ÚÌ‹˜, ∞ı‹Ó· 1977.
¢ËÌ·Ú¿˜ ∫.£., ∂ÏÏËÓÈÎfi˜ ƒˆÌ·ÓÙÈÛÌfi˜, ∂ÚÌ‹˜, ∞ı‹Ó· 1982.
Duby G., ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ πÛÙÔÚÈÎfi˜ ÕÙÏ·˜, ÂÈÌ. Ã. ƒ¿Ù˘, ¶·Ù¿Î˘, ∞ı‹Ó· 2006.
∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıËÓÒÓ (Û˘ÏÏÔÁÈÎfi), πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜, ∞ı‹Ó· 1986-2000.
∫ÈÙÚÔÌËÏ›‰Ë˜ ¶., ¡ÂÔÂÏÏËÓÈÎfi˜ ‰È·ÊˆÙÈÛÌfi˜. √È ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ȉ¤Â˜, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì·
∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1996.
23
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 23
∫ÚÂÌÌ˘‰¿˜ µ., ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ (1700-1821), ∂Í¿ÓÙ·˜, ∞ı‹Ó·
1988.
∫ÚÂÌÌ˘‰¿˜ µ., ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, 16Ô˜-20fi˜ ·ÈÒÓ·˜, °ÓÒÛË, ∞ı‹Ó·
1991.
§ÂÔÓÙ·Ú›Ù˘ °., ∆Ô ÂÏÏËÓÈÎfi ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈÎfi ΛÓËÌ· ηٿ ÙÔÓ ¶ÚÒÙÔ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ, ∂Í¿ÓÙ·˜, ∞ı‹-
Ó· 1978.
§È¿ÎÔ˜ ∞., ∏ ÈÙ·ÏÈ΋ ÂÓÔÔ›ËÛË Î·È Ë ªÂÁ¿ÏË I‰¤·, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1985.
§È¿ÎÔ˜ ∞., ∂ÚÁ·Û›· Î·È ÔÏÈÙÈ΋ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘, π∂¶∂∆∂, ∞ı‹Ó· 1993.
§˘ÚÈÓÙ˙‹˜ Ã. & ¡ÈÎÔÏ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ ∏., ™ˆÙËÚfiÔ˘ÏÔ˜ ¢. (ÂÈÌ.), ∫ÔÈÓˆÓ›· Î·È ÔÏÈÙÈ΋. Ÿ„ÂȘ Ù˘
∂ÏÏËÓÈ΋˜ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ 1974-1994, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1996.
ª·ÚÁ·Ú›Ù˘ °., πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘, 1946-1949, ÙfiÌÔÈ 2, µÈ‚ÏÈfiÚ·Ì·, ∞ı‹-
Ó· 2000-2001.
ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ˜ °.£. & ÷Ù˙ËÈˆÛ‹Ê ÃÚ. (ÂÈÌ.), µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌfi˜ Î·È ·ÛÙÈÎfi˜ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜, ¶·-
ÓÂÈÛÙËÌȷΤ˜ ∂ΉfiÛÂȘ ∫Ú‹Ù˘, ƒ¤ı˘ÌÓÔ 1988.
ªÔ˘˙¤Ï˘ ¡., ∫ÔÈÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈÛÌfi˜ Î·È Â΂ÈÔÌ˯¿ÓÈÛË ÛÙËÓ ËÌÈÂÚÈʤÚÂÈ·, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1987.
Mazower M., ™ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ ÛÙÏÂÚ. ∏ ÂÌÂÈÚ›· Ù˘ ηÙÔ¯‹˜, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó-
‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1995.
Mazower M., ™ÎÔÙÂÈÓ‹ ‹ÂÈÚÔ˜. √ Â˘Úˆ·˚Îfi˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó-
‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 2001.
ª·˙¿Ô˘ÂÚ ª., ∆· µ·ÏοÓÈ·, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ¶·Ù¿Î˘, ∞ı‹Ó· 2002.
Meynaud J., √È ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ÙfiÌÔÈ 2, ™·‚‚¿Ï·˜, ∞ı‹Ó· 2002.
¡ÈÎÔÏ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ ∏Ï., ∏ η¯ÂÎÙÈ΋ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·. ∫fiÌÌ·Ù· Î·È ÂÎÏÔÁ¤˜, 1946-1967, ¶·Ù¿Î˘, ∞ı‹Ó·
2001.
¶·Ó·ÁȈÙfiÔ˘ÏÔ˜ µ. (ÂÈÌ.), ∂ÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜ Î·È ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙ· µ·ÏοÓÈ· ÙÔ 19Ô
·È., £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1980.
Petropoulos J., ¶ÔÏÈÙÈ΋ Î·È Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ∂ÏÏËÓÈÎfi µ·Û›ÏÂÈÔ 1833-1843, ÙfiÌÔÈ 2 , ªÔÚ-
ʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1985.
™‚ÔÏfiÔ˘ÏÔ˜ ∫., ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ 1900-1945, BÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó·
1992.
™‚ÔÏfiÔ˘ÏÔ˜ ∫., ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ 1945-1981, BÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó·
2001.
™‚ÔÏfiÔ˘ÏÔ˜ ∫. (ÂÈÌ.), ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜. ∞گ›Ô, ÁÂÁÔÓfiÙ· Î·È Î›ÌÂÓ·, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıË-
ÓÒÓ, ∞ı‹Ó· 1995-1997.
™ÎÔÂÙ¤· ∂., ∆Ô «¶ÚfiÙ˘Ô µ·Û›ÏÂÈÔ» Î·È Ë MÂÁ¿ÏË I‰¤·. Ÿ„ÂȘ ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ‡ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿-
‰· 1830-1880, ¶ÔÏ‡Ù˘Ô, ∞ı‹Ó· 1988.
™ˆÙËÚ¤ÏÏ˘ °., ™˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù· Î·È ÂÎÏÔÁ¤˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· 1864-1909. π‰ÂÔÏÔÁ›· Î·È Ú¿ÍË Ù˘ ηıÔÏÈ΋˜
„ËÊÔÊÔÚ›·˜, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1991.
∆Û·Ô‡Û˘ °.¢. (ÂÈÌ.), ∂ÏÏËÓÈÛÌfi˜ Î·È ÂÏÏËÓÈÎfiÙËÙ·. π‰ÂÔÏÔÁÈÎÔ› Î·È ‚Ȉ̷ÙÈÎÔ› ¿ÍÔÓ˜ Ù˘ ÓÂÔÂÏÏË-
ÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜, BÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó· 1983.
∆Ûfiη˜ ™., ∞Ó¿Ù˘ÍË Î·È ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó·
1998.
∆ÛÔ˘Î·Ï¿˜ ∫., ∂Í¿ÚÙËÛË Î·È ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹. √ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi˜ ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ÛÙËÓ
∂ÏÏ¿‰· 1830-1922, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1977.
∆ÛÔ˘Î·Ï¿˜ ∫., ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÙÚ·Áˆ‰›·: ∞fi ÙËÓ ∞ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË ˆ˜ ÙÔ˘˜ ™˘ÓÙ·Á̷ٿگ˜, ¡¤· ™‡ÓÔ-
Ú·, ∞ı‹Ó· 1981.
24
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 24
∆ÛÔ˘Î·Ï¿˜ ∫., ∫Ú¿ÙÔ˜, ÎÔÈÓˆÓ›·, ÂÚÁ·Û›· ÛÙËÓ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1987.
ºÏ¿ÈÛÂÚ Ã., ™Ù¤ÌÌ· Î·È ™‚¿ÛÙÈη. ∏ ∂ÏÏ¿‰· Ù˘ ηÙÔ¯‹˜ Î·È Ù˘ ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘, ¶··˙‹Û˘, ∞ı‹Ó·
1988.
º˘Ú¤ ºÚ. & ƒÈÛ¤ ¡Ù., ∏ °·ÏÏÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÌÙÊÚ. ∏. ∞ı·Ó·ÛÈ¿‰Ë˜, µ. ª·ÚÁÒÓË, BÈ‚ÏÈÔˆ-
Ï›ÔÓ Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó· 1997.
÷ڷϿÌ˘ ¢., ™ÙÚ·Ùfi˜ Î·È ÔÏÈÙÈ΋ ÂÍÔ˘Û›·. ∏ ‰ÔÌ‹ Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ ÛÙË ÌÂÙÂÌÊ˘Ïȷ΋ ∂ÏÏ¿‰·, ∞ı‹-
Ó· 1985.
÷Ù˙ËÈˆÛ‹Ê Ã. (ÂÈÌ.), µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌfi˜ Î·È ·ÛÙÈÎfi˜ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜, ¶·ÓÂÈÛÙËÌȷΤ˜ ∂ΉfiÛÂȘ
∫Ú‹Ù˘, ∏Ú¿ÎÏÂÈÔ 1992.
÷Ù˙ËÈˆÛ‹Ê Ã., ∏ ÁËÚ·È¿ ÛÂÏ‹ÓË. ∏ ‚ÈÔÌ˯·Ó›· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, 1830-1940, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1993.
÷Ù˙ËÈˆÛ‹Ê Ã. (ÂÈÌ.), πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, µÈ‚ÏÈfiÚ·Ì·, ∞ı‹Ó· 1999.
Hobsbawm E., ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛˆÓ, 1789-1848, ÌÙÊÚ. ª. √ÈÎÔÓÔÌÔÔ‡ÏÔ˘, ªÔÚʈÙÈ-
Îfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1990.
Hobsbawm E., ∏ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘, 1848-1875, ÌÙÊÚ. ¢. ∫Ô‡ÚÙÔ‚ÈÎ, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì·
∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1996.
Hobsbawn E., ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚÈÒÓ, 1875-1914, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘,
∞ı‹Ó· 2000.
Hobsbawm E., ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1997.
µπµ§π√°ƒ∞ºπ∞ ¢π¢∞∫∆π∫∏™ ∆∏™ π™∆√ƒπ∞™
∞‚‰ÂÏ¿ Œ., πÛÙÔÚ›· Î·È Û¯ÔÏ›Ô, ¡‹ÛÔ˜, ∞ı‹Ó· 1998.
∞ÓÙˆÓÈ¿‰Ë˜ §., ∏ ‰È‰·ÎÙÈ΋ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜, ¶·Ù¿Î˘, ∞ı‹Ó· 1995.
µ·˚Ó¿ ª., £ÂˆÚËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÁÈ· ÙÔÓ 21Ô ·È., Gutenberg, ∞ı‹Ó·
1997.
Bloch M., ∞ÔÏÔÁ›· ÁÈ· ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·. ∆Ô Â¿ÁÁÂÏÌ· ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡, ÌÙÊÚ. ∫. °·Á·Ó¿Î˘, ∂Ó·ÏÏ·ÎÙÈ-
Τ˜ ÂΉfiÛÂȘ, ∞ı‹Ó· 1994.
°È·ÓÓ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ ¢.∫., «¡ÂfiÙÂÚË Î·È ™‡Á¯ÚÔÓË πÛÙÔÚ›· (1789-̤¯ÚÈ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒ-
Ó·): ªÈ· ÚfiÙ·ÛË ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋˜ ‰È‰·Ûηϛ·˜ ÁÈ· ÙËÓ πÛÙÔÚ›· Ù˘ °’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘», ∫. ∞ÁÁÂ-
Ï¿ÎÔ˜ (ÂÈÌ.), ¢È·ıÂÌ·ÙÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ Ù˘ ÁÓÒÛ˘ ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Û¯ÔÏ›Ô, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ∞ı‹Ó·.
°È·ÓÓ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ ¢.∫., «∏ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ Î·È Ë ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘ ‰È-
‰·Ûηϛ·˜ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ¢Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ· ∂Î·›‰Â˘ÛË: °ÂÓÈ΋ ıÂÒÚËÛË», ∂È-
ıÂÒÚËÛË ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ, ¶·È‰·ÁˆÁÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ, ∞ı‹Ó· 2004, Ù‡¯. 9.
°È·ÓÓfiÔ˘ÏÔ˜ °., ¢ÔΛÌÈ· ıˆڛ·˜ Î·È ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜, µÈ‚ÏÈÔÁÔÓ›·, ∞ı‹Ó· 1997.
°È·ÓÓfiÔ˘ÏÔ˜ °., «∏ ÈÛÙÔÚ›· ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË: ıˆڛ· Î·È Ú¿ÍË», ∏ ÈÛÙÔÚ›· ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, ∫ÔÏϤÁÈÔ
∞ıËÓÒÓ, ∞ı‹Ó· 2001, Û. 25-58.
∂Ù·ÈÚ›· ªÂϤÙ˘ ¡¤Ô˘ ∂ÏÏËÓÈÛÌÔ‡ (∂ª¡∂), ∏ ‰È‰·Ûηϛ· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÛÙË Ì¤ÛË ÂÎ·›‰Â˘ÛË,
°ÚËÁfiÚ˘, ∞ı‹Ó· 1988.
πˆ¿ÓÓÔ˘ £. ¶., ¢È‰¿ÛÎÔÓÙ·˜ ÈÛÙÔÚ›·: ·fi ÙȘ ıˆڛ˜ Ì¿ıËÛ˘ ÛÙË ÛÙÔ¯ÔıÂÙÈ΋ ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋, ∞ÙÚ·-
fi˜, ∞ı‹Ó· ¯.¯.
∫fiÎÎÈÓÔ˜ °., ∞fi ÙËÓ πÛÙÔÚ›· ÛÙȘ ÈÛÙÔڛ˜, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 1998.
∫fiÎÎÈÓÔ˜ °., ¢È‰·ÎÙÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ ÛÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ∞ı‹Ó· 1998.
∫fiÎÎÈÓÔ˜ °. & ∞ÏÂÍ¿ÎË ∂. (ÂÈÌ.), ¢ÈÂÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ ÛÙË ÌÔ˘ÛÂȷ΋ ·ÁˆÁ‹, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ,
∞ı‹Ó· 2002.
25
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 25
∫fiÎÎÈÓÔ˜ °., «∏ ÈÛÙÔÚ›· ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ի, ÂÚ. πÛÙÔÚÈο 36(2002), Û. 165-200.
∫Ô˘ÏÔ‡ÚË ÃÚ., «™¯ÔÏÈο ÂÁ¯ÂÈÚ›‰È· Î·È ÈÛÙÔÚÈ΋ ¤Ú¢ӷ. ∏ Â˘Úˆ·˚΋ ÂÌÂÈÚ›·», ÂÚ. ªÓ‹-
ÌˆÓ 11(1987), Û. 219-224.
∫Ô˘ÏÔ‡ÚË ÃÚ. (ÂÈÌ.), ∂Ó·ÏÏ·ÎÙÈÎfi ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙË ‰È‰·Ûηϛ· Ù˘ ÓÂfiÙÂÚ˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ù˘
ÓÔÙÈÔ·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘, ÙfiÌÔÈ 4, ∫¤ÓÙÚÔ ÁÈ· ÙË ¢ËÌÔÎÚ·Ù›· Î·È ÙË ™˘ÌÊÈÏ›ˆÛË ÛÙË ¡ÔÙÈÔ-
·Ó·ÙÔÏÈ΋ ∂˘ÚÒË, 2006.
§Â °ÎÔÊ ∑., £¤Ì·Ù· ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜, ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ∞ıËÓÒÓ, ∞ı‹Ó· 1993.
Moniot H., H ‰È‰·ÎÙÈ΋ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜, ÌÙÊÚ. ŒÊË ∫¿ÓÓÂÚ, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ∞ı‹Ó· 2002.
¡¿ÎÔ˘ ∂ÈÚ., ∆· ·È‰È¿ Î·È Ë ÈÛÙÔÚ›·. πÛÙÔÚÈ΋ ÛΤ„Ë, ÁÓÒÛË Î·È ÂÚÌËÓ›·, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ∞ı‹Ó· 2000.
¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈ· ŒÓˆÛË ºÈÏÔÏfiÁˆÓ, ™ÂÌÈÓ¿ÚÈÔ 3: πÛÙÔÚ›·, °ÚËÁfiÚ˘, ∞ı‹Ó· 1984.
¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈ· ŒÓˆÛË ºÈÏÔÏfiÁˆÓ, ™ÂÌÈÓ¿ÚÈÔ 9: ∆Ô Ì¿ıËÌ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ ÚˆÙÔ‚¿ıÌÈ· Î·È ‰Â˘-
ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ· ÂÎ·›‰Â˘ÛË, °ÚËÁfiÚ˘, ∞ı‹Ó· 1988.
¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈ· ŒÓˆÛË ºÈÏÔÏfiÁˆÓ, ™ÂÌÈÓ¿ÚÈÔ 17: ∂ıÓÈ΋ Û˘Ó›‰ËÛË Î·È ÈÛÙÔÚÈ΋ ·È‰Â›·, °ÚËÁfiÚ˘,
∞ı‹Ó· 1994.
¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈ· ŒÓˆÛË ºÈÏÔÏfiÁˆÓ, ™ÂÌÈÓ¿ÚÈÔ 21: £ÂˆÚËÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Î·È ‰È‰·ÎÙÈ΋ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜,
°ÚËÁfiÚ˘, ∞ı‹Ó· 1999.
ƒÂÔ‡ÛË ª., «¢È‰·ÎÙÈ΋ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜. ™ÙÔ¯·ÛÌÔ›, ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Î·È ˙ËÙÔ‡ÌÂÓ·, 1880-1980»,
ÂÚ. ∆· ÈÛÙÔÚÈο 33(2000), Û. 319-378.
ƒÂÔ‡ÛË ª., «√È ¤ÓÓÔȘ Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜. ∞fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ÁÓÒÛË ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ηٷÓfiËÛË»,
ÂÚ. ªÓ‹ÌˆÓ 22 (2000), Û. 191-220.
ƒÂÔ‡ÛË ª., ª·ı‹Ì·Ù· πÛÙÔÚ›·˜. ∞fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘, ∞ı‹Ó·
2004.
ƒÂÔ‡ÛË ª. (ÂÈÌ.), πÛÙÔÚÈΤ˜ ËÁ¤˜ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, ·fi Ù· ›¯ÓË ÛÙȘ Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜, ∫·ÏÂȉÔÛÎfiÈÔ, ∞ı‹-
Ó· 2005.
Sebba J., πÛÙÔÚ›· ÁÈ· fiÏÔ˘˜. ¢È‰·ÎÙÈΤ˜ ÚÔÙ¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ ÛÙÔ ¢ËÌÔÙÈÎfi Î·È ÙÔ °˘-
ÌÓ¿ÛÈÔ, ÌÙÊÚ. ª. ∫·‚·ÏȤÚÔ˘, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ∞ı‹Ó· 2000.
Stradling R., ¢È‰¿ÛÎÔÓÙ·˜ ÙËÓ ∂˘Úˆ·˚΋ πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ÌÙÊÚ. µ. ™·Îο, ™˘Ì‚Ô‡ÏÈÔ Ù˘
∂˘ÚÒ˘ - •ÈÊ·Ú¿˜, ∞ı‹Ó· 2007.
Stradling R., ∏ ÔÏ˘ÚÈÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÛÙË ‰È‰·Ûηϛ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜: ŒÓ·˜ Ô‰ËÁfi˜ ÁÈ· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜,
ÌÙÊÚ. ¢. ∫ÔÎÎÒÓ˘, ™˘Ì‚Ô‡ÏÈÔ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ - •ÈÊ·Ú¿˜, ∞ı‹Ó· 2007.
∆˙fiη˜ ™., ¢È‰·ÎÙÈΤ˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ÛÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜, ™·‚‚¿Ï·˜, ∞ı‹Ó· 2002.
ºÚ·ÁÎÔ˘‰¿ÎË Õ. & ¢Ú·ÁÒÓ· £., «∆È Â›Ó' Ë ·ÙÚ›‰· Ì·˜;» ∂ıÓÔÎÂÓÙÚÈÛÌfi˜ ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ∞ÏÂ-
Í¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997.
Ferro M., ¶Ò˜ ‰ÈËÁÔ‡ÓÙ·È ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÛÙ· ·È‰È¿, ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ∞ı‹Ó· 2000.
Ferro M., KÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ Î·È IÛÙÔÚ›·, MÂÙ·›¯ÌÈÔ, Aı‹Ó· 2001.
26
∫·Ù¿ ÙË ‰È‰·ÎÙÈ΋ Ú¿ÍË Î·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËı›
ÛÙÔÓ Ì¤ÁÈÛÙÔ ‰˘Ó·Ùfi ‚·ıÌfi ÙÔ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÏÔÁÈÛÌÈÎfi
Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ °˘ÌÓ·Û›Ô˘.
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 26
ª¤ÚÔ˜ ¶ÚÒÙÔ
√ ∫√™ª√™
∞¶√ ∆π™ ¶∞ƒ∞ª√¡∂™ ∆∏™ °∞§§π∫∏™ ∂¶∞¡∞™∆∞™∏™
∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 19Ô˘ ∞πø¡∞
∫∂º∞§∞π√ ¶ƒø∆√
√π ∞¶∞ƒÃ∂™ ¢π∞ª√ƒºø™∏™ ∆√À ¡∂√∆∂ƒ√À ∫√™ª√À
∂¡√∆∏∆∞ 1
∏ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ·Ó·Î·Ï¤ÛÔ˘Ó ÁÓÒÛÂȘ ·fi ÙËÓ πÛÙÔÚ›· Ù˘ µ’ °˘ÌÓ·Û›Ô˘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙȘ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜ Ô˘ ‰È·-
ÌfiÚÊˆÛ·Ó Û˘Óı‹Î˜ ¢ÓÔ˚Τ˜ ÁÈ· ÙȘ ··Ú¯¤˜ Ù˘ Â΂ÈÔÌ˯¿ÓÈÛ˘ ÛÙ· ̤۷ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ò˜ Û˘ÓÙÂϤÛÙËÎÂ Ë ÌÂÙ¿‚·ÛË ÛÙÔ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈÎfi Û‡ÛÙËÌ·, ‰ËÏ·‰‹ Ì ÔÈÔ˘˜ ÙÚfi-
Ô˘˜ ÂΉËÏÒıËÎÂ, ·Ú¯Èο, ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Ô˘ ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ÂÔ¯‹˜, η-
ıÒ˜ Î·È ÙËÓ È‰ÂÔÏÔÁÈ΋ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂˘ÚÒË ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó Ô ¢È·ÊˆÙÈÛÌfi˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Î·È ÙÔ˘˜ ·ÚÈÔ˘˜ ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ·fi„ÂȘ Ô˘ ‰È·Ù˘ÒıËÎ·Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ ÁÈ· η›ÚÈ· ı¤-
Ì·Ù·, fiˆ˜ Ë ÔÏÈÙÈ΋, Ë ıÚËÛΛ·, Ë ÂÎ·›‰Â˘ÛË Î·È Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›·.
¡· ·ÍÈÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘ ·Ú¤Ì‚·Û˘ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÁÂÓÈÎfiÙÂÚˆÓ
ÌÂÙ·‚ÔÏÒÓ Ô˘ Û˘ÓÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó Î·Ù¿ ÙÔÓ 18Ô ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ‚·ıÌÈ·›· ÂÍ¿ψÛË Ù˘ ¯Ú‹Û˘ Ì˯·ÓÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ (ÂÎÌ˯¿ÓÈÛË Ù˘ ·-
Ú·ÁˆÁ‹˜) ›¯Â, Û ÚÒÙË Ê¿ÛË Î·È Ì¤¯ÚÈ Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó ÔÏÏ¿ ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈ·, ‰‡Ô ¿ÌÂÛ· ·ÔÙÂϤ-
ÛÌ·Ù·: ÚÒÙÔÓ, ÂÚÈÔÚ›ÛÙËÎ·Ó ÔÈ ·Ó¿ÁΘ Û ÂÚÁ·ÙÈο ¯¤ÚÈ· Î·È ‰Â‡ÙÂÚÔÓ ÔÈ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔÈ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó
··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó Ô‡Ù ÌÂÁ¿ÏË ÛˆÌ·ÙÈ΋ ‰‡Ó·ÌË Ô‡Ù ÂÍ·ÈÚÂÙÈΤ˜ ÁÓÒÛÂȘ ‹ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜. ŒÙÛÈ,
ÔÈ ÂÚÁÔ‰fiÙ˜ ÚÔÙÈÌÔ‡Û·Ó Á˘Ó·›Î˜ Î·È ·È‰È¿, Ô˘ ·Ì›‚ÔÓÙ·Ó ÏÈÁfiÙÂÚÔ. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, fï˜, Ì ÙËÓ
ÂÍ·ıÏ›ˆÛË ÙˆÓ ·ÛıÂÓ¤ÛÙÂÚˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÛÙڈ̿وÓ, Ë ÂÎÌ˯¿ÓÈÛË Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÁÂÓÓÔ‡Û ÌÂÁ¿-
ÏÔ ÏÔ‡ÙÔ, Ô˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚˆÓfiÙ·Ó ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Ï›ÁˆÓ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÈÒÓ.
2. √ ¡ÙÂοÚÙ (∫·ÚÙ¤ÛÈÔ˜), ıÂÌÂÏȈً˜ Ù˘ ÊÈÏÔÛÔÊÈ΋˜ ·ÌÊÈ‚ÔÏ›·˜, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ·Ú-
¯¤˜ Ù˘ ÌÂıfi‰Ô˘ ÙÔ˘: Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ·ÌÊÈ‚¿ÏÏÂÈ ÁÈ· Ù· ¿ÓÙ·Ø ÌÔÚ› Ó· ·Ô‰¤¯ÂÙ·È ÌfiÓÔ
·˘Ùfi Ô˘ ·Ô‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È ·ÏËıÈÓfi, ·ÊÔ‡ ÂÏÂÁ¯ı› Ì ÙË ÏÔÁÈ΋. √È ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ Û˘ÓÔ„›ÛÙËÎ·Ó ÛÙË
ÊÚ¿ÛË cogito ergo sum (·ÌÊÈ‚¿Ïψ, ¿Ú· ˘¿Ú¯ˆ).
3·. √È ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ §ÔÎ ÂÚ› ÔÏÈÙÈ΋˜ ‚›·˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó ¤Ó· ·fi Ù· ·ÚÈ· ÔÏÈÙÈο fiÏ· Ù˘ ¤Ó‰Ô-
͢ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙËÓ ∞ÁÁÏ›· (1688), Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1776-1783) Î·È Ù˘ Á·ÏÏÈ-
΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1789).
27
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 27
3‚. √ ƒÔ˘Ûfi ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Û ÌÈ· ·ÏËıÈÓ‹ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· Ô Ï·fi˜ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Ô ·fiÏ˘ÙÔ˜ ΢-
Ú›·Ú¯Ô˜ ÙÔ˘ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜. ¢ÂÓ Â›Ó·È, ‚‚·›ˆ˜, Ù˘¯·›Ô fiÙÈ ÙȘ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘ ˘ÈÔı¤ÙËÛ·Ó ÔÈ ÚÈ˙ÔÛ¿-
ÛÙ˜ π·Îˆ‚›ÓÔÈ, Ô˘ ΢ÚÈ¿Ú¯ËÛ·Ó Î·Ù¿ ÙË ‰Â‡ÙÂÚË Ê¿ÛË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
4. ∏ «‰È¿ÎÚÈÛË ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ» ‹Ù·Ó ÙÔ Ì¤ÙÚÔ Ô˘ ÚfiÙÂÈÓÂ Ô ªÔÓÙÂÛÎȤ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÓÙÈÌÂ-
ÙˆÈÛÙ› Ë ·˘ı·ÈÚÂÛ›· Ô˘ ÚԤ΢Ù ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ˘ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ ÛÙ·
¯¤ÚÈ· ÂÓfi˜ ·fiÏ˘ÙÔ˘ ÌÔÓ¿Ú¯Ë.
¶ÚÔÙÂÈÓfiÌÂÓË ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË: ∞ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ ·fi ÙÔ Ì¿ıËÌ·
Ù˘ ∫ÔÈÓˆÓÈ΋˜ Î·È ¶ÔÏÈÙÈ΋˜ ∞ÁˆÁ‹˜, ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› fiÙÈ Ë ‰È¿ÎÚÈÛË ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ
·ÔÙÂÏ› ıÂ̤ÏÈÔ fiÏˆÓ ÙˆÓ Û‡Á¯ÚÔÓˆÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÒÓ ÔÏÈÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ. (ªÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ·fi
ÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ë ËÁ‹ 3.)
5. √ µÔÏÙ¤ÚÔ˜ ˘‹ÚÍ ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ Û˘ÓÂ¤ÛÙÂÚÔ˘˜ ÂÈÎÚÈÙ¤˜ ÙÔ˘ ıÚËÛ΢ÙÈÎÔ‡ Ê·Ó·ÙÈÛÌÔ‡,
ÂÈÏÔÁ‹ ÁÈ· ÙËÓ ÔÔ›· ηٷ‰ÈÒ¯ıËΠ·fi ÙËÓ Î·ıÔÏÈ΋ ÂÎÎÏËÛ›·. (¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÌÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈ-
Ëı› ·fi ÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ë ËÁ‹ 2.)
6. √ ÕÓÙ·Ì ™ÌÈı, ıÂÌÂÏȈً˜ ÙÔ˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡ ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌÔ‡, ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍ ÙË ı¤ÛË fiÙÈ ÙÔ ÎÚ¿-
ÙÔ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÚÂÌ‚·›ÓÂÈ fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ˙ˆ‹.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ªÂ ·ÊÔÚÌ‹ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ÌÔÚ› Ó· Á›ÓÂÈ ÌÈ· ÚÒÙË Û˘˙‹ÙËÛË ÁÈ· ÙȘ ··Ú¯¤˜ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÙÔ˘
‚ÈÔÌ˯·ÓÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜.
4. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ fiÙÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ·ÚÔ‡Û· ‰È‰·-
ÎÙÈ΋ ÂÓfiÙËÙ· ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÂÓËÌÂÚÒÓÔÓÙ·Ó ÌfiÓÔ ·fi ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ Î·È ÔÏÈÙÈο Ê˘ÏÏ¿‰È·. ∫·ıÒ˜,
ˆÛÙfiÛÔ, ÔÏÏÔ› ¿ÓıÚˆÔÈ ‰ÂÓ ‹ÍÂÚ·Ó Ó· ‰È·‚¿˙Ô˘Ó, ÔÈ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Û˘Ó·ıÚÔ›ÛÂȘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Û·Ó
Î·È ˆ˜ ¯ÒÚÔÈ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·˜ Î·È ‰È¿‰ÔÛ˘ ȉÂÒÓ Î·È ·ÓÙÈÏ‹„ˆÓ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. ∏ ·¿ÓÙËÛË, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÈ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ·Ú¤¯ÔÓÙ·È ÛÙÔ Î˘Ú›ˆ˜ ΛÌÂÓÔ Ù˘
‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÂÓfiÙËÙ·˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ·ÍÈÔÔÈ› Ù· ÂÈϤÔÓ ÛÙÔȯ›· Ô˘ ‰›ÓÔÓÙ·È ÛÙȘ ËÁ¤˜ 3·, 3‚ Î·È 4.
2. ¶˘Ú‹Ó·˜ Ù˘ ·¿ÓÙËÛ˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ Â›Ó·È Ë ÂÎÙ›ÌËÛË fiÙÈ Ë ÎÚÈÙÈ΋ ÙˆÓ ‰È·ÊˆÙÈÛÙÒÓ ÔÈ-
ÎÔÓÔÌÔÏfiÁˆÓ ÛÙÔÓ ÌÂÚηÓÙÈÏÈÛÌfi Â͢ËÚÂÙÔ‡ÛÂ, ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈο, ÙȘ ÂȉÈÒÍÂȘ Ù˘ ·ÛÙÈ΋˜ Ù¿Í˘.
3. ∆Ô ÈÛ¯‡ÔÓ Û‹ÌÂÚ· Û‡ÓÙ·ÁÌ· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÈ ÔÏÏ¿ ÛÙÔȯ›· Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÊÈÏÔÛÔ-
Ê›·˜ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡, ηıÒ˜ ‚·Û›˙ÂÙ·È ÛÙË ‰È¿ÎÚÈÛË ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ Î·È ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÔÏÈÙÈο ηÈ
ÎÔÈÓˆÓÈο ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ÂÚÈÊÚ¿ÍÂȘ ÛÙËÓ ∞ÁÁÏ›·
∏ ·Ó¿ÁÎË ‰È·ÙÚÔÊ‹˜ ÂÓfi˜ ·˘Í·ÓfiÌÂÓÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÂÈ‚¿ÏÏÂÈ ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜. […]
∆Ô ‚ÚÂÙ·ÓÈÎfi ÚÔ‚¿‰ÈÛÌ· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ·Ó·ÌÊ›‚ÔÏ· Ì ÙËÓ ¤ÁηÈÚË ÂΉ‹ÏˆÛË Ù˘ ΛÓËÛ˘ ÙˆÓ ÂÚÈ-
ÊÚ¿ÍÂˆÓ (enclosures). […] ∆Ô‡ÙË Î·Ù·Ï‹ÁÂÈ ÛÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔÙÈÎÔ‡ Ï·ÈÛ›Ô˘ ·ÍÈÔÔ›Ë-
Û˘ ÙˆÓ ·ÁÚÔÙÈÎÒÓ Á·ÈÒÓ (‰È·ÓÔÌ‹ ÙˆÓ ÎÔÈÓÔÙÈÎÒÓ ‰·ÛÒÓ Î·È ÏÈ‚·‰ÈÒÓ) Î·È ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ·fi ÎÔÈ-
ÓÔ‡ ÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢Û˘ ÙˆÓ Î·ÏÏÈÂÚÁÔ‡ÌÂÓˆÓ ÂÎÙ¿ÛˆÓ. ∏ ÂÚ›ÊÚ·ÍË ÙˆÓ ·ÁÚÔÙÂÌ·¯›ˆÓ, Ô˘ ηıÔÚ›-
˙ÂÈ Û·ÊÒ˜ Ù· fiÚÈ· Ù˘ ȉÈÔÎÙËÛ›·˜, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ ȉÈÔÎً٘ Ó· ‚ÂÏÙÈÒÓÔ˘Ó ÙȘ Á·›Â˜ ÙÔ˘˜ Ì ÙÔÓ
ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÌfi ÙÔ˘ ‰¿ÊÔ˘˜, ÙȘ ·ÔÛÙÚ·ÁÁ›ÛÂȘ, ÙÔÓ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌfi Ì Ӥ˜ ηÏÏȤÚÁÂȘ Î·È ÙË ¯ÚË-
ÛÈÌÔÔ›ËÛË ÓÂfiÙÂÚˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ∞.∫. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó·
1997, ÙfiÌ. 1, Û. 439-440.
2. √ ¢È·ÊˆÙÈÛÌfi˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ıÚËÛΛ·˜
£Â̤ÏÈÔ Ù˘ Â˘Úˆ·˚΋˜ ÂÓfiÙËÙ·˜ ηٿ ÙÔÓ ªÂÛ·›ˆÓ·, Ô ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi˜ ˘Ê›ÛÙ·Ù·È ÙËÓ Â›ıÂÛË
ÙÔ˘ ÊÈÏÔÛÔÊÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜. ∏ ÎÔÛÌÈ΋ ¤ÎÊÚ·Û‹ ÙÔ˘, Ô ÎÏ‹ÚÔ˜, Á›ÓÂÙ·È ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ
ÂÈı¤ÛˆÓ. π‰È·›ÙÂÚ· Ô µÔÏÙ¤ÚÔ˜ ÙÔ‡ ηٷʤÚÂÈ ÛÎÏËÚ¿ Ï‹ÁÌ·Ù· ÂÍ·›ÚÔÓÙ·˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ÙÔ
28
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 28
Ó‡̷ Ù˘ ·ÓÂÍÈıÚËÛΛ·˜. ∞˘Ù‹ Ë ÎÚÈÙÈ΋ ÙˆÓ ÎÔÛÌÈÎÒÓ Ï¢ÚÒÓ Ù˘ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ΋˜ ÂÎÎÏËÛ›·˜ Ôχ
Û‡ÓÙÔÌ· ηٷϋÁÂÈ Û ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ÙˆÓ ‚·ÛÈÎÒÓ ‰ÔÁÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ıÚËÛΛ·˜. ∞fi Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 18Ô˘
·ÈÒÓ·, ÏÔÁÈ΋ Î·È ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi˜ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ˆ˜ ÛÙÔȯ›· ·Û˘Ì‚›‚·ÛÙ·.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ∞.∫. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó·
1997, ÙfiÌ.1, Û. 460.
3. ∏ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ ÛÙÔÈ¯Â›Ô ÊıÔÚ¿˜ Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜
∏ ÌÔÓ·Ú¯›· ·Ô‰˘Ó·ÌÒÓÂÙ·È, fiÙ·Ó Ô ËÁÂÌfiÓ·˜, Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·˜ fiÏË ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· ÛÙÔ ÚfiÛˆ-
fi ÙÔ˘, Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÈ ÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ ÛÙËÓ ÚˆÙÂ‡Ô˘Û·, ÙËÓ ÚˆÙÂ‡Ô˘Û· ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ÙÔ˘ Î·È ÙËÓ ·˘Ï‹
·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ÛÙÔ ÚfiÛˆfi ÙÔ˘. ∏ ÌÔÓ·Ú¯È΋ ÂÍÔ˘Û›· Êı›ÚÂÙ·È, fiÙ·Ó Ù· ·ÓÒÙÂÚ· ·ÍÈÒÌ·Ù· ÙÔ˘
ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÂÈ‚Ú·‚Â‡Ô˘Ó ÙËÓ ÈÔ ¯·ÌËÏ‹ ÛÙ¿ıÌË ‰Ô˘ÏÈÎfiÙËÙ·˜, fiÙ·Ó Ô ËÁÂÌfiÓ·˜ ‰ÂÓ Û¤‚ÂÙ·È ÙÔÓ
Ï·fi ÙÔ˘ Î·È ·ÓÙ›ıÂÙ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› Ù· ¢ÙÂϤÛÙÂÚ· ÂÚÁ·Ï›· Ù˘ ·˘Ù·Ú¯È΋˜ ÂÍÔ˘Û›·˜.
ªÔÓÙÂÛÎȤ, ∆Ô Ó‡̷ ÙˆÓ ÓfïÓ.
¶ËÁ‹: °.¢. ∑ÈÔ‡ÙÔ˜, ªÔÓÙÂÛÎȤ, ∂ÈÏÔÁ‹ ·fi ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘, ™‡Á¯ÚÔÓË ∂Ô¯‹, ∞ı‹Ó· 1993, Û. 323.
4. ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· ‹ Û˘ÛÙËÌ·ÙÈÎfi ÏÂÍÈÎfi ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌÒÓ, ÙˆÓ ÙÂ-
¯ÓÒÓ Î·È ÙˆÓ Â·ÁÁÂÏÌ¿ÙˆÓ
∏ ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ ˘‹ÚÍ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Ô˘ ÛÎÔfi ›¯Â Ó· ÂÎÏ·˚·ÛÂÈ
ÙȘ ÂÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ Î·È ÊÈÏÔÛÔÊÈΤ˜ ηٷÎÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ηÈÚÔ‡ Ù˘. ∂ΉfiıËΠÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ Î·Ù¿ ÙÔ ‰È¿-
ÛÙËÌ· ·fi ÙÔ 1751 ˆ˜ ÙÔ 1772 ·Ú¯Èο Û 17 ÙfiÌÔ˘˜ Ì 11 ÂÈϤÔÓ ÙfiÌÔ˘˜ Ô˘ ÂÚÈÏ¿Ì‚·Ó·Ó
·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ›Ó·Î˜. ∞ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ¤Ó· Û˘Ìϋڈ̷ 5 ÙfiÌˆÓ Î·È ¤Ó· ¢ÚÂÙ‹ÚÈÔ 2 ÙfïÓ.
ªÂÙ¿ ·fi ¤Ó· ÚÒÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· Úfi¯ÂÈÚˆÓ ÚÔÛ·ıÂÈÒÓ, Ô ÂΉfiÙ˘ ÂÌÈÛÙ‡ıËΠÙË ‰È‡ı˘ÓÛË ÙÔ˘
¤ÚÁÔ˘ Û ‰‡Ô ·fi ÙȘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ Ê˘ÛÈÔÁӈ̛˜ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡, ÙÔÓ ¡ÙÈÓÙÂÚfi Î·È ÙÔÓ ¡Ù’ ∞Ï·Ì¤Ú,
ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÛÙ¿ıËÎ·Ó –ȉ›ˆ˜ Ô ÚÒÙÔ˜– ÔÈ ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˜ Ù˘ ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ·˜ ̤¯ÚÈ ÙËÓ ¤Î‰ÔÛË Ù˘.
Ÿˆ˜ ¤ÁÚ·„ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ô ¡Ù’ ∞Ï·Ì¤Ú ÛÙÔÓ ¶ÚfiÏÔÁÔ Ù˘ ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ·˜, ÛÎÔfi˜ ÙÔ˘
¤ÚÁÔ˘ ‹Ù·Ó «Ó· ÂÎı¤ÛÂÈ ÛÙÔ Ì¤ÙÚÔ ÙÔ˘ ‰˘Ó·ÙÔ‡ ÙË ÛÂÈÚ¿ Î·È ÙË Û˘Ó¿ÚÙËÛË ÙˆÓ ÁÓÒÛÂˆÓ [...] Ó·
ÂÚÈÏ¿‚ÂÈ Î¿ı ÂÈÛÙ‹ÌË Î·È ÁÈ· οı ٤¯ÓË, ÂÏ¢ı¤ÚÈ· ‹ Ì˯·ÓÈ΋, ÙȘ ÁÂÓÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó
ÙË ‚¿ÛË Ù˘, Î·È ÙȘ ÈÔ ‚·ÛÈΤ˜ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙËÓ Ô˘Û›· Î·È ÙËÓ ˘fiÛÙ·Û‹ Ù˘».
∏ ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· ˘‹ÚÍÂ Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Û˘ÏÏÔÁÈ΋ ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ Î·È ÂΉÔÙÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÙÔ˘
18Ô˘ ·ÈÒÓ·, ¤Ó· ·fi Ù· ¤ÚÁ·-ۇ̂ÔÏ· ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡.
29
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 29
∂¡√∆∏∆∞ 2
∏ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·, ÙË Ê˘ÛÈÔÁӈ̛· Î·È ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË
·ÔÈÎÈÒÓ ˘fi ·ÁÁÏÈÎfi ¤ÏÂÁ¯Ô ÛÙË BfiÚÂÈ· ∞ÌÂÚÈ΋ ηٿ ÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· 1607-1732.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ·›ÙÈ· Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÛÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÙˆÓ ·ÔÈÎÈÒÓ ·˘ÙÒÓ Ì ÙËÓ ∞ÁÁÏ›·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ÂΉ‹ÏˆÛ˘ Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·-
ÚÈ· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ù˘ Î·È ÙÔ˘˜ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ Ù˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË Î·È ÙËÓ ÔÏÈÙÂȷ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙˆÓ ∏¶∞.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
∆Ô ·fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙË ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∞ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ ·˯› ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÊÈÏÔÛÔÊ›· ÙÔ˘ §ÔÎ,
Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÔÔ›· Â›Ó·È ‰ÈηÈÔÏÔÁË̤ÓË Î¿ı Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÛÙÚ¤ÊÂÙ·È ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÔÔÈ·Û‰‹-
ÔÙ ·˘Ù·Ú¯È΋˜ ÂÍÔ˘Û›·˜.
[¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ ºÂÚÓ¿ÓÙ ªÚÔÓÙ¤Ï, Ô˘ ‰›-
ÓÂÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Û˘˙ËÙËı› Ì ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ
·ÎÚÈ‚¤˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈÎfi ˘fi‚·ıÚÔ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ıÂÌÂÏÈÒıËÎ·Ó ÔÈ ∏¶∞.]
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ¡· ·ÍÈÔÔÈËı› Ô ¯¿ÚÙ˘, ÒÛÙ ӷ Á›ÓÂÈ Û·Ê¤˜ ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ ÁˆÁÚ·ÊÈÎfi Ï·›ÛÈÔ ·Ó·ÊÔ-
Ú¿˜ Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÂÓfiÙËÙ·˜.
2. ∏ ÂÈÎfiÓ· 2 ÌÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Á›ÓÂÈ Î·Ù·ÓÔËÙfi ·fi ÙȘ Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÙÔ˘˜
Ì·ıËÙ¤˜ fiÙÈ Ë ÂÓ·ÓÙ›ˆÛË ÙˆÓ ∞ÌÂÚÈηÓÒÓ ÛÙËÓ ·ÁÁÏÈ΋ ΢ÚÈ·Ú¯›· ›¯Â Ï¿‚ÂÈ, ·fi ¤Ó· ¯ÚÔÓÈÎfi ÛË-
ÌÂ›Ô Î·È ÌÂÙ¿, Û˘ÏÏÔÁÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. ∏ ·Ú¿ÏÏËÏË ÌÂϤÙË ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·fi„ÂˆÓ ÙÔ˘ ∆˙ÔÓ §ÔÎ Î·È ÙˆÓ ı¤ÛÂˆÓ Ô˘ ‰È·Ù˘ÒÓÔÓÙ·È
ÛÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∞ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ ÌÔÚ› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ·Ó·Î·Ï‡„Ô˘Ó
ÙÔ Ó‹Ì· Ô˘ ÂÓÒÓÂÈ ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÊÈÏÔÛÔÊ›· ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ Ì ÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË.
2. ∏ ·¿ÓÙËÛË ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‚·ÛÈÛÙ› ÛÙËÓ ÂÈÛ‹Ì·ÓÛË ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ÙÔ˘ ·ÌÂÚÈηÓÈÎÔ‡
ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ (.¯. ‰È¿ÎÚÈÛË ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ) Ô˘ ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ ÙÔ˘ ¢È·-
ʈÙÈÛÌÔ‡.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∂Ï¢ıÂÚ›· ‹ ı¿Ó·ÙÔ˜, Ë ÎÚ·˘Á‹ ÂÓfi˜ ÂÍÂÁÂṲ́ÓÔ˘ ∞ÌÂÚÈηÓÔ‡
∂›Ó·È Ì¿Ù·ÈÔ, ·ÚÈÔÈ, Ó· Û˘˙ËÙ¿Ì ÙÔ ı¤Ì·. √È ÏÔ‡ÛÈÔÈ Á·ÈÔÎÙ‹ÌÔÓ˜ ÌÔÚ› Ó· ʈӿ˙Ô˘Ó ∂ÈÚ‹-
ÓË, ÂÈÚ‹ÓË! – ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ, fï˜, η̛· ÂÈÚ‹ÓË. √ fiÏÂÌÔ˜ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ·Ú¯›ÛÂÈ! ∏ ÂfiÌÂÓË ı‡ÂÏÏ· Ô˘
ı· ÊÙ¿ÛÂÈ ·fi ÙÔ ‚ÔÚÚ¿, Û·ÚÒÓÔÓÙ·˜ Ù· ¿ÓÙ·, ı· ʤÚÂÈ ÛÙ’ ·˘ÙÈ¿ Ì·˜ ÙÔÓ ¿ÁÚÈÔ ‹¯Ô ÙˆÓ fiψÓ!
∆’ ·‰¤ÏÊÈ· Ì·˜ Â›Ó·È ‹‰Ë ÛÙÔ ‰›Ô Ù˘ Ì¿¯Ë˜! ∂Ì›˜ ÁÈ·Ù› ÛÙÂÎfiÌ·ÛÙ ··ı›˜; ª·, Ù¤ÏÔ˜ ¿ÓÙˆÓ,
ÙÈ ÂÈı˘ÌÔ‡Ó ÔÈ ÏÔ‡ÛÈÔÈ Î‡ÚÈÔÈ; ∆È ı· ‹ıÂÏ·Ó Ó· ¤¯Ô˘Ó; ∂›Ó·È, ÏÔÈfiÓ, Ë ˙ˆ‹ ÙfiÛÔ ·Á·ËÙ‹ Î·È Ë ÂÈ-
30
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 30
Ú‹ÓË ÙfiÛÔ ÁÏ˘ÎÈ¿, ÒÛÙ ӷ ÙȘ ·ÁÔÚ¿ÛÔ˘Ì ÏËÚÒÓÔÓÙ·˜ Ì ÙȘ ·Ï˘Û›‰Â˜ Ì·˜ Î·È ÙË ÛÎÏ·‚È¿ Ì·˜;
∆Ô ··ÁÔÚ‡ÂÈ Ô ÌÂÁ·ÏÔ‰‡Ó·ÌÔ˜ £Âfi˜! ¢ÂÓ Í¤Úˆ ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ÙÈ Ì¿ıËÌ· ¤¯Ô˘Ó ¿ÚÂÈ ·’ fiÏ· ·˘Ù¿, ·Ï-
Ï¿ fiÛÔ ÁÈ· ̤ӷ, ¤Ó· ¤¯ˆ Ó· ˆ: ÂÏ¢ıÂÚ›· ‹ ı¿Ó·ÙÔ˜.
Patrick Henry (ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˘ Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘): ·fiÛ·ÛÌ· ÔÌÈÏ›·˜ Ô˘ ÂÎʈӋ-
ıËΠÛÙȘ 23 ª·ÚÙ›Ô˘ 1775 ÛÙËÓ ÂÎÎÏËÛ›· ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ πˆ¿ÓÓË, ÛÙÔ ƒ›ÙÛÌÔÓÙ Ù˘ µÈÚÙ˙›ÓÈ·.
¶ËÁ‹: http://www.spartacus.schoolnet.co.uk.
2. √ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ºÂÚÓ¿ÓÙ ªÚÔÓÙ¤Ï ÁÈ· ÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋
·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·
∏ ¢È·Î‹Ú˘ÍË [ÂÓÓ. Ù˘ ∞ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜] ηÙÔ¯‡ÚˆÛ ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ù˘ ÂͤÁÂÚÛ˘ Î·È ÙËÓ ÈÛfiÙËÙ·
fiÏˆÓ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÓfiÌÔ. ∞ÏÏ¿ Ë Î˘Ú›·Ú¯Ë ȉ¤· Ô˘ ‚·Û·Ó›˙ÂÈ Î·È ÎÈÓËÙÔÔÈ› fiÏÔ˘˜
·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ȉÈÔÎً٘, ÙÔ˘˜ ÂȯÂÈÚË̷ٛ˜, ÙÔ˘˜ ÓÔÌÔÌ·ı›˜, ÙÔ˘˜ ÌÂÁ·ÏÔηÏÏÈÂÚÁËÙ¤˜, fiÛÔ˘˜
‰È·¯ÂÈÚ›˙ÔÓÙ·È ÙÔ ¯Ú‹Ì· Î·È ÎÂÚ‰ÔÛÎÔÔ‡Ó Ì ·˘Ùfi [...] Â›Ó·È Ò˜ ı· ηÙÔ¯˘ÚÒÛÔ˘Ó ÙËÓ È‰ÈÔÎÙË-
Û›·, ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›·, Ù· ÎÔÈÓˆÓÈο ÚÔÓfiÌÈ·. ∆ËÓ ›‰È· ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ÁÂÓÓÈ¤Ù·È Ë ∞ÌÂÚÈ΋, ¤¯ÂÈ ÎÈfiÏ·˜
ÙÔ˘˜ ÏÔ‡ÛÈÔ‡˜ Ù˘, Ô˘ Ù· ÏÔ‡ÙË ÙÔ˘˜, ¤ÛÙˆ Î·È ÂÚÈÔÚÈṲ̂ӷ, ÙÔ˘˜ ‰›ÓÔ˘Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ó· η-
Ù¢ı‡ÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜. [...] ∏ Ù¿ÍË Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÂÈ‚¿ÏÏÔ˘Ó ·˘ÙÔ› ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ, ÛÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘
ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ Î·È Ù˘ ÈÛfiÙËÙ·˜, Â›Ó·È ‹‰Ë ηÈÙ·ÏÈÛÙÈ΋, fiÛÔ ÎÈ ·Ó Ô Î·ÈÙ·ÏÈÛÌfi˜ ·˘Ùfi˜ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È
·ÎfiÌË ÛÙ· Û¿ÚÁ·Ó·. ∏ ÂÍÔ˘Û›· ·Ó‹ÎÂÈ ÛÙÔ˘˜ η٤¯ÔÓÙ˜. ∆Ô ›‰ÈÔ Î·È ÔÈ Â˘ı‡Ó˜. °È· ÙÔ˘˜ ˘fiÏÔÈ-
Ô˘˜: Ë ÌÂÁ¿ÏË ·Ú·¯ÒÚËÛË Ó· ÙÔ˘˜ ÚÔÛٷهÂÈ Ô ÓfiÌÔ˜ ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙÔ˘˜ ÏÔ‡ÛÈÔ˘˜, fiˆ˜ ÚÔ-
ÛٷهÂÈ Î·È ÙÔ˘˜ ÏÔ‡ÛÈÔ˘˜ ·fi ·˘ÙÔ‡˜. ∞fi ÎÂÈ Î·È ¤Ú·, ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ Î·ÌÈ¿ ÛËÌ·Û›· ·Ó ÙÔ ·ÌÂÚÈη-
ÓÈÎfi Û‡ÓÙ·ÁÌ· ÈÛÙ‡ÂÈ fiÙÈ Â›Ó·È Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi, Ó¤Ô, ÈÛÔÎÚ·ÙÈÎfi, ‰›Î·ÈÔ, ÛÙÔ Ì¤ÙÚÔ Ô˘ Ù›ÓÂÈ Ó· ÂÍÈ-
ÛÔÚÚÔ‹ÛÂÈ, ÙË ÌÈ· Ì ÙËÓ ¿ÏÏË, ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ·ÚÔÚÌ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ˙ˆÈÎÔ‡ ›‰Ô˘˜ Ô˘ ϤÁÂÙ·È ¿ÓıÚˆ-
Ô˜, Î·È Ô˘ ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ó· Â›Ó·È ÂÁˆÈÛÙÈÎfi Î·È ·ÓÂϤËÙÔ.
[...] ŸÛÔ ÁÈ· ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›·, ‚‚·›ˆ˜ Î·È ‰ÂÓ ı· ηٷÚÁËıÔ‡Ó Ù· ÚÔÓfiÌÈ·, Î·È ÏÈÁfiÙÂÚÔ ·’ fiÏ·
ÙÔ ÈÂÚfi ÚÔÓfiÌÈÔ Ù˘ ȉÈÔÎÙËÛ›·˜. £· ÏËÊı› fï˜ ̤ÚÈÌÓ· ÒÛÙÂ Ô ‰ÚfiÌÔ˜ ÚÔ˜ Ù· ÚÔÓfiÌÈ· –‰Ë-
Ï·‰‹ ÚÔ˜ ÙÔ ¯Ú‹Ì·– Ó· Â›Ó·È ·ÓÔȯÙfi˜ Û fiÏÔ˘˜. °È·Ù› fi¯È, Û ÌÈ· ¯ÒÚ· ·¤Ú·ÓÙË, Î·È ·ÎfiÌË «Ó¤·»,
fiˆ˜ Ë ∞ÌÂÚÈ΋;
F. Braudel, °Ú·ÌÌ·ÙÈ΋ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ, Á’ ·Ó·Ù‡ˆÛË, ÌÙÊÚ. Õ. ∞ÏÂÍ¿Î˘, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì·
∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 2003, Û. 621-623.
3. ∆fiÌ·˜ ∆˙¤ÊÂÚÛÔÓ (1743-1826), ¤Ó·˜ ÚˆÙÔfiÚÔ˜ ∞ÌÂÚÈηÓfi˜
√ ∞ÌÂÚÈηÓfi˜ ÔÏÈÙÈÎfi˜ ∆fiÌ·˜ ∆˙¤ÊÂÚÛÔÓ, ÙÚ›ÙÔ˜ Úfi‰ÚÔ˜ ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ¶ÔÏÈÙÂÈÒÓ, ÁÂÓÓ‹ıËÎÂ
ÛÙË µÈÚÙ˙›ÓÈ·, ηٷÁfiÙ·Ó ·fi ‡ÔÚË ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Î·È ÛÔ‡‰·Û ÓÔÌÈο.
∆Ô 1775, Ì ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, ÂÎϤ¯ÙËΠ·ÓÙÈÚfiÛˆÔ˜ Ù˘ µÈÚÙ˙›ÓÈ· ÛÙÔ
∫ÔÁÎÚ¤ÛÔ (Û˘Ó¤‰ÚÈÔ Ù˘ ºÈÏ·‰¤ÏÊÂÈ·˜), fiÔ˘ ÚˆÙ·ÁˆÓ›ÛÙËÛ ÛÙË Û‡ÓÙ·ÍË Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘ Ù˘ ∞ÓÂ-
Í·ÚÙËÛ›·˜ (4 πÔ˘Ï›Ô˘ 1776).
ªÂÙ¿ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘ ‰ÈÂÙ¤ÏÂÛ ̤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ∫ÔÁÎÚ¤ÛÔ˘ (1783-84) Î·È ¯¿ÚË Û ‰È΋ ÙÔ˘ Úfi-
Ù·ÛË ÙÔ ‰ÔÏ¿ÚÈÔ ¤ÁÈÓ ÂıÓÈÎfi ÓfiÌÈÛÌ· ÙˆÓ ∏¶∞.
ø˜ ÚÂÛ‚Â˘Ù‹˜ ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ¶ÔÏÈÙÂÈÒÓ ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ ÛÙ· 1785-89 Ô ∆˙¤ÊÂÚÛÔÓ ¤˙ËÛ ÙËÓ ÚÒÙË
Ê¿ÛË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È Û˘ÌÌÂÙ›¯Â Û οÔÈÔ ‚·ıÌfi ÛÙË Û‡ÓÙ·ÍË Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘ ÙˆÓ
‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘.
ªÂ ÙËÓ ÂÈÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ·fi ÙÔ ¶·Ú›ÛÈ ÙÔ 1789 ¤ÁÈÓ ˘Ô˘ÚÁfi˜ ÙˆÓ ∂͈ÙÂÚÈÎÒÓ ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË ÙÔ˘
∆˙ÔÚÙ˙ √˘¿ÛÈÁÎÙÔÓ, ÂÓÒ ‰‡Ô ¯ÚfiÓÈ· ·ÚÁfiÙÂÚ·, ÙÔ 1800, ΤډÈÛ ÙȘ ÂÎÏÔÁ¤˜ Î·È ÙÔÓ ÂfiÌÂÓÔ ¯ÚfiÓÔ
·Ó¤Ï·‚ ÙÔ ·Í›ˆÌ· ÙÔ˘ ÚÔ¤‰ÚÔ˘. H ÈÛÙÔÚÈÎfiÙÂÚË ›Ûˆ˜ ·fi ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ÚÔ‰ڛ·˜ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Ë
·ÁÔÚ¿ Ù˘ §Ô˘È˙È¿Ó·˜ ÙÔ 1803 ·fi ÙË °·ÏÏ›·.
√ ∆˙¤ÊÂÚÛÔÓ ˘‹ÚÍ ÚfiÌ·¯Ô˜ ÙˆÓ ·ÙÔÌÈÎÒÓ ÂÏ¢ıÂÚÈÒÓ Î·È ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙ ÙÔÓ ·fiÏ˘ÙÔ ¯ˆÚÈÛÌfi ÂÎ-
ÎÏËÛ›·˜ Î·È ÎÚ¿ÙÔ˘˜. ◊Ù·Ó ‚·ıÈ¿ ·ÊÔÛȈ̤ÓÔ˜ ÛÙ· ȉÂÒ‰Ë Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ Î·È ÛÙ·ıÂÚfi˜ ÔϤÌÈÔ˜
Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜. ∆ÔÓ ··Û¯ÔÏÔ‡Û ¿ÓÙÔÙ ˙ˆËÚ¿ Ë ‰È·Ù‹ÚËÛË ÙÔ˘ «Ó‡̷ÙÔ˜ ÙÔ˘ '76», ¤ÙÔ˘˜ Ù˘
¢È·Î‹Ú˘Í˘ Ù˘ ∞ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜, Î·È Ì·¯fiÙ·Ó Ì ÛÊÔ‰ÚfiÙËÙ· ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ·fiÂÈÚ· ÓfiıÂ˘Û‹˜ ÙÔ˘.
ªÂÙ¿ ÙË Ï‹ÍË Ù˘ ‰Â‡ÙÂÚ˘ ÚÔ‰ÚÈ΋˜ ıËÙ›·˜ ÙÔ˘ Ô ∆˙¤ÊÂÚÛÔÓ ·ÔÛ‡ÚıËΠÛÙ· ÎÙ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ÛÙË
µÈÚÙ˙›ÓÈ· fiÔ˘ Î·È ·Û¯ÔÏ‹ıËΠ̠ÙËÓ ·Ó¤ÁÂÚÛË ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ Ù˘ µÈÚÙ˙›ÓÈ·. ¶¤ı·Ó ÙÔ 1826.
31
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 31
∂¡√∆∏∆∞ 3
∏ ¤ÎÚËÍË Î·È Ë ÂͤÏÈÍË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
(1789-1794)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ Ô͇ÙËÙ· Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÂΉËÏÒıËÎÂ Ë ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋, ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈ΋ ÎÚ›ÛË
ÛÙË °·ÏÏ›· ÙÔ˘ ‰Â‡ÙÂÚÔ˘ ÌÈÛÔ‡ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ÂΉ‹ÏˆÛË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È ÛÙËÓ ÙÒÛË ÙÔ˘ «·Ï·ÈÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜».
¡· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙË ¢È·Î‹Ú˘ÍË ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ ‚·-
ÛÈΤ˜ ‰È·Ù¿ÍÂȘ ÙÔ˘ Û˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 1791.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ·fi ÙËÓ ¤ÎÚËÍË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ¤ˆ˜ Î·È ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ‰Â‡-
ÙÂÚ˘ Ê¿Û˘ Ù˘ (1789-1794).
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ¢È·Î‹Ú˘ÍË ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË, ÛÙËÓ ÔÔ›· ·ÔÙ˘ÒÓÂÙ·È ÌÂ
Û·Ê‹ÓÂÈ· fiÏË Ë ÔÏÈÙÈ΋ ÏÔÁÈ΋ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡, ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ·fi Ù· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ· ÔÏÈÙÈο Λ-
ÌÂÓ· fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂÔ¯ÒÓ. ™Ù· ¯ÚfiÓÈ· Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó, ȉ›ˆ˜ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·, ·ÔÙ¤ÏÂÛ ÛÙ·-
ıÂÚfi ÛËÌÂ›Ô ·Ó·ÊÔÚ¿˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛˆÓ, fiÏˆÓ ÙˆÓ ·ÁÒÓˆÓ ÁÈ· ÂÏ¢ıÂÚ›·. ∞·ÈÙÂ›Ù·È Ó·
·ÊÈÂÚˆı› ¯ÚfiÓÔ˜ ÛÙË ÌÂϤÙË Î·È ÛÙË Û˘˙‹ÙËÛ‹ Ù˘.
2. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› fiÙÈ ·ÎfiÌË Î·È ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÌÈ·˜ ÙfiÛÔ ı·̷ÙÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÌÂÙ·‚ÔÏ‹˜,
fiˆ˜ Ë Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ·ÁÓÔ‹ıËηÓ. Àfi ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ·˘Ù‹, Ô Ïfi-
ÁÔ˜ Ù˘ √Ï˘Ì›· ÓÙ °ÎÔ˘˙ ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È Â‰Ò ‰ÈÏ¿ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi˜, ηıÒ˜ ÛÙÚ¤ÊÂÙ·È fi¯È ÌfiÓÔ ÂÓ·-
ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ «·Ï·ÈÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜» ·ÏÏ¿ Î·È ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ÚÔηٷϋ„ÂˆÓ Ô˘ ‹ıÂÏ·Ó ÙË Á˘Ó·›Î·
˘ԉ¤ÛÙÂÚË.
4. √È ı¤ÛÂȘ ·˘Ù¤˜ ÙÔ˘ ƒÔ‚ÂÛȤÚÔ˘ ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ Ì ‚¿ÛË ÙȘ Ôԛ˜ ·Û΋ıËÎÂ
Ë ÂÍÔ˘Û›· ·fi ÙÔ˘˜ π·Îˆ‚›ÓÔ˘˜ ηٿ ÙË ‰Â‡ÙÂÚË Ê¿ÛË Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∏ ÁÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›· ·ÔÙ˘ÒÓÂÈ ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ «·Ï·ÈÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜»: Ë ÙÚ›ÙË Ù¿ÍË,
¤¯ÔÓÙ·˜ ÌfiÓÔ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂȘ Î·È Î·ıfiÏÔ˘ ‰ÈηÈÒÌ·Ù·, ÌÂٷʤÚÂÈ Û·Ó Ó· Â›Ó·È ˘Ô˙‡ÁÈÔ ÙȘ ÚÔÓÔÌÈ-
Ô‡¯Â˜ Ù¿ÍÂȘ, ÙÔ˘˜ ¢ÁÂÓ›˜ Î·È ÙÔÓ ÎÏ‹ÚÔ.
2. √ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ¡Ù·‚›ÓÙ, ˘ÔÛÙËÚÈÎÙ‹˜ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, ·Ô‰›‰ÂÈ ÛÙÔÓ ›Ó·Î· ·˘Ùfi ÙËÓ Â·Ó·-
ÛÙ·ÙÈ΋ ¤ÓÙ·ÛË Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ ÛÙÔÓ fiÚÎÔ ÙÔ˘ ÛÊ·ÈÚÈÛÙËÚ›Ô˘.
3. ∏ ηٿÏË„Ë ÙˆÓ ·Ó·ÎÙfiÚˆÓ ÙˆÓ µÂÚÛ·ÏÈÒÓ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ¤Ó· ·fi Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ·-ÔÚfiÛËÌ· Ù˘
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› Ô ÚfiÏÔ˜ Ô˘ ¤·ÈÍ·Ó ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ÙÔ˘ ¶·ÚÈÛÈÔ‡ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ
Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·, ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ô˘ ·ÔÙ˘ÒÓÂÙ·È Î·È ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ·.
4. √ ·ÔÎÂÊ·ÏÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ‚·ÛÈÏÈ¿ §Ô˘‰Ô‚›ÎÔ˘, ÁÂÁÔÓfi˜ ÚˆÙÔÊ·Ó¤˜ ÁÈ· ÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋ ÔÏÈÙÈ΋
Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÂΛӢ Ù˘ ÂÔ¯‹˜, ÚÔοÏÂÛ ÛÔÎ ÛÙȘ ΢ڛ·Ú¯Â˜ Ù¿ÍÂȘ ÔÏfiÎÏËÚ˘ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘
Î·È ÛËÌ·ÙÔ‰fiÙËÛ ÙËÓ Â›ÛÔ‰Ô Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙËÓ ÈÔ ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈ΋ Ê¿ÛË Ù˘.
5. √È ‰›Î˜ ¢ÁÂÓÒÓ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ η٤ÏËÁ·Ó ۯ‰fiÓ ¿ÓÙ· Û ηٷ‰›Î˜
Î·È ÂÎÙÂϤÛÂȘ. ™ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ·Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·ÓıÔ‡Ó Ë ÛÙ¿ÛË ÙfiÛÔ ÙÔ˘ ηÙËÁÔÚÔ˘Ì¤ÓÔ˘ fiÛÔ Î·È ÙˆÓ
ηÙËÁfiÚˆÓ, ηıÒ˜ Î·È Ë ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË «¤ÎÙ·ÎÙË» ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Ô˘ ÂÈÎÚ·Ù›.
32
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 32
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. ∏ ¢È·Î‹Ú˘ÍË ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ·Ô-
Ù˘ÒÓÂÈ Ì ۷ʋÓÂÈ· ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡.
3. √ ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ÛÙË Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ˘‹ÚÍ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜, ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘ ·ÔÙ˘Ò-
ÓÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 3. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜, ˆÛÙfiÛÔ, ‰ÂÓ ÂÎÙÈÌ‹ıËΠfiÛÔ ›Ûˆ˜ ı· Ù˘ ¿ÍÈ˙Â, Ì ·ÔÙ¤-
ÏÂÛÌ· Ó· ÌËÓ ÙÔ˘˜ ·Ó·ÁÓˆÚÈÛÙÔ‡Ó ‰ÈηÈÒÌ·Ù· Ô‡Ù ·fi Ù· Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο Û˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù·.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
√È sans-culottes: ‰‡Ô ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ·fi„ÂȘ Û‡Á¯ÚÔÓˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ
∞˘Ùfi Ô˘ ˙ˆÓÙ·Ó‡ÂÈ Ù· fiÓÂÈÚ¿ ÙÔ˘˜ [ÂÓÓ. ÙˆÓ sans-culottes] Â›Ó·È ÙÔ È‰·ÓÈÎfi ÌÈ·˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜
fiÔ˘ Ë È‰ÈÔÎÙËÛ›· Â›Ó·È ÁÂÓÈÎÂ˘Ì¤ÓË, ·ÏÏ¿ ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓË ÛÙȘ ÚÔÛˆÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ [...]. π‰·ÓÈÎfi
Î·È ¿ÚÓËÛË ÂÍ›ÛÔ˘ ·ÓÙȉڷÛÙÈο [...]. ∞ÓÙȉڷÛÙÈÎÔ› ÛÙÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ÙÔ˘˜ ȉ·ÓÈÎfi, [ÂÓÓ. ÔÈ sans-
culottes] ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ ÈÔ ÚfiÛÊ·ÙÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi ÙÔ˘˜ Albert Soboul, ÙËÓ ÈÔ ÚÔ-
ˆıË̤ÓË ÔÏÈÙÈο ÔÌ¿‰· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘: «™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ Ï·˚΋˜ ΢ÚÈ·Ú¯›·˜, Ì ÙËÓ Ï‹ÚË ¤Ó-
ÓÔÈ· ÙÔ˘ fiÚÔ˘, ÂÎÏ¿Ì‚·Ó·Ó ÙËÓ ·˘ÙÔÓÔÌ›· Î·È ÙË ‰È·Ú΋ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ Û˘ÓÂχÛÂˆÓ ÙˆÓ ÙÔ-
̤ˆÓ [ÂÓÓ. ÙÔ˘ ¶·ÚÈÛÈÔ‡] ˆ˜ ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ó· ΢ÚÒÓÔ˘Ó ÓfiÌÔ˘˜, Ó· ÂϤÁ¯Ô˘Ó Î·È Ó· ·Ó·Î·ÏÔ‡Ó
ÂÎÏÂÁ̤ӷ ÚfiÛˆ·Ø ¤ÙÂÈÓ·Ó ¤ÙÛÈ ÛÙËÓ ¿ÛÎËÛË ÌÈ·˜ ¿ÌÂÛ˘ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ Î·È ÙËÓ ÂÁηı›‰Ú˘-
ÛË ÌÈ·˜ Ï·˚΋˜ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜». ∞Ó fï˜ [...] „¿ÍÔ˘Ì ӷ ‰Ô‡Ì ÔÈÔ Â›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ [...] ·Ó·Á-
Á¤ÏÏÂÈ ÙË ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ı· ÓÈÒÛÔ˘Ì οÔÈ· ·ÔÁÔ‹Ù¢ÛË. √È ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔÈË̤-
ÓÔÈ ·Ú¤ÌÂÈÓ·Ó ¿ÓÙ· ÌÈ· ÌÂÈÔ„ËÊ›· [...]. ∏ Ê·ÓÂÚ‹ „ËÊÔÊÔÚ›·, Ë Î·Ù·ÁÁÂÏ›· ıˆÚÔ‡ÌÂÓË ˆ˜
ηı‹ÎÔÓ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË, Ë ÊÚ›ÎË ÁÈ· fi,ÙÈ ÌÔÚ› Ó· ‰È·Û¿ÛÂÈ ÙËÓ ÔÌÔʈӛ·, Ë ‰È·Ú΋˜ ÚÔÛÊ˘Á‹
ÛÙË ‚›·, ·ÔηχÙÔ˘Ó ¤Ó· Ôχ ·ÏÈfi ˘fi‚·ıÚÔ „˘¯ÔÏÔÁ›·˜ ÔÌ¿‰·˜.
ºÚ. º˘Ú¤ & ¡Ù. ƒÈÛ¤, ∏ Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÌÙÊÚ. ∏. ∞ı·Ó·ÛÈ¿‰Ë˜, µ. ª·ÚÁÒÓË, µÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ
Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó· 1997, Û. 264-265.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
√ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ¡ÙÂÓ› ƒÈÛ¤ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ ÔÈ sans-culottes ˘ÈÔıÂÙÔ‡Û·Ó ÂÍ·ÈÚÂÙÈο Û˘ÓÙËÚËÙÈΤ˜,
·ÓÙȉڷÛÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ. ¢È·ÊˆÓ› ¤ÙÛÈ Ì ÙÔÓ Ì·ÚÍÈÛÙ‹ ÈÛÙÔÚÈÎfi ∞ÏÌ¤Ú ™ÔÌÔ‡Ï, Ô˘, fiˆ˜ Ê·›ÓÂ-
Ù·È ·fi ÙÔ ·fiÛ·ÛÌ·, ıˆÚ› fiÙÈ ÔÈ ·fi„ÂȘ Î·È ÔÈ Ú·ÎÙÈΤ˜ ÙˆÓ sans-culottes ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·Ó ÁÈ·
ÙÔÓ ÁÓ‹ÛÈ· ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfi, ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·.
33
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 33
∂¡√∆∏∆∞ 4
H ÙÂÏÂ˘Ù·›· Ê¿ÛË Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
Î·È Ë ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ·
(1795-1815)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ù˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›·˜ Ê¿Û˘ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1795-1799).
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ· Î·È ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ÙȘ Ó·ÔÏÂfiÓÙÂȘ ÌÂÙ·ÚÚ˘ıÌ›ÛÂȘ
Î·È ÙÔ˘˜ Ó·ÔÏÂfiÓÙÂÈÔ˘˜ ÔϤÌÔ˘˜ Ô˘ Û˘ÁÎÏfiÓÈÛ·Ó ÙËÓ ∂˘ÚÒË.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 1789-1815 ÁÈ· ÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋ Î·È ÙËÓ ·ÁÎfiÛÌÈ·
ÈÛÙÔÚ›·.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ Û˘Ó¤‰ÚÈÔ Ù˘ µÈ¤ÓÓ˘ Î·È ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙˆÓ ∂˘Úˆ-
·›ˆÓ ËÁÂÌfiÓˆÓ Ó· ÂÈ‚¿ÏÔ˘Ó ÙËÓ ¶·ÏÈÓfiÚıˆÛË.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÚÁËÛË Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜ Î·È ÙˆÓ ÚÔÓÔÌ›ˆÓ ÙˆÓ ·ÓÒÙÂ-
ÚˆÓ Ù¿ÍˆÓ, ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ ˆ˜ ¤Ó· ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ fiÔ˘ ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ¿ÓıÚˆÔÈ Ô˘ ‰ÂÓ Û˘ÌÌÂ-
Ù›¯·Ó ˆ˜ ÙfiÙ ÛÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ ¤Ì·ı·Ó ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ó· ·ÓÙÈÛÙ¤ÎÔÓÙ·È ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο
ÛÙËÓ Ù˘Ú·ÓÓÈ΋ ÂÍÔ˘Û›·, ‰ÔÎ›Ì·Û·Ó Ó· ·˘ÙÔ΢‚ÂÚÓËıÔ‡Ó Î·È ·Ú¿ÏÏËÏ· Ó· ‰ÈÔÈ΋ÛÔ˘Ó ÙË ¯Ò-
Ú·. (∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ˘ Œ. ÃfiÌÛÌ·Ô˘Ì Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ
ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ÁÈ· ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.)
2. ∆· ÏfiÁÈ· ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË ÂȂ‚·ÈÒÓÔ˘Ó, Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο, Ù· fiÛ· ϤÂÈ Ô ƒÔ‚ÂÛȤÚÔ˜ ÛÙËÓ
ËÁ‹ 1. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë ÌÂÙ·‚ÔÏ‹ ·˘Ù‹ ÛÙȘ ÓÔÔÙÚÔ›Â˜ Î·È ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¤˜ ÙˆÓ
·ÓıÚÒˆÓ ›¯Â Á›ÓÂÈ ·ÓÙÈÏËÙ‹ ·ÎfiÌË Î·È ·fi ¤Ó·Ó ·ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ ŒÏÏËÓ· ÔÏ·Ú¯ËÁfi ÛÙËÓ ¿ÏÏË
¿ÎÚË Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Ì·ÚÙ˘Ú¿ ÙËÓ ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›· ÙˆÓ È‰ÂÒÓ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
3. ∏ Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, Ì ÙÔ Ó· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÂÈ ÔÏÈÙÈο ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÛÙËÓ ÏÂÈÔÓfiÙËÙ· ÙˆÓ
°¿ÏψÓ, ¤‰ˆÛ ӤÔ, ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfi ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÛÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ·ÙÚȈÙÈÛÌfi˜, ηıÒ˜ ÛÙË ‰ËÌÔÎÚ·-
Ù›· ÔÈ Ôϛ٘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÔÏÈÙ›· Î·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔ-
Ó· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ Â˘ı‡ÓË ˘ÂÚ¿ÛÈÛ˘ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÔÏÈÙ›·˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› Ë ¤ÎÙ·ÛË ÙˆÓ Ó·ÔÏÂfiÓÙÂÈˆÓ Î·Ù·ÎÙ‹ÛˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë
ÂÈÎÚ¿ÙËÛË ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙÈÒÓ ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ· ÛÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Û˘Óԉ‡ÙËΠ·fi
·Ó¿ÏÔÁ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜: ۯ‰fiÓ ·ÓÙÔ‡ ÔÈ Â˘ÁÂÓ›˜ ‰ÈÒ¯ıËηÓ, Ù· ÚÔÓfiÌÈ¿ ÙÔ˘˜ ηٷÚÁ‹ıË-
Î·Ó Î·È ÂÈ‚Ï‹ıËÎ·Ó Î·ıÂÛÙÒÙ· ·ÚfiÌÔÈ· Ì ·˘Ùfi Ù˘ Ó·ÔÏÂfiÓÙÂÈ·˜ °·ÏÏ›·˜.
2. √ ¡Ù·‚›ÓÙ, ı·˘Ì·ÛÙ‹˜ Ô ›‰ÈÔ˜ ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ·, ·Ô‰›‰ÂÈ Ì ÌÂÁ·ÏÔÚ¤ÂÈ· ÙÔÓ °¿ÏÏÔ ËÁ¤ÙË,
Û˘Ì‚¿ÏÏÔÓÙ·˜ ηْ ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÛÙËÓ Â͇ÌÓËÛ‹ ÙÔ˘.
3. ∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ¯¿ÚÙ˜ 1 Î·È 3, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ÙȘ
‰È·ÊÔÚ¤˜, Ó· ÙȘ ÂÚÌËÓ‡ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÙȘ Û¯ÔÏÈ¿ÛÔ˘Ó.
34
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 34
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. °È· ÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ ȉ¤· Ù˘ ·¿ÓÙËÛ˘ ‚Ϥ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. √È fiÚÔÈ «∞ÚÈÛÙÂÚ¿» Î·È «¢ÂÍÈ¿» ˆ˜ ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌÔ› ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·Ú·Ù¿ÍÂˆÓ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ
ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ ¡·ÔϤˆÓ ÌÈÏ¿ ÁÈ· ÙË Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË
Î·È ÙȘ ÂȉÈÒÍÂȘ ÙÔ˘
Œ¯Ô˘Ì ÙÂÏÂÈÒÛÂÈ Ì ÙÔ ÚÔÌ¿ÓÙ˙Ô Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∆ÒÚ· Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú¯›ÛÔ˘Ì ӷ ÁÚ¿ÊÔ˘ÌÂ
ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ ÂȉÈÒÎÔÓÙ·˜ Ó· ÂÊ·ÚÌfiÛÔ˘Ì fi,ÙÈ ·fi ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ Â›Ó·È ·ÏËıÈÓfi Î·È ÂÊ·ÚÌfiÛÈ-
ÌÔ Î·È ÂÁηٷÏ›ÔÓÙ·˜ ηıÂÙ› ıˆÚËÙÈÎfi Î·È ˘ÔıÂÙÈÎfi. […] ∏ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ¤Ù˘¯Â ÁÚ‹ÁÔÚ· ÙÔ˘˜
ÛÎÔÔ‡˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÍÂΛÓËÛÂ. ∏ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ¤¯ÂÈ ÙÂÏÂÈÒÛÂÈ.
¢‹ÏˆÛË ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ· Ï›ÁÔ ÌÂÙ¿ ÙÔ Ú·ÍÈÎfiËÌ· Ô˘ ÙÔÓ ¤ÊÂÚ ÛÙËÓ ÂÍÔ˘Û›·.
¶ËÁ‹: http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/
2. ∏ Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ËÁ‹ ÙˆÓ È‰ÂÔÏÔÁÈÒÓ
Ù˘ ÓÂfiÙÂÚ˘ ÂÔ¯‹˜
∞Ó Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘, ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËΠηٿ ·ÚÈÔ ÏfiÁÔ Ì ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË
Ù˘ ‚ÚÂÙ·ÓÈ΋˜ µÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, Ë ÔÏÈÙÈ΋ Î·È Ë È‰ÂÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ‰È·ÌÔÚÊÒıËÎ·Ó Î˘Ú›ˆ˜
Ì ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË Ù˘ °·ÏÏÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∏ µÚÂÙ·Ó›· ÚfiÛÊÂÚ ÙÔ ÚfiÙ˘Ô ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÛȉËÚÔ-
‰ÚfiÌÔ˘˜ Î·È Ù· ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈ·, ÙËÓ ÂÎÚËÎÙÈ΋ ‡ÏË ÛÙÔÓ ÙÔ̤· Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜, Ô˘ Ù›Ó·Í ÛÙÔÓ ·¤Ú·
ÙȘ ·Ú·‰ÔÛȷΤ˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ‰Ô̤˜ ÙÔ˘ ÌË Â˘Úˆ·˚ÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘Ø ·ÏÏ¿ Ë °·ÏÏ›· ‰Ë-
ÌÈÔ‡ÚÁËÛ ÙȘ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ¤‰ˆÛ ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘, Û ÛËÌÂ›Ô Ô˘ Ë ÙÚ›¯ÚˆÌË ÛËÌ·›· Ù˘
Ó· Á›ÓÂÈ ÙÔ ¤Ì‚ÏËÌ· ۯ‰fiÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ Ó¤ˆÓ ÂıÓÒÓ, ÂÓÒ Ë Â˘Úˆ·˚΋ (·ÏÏ¿ Î·È Ë ·ÁÎfiÛÌÈ·) ÔÏÈ-
ÙÈ΋ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘ 1789 Î·È ÙÔ˘ 1917 [ÂÓÓ. ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙË ƒˆÛ›·] ‹Ù·Ó Û ÌÂÁ¿ÏÔ
‚·ıÌfi ·ÁÒÓ·˜ ˘¤Ú ‹ ηٿ ÙˆÓ ·Ú¯ÒÓ ÙÔ˘ 1789, ‹ ÙˆÓ ÈÔ ÂÌÚËÛÙÈÎÒÓ ·ÎfiÌË ÙÔ˘ 1793. ∏ °·Ï-
Ï›· ¤‰ˆÛ ÙÔ ÏÂÍÈÏfiÁÈÔ Î·È Ù· ‚·ÛÈο ı¤Ì·Ù· Ù˘ ÊÈÏÂχıÂÚ˘ Î·È ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈ΋˜-‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋˜ Ô-
ÏÈÙÈ΋˜ ÁÈ· ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛˆÓ, 1789-1848, ÌÙÊÚ. ª. √ÈÎÔÓÔÌÔÔ‡ÏÔ˘, ªÔÚʈÙÈÎfi
ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1990, Û. 78.
35
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 35
∫∂º∞§∞π√ ¢∂À∆∂ƒ√
∏ ∂§§∏¡π∫∏ ∂¶∞¡∞™∆∞™∏ ∆√À 1821
™∆√ ¶§∞π™π√ ∆∏™ ∞¡∞¢À™∏™ ∆ø¡ ∂£¡π∫ø¡ π¢∂ø¡
∫∞π ∆√À ºπ§∂§∂À£∂ƒπ™ª√À ™∆∏¡ ∂Àƒø¶∏
∂¡√∆∏∆∞ 5
√ ÂÏÏËÓÈÛÌfi˜ ·fi Ù· ̤۷ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·È.
¤ˆ˜ ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·È.
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡˜ ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ Ô˘ Û˘ÓÙÂϤÛÙËÎ·Ó ÛÙÔ˘˜
ÎfiÏÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡ ΢ڛˆ˜ ·fi Ù· ̤۷ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ· ÎÈ ¤ÂÈÙ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· Ù· ÎÈÓ‹Ì·Ù· ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ÔıˆÌ·ÓÈ΋˜ ΢ÚÈ·Ú¯›·˜ Ô˘ ÂΉËÏÒıËÎ·Ó ÛÙÔÓ ÂÏÏ·‰È-
Îfi ¯ÒÚÔ, ηıÒ˜ Î·È ÁÈ· ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘˜.
¡· ÂÎÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÂȉڿÛÂȘ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ Î·È Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÛÌfi
Î·È ÛÙËÓ È‰ÂÔÏÔÁÈ΋ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1821.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô fiÙÈ Ù· ÂÏÏËÓÈο ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙË ÁÏÒÛÛ· ÛÙËÓ ÔÔ›· Á›ÓÔÓÙ·Ó ÔÈ ÂÌÔÚÈΤ˜ Û˘Ó·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙ·
µ·ÏοÓÈ· ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È Â‰Ò Ì·ÚÙ˘Ú¿ ÙÔÓ Î˘Ú›·Ú¯Ô ÚfiÏÔ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÛÙÔ ‚·Ï-
ηÓÈÎfi ÂÌfiÚÈÔ, ÁÂÁÔÓfi˜ Ì ÌÂÁ¿ÏË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·ÏÏ¿ Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÛËÌ·Û›·. (¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÌÔÚ›
Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ˘ µ. ∫ÚÂÌÌ˘‰¿ Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi
˘ÏÈÎfi.)
3. £· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ˙ËÙËı› ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ‰È·‚¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ËÁ‹ ·˘Ù‹ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì Ë-
Á¤˜ ÙˆÓ ‰È‰·ÎÙÈÎÒÓ ÂÓÔÙ‹ÙˆÓ 1(3· Î·È ‚, 4) 2 Î·È 3(1): ·fi ÙËÓ ËÁ‹ ÙˆÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÒÓ È‰ÂÒÓ ÙÔ˘ ¢È·-
ʈÙÈÛÌÔ‡ ¿ÓÙÏËÛ·Ó fi¯È ÌfiÓÔ Ë ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ Î·È Ë Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ·ÏÏ¿ Î·È fiÏ· Ù· ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈο
Î·È ÊÈÏÂχıÂÚ· ÎÈÓ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, ·Ó¿ÌÂÛ· Û ·˘Ù¿ Î·È Ë ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1821.
4. √ ∞ÓÒÓ˘ÌÔ˜ Û˘ÁÁڷʤ·˜ Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ¡ÔÌ·Ú¯›·˜ Û˘Ó‰¤ÂÈ Ì ¤ÌÊ·ÛË ÙËÓ «ÂıÓÈ΋ ·Ôηٿ-
ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ» (‰ËÏ·‰‹ ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜) Ì ÙË ÌfiÚʈۋ
ÙÔ˘˜. ∏ ÂÁηٿÏÂÈ„Ë Ù˘ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ ÂÎ·›‰Â˘Û˘, Ô˘ ›¯Â ΢ڛˆ˜ ıÚËÛ΢ÙÈÎfi-ÂÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎfi
ÂÚȯfiÌÂÓÔ, Î·È Ë ÛÙÚÔÊ‹ ÚÔ˜ ÙË ÛÔ˘‰‹ Ù˘ §ÔÁÈ΋˜ Î·È ÙˆÓ Ê˘ÛÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌÒÓ ı· ʤÚÔ˘Ó
ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÈÔ ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ ÂıÓÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË Î·È ÛÙËÓ ÂÏ¢ıÂÚ›·.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3. √ ƒ‹Á·˜ Î·È Ô ∫ÔÚ·‹˜ ›¯·Ó ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Ï·˚΋ Û˘Ó›‰ËÛË Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÎÔÚ˘Ê·›Â˜ ı¤-
ÛÂȘ ˆ˜ ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˜ Ù˘ ·Ê‡ÓÈÛ˘ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. ™Â fiÛ· ÂÏÏËÓÈο Û¯ÔÏ›· ˘ÈÔıÂÙ‹ıËÎ·Ó Ù· ‰È·ÊˆÙÈÛÙÈο ȉÂÒ‰Ë, Ë Î˘Ú›·Ú¯Ë ¤ˆ˜ ÙfiÙ ÂÎÎÏË-
36
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 36
ÛÈ·ÛÙÈ΋ ·È‰Â›· ·ÓÙÈηٷÛÙ¿ıËΠ·fi ÙË ÌÂϤÙË Ù˘ §ÔÁÈ΋˜ Î·È ÙˆÓ Ê˘ÛÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌÒÓ.
3. √ ƒ‹Á·˜ ˘ÈÔıÂÙ› ÙË ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡. √È ÔÏÈÙÈΤ˜
ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘, fiˆ˜ ·˘Ù¤˜ ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙË ¡¤· ¶ÔÏÈÙÈ΋ ¢ÈÔ›ÎËÛË, ·Ë¯Ô‡Ó Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ÙË ÚÈ˙Ô-
Û·ÛÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ȉÂÔÏÔÁ›· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ÂÌÔÚ›Ô˘ ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ¯ÒÚÔ
ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1770-1821
°ÂÓÈο, ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1770-1821 ÔÈ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ¯ÒÚÔ Î·È ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘
ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡ Û˘ÓÔÏÈÎfiÙÂÚ· ¿ÏÏ·Í·Ó Î·È ÌÔÚÊ‹ Î·È ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·Ø Ì ΢ÚÈfiÙÂÚË Ó¤· Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙË
ÁÂӛ΢ÛË ÙˆÓ ÂÌÔÚÂ˘Ì·ÙÈÎÒÓ Û¯¤ÛÂˆÓ Î·È ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Î·ÈÙ·ÏÈÛÙÈ΋˜ ·ÁÔÚ¿˜. ªÔÚÔ‡ÌÂ
Ó· ÌÈÏ‹ÛÔ˘Ì ÁÈ· ·Ó¿Ù˘ÍË Ì ΢ÚÈ·Ú¯›· Ù˘ ÏÔÁÈ΋˜ ÙÔ˘ ÂÌÔÚ›Ô˘Ø ÂÚ‹ÌËÓ ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿-
ÙÔ˘˜. ∏ ·Ô˘Û›· ·Ó¿ÏÔÁ˘ ÎÚ·ÙÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È Ë Î›ÓËÛË ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ ÏÔÁÈÎÒÓ ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈ-
ÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Û ÊÂÔ˘‰·Ú¯Èο Ï·›ÛÈ·, ‰ÂÓ Â¤ÙÚ„ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ó· ·ÁηÏÈ¿ÛÂÈ ÈÛÔ‰‡Ó·Ì·
fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÙÔÌ›˜ Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜, ÂÌfi‰ÈÛ ÙËÓ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË Î·ÈÙ·ÏÈÛÙÈÎÒÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ÛÙËÓ
·ÁÚÔÙÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›· Î·È ·¤ÎÏÂÈÛ ÙËÓ ÔÌ·Ï‹ ¤ÍÔ‰Ô ÙˆÓ ˘ÂÚ·ÓÂÙ˘ÁÌ¤ÓˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔ-
ًوÓ, ÙÔ˘ ÂÌÔÚ›Ô˘ Î·È Ù˘ Ó·˘ÙÈÏ›·˜, ·fi ÙËÓ ÎÚ›ÛË Ù˘ ‰Â‡ÙÂÚ˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
µ. ∫ÚÂÌÌ˘‰¿˜, «∏ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, ÂÓ‹ÓÙ· ÎÚ›ÛÈÌ· ¯ÚfiÓÈ·, 1770-1821», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘
ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 1Ô˜, Û. 304.
2. ∏ ÔÚıfi‰ÔÍË ÂÎÎÏËÛ›· ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ‰È·ÊˆÙÈÛÙÈÎÒÓ È‰ÂÒÓ
∏ ÔÚÌËÙÈ΋ ÚÔÒıËÛË ÙˆÓ ‚È‚Ï›ˆÓ ÙÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ Ê˘ÛÈÎfi Â›Ó·È Ó· ÚÔηϤÛÂÈ ÙËÓ ·ÓÙ›‰Ú·-
ÛË Ù˘ ∂ÎÎÏËÛ›·˜. ™Â ‰‡Ô, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ, ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ÙÔ 1798 Î·È ÙÔ 1819, ÙÔ √ÈÎÔ˘ÌÂÓÈÎfi ¶·-
ÙÚÈ·Ú¯Â›Ô Âȯ›ÚËÛ ӷ ÂÈ‚¿ÏÂÈ ÚÔÏËÙÈ΋ ‹ ηٷÛÙ·ÏÙÈ΋ ÏÔÁÔÎÚÈÛ›· ÛÙ· ÂÏÏËÓÈο ‚È‚Ï›·. ¶ÚÔ-
¸fiıÂÛË ÁÈ· Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ÙËÓ ·ÙÚÈ·Ú¯È΋ ¤ÁÎÚÈÛË ‹Ù·Ó Ó· ÌËÓ ·ÓÙÈ‚·›ÓÔ˘Ó «ÂȘ Ù· Ù˘ ·ÌˆÌ‹ÙÔ˘
ËÌÒÓ ›ÛÙˆ˜ ‰fiÁÌ·Ù·» Î·È Ó· ÌËÓ ·ÓÙÈʤÚÔÓÙ·È «Î·Ù¿ Ù˘ ÎÚ·ÙÔ‡Û˘ ‰ÈÔÈ΋Ûˆ˜ Ù˘ ÎÚ·Ù·È¿˜
Ù·‡Ù˘ ‚·ÛÈÏ›·˜», ‰ËÏ·‰‹ Ù˘ ÔıˆÌ·ÓÈ΋˜.
º. ∏ÏÈÔ‡, «¡ÂÔÂÏÏËÓÈÎfi˜ ¢È·ÊˆÙÈÛÌfi˜, Ë ÓˆÙÂÚÈ΋ ÚfiÎÏËÛË», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂Ï-
ÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 2Ô˜, Û. 15.
37
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 37
∂¡√∆∏∆∞ 6
∆· Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù·
ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1820-1821 ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Ò˜ ÔÈ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÂıÓÈΤ˜ ‰ÈÂΉÈ΋ÛÂȘ ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ Ï·ÒÓ ˘ÔÓfiÌ¢-
Û·Ó, ‹‰Ë ·fi ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1820, ÙȘ ·fiÂÈÚ˜ ÂÈ‚ÔÏ‹˜ Ù˘ ¶·ÏÈÓfiÚıˆÛ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ÙÚ›· ·ÚÈ· ÔÏÈÙÈο Ú‡̷ٷ (ÊÈÏÂχıÂÚÔÈ, ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÔ›, ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙ¤˜) Ô˘
·ÓÙÈÔÏÈÙ‡ÔÓÙ·Ó, ÙÔ Î·ı¤Ó· ·fi ÙË ‰È΋ ÙÔ˘ ÛÎÔÈ¿, ÙËÓ ¶·ÏÈÓfiÚıˆÛË.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ¤ıÓÔ˜, ÂıÓÈÎÈÛÌfi˜ Î·È ·Ú¯‹ ÙˆÓ ÂıÓÔًوÓ, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ ËÁ¤˜ ·fi ÙȘ
Ôԛ˜ ¿ÓÙÏËÛ·Ó ÔÈ ÂıÓÈΤ˜ ȉÂÔÏÔÁ›Â˜ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
¡· ÂÓÙ¿ÍÔ˘Ó ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙÔ Â˘Ú‡ÙÂÚÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÂıÓÈÎÒÓ Î·È ÊÈÏÂχıÂÚˆÓ ÎÈ-
ÓËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ÛÙÔ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi ·̷ ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1820-1821.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1·. √ ∆˙Ô˘˙¤ ª·ÙÛ›ÓÈ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÌÈ· ˘ÔÎÂÈÌÂÓÈ΋ ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ
ÔÔ›· ·Ó‹ÎÔ˘Ó Û ·˘Ùfi fiÏÔÈ fiÛÔÈ ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ Â›Ó·È Ì¤ÏË ÙÔ˘.
1‚. √ °Èfi¯·Ó º›¯Ù ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÌÈ· ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈ΋ ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜, ηٿ ÙËÓ ÔÔ›· ÙÔ ¤ıÓÔ˜
Â›Ó·È ·Ú¯¤ÁÔÓÔ Î·È ˘¿Ú¯ÂÈ ÚÔ·ÈÒÓÈ·, ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙË Û˘Ó›‰ËÛË ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ.
2. √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ŒÚÈÎ ÃfiÌÛÌ·Ô˘Ì ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ¿Ô„Ë fiÙÈ ÔÈ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘
19Ô˘ ·ÈÒÓ· ‹Á·Û·Ó ·fi ÙË Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1789, ÙfiÛÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ È‰ÂÔÏÔÁ›· Î·È Ù· ·È-
Ù‹Ì·Ù· fiÛÔ Î·È ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· ÔÚÁ·ÓˆÙÈο ÚfiÙ˘·.
∏ ËÁ‹ ·˘Ù‹ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ ˆ˜ ·ÊÔÚÌ‹ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Û˘˙ËÙËı› Ì ÙȘ Ì·ı‹-
ÙÚȘ Î·È ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ë Û¯¤ÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1821 Ì ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·
Ù˘ ÂÔ¯‹˜ Ù˘.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
√È Î·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ, ÚˆÙÔfiÚÔÈ Â·Ó·Ûٿ٘ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛ·Ó ¤ÌÚ·ÎÙ· ÙȘ ·Ô-
Ê¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Û˘Ó‰ڛԢ Ù˘ µÈ¤ÓÓ˘ ÚˆÙÔÛÙ·ÙÒÓÙ·˜ Û Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù·. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, Ô ÙÚfi-
Ô˜ Ô˘ ÔÈÎÔ‰ÔÌÔ‡Û·Ó ÙȘ Ì˘ÛÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ ˆ˜ ÚfiÙ˘Ô ÁÈ· ¿ÏÏÔ˘˜ Â·Ó·-
Ûٿ٘. ª˘ÛÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË Î·ÚÌÔÓ·ÚÈÎÔ‡ Ù‡Ô˘ ‹Ù·Ó Î·È Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›·. [∏ ·Ó·ÊÔ-
Ú¿ ÛÙÔ˘˜ ηÚÌÔÓ¿ÚÔ˘˜ ÌÔÚ› Ó· ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÙ› Ì ÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È
·Ì¤Ûˆ˜ ·Ú·Î¿Ùˆ].
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. √È ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙË ÌÂÙ·Ó·ÔÏÂfiÓÙÂÈ· ∂˘ÚÒË ‰ÂÓ ‰È·ÌÔÚÊÒıËÎ·Ó ÌfiÓÔ ·fi ÙȘ ·Ô-
Ê¿ÛÂȘ ÙˆÓ ÈÛ¯˘ÚÒÓ ·ÏÏ¿ Î·È ˘fi ÙÔ ‚¿ÚÔ˜ Ù˘ ›ÂÛ˘ Ô˘ ·Û΋ıËΠ·fi ÂıÓÈο Î·È ÎÔÈÓˆÓÈο ÎÈ-
Ó‹Ì·Ù· Î·È Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ.
2. µÏ¤ ÙËÓ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ ·ÚfiÓÙÔ˜ ‚È‚Ï›Ô˘ ÁÈ· ÙȘ ·Û΋ÛÂȘ (Û ۯ‹Ì·) ¿ÛÙÚÔ˘.
3. √È Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1820-1821 ÛÙËÓ πÛ·Ó›· Î·È ÛÙËÓ ÈÙ·ÏÈ΋ ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ ¿ÓÙÏËÛ·Ó ÙËÓ
ÔÏÈÙÈ΋ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏÔÁ›· ÙÔ˘˜ ·ÏÏ¿ Î·È Ù· ÔÚÁ·ÓˆÙÈο ÙÔ˘˜ Û¯‹Ì·Ù· ·fi Ù· ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ÚfiÙ˘-
· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
38
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 38
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∫·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ
[ÈÙ·ÏÈο carbonaro, ÏËı. carbonari: ηڂԢÓÈ¿Úˉ˜]
ª¤ÏË Ì˘ÛÙÈ΋˜ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ Ô˘ ÂÌÓ¤ÔÓÙ·Ó ·fi ÊÈÏÂχıÂÚ˜ Î·È ·ÙÚȈÙÈΤ˜
ȉ¤Â˜. Œ‰Ú·Û·Ó ΢ڛˆ˜ ÛÙËÓ ÈÙ·ÏÈ΋ ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. √È Î·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ ˘‹Ú-
Í·Ó Ë Î‡ÚÈ· ÂÛÙ›· ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘ ÛÙ· ·˘Ù·Ú¯Èο ηıÂÛÙÒÙ· Ô˘ ÂÈ‚Ï‹ıËÎ·Ó ÛÙËÓ πÙ·Ï›· ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂ-
Ù¿ ÙËÓ ‹ÙÙ· ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ·, ηٿ ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ ¶·ÏÈÓfiÚıˆÛ˘ (1815-1830).
™‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÂÈÎÚ·Ù¤ÛÙÂÚË Û‹ÌÂÚ· ¿Ô„Ë, ÔÈ Î·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ ‹Ù·Ó ÌÈ· ÔÌ¿‰· Ô˘ ÂÌÊ·Ó›-
ÛÙËΠÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÛÙË °·ÏÏ›· ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, ‰ÚÔ‡Û ÛÙȘ ÁÚ·Ì̤˜ ÙˆÓ
∂Ï¢ıÂÚÔÙÂÎÙfiÓˆÓ (Ì·ÛfiÓÔÈ) Î·È ·ÛÎÔ‡Û ·˘ÛÙËÚ‹ ÎÚÈÙÈ΋ ÛÙËÓ Î·ıÔÏÈ΋ ÂÎÎÏËÛ›·.
√È ÚÒÙ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ (ÛÙÔ¤˜) ηÚÌÔÓ¿ÚˆÓ ÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎ·Ó ÛÙËÓ πÙ·Ï›· Á‡Úˆ ÛÙ· 1800 ¤¯ÔÓÙ·˜
·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfi Î·È ·ÙÚȈÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. °Ú‹ÁÔÚ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó ·ÚfiÌÔȘ ÔÚ-
Á·ÓÒÛÂȘ Û ÔÏfiÎÏËÚË ÙËÓ ÈÙ·ÏÈ΋ ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ. √È Î·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ Ù˘ πÙ·Ï›·˜ ·ÁˆÓ›˙ÔÓÙ·Ó ÁÈ· ÙËÓ
·ÔÙ›Ó·ÍË Ù˘ ͤÓ˘ ΢ÚÈ·Ú¯›·˜ Î·È ÔÚ·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·Ó ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÔ‡ ÎÔÈÓÔ‚Ô˘-
Ï¢ÙÈÎÔ‡ ÈÙ·ÏÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
∞ÓÙÈ̤وÔÈ Ì ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Ó· ÚÔÛٷ٤„Ô˘Ó ÙȘ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ÙÔ˘˜ ·fi ÙȘ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ·ÔÏ˘-
Ù·Ú¯›Â˜, ÔÈ Î·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ ‰¤¯ÔÓÙ·Ó ÛÙȘ ÁÚ·Ì̤˜ ÙÔ˘˜ Ó¤· ̤ÏË ÌfiÓÔ ·ÊÔ‡ Ù· ˘¤‚·ÏÏ·Ó Û ‰ÔÎÈ-
̷ۛ˜. ∞ÎÔÏÔ˘ıÔ‡ÛÂ Ë ˘Ô‰Ô¯‹ ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ̤ÏÔ˘˜, ‚·ÛÈṲ̂ÓË Û ¤Ó· ·˘ÛÙËÚfi ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈÎfi, Î·È Ë
¤ÓÙ·Í‹ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË. ∫¿ı ÔÚÁ¿ÓˆÛË Î·ÚÌÔÓ¿ÚˆÓ Â›¯Â ·˘ÛÙËÚ‹ ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ÈÂÚ·Ú¯›· ηÈ
Ù· ̤ÏË ·Ó¤Ú¯ÔÓÙ·Ó Û ÂfiÌÂÓÔ ‚·ıÌfi ÌfiÓÔ ·ÊÔ‡ ¤ÊÂÚÓ·Ó Û ¤Ú·˜ Ì ÂÈÙ˘¯›· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜
·ÔÛÙÔϤ˜.
√È Î·ÚÌÔÓ¿ÚÔÈ ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ·Ó ˆ˜ ÚfiÙ˘Ô ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÊÈÏÂχıÂÚÔ˘˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. ŒÙÛÈ, Ì ‚¿-
ÛË ÙȘ ȉÂÔÏÔÁÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ Î·È Ù· ÔÚÁ·ÓˆÙÈο ÚfiÙ˘· ÙˆÓ Î·ÚÌÔÓ¿ÚˆÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó Û ‰È¿-
ÊÔÚ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ·ÚfiÌÔȘ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ηÚÌÔÓ·ÚÈÎÔ‡ Ù‡Ô˘. ªÈ· ·fi ·˘Ù¤˜ ‹Ù·Ó
Î·È Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· Ô˘ ȉڇıËΠÙÔ 1814 ÛÙËÓ √‰ËÛÛfi Ù˘ ƒˆÛ›·˜ Î·È ÚÔÂÙԛ̷Û ÙÔÓ
¤ÓÔÏÔ ÍÂÛËΈÌfi ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÙÔ 1821.
39
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 39
∂¡√∆∏∆∞ 7
∏ ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· Î·È Ë Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙȘ ·Ú·‰Ô˘Ó¿‚Ș ËÁÂÌÔӛ˜
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË, ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘, ÙȘ ÂȉÈÒÍÂȘ Î·È ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·
Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜.
¡· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó ÙȘ ‰˘ÛÎÔϛ˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ù˘ ‰Â‰Ô̤Ó˘ Û˘Á΢ڛ·˜ ÁÈ· ÌÈ· ÂÓ‰Â-
¯fiÌÂÓË ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·˜ Î·È ÂΉ‹ÏˆÛ˘ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙȘ ·-
Ú·‰Ô˘Ó¿‚Ș ËÁÂÌÔӛ˜, ÁÈ· ÙËÓ ¤Î‚·ÛË Ù˘ ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ Î·È ÙË ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ‰˘Ó·ÌÈ΋ Ù˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∞Í›˙ÂÈ È‰È·›ÙÂÚ· Ó· ÂÈÛËÌ·ÓıÔ‡Ó Ë ÌÂÁ¿ÏË ÛËÌ·Û›· Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙË ‰È·Ê‡Ï·ÍË ÙÔ˘ Ì˘ÛÙÈÎÔ‡
¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ù˘ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘, ηıÒ˜ Î·È ÛÙËÓ ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ÚÔÛˆÈ΋ ¢ı‡ÓË Ô˘ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ·˘Ùfi˜
Ô˘ Á›ÓÂÙ·È Ì¤ÏÔ˜ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜.
2. √ Û˘ÓÙ¿ÎÙ˘ Ù˘ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ÚÔ΋ڢ͢ ηÏ› ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ·ÁˆÓÈÛÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙËÓ ›ÛÙË
ÙÔ˘˜ Î·È ÙËÓ ·ÙÚ›‰·. ∫¿ÓÔÓÙ·˜ Û·Ê‹ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙË Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·È ÂӉ¯Ô̤ӈ˜ ÛÙȘ
Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1820-1821, ˙ËÙ¿ ·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ·˘Ù¿ Ù· ·Ú·‰Â›Á-
Ì·Ù·. ÕÏψÛÙÂ, ÔÈ ∂˘Úˆ·›ÔÈ ÂÈı˘ÌÔ‡Ó ÙËÓ ÂÏ¢ıÂÚ›· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È ÔÏÏÔ› Â›Ó·È Úfiı˘ÌÔÈ Ó·
¤ÚıÔ˘Ó Î·È Ó· ÔÏÂÌ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ’ ·˘Ù‹. ŒÙÛÈ, ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Ú¤ÂÈ Ó· Ê·ÓÔ‡Ó ·ÓÙ¿ÍÈÔÈ ÙˆÓ ÚÔÁfiÓˆÓ
ÙÔ˘˜ (·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙÔ ÎÏ·ÛÈÎfi ·Ú¯·ÈÔÂÏÏËÓÈÎfi ·ÚÂÏıfiÓ) Î·È Ó· Â·Ó·ÛٷًÛÔ˘Ó Ì ÛÎÔfi ÙËÓ Î·-
Ù¿ÎÙËÛË Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ ÙÔ˘˜. ª¿ÏÈÛÙ·, ˘¿Ú¯ÂÈ ÌÈ· «∫Ú·Ù·È¿ ‰‡Ó·ÌȘ» (Û·Ê‹˜ ˘·ÈÓÈÁÌfi˜ ÁÈ· ÙË
ƒˆÛ›·) Ô˘ ı· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. √ ∞ϤͷӉÚÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘ ÁÂÓÓ‹ıËΠÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË ÙÔ 1792. ™Â Ó·ڋ ËÏÈΛ· ηٷ-
Ù¿¯ÙËΠÛÙÔ ÛÒÌ· ÙˆÓ ¤ÊÈˆÓ ۈ̷ÙÔÊ˘Ï¿ÎˆÓ ÙÔ˘ ÙÛ¿ÚÔ˘ Ù˘ ƒˆÛ›·˜. ¢È·ÎÚ›ıËΠÛÙÔ˘˜ ÔϤ-
ÌÔ˘˜ ηٿ ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ· Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÛÙË Ì¿¯Ë Ù˘ ¢Ú¤Û‰Ë˜ ¤¯·Û ÙÔ ‰ÂÍ› ÙÔ˘ ¯¤ÚÈ. ™ÙȘ 12 ∞ÚÈ-
Ï›Ô˘ 1820 ·Ô‰¤¯ıËΠÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ Î·È ¿Ú¯ÈÛ ÙȘ ÚÔÂÙÔÈ̷ۛ˜ ÁÈ· ÙËÓ Î‹-
Ú˘ÍË ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘. ™ÙȘ 22 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 1821 ¤Ú·Û ÙÔÓ ÔÙ·Ìfi ¶ÚÔ‡ıÔ (Ê˘ÛÈÎfi Û‡-
ÓÔÚÔ ƒˆÛ›·˜-√ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜) Î·È ÛÙȘ 24 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ ‡„ˆÛ ÙË ÛËÌ·›· Ù˘ ∂·Ó¿-
ÛÙ·Û˘ ÛÙÔ π¿ÛÈÔ Ù˘ ªÔωԂϷ¯›·˜. ªÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÔÏ‹ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙȘ ·Ú·‰Ô˘Ó¿‚Ș
ËÁÂÌÔӛ˜, Ô À„ËÏ¿ÓÙ˘ ·Ú·‰fiıËΠÛÙÔ˘˜ ∞˘ÛÙÚÈ·ÎÔ‡˜, Ê˘Ï·Î›ÛÙËÎÂ Î·È ·ÂÏ¢ıÂÚÒıËΠÛÙȘ
24 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1827. ∏ ÎÏÔÓÈṲ̂ÓË ˘Á›· ÙÔ˘ ‰ÂÓ ÙÔ˘ Â¤ÙÚ„ ¤ÎÙÔÙ ӷ ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔ Â·Ó·ÛÙ·-
ÙË̤ÓÔ ¤ıÓÔ˜. ¢‡Ô Ì‹Ó˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·ÔÊ˘Ï¿ÎÈÛ‹ ÙÔ˘ ÛÙȘ 19 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1828 ¤ı·Ó ÛÙË µÈ¤ÓÓË.
3. √ ›Ó·Î·˜ ÙÔ˘ µ·˘·ÚÔ‡ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˘ ¶¤ÙÂÚ ÊÔÓ ∂˜ Â›Ó·È Ê·ÓÙ·ÛÙÈ΋ Û‡ÓıÂÛË Ô˘ ·Ô‰›‰ÂÈ, ÌÂ
ÈÛ¯˘Ú‹ Ù¿ÛË ÂÍȉ·Ó›Î¢Û˘, ÙË Ì¿¯Ë ÛÙÔ ¢Ú·Á·ÙÛ¿ÓÈ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. ∫‡ÚÈ· Âȉ›ˆÍË Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ ‹Ù·Ó Ë ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙÔ˘ ¤ÓÔÏÔ˘ ·ÁÒÓ· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ
ÁÈ· ÂıÓÈ΋ ÂÏ¢ıÂÚ›·. µ·ÛÈ΋ ·Ú¯‹ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ‹Ù·Ó Ë Ì˘ÛÙÈÎfiÙËÙ· Î·È Ë ·fiÏ˘ÙË ·ÊÔÛ›ˆÛË ÙˆÓ
ÌÂÏÒÓ ÛÙÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜ Ù˘ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÁÚ·Ù‹ ËÁ‹ 2.
40
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 40
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ ª·ÎÚ˘ÁÈ¿ÓÓ˘ ·ÊËÁÂ›Ù·È ÙË Ì‡ËÛ‹ ÙÔ˘ ÛÙË ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›·
¶‹Á·. ∫·Ù‚¿˙ÂÈ Ù˘ ÂÈÎfiÓ˜ fiϘ Î·È Ì’ ÔÚΛ˙ÂÈ Î·È ·Ú¯ÈÓ¿ÁÂÈ Ó· Ì ‚¿ÏË ÂȘ ÙÔ Ì˘ÛÙ‹ÚÈÔÓ. ∞ÊÔ‡
ÚÔ¯ÒÚÂÛÂ, ÙfiÙ ْ ÔÚΛÛÙËη fiÙÈ ‰ÂÓ ı· ÙÔ Ì·ÚÙ˘Ú‹Ûˆ ηÓÂÓÔ‡Ø fï˜ Ó· ÌÔ˘ ‰ÒÛË Î·ÈÚfiÓ Ô¯ÙÒ
Ë̤Ú˜ Ó· Û˘ÏÏÔÁÈÛÙÒ ·Ó Â›Ì·È ¿ÍÈÔ˜ ‰È’ ·˘Ùfi ÙÔ Ì˘ÛÙ‹ÚÈÔÓ Î·È ·Ó ÌÔÚÒ Ó· ˆÊÂÏ‹Ûˆ, Ó· ÙÔ Ï¿-
‚ˆ, ‹ Ó· οÙ˙ˆØ Â›Ó·È Û· Ó· ÌËÓ ÙÔ Í¤Úˆ ÔÏfiÙÂÏ·. ¶‹Á· ÛÙÔ¯¿ÛÙËη Î·È Ù¿‚·Ï· fiÏ· ÔÌÚfi˜ ηÈ
ÛÎÔÙˆÌfiÓ Î·È ÎÈÓÙ‡ÓÔ˘˜ Î·È ·ÁÒÓ˜ – ı· Ù· ¿ıˆ ‰È¿ ÙËÓ Ï¢ÙÂÚ›·Ó Ù˘ ·ÙÚ›‰Ô˜ ÌÔ˘ Î·È Ù˘ ıÚË-
ÛΛ·˜ ÌÔ˘. ¶‹Á· Î·È ÙÔ˘ ›·: «∂›Ì·È ¿ÍÈÔ˜». ∆Ô˘ Ê›ÏËÛ· ÙÔ ¯¤ÚÈ, ÔÚΛÛÙËη. ∆ÔÓ ÂÚÈοÏÂÛ· Ó· ÌË
ÌÔ˘ Ì·ÚÙ˘Ú‹ÛË Ù· ÛËÌ›· Ù˘ ηً¯ËÛ˘, fiÙ’ Â›Ì·È Ó¤Ô˜ Î·È Ó· ÌËÓ ·ÓÙ¤Ûˆ Î·È Ï˘ËıÒ ÙË ˙ˆ‹ ÌÔ˘
Î·È ÚÔ‰ÒÛˆ ÙÔ Ì˘ÛÙ‹ÚÈÔÓ Î·È ÎÈÓÙ˘Ó¤„Ë Ë ·ÙÚ›˜.
ª·ÎÚ˘ÁÈ¿ÓÓ˘, ∞ÔÌÓËÌÔÓ‡̷ٷ, ÂÈÌ. π.µÏ·¯ÔÁÈ¿ÓÓË (1907), °ÈÔ‚¿Ó˘, ∞ı‹Ó· 1968, ÙfiÌ 1, Û. 16-17.
2. √ ÚfiÏÔ˜ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ ÛÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·
Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
∏ ›‰Ú˘ÛË Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ ·ÔÙÂÏ› ÙË ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚË ÔÏÈÙÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ· ÙÔ˘ ˘fi‰Ô˘ÏÔ˘ ÂÏ-
ÏËÓÈÛÌÔ‡, fiˆ˜ Î·È Ë ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ ÎÔڇʈ̷ ÌÈ·˜ Ì·ÎÚ¿˜ ÛÂÈÚ¿˜
Ú¿ÍÂˆÓ ·Ó˘·ÎÔ‹˜ Î·È ·ÓÙ·ÚÛ›·˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ÔıˆÌ·ÓÈ΋ ΢ÚÈ·Ú¯›·. ∏ ıÂÙÈ΋ ·ÔÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘
Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ ‰ÂÓ ÔÊ›ÏÂÙ·È ÌfiÓÔ ÛÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ‰È’ ·˘Ù‹˜ ÔÚÁ·ÓÒıËΠÂÈÙ˘¯Ò˜ Ë ·ÓÙÈÔ-
ıˆÌ·ÓÈ΋ ÂıÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ·ÏÏ¿ ΢ڛˆ˜ ÁÈ·Ù›, ̤۷ Û ¤Ó· Ó‡̷ ÓˆÙÂÚÈÎfiÙËÙ·˜,
Ù¤ıËΠÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ ·ÔηٿÛÙ·Û˘ Ì ӤԢ˜ fiÚÔ˘˜. £ÂˆÚ‹ıËΠ‰ËÏ·‰‹ Ë ÂıÓÈ΋ ·Ô-
ηٿÛÙ·ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ˙‹ÙËÌ· ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋˜ ¢ı‡Ó˘ Î·È fi¯È, fiˆ˜ Û˘-
Ó¤‚·ÈÓ ·Ï·ÈfiÙÂÚ·, ¤Ó· ˙‹ÙËÌ· Ô˘ ı· Ï˘ÓfiÙ·Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÌÈ·˜ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈ΋˜-ÂÂÎÙ·ÙÈ΋˜
‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ οÔÈ·˜ ÌÂÁ¿Ï˘ Â˘Úˆ·˚΋˜ ‰‡Ó·Ì˘.
[...] ªÂ ‚¿ÛË Ù· ÓˆÙÂÚÈο ÚÔÙ¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÎÔÔÈË̤ÓÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ÚÒÈÌÔ˘
ÚÔÌ·ÓÙÈÛÌÔ‡, [ÂÓÓ. Ë ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›·] ÚÔÙ›ÓÂÈ ÙËÓ ·˘ÙÔÙÂÏ‹ Î·È ·˘ÙÔ‰‡Ó·ÌË ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘
¤ıÓÔ˘˜, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ÚԂ›, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘, ΢ÚÈ·Ú¯Èο Î·È Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙˆÓ ‰ÈÎÒÓ ÙÔ˘
·Ó·ÁÎÒÓ, ÛÙËÓ Â›Ù¢ÍË ÙˆÓ ÚÔÛÊÔÚfiÙÂÚˆÓ Û˘ÌÌ·¯ÈÒÓ.
µ. ¶·Ó·ÁȈÙfiÔ˘ÏÔ˜, «∏ ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›·, ÔÚÁ·ÓˆÙÈΤ˜ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘»,
πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 3, Û. 9.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
∞ÊÔ‡ ‰Ôı› ÙÔ ·Ú·¿Óˆ ΛÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ µ. ¶·Ó·ÁȈÙfiÔ˘ÏÔ˘ ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Û ʈÙÔ-
Ù˘›·, ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· Û˘˙ËÙËıÔ‡Ó ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· fiˆ˜:
ñ °È·Ù› Ô ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ·ÍÈÔÏÔÁ› ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ ˆ˜ ÙË «ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚË ÔÏÈÙÈ΋
ÂÓ¤ÚÁÂÈ· ÙÔ˘ ˘fi‰Ô˘ÏÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡»;
ñ ¶ÔÈ· Ó¤· ·ÓÙ›ÏË„Ë ¤ÊÂÚÂ Ë ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡ ·ÁÒ-
Ó· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ;
41
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 41
∂¡√∆∏∆∞ 8
∏ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1821-1827)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ÛÙÔȯ›· Ô˘ ¢ÓÔÔ‡Û·Ó ÙËÓ Â‰Ú·›ˆÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙÔÓ ÓfiÙÈÔ
ÂÏÏ·‰ÈÎfi ¯ÒÚÔ.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ˘˜ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ Î·È Ù· ·ÚÈ· ÛÙÚ·ÙȈÙÈο ÁÂÁÔÓfiÙ· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ-
΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙfiÛÔ Î·Ù¿ ÙË Ê¿ÛË ÙˆÓ ÂÈÙ˘¯ÈÒÓ (1821-1824) fiÛÔ Î·È Î·Ù¿ ÙË Ê¿ÛË Ù˘ οÌ-
„˘ (1824-1827).
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô ·fiÛ·ÛÌ· ·fi Ù· ·ÔÌÓËÌÔÓ‡̷ٷ ÙÔ˘ ºˆÙ¿ÎÔ˘ ·˯› ÙËÓ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Ô˘ ÂÈÎÚ·-
ÙÔ‡Û ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙËÌ¤ÓˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∞Ó Î·È Ë ·˘ıfiÚÌËÙË
ÚÔۤϢÛË ‹Ù·Ó ÌÂÁ¿ÏË, ÁÚ‹ÁÔÚ· Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÙË ÛÙÚ·ÙÔÏÔÁ›· ÊÔ-
‚Ô‡ÌÂÓÔ˜ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÈı·Ú¯›·˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ.
2. ∆Ô ·fiÛ·ÛÌ· ·fi Ù· ·ÔÌÓËÌÔÓ‡̷ٷ ÙÔ˘ ∫·ÛÔÌÔ‡ÏË ·ÚΛ ÁÈ· Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó, Ó· ÓÈÒ-
ÛÔ˘Ó ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÙË ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÔÚÎËÌ¤ÓˆÓ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∞˜ ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› fiÙÈ Ô ·Û›ÁÓˆÛÙÔ˜ ·˘Ùfi˜ ›Ó·Î·˜ ÙÔ˘ £Âfi‰ˆÚÔ˘ µÚ˘˙¿ÎË ‰ÂÓ ·ÔÙ˘ÒÓÂÈ
Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi ÁÂÁÔÓfi˜, ·ÏÏ¿ ·ÔÙÂÏ› Ê·ÓÙ·ÛÙÈ΋ Û‡ÓıÂÛË. √ ıÚ‡ÏÔ˜ Ô˘ ı¤ÏÂÈ ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿-
ÛÙ·ÛË Ó· ÍÂÎÈÓ¿ ÛÙȘ 25 ª·ÚÙ›Ô˘ 1821 ·fi ÙË ÌÔÓ‹ Ù˘ ∞Á›·˜ §·‡Ú·˜ Ì ‰ÔÍÔÏÔÁ›· ˘fi ÙÔÓ ¶·-
Ï·ÈÒÓ ¶·ÙÚÒÓ °ÂÚÌ·Ófi ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÙÂÎÌËÚȈı› ˆ˜ Û‹ÌÂÚ· ·fi η̛· ËÁ‹. ∫·Ù¿ ÙË Û˘˙‹ÙËÛË ÛÙËÓ
Ù¿ÍË ÌÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› Î·È ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ı›.
ª‡ıÔÈ Î·È Û‡Ì‚ÔÏ· ÌÈ·˜ ÂıÓÈ΋˜ ÂÂÙ›Ԣ
√ ıÚ‡ÏÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ‡„ˆÛË ÙÔ˘ Ï·‚¿ÚÔ˘ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ·fi ÙÔÓ ¶·Ï·ÈÒÓ ¶·ÙÚÒÓ °ÂÚÌ·Ófi ÛÙËÓ
∞Á›· §·‡Ú· Ï¿ÛÙËΠÛÙËÓ Ô˘Û›· ÛÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ˘ ·ÈÒÓ·, Ì ÙË Û˘Ó‰ÚÔÌ‹ ÔÈ-
Î›ÏˆÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ, ·ÚfiÏÔ Ô˘ ·ÁÓÔ‹ıËΠ‹ ‰È·„‡ÛıËΠ·fi ÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘
19Ô˘ ·ÈÒÓ·. ∏ ·ÊÂÙËÚ›· ÙÔ˘ ̇ıÔ˘ ÌÔÚ› Ó· ·ÓȯÓ¢ı› ÛÙËÓ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÓfi˜ Á¿ÏÏÔ˘ ÂÚÈËÁËÙ‹,
ÙÔ˘ ¶Ô˘Î‚›Ï, Ô˘ ¤ÁÚ·„ ÙÔ 1824 ÌÈ· «πÛÙÔÚ›· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘». ∂Λ ‰›ÓÂÈ ÌÈ· ÚÔÌ·-
ÓÙÈ΋ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ù˘ ΋ڢ͢ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, ηٿÏÏËÏË ÚÔ˜ ηٷӿψÛË ·fi ÙÔ Û‡Á¯ÚÔÓfi ÙÔ˘
Â˘Úˆ·˚Îfi ÎÔÈÓfi. ∏ ·Á›ˆÛË ÙÔ˘ ̇ıÔ˘ ı· ¢ÓÔËı› ¿ÓÙˆ˜ ·fi ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ Ô˘ ı· ·Ó·Ù˘¯ıÔ‡Ó
ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÌÂÙ¿ ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘, ‰ËÏ·‰‹ ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ô˘
ı· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ËÁÂÙÈÎfi ÚfiÏÔ Î·È ı· ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó Ó· ÂÍ¿ÚÔ˘Ó ÙË Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎfi ¤Ú-
ÁÔ, ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ÓÂÔÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÙÔÈÎÈÛÌÔ‡, ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Û‡Ó‰ÂÛ˘ ıÚËÛΛ·˜ Î·È ¤ıÓÔ˘˜, ΢ڛˆ˜
ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î‹Ú˘ÍË ÙÔ˘ ·˘ÙÔÎÂÊ¿ÏÔ˘ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÂÎÎÏËÛ›·˜ ÙÔ 1833 Î·È ÙËÓ Â·ÎfiÏÔ˘ıË „˘¯ÚfiÙË-
Ù· Ì ÙÔ ¶·ÙÚȷگ›Ô. ∏ ηıȤڈÛË, ÂÍ¿ÏÏÔ˘, Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ ÂÂÙ›Ԣ Ù˘ 25 ª·ÚÙ›Ô˘ Û˘Ó¤‚·Ï ÛÙË
Ì˘ıÔÔ›ËÛË Ù˘ §·‡Ú·˜, Ì˘ıÔÔ›ËÛË Ô˘ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÎÚ˘ÛÙ·ÏÏÒÓÂÙ·È Ì¤Û· ·fi ÙË ÏÔÁÔÙ¯ӛ·
Î·È ÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋.
ÃÚ. ∫Ô˘ÏÔ‡ÚË, ª‡ıÔÈ Î·È Û‡Ì‚ÔÏ· ÌÈ·˜ ÂıÓÈ΋˜ ÂÂÙ›Ԣ, ¢ËÌÔÎÚ›ÙÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £Ú¿Î˘, ∫ÔÌÔ-
ÙËÓ‹ 1995.
42
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 42
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ¢È·ÊˆÓ›Â˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ·Ó·ÊÔÚÈο Ì ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ
™ÙȘ 26 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ (1821) ¤Ï·‚ ¯ÒÚ· ÛÙÔ ∞›ÁÈÔ Ì˘ÛÙÈ΋ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË Ì˘ËÌ¤ÓˆÓ ºÈÏÈÎÒÓ, ÚÔ-
ÎÚ›ÙˆÓ Î·È ·Ú¯ÈÂÚ¤ˆÓ Ù˘ ‚ÔÚÂÈÔ‰˘ÙÈ΋˜ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, ÁÓˆÛÙ‹ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ˆ˜ ™˘Ó¤Ï¢ÛË Ù˘
µÔÛÙ›ÙÛ·˜ [Ë ÔÓÔÌ·Û›· ÙÔ˘ ∞ÈÁ›Ô˘ Â› ∆Ô˘ÚÎÔÎÚ·Ù›·˜]. ™ÙË Û˘Ó¤Ï¢ÛË ·Ú¢ÚÈÛÎfiÙ·Ó Î·È Ô ·Ú¯È-
Ì·Ó‰Ú›Ù˘ °ÚËÁfiÚÈÔ˜ ¢Èη›Ô˜-¶··ÊϤÛÛ·˜, ·fiÛÙÔÏÔ˜ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜, ÌÈ· ¿ÎÚˆ˜ ÂӉȷʤ-
ÚÔ˘Û· ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ·, Ô ÔÔ›Ô˜ ·ÚÔ˘Û›·Û ÙȘ ÂÓÙÔϤ˜ ÙÔ˘ ∞ϤͷӉÚÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ
¤Ó·ÚÍË ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ÛÙÔ ªÔÚÈ¿. √È ÚfiÎÚÈÙÔÈ Î·È ÔÈ ÎÏËÚÈÎÔ› ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó Ì ‰˘ÛÈÛÙ›· –Î·È ÔÚÈ-
Ṳ̂ÓÔÈ Ì ʷÓÂÚ‹ ¯ıÚfiÙËÙ·– ÙÔÓ ¶··ÊϤÛÛ· [...]. ∏ Û˘˙‹ÙËÛË ÂÍÂÏ›¯ıËΠ۠ÛÎÏËÚ‹ ·ÓÙÈÌ·¯›·
Î·È ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ‡‚ÚˆÓ
_
ȉȷÈÙ¤Úˆ˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘ ÂÈÛÎfiÔ˘ ¶·Ï·ÈÒÓ ¶·ÙÚÒÓ °ÂÚÌ·ÓÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ∫·-
Ï·‚Ú˘ÙÈÓÔ‡ ÚÔ‡¯ÔÓÙ· ∞Ó‰Ú¤· ∑·˝ÌË, ·fi ÙË Ì›·, Î·È ÙÔ˘ ¶··ÊϤÛÛ·, ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË
_
Î·È ÙÂÏ›-
ˆÛ Ì ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ Âη٤ڈıÂÓ ·ÂÈÏÒÓ. [...] √ °ÂÚÌ·Ófi˜ Â͇‚ÚÈÛ ÙÔÓ ¶··ÊϤÛÛ·: «∂›Û·È ¿Ú·Í,
··ÙÂÒÓ Î·È Â͈ϤÛÙ·ÙÔ˜», Î·È Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ·Ô¯ÒÚËÛ ·ÂÈÏÒÓÙ·˜ fiÙÈ ı· ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ, Û‡Ìʈӷ ÌÂ
ÙȘ ÂÓÙÔϤ˜ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜, ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, «Î·È fiÔÈÔÓ È¿ÛÔ˘Ó ÔÈ ∆Ô‡ÚÎÔÈ ‰›¯ˆ˜ ¿ÚÌ·Ù· ·˜ ÙÔÓ ÛÎÔ-
ÙÒÛÔ˘Ó».
™Ù. ¶. ¶··ÁˆÚÁ›Ô˘, «”¶ÚÒÙÔ ¤ÙÔ˜ Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜”, ·fi ÙȘ ¶·Ú›ÛÙÚȘ ËÁÂÌÔӛ˜ ÛÙËÓ ∂›-
‰·˘ÚÔ», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 3Ô˜ , Û. 59.
2. √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ηÏ› ÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ Ù˘ ∞Ú牛·˜
Ó· Â·Ó·ÛٷًÛÔ˘Ó
∞‰ÂÏÊÔ› οÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ∞Ú牛·˜,
∏ ÒÚ· ¤Êı·ÛÂ. ∆Ô ÛÙ¿‰ÈÔÓ Ù˘ ‰fi͢ Î·È Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ ËÓÔ›¯ıË. ∆· ¿ÓÙ· ȉÈο Ì·˜ Î·È Ô £Âfi˜
ÙÔ˘ ·ÓÙfi˜ ÌÂı’ ËÌÒÓ ¤ÛÂÙ·È. ªË ÙÔËı‹Ù ÂȘ ÙÔ ·Ú·ÌÈÎÚfiÓ. ™ÂȘ ›Ûı ·ÙÚfiÌËÙÔÈ Î·È ÙˆÓ ÚÔÁfi-
ÓˆÓ Ì·˜ ·fiÁÔÓÔÈ. °ÂÓÈÎÒ˜ ÔÏÈÛı‹Ù Ì ·ÓÔȯٿ Ì·˚Ú¿ÎÈ· Î·È ÙڤͷÙ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ Ù˘ ›-
ÛÙˆ˜ Î·È Ù˘ ·ÙÚ›‰Ô˜. ∂ÓÙfi˜ ÔÏ›ÁˆÓ ËÌÂÚÒÓ Êı¿ÓÔÌÂÓ Î·È ËÌ›˜ Ì 10.000 ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ. ™ÂȘ ÛÊ·-
ϛ۷Ù ÙÔ˘˜ ∞Úη‰›Ô˘˜ ∆Ô‡ÚÎÔ˘˜, Î·È ÌÈ·Ó ÒÚ·Ó ·Ú¯‡ÙÂÚ· ˆ˜ ϤÔÓÙ˜ Ó· ÙÔ˘˜ ÍÂÛ¯›ÛÂÙÂ Î·È Ó· ÙÔ˘˜
ÛÙ›ÏÂÙ ÂȘ Ù· Ù¿ÚÙ·Ú· ÙÔ˘ Õ‰Ô˘. ªË ηٷ‰Â¯ı‹Ù ӷ Û·˜ ηÙËÁÔÚ‹ÛË Ô ÎfiÛÌÔ˜ Î·È Ë πÛÙÔÚ›·, ·Ï-
Ï¿ Ó’ ·Ôı·Ó·Ù›ÛËÙ ٷ ÔÓfiÌ·Ù¿ Û·˜, Î·È ‰È·Ì¤ÓÂÙ ·ÈˆÓ›ˆ˜ ÂȘ ÙËÓ ·ı¿Ó·ÙÔÓ ‰fiÍ·Ó, Î·È Û·˜ ¢¯fi-
ÌÂı· ˘Á›·Ó Î·È ·Ó‰Ú›·Ó Û˘ÓÂӈ̤ÓÔÈ Ì ÙËÓ ÔÌfiÓÔÈ·Ó Î·È ÙËÓ ÂÈı·Ú¯›·Ó, Ù·˜ ‰Â Ú¿ÍÂȘ Û·˜ Ó·
Ì·˜ ÁÚ¿„ËÙ Ì ÚÒÙÔÓ ÚÔ˜ Ô‰ËÁ›·Ó Î·È ËÛ˘¯›·Ó Ì·˜.
£. ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, °Ú. ¢Èη›Ô˜ (¶··ÊϤÛÛ·˜)
¶ËÁ‹: ¢. ∫fiÎÎÈÓÔ˜, ∏ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ, ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó· 1959-1960, ÙfiÌ. 1, Û. 184-185.
3. ∏ ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›· Ù˘ ∂Ífi‰Ô˘ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘
√È Ì·¯ËÙ¤˜ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘, ÔÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ› ÙÔ˘ ÎÔÚ˘Ê·›Ô˘ ÁÂÁÔÓfiÙÔ˜ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, [...]
¤‰ÂÈÍ·Ó ÔÈ· Â›Ó·È Ù· ·ÎÚ·›· fiÚÈ· Ù˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ¢„˘¯›·˜. √È ŒÏÏËÓ˜ Û˘ÁÎÏÔÓÈṲ̂ÓÔÈ, Û˘ÓÂȉË-
ÙÔÔ›ËÛ·Ó fiÛÔ ‰‡ÛÎÔÏË ‹Ù·Ó Ë Î·Ù¿ÛÙ·ÛË. ¶·ÚfiÏÔ, fï˜, Ô˘ ÙÔ Û˘ÏÏÔÁÈÎfi ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÎÂÚ‰›˙ÂÈ
¤‰·ÊÔ˜, ÔÈ ÊÈÏÔ‰Ô͛˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ ‰ÂÓ Î·Ù·Ï¿ÁÈ·Û·Ó. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Ô ÊÈÏÂÏÏËÓÈ-
ÛÌfi˜, Ô˘ ›¯Â ηÌÊı› ÂÍ·ÈÙ›·˜ ÙˆÓ ÂÌÊ˘Ï›ˆÓ ÔϤ̈Ó, ÊÔ‡ÓÙˆÛ ͷӿ Û fiÏË ÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È
ÛÙȘ ∏¶∞. [...] ™ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ¯ÚfiÓÔ˘ Ô˘ ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ ¤ÌÂÈÓ ·fiÚıËÙÔ, Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË,
·Ó Î·È Û ÎÚ›ÛÈÌË Ê¿ÛË, ‰ÂÓ ¤Û‚ËÛ ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜ ÙÔ ·ÁÁÏÈÎfi Û¯¤‰ÈÔ Î·È ÔÈ ·ÁÁÏÔ-ÚˆÛÈΤ˜ ‰È·-
Ú·ÁÌ·Ù‡ÛÂȘ, Ô˘ ¤ıÂÛ·Ó ÙȘ ‚¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ˙ËÙ‹Ì·ÙÔ˜ Ì ‰Èψ̷ÙÈο ̤-
Û·, ¤ÁÈÓ·Ó Û ¯ÚÔÓÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô Ô˘ Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË fi¯È ÌfiÓÔ ‹Ù·Ó ˙ˆÓÙ·Ó‹ ·ÏÏ¿ Î·È Ô˘ ÚÔη-
ÏÔ‡Û ÙÔ ı·˘Ì·ÛÌfi Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ [...].
°. °È·ÓÓfiÔ˘ÏÔ˜, «∆· ÔÏÂÌÈο ÁÂÁÔÓfiÙ·, Ë ÎÚ›ÛÈÌË ÙÚÈÂÙ›·, 1825-1827», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈ-
ÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 3, Û. 111.
43
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 43
∂¡√∆∏∆∞ 9
¶ÚÒÙ˜ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ӈÓ
∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÁÈ· Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÎÚ¿ÙÔ˘˜
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÚÒÙ˜ ·fiÂÈÚ˜ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙËÌ¤ÓˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÁÈ· ÔÏÈÙÈ΋ Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÛÂ
ÙÔÈÎfi Â›Â‰Ô (∆ÔÈÎÔ› √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ›).
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ¤ÚÂ ӷ ÂÈχÛÔ˘Ó ÔÈ Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ÓÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÚÔ-
ÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘˜ Û˘ÁÎÚfiÙËÛË.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ÙÚÂȘ ÚÒÙ˜ ∂ıÓÔÛ˘ÓÂχÛÂȘ Î·È ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÙÔ˘˜.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔÓ ÂÌʇÏÈÔ fiÏÂÌÔ Ô˘ ͤÛ·Û ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· Î·È Ó·
ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÙÔÓ ÚÔοÏÂÛ·Ó.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› fiÙÈ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ ÙÔ˘ Ó· ηÙÂ˘Ó¿ÛÂÈ Ù· Ó‡-
Ì·Ù·, ÛÙ¤ÎÂÙ·È È‰È·›ÙÂÚ· ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· Ô˘ ı· Û¯ËÌ·ÙÈ˙fiÙ·Ó ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÂÍÂÁÂṲ́ÓÔ˘˜
ŒÏÏËÓ˜ Î·È Î·Ù’ Â¤ÎÙ·ÛË ÁÈ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË. √ Êfi‚Ô˜ ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË Ì‹ˆ˜ «Ì·˜
Ô‡Ó ∫·ÚÌÔ˘Ó¿ÚÔ˘˜, Ú¤ÌÂÏÔ˘˜» Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ·˯› ÌÈ· ¿Ô„Ë Ô˘ ›¯·Ó ·ÚÎÂÙÔ› ŒÏÏËÓ˜,
Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÔÔ›· Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË fiÊÂÈÏ ӷ ¤¯ÂÈ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Î·È ÌfiÓÔ ÂıÓÈÎÔ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈ-
Τ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ Î·È fi¯È ÎÔÈÓˆÓÈο ·ÈÙ‹Ì·Ù·.
3. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ ·˯› ÙËÓ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· ÂÌʇÏÈ·˜ Û‡ÁÎÚÔ˘Û˘ Ô˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô
1823-1825 ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› fiÙÈ Ô Û˘ÓÙ¿ÎÙ˘ Ù˘ ÂÈÛÙÔÏ‹˜, Èı·Ófiٷٷ Ô
∫ˆÏ¤ÙÙ˘, ÚÔÛ·ı› Ó· ÎÈÓËÙÔÔÈ‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ™ÙÂÚÂÔÂÏÏ·‰›Ù˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ¶ÂÏÔÔÓÓËÛ›ˆÓ fi¯È ÂÈη-
ÏÔ‡ÌÂÓÔ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ·ÏÏ¿ ˘Ô‰·˘Ï›˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÂÈı˘Ì›· ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ÁÈ· Ï¿Ê˘Ú· Î·È ÏÔ‡ÙË.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. ∆· Û˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ‹Ù·Ó ‚·ı‡Ù·Ù· ÂËÚ·Ṳ̂ӷ ·fi Ù· Û˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘. ª¿ÏÈÛÙ·, ÔÚÈṲ̂ӷ ¿ÚıÚ· ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ Û˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ‹Ù·Ó ·ÏÒ˜ ÌÂ-
Ù¿ÊÚ·ÛË ÙˆÓ ·ÓÙ›ÛÙÔȯˆÓ Á·ÏÏÈÎÒÓ.
2. ∆· ·›ÙÈ· ÙˆÓ ÂÌʇÏÈˆÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ˘˜ ·ÓÙ·ÁˆÓÈ-
ÛÌÔ‡˜ ÁÈ· ÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ Î·È ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ fiÚˆÓ ÙÔ˘ ÓÂÔÛ‡ÛÙ·ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, ÂÓÒ,
·Ú¿ÏÏËÏ·, ‰ÂÓ ¤ÏÂÈÂ Î·È Ë ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ÚÔÛˆÈÎÒÓ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÒÓ.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ‰È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∞′ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘ Ù˘ ∂ȉ·‡ÚÔ˘
(·fiÛ·ÛÌ·)
AfiÁÔÓÔÈ ÙÔ˘ ÛÔÊÔ‡ Î·È ÊÈÏ·ÓıÚÒÔ˘ ŒıÓÔ˘˜ ÙˆÓ EÏÏ‹ÓˆÓ, Û‡Á¯ÚÔÓÔÈ ÙˆÓ Ó˘Ó ÂʈÙÈṲ̂ӈÓ
Î·È Â˘ÓÔÌÔ˘Ì¤ÓˆÓ Ï·ÒÓ Ù˘ E˘ÚÒ˘ Î·È ı·ٷ› ÙˆÓ Î·ÏÒÓ, Ù· ÔÔ›· Ô‡ÙÔÈ ˘fi ÙËÓ ·‰È¿ÚÚËÎÙÔÓ
ÙˆÓ ÓfiÌˆÓ ·ÈÁ›‰· ·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘ÛÈÓ, ‹ÙÔ ·‰‡Ó·ÙÔÓ ϤÔÓ Ó· ˘ÔʤڈÌÂÓ Ì¤¯ÚȘ ·Ó·ÏÁËÛ›·˜ ηÈ
¢Ëı›·˜ ÙËÓ ÛÎÏËÚ¿Ó ÙÔ˘ OıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ KÚ¿ÙÔ˘˜ Ì¿ÛÙÈÁ·, ‹ÙȘ ‹‰Ë Ù¤ÛÛ·Ú·˜ ÂÚ›Ô˘ ·ÈÒÓ·˜ Â¿-
Ù·Í ٷ˜ ÎÂÊ·Ï¿˜ ËÌÒÓ Î·È ·ÓÙ› ÙÔ˘ ÏfiÁÔ˘ ÙËÓ ı¤ÏËÛÈÓ ˆ˜ ÓfiÌÔÓ ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Û·, ‰ÈÒÎÂÈ Î·È ‰È¤Ù·ÙÙÂ
44
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 44
Ù· ¿ÓÙ· ‰ÂÛÔÙÈÎÒ˜ Î·È ·˘ÙÔÁÓˆÌfiÓˆ˜. MÂÙ¿ Ì·ÎÚ¿Ó ‰Ô˘Ï›·Ó ËÓ·ÁοÛıËÌÂÓ Ù¤ÏÔ˜ ¿ÓÙˆÓ Ó·
Ï¿‚ˆÌÂÓ Ù· fiÏ· ÂȘ ¯Â›Ú·˜ Î·È Ó· ÂΉÈ΋ۈÌÂÓ Â·˘ÙÔ‡˜ Î·È ÙËÓ ·ÙÚ›‰· ËÌÒÓ ·fi Ì›·Ó ÙÔÈ·‡ÙËÓ
ÊÚÈÎÙ‹Ó Î·È ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ·Ú¯‹Ó ·˘Ù‹˜ ¿‰ÈÎÔÓ[...] Ù˘Ú·ÓÓ›·Ó [...].
EÓ Eȉ·‡Úˆ ÙËÓ 15ËÓ I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1822, ¤ÙÔ˜ A’ Ù˘ ∞ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜.
¶ËÁ‹: ¢. ∫fiÎÎÈÓÔ˜, ∏ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ, ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó· 1959-1960, ÙfiÌ. 2, Û. 383-384.
2. √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÔÏfiÁÔ˜ ¡. ∞ÏÈ‚È˙¿ÙÔ˜
ÁÈ· Ù· Û˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·
∫¿ÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·ÔÙ›ÌËÛË Ù˘ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ-·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡ ∞ÁÒÓ·, ı·
ÌÔÚÔ‡Û ηÓ›˜ Ó· Û˘Ó·Á¿ÁÂÈ Ù· ·ÎfiÏÔ˘ı· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛË, ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ Î·È
ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ™˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ:
∂Ó ÚÒÙÔȘ, fiÙÈ Ù· ™˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ηٷÚÙ›ÛÙËÎ·Ó Ì ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfi ÙÚfiÔ. [...]
¢Â‡ÙÂÚÔÓ, ÙËÓ Í¤ÓË ÂÈÚÚÔ‹, Ô˘ Â¤‰Ú·Û ‰ÈÙÙ¿ ÛÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ™˘ÓÙ·Á-
Ì¿ÙˆÓ. ∂¤‰Ú·Û ηْ ·Ú¯‹Ó ¿ÌÂÛ·, ÛÙÔ ‚·ıÌfi Ô˘ ÙÔ ÚfiÙ˘Ô ÙÔ˘ ‰˘ÙÈÎÔ‡ Û˘ÁÎÂÓÙÚˆÙÈÎÔ‡ ÎÚ¿-
ÙÔ˘˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ÛÙ·ıÂÚfi ÛËÌÂ›Ô ·Ó·ÊÔÚ¿˜ ÁÈ· ÙÔ Û˘ÓÙ·ÎÙÈÎfi ÓÔÌÔı¤ÙË Ù˘ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ÂÚÈfi-
‰Ô˘, Ô ÔÔ›Ô˜ –Û ·ÚÎÂÙ¤˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ– ‰ÂÓ ‰›ÛÙ·Û ӷ ÌÂÙ·Ê˘Ù‡ÛÂÈ –fi¯È ¿ÓÙÔÙ Ì ÙËÓ ·Ó·Áη›·
ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÚÔÛ·ÚÌÔÁ‹˜ ÛÙȘ ÙÔÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜– Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈΤ˜ Ú˘ıÌ›ÛÂȘ ‰˘ÙÈÎÒÓ
¯ˆÚÒÓ, ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 1821. [...] ∂¤‰Ú·ÛÂ, fï˜, Î·È ¤ÌÌÂÛ· ηıÒ˜, ÛÙËÓ Âȉ›ˆÍ‹ ÙÔ˘˜ Ó· Û˘-
ÁÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó ÌÈ· ‹‰Ë ¢·ÈÛıËÙÔÔÈË̤ÓË Â˘Úˆ·˚΋ ÎÔÈÓ‹ ÁÓÒÌË, ÔÈ ∂ıÓÔÛ˘ÓÂχÛÂȘ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·
‰ÂÓ ‰›ÛÙ·Û·Ó Ó· ÏÂÈÔ‰ÔÙ‹ÛÔ˘Ó Û ÊÈÏÂχıÂÚ˜ Î·È ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈΤ˜ ‰È·ÎËÚ‡ÍÂȘ, ÚÔÛ·ıÒÓÙ·˜
Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ó· ÌËÓ ÚÔηϤÛÔ˘Ó Ù· Û˘ÓÙËÚËÙÈο ¤ÓÛÙÈÎÙ· ÙˆÓ Î˘‚ÂÚÓÒÓÙˆÓ. [...]
∆Ú›ÙÔÓ, ÙÔ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ™˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ, ·ÊÔ‡ fiÏ· ·Ó·ÁÓÒÚÈ˙·Ó
ˆ˜ ËÁ‹ ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ ÙÔ «¤ıÓÔ˜», ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ Ï·fi [...].
∆¤Ù·ÚÙÔÓ, ÙÔ ÊÈÏÂχıÂÚÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ™˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ, fiˆ˜ ·˘Ùfi˜ ÚÔ·ÙÂÈ
·fi ÙËÓ Î·ÙÔ¯‡ÚˆÛË ÙˆÓ ‚·ÛÈÎÒÓ ·ÙÔÌÈÎÒÓ ÂÏ¢ıÂÚÈÒÓ. [...]
√ ¤ÓÙÔÓ· ÔÏ˘·Ú¯ÈÎfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ™˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ, Ì ÙËÓ Û˘Ó·ÎfiÏÔ˘ı· ÂÍ·-
ÛıÂÓË̤ÓË ı¤ÛË Ù˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈ΋˜ ÂÍÔ˘Û›·˜ ‹Ù·Ó ÙÔ ¤ÌÙÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙÔ˘˜, ÙÔ ÔÔ›Ô Ô‰‹ÁË-
Û ·ÚÎÂÙ¤˜ ÊÔÚ¤˜ Û ıÂÛÌÈ΋ ·Ú·Ï˘Û›·. [...]
∆¤ÏÔ˜, Ë ÌË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ™˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ, ‹Ù·Ó Ë ¤ÎÙË ÛÙ·ıÂÚ¿ Ù˘ ÚÒÙ˘ ÂÏÏË-
ÓÈ΋˜ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ÂÌÂÈÚ›·˜.
¡.∫. ∞ÏÈ‚È˙¿ÙÔ˜, «∆· ™˘ÓÙ¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·, 1821-1828», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο
°Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 3, Û. 180-182.
45
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 45
∂¡√∆∏∆∞ 10
∂ÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·È ∂˘ÚÒË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ Ô˘ ¤Î·Ó·Ó ÔÈ Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ÓÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ó
ÙËÓ Â‡ÓÔÈ· ÙfiÛÔ ÙˆÓ ∂˘Úˆ·›ˆÓ ËÁÂÙÒÓ fiÛÔ Î·È ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ Ï·ÒÓ.
¡· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰Èψ̷ÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ˙‹ÙËÌ· ·fi ÙËÓ
·Ú¯È΋ ·ÚÓËÙÈ΋ ÛÙ¿ÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ¢˘Ó¿ÌÂˆÓ ¤ˆ˜ Î·È ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ·fi ·˘Ù¤˜ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ˘ ÂÏ-
ÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó Ô ÊÈÏÂÏÏËÓÈÛÌfi˜, Ì ÔÈÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÂÎÊÚ¿ÛÙËÎÂ Î·È ÔÈÔ ÚfiÏÔ ¤·ÈÍ ÛÙËÓ
¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ Û˘ÓÙ¿ÎÙ˘ ÚÔÛ‰ÈÔÚ›˙ÂÈ ÙÔ˘˜ Â·Ó·Ûٿ٘ ˆ˜ «ÙÔ ∂ÏÏËÓÈÎfiÓ ¤ıÓÔ˜ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ» ÙÔÓ›˙Ô-
ÓÙ·˜ ÙË ıÚËÛ΢ÙÈ΋ Ù·˘ÙfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ (ÎÔÈÓfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ì ÙÔ˘˜ ∂˘Úˆ·›Ô˘˜, ÛÙÔÈ¯Â›Ô ·ÓÙ›ıÂÛ˘ ÌÂ
ÙÔ˘˜ ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜). ÀÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÈ, Â›Û˘, fiÙÈ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Â·Ó·ÛÙ¿ÙËÛ·Ó ÁÈ· Ù·
«‰›Î·È¿» ÙÔ˘˜ (Û·Ê‹˜ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙÔ ‰È·ÊˆÙÈÛÙÈÎfi ÏfiÁÔ ÂÚ› ‰ÈηȈ̿وÓ) Î·È ¿Ú· ıˆÚÔ‡Ó Ê˘ÛÈ-
Îfi Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙË Û˘Ì·Ú¿ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ∂˘Úˆ·›ˆÓ. √È ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÈ, ¿ÏψÛÙÂ, ÔÊ›ÏÔ˘Ó Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó
·ÓÙ·Ô‰›‰ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ÚÔÛÊÔÚ¿ Ô˘ ›¯·Ó Ï¿‚ÂÈ ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú¯·›Ô˘˜ ŒÏÏËÓ˜.
3. √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ŒÚÈÎ ÃfiÌÛÌ·Ô˘Ì ıˆÚ› fiÙÈ Ë ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ¤Ù˘¯Â, ÂÂȉ‹
·ÊÂÓfi˜ ηٿÊÂÚ ӷ ¿ÚÂÈ ÌÔÚÊ‹ ÁÓ‹ÛÈ·˜ Ï·˚΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È ·ÊÂÙ¤ÚÔ˘ ¢ÓÔ‹ıËΠ·fi ÙË
‰Èψ̷ÙÈ΋ Û˘Á΢ڛ·. ŒÙÛÈ, Ë ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ ˆ˜ ËÁ‹ ¤ÌÓ¢Û˘ Î·È ÎÈÓËÙÔ-
Ô›ËÛ˘ ÙˆÓ ÊÈÏÂχıÂÚˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ù˘ ÂÔ¯‹˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3. ∏ Û‡ÁÎÚÈÛË ÙÔ˘ ¯¿ÚÙË Ù˘ Û. 37 ÙÔ˘ µÈ‚Ï›Ô˘ ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ Ì ÙÔÓ ¯¿ÚÙË Ù˘ ÛËÌÂÚÈÓ‹˜ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÌÔ-
Ú› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ·Ú¯›ÛÔ˘Ó Ó· ηٷÓÔÔ‡Ó fiÙÈ Ë ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ÂÏÏËÓÈ-
ÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÎÚ¿ÙËÛ ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ·, ÂÚÓÒÓÙ·˜ ·fi ÔÏϤ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ Ê¿ÛÂȘ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 3.
3. ∞˘Ù‹ Ë ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ¢ÓÔ›, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ¿ÏÏ·, ÙËÓ ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË ‹ ÙËÓ ·fi-
ÎÙËÛË ÁÓÒÛÂˆÓ ÁˆÁÚ·Ê›·˜. √È Ì·ıËÙ¤˜ ÌÔÚÔ‡Ó, Ì ‚¿ÛË ÁÓÒÛÂȘ Ô˘ ı· ·ÔÎÙÔ‡Ó Û ÂfiÌÂÓ·
Ì·ı‹Ì·Ù·, Ó· ÂÓËÌÂÚÒÓÔ˘Ó ÙÔÓ ›Ó·Î· Ô˘ ı· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó Â‰Ò, ÒÛÙ ӷ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È¿-
ÊÔÚ˜ Ê¿ÛÂȘ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÙˆÓ Û˘ÓfiÚˆÓ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
46
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 46
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ∞′ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË ÁÈ· ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
√ ηٿ ÙˆÓ ∆Ô‡ÚÎˆÓ fiÏÂÌÔ˜ ËÌÒÓ, Ì·ÎÚ¿Ó ÙÔ‡ Ó· ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÂȘ ·Ú¯¿˜ ÙÈÓ·˜ ‰ËÌ·ÁˆÁÈο˜ ηÈ
ÛÙ·ÛÈÒ‰ÂȘ ‹ ȉȈÊÂÏ›˜ ̤ÚÔ˘˜ ÙÈÓfi˜ ÙÔ˘ Û‡Ì·ÓÙÔ˜ ∂ÏÏËÓÈÎÔ‡ ŒıÓÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜, Â›Ó·È fiÏÂÌÔ˜
ÂıÓÈÎfi˜, fiÏÂÌÔ˜ ÈÂÚfi˜, fiÏÂÌÔ˜ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ Ë ÌfiÓË ·ÈÙ›· Â›Ó·È Ë ·Ó¿ÎÙËÛȘ ÙˆÓ ‰Èη›ˆÓ Ù˘ ÚÔ-
ÛˆÈ΋˜ ËÌÒÓ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜, Ù˘ ȉÈÔÎÙËÛ›·˜ Î·È Ù˘ ÙÈÌ‹˜ [...].
∞fi ÙÔÈ·‡Ù·˜ ·Ú¯¿˜ ÙˆÓ Ê˘ÛÈÎÒÓ ‰Èη›ˆÓ ÔÚÌÒÌÂÓÔÈ, Î·È ı¤ÏÔÓÙ˜ Ó· ÂÍÔÌÔȈıÒÌÂÓ ÌÂ
ÙÔ˘˜ ÏÔÈÔ‡˜ Û˘Ó·‰¤ÏÊÔ˘˜ Ì·˜, ∂˘Úˆ·›Ô˘˜ ÃÚÈÛÙÈ·ÓÔ‡˜, ÂÎÈÓ‹Û·ÌÂÓ ÙÔÓ fiÏÂÌÔÓ Î·Ù¿ ÙˆÓ
∆Ô‡ÚÎˆÓ [...]
¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∞’ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘ Ù˘ ∂ȉ·‡ÚÔ˘ (·ÔÛ¿ÛÌ·Ù·).
¶ËÁ‹: ∞. ¢·ÛηϿ΢, ∫›ÌÂÓ·-¶ËÁ·› Ù˘ πÛÙÔÚ›·˜ Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó·ÛÙ¿Ûˆ˜, ∞ı‹Ó· 1967, ÙfiÌ. ∞’,
Û. 176.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
™ÙÔ ·Ú·¿Óˆ ·fiÛ·ÛÌ· Â›Ó·È ÚÔÊ·Ó‹˜ Ë ÚfiıÂÛË Ù˘ ∞’ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘ Ó· ‰È·Ï‡ÛÂÈ Î¿ıÂ
˘Ô„›· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ˘‹Ú¯Â ÛÙȘ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ËÁÂۛ˜ fiÙÈ Ë ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Èı·ÓfiÓ Ó· ›-
¯Â Î·È ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ·Ó·ÙÚÂÙÈΤ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ.
2. ∆Ô È‰ÂÔÏÔÁÈÎfi ˘fi‚·ıÚÔ ÙÔ˘ Â˘Úˆ·˚ÎÔ‡ ÊÈÏÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡
∂˘Úˆ·›ÔÈ ÊÈÏÂχıÂÚÔÈ ‰È·ÓÔÔ‡ÌÂÓÔÈ, ηÚÌÔÓ¿ÚÔÈ, [...] π·Îˆ‚›ÓÔÈ ÚÒËÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ› ÙÔ˘ ¡·-
ÔϤÔÓÙ· Î·È ¿ÏÏÔÈ, ÌÂٷ͇ ÂÎÂ›ÓˆÓ Ô˘ ÌÂÙ·Ï·Ì¿‰Â˘Û·Ó Ù· ºÒÙ· ÛÙȘ ÂÏÏËÓÈΤ˜ ÂÏ›Ù, fiÙ·Ó ÙÔ
1821 ›‰·Ó, ÌÂÙ¿ ·fi ¤ÍÈ ¯ÚfiÓÈ· ‹ÙÙ·˜ Î·È ÛȈ‹˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ ›¯Â ÂÈ‚¿ÏÂÈ Ë πÂÚ‹ ™˘ÌÌ·¯›·, Ó· ÍÂ-
ÛËÎÒÓÔÓÙ·È ÔÈ ŒÏÏËÓ˜, ‹Ù·Ó Û·Ó Ó· ÂÓÛ·ÚÎÒÓÔÓÙ·Ó Î·È Ó· Â·Ó·ÛÙ·ÙÔ‡Û·Ó Ù· ›‰È· Ù· ȉÂÔÏÔÁÈ-
ο ۇ̂ÔÏ¿ ÙÔ˘˜. ∫·È ÁÈ· ÙÔ‡ÙÔ ·ÓÙ·¤‰ˆÛ·Ó ÙËÓ ÚÔÛÊÔÚ¿ Ì ÙÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ ºÈÏÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡. ∫·È
·˘Ù‹ ‹Ù·Ó Ë ‰Â‡ÙÂÚË ‰‡Ó·ÌË Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È Ë ÚÒÙË ‰ÈÂıÓÔÔ›ËÛË Ù˘ ˘fiıÂÛ˘
ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ.
¶. ¶È˙¿ÓÈ·˜, «∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·È ¤ıÓÔ˜, ÌÈ· ÈÛÙÔÚÈ΋-ÎÔÈÓˆÓÈÔÏÔÁÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙÔ˘ ‘21», πÛÙÔÚ›·
ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 3Ô˜, Û. 51.
3. ∆Ô ÚˆÙfiÎÔÏÏÔ ÙÔ˘ §ÔÓ‰›ÓÔ˘, 3 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 1830
(·ÔÛ¿ÛÌ·Ù·)
1. ∏ ∂ÏÏ¿˜ ı¤ÏÂÈ Û¯ËÌ·Ù›ÛÂÈ ÂÓ ∫Ú¿ÙÔ˜ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔÓ, Î·È ı¤ÏÂÈ ¯·›ÚÂÈ fiÏ· Ù· ‰›Î·È· ÔÏÈÙÈο, ‰ÈÔÈ-
ÎËÙÈο Î·È ÂÌÔÚÈο Ù· ÚÔÛÂÊ˘ÎfiÙ· ÂȘ ÂÓÙÂÏ‹ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·Ó.
2. […] Ë ‰ÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÁÚ·ÌÌ‹ ÙˆÓ Û˘ÓfiÚˆÓ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜, ·Úͷ̤ÓË ·fi Ù·˜ Â΂ÔÏ¿˜ ÙÔ˘ ∞ÛÚÔ-
ÔÙ¿ÌÔ˘ [ÛËÌ. ∞¯ÂÏÒÔ˜], ı¤ÏÂÈ ·Ó·ÙÚ¤ÍÂÈ ÙÔÓ ÔÙ·ÌfiÓ ·˘ÙfiÓ ¤ˆ˜ […]ÙÔÓ ÎfiÏÔÓ ÙÔ˘ ∑ËÙÔ˘Ó›Ô˘
[ÛËÌ. §·Ì›·], ÂȘ ÙÔÓ ÔÔ›ÔÓ ı¤ÏÂÈ Î·Ù·ÓÙ‹ÛÂÈ ÚÔ˜ Ù·˜ Â΂ÔÏ¿˜ ÙÔ˘ ™ÂÚ¯ÂÈÔ‡.
ŸÏ·È ·È ¯ÒÚ·È Î·È ÙfiÔÈ Î›ÌÂÓÔÈ ÚÔ˜ ªÂÛËÌ‚Ú›·Ó ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÁÚ·ÌÌ‹˜ [...], ı¤ÏÔ˘Ó ·Ó‹ÎÂÈ ÂȘ
ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· […].
£¤ÏÔ˘Ó ·Ó‹ÎÂÈ ˆÛ·‡Ùˆ˜ ÂȘ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Ë Ó‹ÛÔ˜ ∂‡‚ÔÈ· ÔÏfiÎÏËÚÔ˜, ·È ¢·ÈÌÔÓfiÓËÛÔÈ [ÛËÌ. ™Ô-
Ú¿‰Â˜], Ë Ó‹ÛÔ˜ ™Î‡ÚÔ˜, Î·È ·È Ó‹ÛÔÈ, ·È ÂÁÓˆÛÌ¤Ó·È ÙÔ ·Ú¯·›ÔÓ ˘fi ÙÔ fiÓÔÌ· ∫˘ÎÏ¿‰Â˜, Û˘ÌÂ-
ÚÈÏ·Ì‚·ÓÔ̤Ó˘ Î·È Ù˘ Ó‹ÛÔ˘ ∞ÌÔÚÁÔ‡ […].
3. ∏ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∫˘‚¤ÚÓËÛȘ ı¤ÏÂÈ Â›Ó·È ÌÔÓ·Ú¯È΋ Î·È ÎÏËÚÔÓÔÌÈ΋ [...].
¶ËÁ‹: ¢. ∫fiÎÎÈÓÔ˜, ∏ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ, ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó· 1959-1960, ÙfiÌ. 6, Û. 437.
47
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 47
∂¡√∆∏∆∞ 11
∆· Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ·̷ٷ ÙÔ˘ 1830
Î·È ÙÔ˘ 1848 ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· Â˘Úˆ·˚ο Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ 1830 Î·È ÙÔ 1848.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó Ë «ÕÓÔÈÍË ÙˆÓ Ï·ÒÓ», ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ù· ÚÔοÏÂÛ·Ó, Ò˜ ÂÎÊÚ¿ÛÙËηÓ
Î·È ÔÈ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ›¯·Ó.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó Ù· Â˘Úˆ·˚ο Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ·̷ٷ ÙÔ˘ 1830 Î·È ÙÔ˘ 1848.
¡· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÂΉËÏÒıË-
Î·Ó ÛÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋ ‹ÂÈÚÔ Î·Ù¿ ÙÔ ÚÒÙÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ÂÓÙ˘ˆÛȷ΋ Ù·¯‡ÙËÙ· Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÂÍ·ÏÒıËΠÙÔ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi ·̷ ÙÔ˘ 1848 ÛÙÔ ÌÂ-
Á·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Ì·ÚÙ˘Ú¿ ÙËÓ ‡·ÚÍË ÛÔ‚·ÚÒÓ ÎÔÈÓÒÓ, ‹ ¤ÛÙˆ ·ÚfiÌÔȈÓ, ÚÔ‚ÏË-
Ì¿ÙˆÓ-ÎÈÓ‹ÙÚˆÓ Û fiϘ ÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ Ô˘ ÂΉËÏÒıËÎ·Ó Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ.
2. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ÙȘ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ 1848 ‹Ù·Ó ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ
ÙˆÓ ÊÙˆ¯ÒÓ ÂÚÁ·˙ÔÌ¤ÓˆÓ ÂÍËÁ›, ηٿ ÙÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi ŒÚÈÎ ÃfiÌÛÌ·Ô˘Ì, ÙËÓ ·ÔÙ˘¯›· ÙÔ˘˜: ÚÔ-
οÏÂÛ·Ó ÙÔÓ Êfi‚Ô fi¯È ÌfiÓÔ ÙˆÓ ·ÎÚ·›ˆÓ Û˘ÓÙËÚËÙÈÎÒÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‹Ù·Ó ¤ÙÛÈ ÎÈ ·ÏÏÈÒ˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Î¿-
ı Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, ·ÏÏ¿ Î·È ÙˆÓ ÌÂÙÚÈÔ·ıÒÓ ÊÈÏÂÏ¢ı¤ÚˆÓ Ô˘ ‹ıÂÏ·Ó ‹Ș ÌÂÙ·ÚÚ˘ıÌ›ÛÂȘ ·Ï-
Ï¿ ‰ÂÓ ÂÈı˘ÌÔ‡Û·Ó, Û η̛· ÂÚ›ÙˆÛË, ÙËÓ ·Ó·ÙÚÔ‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ›Ó·Î·˜ Â›Ó·È ·ÊÈÂڈ̤ÓÔ˜ ÛÙË Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1830. ∫ÂÓÙÚÈ΋ ÌÔÚÊ‹ Ù˘ Û‡ÓıÂ-
Û˘ Â›Ó·È ÌÈ· Ó·ڋ Á˘Ó·›Î·, ÚÔÛˆÔÔ›ËÛË Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜, Ë ÔÔ›· ÎÚ·Ù¿ ÛÙÔ ‰ÂÍ› Ù˘ ¯¤ÚÈ ÙËÓ
ÙÚ›¯ÚˆÌË Á·ÏÏÈ΋ ÛËÌ·›·.
2. √ ¯¿ÚÙ˘ ·˜ ·ÍÈÔÔÈËı› ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· Û˘ÏÏ¿‚Ô˘Ó Ï‹Úˆ˜ ÙËÓ ¤ÎÙ·ÛË ÙÔ˘ Â·-
Ó·ÛÙ·ÙÈÎÔ‡ ·̷ÙÔ˜ ÙÔ˘ 1848 Ô˘ Û¿ÚˆÛ ÙËÓ ∂˘ÚÒË.
3. ∏ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1848 ÛÙÔ µÂÚÔÏ›ÓÔ ¤ÌÂÈÓ ÛÙË ÌÓ‹ÌË ÙˆÓ ∂˘Úˆ·›ˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ ÁÈ· ÙËÓ
·ÁÚÈfiÙËÙ· Ì ÙËÓ ÔÔ›· ηٷÓ›ÁËΠ·fi ÙȘ ÎÚ·ÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ηٷÛÙÔÏ‹˜.
4. √ ›Ó·Î·˜ ·ÔηχÙÂÈ ÙȘ Ӥ˜ ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ Ô˘ ¿Ú¯È˙·Ó ‚·ıÌÈ·›· Ó· Á›ÓÔÓÙ·È ·ÈÛıËÙ¤˜ ÛÙȘ
Â˘Úˆ·˚Τ˜ ÎÔÈӈӛ˜: Ë ·ÓÙÈ·Ú¿ıÂÛË ÙˆÓ ‰‡Ô Û˘Ì‚fiÏˆÓ ·ÔÙÂÏ› ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ·ÓÙÈ-
·Ú¿ıÂÛË ‰‡Ô ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÚÔÔÙÈÎÒÓ ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ Ù˘ °·ÏÏ›·˜ ·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ∂˘ÚÒ˘.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2.
2. ∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ‰Ôı› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Û ʈÙÔÙ˘›· ÙÔ Î›ÌÂÓÔ 2 Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ
ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.
3. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 1.
48
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 48
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ªÈ· ·ÔÙ›ÌËÛË ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂˆÓ ÙÔ˘ 1830
∆Ô Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi ·̷ ÙÔ˘ 1830 ‹Ù·Ó [...] Ôχ ÛÔ‚·ÚfiÙÂÚË ˘fiıÂÛË ·fi ·˘Ùfi ÙÔ˘ 1820. ™ÙËÓ
Ô˘Û›· ÛËÌ·›ÓÂÈ ÙËÓ ÔÚÈÛÙÈ΋ ‹ÙÙ· Ù˘ ·ÚÈÛÙÔÎÚ·Ù›·˜ ·fi ÙȘ ·ÛÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂˘ÚÒË.
∏ ¿Ú¯Ô˘Û· Ù¿ÍË ÙˆÓ ÂfiÌÂÓˆÓ ÂÓ‹ÓÙ· ¯ÚfiÓˆÓ ı· Â›Ó·È Ë «ÌÂÁ·ÏÔ·ÛÙÈ΋» Ù¿ÍË ÙˆÓ ÙÚ·Â˙ÈÙÒÓ,
ÙˆÓ ÌÂÁ·ÏÔ‚ÈÔÌ˯¿ÓˆÓ ηÈ, οÔÙÂ, ÙˆÓ ·ÓÒÙ·ÙˆÓ ‰ËÌfiÛÈˆÓ ˘·ÏÏ‹ÏˆÓ [...]. ∆Ô 1830 ÛËÌ·‰Â‡ÂÈ
ÌÈ· ·ÎfiÌË ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎfiÙÂÚË Î·ÈÓÔÙÔÌ›· ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋: ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË Ù˘ ·ÁÚÔÙÈ΋˜ Ù¿Í˘ ˆ˜ ÌÈ·˜
·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ Î·È Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈË̤Ó˘ ‰‡Ó·Ì˘ ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ˙ˆ‹, ÛÙË µÚÂÙ·Ó›· Î·È ÙË °·ÏÏ›·, η-
ıÒ˜ Î·È ÙÔ Í¤Û·ÛÌ· ÙˆÓ ÂıÓÈÎÈÛÙÈÎÒÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ Û ¿Ú· ÔÏϤ˜ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯ÒÚ˜.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛˆÓ, 1789-1848, ÌÙÊÚ. ª. √ÈÎÔÓÔÌÔÔ‡ÏÔ˘, ªÔÚʈÙÈÎfi
ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1990, Û. 153.
2. √È Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ 1848
∂¿Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÙÔ 1848 ·Ó·ÊϤÁÔ˘Ó ÙËÓ ∂˘-
ÚÒË Â›Ó·È Ë ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ÙÔ˘ Û˘ÓÙËÚËÙÈÛÌÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ‰Èψ̷ÙÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜ Ô˘ ·˘Ùfi˜ ˘Ô-
ı¿ÏÂÈ, ÌÔÚ› ηÓ›˜ Ó· ‰ÈÂÚˆÙËı› ÔÈÔÓ Î·È ÙÈ ¤Ú¯ÂÙ·È Ó· ˘ËÚÂÙ‹ÛÂÈ ·˘Ù‹ Ë ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË. ∂‰Ò
Ú¿ÁÌ·ÙÈ Ù· ÂÏ·Ù‹ÚÈ· ÔÈΛÏÏÔ˘Ó. ∫·ı¤Ó·˜ ·ÓÙÏ› Ù· ΛÓËÙÚ· Ô˘ Ù·ÈÚÈ¿˙Ô˘Ó ÛÙË ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘ ·fi
ÙÔ Î·Ù¿ Ù· Ê·ÈÓfiÌÂÓ· ·ÓÂÍ¿ÓÙÏËÙÔ ÔÏÔÛÙ¿ÛÈÔ ÙˆÓ È‰ÂÒÓ Ô˘ ÎÏËÚÔ‰ÔÙ‹ıËÎ·Ó ·fi ÙË °·ÏÏÈ΋
∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. ¶·Ú’ fiÏ· ·˘Ù¿, ÂΛÓÔ Ô˘ ·ÎfiÌ· ·Ú·ÎÈÓ› ÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ Â›Ó·È ÔÈ ‰˘Ô ÌÂÁ¿Ï˜ ‰ÈÂΉÈ-
΋ÛÂȘ ÔÈ Ôԛ˜ ηٷÓ›ÁËÎ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˜ ÙÔ˘ Û˘Ó‰ڛԢ Ù˘ µÈ¤ÓÓ˘: Ô ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈ-
ÛÌfi˜ Î·È Ô ÂıÓÈÎÈÛÌfi˜. ∞Ú¯›˙Ô˘Ó, ˆÛÙfiÛÔ, Ó· ‰È·Ê·›ÓÔÓÙ·È, ΢ڛˆ˜ ÛÙË °·ÏÏ›· Î·È ÙËÓ πÙ·Ï›·, Ӥ˜
ÂȉÈÒÍÂȘ Ì ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, Ô˘ ÚÔ‚¿ÏÏÔÓÙ·È ·fi ¤Ó· ÛÙÚÒÌ· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÙÔ˘
ÔÔ›Ô˘ Ë ÛËÌ·Û›· ·˘Í¿ÓÂÈ Ì·˙› Ì ÙȘ ÚÔfi‰Ô˘˜ Ù˘ Â΂ÈÔÌ˯¿ÓÈÛ˘: ÙÔ˘˜ ÂÚÁ¿Ù˜.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ∞.∫. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó·
1997, ÙfiÌ. 2, Û. 49.
49
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 49
∫∂º∞§∞π√ ∆ƒπ∆√
√π∫√¡√ªπ∫∂™, ∫√π¡ø¡π∫∂™ ∫∞π ¶√§π∆π∫∂™ ∂•∂§π•∂π™
™∆∏¡ ∂Àƒø¶∏ ∫∞π ™∆√¡ ∫√™ª√ ∆√¡ 19Ô ∞πø¡∞
∂¡√∆∏∆∞ 12
∏ ˆÚ›Ì·ÓÛË Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (ÁÈ· ÙȘ ··Ú¯¤˜ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ¤ÁÈÓ ÏfiÁÔ˜ ‹‰Ë ÛÙËÓ ÚÒÙË ‰È‰·ÎÙÈ΋ ÂÓfiÙËÙ· ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘), ÙËÓ ˆÚ›Ì·ÓÛË Î·È ÙËÓ
ÂÍ¿ψۋ Ù˘ Û ÂÚÈÔ¯¤˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Î·È ÛÙȘ ∏¶∞.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ÛÙÂÓ‹ Û‡˙¢ÍË ÂÈÛÙËÌÒÓ Î·È ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘, η-
ıÒ˜ Î·È ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙÔÓ ¯ÒÚÔ ÙˆÓ Û˘ÁÎÔÈÓˆÓÈÒÓ Î·È ÂÈÎÔÈÓˆÓÈÒÓ.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ Ô Ó¤Ô˜ ÙÚfiÔ˜ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜ ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠηÈÙ·ÏÈÛÌfi˜ ‹ ÔÈÎÔÓÔÌ›· Ù˘
ÂχıÂÚ˘ ·ÁÔÚ¿˜ Î·È ıÂÌÂÏÈÒıËΠȉÂÔÏÔÁÈο ÛÙÔÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎfi ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌfi.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ ηÈÙ·ÏÈÛÌÔ‡, ηıÒ˜ Î·È ÙÔ
Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ ÎÚ›ÛˆÓ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ÂÎÙÂٷ̤ÓË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈÎÒÓ ·Ó·Î·Ï‡„ÂˆÓ Û‹Ì·Ó fiÏÔ Î·È ÌÂÁ·-
χÙÂÚË Û‡Ó‰ÂÛË Ù˘ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ ¤Ú¢ӷ˜ Ì ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜, ·Ó·‚¿ıÌÈÛË Ù˘ ÎÔÈÓˆ-
ÓÈ΋˜ ı¤Û˘ ÙÔ˘ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ· ηÈ, ·fi ¤Ó· ÛËÌÂ›Ô Î·È ÌÂÙ¿, ÌÂÙ·ÙÚÔ‹ ÙÔ˘ Û ÌÈÛıˆÙfi ˘¿ÏÏËÏÔ
ÙˆÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂˆÓ Î·È ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ÛËÌ·Û›·˜ Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘.
2. ∆Ô ·fiÛ·ÛÌ· ÚÔÛʤÚÂÙ·È ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› Ë ÎÔÌ‚È΋ ı¤ÛË ÙÔ˘ ÛȉËÚÔ‰Úfi-
ÌÔ˘ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘: ·fi ÙË Ì›· ÏÂ˘Ú¿ Ë Î·Ù·Û΢‹ ÙÔ˘ ··ÈÙÔ‡ÛÂ
ÙÂÚ¿ÛÙȘ ÔÛfiÙËÙ˜ Ûȉ‹ÚÔ˘ ÁÈ· ÙȘ ÁÚ·Ì̤˜, ·ÙÌÔÌ˯·Ó¤˜, ‚·ÁfiÓÈ·, ÛÙ·ıÌÔ‡˜ Î·È ·ÛÊ·ÏÒ˜ ¯È-
ÏÈ¿‰Â˜ ÂÚÁ·ÙÈο ¯¤ÚÈ· Î·È ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÏÂ˘Ú¿ ¯¿ÚË Û ·˘ÙfiÓ ‰È·ÌÔÚÊÒıËΠ‚·ıÌÈ·›· ¤Ó· ‰›ÎÙ˘Ô
ÂÍ¿ψÛ˘ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È ÙˆÓ ÂÈÙ¢ÁÌ¿ÙˆÓ Ù˘.
3. ∏ ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ Ì·˙È΋˜ ·ÁÔÚ¿˜ ÛÙËÚ›¯ıËΠÛÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ì·˙È΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÚÔ˚fi-
ÓÙˆÓ Û ÚÔÛÈÙ¤˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜ ÙÈ̤˜ Î·È Â‡ÎÔÏ˘ ‰È·Î›ÓËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ Û ÌÂÁ¿Ï˜ ·ÔÛÙ¿-
ÛÂȘ. ∆Ô ÌÔÓÙ¤ÏÔ ∆ Ù˘ ºÔÚÓÙ, Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙËÓ ËÁ‹ Î·È Ê·›ÓÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 4, ‹Ù·Ó ¤Ó· Û¯Â-
ÙÈο ÊÙËÓfi ·˘ÙÔΛÓËÙÔ Ô˘ ·ÁÔÚ·˙fiÙ·Ó ·fi ·ÓıÚÒÔ˘˜ ÌÂÛ·›ˆÓ ÂÈÛÔ‰ËÌ¿ÙˆÓ. ∏ Ì·˙È΋ ·ÁÔÚ¿
Û‹Ì·ÓÂ, Â›Û˘, ÂÓ›Û¯˘ÛË ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÔ‡ÛÙÔ˘ (Ìfi‰·).
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ¿Óıڷη˜ ˘‹ÚÍÂ Ë Î·‡ÛÈÌË ‡ÏË ÛÙËÓ ÔÔ›· ‚·Û›ÛÙËÎÂ Ë ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·Ù¿
ÙËÓ ÚÒÙË Ê¿ÛË Ù˘. √È ‰‡Ô ÂÈÎfiÓ˜ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó Ó· Ê·ÓÔ‡Ó ÔÈ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜ Ô˘ ›¯·Ó Û˘ÓÙÂÏÂÛÙ›
ÛÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ ÂÍfiڢ͢ ÙÔ˘ ¿Óıڷη Û ‰È¿ÛÙËÌ· Ï›ÁˆÓ ‰ÂηÂÙÈÒÓ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
2. ∏ µÚÂÙ·Ó›· ‹Ù·Ó Ë ¯ÒÚ· ÛÙËÓ ÔÔ›· ·Ó·Ù‡¯ıËΠ·Ú¯Èο Î·È Ì ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Ù·¯‡ÙËÙ· ÙÔ
ÛȉËÚÔ‰ÚÔÌÈÎfi ‰›ÎÙ˘Ô, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ηχ„ÂÈ ·Ó¿ÁΘ ÌÂÙ·ÊÔÚ¿˜ ÚÒÙˆÓ ˘ÏÒÓ, ÂÌÔÚÂ˘Ì¿-
ÙˆÓ Î·È ·ÓıÚÒˆÓ.
50
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 50
4. ∏ ÂÈÓfiËÛË ÙÔ˘ ·˘ÙÔÎÈÓ‹ÙÔ˘ Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· Ë Ì·˙È΋ ·Ú·ÁˆÁ‹ Î·È ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi
Ì ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ·ÂÚÔÏ¿ÓˆÓ ¤ÊÂÚ·Ó ÛÙȘ ÌÂÙ·ÊÔÚ¤˜ Î·È ÛÙȘ Û˘ÁÎÔÈӈӛ˜ ÌÈ· Â·-
Ó¿ÛÙ·ÛË ·ÚfiÌÔÈ· Ì ÂΛÓË Ô˘ ›¯Â ʤÚÂÈ Ô ÛȉËÚfi‰ÚÔÌÔ˜ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2 Î·È ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∞ÈÛÈÔ‰ÔÍ›·, ‚·ÛÈṲ̂ÓË ÛÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË
√ ∂ÚÓ¤ÛÙ ƒÂÓ¿Ó, °¿ÏÏÔ˜ ‰È·ÓÔÔ‡ÌÂÓÔ˜, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ, Á‡Úˆ ÛÙ· ̤۷ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, ÙËÓ ·ÈÛÈfi‰ÔÍË ı¤ÛË
fiÙÈ Ô ÎfiÛÌÔ˜ ÌÔÚ› Ó· ÚÔԉ‡ÂÈ ‰È·ÚÎÒ˜ ¯¿ÚË ÛÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË.
∞ÔÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ ÔÚıÔ‡ ÏfiÁÔ˘ Â›Ó·È Ë ÌÂÙ·ÚÚ‡ıÌÈÛË Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ì ‚¿ÛË ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ [...]. ∏ ·È-
ÛÈÔ‰ÔÍ›· ı· ‹Ù·Ó ¤Ó· Ï¿ıÔ˜ ·Ó Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÙÂÏÂÈÔÔÈËı›, ·Ó ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÚÔÔÚÈ-
Ṳ̂ÓÔ˜ Ó· ‚ÂÏÙÈÒÛÂÈ Ì ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË ÙËÓ ˘ÊÈÛÙ¿ÌÂÓË Ù¿ÍË Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ. Èڛ˜ ·˘Ùfi, Ë Ú‹ÛË «fiÏ·
¿Ó ÚÔ˜ ÙÔ Î·Ï‡ÙÂÚÔ» ‰ÂÓ ı· ‹Ù·Ó ·Ú¿ ÈÎÚ‹ ÎÔÚÔ˚‰›·. ¡·È, fiÏ· ¿Ó ÚÔ˜ ÙÔ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ¯¿ÚË
ÛÙÔÓ ·ÓıÚÒÈÓÔ ÏfiÁÔ Ô˘ Â›Ó·È ÈηÓfi˜ Ó· ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙȘ ·Ù¤ÏÂȘ Ô˘ ›¯·Ó Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· fiÙ·Ó ÚˆÙÔ-
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó [...]. ¢ÂÓ Â›Ó·È ÏÔÈfiÓ ˘ÂÚ‚ÔÏ‹ Ó· ϯı› fiÙÈ Ë ÂÈÛÙ‹ÌË ÂÚÈÎÏ›ÂÈ ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ Ù˘
·ÓıÚˆfiÙËÙ·˜.
∂ÚÓ¤ÛÙ ƒÂÓ¿Ó, ∆Ô Ì¤ÏÏÔÓ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ (1890).
¶ËÁ‹: S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, Á’ ¤Î‰ÔÛË, ÌÙÊÚ. ∞.∫. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, ∞ÏÂ-
Í¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997, ÙfiÌ. 2, Û. 90.
51
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 51
∂¡√∆∏∆∞ 13
∫ÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ
Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡˜ ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ıËÎ·Ó Ì ÙË ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ Â·Ó¿-
ÛÙ·ÛË, ȉ›ˆ˜ Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÈÛ¯˘ÚÔÔ›ËÛË Ù˘ ·ÛÙÈ΋˜ Ù¿Í˘ Î·È ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË Ù˘ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜ Ù¿-
͢.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ ÔÈ ¿ıÏȘ Û˘Óı‹Î˜ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ ¤ÊÂÚ·Ó ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ ‰ÈÂΉÈ΋ÛÂȘ ÂΠ̤-
ÚÔ˘˜ ÙÔ˘˜ (Û˘Ó‰ÈηÏÈÛÌfi˜), Á¤ÓÓËÛ·Ó ÙȘ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈΤ˜ ıˆڛ˜ ·Ó·ÌfiÚʈÛ˘ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ηÈ
Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·Ó ÛÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜
Ù¿Í˘.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ ··Ú¯¤˜ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ηÈ
ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ¯ÂÈڷʤÙËÛË ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È ÔÏÈÙÈΤ˜ Û˘Ó¤ÂȘ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. £ÂÌÂÏȷ΋ ı¤ÛË ÙˆÓ ª·ÚÍ - ŒÓÁÎÂϘ Î·È ÙˆÓ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÒÓ Ô˘ ˘ÈÔı¤ÙËÛ·Ó ÙȘ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜
(Ì·ÚÍÈÛÙ¤˜) ‹Ù·Ó fiÙÈ Ë ÂÚÁ·ÙÈ΋ Ù¿ÍË ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂȉÈÒÍÂÈ Ì ÙËÓ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓË ‰Ú¿ÛË Ù˘, ̤۷
·fi ÙÔ ‰ÈÎfi Ù˘ ÔÏÈÙÈÎfi ÎfiÌÌ·, Ó· ·Ó·ÙÚ¤„ÂÈ ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· Ù˘ ·ÛÙÈ΋˜ Ù¿Í˘, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔÓ Î·ÈÙ·-
ÏÈÛÌfi, Î·È Ó· ÂÁηıȉڇÛÂÈ ¤Ó· ¿ÏÏÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Û‡ÛÙËÌ·, ÙÔÓ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÌfi.
2. ªÈ· ȉȷ›ÙÂÚ· ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ÂÚÁ·ÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜, ·Ú¿ÏÏËÏ· Ì ÙË ‰ÈÂΉÈÎËÙÈ΋
ÙÔ˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·, ‹Ù·Ó Ë ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÙÔ˘: ÛÙÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜ ‰Ô˘ÏÂÈ¿˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙȘ ÂÚÁ·ÙÈΤ˜ Ϥۯ˜ ηÈ
ÛÙÔ˘˜ ÙfiÔ˘˜ „˘¯·ÁˆÁ›·˜ ÙÔ˘˜, ÔÈ ÂÚÁ¿Ù˜ ÛÊ˘ÚËÏ·ÙÔ‡Û·Ó ¤Ó·Ó ÎÔÈÓfi ÙÚfiÔ ˙ˆ‹˜, ÌÈ· ÎÔ˘ÏÙÔ‡-
Ú· Ô˘ ÂÓ›Û¯˘Â, Û˘Ó‹ıˆ˜, ÙË ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ·ÏÏËÏÂÁÁ‡Ë.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∏ ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢ÛË ·fi ÙȘ ÊÙˆ¯¤˜ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ÚÔ˜ ÙËÓ ∞ÌÂÚÈ΋ ‹Úı ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·
ÙfiÛÔ Ù˘ Âȉ›ӈÛ˘ ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ ·ÁÚÔÙÈÎÒÓ ÏËı˘ÛÌÒÓ ÛÙȘ ¯ÒÚ˜ ÚÔ¤Ï¢Û˘ fiÛÔ
Î·È ÙˆÓ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ Â˘Î·ÈÚÈÒÓ Ô˘ Ê·ÈÓfiÙ·Ó Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ Ô ¡¤Ô˜ ∫fiÛÌÔ˜.
3. ∆Ô Î›ÓËÌ· Ô˘ ‰ÈÂΉÈÎÔ‡Û ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ Î·È ÔÏÈÙÈÎÒÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÛÙȘ Á˘-
Ó·›Î˜ ¿Ú¯ÈÛÂ, ÚÒÙ· ÛÙËÓ ∞ÁÁÏ›·, Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ·fi ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1860 Î·È ˘ÈÔı¤ÙËÛ ·Ú-
ÁfiÙÂÚ·, ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1903-1917, Ì·¯ËÙÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ ‰Ú¿Û˘ Ô˘ ¤ÊÂÚÓ·Ó Û˘¯Ó¿ ÙȘ ‰È·‰ËÏÒ-
ÙÚȘ ·ÓÙÈ̤و˜ Ì ÙËÓ ·ÛÙ˘ÓÔÌ›·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2.
52
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 52
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È Û˘Óı‹Î˜ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ ÊÙˆ¯ÒÓ ÛÙȘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜
√È ÊÙˆ¯Ô› ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ fiÏÂˆÓ ˙Ô‡Û·Ó ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ οو ·fi
Ú·ÁÌ·ÙÈο ¿ıÏȘ Û˘Óı‹Î˜. ∏ Ú·Á‰·›· ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ fiÏÂˆÓ ˘Ô¯Ú¤ˆÓ ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ó·
ÛÙÚÈÌÒ¯ÓÔÓÙ·È ÔÏÏÔ› Ì·˙› Û ÊÙËÓ¿ ηٷχ̷ٷ, ÎÂÏ¿ÚÈ· Î·È ·˘Ï¤˜. √ÚÁ·ÓˆÌ¤Ó· ‰›ÎÙ˘· ÓÂÚÔ‡
Î·È ·Ô¯¤Ù¢Û˘ ‰ÂÓ ˘‹Ú¯·Ó Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÔÈ ı¿Ó·ÙÔÈ, ȉ›ˆ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, Ó· ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Û˘ÓË-
ıÈṲ̂ÓÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ. ∆Ô 1842 Ë Ì¤ÛË ÚÔÛ‰fiÎÈÌË ËÏÈΛ· ÂÓfi˜ ·È‰ÈÔ‡ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÛÙÔ
ª¿ÓÙÛÂÛÙÂÚ Ù˘ ∞ÁÁÏ›·˜ ‹Ù·Ó Ù· 17 ¯ÚfiÓÈ·. ªÂÁ¿Ï˜ ÂȉË̛˜ ¯ÔϤڷ˜, fiˆ˜ ·˘Ù¤˜ ÙˆÓ ÂÙÒÓ
1831-1833 Î·È 1847-1848, ‹Ïı·Ó Ó· ÙÔÓ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Ï‹„˘ ̤ÙÚˆÓ ·fi ÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜. ¢ÂÓ Â›Ó·È
Û‡ÌÙˆÛË ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÂȉËÌ›· ¯ÔϤڷ˜ ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1847-1848, ÙÔ ‚ÚÂÙ·ÓÈÎfi
ÎÚ¿ÙÔ˜ ı¤ÛÈÛ ÙÔÓ ÚÒÙÔ ÓfiÌÔ ÂÚ› ‰ËÌfiÛÈ·˜ ˘Á›·˜.
2. ªÂÙ·‚ÔϤ˜ ÛÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ù˘ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜ Ù¿Í˘
ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
√ ·ÚÈÔ˜ ÏfiÁÔ˜ Ù˘ ·ÛÙ˘ÊÈÏ›·˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË ÙˆÓ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈÎÒÓ ÂÚÁ·-
ÙÒÓ Ô˘ ‹Úı·Ó ·fi ÙËÓ ‡·ÈıÚÔ ÁÈ· Ó· ÂÁηٷÛÙ·ıÔ‡Ó ÎÔÓÙ¿ ÛÙȘ «Ê¿ÌÚÈΘ». ∏ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ‹
ÙÔ˘˜ ÛÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙfiÔ ÂÚÁ·Û›·˜ ¢ÓfiËÛ ÙËÓ ·Ê‡ÓÈÛË ÌÈ·˜ ȉȷ›ÙÂÚ˘ «Ù·ÍÈ΋˜ Û˘Ó›‰ËÛ˘» ÂÓfi˜ ÂÚ-
Á·ÙÈÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘ ·fi ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÙÔ ÂÚÁÔÛÙ·ÛÈ·Îfi Û‡ÛÙËÌ· (factory system) ÛÙ¤ÚËÛ ٷ ̤۷ ·-
Ú·ÁˆÁ‹˜ Ô˘ ¿ÏÏÔÙ ‰È¤ıÂÙ·Ó ÔÈ Û‡ÓÙÚÔÊÔÈ Ù¯ӛÙ˜ Î·È Ô˘ ›¯·Ó Á›ÓÂÈ ϤÔÓ Ôχ ·ÎÚÈ‚¿ ÁÈ· Ó·
ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ù· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ·ÏÔ› ¯ÂÈÚÒÓ·ÎÙ˜.
™˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ÙÔ ÂÚÁÔÛÙ·ÛÈ·Îfi Û‡ÛÙËÌ· Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ ÙÔ˘˜ ÂÚÁ¿Ù˜ Û ·¿ÓıÚˆ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ,
ÙÔ˘˜ ·ÔÌ¿ÎÚ˘Ó ·fi ÌÈ· ·ÓÒÓ˘ÌË ϤÔÓ ÁÈ’ ·˘ÙÔ‡˜ ÂÚÁÔ‰ÔÛ›· Î·È ÙÔ˘˜ ˘¤‚·Ï ÛÂ Û˘Óı‹Î˜ ÂÚ-
Á·Û›·˜ ÔÈ Ôԛ˜ ̤¯ÚÈ ÙÔ 1850 ÂÚ›Ô˘ (ÌÂÚÈΤ˜ ÊÔÚ¤˜ Î·È Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙË ¯ÒÚ·,
ÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ Î·È ÙÔ Â¿ÁÁÂÏÌ·) Â›Ó·È ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÛÎÏËÚ¤˜. [...]
∂›Ó·È ·Ï‹ıÂÈ· fiÙÈ Ì¤Û· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰˘ÛÌÂÓÒÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Û˘Á΢ÚÈÒÓ Ô˘ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙Ô˘Ó
ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô ٤ٷÚÙÔ ÙÔ˘ ·ÈÒÓ·, ÔÈ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓ˜ Ù¿ÍÂȘ [...] ‰›ÓÔ˘Ó ·ÎfiÌË ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· «ÂÈΛӉ˘ÓˆÓ
ٿ͈ӻ Û ¤Ó· ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÌ‹Ì· ÙˆÓ Èı˘ÓfiÓÙˆÓ ÛÙڈ̿وÓ. ∂Ó ÙÔ‡ÙÔȘ, ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂÚÈfi-
‰Ô˘, Ë ÌÔ›Ú· ÙˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ ‚ÂÏÙÈÒÓÂÙ·È ·ÈÛıËÙ¿ οو ·fi ÙË ‰ÈÏ‹ Â›‰Ú·ÛË ÙÔ˘ ÁÂÓÈÎÔ‡ ÏÔ˘ÙÈ-
ÛÌÔ‡ ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· Ô˘ ‰ÈÂÍ¿ÁÂÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ÂÚÁ·˙Ô̤ÓÔ˘˜.
∞fi ÙË ÌÈ· ÏÂ˘Ú¿, ÔÈ ‰ËÌfiÛȘ ·Ú¯¤˜ ı¤ÙÔ˘Ó ‰È¿ÊÔÚ˜ ÙÚÔ¯Ô¤‰Â˜ ÛÙÔÓ «¿ÁÚÈÔ Î·ÈÙ·ÏÈÛÌfi»,
ȉȷ›ÙÂÚ· ÌÂÈÒÓÔÓÙ·˜ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÂÚÁ·Û›·˜ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. [...] ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË Ï¢-
Ú¿, Ô Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi˜ ÌÈÛıfi˜ [...] ·˘Í¿ÓÂÙ·È ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ ηٿ 25 ¤ˆ˜ 30%. [...] ∏ ÂÚ-
ÁÔ‰ÔÛ›· Î·È ÔÈ ‰ËÌfiÛȘ ·Ú¯¤˜ Û˘Ó‰˘¿˙Ô˘Ó ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȤ˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ·ÔÙÚ¤„Ô˘Ó ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ
ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ·Ó·Ù·Ú·¯‹˜.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, Á’ ¤Î‰ÔÛË, ÌÙÊÚ. ∞.∫. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó-
‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997, ÙfiÌ. 2, Û. 90-91, 193-194.
53
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 53
∂¡√∆∏∆∞ 14
√È ÂÓÔÔÈ‹ÛÂȘ Ù˘ πÙ·Ï›·˜ Î·È Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜.
¡¤· ÂıÓÈο ÎÚ¿ÙË ÛÙ· µ·ÏοÓÈ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ πÙ·Ï›·˜ Î·È Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË Ó¤ˆÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÛÙ· µ·ÏοÓÈ· ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô ·fiÛ·ÛÌ· ÌÔÚ› Ó· ‰È·‚·ÛÙ› Û ‰‡Ô Â›‰·: Û’ ¤Ó· ÚÒÙÔ Â›‰Ô, ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ
ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘ πÙ·Ï›·˜, ‰È·ÈÛÙÒÓÔ˘Ì fiÙÈ ÙÔ Î›ÓËÌ· Ô˘ Âȉ›ˆÎ ÙËÓ ÈÙ·ÏÈ΋ ÂÓÔÔ›ËÛË Â›¯Â
‰È¿ÊÔÚ˜ Û˘ÓÈÛÙÒÛ˜, ·fi ÙȘ Ôԛ˜ ËÁÂÌfiÓ¢Û ÙÂÏÈο Ë ÌÂÙÚÈÔ·ı‹˜ ÊÈÏÂχıÂÚËØ Û’ ¤Ó· ‰Â‡ÙÂ-
ÚÔ Â›‰Ô, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ·, ·Ó fi¯È fiÏ·, Ù· ÂıÓÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù·, Ô‰ËÁԇ̷ÛÙ ÛÙËÓ ÂÎÙ›-
ÌËÛË fiÙÈ Î·Ó¤Ó· ·fi ·˘Ù¿ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ·Ôχو˜ ÔÌÔÈÔÁÂÓ¤˜.
2. ∏ ÁÂÚÌ·ÓÈ΋ ÂÓÔÔ›ËÛË ˘‹ÚÍ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfiÙÂÚÔ, ›Ûˆ˜, ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ‡ ÂıÓÈ-
ÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ̤ۈ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ Ô˘ ۯ‰ȿÛÙËÎ·Ó Î·È Û¯Â‰fiÓ ÂÈ‚Ï‹ıËÎ·Ó «·fi Ù· ¿Óˆ». ∫˘-
Ú›·Ú¯Ô ÚfiÏÔ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ·˘Ù‹ ¤·ÈÍÂ Ô ¶ÚÒÛÔ˜ ηÁÎÂÏ¿ÚÈÔ˜ ª›ÛÌ·ÚÎ.
3. ∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ë ËÁ‹ ·˘Ù‹ Ó· ÌÂÏÂÙËı› ·Ú¿ÏÏËÏ· Ì ÙËÓ ËÁ‹ 2 Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ
˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi (‚Ϥ ·Ú·Î¿Ùˆ) Î·È ·ÊÔÚ¿ ÙÔ ÚÔ˘Ì·ÓÈÎfi ÂıÓÈÎfi ΛÓËÌ·. ∫·È ÔÈ ‰‡Ô ·˘Ù¤˜
ËÁ¤˜ ı· ¿ÍÈ˙ ӷ ÂÍÂÙ·ÛÙÔ‡Ó Û ·ÓÙÈ·Ú·‚ÔÏ‹ Ì ÙȘ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈΤ˜ ‰ÈÂÚ-
Á·Û›Â˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ÂıÓÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ. ∂›Ó·È ·ÍÈÔÛËÌ›ˆÙ˜ ÔÈ ÂÓÙ˘ˆ-
ÛȷΤ˜ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÙÚÂȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ (ŒÏÏËÓ˜, µÔ‡ÏÁ·ÚÔÈ, ƒÔ˘Ì¿ÓÔÈ).
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1 Î·È 2. √È ‰‡Ô ¯¿ÚÙ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ˘˜
ÙÚfiÔ˘˜ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ·ÔÙ˘ÒıËÎ·Ó ÛÙÔÓ ÁˆÁÚ·ÊÈÎfi ¯ÒÚÔ ÔÈ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó
ÛÙËÓ ÂÓÔÔ›ËÛË Ù˘ πÙ·Ï›·˜ Î·È Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜.
3. √ ›Ó·Î·˜ ‰ËÏÒÓÂÈ Ì ۷ʋÓÂÈ· ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ù˘ ÁÂÚÌ·ÓÈ΋˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ ˆ˜ ‰È·‰Èηۛ·˜
ÛÙËÓ ÔÔ›· ΢ڛ·Ú¯Ô ÚfiÏÔ ¤·ÈÍ·Ó Ô ¶ÚÒÛÔ˜ ‚·ÛÈÏÈ¿˜ °Ô˘ÏȤÏÌÔ˜ ∞’ Î·È Î˘Ú›ˆ˜ Ô Î·ÁÎÂÏ¿ÚÈÔ˜ Ù˘
¶ÚˆÛ›·˜ ª›ÛÌ·ÚÎ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÓÔÔ›ËÛË ÙfiÛÔ Ù˘ πÙ·Ï›·˜ fiÛÔ Î·È Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜ ‰¤ÛÔÛ·Ó ÔÈ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ·ÛÙÈΤ˜
Ù¿ÍÂȘ Î·È ÔÈ ‚·ÛÈÏ›˜ Ù˘ πÙ·Ï›·˜ Î·È Ù˘ ¶ÚˆÛ›·˜.
2. √È ÔÚ›˜ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È µÔ˘ÏÁ¿ÚˆÓ ÚÔ˜ ÙËÓ ÂıÓÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÔÏϤ˜
Î·È ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜.
54
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 54
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ÔÏÈÙÈ΋ ÛËÌ·Û›· Ù˘ Â΂ÈÔÌ˯¿ÓÈÛ˘ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜
∏ Â΂ÈÔÌ˯¿ÓÈÛË Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜ ‹Ù·Ó ¤Ó· Ì›˙ÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi ÁÂÁÔÓfi˜. ∂ÓÙÂÏÒ˜ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙËÓ
ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÛËÌ·Û›· Ù˘, ÔÈ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ Ù˘ ‹Ù·Ó ‚·Ú˘Û‹Ì·ÓÙ˜. ∆Ô 1850 Ë ÁÂÚÌ·ÓÈ΋
ÔÌÔÛÔÓ‰›· ›¯Â ÂÚ›Ô˘ ›ÛÔ ÏËı˘ÛÌfi Ì ÙË °·ÏÏ›·, ·ÏÏ¿ ·Û‡ÁÎÚÈÙ· ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈÎfi ‰˘-
Ó·ÌÈÎfi. ∆Ô 1871 Ë Âӈ̤ÓË ÁÂÚÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· ›¯Â οˆ˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ ·fi
fiÛÔ˘˜ Ë °·ÏÏ›·, ·ÏÏ¿ ‹Ù·Ó Ôχ ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË ‚ÈÔÌ˯·ÓÈο. ∫·È, ·ÊÔ‡ ÔÏÈÙÈ΋ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÈÛ¯‡˜
‚·ÛÈ˙fiÙ·Ó fiÏÔ Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÛÙÔ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈÎfi ‰˘Ó·ÌÈÎfi, ÙËÓ Ù¯ÓÔÏÔÁ›· Î·È ÙËÓ Ù¯ÓÔÁÓˆÛ›·, ÔÈ
ÔÏÈÙÈΤ˜ Û˘Ó¤ÂȘ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ ‹Ù·Ó ÛÔ‚·ÚfiÙÂÚ˜ ·fi οı ¿ÏÏË ÊÔÚ¿. ∞˘Ùfi ÙÔ
¤‰ÂÈÍ·Ó Î·ı·Ú¿ ÔÈ fiÏÂÌÔÈ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ 1860. ∞fi ÙfiÙÂ, ηӤӷ ÎÚ¿ÙÔ˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ‰È·-
ÙËÚ‹ÛÂÈ ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ÛÙË ¯ÔÚ›· ÙˆÓ «ÌÂÁ¿ÏˆÓ ‰˘Ó¿Ìˆӻ ¯ˆÚ›˜ ·˘Ù‹.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘, 1848-1875, Á’ ·Ó·Ù‡ˆÛË, ÌÙÊÚ. ¢. ∫Ô‡ÚÙÔ‚ÈÎ, ªÔÚʈ-
ÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 2003, Û. 70-71.
2. √È ··Ú¯¤˜ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ Û˘Ó›‰ËÛ˘ ÙˆÓ ƒÔ˘Ì¿ÓˆÓ
°‡Úˆ ÛÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô ·˘Ù‹ [ÂÓÓ. ·Ú¯¤˜ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·] Á›ÓÂÙ·È ·ÈÛıËÙ‹ ÌÈ· ·Ê‡ÓÈÛË ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ‡
Ó‡̷ÙÔ˜, Ê·ÈÓÔ̤ÓÔ˘ ÁÂÓÈÎÔ‡ ÂΛÓË ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÛÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Ô˘ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ·ÎfiÌË
·ÂÏ¢ıÂÚˆı›. Àfi ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ È‰ÂÒÓ Ô˘ ‰È·‰fiıËÎ·Ó ·fi ÙË Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, [ÔÈ
ƒÔ˘Ì¿ÓÔÈ] ·Ú¯›˙Ô˘Ó Ó· ÔÓÂÈÚ‡ÔÓÙ·È ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Î·È ÂÏ¢ıÂÚ›·Ø ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ÂÏ¢ıÂÚˆıÔ‡Ó ·fi ÙËÓ
ͤÓË Î˘ÚÈ·Ú¯›· ÁÈ· Ó· ¿ÚÔ˘Ó ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜ ÙȘ Ù‡¯Â˜ ÙÔ˘˜. [...] ∏ ÚÔۋψÛË ÛÙË ıÚËÛΛ· ÙÔ˘˜
Î·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘ ›¯·Ó Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË Û οÔÈÔ ‚·ıÌfi ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ‡ ·È-
Ûı‹Ì·ÙÔ˜. [...] °‡Úˆ ÛÙÔ 1840 Ë Ì¿˙· ÙˆÓ ƒÔ˘Ì¿ÓˆÓ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ·ÔÎÙ¿ Û˘Ó›‰ËÛË Ù˘ ÂıÓÈÎfiÙË-
Ù¿˜ Ù˘. [...] ∞fi ÙÔ 1840 ¤Ó·˜ ÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ ·ÚÈıÌfi˜ ƒÔ˘Ì¿ÓˆÓ, ÊÔÈÙËÙ¤˜ ÂȉÈÎfiÙÂÚ·, ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ÌÂ-
Ù·‚·›ÓÔ˘Ó ÛÙË °·ÏÏ›·. Œ‚ÚÈÛÎ·Ó ÂΛ Ì ¢¯·Ú›ÛÙËÛË ÌÈ· ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Ô˘ ·ÓÙ·ÔÎÚÈÓfiÙ·Ó ÛÙȘ
ÚÔÙÈÌ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ηıÒ˜ Î·È Â˘Ú›· ηٷÓfiËÛË ÛÙÔ fiÓÂÈÚfi ÙÔ˘˜ Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜. [...] ∆Ô ¶·Ú›ÛÈ
›¯Â Á›ÓÂÈ ÙÔ ÛÙÚ·ÙËÁÂ›Ô ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ Ó¤ˆÓ, ¯ÂÈÚ·ÊÂÙËÌ¤ÓˆÓ ·ÙÚȈÙÒÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÂÎÙÈÌÔ‡Û·Ó ÙË ÌÔÚ-
Ê‹ ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·˜ Ô˘ Û˘Ó·ÓÙÔ‡Û·Ó ÂΛ Î·È ÙËÓ ·ÊÔÌÔ›ˆÓ·Ó Û ÛËÌÂ›Ô Ô˘ Ó· ÙËÓ ·Ô‰¤¯ÔÓÙ·È
fiÙ·Ó Á‡ÚÈ˙·Ó ϤÔÓ ÛÙË ¯ÒÚ· ÙÔ˘˜. [...] Œ¯ÔÓÙ·˜ ηı·Ú¿ ‰È·ÓÔËÙÈ΋ ‚¿ÛË Ë ·Ó·Á¤ÓÓËÛË ·˘Ù‹ ÂÎ-
‰ËÏÒıËΠ΢ڛˆ˜ ÌÂٷ͇ Ù˘ ÂÏ›Ù, Ë ÔÔ›· fï˜ ¤Î·Ó ٷ ¿ÓÙ· ÁÈ· Ó· ÙË ‰È·‰ÒÛÂÈ ÌÂٷ͇ Ù˘ Ì¿-
˙·˜ Û ÙÚfiÔ ÒÛÙ ӷ ÙË ÌÂÙ·ÌÔÚÊÒÛÂÈ Û Ϸ˚Îfi ·›ÛıËÌ·. ∞گ›·, ÂÈÛÙ‹ÌË, ÏÔÁÔÙ¯ӛ·, ȉ¤Â˜ Ô˘
ÂÎı›·˙·Ó ÙË ÚÔ˘Ì·ÓÈ΋ Ê˘Ï‹, ÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎ·Ó ÛÙÔÓ Ù‡Ô Î·È ÛÙÔ ı¤·ÙÚÔ ÒÛÙ ӷ ÙÂıÔ‡Ó ÛÙË ‰È¿-
ıÂÛË fiψÓ. √È ·Ó·˙ˆÔÁÔÓËÙ¤˜ ÙÔ˘ ÚÔ˘Ì·ÓÈÎÔ‡ ·ÙÚȈÙÈÛÌÔ‡ ·ÔηıÈÛÙÔ‡Û·Ó ·ÏȤ˜ ·Ú·‰fiÛÂȘ,
·Ú¯·›· ÙÚ·ÁÔ‡‰È·, Û ÙÚfiÔ ÒÛÙ ӷ ı˘Ì›ÛÔ˘Ó ÛÙÔ Ï·fi ÙÔ ¤Ó‰ÔÍÔ ·ÚÂÏıfiÓ ÙÔ˘ Û ÌÔÚÊ‹ ηٿÏ-
ÏËÏË Ô˘ Ó· ‰ÈÂÁ›ÚÂÈ ÔÓÂÈÚÔÔÏ‹ÛÂȘ. ∞fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘˜, Ù· Û¯ÔÏ›· ÔÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÔÓÙ·Ó [...].
R. Ristelhueber, πÛÙÔÚ›· ÙˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ Ï·ÒÓ, Á’ ¤Î‰ÔÛË, ÌÙÊÚ. ∞. ªÂıÂÓ›ÙË, ∞. ™ÙÂÊ·Ó‹˜, ¶··-
‰‹Ì·˜, ∞ı‹Ó· 2003, Û. 154-155.
55
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 55
∂¡√∆∏∆∞ 15
∞ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›· Î·È ·ÔÈÎÈ·ÎÔ› ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÔ›
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ «ÈÌÂÚÈ·ÏÈÛÌfi˜» Î·È «·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·», ηıÒ˜ Î·È ÙË ÛÙÂÓ‹ ÌÂٷ͇
ÙÔ˘˜ Û¯¤ÛË.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ·›ÙÈ· Ù˘ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·˜, ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Ù˘ ‚¿ÛË, ÙÔ˘˜ ÚˆÙÔfiÚÔ˘˜
Ù˘, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ ·ÚȘ ÌÔÚʤ˜ Î·È ÙËÓ ¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ·ÔÈÎȷ΋˜ ÂÍ¿ψÛ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·˜ ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ·ÔÈÎÈÔÎÚ¿Ù˜ fiÛÔ Î·È ÁÈ·
ÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ Î·È ÙȘ ¯ÒÚ˜ Ô˘ ηٷÎÙ‹ıËηÓ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
2. π‰È·›ÙÂÚË ÌÓ›· ·Í›˙ÂÈ Ó· Á›ÓÂÈ ÛÙÔ fiÙÈ Ë ·ÔÈÎÈÔÎÚ·ÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÙˆÓ ÈÛ¯˘ÚÒÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ ¯ˆ-
ÚÒÓ ¤¯·ÈÚ ˘„ËÏ‹˜ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ·Ô‰Ô¯‹˜ ·fi ÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ ÙÔ˘˜. ∏ ÛÙ¿ÛË ·˘Ù‹ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ÛÙÂÓ¿ ÌÂ
ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÈÛÌÔ‡, ΢ڛ·Ú¯Ô ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
3. √È Ì·ıËÙ¤˜ ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔÓ ÚfiÏÔ Ô˘ ¤·ÈÍ·Ó ÔÈ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ›
ÈÂÚ·fiÛÙÔÏÔÈ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ·Ó Û˘¯Ó¿ ˆ˜ ÚÔÔÌÔ› Ù˘ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∏ ÌÂϤÙË ÙÔ˘ ¯¿ÚÙË Ù˘ ∞ÊÚÈ΋˜ ÌÔÚ› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó fiÙÈ ÛÙȘ ·Ú-
¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ Ï·Ó‹ÙË ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ˘fi ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ
·ÔÈÎÈ·ÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ. (∫·Ù¿ ÙË ÌÂϤÙË ÙÔ˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘ ¯¿ÚÙË Î·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó
ÔÈ ›Ó·Î˜ Ô˘ ‰›ÓÔÓÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
2. ∏ ˘ÔÙ›ÌËÛË Î·È Ë ÂÚÈıˆÚÈÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙË ‚›·ÈË ÂÈ-
‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·ÙÒÓ ˘‹ÚÍ·Ó ÔÚÈṲ̂Ó˜ ·fi ÙȘ ·ÚȘ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Ê·ÈÓÔ-
̤ÓÔ˘ Ù˘ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·˜.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
2. ∏ ı¤ÛË ·˘Ù‹ Û˘Ì˘ÎÓÒÓÂÈ ÙÚÂȘ ·fi ÙȘ ·ÚȘ fi„ÂȘ Ù˘ ·ÔÈÎȷ΋˜ ÂÍ¿ψÛ˘. ¶ÚÔËÁÔ‡-
ÓÙ·Ó, Û˘Ó‹ıˆ˜, ÔÈ ÈÂÚ·fiÛÙÔÏÔÈ, ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó ÔÈ ¤ÌÔÚÔÈ Î·È ÙÂÏÈο ÔÈ ¤ÓÔÏÔÈ ‹Ù·Ó ·˘ÙÔ› Ô˘
‰ڷ›ˆÓ·Ó ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· ÙˆÓ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·ÙÒÓ.
3. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 3 Î·È ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2.
56
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 56
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ªËÙÚÔfiÏÂȘ Î·È ·ÔÈ˘ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·
¶ËÁ‹: Mary Evelyn Townsend, European Colonial Expansion since 1871, J.P. Lippincott Company, ™È-
οÁÔ 1941, Û. 19.
2. ∂‰¿ÊË ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ· ·fi ·ÔÈÎÈÔÎÚ¿Ù˜ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·
¶ËÁ‹: A. Supan, Die territoriale Entwicklung der Euroaischen Kolonien, Gotha 1906, Û. 254.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
√È ·Ú·¿Óˆ ›Ó·Î˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ‰ÔıÔ‡Ó ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Û ʈÙÔÙ˘›Â˜ Î·È Ó· ·ÍÈÔÔÈË-
ıÔ‡Ó ·Ú¿ÏÏËÏ· Ì ÙË ÌÂϤÙË ÙÔ˘ ¯¿ÚÙË 1. π‰È·›ÙÂÚ· ‡ÁψÙÙ˜ Â›Ó·È ÔÈ Û˘ÁÎÚ›ÛÂȘ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó
Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ì ‚¿ÛË ÙÔÓ ›Ó·Î· 1 ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ‰¿ÊË Î·È ÙÔ˘˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡˜ ÙˆÓ ·ÔÈÎÈ·ÎÒÓ ‰˘Ó¿-
̈Ó, ·fi ÙË Ì›· ÏÂ˘Ú¿, Î·È ÛÙ· ‰¿ÊË Î·È ÙÔ˘˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡˜ Ô˘ ›¯·Ó ηٷʤÚÂÈ Ó· ı¤ÛÔ˘Ó ˘fi
ÙÔÓ ·ÔÈÎÈ·Îfi ÙÔ˘˜ ¤ÏÂÁ¯Ô, ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË.
57
ŒÎÙ·ÛË ÌËÙÚfiÔÏ˘ ŒÎÙ·ÛË ·ÔÈÎÈÒÓ ¶ÏËı˘ÛÌfi˜ ¶ÏËı˘ÛÌfi˜
(Û ÙÂÙÚ·Á. Ì›ÏÈ·) (Û ÙÂÙÚ·Á. Ì›ÏÈ·) ÌËÙÚfiÔÏ˘ ·ÔÈÎÈÒÓ
µÚÂÙ·Ó›· 94.000 13.100.000 45.500.100 470.000.000
°·ÏÏ›· 212.600 4.300.000 42.000.000 65.000.000
µ¤ÏÁÈÔ 11.800 940.000 8.300.000 13.000.000
√ÏÏ·Ó‰›· 13.200 790.000 8.500.000 66.000.000
°ÂÚÌ·Ó›·
(ÙÔ 1914)
210.000 1.100.000 67.500.000 13.000.000
¶ÂÚÈÔ¯‹ ∞˘ÛÙÚ·Ï›· ¶ÔÏ˘ÓËÛ›· ∞ÊÚÈ΋ ∞Û›· ∞ÌÂÚÈ΋
¶ÔÛÔÛÙfi
·ÔÈÎÈ·ÎÒÓ 100 % 98,9% 90,4% 56,5% 27,2%
‰·ÊÒÓ
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 57
∂¡√∆∏∆∞ 16
∂ÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ ‹ÂÈÚÔ,
ÛÙËÓ ∫›Ó· Î·È ÛÙËÓ π·ˆÓ›·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ÙȘ ¿ÏϘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi
·ÓÂÍ¿ÚÙËÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÛÙË §·ÙÈÓÈ΋ ∞ÌÂÚÈ΋ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙÔÓ ·ÌÂÚÈηÓÈÎfi ÂÌʇÏÈÔ fiÏÂÌÔ (1861-1865).
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ Ù·¯‡Ù·ÙË ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ∏¶∞ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·, Ô˘ ›¯Â
ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ Î˘ÚÈ·Ú¯›· ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ ‹ÂÈÚÔ ·ÏÏ¿ Î·È ÙËÓ ·Ó¿‰ÂÈÍ‹ ÙÔ˘˜ Û ‰‡Ó·-
ÌË ·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÂÈ¤‰Ô˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙÔ˘˜ ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ Ô˘ Û˘ÓÙÂϤÛÙËηÓ, ·fi Ù· ̤۷
ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, ÛÙËÓ ∫›Ó· Î·È ÛÙËÓ π·ˆÓ›·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √È ‚ÈÔÌ˯·ÓÈο ·Ó·Ù˘Á̤Ó˜ ‚fiÚÂȘ ∏¶∞ ÂÈı˘ÌÔ‡Û·Ó ÙËÓ ˘ÈÔı¤ÙËÛË Ì¤ÙÚˆÓ (.¯. ÂÈ‚ÔÏ‹
˘„ËÏÒÓ ÊfiÚˆÓ ÛÙ· ÂÈÛ·ÁfiÌÂÓ· ÚÔ˚fiÓÙ·) Ô˘ ı· ÚÔÛٿ٢·Ó ÙËÓ ÂÁ¯ÒÚÈ·, ‰ËÏ·‰‹ ÙË ‰È΋
ÙÔ˘˜, ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ ·Ú·ÁˆÁ‹ ·fi ÙÔÓ Ô͇ٷÙÔ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌfi Ù˘ ‚ÚÂÙ·ÓÈ΋˜ ‚ÈÔÌ˯·Ó›·˜. ∆ËÓ ›‰È·
ÛÙÈÁÌ‹ ÔÈ ÓfiÙȘ ∏¶∞ fi¯È ÌfiÓÔ ·ÓÙȉÚÔ‡Û·Ó ·ÚÓËÙÈο ÛÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù¤ÙÔÈˆÓ Ì¤ÙÚˆÓ ·ÏÏ¿ ηÈ
ÚÔÌ‹ı¢·Ó ÙËÓ ·ÁÁÏÈ΋ ‚ÈÔÌ˯·Ó›· Ì ÚÒÙË ‡ÏË (‚·Ì‚¿ÎÈ) Ô˘ ‹Ù·Ó ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÊÙËÓ‹ ÂÂȉ‹
ÚÔÂÚ¯fiÙ·Ó ·fi ÂÚÁ·Û›· ‰Ô‡ÏˆÓ. ŒÙÛÈ, ÔÈ ÓfiÙȘ ∏¶∞ ‰È¢ÎfiÏ˘Ó·Ó ÙË ‚ÚÂÙ·ÓÈ΋ ‚ÈÔÌ˯·Ó›· Ó·
·Ú¿ÁÂÈ ÚÔ˚fiÓÙ· Ô˘ ‹Ù·Ó ÊÙËÓ¿, ‰ËÏ·‰‹ ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÙÈο ÚÔ˜ Ù· ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ÚÔ˚fiÓÙ·
Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·Ó›·˜ ÙˆÓ ‚fiÚÂÈˆÓ ∏¶∞.
2. ∆· ÂÈÙ‡ÁÌ·Ù· Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛ·Ó ÛÙȘ ÈÛ¯˘Ú¤˜ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ¢‡Û˘
ÚˆÙÔÊ·Ó›˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜. ÿÚË Û ·˘Ù¤˜ –·ÏÏ¿ Î·È ÏfiÁˆ ·˘ÙÒÓ– ÔÈ
ÈÛ¯˘ÚÔ› Ù˘ ¢‡Û˘ ηٿÊÂÚ·Ó Ó· ÂÂÎÙ›ÓÔ˘Ó ÙËÓ Î˘ÚÈ·Ú¯›· ÙÔ˘˜ Û ·ÁÎfiÛÌÈÔ Â›‰Ô, ˘ÔÙ¿Û-
ÛÔÓÙ·˜ ·ÎfiÌË Î·È ·Ó¿Ú¯·ÈÔ˘˜, ÈÛ¯˘ÚÔ‡˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜, fiˆ˜ Ô ÎÈÓÂ˙ÈÎfi˜ Î·È Ô È·ˆÓÈÎfi˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ
‰ÂÓ ‰È¤ıÂÙ·Ó, ˆÛÙfiÛÔ, Ù· ̤۷ ÁÈ· Ó· ·ÓÙÈÛÙ·ıÔ‡Ó.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ¯¿ÚÙ˘ ·ÔÙ˘ÒÓÂÈ Ù· Ó¤· ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ÎÚ¿ÙË Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó ÛÙË §·ÙÈÓÈ΋ ∞ÌÂÚÈ΋
ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ÌÂÙ¿ ·fi Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ. ∂Ì‚ÏËÌ·ÙÈ΋ ÌÔÚÊ‹ ÙˆÓ ·ÁÒÓˆÓ ·˘ÙÒÓ ˘‹Ú-
ÍÂ Ô ™ÈÌfiÓ ªÔÏ›‚·Ú.
2. √È ÚÔÛ¿ıÂȘ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó Ì ÛÎÔfi ÙËÓ ÂÓۈ̿وÛË Ù˘ ‚ÔÚÂÈÔ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ ÂÓ‰Ô¯ÒÚ·˜
ÛÙȘ ∏¶∞ ¤ÌÂÈÓ·Ó ÁÓˆÛÙ¤˜ ˆ˜ «Î·Ù¿ÎÙËÛË Ù˘ ¢‡Û˘» Î·È Û˘Ó‰¤ıËÎ·Ó Ì ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ÛȉË-
ÚÔ‰ÚfïÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔÓ ·Ê·ÓÈÛÌfi ۯ‰fiÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÁËÁÂÓÒÓ ÏËı˘ÛÌÒÓ πÓ‰È¿ÓˆÓ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ Â-
ÚÈÔ¯ÒÓ.
3. ∏ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÛȉËÚÔ‰ÚÔÌÈÎÔ‡ ‰ÈÎÙ‡Ô˘ ÛÙËÓ π·ˆÓ›· Û‹Ì·Ó ÙËÓ ÔÚÌËÙÈ΋ ›ÛÔ‰Ô Ù˘ ¯ÒÚ·˜
·˘Ù‹˜ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ù˘ Â΂ÈÔÌ˯¿ÓÈÛ˘ Î·È Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ ‰˘ÙÈÎÔ‡ Ù‡Ô˘. ∏ ÂÈÎfiÓ· ‰Â›¯ÓÂÈ ÙËÓ ·ÓÙ›-
ıÂÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎÔ‡˜ Î·È ÙÔ˘˜ Ó¤Ô˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÌÂÙ·ÊÔÚ¿˜.
58
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 58
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2 Î·È ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 3.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ™ÈÌfiÓ ªÔÏ›‚·Ú
√ ™ÈÌfiÓ ªÔÏ›‚·Ú ÁÂÓÓ‹ıËΠÛÙÔ ∫·Ú¿Î·˜ Ù˘ µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï·˜ ÙÔ 1783 (ÚÔ˜ ÙÈÌ‹ ÙÔ˘, Ë Â›ÛËÌË
ÔÓÔÌ·Û›· Ù˘ µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï·˜ ›ӷÈ, ·fi ÙÔ 1999, ªÔÏÈ‚·ÚÈ·Ó‹ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›· Ù˘ µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï·˜) ηÈ
·ÔÙ¤ÏÂÛ ËÁÂÙÈ΋ ÌÔÚÊ‹ ÙˆÓ ÂıÓÈÎÔ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÒÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂˆÓ ÙˆÓ Ï·ÒÓ Ù˘ §·ÙÈÓÈ΋˜ ∞ÌÂ-
ÚÈ΋˜ ηٿ ÙÔ ÚÒÙÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. √ ›‰ÈÔ˜ ηٷÁfiÙ·Ó ·fi ‡ÔÚË ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ù˘ µÂÓÂ-
˙Ô˘¤Ï·˜ Î·È Û ٷ͛‰È· ÙÔ˘ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ÛÙË µfiÚÂÈ· ∞ÌÂÚÈ΋ ÁÓÒÚÈÛ ÙȘ ȉ¤Â˜ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·-
Ó¿ÛÙ·Û˘.
∂ÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÛÙËÓ ·ÙÚ›‰· ÙÔ˘ ÚÔÛ¯ÒÚËÛ Û ÌÈ· ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÔÌ¿‰·, Ë ÔÔ›· ÍÂÛËÎÒıËÎÂ
ÙÔ 1810 ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ πÛ·ÓÒÓ Î·Ù·ÎÙËÙÒÓ. ∂ıÓÈ΋ Û˘Ó¤Ï¢ÛË Ô˘ Û˘ÁÎÚÔÙ‹ıËΠ̠ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›·
ÙÔ˘ ªÔÏ›‚·Ú ·Ó·Î‹Ú˘Í ÙÔ 1811 ÙËÓ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Ù˘ µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï·˜. ∆Ô 1813 ÂÔÓÔÌ¿ÛÙËΠ∂Ï¢-
ıÂÚˆÙ‹˜ (Libertador) Î·È ËÁ‹ıËΠÛÂÈÚ¿˜ ÔÏ¤ÌˆÓ ÛÙË §·ÙÈÓÈ΋ ∞ÌÂÚÈ΋ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ πÛ·ÓÒÓ ÌÂ
·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ÂÓÔÔÈ‹ÛÂÈ ÙË µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï· Ì ٷ ·ÂÏ¢ıÂڈ̤ӷ ‰¿ÊË Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Û‹ÌÂÚ· ÙÔ
ÎÚ¿ÙÔ˜ Ù˘ ∫ÔÏÔÌ‚›·˜. ∞ÂÏ¢ı¤ÚˆÛ ٷ ‰¿ÊË ÙˆÓ ÛËÌÂÚÈÓÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÙÔ˘ πÛËÌÂÚÈÓÔ‡ Î·È Ì¤ÚÔ˜
ÙÔ˘ ¶ÂÚÔ‡, ·ÚÁfiÙÂÚ· Ù· ˘„›‰· ÙÔ˘ ¶ÂÚÔ‡ Î·È Ù¤ÏÔ˜ ÙË ÛËÌÂÚÈÓ‹ µÔÏÈ‚›·, ÛÙËÓ ÔÔ›· Ô ›‰ÈÔ˜
¤‰ˆÛ ÙÔ fiÓÔÌ· ·˘Ùfi. ∆Ô 1819 ·Ó·ÎËÚ‡¯ıËΠÚfi‰ÚÔ˜ Ù˘ µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï·˜, ÂÓÒ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ÙÔ 1823,
¤ÁÈÓ Úfi‰ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¶ÂÚÔ‡.
øÛÙfiÛÔ, Û‡ÓÙÔÌ· Ê¿ÓËΠfiÙÈ ÙÔ fiÓÂÈÚfi ÙÔ˘ ÁÈ· ÂÓÔÔ›ËÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ Ù˘ ÓfiÙÈ·˜ ∞ÌÂÚÈ΋˜
‰‡ÛÎÔÏ· ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› ηıÒ˜ ÛÙ·‰È·Î¿ ‰È·¯ˆÚ›ÛÙËÎ·Ó Ë µÂÓÂ˙Ô˘¤Ï·, ÙÔ ¶ÂÚÔ‡ ηÈ
Ë ∫ÔÏÔÌ‚›·. ŒÙÛÈ, ÙÔ 1830 Ô ªÔÏ›‚·Ú ·Ú·ÈÙ‹ıËÎÂ.
¶¤ı·Ó ÛÙË ™¿ÓÙ· ª·Ú›· Ù˘ ∫ÔÏÔÌ‚›·˜ ÙÔ 1830 ·fi Ê˘Ì·Ù›ˆÛË
2. ∏ π·ˆÓ›· ÂÍ·Ó·Áο˙ÂÙ·È Ó· ·ÓÔ›ÍÂÈ ÙȘ ‡Ï˜ Ù˘ ÛÙÔ ‰˘ÙÈÎfi
ÂÌfiÚÈÔ
∏ È·ˆÓÈ΋ ÊÂÔ˘‰·Ú¯È΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ˙ÂÈ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· fiˆ˜ ˙Ô‡ÛÂ Î·È ·ÏÈfiÙÂ-
Ú·, ·Ó ÔÈ ¢˘ÙÈÎÔ› ‰Â ıˆÚÔ‡Û·Ó ÂÓÔ¯ÏËÙÈ΋ ÙËÓ ·ÔÌfiÓˆÛ‹ Ù˘ Î·È ÂÏ΢ÛÙÈΤ˜ ÙȘ ·ÓÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢Ù˜
ÂÌÔÚÈΤ˜ Ù˘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜. √ÚÁÈṲ̂ÓÔÈ ·fi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ·˘Ù¿ Ù· ¿ÁÓˆÛÙ· ÓËÛÈ¿, Ù· ÔÔ›· ‚Ú›-
ÛÎÔÓÙ·Ó ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ˘˜ Ó¤Ô˘˜ ÂÌÔÚÈÎÔ‡˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ∫›Ó·, ·ÚÓÔ‡ÓÙ·Ó Ó· ·ÓÂÊԉȿÛÔ˘Ó Ù·
ÏÔ›· ‹ Ó· ‰Â¯ÙÔ‡Ó ÙÔ˘˜ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘˜, ÔÈ ∂˘Úˆ·›ÔÈ Î·È ÔÈ ∞ÌÂÚÈηÓÔ› ¤ÌÔÚÔÈ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ˙Ë-
ÙÔ‡Ó ÙÔ «¿ÓÔÈÁÌ· Ù˘ π·ˆÓ›·˜». ŸÙ·Ó ÔÈ Û˘Ì‚·ÙÈΤ˜ ̤ıÔ‰ÔÈ ‰ÂÓ ÌfiÚÂÛ·Ó Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ó ÌÈ·
ıÂÙÈ΋ ·¿ÓÙËÛË, ÔÈ ∏ӈ̤Ó˜ ¶ÔÏÈÙ›˜ ¤ÛÙÂÈÏ·Ó Ù¤ÛÛÂÚ· ÔÏÂÌÈο ÏÔ›· Î·È ¤Ó· Ïfi¯Ô Â˙ÔÓ·˘ÙÒÓ
˘fi ÙÔÓ ÏÔ›·Ú¯Ô ª¿ıÈÔ˘ ¶¤ÚÈ, ÁÈ· «Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ ¤Ó·Ó ·ÔÌÔӈ̤ÓÔ Ï·fi ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· ÙˆÓ Ô-
ÏÈÙÈÛÌ¤ÓˆÓ ÂıÓÒÓ», fiˆ˜ ÙÔ ¤ıÂÛÂ Ô ›‰ÈÔ˜ Ô ÏÔ›·Ú¯Ô˜. √È π¿ˆÓ˜, ÂÓÙÂÏÒ˜ ·ÚÔÂÙԛ̷ÛÙÔÈ Ó·
·Ì˘ÓıÔ‡Ó Î·Ù¿ ÙˆÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ ¢˘ÙÈÎÒÓ, ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÌÈ· Ú·ÎÙÈ΋ ·ÈÒÓˆÓ Î·È ‰¤¯ÙËÎ·Ó ÙÔ˘˜ ·ÓÂ-
Èı‡ÌËÙÔ˘˜ ÂÈÛΤÙ˜. [...] ŸÙ·Ó Ô ¶¤ÚÈ Â¤ÛÙÚ„ ÙÔÓ ÂfiÌÂÓÔ ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ (1854), ÔÈ π¿ˆÓ˜
Û˘ÌÊÒÓËÛ·Ó Ó· ÂÈÙÚ¤„Ô˘Ó ÛÙȘ ∏¶∞ ÙËÓ ÂÁηٿÛÙ·ÛË ÚÔÍÂÓ›Ԣ Î·È Ó· ·ÓÔ›ÍÔ˘Ó ‰‡Ô ÏÈÌ¿ÓÈ·
ÁÈ· ÙÔÓ ·ÓÂÊԉȷÛÌfi ÙˆÓ ·ÌÂÚÈηÓÈÎÒÓ ÏÔ›ˆÓ. ¶¤ÓÙ ¯ÚfiÓÈ· ·ÚÁfiÙÂÚ·, ˘Ô·ÙÔÓÙ·˜ ÛÙË ÌÂÁ¿-
ÏË ›ÂÛË Ô˘ ‰Â¯fiÙ·Ó ·fi ÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ÙËÓ ∞ÌÂÚÈ΋, Ë π·ˆÓ›· Â¤ÙÚ„ ÙÂÏÈο ÛÙÔ˘˜ ¢˘ÙÈÎÔ‡˜
ÂÌfiÚÔ˘˜ Ó· ÂÌÔÚ‡ÔÓÙ·È Û ÔÚÈṲ̂ӷ ÏÈÌ¿ÓÈ· [...]. ◊Ù·Ó Ë ·Ú¯‹ ÙÔ˘ Ù¤ÏÔ˘˜Ø ̤۷ Û ›ÎÔÛÈ ¯Úfi-
ÓÈ· ÙÂÚÌ·Ù›ÛÙËÎÂ Ë ·ÔÌfiÓˆÛË Ô˘ ›¯Â ‰È·ÚΤÛÂÈ ‰‡Ô ·ÈÒÓ˜.
¶·ÁÎfiÛÌÈ· πÛÙÔÚ›·, ∫. ∫·fiÔ˘ÏÔ˜, ∞ı‹Ó· 1993, ÙfiÌ. 18, Û. 103-104.
59
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 59
∫∂º∞§∞π√ ∆∂∆∞ƒ∆√
∆√ ∂§§∏¡π∫√ ∫ƒ∞∆√™
∞¶√ ∆∏¡ π¢ƒÀ™∏ ∆√À ∂ø™ ∆π™ ∞ƒÃ∂™ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∂¡√∆∏∆∞ 17
√ π. ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜ ˆ˜ ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ (1828-1831).
∏ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ (1829)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó ÔÈ· ‹Ù·Ó Ë Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ηٿ ÙËÓ ¿ÊÈÍË ÙÔ˘
∫˘‚ÂÚÓ‹ÙË πˆ¿ÓÓË ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ Ô˘ ¤Î·ÓÂ Ô ∫˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ì ÛÎÔfi ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ
ÙÔ̤ˆÓ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÍÈÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Á¤ÓÓËÛ·Ó ÙËÓ ·ÓÙÈÔϛ٢ÛË ÚÔ˜
ÙÔÓ ∫˘‚ÂÚÓ‹ÙË.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó Û˘ÓÔÏÈο ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· ˆ˜ ∫˘‚ÂÚÓ‹ÙË.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
· Î·È ‚. ∆· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËıÔ‡Ó Û ·ÓÙÈ·Ú·‚ÔÏ‹.
™ÙÔ ÚÒÙÔ ·fi ·˘Ù¿, Ô ÁÓˆÛÙfi˜ ÔÏÈÙÈÎfi˜ πˆ¿ÓÓ˘ ∫ˆÏ¤ÙÙ˘ ·ÛΛ ·˘ÛÙËÚfiÙ·ÙË ÎÚÈÙÈ΋ ÛÙÔÓ
∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·, ηÙËÁÔÚÒÓÙ¿˜ ÙÔÓ fiÙÈ Î·Ù·¿ÙËÛ ٷ ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÂÁηıÈÛÙÒÓÙ·˜ ¤Ó·
·˘Ù·Ú¯ÈÎfi Î·È ·ÓÂχıÂÚÔ Û‡ÛÙËÌ· ÚÔÛˆÈ΋˜ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘. øÛÙfiÛÔ, Ë Ô˘Û›· ›Ûˆ˜ Ó· ‚Ú›-
ÛÎÂÙ·È ÛÙËÓ ·Ú¯È΋ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ∫ˆÏ¤ÙÙË, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÔÔ›· Ô ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜ ·ÔÌ¿ÎÚ˘ÓÂ
·fi ÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÛÎËÓ‹ ÙÔ˘˜ ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜ ËÁ¤Ù˜, ·Ó¿ÌÂÛ· Û ·˘ÙÔ‡˜ Î·È ÙÔÓ
›‰ÈÔ ÙÔÓ ∫ˆÏ¤ÙÙË.
∆Ô ‰Â‡ÙÂÚÔ Î›ÌÂÓÔ, ÁÚ·Ì̤ÓÔ ·fi ÙÔÓ °·ÏÏÔÂÏ‚ÂÙfi ÙÚ·Â˙›ÙË Î·È Ê›ÏÔ ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· Jean
Gabriel Eynard (Ô˘ ÏfiÁˆ Ù˘ Ì·ÎÚÔ¯ÚfiÓÈ·˜ ·Ú·ÌÔÓ‹˜ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ¤ÁÈÓ ÁÓˆÛÙfi˜ ˆ˜ ∂¸-
Ó¿Ú‰Ô˜), ıˆÚ› fiÙÈ Ô ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜ ÚfiÛÊÂÚ ÔχÙÈ̘ ˘ËÚÂۛ˜ ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜ ÚÔÛ¤-
ÊÂÚ ٷ ¿ÓÙ· ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÎÚ›ÓÂÈ fiÙÈ Ë ‰ÔÏÔÊÔÓ›· ÙÔ˘ ˘‹ÚÍ «Û˘ÌÊÔÚ¿ ‰È¿ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·».
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. ∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ô ¯¿ÚÙ˘ Ó· ÌÂÏÂÙËı› Û ·ÓÙÈ·Ú·‚ÔÏ‹ Ì ÙÔÓ ¯¿ÚÙË 3 Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÂÓfiÙËÙ·˜
10. √È Â‰·ÊÈΤ˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Û fiÊÂÏÔ˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ‹Ù·Ó ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·, Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi, ÙˆÓ ‰Èψ-
Ì·ÙÈÎÒÓ ¯ÂÈÚÈÛÌÒÓ ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Ù· Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙȘ ËÁ¤˜ · Î·È ‚.
2. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·, Ë ÔÔ›· ¤‰ÈÓ ȉȷ›ÙÂÚË ¤ÌÊ·ÛË ÛÙËÓ Â¤ÎÙ·ÛË Î·È
ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ÛÙÔȯÂÈÒ‰Ô˘˜ Î·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋˜ ÂÎ·›‰Â˘Û˘, Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ‹Ù·Ó, Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ÙȘ Ùfi-
Ù ·Ó¿ÁΘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈṲ̂ÓË Û ۈÛÙ‹ ηÙ‡ı˘ÓÛË. ™ÙÔ ›‰ÈÔ Ï·›ÛÈÔ, Ë ·fiÊ·Û‹
ÙÔ˘ Ó· ÌËÓ ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÂÈ ÛÙËÓ ›‰Ú˘ÛË ·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘, Û ÌÈ· ¯ÒÚ· fiÔ˘ Ë Û˘ÓÙÚÈÙÈ΋ ÏÂÈÔÓfiÙË-
Ù· ÙˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ ‹Ù·Ó ·Ó·ÏÊ¿‚ËÙÔÈ, ÌÔÈ¿˙ÂÈ, Â›Û˘, ÛˆÛÙ‹.
60
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 60
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· Î·È Ë Û‡ÁÎÚÔ˘Û‹ ÙÔ˘
Ì ÙËÓ ·ÓÙÈÔϛ٢ÛË
∏ ÔÚ›· Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ 1831 Ê·›ÓÂÙ·È Ó· ÌËÓ ·Ó·ÈÚ› ÔÚÈṲ̂Ó˜
‚·ÛÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ Ù˘ ηÔ‰ÈÛÙÚȷ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜.
øÛÙfiÛÔ, ı· ‹Ù·Ó ÙÔÏÌËÚfi, ‚·ÛÈ˙fiÌÂÓÔÈ ÛÙË ‰È·›ÛÙˆÛË ·˘Ù‹, Ó· ÁÂÓÈ·ÛÔ˘ÌÂ Î·È Ó· ‰Â¯ıÔ‡ÌÂ
·‚·Û¿ÓÈÛÙ· fiÙÈ Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ 1828-1831 ‰ÂÓ ¿ÓÙ¯ ·Ú¿ ÌfiÓÔ ÙȘ ηÔ‰È-
ÛÙÚȷΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜. [...] º·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ‰‡ÛÎÔÏ· ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÂȯÂÈÚËı› Ë ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ¯ÒÚ·˜,
ÛÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÙË ‚Ú‹ÎÂ Ô ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜, ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ ÚÔÛÊ˘Á‹ Û οÔÈ· ÌÔÚÊ‹ ·˘Ù·Ú¯ÈÎfi-
ÙËÙ·˜. ∏ ·˘Ù·Ú¯ÈÎfiÙËÙ· ·˘Ù‹, ·Ó·Áη›· ›Ûˆ˜ ÁÈ· Ó· ÂÈ‚ÏËı› Ë ÎÂÓÙÚÈ΋ ÂÍÔ˘Û›· Î·È Ó· ·Ù·¯ıÔ‡Ó
ÔÈ Ê˘ÁfiÎÂÓÙÚ˜ Ù¿ÛÂȘ ÙˆÓ ËÁÂÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ, ‰ÂÓ ÚÔ¸¤ıÂÙ ˘Ô¯ÚˆÙÈο ȉÂÔÏÔÁÈÎfi ηٷӷÁη-
ÛÌfi Î·È ·ÛÙ˘ÓfiÌ¢ÛË. ∏ ÂÈÌÔÓ‹ ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· Ó· ‰È¤ÏıÂÈ Ë ¯ÒÚ· ·fi ÔÚÈṲ̂ӷ, ·˘ÛÙËÚ¿
ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ·, ÛÙ¿‰È· ÂͤÏÈ͢ ÛÙ¤Ó„ ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù· ÂÚÈıÒÚÈ· ÂÓfi˜ ‰È·ÏfiÁÔ˘ Ì fiÛÔ˘˜ ›¯·Ó Ó·
ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó ¿ÏϘ ÂÈÏÔÁ¤˜Ø Û ϛÁÔ ‹ÏıÂ Ë ··ÁfiÚ¢ÛË Î¿ı ·ÓÙ›ıÂÙ˘ ÁÓÒÌ˘, Ë ‰›ˆÍË. [...]
¶·Ú¿ ÙË Û˘ÓÙËÚËÙÈ΋, fï˜, ȉÂÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· Î·È ÙËÓ ·˘Ù·Ú¯ÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ηıÂÛÙÒÙÔ˜
ÙÔ˘, ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ¿ ÙÔ˘ ›¯Â Û·Ê‹ ÛÙÔȯ›· ÔÏÈÙÈÎÔ‡ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌÔ‡. ŸÛÔÈ ·fi Ù· ÌË ·Ú·‰Ô-
Ûȷο ÛÙÔȯ›· ÙÔÓ ·ÓÙÈÔÏÈÙ‡ÙËηÓ, ‰ÂÓ ÌfiÚÂÛ·Ó Ó· ‰Ô˘Ó ÙË ‰È¿ÛÙ·ÛË ·˘Ù‹ Ù˘ ηÔ‰ÈÛÙÚȷ΋˜
ÔÏÈÙÈ΋˜.
ÃÚ. §Ô‡ÎÔ˜, «∫˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜, ÔÏÈÙÈÎfi ¤ÚÁÔ, Û˘Ó·›ÓÂÛË Î·È ·ÓÙȉڿÛÂȘ», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘
Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 3, Û. 212, 214.
2. ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜-·ÓÙÈÔϛ٢ÛË: ÌÈ· ÔÏÈÙÈ΋ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË
∂ΛÓÔ, fï˜, Ô˘ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ ٷ ÛÔ‚·ÚfiÙÂÚ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÛÙÔ Ó·Úfi ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜ ‹Ù·Ó Ë
Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ÙÔ˘ ∫˘‚ÂÚÓ‹ÙË Ì ÙË ‰ÈÔÈÎËÙÈ΋ ·ÚÈÛÙÔÎÚ·Ù›·, ÙËÓ ÔÔ›· ·¤ÎÏÂÈÛÂ, ۯ‰fiÓ ÂÓÙÂÏÒ˜,
·fi ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›·. ŒÙÛÈ, Á·ÈÔÎÙ‹ÌÔÓ˜ – ÚfiÎÚÈÙÔÈ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, ¤ÌÔÚÔÈ Î·È ÂÊÔÏÈÛÙ¤˜, º·-
Ó·ÚÈÒÙ˜ Î·È ÛËÌ·ÓÙÈο ÚfiÛˆ· […] Û¯ËÌ¿ÙÈÛ·Ó ÌÈ· ÈÛ¯˘ÚfiÙ·ÙË Î·È ·‰È¿ÏÏ·ÎÙË ·ÓÙÈÔϛ٢ÛË
Ì ÛÙfi¯Ô ÙÔÓ ·ÔÏ˘Ù·Ú¯ÈÛÌfi ÙÔ˘ ∫˘‚ÂÚÓ‹ÙË. […] ∏ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔÓ ∫˘‚ÂÚÓ‹ÙË Î·È ÛÙË
‰ÈÔÈÎËÙÈ΋ ·ÚÈÛÙÔÎÚ·Ù›· ‹Ù·Ó ÌÈ· ÔÏÈÙÈ΋ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ÁÈ· ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›·.
µ. ∫ÚÂÌÌ˘‰¿˜, ¡ÂfiÙÂÚË ÈÛÙÔÚ›·, ÂÏÏËÓÈ΋ Î·È Â˘Úˆ·˚΋, °ÓÒÛË, ∞ı‹Ó· 1990, Û. 194.
61
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 61
∂¡√∆∏∆∞ 18
∞fi ÙËÓ ¿ÊÈÍË ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1833)
¤ˆ˜ ÙËÓ 3Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1843
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ˘fi ÙȘ Ôԛ˜ ·Ó·‰Â›¯ıËÎÂ Ô ŸıˆÓ·˜ ·fiÏ˘ÙÔ˜ ÌÔӿگ˘ Ù˘ ∂Ï-
Ï¿‰·˜, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ·fiÏ˘ÙË Î·È Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈ΋ ÌÔÓ·Ú¯›·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ∞ÓÙÈ‚·ÛÈÏ›·˜ Î·È ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ¿
Ù˘ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈÎÔ‰fiÌËÛË ÎÚ·ÙÈÎÒÓ ıÂÛÌÒÓ.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô ÚÔÛˆÈ΋˜ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1835-
1843) Î·È ÙȘ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ 3Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1843.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∞Í›˙ÂÈ È‰È·›ÙÂÚ· Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› ÙÔ ·ÓËÁ˘ÚÈÎfi Îϛ̷ Ô˘ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û ηٿ ÙËÓ
˘Ô‰Ô¯‹ ÙÔ˘ ŸıˆÓ· ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ, ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘ ·ÔÙ˘ÒÓÂÙ·È ÛÙÔÓ ›Ó·Î· Î·È Ì·ÚÙ˘Ú¿ ÙȘ ÚÔÛ-
‰Ô˘ Ô˘ ›¯·Ó ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ·fi ÙÔÓ Ó·Úfi ‚·ÛÈÏÈ¿.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∞ÓÙÈ‚·ÛÈÏ›· Î·È ÂÏÏËÓÈο ÔÏÈÙÈο ÎfiÌÌ·Ù·
∂˘ı‡˜ ÂÍ·Ú¯‹˜ [Ë ∞ÓÙÈ‚·ÛÈÏ›·] ·¤‚Ï„ ÛÙË Û˘Ó¤ÓˆÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ Î¿Ùˆ ·fi ÙËÓ ·È-
Á›‰· ÙÔ˘ ÛÙ¤ÌÌ·ÙÔ˜ ηıÒ˜ Î·È ÛÙË ‰È·ÛÊ¿ÏÈÛË Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ Ù˘ ¯ÒÚ·˜ ·fi ÙËÓ Í¤ÓË Â¤Ì‚·-
ÛË. £ÂˆÚËÙÈο ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ, ÁÈ·Ù› Ë ∞ÓÙÈ‚·ÛÈÏ›· ›Ù ˆ˜ Û˘ÏÏÔÁÈÎfi ÛÒÌ· ÛÙËÓ ÚÒÙË ÂÚ›Ô‰Ô Â›ÙÂ
·ÚÁfiÙÂÚ·, fiÙ·Ó Ô ÕÚÌ·ÓÛÌÂÚÁÎ ÙËÓ ·ÛÎÔ‡Û ˆ˜ ÌÔÓ·‰ÈÎfi˜ ۯ‰fiÓ ÊÔÚ¤·˜ Ù˘, ‰ÂÓ ·¤Ê˘Á ÙËÓ
ÂÌÏÔ΋ ÙfiÛÔ Ì ÙȘ ͤÓ˜ ¢˘Ó¿ÌÂȘ fiÛÔ Î·È Ì ٷ ÂÏÏËÓÈο ÔÏÈÙÈο ÎfiÌÌ·Ù·. [...] √ˆÛ‰‹ÔÙÂ, ÔÈ
ÂȉÈÒÍÂȘ ·˘Ù¤˜ Ù˘ ∞ÓÙÈ‚·ÛÈÏ›·˜ ‹Ù·Ó, ÂÎ ÚÔÔÈÌ›Ô˘, ·Ó¤ÊÈÎÙ˜. ∏ ÚÒÙË, ÁÈ·Ù› ›¯Â ˆ˜ ÚÔ¸fi-
ıÂÛË ÙËÓ ÈÛÔ¤‰ˆÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·Ú·Ù¿ÍÂˆÓ Î·È ÙËÓ ÂÍÔ˘‰ÂÙ¤ÚˆÛË Ù˘ ÈÛ¯‡Ô˜ ÙˆÓ ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ,
Ú¿ÁÌ· ÛÙÔ ÔÔ›Ô ·ÓÙȉÚÔ‡Û·Ó fiÏ· Ù· ÎfiÌÌ·Ù·. √È ‰È·Û˘Ó‰¤ÛÂȘ ÂÍ¿ÏÏÔ˘ Ô˘ ›¯·Ó ‰ËÌÈÔ˘ÚÁË-
ı› ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÙÂÏÂ˘Ù·›· Î·È ÛÙÔ˘˜ ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ ÙˆÓ Í¤ÓˆÓ ¢˘Ó¿ÌÂˆÓ ¤Î·Ó·Ó Â›Û˘ ·‰‡Ó·ÙË
ÙË ‰Â‡ÙÂÚË, ÂÂȉ‹ ÔÈ ¢˘Ó¿ÌÂȘ ›¯·Ó οıÂ Û˘ÌʤÚÔÓ Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó Ù· ÎfiÌÌ·Ù· ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÛÙ·-
Û‹ ÙÔ˘˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ Î·È ÛÙȘ ȤÛÂȘ Ô˘ ·ÛÎÔ‡Û·Ó ·˘Ù¿ ÂÎ ÙˆÓ Î¿Ùˆ ÒÛÙ ӷ ÌÔÚÔ‡Ó
ÂΛӘ, ÂÂÌ‚·›ÓÔÓÙ·˜ ÂÎ ÙˆÓ ˘ÛÙ¤ÚˆÓ Î·È Ȥ˙ÔÓÙ·˜ ÂÎ ÙˆÓ ¿Óˆ, Ó· ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜
ÙÔ˘˜. [...]
√È ˘ÔÏÔÁÈÛÌÔ› Ù˘ ∞ÓÙÈ‚·ÛÈÏ›·˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Ë Ì οı ÙÚfiÔ ·ÚÂÌfi‰ÈÛË ÙˆÓ
ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ˙ˆ‹ Ù˘ ¯ÒÚ·˜ ı· Ù· ·Ó¿Áη˙ ÙÂÏÈο Û ˘ÔÙ·Á‹, ·Ô-
‰Â›¯ıËÎ·Ó ÛÊ·ÏÂÚÔ›.
π.∞. ¶ÂÙÚfiÔ˘ÏÔ˜ & ∞ÈÎ. ∫Ô˘Ì·ÚÈ·ÓÔ‡, ∏ ıÂÌÂÏ›ˆÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ 1833-1843, ¶··˙‹Û˘,
∞ı‹Ó· 1982, Û. 115-116.
62
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 62
∂¡√∆∏∆∞ 19
∞fi ÙËÓ 3Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1843
¤ˆ˜ ÙËÓ ¤ÍˆÛË ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1862)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÏÈÙÂȷ΋ ÌÂÙ·‚ÔÏ‹ Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ÙËÓ 3Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1843, ηıÒ˜
Î·È ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘ Û˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 1844.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈÛÌÔ‡ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÌÂÙ¿ ÙË ı¤ÛÈÛË ÙÔ˘
Û˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 1844.
¡· ·ÊÔÌÔÈÒÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ªÂÁ¿ÏË π‰¤· Î·È ·Ï˘ÙÚˆÙÈÛÌfi˜.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ì¤Û· ·fi ÙË ÌÂϤÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ (.¯. ∫ÚÈÌ·˚Îfi˜ fiÏÂÌÔ˜) ÙËÓ
Â›‰Ú·ÛË Ù˘ ªÂÁ¿ÏË π‰¤·˜ Î·È ÙÔ˘ ·Ï˘ÙÚˆÙÈÛÌÔ‡ ÙfiÛÔ ÛÙË ‰ÈÂıÓ‹ ı¤ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ
ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË Ù˘ ¯ÒÚ·˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ¤ÍˆÛË ÙÔ˘ ŸıˆÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
· Î·È ‚. √È ‰‡Ô ËÁ¤˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËıÔ‡Ó Û ·ÓÙÈ·Ú·‚ÔÏ‹.
™ÙËÓ ËÁ‹ · Ô πˆ¿ÓÓ˘ ∫ˆÏ¤ÙÙ˘, ·ÊÔ‡ ÙÔÓ›ÛÂÈ fiÙÈ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÂӉȷʤÚÔÓÙ·È ÁÈ· ÙÔ
ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜ ÌfiÓÔÓ, ·ÏÏ¿ ÁÈ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Ê˘Ï‹ Û˘ÓÔÏÈο, ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÈ fiÙÈ Ì¤¯ÚÈ ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘
ÌÈÏ¿ ¤¯ÂÈ ÂÈÙ¢¯ı› «Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ fiÏÔ˘ ÛÎÔÔ‡» Î·È ÂÈÛËÁÂ›Ù·È ÙË ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ fiÚÔ˘ ªÂÁ¿ÏË π‰¤· ÚÔÎÂÈ-
̤ÓÔ˘ Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ ÙȘ ‰·ÊÈΤ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ Ô˘ ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ Ô ÂÏÏËÓÈÛÌfi˜.
™ÙËÓ ËÁ‹ ‚ Ô πˆ¿ÓÓ˘ ºÈÏ¿ÚÂÙÔ˜ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë Âȉ›ˆÍË ˘ÏÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ªÂÁ¿Ï˘ π‰¤·˜
·ÔÚÔÛ·Ó·ÙfiÏÈÛ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ·fi ÙËÓ «˘ÏÈ΋ ÚÔ·ÁˆÁ‹», ‰ËÏ·‰‹ ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË,
Ô˘ ı· ¤ÚÂ ӷ ›ӷÈ, ηٿ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘, Ë Î‡ÚÈ· Âȉ›ˆÍ‹ ÙÔ˘˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √È ŒÏÏËÓ˜ ÂӉȷʤÚÔÓÙ·Ó ÁÈ· Ù· ÎÔÈÓ¿ Î·È Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ Ì ¿ıÔ˜. ŒÙÛÈ, Û˘¯Ó¿,
ÔÈ ÂÎÏÔÁÈΤ˜ Ì¿¯Â˜ Û˘Óԉ‡ÔÓÙ·Ó ·fi ÂÓÙ¿ÛÂȘ ‹ ·ÎfiÌË Î·È Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ·ÓıÚÒÔ˘˜
Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ·fi„ÂȘ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ ·.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ ‚.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË 1843-1844: ¡fiÌÔ˜ ÂÚ› ÂÎÏÔÁ‹˜ ÙˆÓ ‚Ô˘Ï¢ÙÒÓ
ÕÚıÚÔ 1. – ™Â οı Â·Ú¯›· ÙÔ˘ µ·ÛÈÏ›Ԣ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ [...] ÂÎϤÁÂÙ·È ·Ó¿ÏÔÁÔ˜ ·ÚÈıÌfi˜ µÔ˘Ï¢-
ÙÒÓ Î·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÂÍ‹˜ fiÚÔ˘˜: Â·Ú¯›Â˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÏËı˘ÛÌfi ̤¯ÚÈ Î·È ‰¤Î· ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ „˘¯¤˜ ÂÎϤÁÔ˘Ó
¤Ó· µÔ˘ÏÂ˘Ù‹Ø ·˘Ù¤˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ¿Óˆ ·fi ‰¤Î· Î·È Ì¤¯ÚÈ Â›ÎÔÛÈ, ‰‡ÔØ ·˘Ù¤˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ¿Óˆ ·fi
›ÎÔÛÈ Î·È Ì¤¯ÚÈ ÙÚÈ¿ÓÙ·, ÙÚÂÈ˜Ø ·˘Ù¤˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ¿Óˆ ·fi ÙÚÈ¿ÓÙ·, Ù¤ÛÛÂÚȘ.
63
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 63
ÕÚıÚÔ 4. – √È µÔ˘ÏÂ˘Ù¤˜ ÂÎϤÁÔÓÙ·È ¿ÌÂÛ· ·fi ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· ÙÔ˘ „ËÊÔ-
ÊÔÚÂ›Ó (ÂÎϤÁÂÈÓ).
ÕÚıÚÔ 5. – ∆Ô ‰Èη›ˆÌ· ÙÔ˘ „ËÊÔÊÔÚÂ›Ó ·Ó‹ÎÂÈ Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ÁÂÓÓ‹ıËÎ·Ó Ì¤Û·
ÛÙÔ µ·Û›ÏÂÈÔ, ‹ ·˘ÙÔ‡˜ Ô˘ ·¤ÎÙËÛ·Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË Ì ‚¿ÛË ÙÔ˘˜ ÈÛ¯‡ÔÓÙ˜ ÓfiÌÔ˘˜,
¤¯Ô˘Ó Û˘ÌÏËÚÒÛÂÈ ÙÔ 25Ô ¤ÙÔ˜ Ù˘ ËÏÈΛ·˜ ÙÔ˘˜, ¤¯Ô˘Ó ÂÈϤÔÓ Î¿ÔÈ· ȉÈÔÎÙËÛ›· ÂÓÙfi˜ Ù˘ Â·Ú-
¯›·˜, fiÔ˘ ‰È·Ì¤ÓÔ˘Ó ÌfiÓÈÌ·, ‹ ÂÍ·ÛÎÔ‡Ó Û ·˘Ù‹ ÔÔÈÔÓ‰‹ÔÙ Â¿ÁÁÂÏÌ· ‹ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ ÂÈÙ‹-
‰Â˘Ì·.
∂Í·ÈÚÔ‡ÓÙ·È ·) fiÛÔÈ ·Ó·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È Î·ÙËÁÔÚÔ‡ÌÂÓÔÈ ÁÈ· ηÎÔ‡ÚÁËÌ·Ø ‚) fiÛÔÈ ¤¯Ô˘Ó ÛÙÂÚËı›
ÚfiÛηÈÚ· ‹ ÁÈ· ¿ÓÙ· Ì ‰ÈηÛÙÈ΋ ·fiÊ·ÛË ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· ÙÔ˘ „ËÊÔÊÔÚ›ÓØ Á) fiÛÔÈ ÙÔ˘˜ ¤¯ÂÈ
·Ê·ÈÚÂı› Ë ÂχıÂÚË ‰È·¯Â›ÚÈÛË Ù˘ ÂÚÈÔ˘Û›·˜ ÙÔ˘˜.
∂ÊËÌÂÚ›‰· Ù˘ ∫˘‚ÂÚÓ‹Ûˆ˜, Ê. ·Ú. 7, 25 ª·ÚÙ›Ô˘ 1844.
(·fi‰ÔÛË: ÔÈ Û˘ÁÁÚ·Ê›˜)
¶ËÁ‹: ∞. ¶·ÓÙÂÏ‹˜, ™. ∫Ô˘ÙÛÔ˘Ì›Ó·˜, ∆Ú. °ÂÚÔ˙‹Û˘, ∫›ÌÂÓ· Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜, ™¿ÎÎÔ˘Ï·˜,
∞ı‹Ó·-∫ÔÌÔÙËÓ‹ 1993, ÙfiÌ. ÚÒÙÔ˜, Û. 233-234.
2. ∆· «ÂÎÏÔÁÈο ‹ıË» ÙÔ˘ ∫ˆÏ¤ÙÙË Î·È ÙˆÓ Ô·‰ÒÓ ÙÔ˘
¶ÚÔ¤ÎÂÈÙÔ Ó· Î˘ÚˆıÒÛÈ ÊÈÏÈη› ÂÎÏÔÁ·›; ∂˘ı‡˜ Î·È ·È ‰ÂÈÓfiÙ·Ù·È ·Ú·‚È¿ÛÂȘ ·ÚÂÛȈÒÓÙÔ ‹
¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÔÓÙÔ ÂÔ˘ÛÈÒ‰ÂȘ ·Ú·Ù˘›·ÈØ Î·È Ë ÌÂÓ ‚›·, Ë ÛÙ¿ÛȘ ·˘Ù‹, ·ÂηÏÔ‡ÓÙÔ ‰Èη›· ¿Ì˘-
Ó·, Ë ‰Â ·‰ÈΛ·, Ë ·ÎÔÏ·Û›·, ÙÔ „‡‰Ô˜, ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË, ÌÂÙÚÈfiÙ˘, ·Ï‹ıÂÈ·. ∫·È ·˘Ù·› ·È ϤÍÂȘ ‹ÏÏ·-
Í·Ó ÛËÌ·Û›·ÓØ Ë ÌÂÓ ·Ú·‚›·ÛȘ ÙˆÓ Î·ÏÒÓ ˆÓÔÌ¿ÛıË Û˘ÛÙÔÏ‹ ÙˆÓ Û·Ó›‰ˆÓ, ·È ‰Â Û·Ô˘ÓÔη-
Û¤Ï·È Î·È Ù· Û·ÎÎÔ‡ÏÈ· οÏ·È, Ë Ï‡Ì·ÓÛȘ ÙˆÓ ÛÊÚ·Á›‰ˆÓ Ù˘¯·›· Û‡ÓÙÚȄȘ, ÔÈ Û˘Ì‚ÔÏ·ÈÔÁÚ¿ÊÔÈ
Â› Ù˘ „ËÊÔÊÔÚ›·˜ ÂÈÙÚÔ·› Î·È ÔÈ ·fi‚ÏËÙÔÈ ÙÔ˘ Ï·Ô‡ ÂÎÏÂÎÙÔ› ·˘ÙÔ‡.
¡. ¢Ú·ÁÔ‡Ì˘, πÛÙÔÚÈη› ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ, ∞ı‹Ó· 1925.
¶ËÁ‹: πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıËÓÒÓ, ÙfiÌ. π°’, Û. 119.
64
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 64
∂¡√∆∏∆∞ 20
∞fi ÙËÓ ¤ÍˆÛË ÙÔ˘ ŸıˆÓ· (1862)
¤ˆ˜ ÙÔ Î›ÓËÌ· ÛÙÔ °Ô˘‰› (1909)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ¿ÓÔ‰Ô ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ıÚfiÓÔ ÙÔ˘ °ÂˆÚÁ›Ô˘ ∞’ Î·È ÙËÓ ÂÓۈ̿وÛË Ù˘ ∂Ù·-
Ó‹ÛÔ˘ ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ Û˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 1864.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1864-1881.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Û‡ÛÙËÌ· ÙÔ˘ ‰ÈÎÔÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡, ÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÙÔ˘ Ã. ∆ÚÈÎÔ‡Ë Î·È
ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ £. ¢ËÏÈÁÈ¿ÓÓË.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1890-1908, Ì ¤ÌÊ·ÛË ÛÙÔÓ
ÂÏÏËÓÔÙÔ˘ÚÎÈÎfi fiÏÂÌÔ ÙÔ˘ 1897 Î·È ÛÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ¢√∂.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ Ã. ∆ÚÈÎÔ‡˘ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ, Û ·˘Ùfi ÙÔ Ú·ÁÌ·ÙÈο ÈÛÙÔÚÈÎfi ΛÌÂÓfi ÙÔ˘, fiÙÈ ÔÈ ËÁ¤˜ Ù˘ η-
ÎÔ‰·ÈÌÔÓ›·˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙÔ fiÙÈ Ô ‚·ÛÈÏÈ¿˜ ·ÚÂÌ‚·›ÓÂÈ ‰È·ÚÎÒ˜ ÛÙ· ÎÔÈÓ¿, ‰ÈÔÚ›˙Ô-
ÓÙ·˜ Î·È Î·Ù·ÚÁÒÓÙ·˜ ΢‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙÔ ÔÏ›ÙÂ˘Ì· Ó· ÌÔÈ¿˙ÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Ì ·fi-
Ï˘ÙË ÌÔÓ·Ú¯›·. ™’ ·˘Ù‹ ÙË ‰È·›ÛÙˆÛË ‚·Û›ÛÙËÎÂ Ë ÚfiÙ·Û‹ ÙÔ˘ ÁÈ· ηıȤڈÛË Ù˘ «·Ú¯‹˜ Ù˘ ‰Â-
‰Ëψ̤Ó˘».
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. ∏ ‰ÈÒÚ˘Á· Ù˘ ∫ÔÚ›ÓıÔ˘ ‹Ù·Ó ¤Ó· ·fi Ù· ÌÂÁ¿Ï· Ù¯ÓÈο ¤ÚÁ· Ô˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Â›
Úˆı˘Ô˘ÚÁ›·˜ ∆ÚÈÎÔ‡Ë.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∞fi„ÂȘ ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ˙ˆ‹˜
ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
·. ™˘Ì‚·›ÓÂÈ Û˘¯Ó¿ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ Ó· ‰›ÓÂÈ ÙËÓ „‹ÊÔ ÙÔ˘ ÁÈ· ˆÊÂÏ‹Ì·Ù· Ô˘ ‹Ú ‹ Ô˘ ÙÔ˘ ¤Ù·Í·Ó
Î·È fi¯È Ì ‚¿ÛË ÙȘ ȉÂÔÏÔÁÈΤ˜ ÙÔ˘ ÂÔÈı‹ÛÂȘ. [...] √È ÏËı˘ÛÌÔ› ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÌÈÏԇ̠˙Ô˘Ó
Û˘¯Ó¿ ̤۷ Û ÙfiÛË ÂÍ·ıÏ›ˆÛË ÒÛÙÂ Ë «ÚÔÛÙ·Û›·» Ó· ÌÔÚ› Ó· ıˆÚËı› Û· ÌÈ· ·Ó¿ÁÎË ÁÈ· ÙË
Û˘ÓÙ‹ÚËÛË Ù˘ ˘¿Ú͈˜. ∞ÊÔ‡ Ë „‹ÊÔ˜ Â›Ó·È ¤Ó· ·fi Ù· Û¿ÓÈ· ·Á·ı¿ Ô˘ ÙÔ˘˜ ·Ú·¯ˆÚ› Ë
ÎÔÈÓˆÓ›·, Â›Ó·È Ê˘ÛÈÎfi ÔÈ Î·ÙËÁÔڛ˜ ·˘Ù¤˜ ÙˆÓ ·fiÎÏËÚˆÓ Ó· ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ‚Á¿ÏÔ˘Ó ·’ ·˘Ù‹,
ÙËÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‰˘Ó·Ù‹ ˆÊ¤ÏÂÈ·.
∑. ªÂ¸ÓÒ, ¶ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ª¿¸ÚÔÓ, ∞ı‹Ó· 1966, Û. 43.
‚. ∂Âȉ‹ Ù· ÎfiÌÌ·Ù· ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÔÙ¤ ·Ó·Ù‡ÍÂÈ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈΤ˜ Î·È È‰È¿˙Ô˘Û˜ ÔÚÁ·ÓˆÙÈΤ˜ ‰Ô̤˜,
‹Ù·Ó ‡ÎÔÏÔ Ó· ÂÍ·¯ı› ÙÔ Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ηıfiÏÔ˘ ‰ÔÌ‹ [...]. ™ÙËÓ Ú¿ÍË fï˜ Ù· ÎfiÌ-
65
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 65
Ì·Ù· ÂÓۈ̷ÙÒıËÎ·Ó ÛÂ Û˘ÛÙ‹Ì·Ù· [...] Ô˘ ›¯·Ó ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı› ÁÈ· ¿ÏÏÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜. ∆Ô ‚·ÛÈÎfi-
ÙÂÚÔ ·fi Ù· Û˘ÛÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù¿ ÚÔÂÚ¯fiÙ·Ó ·fi ÙÔÓ Ù‡Ô Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ô˘ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚÈ˙ ÙËÓ Ôıˆ-
Ì·ÓÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô [...]. ¶ÔÏ˘ÌÂÏ›˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ, ÈÂÚ·Ú¯Èο ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ Û ÂÏ·Ù›˜, ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó
ÔÏÈÙÈΤ˜ Ê·Ùڛ˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ÌÔÓ¿‰Â˜ ‹ Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ. [...] ŸÙ·Ó ÌÈÏÔ‡ÌÂ
ÁÈ· ÎfiÌÌ·Ù· Û’ ·˘Ùfi ÙÔ Â›‰Ô, ηÙÔÓÔÌ¿˙Ô˘Ì ·ÏÒ˜ ÌÈ· ȉȷ›ÙÂÚË ÏÂ˘Ú¿ Ù˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜
Ô˘ ÔÈ Û‡Á¯ÚÔÓÔÈ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈ˙·Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ˆ˜ ¤Ó· ·‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÙÔ Û‡ÓÔÏÔ.
J.A. Petropoulos, ¶ÔÏÈÙÈ΋ Î·È Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ‚·Û›ÏÂÈÔ (1833-1843), ªÔÚʈÙÈÎfi
ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1986, ÙfiÌ. µ’, Û. 625-626.
3. ∞fi ÔÏϤ˜ ·fi„ÂȘ, Ë ÚÔÛÙ·Û›· ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌfiÓÔ Ì›· fi„Ë ‹ ¤Ó· ̤ÛÔ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜: ∂›Ó·È ·˘-
Ù‹ ηı·˘Ù‹ Ë ÔÏÈÙÈ΋, Ì ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· fiÙÈ ·ÔÙÂÏ› ÙÔ ÌfiÓÔ ÙÚfiÔ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛ˘ ÙˆÓ ‚·ÛÈÎÒÓ ÂΛ-
ÓˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ Ù˘ ·ÙÔÌÈ΋˜ ‹ ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋˜ ˙ˆ‹˜. ∞ÎfiÌ·, ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Ù˘ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÌÔÚ› Ó·
ÂÍËÁËı› ·fi ÌÈ· ‰ÈÏ‹ Û¯¤ÛË ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ (·fi ÙÔÓ ÂÎÏÂÁ̤ÓÔ ÛÙÔÓ ÂÎÏÔÁ¤· Î·È ·ÓÙ›ÛÙÚÔÊ·). °È·
Ó· ‰È·ÙËÚÂ›Ù·È Ë Û¯¤ÛË ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ô Î·ı¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ‰‡Ô ‰ÈÂÎÂÚ·ÈÒÓÂÈ fiÛ· Ô ¿ÏÏÔ˜ ÂÚÈ̤ÓÂÈ
·fi ·˘ÙfiÓ.
∫. ∆ÛÔ˘Î·Ï¿˜, ∂Í¿ÚÙËÛË Î·È ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1987, Û. 222.
4. ∏ ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË ÌÂٷ͇ ÂÏ·ÙÂÈ·ÎÒÓ ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ ·fi ÙË ÌÈ· Î·È ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ ·Ú¯ÒÓ ‹ ÎÔÌÌ¿-
ÙˆÓ Ì ÎÔÛÌÔıˆڛ· ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË, Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ˆ˜ ÌÔÓ·‰ÈÎfi ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙÔ Î›ÓËÙÚÔ Ù˘
ÎÔÌÌ·ÙÈ΋˜ ÚÔÙ›ÌËÛ˘ ÙˆÓ Ô·‰ÒÓ, Â›Ó·È ¤ÙÛÈ ÎÈ ·ÏÏÈÒ˜ ·Î·Ù¿ÏÏËÏË ÁÈ· ÂÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ Ú·ÁÌ·-
Ù‡ÛÂȘ, ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯Ô˘Ó Ô‡Ù ÎfiÌÌ·Ù· ηı·Ú¿ ÂÏ·ÙÂȷο Ô‡Ù ÎfiÌÌ·Ù· Ô˘ ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Î·-
ı·Ú¿ Û ÎÔÛÌÔıˆڛ˜ [ÂÓÓ. ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·].
G. Hering, ∆· ÔÏÈÙÈο ÎfiÌÌ·Ù· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, 1821-1936, ÌÙÊÚ. £. ¶·Ú·Û΢fiÔ˘ÏÔ˜, ªÔÚʈÙÈÎfi
ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 2004, ÙfiÌ. ∞’, Û. 268.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› Ë Û·Ê‹˜ ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË Ô˘ ÂÓÙÔ›˙ÂÙ·È ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ˘ G. Hering, fiÔ˘
Î·È ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÙ·È ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Î·Ù¿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· «‰ÂÓ ˘¿Ú¯Ô˘Ó Ô‡Ù ÎfiÌÌ·Ù· ηı·Ú¿ Â-
Ï·ÙÂȷο Ô‡Ù ÎfiÌÌ·Ù· Ô˘ ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Î·ı·Ú¿ Û ÎÔÛÌÔıˆڛ˜». ∏ ÌÂϤÙË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ-
΋˜ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ, ÏÔÈfiÓ, ·fiÚÚÈ„Ë ÙˆÓ ÛÙÂÚÂÔÙ‡ˆÓ Î·È ·ÎÚÈ‚‹ ÂͤٷÛË ÙˆÓ
‰Â‰ÔÌ¤ÓˆÓ Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘.
66
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 66
∂¡√∆∏∆∞ 21
∆Ô ÎÚËÙÈÎfi ˙‹ÙËÌ· (1821-1905)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ fiÚÔ˘ ÎÚËÙÈÎfi ˙‹ÙËÌ·.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·fiÂÈÚ˜ ÙˆÓ ∫ÚËÙÈÎÒÓ Ó· ·ÔÙÈÓ¿ÍÔ˘Ó ÙËÓ ÔıˆÌ·ÓÈ΋ ΢ÚÈ·Ú¯›·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ı¤ÛË Î·È ÙË ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ ÎÚËÙÈÎÔ‡ ˙ËÙ‹Ì·ÙÔ˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ Â͈ÙÂÚÈ΋˜
ÔÏÈÙÈ΋˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË Ù˘ ·˘ÙfiÓÔÌ˘ ∫ÚËÙÈ΋˜ ¶ÔÏÈÙ›·˜ (1898) ηÈ
ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ £ÂÚ›ÛÔ˘ (1905).
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ¶ÚˆÙ·Ú¯È΋ Âȉ›ˆÍË ÙˆÓ ∫ÚËÙÈÎÒÓ ÛÙ· 1866 ‹Ù·Ó Ë ¤ÓˆÛË Ì ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. ∂Ó·ÏÏ·ÎÙÈο,
ˆÛÙfiÛÔ, ‹Ù·Ó Úfiı˘ÌÔÈ Ó· Û˘Ì‚È‚·ÛÙÔ‡Ó ·ÎfiÌË Î·È Ì ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ·˘ÙÔÓÔÌ›·˜, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ
Ù˘ ÔÔ›·˜ ı· ÙÔ˘˜ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·Ó Î¿ÔÈ· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· Î·È ı· ··ÏÏ¿ÛÛÔÓÙ·Ó ·fi ÙËÓ ˘„ËÏ‹ ÊÔ-
ÚÔÏÔÁ›·.
2. ∏ ȉÈÔÌÔÚÊ›· Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ £¤ÚÈÛÔ˘ ‹Ù·Ó fiÙÈ ÛÙÚÂÊfiÙ·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ fi¯È Ù˘ ÔıˆÌ·ÓÈ΋˜
΢ÚÈ·Ú¯›·˜, fiˆ˜ ›¯Â Û˘Ì‚Â› Ì fiϘ ÙȘ ¤ˆ˜ ÙfiÙ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ÛÙËÓ ∫Ú‹ÙË, ·ÏÏ¿ Ù˘ ‰ÈÔ›ÎËÛ˘
ÙÔ˘ ŒÏÏËÓ· Ú›ÁÎÈ· °ÂÒÚÁÈÔ˘. √È Â·Ó·Ûٿ٘, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ËÁÂÙÈ΋ ÌÔÚÊ‹ ‹Ù·Ó Ô
∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜, ˙ËÙÔ‡Û·Ó ÙËÓ ¤ÓˆÛË Ì ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ‹, Û ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ οÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ ÎÚÈÓfi-
Ù·Ó ·Ó¤ÊÈÎÙÔ ÛÙËÓ ·ÚÔ‡Û· Ê¿ÛË, ÙË ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜, ÒÛÙ ӷ ··ÏÏ·Á› Ë
∫Ú‹ÙË ·fi ÙÔÓ ‰ÂÛÔÙÈÛÌfi, ‰ËÏ·‰‹ ·fi ÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË ÙÔ˘ Ú›ÁÎÈ· °ÂÒÚÁÈÔ˘. ÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈ΋ ÙÔ˘
˙‹ÏÔ˘ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ Â›Ó·È Î·È Ë ‰‹ÏˆÛË Ô˘ οÓÔ˘Ó ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ÚÔ΋ڢ͢
fiÙÈ ı· ÂȉÈÒÍÔ˘Ó ÙËÓ ˘ÏÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÛÎÔÒÓ ÙÔ˘˜ Î·È Ì ¤ÓÔÏ· Ï·˚ο Û˘ÏÏ·ÏËÙ‹ÚÈ·. (¶·Ú¿ÏÏË-
Ï·, ÌÔÚ› Ó· ‰Ôı› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Î·È Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘Ô-
ÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∆Ô ÔÏÔη‡ÙˆÌ· Ù˘ ÌÔÓ‹˜ ∞Úη‰›Ô˘ ÚÔοÏÂÛ ¤ÓÙÔÓË Û˘ÁΛÓËÛË ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· fiÛÔ Î·È
ÛÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋ ÎÔÈÓ‹ ÁÓÒÌË. ª¿ÏÈÛÙ· Û ÔÚÈṲ̂Ó˜ ¯ÒÚ˜, fiˆ˜ Ë πÙ·Ï›·, ÛËÌÂÈÒıËÎ·Ó ÊÈÏÂÏÏË-
ÓÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ·ÚfiÌÔȘ Ì ·˘Ù¤˜ Ô˘ ›¯·Ó Á›ÓÂÈ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ·ÓÂÍ·ÚÙË-
Û›·˜.
3. ∏ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ £¤ÚÈÛÔ˘ Û˘˙ËÙ‹ıËΠȉȷ›ÙÂÚ· ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË,
ηıÒ˜ ÛÙÚÂÊfiÙ·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ŒÏÏËÓ· ‰ÈÔÈÎËÙ‹ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘ Ú›ÁÎÈ· °ÂÒÚÁÈÔ˘. ™Ù· ¯ÚfiÓÈ· ·˘Ù¿
·Ó·Ù‡¯ıËΠÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Ë ÂÓÙ‡ˆÛË fiÙÈ Ô ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ‹Ù·Ó ÛÊÔ‰Úfi˜ ÔϤÌÈÔ˜ Ù˘ ÌÔ-
Ó·Ú¯›·˜ Î·È Ù˘ ‚·ÛÈÏÈ΋˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜. ∂ÓÙ‡ˆÛË, ˆÛÙfiÛÔ, Ô˘ ‰ÂÓ ·ÓÙ·ÔÎÚÈÓfiÙ·Ó ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·-
ÙÈÎfiÙËÙ·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2.
67
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 67
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
¶ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ £¤ÚÈÛÔ˘
∏ ·Ú¿Ù·ÛË ÙÔ˘ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ Ù˘ ·ÚÌÔÛÙ›·˜, ηٿ ÙËÓ ÔÔ›· ÙÔ ÓËÛ› ÙÂÏÔ‡Û ˘fi ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›·
ÙÔ˘ ÂÓÙÔÏÔ‰fi¯Ô˘ ÙˆÓ ªÂÁ¿ÏˆÓ ¢˘Ó¿ÌÂˆÓ [‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘ Ú›ÁÎË· °ÂˆÚÁ›Ô˘] Ì ÙË Û˘Ó‰ÚÔÌ‹ ‰ÈÂ-
ıÓÒÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ, Û˘ÓÙËÚÔ‡Û ÌÈ· ÂÚÌ·ÊÚfi‰ÈÙË Î·Ù¿ÛÙ·ÛË, Ô˘ ÂÓ¤ÙÂÈÓ ÙÔ ·‰È¤ÍÔ‰Ô. ∞ÓÙ›ıÂ-
Ù·, Ë ·ÂÌÏÔ΋ ·fi ÙËÓ ¿ÌÂÛË ‰ÈÂıÓ‹ ÎˉÂÌÔÓ›·, Ì ÙËÓ Ï‹ÚË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ ıÂÛÌÒÓ Ù˘ ·˘-
ÙÔÙÂÏÔ‡˜ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ËÁÂÌÔÓ›·˜, ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ·˘ÙÔ‰ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È ÙË Û˘ÁÎÚfiÙËÛË Ù˘ Û˘-
ÓÙ·ÁÌ·ÙÈο ÚÔ‚ÏÂfiÌÂÓ˘ ÔÏÈÙÔÊ˘Ï·Î‹˜, ı· Â¤ÙÚÂ ÙËÓ ÂÁηı›‰Ú˘ÛË ÂÓfi˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈÎÔ‡ ÎÔÈ-
ÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ ÂÓÒ ·Ú¿ÏÏËÏ· ı· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û ÙȘ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ ÌÈ·˜ ϤÔÓ Â˘¤ÏÈ-
ÎÙ˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÛÙÔ ‰ÈÂıÓ¤˜ ÛÎËÓÈÎfi. ∏ ÁÚ·ÌÌ‹ ·˘Ù‹, fï˜, ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Û ¢ı›· ·ÓÙÈ·Ú¿ıÂÛË ÌÂ
ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ °ÂˆÚÁ›Ô˘, ÁÈ· ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ·fi ÛËÌ·ÓÙÈÎÔ‡˜ ÏfiÁÔ˘˜. √ ⁄·ÙÔ˜ ∞ÚÌÔÛÙ‹˜, ηٿ ÚÒ-
ÙÔÓ, ‰ÂÓ ÂÈı˘ÌÔ‡Û ÙÔ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈÎfi ÂÚÈÔÚÈÛÌfi ÙˆÓ ÂÍÔ˘ÛÈÒÓ ÙÔ˘, Ô˘ ·Ó·fiÊ¢ÎÙ· ı· ÚÔ¤-
΢Ù ·fi ÌÈ· Ù¤ÙÔÈ· ÂͤÏÈÍËØ Î·Ù¿ ‰Â‡ÙÂÚÔÓ, ‰ÂÓ ÂÈı˘ÌÔ‡Û ӷ ηÙËÁÔÚËı› fiÙÈ, ˘ÈÔıÂÙÒÓÙ·˜ ÙËÓ
ÔÏÈÙÈ΋ ·˘Ù‹, Âȉ›ˆÎ ÂÌ̤ۈ˜ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÁÈ· ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘ ÙËÓ ÂÁηı›‰Ú˘ÛË ÂÓfi˜ ÈÛfi‚ÈÔ˘
ËÁÂÌÔÓÈÎÔ‡ ıÚfiÓÔ˘Ø Î·Ù¿ ÙÚ›ÙÔÓ, ıˆÚÔ‡Û ÙÔ ¯ÂÈÚÈÛÌfi Ù˘ ‰ÈÂıÓÔ‡˜ Ù˘¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÚËÙÈÎÔ‡ ˙ËÙ‹Ì·-
ÙÔ˜ ÚÔÓÔÌÈ·Îfi ¯ÒÚÔ Ù˘ ‰˘Ó·ÛÙ›·˜ – Ô˘ ÛÙËÓ ∫Ú‹ÙË ·ÓÙÈÚÔÛˆ¢fiÙ·Ó ·fi ÙÔÓ ›‰ÈÔ [...]Ø Ù¤-
ÏÔ˜, ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙ fiÙÈ ‰ÂÓ ¤ÚÂ ӷ ‰Ôı› ÛÙȘ ªÂÁ¿Ï˜ ¢˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ Âȯ›ÚËÌ· fiÙÈ ˘¿Ú¯ÂÈ ÌÂÚ›‰·
ÙˆÓ ∫ÚËÙÒÓ Ô˘ ‰¤¯ÂÙ·È Ú¿ÁÌ·ÙÈ ÙË Ï‡ÛË Ù˘ ·˘ÙfiÓÔÌ˘ ÔÏÈÙ›·˜, ÈÛÙ‡ÔÓÙ·˜ fiÙÈ Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ
·˘Ùfi ı· ‹Ù·Ó ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· Â΂ȷÛı› Ë Û˘ÁηٿÓÂ˘Û‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ·›ÙËÌ· Ù˘ ŒÓˆÛ˘.
[...] √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ÙÔÓ fiÏÔ, ¤ÚÈÍ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ Û˘ÛÂÈÚÒıËΠ‚·ıÌÈ·›· Ë «∏ӈ̤ÓË ÂÓ
∫Ú‹ÙË ∞ÓÙÈÔϛ٢ÛȘ», Ë ÔÔ›· ÛÙȘ 26 ºÂ‚ÚÔ˘Ú·›Ô˘ 1905 ‰È·Ù‡ˆÛ Ì ۷ʋÓÂÈ· ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋
Ù˘ Ï·ÙÊfiÚÌ· [‚Ϥ ËÁ‹ 2 ÙÔ˘ µÈ‚Ï›Ô˘ ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹]. [...] ¢‡Ô ‚‰ÔÌ¿‰Â˜ ·ÚÁfiÙÂÚ· (10 ª·Ú-
Ù›Ô˘) Ë ÙÚÈ·Ó‰Ú›· ÙˆÓ ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘, ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ºÔ‡ÌË Î·È ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ª¿ÓÔ˘ ‡„ˆ-
Ó ÛÙÔ £¤ÚÈÛÔ Ù˘ ÔÚÂÈÓ‹˜ ∫˘‰ˆÓ›·˜ ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÛËÌ·›·, ÛËÌ·ÙÔ‰ÔÙÒÓÙ·˜ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ¿ÏÏ˘ ÌÈ·˜
Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘, Ù˘ ÔÔ›·˜ fï˜ ·˘Ù‹ ÙË ÊÔÚ¿ ÔÈ Î‡ÚÈÔÈ ·ÓÙ›·ÏÔÈ ‰ÂÓ
‹Ù·Ó ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔÈ.
§. ∫·ÏÏÈ‚ÚÂÙ¿Î˘, «∫Ú‹ÙË 1871-1913, ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ÔıˆÌ·ÓÈ΋˜ ΢ÚÈ·Ú¯›·˜», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏ-
ÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 5Ô˜, Û. 338-340.
68
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 68
∂¡√∆∏∆∞ 22
∆· µ·ÏοÓÈ· ÙˆÓ ·ÏÏËÏÔÛ˘ÁÎÚÔ˘fiÌÂÓˆÓ
ÂıÓÈÎÒÓ ÂȉÈÒ͈Ó
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÏÔ˘˜ ÂΛÓÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó, ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·È-
ÒÓ·, ÛÙËÓ ÂΉ‹ÏˆÛË ÙˆÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÂȉÈÒÍÂˆÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ Ï·ÒÓ.
¡· ηٷϿ‚Ô˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó ÙÔ Ì·Î‰ÔÓÈÎfi ˙‹ÙËÌ· Î·È Ó· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂͤÏÈÍ‹ ÙÔ˘ ·fi ÙËÓ
ÂΉ‹ÏˆÛ‹ ÙÔ˘ ¤ˆ˜ ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
¡· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Î›ÓËÌ· ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ ˆ˜ ÂΉ‹ÏˆÛË ÙˆÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎÒÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÂȉÈÒÍÂˆÓ Î·È
Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ ÙˆÓ µ·ÏηӛˆÓ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1· Î·È 1‚. √È ‰‡Ô ËÁ¤˜ ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ÌÂÏÂÙËıÔ‡Ó ·Ú¿ÏÏËÏ·.
∏ ËÁ‹ 1· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÔ‚Ô˘ÏÁ·ÚÈÎfi ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌfi ÁÈ· ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘
ÛÙËÓ ˘fi ÔıˆÌ·ÓÈ΋ ‰ÈÔ›ÎËÛË ª·Î‰ÔÓ›·.
∏ ËÁ‹ 1‚ ·ÊÔÚ¿ ÌÈ· ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ̷ΉÔÓÈÎÔ‡ ˙ËÙ‹Ì·ÙÔ˜ Ô˘ Û˘Ó‹ıˆ˜ ˘ÔÙÈÌ¿Ù·È: ÙÔÓ ÔÈ-
ÎÔÓÔÌÈÎfi ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌfi ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È µÔ˘ÏÁ¿ÚˆÓ.
2. ∏ ›‰Ú˘ÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ √ÚÁ¿ÓˆÛ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ˘fiψ˜ ‚·Û›ÛÙËΠÛÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË, Ï·Óı·-
Ṳ̂ÓË fiˆ˜ ·ԉ›¯ÙËÎÂ, ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ fiÙÈ ‹Ù·Ó ‰˘Ó·Ùfi˜ Ô ¤ÏÂÁ¯Ô˜ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔ-
ÎÚ·ÙÔÚ›·˜ «·fi Ù· ̤۷». (∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ʈÙÔÙ˘Ëı› Î·È Ó· ÌÔÈÚ·ÛÙ› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ Û¯Â-
ÙÈÎfi ΛÌÂÓÔ Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ¯¿ÚÙ˘ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËı› ÚÔÛÂÎÙÈο ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ÔÈ Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· η-
Ù·ÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô ٤ٷÚÙÔ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ‹Ù·Ó ÌÈ· ÂÔ¯‹ ¤ÓÙ·Û˘ Î·È Û¯Â‰fiÓ Û˘Ó¯ÒÓ
·Ó·Î·Ù·Ù¿ÍÂˆÓ ÁÈ· Ù· µ·ÏοÓÈ·.
3. √È ÂÍ·ÁÁÂϛ˜ ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó, ·Ú¯Èο, ÌÂÁ¿ÏË Â˘ÊÔÚ›· ·Ó¿-
ÌÂÛ· ÛÙȘ ˘fi‰Ô˘Ï˜ ÂıÓfiÙËÙ˜, Ô˘ ›ÛÙ„·Ó fiÙÈ ¿Ú¯È˙ ÁÈ’ ·˘Ù¤˜ ÌÈ· Ó¤· ÂÚ›Ô‰Ô˜ ¢ËÌÂÚ›·˜. ™‡-
ÓÙÔÌ· Ê¿ÓËΠfiÙÈ Ú¿ÁÌ·ÙÈ ¿Ú¯È˙ ÌÈ· Ó¤· ÂÚ›Ô‰Ô˜Ø ·ÏÏ¿ ÌÈ· Ó¤· ÂÚ›Ô‰Ô˜ ηٷÛÙÔÏ‹˜ Î·È ‰ÈÒ-
ÍÂˆÓ ÙˆÓ ÂıÓÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ‰È¤ÌÂÓ·Ó ÛÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙȘ ËÁ¤˜ 1· Î·È 1‚.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2 Î·È ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 3.
69
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 69
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ›‰Ú˘ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ·Ê˘Ó›˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡˜
ÂıÓÈÎÈÛÌÔ‡˜
√ Ó¤Ô˜ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÂıÓÈÎÈÛÌfi˜ ‹Ù·Ó ·ÚÎÂÙfi˜ ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÙËÓ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Ù˘ ¯ÒÚ·˜ [...].
∞ÏÏ¿ ›¯Â Î·È ÙÔ ·Ú¿‰ÔÍÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ÂÚÈÔÚ›ÛÂÈ ÙÔÓ ∂ÏÏËÓÈÛÌfi ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, Î·È ¤ÙÛÈ Ó· ‰Ë-
ÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ ‹ Ó· ÂÓÙ›ÓÂÈ ÙÔÓ Ï·Óı¿ÓÔÓÙ· ÂıÓÈÎÈÛÌfi ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ Ï·ÒÓ. ŸÛÔ ÙÔ Ó· ›ӷÈ
ηÓ›˜ ŒÏÏËÓ·˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Û οÙÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi ÙÔ ··Ú·›ÙËÙÔ Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÎfi ÚÔÛfiÓ ÙÔ˘ ÂÁ-
ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˘ ÔÚıfi‰ÔÍÔ˘ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ‡ ÙˆÓ µ·ÏηӛˆÓ, Ô ÂÍÂÏÏËÓÈÛÌfi˜ ›¯Â ÛËÌÂÈÒÛÂÈ ÚÔfi‰Ô˘˜. ∞fi
ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ Û‹Ì·ÈÓ ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ¿Ú¯ÈÛ ӷ ˘Ô¯ˆÚ› ·ÎfiÌË Î·È
·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ‚·ÏηÓÈΤ˜ ÂÁÁÚ¿ÌÌ·Ù˜ Ù¿ÍÂȘ. ª’ ·˘Ù‹Ó ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· ‹Ù·Ó Ë
··Ú·›ÙËÙË ÚÔ¸fiıÂÛË ÁÈ· ÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ ÂıÓÒÓ.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÛˆÓ, 1789-1848, ÌÙÊÚ. ª. √ÈÎÔÓÔÌÔÔ‡ÏÔ˘, ªÔÚʈÙÈÎfi
ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 1990, Û. 190.
2. ∏ «√ÚÁ¿ÓˆÛȘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ˘fiψ˜»
∏ ‹ÙÙ· ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ancient régime (·Ï·Èfi ηıÂÛÙÒ˜), Ô˘ ÂÈÙÂϤÛÙËΠ̠ÙË ÓÂÔÙÔ˘ÚÎÈ΋
Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ·Ó·ÛٿوÛ ÙȘ ÈÛÔÚÚÔ›Â˜ Ô˘ ›¯·Ó ‰È·ÌÔÚʈı› ÛÙË µ·ÏηÓÈ΋ Î·È ÎÏfiÓÈÛ ÁÈ· ¿Ï-
ÏË Ì›· ÊÔÚ¿ Ù· ‰Â‰Ô̤ӷ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â͈ÙÂÚÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜. ∂ÈϤÔÓ, ¤ÊÂÚÂ Î·È ¿ÏÈ ÛÙËÓ ÂÈ-
Ê¿ÓÂÈ· ÙÔ ˙‹ÙËÌ· ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ∞˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔÓ ÚÔÛ·Ó·-
ÙÔÏÈÛÌfi ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ‡ ˙ËÙ‹Ì·ÙÔ˜. ∏ ÂÁηı›‰Ú˘ÛË ÎÔÈÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜, ÔÈ ˘ÔÛ¯¤ÛÂȘ ÙˆÓ
¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ ÁÈ· ÈÛÔÓÔÌ›· Î·È Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó ÙȘ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙË ÓfiÌÈÌË ÂÎ-
ÚÔÛÒËÛË ÙˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎÒÓ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÂıÓÔÙ‹ÙˆÓ ÛÙÔ Ó¤Ô˘ Ù‡Ô˘ ÎÚ¿ÙÔ˜.
ª¤Û· Û ·˘Ùfi ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËΠ·fi ÙÔÓ ÿˆÓ· ¢Ú·ÁÔ‡ÌË Î·È ÙÔÓ ™Ô˘ÏÈÒÙË-¡ÈÎÔÏ·˝‰Ë
Ë «√ÚÁ¿ÓˆÛȘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ˘fiψ˜», Ë ÔÔ›· ·Ó¤Ï·‚ ӷ ·›ÍÂÈ ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ Û˘Ó‰¤ÛÌÔ˘ ·Ó¿ÌÂÛ·
ÛÙÔ ÓÂÔÙÔ˘ÚÎÈÎfi ηıÂÛÙÒ˜ Î·È ÛÙÔ ÂÏÏ·‰ÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜. √ ¢Ú·ÁÔ‡Ì˘ Î·È Ô ™Ô˘ÏÈÒÙ˘ ›¯·Ó ÂÓÛÙÂÚÓÈ-
ÛÙ› ÙËÓ ¿Ô„Ë fiÙÈ Ë ∞˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· ¤ÚÂ ӷ ·Ïˆı› ·fi Ù· ̤۷ Î·È fiÙÈ Ê˘ÛÈο ı· ÂÍÂÏÏËÓÈ˙fi-
Ù·Ó. ¢‹ÏˆÓ·Ó Ì¿ÏÈÛÙ· ÚËÙ¿ ÙËÓ ÂÚÈÊÚfiÓËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÚÔ˜ ÙÔ «ÎÚ·Ù›‰ÈÔÓ», fiˆ˜ ·ÔηÏÔ‡Û·Ó ÙÔ ÂÏ-
ÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜. ŒıÂÙ·Ó fï˜ ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ‰›ÏËÌÌ· ÛÙËÓ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ «ÎÚ·Ùȉ›Ô˘»: ∆ËÓ
ÂÈÏÔÁ‹ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË ÊÈÏÈ΋ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈṲ̂ÓË Î·È ÔÏÏ¿ ˘ÔÛ¯fiÌÂÓË ∆Ô˘ÚΛ· Î·È ÙË ÛÏ·‚È΋ Ê˘-
Ï‹, Ô˘ «ÛÊÂÙÂÚ›ÛÙËλ ÙË ª·Î‰ÔÓ›·. ™ÙËÓ Î›ÓËÛË fï˜ ·˘Ù‹ ‰ÂÓ ‰fiıËΠη̛· Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ·ÊÔ‡
Ë ÓÂÔÙÔ˘ÚÎÈ΋ ËÁÂÛ›· ‰È¤Ï˘Û ÁÚ‹ÁÔÚ· ÙȘ ·˘Ù·¿Ù˜ Ô˘ ›¯·Ó ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı› ÛÙËÓ ·Ú¯‹ ‰Â›¯ÓÔ-
ÓÙ·˜ ¤Ó· ÚfiÛˆÔ Ôχ ÛÎÏËÚfiÙÂÚÔ Î·È ·fi ·˘Ùfi ÙÔ˘ ™Ô˘ÏÙ¿ÓÔ˘ ∞‚‰Ô‡Ï ÷̛Ù.
§. §Ô‡‚Ë, «∆Ô ÂıÓÈÎfi ˙‹ÙËÌ·, ‘‘ÛÏ·‚ÈÎfi˜ ΛӉ˘ÓÔ˜’’ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘
Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 5Ô˜ , Û. 43-44.
70
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 70
∂¡√∆∏∆∞ 23
∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›· Î·È ÎÔÈÓˆÓ›·
ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÚȘ ÔÌ¿‰Â˜ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ fiÚÔ˘ ·ÛÙÈÎÔÔ›ËÛË Î·È Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ Ô‰‹ÁË-
Û·Ó ÛÙË ‚·ıÌÈ·›· ·ÛÙÈÎÔÔ›ËÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜.
¡· Ï¿‚Ô˘Ó ‚·ÛÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ı¤Ì·Ù· fiˆ˜ Ë ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢ÛË, Ù· ÎÈÓ‹Ì·Ù· ÙˆÓ ·ÁÚÔÙÒÓ
Î·È ÙˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ, ηıÒ˜ Î·È ÁÈ· ÙÔ Á˘Ó·ÈÎÂ›Ô ˙‹ÙËÌ· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ Û·Ê‹˜ Âȉ›ӈÛË ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÎÔÏ›ÁˆÓ Ù˘ £ÂÛÛ·Ï›·˜, ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿
ÙËÓ ÂÓۈ̿وÛË ÙˆÓ ÂÚÈÔ¯ÒÓ Ô˘ ηÙÔÈÎÔ‡Û·Ó ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜, Á¤ÓÓËÛ ¤Ó· Ì·¯ËÙÈÎfi
·ÁÚÔÙÈÎfi ΛÓËÌ· Ô˘ ¤Ï·‚ Û ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ‚›·È˜ ÌÔÚʤ˜.
2. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ‰È¤ıÂÙ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· (fiˆ˜ Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ·) ¤Ó·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˘˜ ηÈ
Ù·¯‡ÙÂÚ· ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓÔ˘˜ ÂÌÔÚÈÎÔ‡˜ ÛÙfiÏÔ˘˜ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∆Ô ÎÚ¿ÙÔ˜ Û˘ÌÌÂÙ›¯Â, ÛÙÔ Ì¤ÙÚÔ ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ ÙÔ˘, ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ˘Ô-
‰ÔÌÒÓ Ô˘ ‹Ù·Ó ··Ú·›ÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË. ∏ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ·˘Ù‹ ÂÓÙ¿ıËΠȉȷ›ÙÂ-
Ú· ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ Ù˘ ¯ÒÚ·˜ ·fi ÙÔÓ Ã·Ú›Ï·Ô ∆ÚÈÎÔ‡Ë.
2. ∏ ÛÙ·Ê›‰· ‹Ù·Ó ÙÔ Î‡ÚÈÔ ÂÍ·ÁÒÁÈÌÔ ÚÔ˚fiÓ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÁÈ· ÔÏϤ˜ ‰ÂηÂٛ˜ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘
19Ô˘ ·ÈÒÓ·. ∏ ·fiÏ˘ÙË ÂÍÂȉ›Î¢ÛË ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÂÚÈÔ¯ÒÓ, ΢ڛˆ˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, ÛÙËÓ Î·Ï-
ÏȤÚÁÂÈ· ÛÙ·Ê›‰·˜ (ÌÔÓÔηÏÏȤÚÁÂÈ·), Ô˘ ÚÔÔÚÈ˙fiÙ·Ó ÁÈ· ÂÍ·ÁˆÁ‹, ›¯Â ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ë ÔÈÎÔ-
ÓÔÌ›· Ù˘ ÛÙ·Ê›‰·˜ Ó· Â›Ó·È ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ¢¿ÏˆÙË ÛÙȘ ‰ÈÂıÓ›˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ÎÚ›ÛÂȘ. (∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó·
·ÍÈÔÔÈËı› Û¯ÂÙÈÎfi ΛÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ °.µ. ¢ÂÚÙÈÏ‹ Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘Ô-
ÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙÔÓ ›Ó·Î· 2.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2.
3. £· ¿ÍÈ˙ ÙÔÓ ÎfiÔ Ó· ·ÚÔÙÚ˘ÓıÔ‡Ó ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ÂÎÔÓ‹ÛÔ˘Ó ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋
‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·. £· ›¯·Ó, ¤ÙÛÈ, ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ‰È·ÈÛÙÒÛÔ˘Ó fiÙÈ Ë ÏÔÁÔÙ¯ӛ· Î·È Ô ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿-
ÊÔ˜, ÚÔÛÂÁÁ›˙ÔÓÙ·˜ Ì ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ÂÈ-
ÎÔ˘ÚÈο ÛÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜. [∞˜ ÛËÌÂȈı› fiÙÈ ÙfiÛÔ ÙÔ ‚È‚Ï›Ô fiÛÔ Î·È Ë
Ù·ÈÓ›· Ô˘ ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·È (°π∞ ªπ∞ ∞§§∏ ª∞∆π∞ ™∆√ ¶∞ƒ∂§£√¡) ¤¯Ô˘Ó ÂÈÏÂÁ› Ì ÁÓÒÌÔÓ· ÙËÓ
˘„ËÏ‹ ·ÈÛıËÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ·Í›·, ·ÏÏ¿ Î·È ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ Ó· ¤¯Ô˘Ó ‡ÎÔÏË ÚfiÛ‚·ÛË ÛÂ
·˘Ù¿.]
71
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 71
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
™Ù·Ê›‰· Î·È ÛÙ·ÊȉÈÎfi ˙‹ÙËÌ· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·
™ÙËÓ ÚÒÙË ‰ÂηÂÙ›· Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜, Ë Â¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ·ÌÂÏÔ˘ÚÁ›·˜ ÔÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ·Ó·Û˘-
ÁÎÚfiÙËÛË ·fi ÙȘ ηٷÛÙÚÔʤ˜ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. [...] ŒÙÛÈ, ÔÈ ¯ˆÚÈÎÔ› ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ͷӷηÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó
ÙÔ˘˜ ·ÌÂÏÒÓ˜ Ô˘ ›¯·Ó ÂÁηٷÏÂÈÊı› Î·È Ó· Í·Ó·Ê˘ÙÂ‡Ô˘Ó fiÛÔ˘˜ ›¯·Ó ηٷÛÙÚ·Ê›. [...]
∂ÈϤÔÓ, Ë ·ÌÂÏÔηÏÏȤÚÁÂÈ· ›¯Â ¤Ó· ·ÎfiÌË ÏÂÔÓ¤ÎÙËÌ·, ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÛÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ÂÓ›·˜ Ô˘
ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û·Ó ÛÙËÓ ‡·ÈıÚÔ: ÌÔÚÔ‡Û ӷ Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ ÛÙËÓ ‰È·ÙÚÔÊ‹ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÔχÙÈÌÔ
Û˘Ìϋڈ̷ ıÂÚÌ›‰ˆÓ. Ÿ¯È ÙfiÛÔ Ì ÙÔ ÛٷʇÏÈ, fiÛÔ Ì ÙÔ ÎÚ·Û›, ÚÔ˚fiÓ Ô˘ Û˘ÓÙËÚÂ›Ù·È Â‡ÎÔÏ·
Î·È ÁÈ· ÔÏÏÔ‡˜ Ì‹Ó˜. [...] ∞ÏÏ¿ Ë È‰ÈfiÙËÙ· Ô˘ ›¯·Ó Ù· ÚÔ˚fiÓÙ· ·˘Ù¿ Ó· ‰È·ÙËÚÔ‡ÓÙ·È Â› Ì·ÎÚfiÓ
Ù· ηıÈÛÙÔ‡Û ȉ·ÓÈο Î·È ÁÈ· ÙËÓ ·ÁÔÚ¿. [...] ∆Ô ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ ÂÌÔÚ‡ÛÈÌÔ ÚÔ˚fiÓ, fï˜, ‹Ù·Ó Ë
ÛÙ·Ê›‰· Ô˘ ÂÍ·ÁfiÙ·Ó Î˘Ú›ˆ˜ ÛÙË ªÂÁ¿ÏË µÚÂÙ·Ó›·. [...] ∞ÏÏ¿ Ë ˙‹ÙËÛË ÔÏÏ·Ï·ÛÈ¿ÛÙËÎÂ Î·È ‰È·-
ÊÔÚÔÔÈ‹ıËΠÛÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1860, fiÙ·Ó Ë Ê˘ÏÏÔÍ‹Ú· [·Ûı¤ÓÂÈ· ÙÔ˘ ·ÌÂÏÈÔ‡] η٤ÛÙÚ„ ÙÔ˘˜
·ÌÂÏÒÓ˜ Ù˘ πÙ·Ï›·˜, Ù˘ °·ÏÏ›·˜ Î·È Ù˘ π‚ËÚÈ΋˜ ÃÂÚÛÔÓ‹ÛÔ˘, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÂÂÎÙ·ı› ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·.
√È ¤ÏÏËÓ˜ ¯ˆÚÈÎÔ› ÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó ÙfiÙ ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÌÂÏÔ˘ÚÁ›· ·ÎfiÌË Ì·˙ÈÎfiÙÂÚ·. [...]
∏ ˆÚ·›· ÂÈÎfiÓ· Ô˘ ÌfiÏȘ ÂÚÈÁÚ¿„·Ì ›¯Â, ‚‚·›ˆ˜, Î·È ÌÈ·Ó ¿ÏÏË fi„Ë, ÛÎÔÙÂÈÓfiÙÂÚË. ∏ ˘Â-
Ú·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ·ÌÂÏÔ˘ÚÁ›·˜ ÂͤıÂÙ ÙËÓ ·ÁÚÔÙÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÛÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ Ù˘ ÂÍ·ÁˆÁÈ΋˜ ÌÔ-
ÓÔηÏÏȤÚÁÂÈ·˜, Û ÌÈ·Ó ·ÁÔÚ¿ Ì ·ÛÙ·ı›˜ ÙÈ̤˜. [...] ∏ ÌÂÙ·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Û˘Á΢ڛ·˜ Â¤ÊÂÚ ÙÂÏÈ-
ÎÒ˜ ÙËÓ ¯ÂÈÚfiÙÂÚË ÎÚ›ÛË Ô˘ ˘¤ÛÙË Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ‡·ÈıÚÔ˜ ÛÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÛÙȘ ·ÓÙ·ÁˆÓ›ÛÙÚȘ ¯ÒÚ˜ Ê˘Ù‡ÙËÎ·Ó ÛÙÔ ÌÂٷ͇ Ó¤ÔÈ, ˘ÁÈ›˜ ·ÌÂÏÒÓ˜. [...] ¶·-
Ú·Ïϋψ˜, ÌÂÈÒıËÎÂ Î·È Ë ˙‹ÙËÛË Ù˘ ÛÙ·Ê›‰·˜. [...]
∞fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ Ë ·‡ÍËÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Û˘Ó¤ÂÛ Ì ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ ·ÁÎfiÛÌÈ·˜,
ÌÂÙ¿ ÙÔ 1892, ÔÈ ·Ú·ÁˆÁÔ› ‚Ú¤ıËÎ·Ó ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔ Ê¿ÛÌ· Ù˘ ˘ÂÚ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Î·È Ù˘ ÙÒÛ˘
ÙˆÓ ÙÈÌÒÓ. [...] ∆ÂÚ¿ÛÙÈ· ·Ôı¤Ì·Ù· ÛÙ·Ê›‰·˜ ÛˆÚ‡ıËÎ·Ó ¤ÙÛÈ ·‰È¿ıÂÙ· Î·È Ë ÎÚ›ÛË Ô‰‹ÁËÛ ¯È-
ÏÈ¿‰Â˜ ¯ˆÚÈÎÔ‡˜ ÛÙËÓ ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢ÛË ÚÔ˜ ÙȘ fiÏÂȘ ηÈ, ÌÂٷ͇ 1904 Î·È 1912, ÛÙȘ ∏ӈ̤Ó˜ ¶Ô-
ÏÈÙ›˜ Ù˘ ∞ÌÂÚÈ΋˜.
°.µ. ¢ÂÚÙÈÏ‹˜, πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, 1830-1920, Á’ ¤Î‰ÔÛË, µÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹-
Ó· 2005, ÙfiÌ. ∞’, Û. 370-374.
72
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 72
73
∫∂º∞§∞π√ ¶∂ª¶∆√
∂¶π™∆∏ª∂™, ¶¡∂Àª∞∆π∫∏ ∫∞π ∫∞§§π∆∂áπ∫∏
¢∏ªπ√Àƒ°π∞ ∫∞∆∞ ∆√¡ 19Ô ∞πø¡∞
∂¡√∆∏∆∞ 24
∂ÈÛً̘ Î·È ÛÙÔ¯·ÛÌfi˜ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ΢ÚÈfiÙÂÚ˜ ÂÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ ηٷÎÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ıˆڛ· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ Î·È ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙÔÓ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÛÙÔ¯·ÛÌÔ‡ ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·, ÂȉÈÎfiÙÂÚ· Ó· ηٷ-
ÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ıÂÙÈÎÈÛÌfi˜ Î·È Ì·ÚÍÈÛÌfi˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
∫Ï›ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ ‚È‚Ï›Ô ÙÔ˘ ∏ ηٷÁˆÁ‹ ÙˆÓ ÂȉÒÓ, Ô ¢·Ú‚›ÓÔ˜ ¤¯ÂÈ Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÂÈ Ï‹Úˆ˜ ÙÔ ÁÂ-
ÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ù· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘ ı· ÚÔηϤÛÔ˘Ó ·ÓÙȉڿÛÂȘ, Ô˘ Ì¿ÏÈÛÙ· ı· ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È Î˘-
Ú›ˆ˜ ·fi ÙÔÓ ¯ÒÚÔ Ù˘ ÂÎÎÏËÛ›·˜. ∞¤Ó·ÓÙÈ Û ·˘Ù¤˜, Ô ¢·Ú‚›ÓÔ˜ ·Ú·ı¤ÙÂÈ Ì ·ÏfiÙËÙ· ηÈ
ÓËÊ·ÏÈfiÙËÙ· Ù· ÔÚ›ÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÚ¢ÓÒÓ ÙÔ˘. (∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ˘
ÃfiÌÛÌ·Ô˘Ì ÁÈ· ÙË ‰·Ú‚ÈÓÈ΋ ıˆڛ· Î·È ÙË ı¤ÛË Ù˘ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙˆÓ È‰ÂÒÓ, Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ·-
ڷοو, ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó Î·È ÂÓۈ̿و۷Ó
ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· ¯ËÌ›·˜. ∏ ÂÈÛÙ‹ÌË ¤·„ ӷ ¤¯ÂÈ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Î·È ÌfiÓÔ ÂÚ¢ÓËÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ηÈ
¿Ú¯ÈÛ ӷ ˘ÔÙ¿ÛÛÂÙ·È, fiÏÔ Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ, ÛÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ Î·È ÛÙ· ÎÂχÛÌ·Ù· Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·Ó›·˜
Î·È Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜. √È ¯ËÌÈÎÔ› ‹Ù·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Ô˘ ÌÂÙ·ÙÚ¿ËÎ·Ó Û ÌÈÛıˆ-
ÙÔ‡˜ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔ˘˜ Û ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ.
2. √ §Ô˘› ¶·ÛÙ¤Ú (1822-1895), ÂÚ¢ÓÒÓÙ·˜ ÙȘ ˙˘ÌÒÛÂȘ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ ·Ú·Û΢‹ ÙÔ˘
ÎÚ·ÛÈÔ‡, ÂÈÓfiËÛ ̤ıÔ‰Ô ÁÈ· ÙË Û˘ÓÙ‹ÚËÛË Ù˘ Ì›Ú·˜, Ô˘ ¤ÁÈÓ ÁÓˆÛÙ‹, ·fi ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘, ˆ˜
·ÛÙÂÚ›ˆÛË. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1870-1886 ÂÚ‡ÓËÛ ٷ ÏÔÈÌÒ‰Ë ÓÔÛ‹Ì·Ù·, ·Ó·Î¿Ï˘„ ÙÔÓ ÛÙ·Ê˘-
ÏfiÎÔÎÎÔ Î·È ÙÔÓ ÛÙÚÂÙfiÎÔÎÎÔ Î·È Î·Ù·Û··Û ÙÔ ÂÌ‚fiÏÈÔ Î·Ù¿ Ù˘ χÛÛ·˜ (1885), ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘
ÙÔÓ ¤Î·Ó ‰È¿ÛËÌÔ.
3. ∏ ‰ËÌÔÛ›Â˘ÛË ÙˆÓ ·fi„ÂˆÓ ÙÔ˘ ¢·Ú‚›ÓÔ˘ Á¤ÓÓËÛ ÌÂÁ¿Ï˜ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Î·È ÚÔοÏÂÛ Ô͇-
ٷ٘ ·ÓÙȉڿÛÂȘ. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ·˘Ùfi, ÔÈ ÂÈÎÚÈÙ¤˜ ÙÔ˘ ‰ÂÓ ‰›ÛÙ·Û·Ó Ó· ÙÔÓ ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó Û·Ó
›ıËÎÔ, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· η˘ÙËÚÈ¿ÛÔ˘Ó ÙË ‚·ÛÈ΋ ı¤ÛË ÙÔ˘ fiÙÈ Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ¤¯ÂÈ ÚÔ¤ÏıÂÈ ·fi ÙÔ
Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ˙ˆÈÎfi ›‰Ô˜.
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 73
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∂ÈÛً̘ Î·È ‚ÈÔÌ˯·Ó›·
∆Ë ÛÎ˘Ù¿ÏË ·›ÚÓÔ˘Ó ÌÂÙ¿ ÙÔ 1880 Ӥ˜ ‚ÈÔÌ˯·Ó›Â˜, ηÚÔ› ÙˆÓ ÚÔfi‰ˆÓ Ô˘ ¤Î·Ó ·fi ÙÔ
1850 Ë ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ Î·È Ù¯ÓÈ΋ ¤Ú¢ӷ. […] ∏ ¯ËÌ›· ÂÚÓ¿ ·fi ÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ […] ÂÚÁ·ÛÙËÚ›Ô˘
Û ·˘ÙfiÓ Ù˘ Ì·˙È΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜, ηıÒ˜ ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈÎÒÓ ·Ó·Î·Ï‡„ˆÓ
ÁÂÓÓÔ‡Ó ÙËÓ ÔÚÁ·ÓÈ΋ ¯ËÌ›· Î·È ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ‚·ÛÈÎÒÓ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ Û ÌÂÁ¿Ï˜ ÔÛfi-
ÙËÙ˜. […] √ÏfiÎÏËÚË Ë ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ ∂˘ÚÒË ÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Ù˘ ¯ËÌ›·˜, ·ÏÏ¿ Ë °ÂÚÌ·-
Ó›· ΢Úȷگ› [...], ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ fiÛÔ Î·È ÛÙȘ ÂÍ·ÁˆÁ¤˜.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ∞.∫. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó·
1997, Û. 166.
2. ∏ ‰·Ú‚ÈÓÈ΋ ıˆڛ· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ Î·È Ë ı¤ÛË Ù˘ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·
ÙˆÓ È‰ÂÒÓ
∏ ıˆڛ· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ ̤ۈ Ù˘ Ê˘ÛÈ΋˜ ÂÈÏÔÁ‹˜ ›¯Â ÂÈÙÒÛÂȘ Ô˘ ÍÂÂÚÓÔ‡Û·Ó Î·Ù¿ Ôχ Ù·
fiÚÈ· Ù˘ ‚ÈÔÏÔÁ›·˜, Î·È Û’ ·˘Ùfi ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Ë ÛËÌ·Û›· Ù˘. ∂È·ڈÓ ÙÔ ıÚ›·Ì‚Ô Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ¿Óˆ
Û fiϘ ÙȘ ÂÈÛً̘, ·Ó Î·È Î·Ù¿ ηÓfiÓ· ÔÈ Û‡Á¯ÚÔÓÔÈ Û˘Ó¤¯Â·Ó Â‰Ò ÙËÓ «ÈÛÙÔÚ›·» Ì ÙËÓ «ÚfiÔ-
‰Ô». ∂Í¿ÏÏÔ˘, ÂÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·˜ Î·È ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ ÛÙË ‚ÈÔÏÔÁÈ΋ ÂͤÏÈÍË, ηٿÚÁËÛ ÙËÓ ·˘ÛÙË-
Ú‹ ‰È·¯ˆÚÈÛÙÈ΋ ÁÚ·ÌÌ‹ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ Ê˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘ Î·È ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÂÈÛً̘ ‹ ÂÈÛً̘
ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘. ™ÙÔ ÂÍ‹˜ ÔÏfiÎÏËÚÔ˜ Ô ÎfiÛÌÔ˜, ‹ ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔ ËÏÈ·Îfi Û‡ÛÙËÌ·, ¤ÚÂÂ
Ó· Á›ÓÂÙ·È ÓÔËÙfi ˆ˜ ‰È·‰Èηۛ· Û˘Ó¯ԇ˜ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ·ÏÏ·Á‹˜. [...]
∆Ô ÌÂÁ¿ÏÔ Â›Ù¢ÁÌ· Ù˘ ıˆڛ·˜ Ù˘ Ê˘ÛÈ΋˜ ÂÈÏÔÁ‹˜ ‹Ù·Ó fiÙÈ ÂÍ‹ÁËÛ ÙËÓ ·ÎfiÌ· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÔÈ-
ÎÈÏ›· ¤Ì‚ÈˆÓ fiÓÙˆÓ, Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔ̤ÓÔ˘ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘. ∞˘Ù‹ Ë ÂÈÙ˘¯›· ¤‚·ÏÂ, Î·È ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ó·
‚¿˙ÂÈ, ÔÏÏÔ‡˜ ÛÙÔ¯·ÛÙ¤˜ ÛÙÔÓ ÂÈÚ·ÛÌfi Ó· ·ÚÓËıÔ‡Ó ‹ Ó· ˘ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ Ôχ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ Î·È Î·È-
ÓÔÊ·Ó›˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ ΢‚ÂÚÓÔ‡Ó ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ·ÏÏ·Á‹ Î·È Ó· ·Ó·Á¿ÁÔ˘Ó ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜
ÛÙÔ˘˜ ÓfiÌÔ˘˜ Ù˘ ‚ÈÔÏÔÁÈ΋˜ ÂͤÏÈ͢ – Ì ‚·Ú˘Û‹Ì·ÓÙ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ Û˘Ó¤ÂȘ ηÈ, ÌÂÚÈΤ˜ ÊÔÚ¤˜, ÚÔı¤-
ÛÂȘ («ÎÔÈÓˆÓÈÎfi˜ ‰·Ú‚ÈÓÈÛÌfi˜»). ∏ ÎÔÈÓˆÓ›· ÛÙËÓ ÔÔ›· ˙Ô‡Û·Ó ÔÈ ‰˘ÙÈÎÔ› ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ [...] Û˘Ó‰‡·˙Â
ÛÙ·ıÂÚfiÙËÙ· Î·È ·ÏÏ·Á‹Ø ÙÔ ›‰ÈÔ ¤Î·Ó·Ó Î·È ÔÈ ÂÍÂÏÈÎÙÈΤ˜ ıˆڛ˜ ÙÔ˘˜.
∞˘Ù¤˜ ÔÈ ıˆڛ˜, ˆÛÙfiÛÔ, ›¯·Ó ‰Ú·Ì·ÙÈÎfi ‹ Ì¿ÏÏÔÓ ÙÚ·˘Ì·ÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ÁÈ·Ù› ‹Ù·Ó Ë ÚÒ-
ÙË ÊÔÚ¿ Ô˘ Û˘ÁÎÚÔ‡ÔÓÙ·Ó ÂÛÎÂÌ̤ӷ Î·È Ì·¯ËÙÈο Ì ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ù˘ ·Ú¿‰ÔÛ˘, ÙÔÓ Û˘ÓÙË-
ÚËÙÈÛÌfi Î·È ÚÔ·ÓÙfi˜ ÙË ıÚËÛΛ·. [...] ∏ ‚È·ÈfiÙËÙ· Ô˘ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚÈ˙ ÙËÓ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË Î·Ù¿ Ù˘ ¤Ó-
ÓÔÈ·˜ Ù˘ ‚ÈÔÏÔÁÈ΋˜ ÂͤÏÈ͢ ‹Ù·Ó ȉÂÔÏÔÁÈ΋. ¶Ò˜ ÌÔÚÔ‡ÛÂ Ô ¿ÓıÚˆÔ˜, Ï·Ṳ̂ÓÔ˜ ηْ ÂÈÎfiÓ·
Î·È ÔÌÔ›ˆÛË ÙÔ˘ £ÂÔ‡, Ó· ÌËÓ Â›Ó·È ·Ú¿ ÌÈ· ·Ú·ÏÏ·Á̤ÓË Ì·˚ÌÔ‡; £ÂˆÚÒÓÙ·˜ fiÙÈ Â›¯·Ó Ó· ‰È·-
ϤÍÔ˘Ó ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Èı‹ÎÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ·ÁÁ¤ÏÔ˘˜, ÔÈ ·ÓÙ›·ÏÔÈ ÙÔ˘ ¢·Ú‚›ÓÔ˘ ‹Ú·Ó ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ
·ÁÁ¤ÏˆÓ. [...]
ŒÙÛÈ, Ë Ù‡¯Ë ÙÔ˘ ‰·Ú‚ÈÓÈÛÌÔ‡ ‰ÂÓ ÂÍ·ÚÙ‹ıËΠÙfiÛÔ ·fi ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· ÙÔ˘ Ó· ›ÛÂÈ ÙÔ ÂÈÛÙËÌÔ-
ÓÈÎfi ÎÔÈÓfi, ‰ËÏ·‰‹ ·fi ÙȘ ÚÔÊ·Ó›˜ ·ÚÂÙ¤˜ Ù˘ ∫·Ù·ÁˆÁ‹˜ ÙˆÓ ÂȉÒÓ, fiÛÔ ·fi ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ηÈ
ȉÂÔÏÔÁÈ΋ Û˘Á΢ڛ· ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Î·È Ù˘ ¯ÒÚ·˜.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘, 1848-1875, Á’ ·Ó·Ù‡ˆÛË, ÌÙÊÚ. ¢. ∫Ô‡ÚÙÔ‚ÈÎ, ªÔÚʈ-
ÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 2003, Û. 386-389.
74
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 74
∂¡√∆∏∆∞ 25
∆¤¯Ó˜ Î·È °Ú¿ÌÌ·Ù· ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ΢ÚÈfiÙÂÚ· Ú‡̷ٷ Ô˘ ÂΉËÏÒıËÎ·Ó ÛÙÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜ ÙˆÓ ∆¯ÓÒÓ Î·È ÙˆÓ
°Ú·ÌÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ÓÂÔÎÏ·ÛÈÎÈÛÌfi˜, ÚÔÌ·ÓÙÈÛÌfi˜, Ú·ÏÈÛÌfi˜ Î·È ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ∆˙ÔÓ ∫fiÓÛÙ·ÌÏ (1776-1837), Ô ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˜, ›Ûˆ˜, ÙÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, ·-
ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Â‰Ò ÌÈ· ·Ï‹ ·ÁÚÔÙÈ΋ ÛÎËÓ‹, ¤Ó· οÚÔ Ì ۷Ófi Ô˘ ‰È·Û¯›˙ÂÈ ¤Ó· ÔÙ¿ÌÈ. ∞fi ÙÔ ¤ÚÁÔ
·Ô˘ÛÈ¿˙ÂÈ Î¿ı fi˙· Î·È ÂÎ˙‹ÙËÛË, ÂÓÒ Î˘Úȷگ› Ë Âȉ›ˆÍË ÙÔ˘ ηÏÏÈÙ¤¯ÓË Ó· ·Ô‰ÒÛÂÈ ÌÂ
·ÏfiÙËÙ· Î·È ·˘ÙÔÛ˘ÁÎÚ¿ÙËÛË fi,ÙÈ ‚ϤÂÈ.
2. √ ∑·Ó ºÚ·ÓÛÔ˘¿ ªÈÁ¤ (1814-1875) ˘‹ÚÍ ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˘˜ ÂÎÊÚ·ÛÙ¤˜ ÙÔ˘
Ú·ÏÈÛÌÔ‡ ÛÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ, ηٿ ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ, Ù· ̤ÏË ÙˆÓ Î·ÙÒ-
ÙÂÚˆÓ Ù¿ÍÂˆÓ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·Ó ÛÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ ÌfiÓÔ ˆ˜ ΈÌÈο ÚfiÛˆ· ¤Î·Ó ÙËÓ ·fiÊ·Û‹ ÙÔ˘ Ó·
˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÈ Á˘Ó·›Î˜ Ó· ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ÛÙ· ¯ˆÚ¿ÊÈ· Ú·ÁÌ·ÙÈο Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋. √È ÙÚÂȘ Á˘Ó·›Î˜ ÙÔ˘
›Ó·Î· ‰ÂÓ Â›Ó·È Ô‡Ù ΈÌÈΤ˜ Ô‡ÙÂ Î·È fiÌÔÚʘ. √ ªÈÁ¤ ÙȘ ¤Ï·Û ÛÙ¤Ú·, Ì ·Ï¿ ÂÚÈÁÚ¿ÌÌ·-
Ù·, ‰›ÓÔÓÙ·˜ ¤ÌÊ·ÛË ÛÙȘ ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÏÈÙ¤˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜. ŒÙÛÈ, ÔÈ ÙÚÂȘ ¯ˆÚÈ¿ÙÈÛÛ˜ ¤ÁÈÓ·Ó ¤Ó· ı¤Ì·
Ì ÛÔ‚·ÚfiÙËÙ· Î·È ·ÍÈÔÚ¤ÂÈ·.
3. √ ∫ÏÔÓÙ ªÔÓ¤ (1840-1926) ›ÛÙ¢ ·ÎÚ¿‰·ÓÙ· fiÙÈ Ô ÁÓ‹ÛÈÔ˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˘ fiÊÂÈÏ ӷ ÌËÓ ¤¯ÂÈ
ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ Î·È Ó· ÌË ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ Ô‡Ù ÌÈ· ÈÓÂÏÈ¿ ·Ú¿ ÌfiÓÔ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘. √ ›‰ÈÔ˜ ›¯Â
ÌÂÙ·ÙÚ¤„ÂÈ Û ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈfi ÙÔ˘ ÌÈ· ‚¿Úη Û ¤Ó· ÔÙ¿ÌÈ, ÁÈ· Ó· ÌÔÚ› Ó· ÌÂÏÂÙ¿ ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜
ÂÓÙ˘ÒÛÂȘ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÙÔ ÙÔ›Ô ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙȘ ÂÓ·ÏÏ·Á¤˜ ÙÔ˘ Ê˘ÛÈÎÔ‡ ʈÙfi˜. √ ›Ó·Î·˜
Impression: Soleil levant (∂ÓÙ‡ˆÛË: ∞Ó·ÙÔÏ‹) ·ÂÈÎÔÓ›˙ÂÈ ¤Ó· ÏÈÌ¿ÓÈ ÛÙËÓ ÚˆÈÓ‹ ÔÌ›¯ÏË. ∫‡ÚÈ· ÂÈ-
‰›ˆÍË ÙÔ˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˘ Â›Ó·È Ó· ηٷÁÚ¿„ÂÈ ÙËÓ ÂÓÙ‡ˆÛË Ô˘ ·Ú¿ÁÂÈ ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ ˘fi ÙȘ Û˘ÁÎÂ-
ÎÚÈ̤Ó˜ Û˘Óı‹Î˜ ʈÙfi˜.
4. √ µ›ÓÛÂÓÙ ‚·Ó °ÎÔÁÎ (1853-1890) ‰ÂÓ ÂӉȷÊÂÚfiÙ·Ó Î·ıfiÏÔ˘ ÁÈ· ÙË ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈ΋ ·ÔÙ‡ˆ-
ÛË ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜, ·ÏÏ¿ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û ٷ ¯ÚÒÌ·Ù· ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ ÙÈ ·ÈÛı·ÓfiÙ·Ó ÁÈ· Ù· ı¤Ì·Ù·
Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙Â Î·È ÙÈ ‹ıÂÏ ӷ ·ÈÛı·ÓıÔ‡Ó ÔÈ ¿ÏÏÔÈ.
5. √ ¶ÔÏ ™Â˙¿Ó (1839-1906) ·Ô‰›‰ÂÈ Ù· ‚Ô˘Ó¿ Ù˘ ¶ÚÔ‚ËÁΛ·˜ ÛÙ¤Ú· Î·È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, ·Ó ηÈ
ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÏÔ˘Ṳ̂ӷ ÛÙÔ Êˆ˜.
6. √ √ÁΛÛÙ ƒÔÓÙ¤Ó (1840-1917), ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÈÔ ÊËÌÈṲ̂ÓÔ˘˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÙÔ˘ ηÈÚÔ‡ ÙÔ˘,
Û˘Ó‹ıÈ˙ ӷ ·Ê‹ÓÂÈ ¤Ó· ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ ·Î·Ù¤ÚÁ·ÛÙÔ (fiˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È ÛÙÔ µÈ‚Ï›Ô ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹), È-
ÛÙ‡ÔÓÙ·˜ fiÙÈ Ô ı·ً˜ ¤¯ÂÈ Î¿ı ‰Èη›ˆÌ· Ó· «ÔÏÔÎÏËÚÒÛÂÈ» ÂΛÓÔ˜ ÙÔ ¤ÚÁÔ ÂÓÂÚÁÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙË
Ê·ÓÙ·Û›· ÙÔ˘.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2.
3. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 3.
75
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 75
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ ∫Ô˘ÚÌ¤ Î·È Ô Ú·ÏÈÛÌfi˜ ÛÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋
√ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ Ô˘ ¤‰ˆÛ ÙÔ fiÓÔÌ· Û ·˘Ù‹ ÙËÓ Î›ÓËÛË [ÂÓÓ. ÙÔÓ Ú·ÏÈÛÌfi] ‹Ù·Ó Ô Gustave
Courbet (1819-1877). ŸÙ·Ó ¤Î·Ó ·ÙÔÌÈ΋ ¤ÎıÂÛË Û ÌÈ· ·Ú¿Áη ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ, ÙÔ 1855, ÙËÓ ÔÓfi-
Ì·ÛÂ: Le Réalisme, G. Courbet. √ «Ú·ÏÈÛÌfi˜» ÙÔ˘ ÂÚfiÎÂÈÙÔ Ó· ÛËÌ·‰¤„ÂÈ ÌÈ·Ó Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙËÓ
Ù¤¯ÓË. √ ∫Ô˘ÚÌ¤ ‰ÂÓ ‹ıÂÏ ӷ Â›Ó·È Ì·ıËÙ‹˜ ηÓÂÓfi˜, ÌfiÓÔ ÙË Ê‡ÛË ‰Â¯fiÙ·Ó ÁÈ· ‰¿ÛηÏÔ. [...]
¢ÂÓ ‹ıÂÏ ÙËÓ ÔÌÔÚÊÈ¿ ·ÏÏ¿ ÙËÓ ·Ï‹ıÂÈ·. [...] ◊ıÂÏ ӷ Â›Ó·È Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ÌÈ· ‰È·Ì·ÚÙ˘Ú›· ÂÓ·-
ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ Î·ıÈÂÚˆÌ¤ÓˆÓ Û˘Ì‚¿ÛÂˆÓ Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÙÔ˘, Ó· «ÛÔοÚÂÈ ÙËÓ ·ÛÙÈ΋ Ù¿ÍË», Ó· ÙËÓ ·Ê˘-
Ó›ÛÂÈ ·fi ÙËÓ ·˘Ù·Ú¤ÛÎÂÈ¿ Ù˘, Î·È Ó· ‰È·Ï·Ï‹ÛÂÈ ÙËÓ ·Í›· Ù˘ ·Û˘Ì‚›‚·ÛÙ˘ ηÏÏÈÙ¯ÓÈ΋˜ ÂÈÏÈ-
ÎÚ›ÓÂÈ·˜ ˆ˜ ·ÓÙ›ıÂÛË ÛÙÔÓ Âȉ¤ÍÈÔ ¯ÂÈÚÈÛÌfi ÙˆÓ ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎÒÓ ÎÔÈÓÔÙÔÈÒÓ. ∆· ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ∫Ô˘Ú-
Ì¤ Â›Ó·È ‰›¯ˆ˜ ·ÌÊÈ‚ÔÏ›· ÂÈÏÈÎÚÈÓ‹. «∂Ï›˙ˆ», ¤ÁÚ·Ê ے ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÁÚ¿ÌÌ· ÙÔ˘ ÙÔ 1854,
«Ó· ÎÂÚ‰›˙ˆ ¿ÓÙ· ÙÔ „ˆÌ› ÌÔ˘ Ì ÙËÓ Ù¤¯ÓË ÌÔ˘, ¯ˆÚ›˜ ÔÙ¤ Ó· ·ÔÌ·ÎÚ˘ÓıÒ Ô‡Ù ÙfiÛÔ ‰· ·fi
ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÌÔ˘, ¯ˆÚ›˜ Ó· ˆ „¤Ì·Ù· ÛÙË Û˘Ó›‰ËÛ‹ ÌÔ˘ Ô‡Ù ÁÈ· ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹, ¯ˆÚ›˜ Ó· ˙ˆÁڷʛۈ
Ô‡ÙÂ Î·Ó fiÛÔ ÌÔÚ› Ó· ÛÎÂ¿ÛÂÈ Ë ·Ï¿ÌË ÌÔ˘ ÌfiÓÔ Î·È ÌfiÓÔ ÁÈ· Ó· ¢¯·ÚÈÛÙ‹Ûˆ ÔÔÈÔÓ‰‹Ô-
Ù ‹ ÁÈ· Ó· Ô˘Ï‹Ûˆ ÈÔ Â‡ÎÔÏ·».
E.H. Gombrich, ∆Ô ¯ÚÔÓÈÎfi Ù˘ ∆¤¯Ó˘, ÌÙÊÚ. §. ∫¿Û‰·ÁÏË, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘,
∞ı‹Ó· 1994, Û. 511.
2. √ µ›ÓÛÂÓÙ µ·Ó °ÎÔÁÎ Î·È ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘
√ µ›ÓÛÂÓÙ ‚·Ó °ÎÔÁÎ ‰ÂÓ ·Ó‹ÎÂÈ Û ηÌÈ¿ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ Û¯ÔÏ‹, ·Ó Î·È Ë ˘¤ÚÔ¯Ë ·›ÛıËÛË ÙÔ˘ ¯ÚÒ-
Ì·ÙÔ˜ ÌÔÚ› Ó· ·ÓȯÓ¢Ù› ÛÙȘ ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙÈΤ˜ ıˆڛ˜. √ µ·Ó °ÎÔÁÎ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÂÁηٷÏ›ÂÈ ÙÔ˘˜
ÛÎÔÙÂÈÓÔ‡˜ ¯ÚˆÌ·ÙÈÎÔ‡˜ ÙfiÓÔ˘˜ Ô˘ ÚÔÙÈÌÔ‡Û ·Ú¯Èο, fiÙ·Ó ¤ÛÌÈÍ Ì ÙÔÓ ·‰ÂÏÊfi ÙÔ˘ ∆Âfi ÛÙÔ
¶·Ú›ÛÈ Î·È ÁÓÒÚÈÛ ÙÔ˘˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Ô˘ ÂΛÓË ÙËÓ ÂÔ¯‹ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙÔ› ˆ˜ «πÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙ¤˜». ∆fiÙÂ
‹Ù·Ó Ô˘ ˘ÈÔı¤ÙËÛ ٷ ηı·Ú¿ ‚·ÛÈο Î·È ‰Â˘ÙÂÚ‡ÔÓÙ· ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È ÙË Û·ÛÙ‹ ÈÓÂÏÈ¿ Ô˘ ¤‰È-
Ó ÌÈ· ·›ÛıËÛË ÊˆÙfi˜ Î·È ·¤Ú· ÛÙÔ˘˜ ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙÈÎÔ‡˜ ›Ó·Î˜. ÕÚ¯ÈÛ Â›Û˘ Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ ÛÙÔ
‡·ÈıÚÔ, ÌÈ· Û˘Ó‹ıÂÈ· Ô˘ ÙËÓ ÎÚ¿ÙËÛ ˆ˜ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘. ∏ ÚÔÛˆÈ΋ Ù¯ÓÈ΋ Ô˘ ‰Ë-
ÌÈÔ‡ÚÁËÛ Ì ÙȘ ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈΤ˜ ÈÓÂÏȤ˜ ÈÌ¿ÛÙÔ (Ì ˯Ùfi ¯ÚÒÌ·), ·ψ̤Ó˜ ‰›¯ˆ˜ ‰ÈÛÙ·ÁÌfi ‹
‰Â‡ÙÂÚË ÛΤ„Ë, ÙÔ˘ ¤‰ˆÛ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ ÁÚ‹ÁÔÚ·, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ·Ú·Á¿ÁÂÈ
¤Ó·Ó ÙÂÚ¿ÛÙÈÔ fiÁÎÔ ¤ÚÁÔ˘ ÛÙ· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ‰˘fiÌÈÛÈ ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘.
∆˙¿ÓȘ ÕÓÙÂÚÛÔÓ, ∏ ˙ˆ‹ Î·È ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ µ·Ó °ÎÔÁÎ, ª›Óˆ·˜, Û. 5-7.
76
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 76
∂¡√∆∏∆∞ 26
¶ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ˙ˆ‹, °Ú¿ÌÌ·Ù· Î·È ∆¤¯Ó˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·
ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÚȘ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋˜ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ ‰È·Ì¿¯Â˜ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ÁψÛÛÈÎfi ˙‹ÙËÌ· Î·È ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË
ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ‰ËÌÔÙÈÎÈÛÌÔ‡.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ ÛËÌÂÈÒıËÎ·Ó ÛÙÔ˘˜ ÙÔÌ›˜ ÙˆÓ °Ú·ÌÌ¿ÙˆÓ
Î·È ÙˆÓ ∆¯ÓÒÓ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ Î˘ÚÈfiÙÂÚˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÈÎÒÓ Î·È ÏÔÁÔÙ¯ÓÈÎÒÓ
ÚÂ˘Ì¿ÙˆÓ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
∞Í›˙ÂÈ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› fiÙÈ, fiˆ˜ ηٿ ÙËÓ ÚÔÂ·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô, ¤ÙÛÈ Î·È ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘
19Ô˘ ·ÈÒÓ· ÔÈ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ ÁÏÒÛÛ·˜ ‹Ù·Ó ‚·ı‡Ù·Ù· ÔÏÈÙÈΤ˜: Ë ‰È·Êˆ-
Ó›· Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ÔÈ· ÌÔÚÊ‹ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÁÏÒÛÛ·˜ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È Â˘Ú¤ˆ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Û ¤Î-
ÊÚ·ÛË ÌÈ·˜ ¿ÏÏ˘, ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ˘ ‰È·ÊˆÓ›·˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Û ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ Ù˘ ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆ-
Ó›·˜, ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ·.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
4. √ µÔÏ·Ó¿Î˘ Û˘ÏÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ ÛÙȘ ÏÂÙÔ̤ÚÂȤ˜ ÙÔ˘ Î·È ÙÔ ·Ô‰›‰ÂÈ ·Ó¿ÏÔÁ·. ∞Ó Î·È
·Ï·ÈfiÙÂÚ· ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ¤¯Ô˘Ó οÓÂÈ ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ Ù˘ ∆¤¯Ó˘ Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ µÔÏ·Ó¿ÎË ÂÈ-
ÛËÁËÙ‹ ÙÔ˘ ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ÛÙÔ ¤ÚÁÔ ·˘Ùfi Ô Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Ì¿ÏÏÔÓ ·Ú·-
‰ÔÛÈ·Îfi˜. º·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÔÈ ÈÔ Û˘ÓÙËÚËÙÈΤ˜ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ·ÛÙÒÓ, Ô˘ ‹Ù·Ó ‚‚·›ˆ˜ ηÈ
ÔÈ ·ÁÔÚ·ÛÙ¤˜ ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ, ˘·ÁfiÚ¢·Ó ÌÈ· ÙÔÈÔÁÚ·Ê›· ‰¤ÛÌÈ· ÙˆÓ ·Î·‰ËÌ·˚ÎÒÓ Û˘Ì‚¿ÛÂˆÓ ÙÔ˘
ÂÚÁ·ÛÙËÚ›Ô˘.
6. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› ȉȷ›ÙÂÚ· Ë ·ÚÔ˘Û›· ÂÓfi˜ ·Ú¯·›Ô˘ ÁÏ˘ÙÔ‡ ÛÙÔ ÚÒÙÔ Ï¿ÓÔ Ù˘ Û‡Ó-
ıÂÛ˘ (οو ‰ÂÍÈ¿). ∂›Ó·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ï›ÁÔ Î·ÈÚfi ÌÂÙ¿ ÙËÓ Â›ÛËÌË ·ÚÔ˘Û›·ÛË
ÙÔ˘ ›Ó·Î·, ‰ËÌÔÛȇıËÎ·Ó ÛÙÔÓ ·ıËÓ·˚Îfi Ù‡Ô ÎÚÈÙÈΤ˜ ÛÙȘ Ôԛ˜ ˘ÔÁÚ·ÌÌÈ˙fiÙ·Ó Ô «ÂÏÏËÓÔ-
ÚÂ‹˜» ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘. (µÏ¤Â, Â›Û˘, Ù· Û¯fiÏÈ· Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ 2 Ô˘ ·Ú·Ù›-
ıÂÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
7. ∏ ∫ÔÈ̤̈ÓË ÙÔ˘ °È·ÓÓÔ‡ÏË Ã·ÏÂ¿, ›Ûˆ˜ ÙÔ ÈÔ ‰È¿ÛËÌÔ ¤ÚÁÔ Ù˘ ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋˜ ÁÏ˘ÙÈ΋˜,
·ÔÙÂÏ›, ·fi ¿Ô„Ë Î·ı·Ú¿ Ù¯ÓÔÙÚÔÈ΋, ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ˘fi‰ÂÈÁÌ· ÎÏ·ÛÈÎÈÛÌÔ‡ Ì οÔÈ·
ÛÙÔȯ›· ÚÔÌ·ÓÙÈÛÌÔ‡. •Â¯ˆÚ›˙Ô˘Ó ÔÈ ÏÈÙ¤˜ ÁÚ·Ì̤˜ Î·È Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙˆÓ ÂÎÊÚ·ÛÙÈÎÒÓ Ì¤ÛˆÓ.
9. ∆Ô ı¤Ì· Ù˘ ¢fiÍ·˜, ÂÌÓ¢Ṳ̂ÓÔ ·fi ÙÔ˘˜ ÛÙ›¯Ô˘˜ ÙÔ˘ ™ÔψÌÔ‡ «™ÙˆÓ æ·ÚÒÓ ÙËÓ ÔÏfiÌ·˘ÚË Ú¿-
¯Ë/ÂÚ·ÙÒÓÙ·˜ Ë ¢fiÍ· ÌÔÓ¿¯Ë/ÌÂÏÂÙ¿ Ù· Ï·ÌÚ¿ ·ÏÏËοÚÈ·», ··Û¯fiÏËÛ Ôχ ÙÔÓ °‡˙Ë. ∆Ô ¤ÚÁÔ
¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ÁÈ· ÙÔÓ È‰Â·ÏÈÛÌfi ÙÔ˘, Ô˘ ÂÎÊÚ¿˙ÂÙ·È Ì ¤ÓÙ·ÛË ÛÙË ÊÙÂÚˆÙ‹ ÌÔÚÊ‹ Ù˘ ¢fiÍ·˜.
10, 11, 12 Î·È 13. ∏ ∞ı‹Ó· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ‹Ù·Ó ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ·Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈ΋ Ù˘ Ê˘ÛÈÔÁӈ̛· ÌÈ·
fiÏË ÓÂÔÎÏ·ÛÈ΋. ∂Ï¿¯ÈÛÙ· ÚÔÂ·Ó·ÛÙ·ÙÈο ÎÙ›ÚÈ· ›¯·Ó ·ÔÌ›ÓÂÈ, ΢ڛˆ˜ ÛÙËÓ ¶Ï¿Î· Î·È ÛÙÔ˘
æ˘ÚÚ‹. ŸÏË Ë ˘fiÏÔÈË fiÏË, ›Ù ÂÚfiÎÂÈÙÔ ÁÈ· ȉȈÙÈΤ˜ ηÙÔÈ˘ ÏÔ‡ÛÈˆÓ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÈÒÓ,
fiˆ˜ ÙÔ Ì¤Á·ÚÔ ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ (·Ú¯È΋ ÌÔÚÊ‹ ÙÔ˘ ÛËÌÂÚÈÓÔ‡ ÍÂÓÔ‰Ô¯Â›Ô˘ ªÂÁ¿ÏË µÚÂÙ·Ó›·), ›Ù ÁÈ·
‰ËÌfiÛÈ· ÎÙ›ÚÈ·, ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û ÙÔÓ ÓÂÔÎÏ·ÛÈÎÈÛÌfi.
77
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 77
78
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ «ÚÔÔÚÈÛÌfi˜» ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ∞ıËÓÒÓ
∫›ÌÂÓÔÓ ÌÂٷ͇ Ù˘ ÂÛÂÚ›·˜ [¢‡ÛË] Î·È Ù˘ ¤ˆ [∞Ó·ÙÔÏ‹], Â›Ó·È ÚÔˆÚÈṲ̂ÓÔÓ Ó· Ï·Ì‚¿ÓË ·Ê’
ÂÓfi˜ ̤ÚÔ˘˜ Ù· Û¤ÚÌ·Ù· Ù˘ ÛÔÊ›·˜, Î·È ·Ê’ Ô˘ Ù· ·Ó·Ù‡ÍË ÂÓ Â·˘ÙÒ È‰›·Ó ÙÈÓ· Î·È ÁfiÓÈÌÔÓ ·Ó¿-
Ù˘ÍÈÓ, Ó· Ù· ÌÂÙ·‰›‰Ë ÂȘ ÙËÓ Á›ÙÔÓ· ¤ˆ Ó·ڿ Î·È Î·ÚÔÊfiÚ·. [...]
∫.¢. ™¯ÈÓ¿˜, (ηıËÁËÙ‹˜ πÛÙÔÚ›·˜ Î·È ÚÒÙÔ˜ Ú‡Ù·Ó˘ ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ∞ıËÓÒÓ), ÔÌÈÏ›· η-
Ù¿ Ù· ÂÁη›ÓÈ· ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ∞ıËÓÒÓ.
¶ËÁ‹: ∫.£. ¢ËÌ·Ú¿˜, ∂ÏÏËÓÈÎfi˜ ƒˆÌ·ÓÙÈÛÌfi˜, ∂ÚÌ‹˜, ∞ı‹Ó· 1985, Û. 350.
2. ¡¤ÔÈ ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌÔ› ÛÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋
ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ·
™Ù· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÙÚÈ¿ÓÙ· ¯ÚfiÓÈ· ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· Ë ÈÛÙÔÚÈ΋ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, Ì Â›ÎÂÓÙÚÔ ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ÙËÓ
∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ˘Ô¯ˆÚ› [...]. ∏ ËıÔÁÚ·Ê›·, Ì ÙȘ ÔÈΛϘ ÚÔÂÎÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Ù˘ ÂΉÔ-
¯‹, ı· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ÙË Ê˘ÛÈÔÁӈ̛· Ù˘ ÂÈηÛÙÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÛÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô Ù¤-
Ù·ÚÙÔ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, Ì ÂÈ‚ÈÒÛÂȘ Î·È ÛÙÔÓ 20fi. ∂ÈÛËÁËÙ‹˜ Ù˘ Â›Ó·È Ô ¡ÈÎËÊfiÚÔ˜ §‡ÙÚ·˜. [...]
«∆· ‹ıË ÙÔ˘ ∂ÏÏËÓÈÎÔ‡ Ï·Ô‡ Ì¿˜ ¤‰ˆÛ·Ó ÙËÓ ∂Ï¢ıÂÚ›·Ó Î·È Ú¤ÂÈ Ó· Ù· Ê˘Ï¿ÙÙˆÌÂÓ ˆ˜ ÎfiÚËÓ
ÔÊı·ÏÌÔ‡» ‰È·ÎËÚ‡ÛÛÂÈ Ô §‡ÙÚ·˜, ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·˜ ÏÂÎÙÈο fiÛ· ÂÈÎÔÓÔÔÈ› ÛÙÔ˘˜ ›Ó·Î¤˜ ÙÔ˘ Î·È Î·-
Ù·Î˘ÚÒÓÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ·È‰Â˘ÙÈÎfi, ËıÔÏ·ÛÙÈÎfi ÚfiÏÔ Ô˘ Ë ËıÔÁÚ·ÊÈ΋ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, Ì ÙÔ È‰ÂÔÏÔÁÈÎfi
Ù˘ ˘fi‚·ıÚÔ, ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. [...] √ Ï·˚Îfi˜ ÔÏÈÙÈÛÌfi˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ˆ˜ ·Ô‰ÂÈÎÙÈ-
Îfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ù˘ Û‡Ó‰ÂÛ˘ ÙÔ˘ ÓÂÔÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜ Ì ÙËÓ ·Ú¯·ÈfiÙËÙ·. ∆Ô «‰fiÁÌ· Ù˘ Û˘Ó¤¯ÂÈ·˜»
ÂÁÁÚ¿ÊÂÙ·È ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÁÈ· ÙË Û˘ÁÎÚfiÙËÛË Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ Û˘Ó›‰ËÛ˘ ÂÓÒ ÙÔ ·›ÙËÌ· Ù˘ ·Ô-
ηٿÛÙ·Û˘ Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Î·È ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ ·ÔÙÂÏ› η›ÚÈ· ¤ÎÊ·ÓÛË ÙÔ˘ ȉÂÔÏÔÁ‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘
«ªÂÁ¿Ï˘ π‰¤·˜» ÌÂÙ¿ Ù· ̤۷ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. √ ÁÓˆÛÙfi˜ ›Ó·Î·˜ ÙÔ˘ ¡ÈÎËÊfiÚÔ˘ §‡ÙÚ· «∆· ∫¿-
Ï·ÓÙ·» –¤Ó· ÂÌ‚ÏËÌ·ÙÈÎfi ¤ÚÁÔ Ù˘ ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋˜ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜– Ì ÙÔ ·Ú¯·›Ô ÁÏ˘Ùfi ÛÙÔ ÚÒÙÔ Ï¿-
ÓÔ Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘, ·˘Ùfi ÙÔ ÓÂ˘Ì·ÙÈÎfi Îϛ̷ ÛËÌ·ÙÔ‰ÔÙ› Ì ÙË ÁÏÒÛÛ· Ù˘ Ù¤¯Ó˘.
∞. ∫Ô‡ÚÈ·, «∏ ∆¤¯ÓË 1871-1909, Ù· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ˆÚÈÌfiÙËÙ·˜», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈ-
ο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2004, ÙfiÌ. 5Ô˜, Û. 249-250.
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 78
79
∂·Ó·ÏËÙÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘
ÛÙÔ ¶ÚÒÙÔ ª¤ÚÔ˜
√ ∫√™ª√™ ∞¶√ ∆π™ ¶∞ƒ∞ª√¡∂™ ∆∏™ °∞§§π∫∏™
∂¶∞¡∞™∆∞™∏™ ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 19Ô˘ ∞πø¡∞
√Ì¿‰· ∞
∞1. ¶ÔÈ· ‹Ù·Ó Ë Î‡ÚÈ· ÌÂÙ·‚ÔÏ‹ Ô˘ ¤ÊÂÚ ÛÙË ÌÔÚÊ‹ ÙÔ˘ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ Ë Á·ÏÏÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË
ÙÔ˘ 1789;
(ÌÔÓ¿‰· 1)
∞2. ¡· ÔÚ›ÛÂÙ ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË.
(ÌÔÓ¿‰· 1)
∞3. ¶ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ¢ÓfiËÛ·Ó ÙËÓ ÂÈÎÚ¿ÙËÛË Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1821 ÛÙÔÓ ÓfiÙÈÔ ÂÏÏ·‰ÈÎfi
¯ÒÚÔ;
(ÌÔÓ¿‰· 1)
∞4. ¶ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ıˆÚ›Ù fiÙÈ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ¤ÍˆÛË ÙÔ˘ ŸıˆÓ·;
(ÌÔÓ¿‰· 1)
∞5. ¶ÔȘ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Â›Ó·È ÛˆÛÙ¤˜ Î·È ÔȘ Ï·Óı·Ṳ̂Ó˜; ™ §
·. √ ¢È·ÊˆÙÈÛÌfi˜ ηÏÏȤÚÁËÛ ÙËÓ ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÛÙË ‰‡Ó·ÌË Ù˘ ÏÔÁÈ΋˜. ❏ ❏
‚. √È ¢˘Ó¿ÌÂȘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ¢ÓÔ˚ο ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË. ❏ ❏
Á. √ π. ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜ ›‰Ú˘Û ÙÔ ÚÒÙÔ ·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. ❏ ❏
‰. ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ηٿ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· ‹Ù·Ó ηٿ ‚¿ÛË ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋. ❏ ❏
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 4)
√Ì¿‰· µ
µ1. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Û‡Á¯ÚÔÓfi Ì·˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi µ·Û›ÏË ¶·Ó·ÁȈÙfiÔ˘ÏÔ, Ë ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· «Ì ‚¿-
ÛË Ù· ÓˆÙÂÚÈο ÚÔÙ¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÎÔÔÈË̤ÓÔ˘ ¢È·ÊˆÙÈÛÌÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ÚÒÈÌÔ˘ ÚÔÌ·-
ÓÙÈÛÌÔ‡, ÚÔÙ›ÓÂÈ ÙËÓ ·˘ÙÔÙÂÏ‹ Î·È ·˘ÙÔ‰‡Ó·ÌË ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ÚԂ›,
Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘, ΢ÚÈ·Ú¯Èο Î·È Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙˆÓ ‰ÈÎÒÓ ÙÔ˘ ·Ó·ÁÎÒÓ, ÛÙËÓ Â›-
Ù¢ÍË ÙˆÓ ÚÔÛÊÔÚfiÙÂÚˆÓ Û˘ÌÌ·¯ÈÒÓ».
¶ÔÈ· Ë ‰È·ÊÔÚ¿ Ù˘ Ù·ÎÙÈ΋˜ Ô˘ ÂÊ¿ÚÌÔÛÂ Ë ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· («·˘ÙÔÙÂÏ‹˜ Î·È ·˘ÙÔ‰‡Ó·ÌË
ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜») ·fi ÙËÓ Ù·ÎÙÈ΋ Ô˘ ›¯Â ·ÎÔÏÔ˘ıËı› ¤ˆ˜ ÙfiÙ ·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜;
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 6)
µ2. ¶ÔÈ· Ë ı¤ÛË Ù˘ ‰·Ú‚ÈÓÈ΋˜ ıˆڛ·˜ ÛÙËÓ ÔÚ›· ÂͤÏÈ͢ Ù˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ÛΤ„˘;
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 6)
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 79
80
ª¤ÚÔ˜ ¢Â‡ÙÂÚÔ
√ ∫√™ª√™ ∞¶√ ∆π™ ∞ƒÃ∂™ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∂ø™ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ′ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À
∫∂º∞§∞π√ ∂∫∆√
∏ ∂§§∞¢∞ ∞¶√ ∆√ ∫π¡∏ª∞ ™∆√ °√À¢π (1909)
∂ø™ ∆√ ∆∂§√™ ∆ø¡ µ∞§∫∞¡π∫ø¡ ¶√§∂ªø¡ (1913)
∂¡√∆∏∆∞ 27
∆Ô Î›ÓËÌ· ÛÙÔ °Ô˘‰› (1909)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÔÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜, ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ Î·È ÔÏÈÙÈ΋˜ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi-
ÙËÙ·˜ ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 19Ô˘ Î·È ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ 1909.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó Ô ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎfi˜ ™‡Ó‰ÂÛÌÔ˜ Î·È ÔȘ ‹Ù·Ó ÔÈ ÂȉÈÒÍÂȘ ÙÔ˘.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó ÙÈ ‹Ù·Ó ÙÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ 1909 ÛÙÔ °Ô˘‰›, ÔÈ· Ù· ·ÈÙ‹Ì·Ù· ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓˆÙÒÓ
ÙÔ˘, ÔÈ· Ë ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ‹ ÙÔ˘ ·fi ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ·ÏÏ¿ Î·È ·fi ÙÔ Â͈ÙÂÚÈÎfi.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
2. (∏ ËÁ‹ 2 ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËı› ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2.) ∆Ô Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ 1909 ˘Ô-
ÛÙËÚ›¯ıËΠ·fi ¢ڇÙÂÚ· ÙÌ‹Ì·Ù· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜, ȉ›ˆ˜ ·fi Ù· ÌÂÛ·›· Î·È Î·ÙÒÙÂÚ· ÎÔÈ-
ÓˆÓÈο ÛÙÚÒÌ·Ù· ÙˆÓ fiψÓ. ª¿ÏÈÛÙ· Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ·fi Ù· ·ÈÙ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ™˘Ó‰¤ÛÌÔ˘ ÂΛӷ Ô˘
›¯·Ó ÙËÓ ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË Ï·˚΋ ·‹¯ËÛË ‹Ù·Ó ·˘Ù¿ Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ Î·Ù·ÔϤÌËÛË Ù˘ «Û˘-
Ó·ÏÏ·Á‹˜» (ÔÏÈÙÈ΋ ·ÏÏ¿ Î·È ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ‰È·ÊıÔÚ¿) Î·È ÛÙËÓ «·ÓfiÚıˆÛÈÓ» (ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ·Ó·Û˘-
ÁÎÚfiÙËÛË) Ù˘ ¯ÒÚ·˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∏ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Ï·˚΋ ÂÈÎfiÓ· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ 1909. ™ÙÔ Î¤ÓÙÚÔ ‰ÂÛfi˙ÂÈ Ë ∂ÏÏ¿‰·
Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ Ó¤·˜ Á˘Ó·›Î·˜ Ô˘ ÎÚ·Ù¿ ÛÙÔ ‰ÂÍ› ¯¤ÚÈ Û·ı› Î·È ·Ù¿ ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Ê›‰È ÙÔ ÔÔ›Ô ¤¯ÂÈ
¿Óˆ ÙÔ˘ ÁÚ·Ì̤ÓË ÙË Ï¤ÍË «Û˘Ó·ÏÏ·Á‹».
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 1.
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 80
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ÚÔ΋ڢÍË ÙÔ˘ ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡ ™˘Ó‰¤ÛÌÔ˘ (·ÔÛ¿ÛÌ·Ù·)
[…] ∏ ¶·ÙÚ›˜ Ì·˜ ¢ڛÛÎÂÙ·È ˘fi ‰˘Û¯ÂÚÂÛٿٷ˜ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ, ÙÔ ‰Â Â›ÛËÌÔÓ ∫Ú¿ÙÔ˜, ˘‚ÚÈÛı¤Ó
Î·È Ù·ÂÈÓˆı¤Ó, ·‰˘Ó·Ù› Ó· ÎÈÓËı‹ ÚÔ˜ ¿Ì˘Ó·Ó ÙˆÓ ‰Èη›ˆÓ ÙÔ˘. […]
√ ™‡Ó‰ÂÛÌÔ˜ ÙˆÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎÒÓ ÙÔ˘ ∂ıÓÈÎÔ‡ ™ÙÚ·ÙÔ‡ Ù˘ •ËÚ¿˜ Î·È ÙÔ˘ ¡·˘ÙÈÎÔ‡ […] ÚÔ‚·›ÓÂÈ
ÂȘ ÙËÓ ˘Ô‚ÔÏ‹Ó ÈÂÚ¿˜ ·Ú·ÎÏ‹Ûˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔÓ µ·ÛÈϤ· […] Î·È ÚÔ˜ ÙËÓ ∫˘‚¤ÚÓËÛ›Ó ÙÔ˘, fiˆ˜
ÔÏÔ„‡¯ˆ˜ ÂȉÔıÒÛÈÓ ÂȘ ÙËÓ ¿ÌÂÛÔÓ Î·È Ù·¯Â›·Ó ·ÓfiÚıˆÛÈÓ ÙˆÓ Î·ÎÒ˜ ÂÓ Á¤ÓÂÈ Â¯fiÓÙˆÓ, ȉ›· ‰Â
ÙˆÓ ÙÔ˘ ™ÙÚ·ÙÔ‡ Î·È ¡·˘ÙÈÎÔ‡.
√ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎfi˜ ™‡Ó‰ÂÛÌÔ˜ ‰ÂÓ ÂȉÈÒÎÂÈ ÙËÓ Î·Ù¿ÚÁËÛÈÓ Ù˘ ¢˘Ó·ÛÙ›·˜ ‹ ÙËÓ ·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛÈÓ
ÙÔ˘ µ·ÛÈϤˆ˜, Ô‡ÙÈÓÔ˜ ÙÔ ÚfiÛˆÔÓ Â›Ó·È ÈÂÚfiÓ ‰È¿ ÙÔ˘˜ ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·˜ ·˘ÙfiÓ, Ô˘‰’ ÂÈı˘Ì› Ó·
ÂÁηıȉڇÛË ÙËÓ ·ÔÏ˘Ù·Ú¯›·Ó, ‹ ÙËÓ ÛÙÚ·ÙÔÎÚ·Ù›·Ó, ‹ Ó· ı›ÍË Î·ı’ ÔÈÔÓ‰‹ÔÙ ÙÚfiÔÓ ÙÔ ™˘-
ÓÙ·ÁÌ·ÙÈÎfiÓ ¶ÔÏ›ÙÂ˘Ì· […].
∂Âȉ‹ fï˜ Ô Ù ¢È¿‰Ô¯Ô˜ Î·È ÔÈ µ·ÛÈÏfi·È‰Â˜, ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ˜ ÂÓÂÚÁfiÓ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈÎ‹Ó ˘Ë-
ÚÂÛ›·Ó […] ÂÚÈ›ÙÔ˘ÛÈ Î·Ù’ ·Ó¿ÁÎËÓ ÂȘ ÚÔÛˆÈο˜ ÚÔÛÙÚÈ‚¿˜ […] Î·È ÂÂȉ‹ ·Ê’ ÂÙ¤ÚÔ˘ […]
‰ÈÔÈÎÔ‡ÛÈ ÙÂÏ›ˆ˜ ·Ó¢ı‡Óˆ˜ […] ‰È¿ ÙÔ‡ÙÔ Ô ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎfi˜ ™‡Ó‰ÂÛÌÔ˜ ¤ÔÈıÂÓ fiÙÈ Ú¤ÂÈ, ¯¿ÚÈÓ
·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Û˘ÌʤÚÔÓÙÔ˜ Ù˘ ¢˘Ó·ÛÙ›·˜, fiˆ˜ Ô Ù ¢È¿‰Ô¯Ô˜ Î·È ÔÈ µ·ÛÈÏfi·È‰Â˜ ·fiÛ¯ˆÛÈ Ù˘
ÂÓÂÚÁÔ‡ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈ΋˜ ÂÓ Ùˆ ÛÙÚ·ÙÒ Î·È Ùˆ Ó·˘ÙÈÎÒ ˘ËÚÂÛ›·˜ […].
¡. ∑ÔÚÌ¿˜, ∞ÔÌÓËÌÔÓ‡̷ٷ, ∞ı‹Ó· 1925, Û. 15-18.
2. ∞fi„ÂȘ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ ÁÈ· ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 1909
·. ∏ ¿Ô„Ë ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ °È¿ÓÓË ∫ÔÚ‰¿ÙÔ˘
∆Ô Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ °Ô˘‰ÈÔ‡ Â›Ó·È ¤Ó·˜ Ó¤Ô˜ ÛÙ·ıÌfi˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÂÊ·Ï·ÈÔÎÚ·Ù›·. ∏ «Â·Ó¿ÛÙ·-
ÛË» ·˘Ù‹ ÛÙ· ‚·ı‡ÙÂÚ· ÂÏ·Ù‹ÚÈ¿ Ù˘ Â›Ó·È ¤Ó· ·ÛÙÈÎfi ΛÓËÌ·. ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÂÊ·Ï·ÈÔÎÚ·Ù›· ‰›ÓÂÈ ÌÈ·
Ì¿¯Ë ÔÚÈÛÙÈ΋ Ì ٷ Ù˙¿ÎÈ· Î·È ·˘Ù‹ ÙË ÊÔÚ¿ Ù· ‚Á¿˙ÂÈ ¤Ú·. ∞’ Â‰Ò Î’ ÂÌÚfi˜ ·›ÚÓÂÈ ·˘Ù‹ ÙËÓ
΢‚ÂÚÓËÙÈ΋ Ì˯·Ó‹ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Ù˘.
°. ∫ÔÚ‰¿ÙÔ˜, ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÂȘ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÂÊ·Ï·ÈÔÎÚ·Ù›·˜, (1930), ∂ÈηÈÚfiÙËÙ·, ∞ı‹Ó·
1977, Û. 63.
‚. ∏ ¿Ô„Ë ÙÔ˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ °.µ. ¢ÂÚÙÈÏ‹
[...] ÌÈ· ÏÂ˘Ú¿ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›·˜ ÚÔÛ¿ıËÛ Ӓ ·Ó·Î·Ï‡„ÂÈ ¿ÛË ı˘Û›· ÌÈ·Ó ·ÛÙÈ-
΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Ì¤Û· ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚ›·. º·›ÓÂÙ·È, fï˜, fiÙÈ ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ ÔÙ¤ Ù¤ÙÔÈ· Â·Ó¿ÛÙ·ÛË
ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ÁÈ·Ù› ‰ÂÓ ¯ÚÂÈ¿ÛÙËΠÔÙ¤ Ó· Á›ÓÂÈ: ÔÈ ·ÛÙÈÎÔ› ıÂÛÌÔ› ηıÈÂÚÒıËÎ·Ó ‹‰Ë ·fi Ù· ™˘-
ÓÙ¿ÁÌ·Ù· Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ 1820, ıÂÛ›ÛÙËÎ·Ó Í·Ó¿ ÛÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ· ÙÔ˘ 1844 Î·È ·ÁÈÒıËÎ·Ó ÔÚÈ-
ÛÙÈο Ì ÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ· ÙÔ˘ 1864. [...] ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ˘ 1909, Ë ·ÚÂÚÌËÓ›· ‰ÈηÈÔÏÔÁÂ›Ù·È ·fi
ÙȘ Û˘Ó¤ÂȘ Ù˘ ÂͤÁÂÚÛ˘: ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠ«·ÛÙÈ΋» ÂÂȉ‹ ÂÈÙ¿¯˘Ó ÙÔÓ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi Ù˘ ÔÈÎÔ-
ÓÔÌ›·˜ Î·È ÙËÓ Â‰Ú·›ˆÛË ÙÔ˘ ·ÛÙÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ [...].
°.µ. ¢ÂÚÙÈÏ‹˜, ∫ÔÈÓˆÓÈÎfi˜ ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Â¤Ì‚·ÛË, 1880-1909, ‰’ ¤Î‰ÔÛË, ∂Í¿ÓÙ·˜
∞ı‹Ó· 1985, Û. 217.
81
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 81
∂¡√∆∏∆∞ 28
√ ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜:
Ë ‚ÂÓÈ˙ÂÏÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 1910-1912
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ˘fi ÙȘ Ôԛ˜ ÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ˙ˆ‹ Ô ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜
µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ ÚÒÙ˜ ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ·Ó¿‰ÂÈÍ‹ ÙÔ˘ ÛÂ
Úˆı˘Ô˘ÚÁfi Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙ· 1910.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÙÈÎfi Û¯¤‰ÈÔ ÙÔ˘ ∂Ï. µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ
ÚÔÛ¿ıÂȘ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ ÙÔ˘ ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1910-1912.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
√ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍ ÛıÂÓ·Ú¿, ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ 1909, ÙË Û‡ÁÎÏËÛË ∞Ó·ıˆÚËÙÈ-
΋˜ µÔ˘Ï‹˜ Ô˘ ı· ÚÔ¯ˆÚÔ‡Û Û ÂÎÙÂٷ̤Ó˜ ÌÂÙ·ÚÚ˘ıÌ›ÛÂȘ, ‰›¯ˆ˜, fï˜, Ó· ı›ÍÂÈ ÙÔ Ôϛ٢-
Ì· Î·È ÙÔÓ ‚·ÛÈÏÈ¿. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ˆÛÙfiÛÔ, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Ô·‰Ô‡˜ ÙÔ˘ ›¯Â ‰È·ÌÔÚʈı› ¤Ó· ÈÛ¯˘-
Úfi Ú‡̷ Ô˘ ˘ÈÔıÂÙÔ‡Û ÈÔ ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ, ·ÍÈÒÓÔÓÙ·˜ ÙË Û‡ÁÎÏËÛË ™˘ÓÙ·ÎÙÈ΋˜ µÔ˘Ï‹˜
Ë ÔÔ›· ı· Û˘Ó¤Ù·ÛÛÂ Ó¤Ô Û‡ÓÙ·ÁÌ· ÚÔ¯ˆÚÒÓÙ·˜ ÛÙËÓ Î·Ù¿ÚÁËÛË Ù˘ ‚·ÛÈÏ›·˜. √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜
ÂÓ·ÓÙÈÒıËΠÛÙ·ıÂÚ¿ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ¿Ô„Ë ÂÎÙÈÌÒÓÙ·˜ fiÙÈ Ë ·Ó·Î›ÓËÛË ÙÔ˘ ÔÏÈÙÂÈ·ÎÔ‡ ˙ËÙ‹Ì·ÙÔ˜
(ηٿÚÁËÛË ‹ fi¯È Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜) ı· ‰›¯·˙ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙË Ï‹„Ë Ì¤ÙÚˆÓ ˘¤Ú
ÙˆÓ ·ÛıÂÓ¤ÛÙÂÚˆÓ Ù¿ÍˆÓ
∆Ô ·Ú·Î¿Ùˆ ΛÌÂÓÔ ·ÔÙÂÏ› ·fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙËÓ ·¿ÓÙËÛË ÙÔ˘ ∂. µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ Û ‚Ô˘ÏÂ˘Ù‹ Ù˘ ·ÓÙÈÔÏ›-
Ù¢Û˘ Ô ÔÔ›Ô˜ ÙÔÓ Â¤ÎÚÈÓ ÁÈ· ˘ÂÚ‚ÔÏÈΤ˜ ·ÚÔ¯¤˜ ÛÙȘ ηÙÒÙÂÚ˜ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Ù¿ÍÂȘ ηٿ ÙȘ ÂÚÁ·Û›Â˜ Ù˘
µÔ˘Ï‹˜ ÙËÓ ¿ÓÔÈÍË ÙÔ˘ 1911.
ŸÙ ‚‚·›ˆ˜ Ô Î. µÔ˘ÏÂ˘Ù‹˜ […] ÓÔÌ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë ‰‡Ó·ÌȘ ÙÔ˘ ·ÛÙÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ Â›Ó·È Ó· ÌËÓ ‚Ϥ-
Ë ·ÓÙ¿·ÛÈ ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔÓ, Ô ÔÔ›Ô˜ Â¤Ú¯ÂÙ·È Î·Ù¿ ÙÔÓ ÂÈÎÔÛÙfiÓ ·ÈÒÓ· Â› Ù· οو, ΛӉ˘ÓÔÓ ÙÔÓ
ÔÔ›ÔÓ ÂÓ Ì¤ÛÔÓ ¤¯ÂÈ Ó· ÚÔÏ¿‚Ë, Ó· ÚÔÏ·Ì‚¿ÓË Ù·˜ ÂÎÚ‹ÍÂȘ ‰È¿ Ù˘ ÂÁη›ÚÔ˘ ÈηÓÔÔÈ‹Ûˆ˜
ÙˆÓ ‰Èη›ˆÓ ·ÍÈÒÛÂˆÓ ÙˆÓ Ù¿ÍÂˆÓ ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ ÙˆÓ ·ÔÎÏ‹ÚˆÓ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜, fiÙ ÙÔÈ·‡-
ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„ÈÓ ¤¯ÂÈ Ô Î. µÔ˘ÏÂ˘Ù‹˜ […] ‰ÂÓ ÂÎÏ‹ÙÙÔÌ·È ‚‚·›ˆ˜, ‰ÈfiÙÈ ÙÔÈ·‡Ù·˜ ÂͤÊÂÚÂÓ ·fi ÙÔ˘
‚‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ‡ÙÔ˘ ȉ¤·˜.
¶ËÁ‹: °. §ÂÔÓÙ·Ú›Ù˘, «∆Ô ÂÏÏËÓÈÎfi ÂÚÁ·ÙÈÎfi ΛÓËÌ· Î·È ÙÔ ·ÛÙÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜, 1910-1920», £. µÂÚ¤-
Ì˘, √. ¢ËÌËÙÚ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ (ÂÈÌ.), ªÂÏÂÙ‹Ì·Ù· Á‡Úˆ ·fi ÙÔÓ µÂÓÈ˙¤ÏÔ Î·È ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘, ºÈÏÈfiÙ˘,
∞ı‹Ó· 1980, Û. 52.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
∆· ̤ÙÚ· ˘¤Ú ÙˆÓ ·ÛıÂÓ¤ÛÙÂÚˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ Ù¿ÍÂˆÓ Ô˘ ¤Ï·‚·Ó ÔÈ ‚ÂÓÈ˙ÂÏÈΤ˜ ΢‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ıÂ-
ÌÂÏÈÒÓÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ ÂÔ›ıËÛË ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ fiÙÈ Ë ‰È·Ù‹ÚËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ ¤ÚÂ ӷ
82
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 82
ÂÈÙ¢¯ı› Î·È Ì¤Ûˆ Ù˘ ÚfiÏ˄˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ·Ó·Ù·Ú·¯ÒÓ. √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó, ‚‚·›ˆ˜, ÛÔ-
ÛÈ·ÏÈÛÙ‹˜. ø˜ Â˘Ê˘‹˜ ÔÏÈÙÈÎfi˜, fï˜, ·ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÙ·Ó fiÙÈ ÔÈ ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ ·Ú·¯ˆÚ‹ÛÂȘ ÚÔ˜ Ù·
·ÛıÂÓ¤ÛÙÂÚ· ÎÔÈÓˆÓÈο ÛÙÚÒÌ·Ù· ›Ûˆ˜ Ù· ¤Î·Ó·Ó ÏÈÁfiÙÂÚ· ‰ÈÂΉÈÎËÙÈο Î·È Î·Ù’ ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ
ÂÓ›Û¯˘Û·Ó ÙË ÛÙ·ıÂÚfiÙËÙ· ÙÔ˘ ˘ÊÈÛÙ¿ÌÂÓÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜.
2. √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ˆ˜ ÂÈÛÙÈÎfi˜ ÂÎÊÚ·ÛÙ‹˜ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ÂıÓÈÎÒÓ
ÂȉÈÒ͈Ó
·. [...] ∏ ÚfiÛÎÏËÛË ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ [ÂÓÓ. ·fi ÙÔ˘˜ ÎÈÓË̷ٛ˜ ÙÔ˘ 1909] ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ [...] ¤Ó·Ó ÂıÓÈ-
ÎÈÛÌfi Ôχ ηıÔÏÈÎfiÙÂÚÔ, ·ÓÂÏÏ‹ÓÈÔ, Ô˘ ÙÒÚ· È· ÙÔÓ ÂÓÛÙÂÚÓ›˙ÔÓÙ·È Î·È ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ŒÏÏË-
Ó˜ Ù˘ ÔÌÔÁ¤ÓÂÈ·˜ Î·È Ù˘ ‰È·ÛÔÚ¿˜. ™ÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ∞˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·, ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·È
·ÊÂÓfi˜ ÙȘ ·ÂÈϤ˜ ÁÈ· ÙȘ ÂÛٛ˜ Î·È Ù· Û˘ÌʤÚÔÓÙ¿ ÙÔ˘˜, ·ÂÈϤ˜ ‚·ÏηÓÈ΋˜ ΢ڛˆ˜ ÚÔ¤Ï¢Û˘Ø
ηÈ, ·ÊÂÙ¤ÚÔ˘, ÙËÓ ˘ÂÚËÊ¿ÓÂÈ· Î·È ÙËÓ ÔÚÌ‹ Ô˘ ÙÔ˘˜ ¯·Ú›˙ÂÈ Ë ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÂÈÙ˘¯›· ÙÔ˘˜ Û fiÏ·
Ù· Ì‹ÎË Î·È Ï¿ÙË, ·fi ÙËÓ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· ¤ˆ˜ ÙËÓ ¶ÂÙÚÔ‡ÔÏË, ·fi ÙËÓ ª·ÛÛ·Ï›· ¤ˆ˜ ÙËÓ √‰ËÛ-
Ûfi, ·fi ÙÔ §ÔÓ‰›ÓÔ ¤ˆ˜ ÙËÓ ∫·ÏÎÔ‡Ù·.
∞˘ÙÔ› ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÔÈ ÂÎÙfi˜ ∂ÏÏ¿‰Ô˜ ŒÏÏËÓ˜ ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È ϤÔÓ ÂÈÙ·ÎÙÈο ¤Ó· ÂıÓÈÎfi ΤÓÙÚÔ, ¤Ó·
ÎÚ¿ÙÔ˜ Ô˘ Ó· ÙÔ˘˜ ÚÔÛٷهÂÈ ÛÙȘ ‰ÈÂıÓ›˜ ÙÔ˘˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È ÌÈ· ¯ÒÚ· Ô˘ Ó· Â›Ó·È ÙÔ
¤Û¯·ÙÔ Î·Ù·Ê‡ÁÈÔ Û ÒÚ· ·Ó¿Á΢. Œ¯ÔÓÙ·˜ ÂÈÙ‡¯ÂÈ ‰ÈÂıÓ‹ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË Î·È ¤¯ÔÓÙ·˜
·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ‰ÈÂıÓÈ΋, ÂÓ›ÔÙ ÎÔÛÌÔÔÏ›ÙÈÎË ÓÔÔÙÚÔ›·, ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·È Î·È ÙËÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÓÙÚÔ‹ ÁÈ·
ÌÈ· ∂ÏÏ¿‰· Ù·ÂÈӈ̤ÓË, ÊÙˆ¯‹ Î·È ‰ÈÂÊı·Ṳ́ÓË.
°.µ. ¢ÂÚÙÈÏ‹˜, πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, 1830-1920, Á’ ¤Î‰ÔÛË (‚ÂÏÙȈ̤ÓË), µÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ
Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó· 2005, ÙfiÌ. µ’, Û. 867.
‚. ™ÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚ›·, Ô µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌfi˜ ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ÙËÓ ÈÔ ÊÈÏfi‰ÔÍË, ‰˘Ó·ÌÈ΋ Î·È ÔÏÔ-
ÎÏËڈ̤ÓË ÚÔÛ¿ıÂÈ· ηıÔÏÈÎÔ‡ ·ÛÙÈÎÔ‡ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌÔ‡. ∞ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ Â›Û˘ ÙËÓ ÚÔÛ¿-
ıÂÈ· Ô˘ ¤ÊÙ·Û ÈÔ ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ ÂÈÙ˘¯›·. [...] ¶¤Ú· Î·È ›Ûˆ ·fi ÙÔ ¯¿ÚÈÛÌ· ÙÔ˘ ËÁ¤ÙË ÙÔ˘, Ë ·ÓÂ-
·Ó¿ÏËÙË ‰˘Ó·ÌÈ΋ ÙÔ˘ µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌÔ‡ ËÁ¿˙ÂÈ ·fi ¤Ó·Ó ÂÍ›ÛÔ˘ ·ÓÂ·Ó¿ÏËÙÔ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ·ÛÙÈ-
ÎÔ‡ ÂıÓÈÎÈÛÌÔ‡ Î·È ·ÛÙÈÎÔ‡ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌÔ‡, Û ·‰È¿Û·ÛÙË Î·È ‰È·ÏÂÎÙÈ΋ ÂÓfiÙËÙ·. ∞fi ÙËÓ ÚÒ-
ÙË ÛÙÈÁÌ‹, ÙÔ 1910, Ô ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜ Ù¤ıËΠÛÙËÓ ˘ËÚÂÛ›· Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛ˘. [...] ŒÙÛÈ,
ηٿ ÙËÓ ÚÒÙË ËÚˆÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô ÙÔ˘ µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌÔ‡ (1910-1920), Ô ·ÛÙÈÎfi˜ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜ Û˘-
Ó·ÚıÚÒıËΠ̠ÙÔÓ ·Ï˘ÙÚˆÙÈÛÌfi, Ì ȉÂÔÏÔÁÈÎfi ÂÈÛÙ¤Á·ÛÌ· ÙË ªÂÁ¿ÏË π‰¤·.
°.£. ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ˜, «µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌfi˜ Î·È ·ÛÙÈÎfi˜ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜», °.£. ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ˜, Ã.Ã.
÷Ù˙ËÈˆÛ‹Ê (ÂÈÌ.), µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌfi˜ Î·È ·ÛÙÈÎfi˜ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi˜, ‚’ ¤Î‰ÔÛË, ¶·ÓÂÈÛÙËÌȷΤ˜ ∂ΉfiÛÂȘ
∫Ú‹Ù˘, ∏Ú¿ÎÏÂÈÔ 1992, Û. 9-10.
83
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 83
∂¡√∆∏∆∞ 29
√È ‚·ÏηÓÈÎÔ› fiÏÂÌÔÈ (1912-1913)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙË ‰Èψ̷ÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Î·È ÛÙË Û˘ÌÌ·¯›· ÙˆÓ
‚·ÏηÓÈÎÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ΢ÚÈfiÙÂÚ· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ ÔÏ¤ÌˆÓ Î·È ÙËÓ ¤Î‚·Û‹ ÙÔ˘˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô Î‡ÚÈÔ Âȯ›ÚËÌ· Ì ÙÔ ÔÔ›Ô Ô ‚·ÛÈÏÈ¿˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜
Ó· ÎËÚ‡ÍÂÈ ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ÛÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· Â›Ó·È Ë ÂÈı˘Ì›· ÚÔ¿ÛÈÛ˘ ÙˆÓ «·ÓıÚˆ-
›ÓˆÓ ‰ÈηȈ̿وӻ ÙˆÓ «˘fi‰Ô˘ÏˆÓ ·‰ÂÏÊÒÓ», ȉ›ˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ «·ÔÙ˘¯›·Ó ÙˆÓ ÂÈÚËÓÈÎÒÓ ÚÔ-
Û·ıÂÈÒÓ» ÙˆÓ Û˘ÌÌ¿¯ˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÔÏÂÌÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ·, ÙÔÓ›˙ÂÈ Î·Ù’ Â·-
Ó¿ÏË„Ë Ô °ÂÒÚÁÈÔ˜, Ë ∂ÏÏ¿‰· ·Ô‰‡ÂÙ·È fi¯È ÌfiÓË ·ÏÏ¿ Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ Û˘ÌÌ¿¯Ô˘˜ Ù˘, Ù· ¿ÏÏ· ‚·Ï-
ηÓÈο ÎÚ¿ÙË, Î·È ÂÓÒ Â›Ó·È Î·Ù¿ÏÏËÏ· ÚÔÂÙÔÈÌ·Ṳ̂ÓË.
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Û‡Á¯ÚÔÓÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi °È¿ÓÓË °È·ÓÔ˘ÏfiÔ˘ÏÔ, Ô ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ˘‹ÚÍ Ô
ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˘ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ÂÈÙ˘¯ÈÒÓ Î·Ù¿ ÙÔ˘˜ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡˜ ÔϤÌÔ˘˜. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ›
Ë ÂÈÛ‹Ì·ÓÛË ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ fiÙÈ Û ÔÏϤ˜ ·fi ÙȘ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘ Ô µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ‚Ú¤ıËΠ·ÓÙÈ̤وÔ˜
Ì ÙÔÓ ‚·ÛÈÏÈ¿ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ Î·È ÙÔ˘˜ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙ¤˜ ÙÔ˘.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∞̤ۈ˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù¿ÏË„Ë Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ÙÌ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ÎÈÓ‹ıËηÓ
ÚÔ˜ ÙË ‰˘ÙÈ΋ ª·Î‰ÔÓ›·, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ó Ù· ÏÂ˘Ú¿ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ ·fi
Ù· ‰˘ÙÈο. ™ÙË ÊˆÙÔÁÚ·Ê›· ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ŒÏÏËÓ˜ È›˜ ÛÙË Ì¿¯Ë Ù˘ ÕÚÓÈÛÛ·˜ (3-4 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘
1912).
2. ∏ Ó·˘Ì·¯›· Ù˘ «ŒÏÏ˘» (3 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 1912) ‹Ù·Ó Ë ÚÒÙË ÌÂÁ¿ÏË ÂÏÏËÓÈ΋ Ó·˘ÙÈ΋ Ó›ÎË Î·-
Ù¿ ÙÔÓ ∞’ ‚·ÏηÓÈÎfi fiÏÂÌÔ. ™ÙÔ ÚÒÙÔ Ï¿ÓÔ ÙÔ˘ ›Ó·Î· ÂÈÎÔÓ›˙ÔÓÙ·È ÙÔ˘ÚÎÈο ıˆÚËÎÙ¿ Ó· ¤¯Ô˘Ó
ÏËÁ› ·fi ÂÏÏËÓÈο ÛοÊË.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ‰È·Ì¿¯Ë µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘-∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÏË„Ë
Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢
[...] √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ¤ÏÂÁ ÚÔ˜ ÙÔÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔÓ, ÛÙ·ı̇ÔÓÙ· ÂȘ ∫Ô˙¿ÓËÓ: «∞ӷ̤ӈ Ó· ÌÔÈ ÁÓˆ-
Ú›ÛÂÙ ÙËÓ ÂÚ·ÈÙ¤Úˆ ‰È‡ı˘ÓÛÈÓ, ËÓ ı· ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛË Ë ÚԤϷÛȘ ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ £ÂÛÛ·Ï›·˜. ¶·Ú·-
ηÏÒ ÌfiÓÔÓ Ó· ¤¯ÂÙ ˘' fi„ÈÓ fiÙÈ ÛÔ˘‰·›ÔÈ ÔÏÈÙÈÎÔ› ÏfiÁÔÈ ÂÈ‚¿ÏÏÔ˘ÛÈ Ó· ¢ÚÂıÒÌÂÓ Ì›·Ó ÒÚ·
Ù·¯‡ÙÂÚÔÓ ÂȘ ÙËÓ £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎËÓ.
(ÀÔÁÚ·Ê‹) ˘Ô˘ÚÁfi˜ ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜».
[...] ¶·Ú' fiÏ· Ù·‡Ù·, Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ÂȉÔÔ›ËÛ ÙÔÓ µÂÓÈ˙¤ÏÔÓ fiÙÈ:
«√ ÛÙÚ·Ùfi˜ ‰ÂÓ ı· ԉ‡ÛË Î·Ù¿ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢. ∂ÁÒ ¤¯ˆ ηı‹ÎÔÓ Ó· ÛÙÚ·ÊÒ Î·Ù¿ ÙÔ˘ ªÔ-
Ó·ÛÙËÚ›Ô˘, ÂÎÙfi˜ ·Ó ÌÔ˘ ÙÔ ··ÁÔÚ‡ÂÙ».
∫·È Ô Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ·‹ÓÙËÛÂ: «™·˜ ÙÔ ··ÁÔÚ‡ˆ!»
84
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 84
[...] √ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ‚ϤÂÈ fiÙÈ Ë £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË ¯¿ÓÂÙ·È ‰È¿ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. ∆ËÓ Ó‡ÎÙ· Ù˘ 24 ÚÔ˜ 25
√ÎÙˆ‚Ú›Ô˘, ÌÂÙ¿ Ù·˜ Âȉ‹ÛÂȘ ÂÚ› Ù˘ ‚Ô˘ÏÁ·ÚÈ΋˜ ÚÔÂÏ¿Ûˆ˜, Ô Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ηÙÂÏ‹ÊıË
˘fi Ú·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ·ÁˆÓ›·˜. ªË ‰˘Ó¿ÌÂÓÔ˜ Ó· ÂËÚ¿ÛË ¿Ïψ˜ ÙÔÓ ¢È¿‰Ô¯ÔÓ, ÙËÏÂʈÓ› ÌÂÙ¿ ÙÔ
ÌÂÛÔÓ‡ÎÙÈÔÓ ÚÔ˜ ÙÔÓ ‚·ÛÈϤ· °ÂÒÚÁÈÔ [...] √ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ‰È·Ù¿ÛÛÂÈ Ó· ÙÔÓ Â͢Ó‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó·
ÙÔ˘ ·Ó·ÎÔÈÓÒÛÔ˘Ó Ù· ÂfiÌÂÓ·, Ì ÙËÓ ·Ú¿ÎÏËÛÈÓ fiˆ˜ Ù· ‰È·‚È‚¿ÛË ÂȘ ÙÔÓ ˘ÈfiÓ ÙÔ˘, ÚÔÛı¤ÙˆÓ
ÙËÓ ·ÙÚÈÎ‹Ó ·˘ÙÔ‡ ʈӋÓ:
«™·˜ ηıÈÛÙÒ ÚÔÛˆÈÎÒ˜ ˘‡ı˘ÓÔÓ ‰È¿ ÙËÓ ‚Ú·‰‡ÙËÙ· Ì ÙËÓ ÔÔ›·Ó ‰ÈÂÍ¿ÁÂÙ ٷ˜ ÂȯÂÈÚ‹-
ÛÂȘ, ·È ÔÔ›·È ÎÈÓ‰˘ÓÂ‡Ô˘Ó Ó· ʤÚÔ˘Ó ÙÔ˘˜ µÔ˘ÏÁ¿ÚÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ ÂȘ £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎËÓ».
[...] ∫·È ÌÂÙ¿ ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· ÙÔ‡ÙÔ, Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ÂÍËÎÔÏÔ‡ıËÛÂÓ ÂÓÂÚÁÒÓ Û‡Ìʈӷ ÚÔ˜ fi,ÙÈ ÂÓfi-
ÌÈ˙ÂÓ ·Ó¿ÁÎËÓ Ù˘ ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋˜ ηٷÛÙ¿Ûˆ˜. [...]
√ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ÂȘ ∞ı‹Ó·˜ ˘¤ıÂÙÂÓ fiÙÈ ÙÔ ·fiÁÂ˘Ì· Ù˘ 25˘ Ô ∂ÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ı· ηÙÂÏ¿Ì‚·ÓÂ
ÙËÓ £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎËÓ. ∞ÓÙ› ÙÔ‡ÙÔ˘ Ì·Óı¿ÓÂÈ ‰È·Ú·ÁÌ·Ù‡ÛÂȘ Î·È ÚÔıÂÛÌ›·˜. ∏ ·ÓËÛ˘¯›· ÙÔ˘ ÌÂ-
Ù·‚¿ÏÏÂÙ·È ÂȘ ·fiÁÓˆÛÈÓ. √ÏfiÎÏËÚÔ˜ Ë ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ηٷÚÚ¤ÂÈ. ∆· ·˘ÚÈ·Ó¿ Û‡ÓÔÚ· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜
ı· Ì›ÓÔ˘Ó ÂÓÙ‡ıÂÓ ÙÔ˘ ∞ÍÈÔ‡. Àfi ÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ ÙˆÓ Û˘Ó·ÈÛıËÌ¿ÙˆÓ ·˘ÙÒÓ ÛÙ¤ÏÏÂÈ ÚÔ˜ ÙÔÓ ∫ˆÓ-
ÛÙ·ÓÙ›ÓÔÓ ÙËÓ ÂÍ‹˜ ‚È·›·Ó ÙËÏÂÁÚ·ÊÈÎ‹Ó ‰È·Ù·Á‹Ó:
«∞Ú¯ËÁfiÓ ÛÙÚ·ÙÔ‡: ¶·Ú·ÁÁ¤ÏÂÛı ӷ ·ԉ¯ı‹Ù ÙËÓ ÚÔÛÊÂÚÔ̤ÓËÓ ˘Ì›Ó ·Ú¿‰ÔÛÈÓ Ù˘
£ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ Î·È Ó· ÂÈÛ¤ÏıÂÙ ÂȘ Ù·‡ÙËÓ ¿Ó¢ ¯ÚÔÓÔÙÚÈ‚‹˜. ∫·ıÈÛÙÒ ˘Ì¿˜ ˘‡ı˘ÓÔÓ ‰È¿ ¿Û·Ó
·Ó·‚ÔÏ‹Ó, ¤ÛÙˆ Î·È ÛÙÈÁÌ‹˜.
(ÀÔÁÚ·Ê‹) ˘Ô˘ÚÁfi˜ ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜».
[...] √ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ÂÍÔ˘ÛÈÔ‰fiÙËÛ ÙÔ˘˜ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘ ÂÈÙÂÏ›Ԣ ÙÔ˘ ¢Ô‡ÛÌ·ÓËÓ Î·È ªÂ-
Ù·Í¿Ó Ó· ÌÂÙ·‚Ô‡Ó ÂȘ £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎËÓ ‰È¿ Ó· ˘ÔÁÚ¿„Ô˘Ó Ù· ÚˆÙfiÎÔÏÏ· Ù˘ ·Ú·‰fiÛˆ˜. ∞È Û¯Â-
ÙÈη› ‰È·Ù˘ÒÛÂȘ ¤ÏËÍ·Ó ÙËÓ 11Ë Ó˘ÎÙÂÚÈÓ‹Ó.
°. µÂÓÙ‹Ú˘, ∏ ∂ÏÏ¿˜ ÙÔ˘ 1910-1920, ÿηÚÔ˜, ∞ı‹Ó· 1970, ÙfiÌ. 1, Û. 119-121.
2. ªÈ· Û‡Á¯ÚÔÓË ÂÚÌËÓ›· ÙÔ˘ µ’ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘
∆Ô «Ì·Î‰ÔÓÈÎfi» ‹Ù·Ó ÁÈ· ÙË µÔ˘ÏÁ·Ú›· ÎÂÓÙÚÈÎfi ÂıÓÈÎfi Î·È ÔÏÈÙÈÎfi ˙‹ÙËÌ·. √È ÛÏ·‚ÈÎÔ› ÏËı˘-
ÛÌÔ› ÙÔ˘ ̷ΉÔÓÈÎÔ‡ ¯ÒÚÔ˘ ›¯·Ó Û ÌÂÁ¿ÏÔ ÔÛÔÛÙfi ÛÙÚ·Ê› ÚÔ˜ ÙË µÔ˘ÏÁ·Ú›·, Ë ÔÔ›· ÛÙ‹-
ÚÈ˙ ÙȘ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈΤ˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ ÙÔ˘˜ Û ÛÎÏËÚfi ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌfi Ì ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜
fiÙÈ ÔÈ ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÈ ¤ÁÈÓ·Ó ÛÙÔÓ ∞’ µ·ÏηÓÈÎfi ¶fiÏÂÌÔ Î‡ÚÈÔÈ ÙÔ˘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˘ ̤ÚÔ˘˜ Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜
Î·È Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÏË„Ë ÙÔ˘ ‚fiÚÂÈÔ˘ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ™¤Ú‚Ô˘˜,
ÚÔοÏÂÛ Ì›˙ÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi Úfi‚ÏËÌ· ÛÙË ™fiÊÈ·. ∫¿Ùˆ ·fi ÙËÓ ›ÂÛË ÙÔ˘ «Ì·Î‰ÔÓÈÎÔ‡ ·Ï˘ÙÚˆÙÈ-
ÛÌÔ‡» Î·È ÙÔ˘ ‰È¿¯˘ÙÔ˘ ·ÈÛı‹Ì·ÙÔ˜ ·‰ÈΛ·˜, Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË Ù˘ µÔ˘ÏÁ·Ú›·˜ ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ÂÈÙÂı›
ÛÙÔ˘˜ ¯ıÂÛÈÓÔ‡˜ Ù˘ Û˘ÌÌ¿¯Ô˘˜ ·Ú¿ ÙȘ ÔÏÔÊ¿ÓÂÚ· ‰˘ÛÌÂÓ›˜ Û˘ÁÎ˘Ú›Â˜.
°. ª·ÚÁ·Ú›Ù˘, «∏ ÂÌfiÏÂÌË ∂ÏÏ¿‰·», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó·
2005, ÙfiÌ. 6Ô˜, Û. 70-71.
85
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 85
∂¡√∆∏∆∞ 30
∏ ∂ÏÏ¿‰· Î·È Ù· µ·ÏοÓÈ·
·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ˘˜ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡˜ ÔϤÌÔ˘˜
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ‚·ÏηÓÈÎÒÓ ÔÏ¤ÌˆÓ ÁÈ· Ù· ÂÌfiÏÂÌ·
‚·ÏηÓÈο ÎÚ¿ÙË.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó, ȉȷ›ÙÂÚ· ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ÙȘ Ӥ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ô˘ ‰È¤ıÂÙ ϤÔÓ Ë ¯ÒÚ·, ·Ï-
Ï¿ Î·È Ù· Ó¤· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ›¯Â Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÛÎËÓ‹˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ˘˜ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡˜ ÔϤ-
ÌÔ˘˜ Î·È Ù· ı¤Ì·Ù· Â͈ÙÂÚÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ Ô˘ ·Ú¤ÌÂÓ·Ó Û ÂÎÎÚÂÌfiÙËÙ· ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
∆Ô ÚÒÙÔ Ô˘ Âȉ›ˆÍÂ Ë Ó¤· ÂÏÏËÓÈ΋ ‰ÈÔ›ÎËÛË Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜ Ó· οÓÂÈ ‹Ù·Ó Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌ›ÛÂÈ
fiÙÈ Ë ›‰È· ·ÔÙÂÏÔ‡ÛÂ Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù˘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˘ ÔıˆÌ·ÓÈ΋˜ ‰ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È fiÙÈ Î·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· ÔÈ
οÙÔÈÎÔÈ ‰ÂÓ ı· ¤ÚÂ ӷ ÓÈÒıÔ˘Ó Î·ÓÂÓfi˜ ›‰Ô˘˜ ·Ó·ÛÊ¿ÏÂÈ·.
∏ ͯˆÚÈÛÙ‹ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ŒÏÏËÓ· ‰ÈÔÈÎËÙ‹ «ÚÔ˜ ¿Û·˜ Ù·˜ ÂıÓÈÎfiÙËÙ·˜» ‰ÈηÈÔÏÔÁÂ›Ù·È ·fi ÙÔ
ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, fiÙ·Ó Î·Ù·Ï‹ÊıËΠ·fi ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi, ‹Ù·Ó ÌÈ· ÔÏ˘ÂıÓÈ΋ fi-
ÏË ÛÙËÓ ÔÔ›· ˙Ô‡Û·Ó Ì·˙› ŒÏÏËÓ˜, ∆Ô‡ÚÎÔÈ, ∂‚Ú·›ÔÈ Î·È ‰È¿ÊÔÚ˜ ¿ÏϘ ÂıÓfiÙËÙ˜. ∏ ȉȷ›ÙÂÚË
·Ó·ÊÔÚ¿ Ô˘ οÓÂÈ Ô ∫. ƒ·ÎÙÈ‚¿Ó ÛÙÔ˘˜ ∂‚Ú·›Ô˘˜ ÂÍËÁÂ›Ù·È ·fi ÙÔ fiÙÈ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙËÓ ÔÏ˘ÏË-
ı¤ÛÙÂÚË ·fi ÙȘ ÎÔÈÓfiÙËÙ˜ Ô˘ ηÙÔÈÎÔ‡Û·Ó ÛÙËÓ fiÏË Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ¤ÏÂÁ¯·Ó ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙ·ÙÔ
ÙÌ‹Ì· Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ˙ˆ‹˜ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢.
∆¤ÏÔ˜, ·Í›˙ÂÈ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› Ë ‰‹ÏˆÛË ÙÔ˘ ŒÏÏËÓ· ‰ÈÔÈÎËÙ‹ fiÙÈ Â›Ó·È Úfiı˘ÌÔ˜ Ó· ·ÎÔ‡ÛÂÈ Ù·
·Ú¿ÔÓ· ÙˆÓ ‰˘Û·ÚÂÛÙËÌ¤ÓˆÓ ·ÓÂÍ·Úًو˜ Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ηٷÁˆÁ‹˜.
∫·Ù¿ ÙË ÌÂϤÙË Ù˘ ËÁ‹˜ ·˘Ù‹˜, ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ˙ËÙËı› ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈ-
ÛÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ·Ó ı· ˘ÈÔıÂÙÔ‡Û·Ó ÙËÓ ›‰È· ÛÙ¿ÛË Û ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘
ŒÏÏËÓ· ‰ÈÔÈÎËÙ‹ ∫. ƒ·ÎÙÈ‚¿Ó ‹ ·Ó ı· ¤Î·Ó·Ó οÔÈ· ¿ÏÏË ÂÈÏÔÁ‹.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
√ ¯¿ÚÙ˘ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ÔÈ Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó
·ÎÚÈ‚Ò˜ ÔȘ ‰·ÊÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜ ¤ÊÂÚ·Ó ÔÈ ‚·ÏηÓÈÎÔ› fiÏÂÌÔÈ ÛÙ· µ·ÏοÓÈ·. ∏ ÌÂϤÙË ÙÔ˘ ¯¿ÚÙË
ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ Û˘Óԉ¢Ù› ·fi ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· fiˆ˜: ¶ÔÈÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ Ê·›ÓÂÙ·È Ó· ¤¯ÂÈ ·ÔÎÔÌ›ÛÂÈ Ù· ÌÂ-
Á·Ï‡ÙÂÚ· ‰·ÊÈο ΤډË; ¶ÔÈÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ ¤¯ÂÈ ˘ÔÛÙ› ÙȘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ·ÒÏÂȘ; ¶fiÛÔ ‰È·Ê¤ÚÂÈ Ô Ô-
ÏÈÙÈÎfi˜ ¯¿ÚÙ˘ ÙˆÓ µ·ÏηӛˆÓ ÙÔ˘ 1913 ·fi ÙÔÓ ÛËÌÂÚÈÓfi ÔÏÈÙÈÎfi ¯¿ÚÙË Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜;
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹.
86
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 86
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ÂȉÈÒÍÂȘ Ù˘ ‚ÂÓÈ˙ÂÏÈ΋˜ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜ ÓÔÌÔıÂÛ›·˜ ÙÔ˘ 1914
∞ÓËÛ˘¯ÒÓÙ·˜ ÁÈ· ÙËÓ ·˘Í·ÓfiÌÂÓË ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎÔÔ›ËÛË Ù˘ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜ Ù¿Í˘ Î·È ÂÈı˘ÌÒÓÙ·˜ Ó·
ÂÓÙ¿ÍÂÈ ÙÔ Û˘Ó‰ÈηÏÈÛÙÈÎfi ΛÓËÌ· ÛÙȘ ·ÛÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜, Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË [µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘] ·ÔÊ¿ÛÈÛ Ӓ
·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÂÈ ÙË ÓÔÌÈ΋ ˘fiÛÙ·ÛË ÙˆÓ ÂÚÁ·ÙÈÎÒÓ ÂÓÒÛˆÓ, ̤ۈ ÂÓfi˜ ÓÔÌ›ÌÔ˘ ÔÚÁ¿ÓÔ˘, ÙÔ ÔÔ›Ô,
ÂÎÙfi˜ ·fi ÙËÓ ÂÁÁ‡ËÛË ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙˆÓ ÂÚÁ·ÙÈÎÒÓ ÂÓÒÛÂˆÓ Î·È ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ ÙÔ˘˜ Ô˘ ı· ·Ú›¯Â,
ı· ¤‰ÈÓ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÛÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ Ó· ÂϤÁ¯ÂÈ ÙȘ ÂÚÁ·ÙÈΤ˜ ÂÓÒÛÂȘ. ŒÙÛÈ Ô ÓfiÌÔ˜ 281/1914 «¶ÂÚ›
ۈ̷Ù›ˆÓ» [...] ·Ú›¯Â ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË, ̤ۈ Ù˘ ˘Ô¯ÚˆÙÈ΋˜ ‰È·ÈÙËÛ›·˜ Î·È Ù˘ ÂÔÙ›·˜
Ô˘ ·ÛÎÔ‡Û ÛÙ· ÂÚÁ·ÙÈο Ù·Ì›· ·ÏÏËÏÔ‚ÔËı›·˜, ÙÔ ÓÔÌÈÎfi Î·È Ô˘ÛÈ·ÛÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ ÛÙÔ ÔÔ›Ô
ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÂÚÈÔÚ›ÛÂÈ ÙË ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÂÚÁ·ÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜.
°. §ÂÔÓÙ·Ú›Ù˘, «∆Ô ÂÏÏËÓÈÎfi ÂÚÁ·ÙÈÎfi ΛÓËÌ· Î·È ÙÔ ·ÛÙÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜», £. µÂÚ¤Ì˘, √. ¢ËÌËÙÚ·Îfi-
Ô˘ÏÔ˜ (ÂÈÌ.), ªÂÏÂÙ‹Ì·Ù· Á‡Úˆ ·fi ÙÔÓ µÂÓÈ˙¤ÏÔ Î·È ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘, ºÈÏÈfiÙ˘, ∞ı‹Ó· 1980, Û. 77.
2. ∏ ‚ڷ˚΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ· Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢
∞fi ÙÔ 1873 ÔÈ ∂‚Ú·›ÔÈ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ ‰¤¯ÔÓÙ·È ÚÔ¯ˆÚË̤ÓË Â˘Úˆ·˚΋ ·È‰Â›· ¯¿ÚË ÛÙȘ
Û¯ÔϤ˜ Ù˘ ALLIANCE ISRAELITE UNIVERSELLE. ∆ËÓ ›‰È· ÂÚ›Ô‰Ô Î˘ÎÏÔÊÔÚ› ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË Ë
ÚÒÙË ÂÊËÌÂÚ›‰·, Ë ∂‚Ú·˚΋ «EL LUNAR» (1864) Î·È ÂÁηÈÓÈ¿˙ÂÙ·È Ë ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Ì ÙÔÓ
ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÙÌfiÌ˘ÏÔ ÙˆÓ πÙ·ÏÔ‚ڷ›ˆÓ ∞ÏÏ·Ù›ÓÈ (1854).
√È ∂‚Ú·›ÔÈ ÎÚ·ÙÔ‡Ó ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÂÌÔÚ›Ô˘, ÂÍ·ÛÎÔ‡Ó fiÏ· Ù· Â·ÁÁ¤ÏÌ·Ù· Î·È ·Ô-
ÙÂÏÔ‡Ó ÙËÓ ÏÂÈÔÓfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÂÚÁ·ÙÈÎÔ‡ ÏËı˘ÛÌÔ‡. °È' ·˘Ùfi Ë fiÏË ÂÚËÌÒÓÂÈ Ù· ™¿‚‚·Ù· Î·È ÙȘ ÌÂ-
Á¿Ï˜ ‚ڷ˚Τ˜ ÁÈÔÚÙ¤˜. ∆Ô 1891 Ë ∂‚Ú·˚΋ ∫ÔÈÓfiÙËÙ· ȉڇÂÈ ÙÔ˘˜ Ï·˚ÎÔ‡˜ Û˘ÓÔÈÎÈÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘ µ·-
ÚÒÓÔ˘ ÃÈÚ˜ Î·È Ù˘ ∫·Ï·Ì·ÚÈ¿˜ Î·È ÚÔÈΛ˙ÂÙ·È Ì ÌÈ· ·Ï˘Û›‰· Ï·ÌÚÒÓ ÊÈÏ·ÓıÚˆÈÎÒÓ È‰Ú˘Ì¿-
ÙˆÓ, ÂÁηıÈÛÙÒÓÙ·˜ ¤Ó· Û‡ÛÙËÌ· ·ÏÏËÏÔ‚Ô‹ıÂÈ·˜ Ô˘ fiÌÔÈfi ÙÔ˘ ‰ÂÓ ı· Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÔ˘Ì Û ηÌÈ¿
¿ÏÏË ∫ÔÈÓfiÙËÙ· Ù˘ ‰È·ÛÔÚ¿˜ (√ÚÊ·ÓÔÙÚÔÊ›· ∫·ÚfiÏÔ˘ ∞ÏÏ·Ù›ÓÈ Î·È ª¿ÈÚ ∞ÌÔ¿‚, ¡ÔÛÔÎÔÌ›Ô
ÃÈÚ˜, ÕÛ˘ÏÔ ºÚÂÓÔ‚Ï·‚ÒÓ, °ËÚÔÎÔÌÂ›Ô ™·Ô‡Ï ªÔ‰È¿ÓÔ, Î.·.). ∏ ∫ÔÈÓfiÙËÙ· ‰È·ı¤ÙÂÈ Â›Û˘ ¿Óˆ
·fi 30 ÌÂÁ¿Ï˜ Û˘Ó·ÁˆÁ¤˜, ‰Âο‰Â˜ ¢ÎÙ‹ÚÈÔ˘˜ Ô›ÎÔ˘˜, Û¯ÔÏ›· Î·È ÙË ÌÂÁ¿ÏË ·Ú·‰ÔÛȷ΋ Û¯Ô-
Ï‹ «∆·ÏÌÔ‡‰ ∆ÔÚ¿ ∞Áη‰fiÏ». ¢È·ı¤ÙÂÈ Ù¤ÏÔ˜ Ï‹ÚË ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÂÚ›ı·Ï„˘ Î·È ÂÓ›Û¯˘Û˘ ÙˆÓ ·Ó·-
ÍÈÔ·ıÔ‡ÓÙˆÓ ÌÂÏÒÓ Ù˘ Î·È ·ÚÔ¯‹˜ ¿Û˘ ʇÛˆ˜ ˘ËÚÂÛÈÒÓ (ıÚËÛ΢ÙÈÎÒÓ, ˘ÁÂÈÔÓÔÌÈÎÒÓ
Î.·.). ªÂÙ¿ ÙË ¡ÂÔÙÔ˘ÚÎÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË (1908) ȉڇÂÙ·È Ë ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ºÂÓÙÂÚ·ÛÈfiÓ
[...].
∞fi ÙȘ 26/10/1912 Ë £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË Â›Ó·È Î·È ¿ÏÈ ∂ÏÏËÓÈ΋. √È ËÁ¤Ù˜ Ù˘ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·˜ Á›ÓÔÓÙ·È
·Ì¤Ûˆ˜ ‰ÂÎÙÔ› ·fi ÙÔÓ ‚·ÛÈÏÈ¿ °ÂÒÚÁÈÔ Î·È ÙÔÓ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ µÂÓÈ˙¤ÏÔ Ô˘ ˘fiÛ¯ÔÓÙ·È
Û‚·ÛÌfi ÙˆÓ ÚÔÓÔÌ›ˆÓ Ù˘ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·˜ Î·È Ï‹ÚË ÈÛÔÓÔÌ›·. ™‡Ìʈӷ Ì ·ÔÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ ∂ÏÏËÓÈ-
ÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ, ÔÈ ∂‚Ú·›ÔÈ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ ·ÚÈıÌÔ‡Û·Ó ÙfiÙ 61.439 „˘¯¤˜, ¤Ó·ÓÙÈ 45.867 ªÔ˘-
ÛÔ˘ÏÌ¿ÓˆÓ, 39.936 ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È 10.600 ·ÙfiÌˆÓ Ô˘ ·Ó‹Î·Ó Û ¿ÏϘ ÂıÓfiÙËÙ˜.
¶ËÁ‹: www.hri.org/culture97/
87
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 87
∫∂º∞§∞π√ ∂µ¢√ª√
√ ∞′ ¶∞°∫√™ªπ√™ ¶√§∂ª√™
∫∞π ∏ ƒø™π∫∏ ∂¶∞¡∞™∆∞™∏ (1914-1918)
∂¡√∆∏∆∞ 31
∆· ·›ÙÈ·, Ë ¤ÎÚËÍË Î·È Ù· ̤و·
ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·›ÙÈ· ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÓÙ›·Ï· ÛÙÚ·Ùfi‰·, ÙȘ ·ÚȘ Ê¿ÛÂȘ Î·È ÙËÓ ¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1, 2 Î·È 3. √È ÙÚÂȘ ËÁ¤˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËıÔ‡Ó ÂÓÈ·›·, ηıÒ˜ Ë Î·ıÂÌÈ¿ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û ¤Ó·Ó
·fi ÙÔ˘˜ ·ÚÈÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÚÔοÏÂÛ·Ó ÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ.
1. ∏ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÈÛ¯˘Ú¿ ÎÚ¿ÙË Ô˘ ÚˆÙ·ÁˆÓ›ÛÙËÛ·Ó ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ Â›¯Â
ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ, ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· ÚÈÓ Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ ÂÓfi˜ ·ÓÂϤËÙÔ˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚÈÔ˜ ÛÎÔfi˜ ÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ Ô˘ ÂÌϤÎÔÓÙ·Ó Û ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎfi fiÏÂÌÔ, ΢ڛˆ˜ Ù˘ µÚÂÙ·Ó›·˜, Ù˘
°·ÏÏ›·˜ Î·È Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜, ‹Ù·Ó Ó· ΢ÚÈ·Ú¯‹ÛÔ˘Ó Û ÌÈ· ÂÚÈÔ¯‹ ·ÔÎÙÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎfi Ù˘ ¤ÏÂÁ¯Ô.
÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈο, fiÙ·Ó Ë °ÂÚÌ·Ó›· ·ÔÂÈÚ¿ıËΠӷ ‰ÈÂÈÛ‰‡ÛÂÈ ÔÈÎÔÓÔÌÈο ÛÙÔ ª·ÚfiÎÔ, Ô˘ ·Ó‹Î ÛÙË
Á·ÏÏÈ΋ ÛÊ·›Ú· Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ, °·ÏÏ›· Î·È °ÂÚÌ·Ó›· ‚Ú¤ıËÎ·Ó ÛÙ· Úfiı˘Ú· ÔϤÌÔ˘ (Ì·ÚÔÎÈÓ¤˜ ÎÚ›ÛÂȘ,
1905-1906 Î·È 1911).
2. √ ÂıÓÈÎÈÛÌfi˜ ˆ˜ ·›ÛıËÌ· ·Á¿˘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰· Î·È Ù·˘ÙÔ¯ÚfiÓˆ˜ Ì›ÛÔ˘˜ ÁÈ· ÔÙȉ‹ÔÙ ıÂ-
ˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ÙË ‚Ï¿„ÂÈ Â›¯Â ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË ‹‰Ë ·fi ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒ-
Ó·. ™ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· ÙÔ Û˘Ó·›ÛıËÌ· ·˘Ùfi ¤ÌÔÈ·˙ ӷ Â›Ó·È ‰È¿¯˘ÙÔ ÛÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋ ‹ÂÈ-
ÚÔ: ÔÏÏÔ› ÛÙȘ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ÎÔÈӈӛ˜ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ Ë ÚÔÛÊ˘Á‹ ÛÙÔÓ fiÏÂÌÔ ‹Ù·Ó ·Ó·Áη›· Û ο-
ı ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ÎÚÈÓfiÙ·Ó fiÙÈ ÎÈÓ‰‡Ó¢·Ó Ù· Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜.
3. ∆Ô Ó‡̷ ÙÔ˘ ÌÈÏÈÙ·ÚÈÛÌÔ‡, ȉȷ›ÙÂÚ· ¤Î‰ËÏÔ ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›·, fiÔ˘ ÚÔ¸‹Ú¯Â Î·È ÌÈ· ÈÛ¯˘Ú‹
ÛÙÚ·ÙÔÎÚ·ÙÈ΋ ÚˆÛÈ΋ ·Ú¿‰ÔÛË, ·Ôı¤ˆÓ ηıÂÙ› Ô˘ Û˘Ó‰ÂfiÙ·Ó Ì ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË, ÙËÓ Ù¿ÍË,
ÙËÓ ÂÈı·Ú¯›· Î·È ÙËÓ ˘ÔÙ·Á‹. µ·ÛÈ΋ ·Ú¿ÌÂÙÚÔ˜ ÙÔ˘ ÌÈÏÈÙ·ÚÈÛÌÔ‡ ˘‹ÚÍÂ Ë ÂÔ›ıËÛË fiÙÈ Ô
·ÚÈÔ˜ ÙÚfiÔ˜ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋˜ Â›Ï˘Û˘ ÙˆÓ ‰È·ÎÚ·ÙÈÎÒÓ ‰È·ÊÔÚÒÓ ‹Ù·Ó Ë ¤ÓÔÏË Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË.
∏ ı¤ÛË ·˘Ù‹, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ù˘, ‰ÈηÈÔÏÔÁÔ‡Û ÙË ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔÔ›ËÛË ÙfiÛÔ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ fiÛÔ Î·È Ù˘
ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó ÌÈ· ÂӉ¯fiÌÂÓË ÔÏÂÌÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÙÔ˘
ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. £· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ fiÙÈ Ë Û‡ÓıÂÛË ÙˆÓ ‰‡Ô ·ÓÙ›·ÏˆÓ Û˘ÌÌ·¯ÈÒÓ, fiˆ˜
·ÔÙ˘ÒÓÂÙ·È ÛÙÔÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¯¿ÚÙË, ¿ÏÏ·Í ηٿ ÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
(‚Ϥ ۯÂÙÈο µÈ‚Ï›Ô ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹).
2. √ fiÏÂÌÔ˜ ÙˆÓ ¯·Ú·ÎˆÌ¿ÙˆÓ, ÌÈ· ȉȷ›ÙÂÚË ÌÔÚÊ‹ ÔÏÂÌÈ΋˜ Û‡ÁÎÚÔ˘Û˘, ÛÊÚ¿ÁÈÛ ÙÔÓ ∞’
88
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 88
¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ. ∏ ÂÌÂÈÚ›· ‹Ù·Ó ÙÚ·ÁÈ΋ Î·È Â›¯Â ‚·ÚȤ˜ Û˘Ó¤ÂȘ fi¯È ÌfiÓÔ ÛÙË ÛˆÌ·ÙÈ΋ ·ÎÂ-
Ú·ÈfiÙËÙ· ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙËÓ „˘¯È΋ ÈÛÔÚÚÔ›· ÙˆÓ ÔÏÂÌÈÛÙÒÓ, Ô˘ ˘Ô¯ÚÂÒÓÔÓÙ·Ó ÁÈ· ÌÂÁ¿Ï· ¯ÚÔÓÈ-
ο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· Ó· ·Ú·Ì¤ÓÔ˘Ó ·‰Ú·Ó›˜ ·Ó·Ì¤ÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›· ÙÔ˘ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
°ÂÚÌ·Ó›·: Ë Ú·Á‰·›· ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Á›ÓÂÙ·È Ë ‚¿ÛË
Ù˘ ÂÈıÂÙÈÎfiÙËÙ·˜
∞˘Ùfi Ô˘ ¤Î·Ó ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ·ÎfiÌË ÈÔ ÂÈΛӉ˘ÓÔ ‹Ù·Ó Ë ÛȈËÚ‹ Â͛ۈÛË Ù˘ ·ÂÚÈfiÚÈÛÙ˘ ÔÈ-
ÎÔÓÔÌÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ì ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÈÛ¯‡, Ô˘ ÛÈÁ¿-ÛÈÁ¿ ¤ÁÈÓ ·Û˘Ó›‰ËÙ· ·Ô‰ÂÎÙ‹. ŒÙÛÈ, Ô ÁÂÚ-
Ì·Ófi˜ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ ˙ËÙÔ‡Û ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1890 «ÌÈ· ı¤ÛË ÛÙÔÓ ‹ÏÈÔ» ÁÈ· ÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ ÙÔ˘. ∆Ô
›‰ÈÔ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ›¯Â ˙ËÙ‹ÛÂÈ Î·È Ô ª›ÛÌ·ÚÎ, Ô ÔÔ›Ô˜ ¿ÏψÛÙ ›¯Â ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÌÈ· ·Û‡-
ÁÎÚÈÙ· ÈÔ ÈÛ¯˘Ú‹ ı¤ÛË ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÁÈ· ÙË °ÂÚÌ·Ó›· ·fi fi,ÙÈ Â›¯Â ÔÙ¤ Ë ¶ÚˆÛ›·. ∂ÓÒ fï˜ Ô ª›-
ÛÌ·ÚÎ [...] ÊÚfiÓÙÈ˙ ӷ ÌËÓ ÂÌϤÎÂÙ·È ÛÙË ˙ÒÓË ÙˆÓ ·ÓÂͤÏÂÁÎÙˆÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ, ÁÈ· ÙÔÓ °Ô˘ÏȤÏÌÔ µ’
[·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜] Ë ÊÚ¿ÛË ·˘Ù‹ ηٿÓÙËÛ ·Ïfi Û‡ÓıËÌ·, ¯ˆÚ›˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Â-
ÚȯfiÌÂÓÔ. ∞ÏÒ˜ ÂͤÊÚ·˙ ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ·Ó·ÏÔÁÈ΋˜ ÂÎÚÔÛÒËÛ˘: fiÛÔ ÈÔ ÈÛ¯˘Ú‹ Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›·
ÌÈ·˜ ¯ÒÚ·˜, fiÛÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˜ Ô ÏËı˘ÛÌfi˜ Ù˘, ÙfiÛÔ ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË Ë ‰ÈÂıÓ‹˜ ı¤ÛË ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜-
¤ıÓÔ˘˜ Ù˘. £ÂˆÚËÙÈο ‰ÂÓ ˘‹Ú¯·Ó fiÚÈ· ÛÙË ı¤ÛË Ô˘ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ıˆÚ› fiÙÈ Ù˘ ·Í›˙ÂÈ, fiˆ˜
¿ÏψÛÙ ¤ÏÂÁÂ Ë ÂıÓÈÎÈÛÙÈ΋ ÊÚ¿ÛË: «Heute Deutshland, morgen die ganze Welt» [™‹ÌÂÚ· Ë °ÂÚ-
Ì·Ó›·, ·‡ÚÈÔ Ô ÎfiÛÌÔ˜ fiÏÔ˜]. ∞˘Ùfi˜ Ô ·ÓÂͤÏÂÁÎÙÔ˜ ‰˘Ó·ÌÈÛÌfi˜ ÌÔÚ› Ó· ¤‚ÚÈÛΠ¤ÎÊÚ·ÛË ÛÙËÓ
ÔÏÈÙÈ΋, ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ‹ ÂıÓÈÎÈÛÙÈ΋-Ú·ÙÛÈÛÙÈ΋ ÚËÙÔÚ›· – ·ÏÏ¿ ÂÓ Ù¤ÏÂÈ Ô ÎÔÈÓfi˜ ·ÚÔÓÔÌ·ÛÙ‹˜ ηÈ
ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ‹Ù·Ó Ë Î·ÙËÁÔÚËÌ·ÙÈ΋ ÚÔÛÙ·Á‹ ÁÈ· Â¤ÎÙ·ÛË ÌÈ·˜ Ì·˙È΋˜ ηÈÙ·ÏÈÛÙÈ΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜
Ô˘ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û ÙȘ ÛÙ·ÙÈÛÙÈΤ˜ ηÌ‡Ï˜ Ù˘ Ó· ·Ó‚·›ÓÔ˘Ó ÛÙ· ‡„Ë. Èڛ˜ ·˘Ù‹ ÙËÓ Â¤-
ÎÙ·ÛË Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜, ·˘Ù‹ Ë ÚËÙÔÚ›· ı· ‹Ù·Ó [...] ·Û‹Ì·ÓÙË [...].
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚÈÒÓ, 1875-1914, ·’ ·Ó·Ù‡ˆÛË, ÌÙÊÚ. ∫. ™ÎÏ·‚ÂÓ›ÙË, ªÔÚ-
ʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘, ∞ı‹Ó· 2002, Û. 488-489.
89
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 89
∂¡√∆∏∆∞ 32
∏ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ –
√ ∂ıÓÈÎfi˜ ¢È¯·ÛÌfi˜
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ Ô Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ Î·È Ô ‚·ÛÈÏÈ¿˜ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ‰È·ÊÒÓËÛ·Ó
Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ‹ fi¯È Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi, ȉÂÔÏÔÁÈÎfi Î·È ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ˘fi‚·ıÚÔ Ù˘ ‰È·ÊˆÓ›·˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘-∫ˆÓ-
ÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ·ÎÔ‡ÛÈ· –·Ú¯Èο– ÂÌÏÔ΋ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fi-
ÏÂÌÔ Î·È ÙËÓ ÎÏÈ̿ΈÛË Ù˘ ·ÓÙ›ıÂÛ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘-∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó Ô ∂ıÓÈÎfi˜ ¢È¯·ÛÌfi˜ Î·È ÔÈ· Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ˙ˆ‹
Ù˘ ÂÔ¯‹˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ ∂Ï. µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙ ÙËÓ ¤ÍÔ‰Ô Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ ÛÙÔ Ï¢Úfi Ù˘
∞ÓÙ¿ÓÙ. ∫¿ÓÔÓÙ·˜ ÌÈ· ·fiÏ˘Ù· Ú·ÁÌ·ÙÈÛÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ù˘ ηٿÛÙ·Û˘, Ô µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ÙfiÓÈ˙ fiÙÈ Ë
∂ÏÏ¿‰·, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ÌÂÙ¿ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Ó· ÂÓۈ̷ÙÒÛÂÈ Â‰¿ÊË Ù˘ √ıˆ-
Ì·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ ÛÙ· ÔÔ›· ¿ÎÌ·˙Â Ô ÂÏÏËÓÈÛÌfi˜, ‰ÂÓ ı· ¤ÚÂ ӷ ‰ÈÛÙ¿ÛÂÈ ·ÎfiÌË Î·È Ó·
·Ú·¯ˆÚ‹ÛÂÈ ÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ Ù˘ ∫·‚¿Ï·˜ (Ë ∫·‚¿Ï· ÚÔÛÊÂÚfiÙ·Ó ·fi ÙËÓ ∞ÁÁÏ›· ÛÙË µÔ˘ÏÁ·Ú›·,
ÒÛÙÂ Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· Ó· Û˘ÌÌ·¯‹ÛÂÈ Ì ÙËÓ ∞ÓÙ¿ÓÙ). ∫·Ù¿ ÙÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi °.£. ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ, «ÛÙËÓ Â-
Ú›ÙˆÛË ·˘Ù‹ Ë ∂ÏÏ¿‰· ı· ¤¯·Ó 2.000 Ù.¯ÏÌ. Ì ÏËı˘ÛÌfi 30.000 ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, ·ÏÏ¿ ı· ΤډÈ˙ ÛÙË
ªÈÎÚ¿ ∞Û›· 125.000 Ù.¯ÏÌ. Ì ÂÏÏËÓÈÎfi ÏËı˘ÛÌfi 800.000» (°.£. ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ˜, «∏ Û‡ÁÎÚÔ˘-
ÛË µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘-∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘», £. µÂÚ¤Ì˘ & ∏. ¡ÈÎÔÏ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ (ÂÈÌ.), √ ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ Î·È Ë
ÂÔ¯‹ ÙÔ˘, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2006, Û. 151).
2. √ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙ fiÙÈ Ô fiÏÂÌÔ˜ ›¯Â ϤÔÓ ÎÚÈı› ˘¤Ú Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜ Î·È Î·Ù’ Â¤-
ÎÙ·ÛË ‹Ù·Ó ÚÔ˜ fiÊÂÏÔ˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ó· ÌË Û˘ÌÌ·¯‹ÛÂÈ Ì ÙËÓ ∞ÓÙ¿ÓÙ. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·,
fiˆ˜ Ë ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¤Ú¢ӷ (George B. Leon, Greece and the Great Powers, 1914-1917, Thessaloniki,
Institute for Balkan Studies, 1974) ¤¯ÂÈ ϤÔÓ Û‹ÌÂÚ· ·ԉ›ÍÂÈ ÌÂÙ¿ ·fi ÂͤٷÛË ÙˆÓ ÁÂÚÌ·ÓÈÎÒÓ
·Ú¯Â›ˆÓ, Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓÔ‡ÛÂ Û˘Ó¯Ҙ, ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÎÚ›ÛÈÌ˘ ÂÚÈfi‰Ô˘,
Ì ÙÔÓ °ÂÚÌ·Ófi ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·, ˙ËÙÒÓÙ¿˜ ÙÔ˘ Ó· ÂÓÙ¿ÍÂÈ Î·È ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙ· ¢ڇÙÂÚ· ÛÙÚ·ÙȈÙÈο
Û¯¤‰È· Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
∏ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘-∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ·ÏÒ˜ ÌÈ· ‰È·ÊˆÓ›· ÎÔÚ˘Ê‹˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔÓ
Úˆı˘Ô˘ÚÁfi Î·È ÙÔÓ ‚·ÛÈÏÈ¿. °Ú‹ÁÔÚ· Ê¿ÓËΠfiÙÈ Â›¯Â ‚·ıȤ˜ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Ú›˙˜, ηıÒ˜ ·˯ԇÛÂ
‰‡Ô ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Î·È ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡. √È ‰‡Ô
ʈÙÔÁڷʛ˜ ·ÂÈÎÔÓ›˙Ô˘Ó ·ÎÚÈ‚Ò˜ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ∂ıÓÈÎÔ‡ ¢È¯·ÛÌÔ‡, ‰ËÏ·‰‹
ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÔÈ ·fi„ÂȘ ÙfiÛÔ ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ fiÛÔ Î·È ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ‰È¤ıÂÙ·Ó ÈÛ¯˘Ú¿ ÂÚ›ÛÌ·-
Ù· ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·.
90
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 90
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ ı¤ÛË ÙÔ˘ ‚·ÛÈÏÈ¿ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ÁÈ· ÙË ÛÙ¿ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜
[…] ∫·Ù¿ ÙÔÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔÓ Ô fiÏÂÌÔ˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒ˜ ›¯Â ϤÔÓ ÎÚÈı›. ∏ ÁÂÚÌ·ÓÈ΋ Ó›ÎË ‹ÙÔ
ϤÔÓ ·ÛÊ·Ï‹˜. ¢ÂÓ ÂÂÙÚ¤ÂÙÔ ϤÔÓ ·ÓÙ›ıÂÙË ÁÓÒÌË. ∂Í ¿ÏÏÔ˘ ·È ÂÈÛÙ‹Ì·È Î·È È‰›· Ë ¯ËÌ›· ÛÙË
°ÂÚÌ·Ó›· ›¯ÂÓ ·ÏËıÈÓ¿ ηÏÏÈÂÚÁËı‹. ∫·È ¤ÚÂÂÓ ·fi ÛÙÈÁÌ‹˜ ÂȘ ÛÙÈÁÌ‹Ó Ó’ ·Ó·Ì¤ÓˆÌÂÓ Î·È Ó¤·˜
·Ó·Î·Ï‡„ÂȘ ‰È¿ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ı· ÂÂÙ·¯‡ÓÂÙÔ Ë ‹ÙÙ· ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ Ù˘.
∫. ∑·‚ÈÙ˙È¿ÓÔ˜, ∞Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ ÂÎ Ù˘ ‰È·ÊˆÓ›·˜ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘-µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘, ÙfiÌ. ∞’, Û. 81-82.
2. ∏ ÚÒÙË ÚÔ΋ڢÍË Ù˘ ∂·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ∫˘‚¤ÚÓËÛ˘
∏ ÚÒÙË ÚÔ΋ڢÍË Ù˘ ∂·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ∫˘‚¤ÚÓËÛ˘ Ô˘ Û¯ËÌ¿ÙÈÛÂ Ô ∂Ï¢ı¤ÚÈÔ˜ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ ‰ËÌÔÛȇıË-
ΠÛÙÔ ˘' ·ÚÈıÌfi 1 ʇÏÏÔ Ù˘ ∂ÊËÌÂÚ›‰·˜ Ù˘ ¶ÚÔÛˆÚÈÓ‹˜ ∫˘‚ÂÚÓ‹Ûˆ˜ Ô˘ ÂΉfiıËΠÛÙ· ÷ÓÈ¿ 15
™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1916 Ì ÙÔ ·Ú·Î¿Ùˆ ÂÚȯfiÌÂÓÔ:
«∆Ô ÔÙ‹ÚÈÔÓ ÙˆÓ ÈÎÚÈÒÓ, ÙˆÓ ÂÍ¢ÙÂÏÈÛÌÒÓ Î·È ÙˆÓ Ù·ÂÈÓÒÛÂˆÓ ˘ÂÚÂÏËÚÒıË. ªÈ· ÔÏÈÙÈ΋
Ù˘ ÔÔ›·˜ ‰ÂÓ ı¤ÏÔÌ ӷ ÂÍÂÙ¿ÛˆÌÂÓ Ù· ÂÏ·Ù‹ÚÈ·, ·ÂÈÚÁ¿ÛıË ÂÓfi˜ Î·È Ë̛ۈ˜ ¤ÙÔ˘˜ ÙÔÈ·‡Ù·˜
ÂıÓÈο Û˘ÌÊÔÚ¿˜, ÒÛÙÂ Ô Û˘ÁÎÚ›ÓˆÓ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Ù˘ Û‹ÌÂÚÔÓ ÚÔ˜ ÙËÓ ÚÔ ÂÓfi˜ Î·È Ë̛ۈ˜ ¤ÙÔ˘˜
∂ÏÏ¿‰· Ó· ·ÌÊÈ‚¿ÏÏË ·Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÂÚ› ÂÓfi˜ Î·È ÙÔ˘ ·˘ÙÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜.
∆Ô ™Ù¤ÌÌ· ÂÈÛ·ÎÔ‡Û·Ó ÂÈÛËÁ‹ÛÂȘ ηÎÒÓ Û˘Ì‚Ô‡ÏˆÓ Â‰›ˆÍ ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹Ó ÚÔÛˆÈ΋˜ Ô-
ÏÈÙÈ΋˜ ‰È¿ Ù˘ ÔÔ›·˜ Ë ∂ÏÏ¿˜ ·ÔÌ·ÎÚ˘Óı›۷ ÙˆÓ Î·Ù¿ ·Ú¿‰ÔÛÈÓ Ê›ÏˆÓ Ù˘, ÂÂ˙‹ÙËÛ ӷ ÚÔ-
ÛÂÁÁ›ÛË ÙÔ˘˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÔ‡˜ ¯ıÚÔ‡˜ Ù˘».
¶ËÁ‹: http://www.venizelos-foundation.gr
3. ∏ ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ÛÙȘ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ
ªÂ Ù· «¡ÔÂÌ‚ÚÈ·Ó¿», ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÛÙȘ ¯ÒÚ˜ Ù˘ Entente Î·È È‰È·ÈÙ¤Úˆ˜ ÛÙË °·ÏÏ›·, Ô ∫ˆÓÛÙ·-
ÓÙ›ÓÔ˜ ΤډÈÛÂ, ۯ‰fiÓ Î˘ÚÈÔÏÂÎÙÈο Ì ÙÔ Û·ı› ÙÔ˘, ÙË ‰È¿ÎÚÈÛË ÙÔ˘ ÈÔ ÌÈÛËÙÔ‡ ·ÓıÚÒÔ˘ Ù˘
∂˘ÚÒ˘ ÌÂÙ¿ ÙÔÓ Kaiser [·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜]. ∏ ÂÈÎfiÓ· ·˘Ù‹ ‰ÂÓ ¿ÏÏ·Í ·ÛÊ·ÏÒ˜ ÚÔ˜
ÙÔ Î·Ï‡ÙÂÚÔ Ô‡Ù ÌÂÙ¿ ÙÔ˘˜ ·ËÓ›˜ ‰ÈˆÁÌÔ‡˜ ·fi Û˘ÌÌÔڛ˜ ÂÈÛÙÚ¿ÙˆÓ, ÙˆÓ ÂˆÓ‡ÌˆÓ, Î·È fi¯È
ÌfiÓÔÓ, ‚ÂÓÈ˙ÂÏÈÎÒÓ Ô˘ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÙËÓ ÚÔÓÔËÙÈÎfiÙËÙ· Ó· ÂÁηٷÏ›„Ô˘Ó ÂÁη›Úˆ˜ ÙËÓ ÚˆÙ‡Ԣ-
Û·, Ô‡Ù ÌÂÙ¿ ÙÔ «∞Ó¿ıÂÌ·» ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ «ÚÔ‰fiÙË µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘» ÛÙËÓ ∞ı‹Ó· ·ÏÏ¿ Î·È Û ÔÏϤ˜ ¿Ï-
Ϙ fiÏÂȘ [¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜ 1916]. ™ÙȘ ÌÂ۷ȈÓÈΤ˜ ·˘Ù¤˜ ÙÂÏÂÙ¤˜ ÚˆÙ·ÁˆÓ›ÛÙËÛÂ Ë ∂ÎÎÏËÛ›· Ù˘ ∂Ï-
Ï¿‰Ô˜, ¤Ó· ·fi Ù· ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚ· ÛÙËÚ›ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ΈÓÛÙ·ÓÙÈÓÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ Û fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘
¢È¯·ÛÌÔ‡.
°. °È·ÓÔ˘ÏfiÔ˘ÏÔ˜, «∏ ¢ÁÂÓ‹˜ Ì·˜ Ù‡ÊψÛȘ...», Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Î·È «ÂıÓÈο ı¤Ì·Ù·» ·fi ÙËÓ ‹ÙÙ·
ÙÔ˘ 1897 ¤ˆ˜ ÙË ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹, ‰’ ¤Î‰ÔÛË, µÈ‚ÏÈfiÚ·Ì·, ∞ı‹Ó· 2003, Û. 243-244.
91
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 91
∂¡√∆∏∆∞ 33
∏ ÚˆÛÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· ·›ÙÈ· Î·È Ù· ·ÚÈ· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ù˘ ÚˆÛÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1917.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜
Î·È ÙËÓ ·‹¯ËÛË Ô˘ ›¯Â ·˘Ùfi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È Û ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1 Î·È 2. √È ËÁ¤˜ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÙ· ÙÚ›· Â›ÁÔÓÙ· ηı‹ÎÔÓÙ· Ù˘ Ó¤·˜ ÂÍÔ˘Û›·˜: ¿ÌÂÛÔ˜ ÙÂÚÌ·-
ÙÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘, ‰È·ÓÔÌ‹ Ù˘ Á˘ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ Á·ÈÔÎÙËÌfiÓˆÓ ÛÙÔ˘˜ ·ÁÚfiÙ˜ Î·È ÂÁηı›‰Ú˘ÛË
ÂÚÁ·ÙÈÎÔ‡ ÂϤÁ¯Ô˘ ÛÙ· ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈ·. √È ÌÔÏÛ‚›ÎÔÈ ·ÔÊ¿ÛÈÛ·Ó ÙËÓ ·fiÛ˘ÚÛË Ù˘ ƒˆÛ›·˜ ·fi
ÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ë ¯ÒÚ· Ó· ÌÔÚ¤ÛÂÈ Ó· ·Ó·Û˘ÓÙ¿ÍÂÈ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ù˘ ηÈ
Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ Ù· Ô͇ٷٷ ÔÈÎÔÓÔÌÈο Ù˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·, Ù· ÔÔ›· ›¯·Ó ÂȉÂÈÓˆı› ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘
ÔÏÂÌÈ΋˜ ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜. ∏ ‰È·ÓÔÌ‹ Ù˘ Á˘, ¿ÁÈÔ ·›ÙËÌ· ÙˆÓ ƒÒÛˆÓ ·ÁÚÔÙÒÓ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ Â·-
Ó¿ÛÙ·ÛË, Î·È Ë ÂÁηı›‰Ú˘ÛË ÂϤÁ¯Ô˘ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÂÚÁ¿Ù˜ ‹Ù·Ó ‰‡Ô ̤-
ÙÚ· Ô˘ ·ÔÛÎÔÔ‡Û·Ó ÛÙÔ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ·ÎfiÌË ÈÔ ÌÂÁ¿ÏË ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ˘ÔÛÙ‹ÚÈ-
ÍË, Ó· ·Ô‰˘Ó·ÌˆıÔ‡Ó ÔÈ ·ÏȤ˜ ΢ڛ·Ú¯Â˜ Ù¿ÍÂȘ Î·È Ó· ÂÓÈÛ¯˘ı› Ô ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈÎfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜
ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ηıÂÛÙÒÙÔ˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∏ ÚÔÂ·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋, ÙÛ·ÚÈ΋ ƒˆÛ›· ‹Ù·Ó Ì›· ·fi ÙȘ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ÛÙËÓ ÔÔ›· ‰È·ÙË-
ÚÔ‡ÓÙ·Ó ·ÎfiÌË, ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ÈÛ¯˘Ú¿ ηٿÏÔÈ· ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ ÊÂÔ˘‰·Ú¯›·˜.
ŒÓ· ·fi ·˘Ù¿ ‹Ù·Ó Î·È Ë Û˘Ó‹ıÂÈ· Ô˘ ‹ıÂÏ ÙÔ˘˜ ˘ËÎfiÔ˘˜ ÙÔ˘ ÙÛ¿ÚÔ˘, fiÙ·Ó ÙÔÓ Û˘Ó·ÓÙÔ‡Û·Ó,
Ó· ÙÔÓ ÚÔÛ΢ÓÔ‡Ó.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙȘ ËÁ¤˜ 1 Î·È 2.
2. ∏ ‰È¿‰ÔÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ Ù˘ ÔÎÙˆ‚ÚÈ·Ó‹˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙËÓ ˘fiÏÔÈË ∂˘ÚÒË
·ÏÏ¿ Î·È ¤Íˆ ·fi ·˘Ù‹ ¢ÓÔ‹ıËΠ·fi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë Â˘Úˆ·˚΋ ‹ÂÈÚÔ˜ ÌfiÏȘ ÂÍÂÚ¯fiÙ·Ó ·fi
¤Ó·Ó fiÏÂÌÔ, ÙÔÓ «ªÂÁ¿ÏÔ ¶fiÏÂÌÔ» fiˆ˜ ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠÏfiÁˆ Ù˘ ÊÔ‚ÂÚ¿ ·ÚÓËÙÈ΋˜ ÂÓÙ‡ˆÛ˘ Ô˘
›¯Â οÓÂÈ ÛÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ù˘ ÂÔ¯‹˜, ÁÈ· ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÔÏÏÔ› ¿ÓıÚˆÔÈ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ ‹Ù·Ó ·ÏÒ˜
·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙˆÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÈÛ¯˘ÚÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ¢ÓfiËÛ·Ó ÙËÓ ÂÈÎÚ¿ÙËÛË
Ù˘ ÔÎÙˆ‚ÚÈ·Ó‹˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
∆· ηٿÊÂÚ [Ë ÔÎÙˆ‚ÚÈ·Ó‹ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË] ÁÈ· ÙÚÂȘ ΢ڛˆ˜ ÏfiÁÔ˘˜: ¶ÚÒÙÔ, ‰ÈfiÙÈ Â›¯Â ÛÙ· ¯¤ÚÈ·
Ù˘ ¤Ó· ÌÔÓ·‰Èο ÈÛ¯˘Úfi ÂÚÁ·Ï›Ô, Ù· 600.000 ̤ÏË ÙÔ˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚˆÙÈÎÔ‡ Î·È ÂÈı·Ú¯Ë̤ÓÔ˘ ∫ÔÌ-
ÌÔ˘ÓÈÛÙÈÎÔ‡ ∫fiÌÌ·ÙÔ˜, Ô˘ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ›¯Â ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÔÈÎÔ‰ÔÌ‹ÛÂÈ ÎÚ¿ÙÔ˜. […] ¢Â‡ÙÂÚÔ,
‹Ù·Ó ÂÓÙÂÏÒ˜ ÚÔÊ·Ó¤˜ fiÙÈ ‹Ù·Ó Ë ÌfiÓË Î˘‚¤ÚÓËÛË ÈηӋ Î·È Úfiı˘ÌË Ó· ÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ÂÓÈ·›· ÙË ƒˆ-
92
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 92
Û›· ˆ˜ ÎÚ¿ÙÔ˜. […] √ ÙÚ›ÙÔ˜ ÏfiÁÔ˜ ‹Ù·Ó fiÙÈ Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Â¤ÙÚ„ ÛÙÔ˘˜ ·ÁÚfiÙ˜ Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó
ÙË ÁË.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 91-92.
2. ªÈ· ÚÒÙË ·ÔÙ›ÌËÛË Ù˘ ÔÎÙˆ‚ÚÈ·Ó‹˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘
·fi ÙÔÓ µ.π. §¤ÓÈÓ
∏ ÚÒÙË ÌÔÏÛ‚›ÎÈÎË Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ·¤Û·Û ·fi ÙÔÓ ÈÌÂÚÈ·ÏÈÛÙÈÎfi fiÏÂÌÔ, ·fi ÙËÓ ÈÌÂÚÈ·-
ÏÈÛÙÈ΋ ÂÈÚ‹ÓË ÙËÓ ÚÒÙË ÂηÙÔÓÙ¿‰· ÂηÙÔÌÌ˘Ú›ˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ô˘ ˙Ô˘Ó ÛÙË ÁË. √È ÂÚ¯fiÌÂÓ˜
Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ı· ·ÔÛ¿ÛÔ˘Ó fiÏË ÙËÓ ·ÓıÚˆfiÙËÙ· ·fi Ù¤ÙÔÈÔ˘˜ ÔϤÌÔ˘˜ Î·È ·fi Ù¤ÙÔÈ· ÂÈÚ‹-
ÓË. ∆Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô Î·È ÙÔ ÈÔ ÛÔ˘‰·›Ô Î·È ÙÔ ÈÔ ‰‡ÛÎÔÏÔ Î·È ÙÔ ÈÔ ËÌÈÙÂϤ˜ ¤ÚÁÔ Ì·˜ ›ӷÈ: Ë ÔÈÎÔ-
‰fiÌËÛË Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜, Â›Ó·È Ó· ÌÔ˘Ó Ù· ÔÈÎÔÓÔÌÈο ıÂ̤ÏÈ· ÁÈ· ÙÔ Ó¤Ô, ÙÔ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈÎfi ÔÈÎÔ‰fi-
ÌËÌ·, ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ηٷÛÙÚ·Ì̤ÓÔ˘ ÊÂÔ˘‰·Ú¯ÈÎÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ÌÈÛÔηٷÛÙÚ·Ì̤ÓÔ˘ ηÈÙ·ÏÈÛÙÈÎÔ‡
ÔÈÎÔ‰ÔÌ‹Ì·ÙÔ˜. ™Â ÙÔ‡ÙÔ ÙÔ ÛÔ˘‰·ÈfiÙ·ÙÔ Î·È ‰˘ÛÎÔÏfiÙ·ÙÔ ¤ÚÁÔ Â›¯·Ì ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·ÔÙ˘-
¯›Â˜ Î·È Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· Ï¿ıË. ∞Ó Â›Ó·È ‰˘Ó·Ùfi Ó· ·Ú¯›ÛÂÈ ¯ˆÚ›˜ ·ÔÙ˘¯›Â˜ Î·È ¯ˆÚ›˜ Ï¿ıË ¤Ó· Ù¤-
ÙÔÈÔ ÎÔÛÌÔ˚ÛÙÔÚÈÎfi ¤ÚÁÔ! ∂Ì›˜ fï˜ ÙÔ ·Ú¯›Û·ÌÂ, ÙÔ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡ÌÂ. ∆ÒÚ· ·ÎÚÈ‚Ò˜ Ì ÙË «Ó¤·
ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋» Ì·˜ ‰ÈÔÚıÒÓÔ˘Ì ÔÏfiÎÏËÚË ÛÂÈÚ¿ ·fi Ï¿ıË Ì·˜, Ì·ı·›ÓÔ˘Ì Ò˜ Ó· ¯Ù›-
ÛÔ˘Ì ·Ú·¤Ú· ÙÔ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈÎfi ÔÈÎÔ‰fiÌËÌ· Û ÌÈ· ÌÈÎÚÔ·ÁÚÔÙÈ΋ ¯ÒÚ· ¯ˆÚ›˜ Ó· οÓÔ˘Ì ·˘-
Ù¿ Ù· Ï¿ıË.
µ.π. §¤ÓÈÓ, «∏ ٤ٷÚÙË Â¤ÙÂÈÔ˜ Ù˘ √¯Ùˆ‚ÚÈ·Ó‹˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘» (18 √ÎÙÒ‚ÚË 1921).
¶ËÁ‹: §¤ÓÈÓ, Õ·ÓÙ·, ™‡Á¯ÚÔÓË ∂Ô¯‹, ÙfiÌ. 44, Û. 144-152.
3. ∏ ı¤ÛË Ù˘ ÔÎÙˆ‚ÚÈ·Ó‹˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙËÓ ·ÁÎfiÛÌÈ· ÈÛÙÔÚ›·
∏ √ÎÙˆ‚ÚÈ·Ó‹ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ·Ú‹Á·Á ·Û‡ÁÎÚÈÙ· ÙÔ ÈÔ ÂÎÏËÎÙÈο ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi
ΛÓËÌ· ÛÙË Û‡Á¯ÚÔÓË ÈÛÙÔÚ›·. ∏ ·ÁÎfiÛÌÈ· Â¤ÎÙ·Û‹ Ù˘ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÙÔ fiÌÔÈfi Ù˘ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ·fi
ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ Î·Ù·ÎÙ‹ÛÂˆÓ ÙÔ˘ πÛÏ¿Ì Î·È ÌÂÙ¿. ª¤Û· Û ÙÚÈ¿ÓÙ· Ì ۷ڿÓÙ· ¯ÚfiÓÈ· […], ÙÔ ¤Ó·
ÙÚ›ÙÔ Ù˘ ·ÓıÚˆfiÙËÙ·˜ ‚Ú¤ıËΠӷ ˙ÂÈ ˘fi ηıÂÛÙÒÙ· Ù· ÔÔ›· ÚÔ‹Ïı·Ó ¿ÌÂÛ· ·fi ÙȘ ¢¤Î· ª¤-
Ú˜ Ô˘ ™˘ÁÎÏfiÓÈÛ·Ó ÙÔÓ ∫fiÛÌÔ Î·È ÙÔ ÔÚÁ·ÓˆÙÈÎfi ÚfiÙ˘Ô ÙÔ˘ §¤ÓÈÓ, ÙÔ ∫ÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙÈÎfi ∫fiÌÌ·.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 80.
93
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 93
∂¡√∆∏∆∞ 34
∏ Ï‹ÍË ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
Î·È ÔÈ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈΤ˜ Ú˘ıÌ›ÛÂȘ
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ηıfiÚÈÛ·Ó ÙȘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈΤ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÙˆÓ ÓÈÎËÙÒÓ ÙÔ˘
∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÚÈÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ÂÈÚ‹Ó˘.
¡· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈÎfi ÔÏÈÙÈÎfi ¯¿ÚÙË Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒıËΠ̠‚¿ÛË ÙÔ˘˜
fiÚÔ˘˜ ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ÂÈÚ‹Ó˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· Ù˘ ∫ÔÈÓˆÓ›·˜ ÙˆÓ ∂ıÓÒÓ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
∆· «14 ÛËÌ›·» ÙÔ˘ √˘›ÏÛÔÓ, fiˆ˜ ¤ÁÈÓ·Ó Â˘Ú‡ÙÂÚ· ÁÓˆÛÙ¤˜ ÔÈ ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ ∞ÌÂÚÈηÓÔ‡ ÚÔ¤-
‰ÚÔ˘ √˘›ÏÛÔÓ, ÁÈ· ÙË ÌÔÚÊ‹ Ô˘ ¤ÚÂ ӷ ¿ÚÂÈ Ô ÎfiÛÌÔ˜ ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ, ÂÊ·Ú-
ÌfiÛÙËÎ·Ó ÂÈÏÂÎÙÈο. ŸÔ˘ Ë ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘˜ ·Ú›¯Â ȉÂÔÏÔÁÈ΋ Î¿Ï˘„Ë ÛÙȘ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙˆÓ ÓÈÎËÙÒÓ
(.¯. ‰È·ÌÂÏÈÛÌfi˜ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜), ÔÈ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ √˘›ÏÛÔÓ ¤ÁÈÓ·Ó Û‚·ÛÙ¤˜. ∞ÓÙÈı¤-
Ùˆ˜, fiÔ˘ ÔÈ ·Ú¯¤˜ ·˘Ù¤˜ ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ٷ Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ÈÛ¯˘ÚÒÓ (.¯. ·ÈÙ‹Ì·Ù·
Ï·ÒÓ ÙˆÓ ·ÔÈÎÈÒÓ ÁÈ· ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·), ·ÁÓÔ‹ıËÎ·Ó Ï‹Úˆ˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∆Ô Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Û‹Ì·Ó ÔÏϤ˜ Î·È ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi
¯¿ÚÙË Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Î·È Ù˘ ¢ڇÙÂÚ˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ Ù˘ ÓÔÙÈÔ·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ ªÂÛÔÁ›Ԣ Î·È Ù˘ ª¤Û˘
∞Ó·ÙÔÏ‹˜. ∫Ú¿ÙË Ì ÈÛÙÔÚ›· ·ÈÒÓˆÓ, fiˆ˜ Ë ∞„‚Ô˘ÚÁÈ΋ Î·È Ë √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· ‰È·Ï‡-
ıËηÓ, ÂÓÒ ÔÏÏ¿ Ó¤· ÎÚ¿ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËηÓ. £· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ˙ËÙËı› ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜, ·ÊÔ‡
ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ¯¿ÚÙË, Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó Ù· ÔÓfiÌ·Ù· ÙˆÓ Ó¤ˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÓÙÔ›-
ÛÔ˘Ó ÛÙÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi ¯¿ÚÙË Ù˘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘.
2. ∏ ∂ÏÏ¿‰· ‹Ù·Ó Ë ‚·ÏηÓÈ΋ ¯ÒÚ· Ô˘ ÂÈÛ¤Ú·Í ٷ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ‰·ÊÈο Î¤Ú‰Ë ·fi ÙË Û˘ÌÌÂ-
ÙÔ¯‹ Ù˘ ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ. √È Û˘Óı‹Î˜ ÙÔ˘ ¡Â˚Á‡ (Ì ÙË µÔ˘ÏÁ·Ú›·) Î·È ÙˆÓ ™Â‚ÚÒÓ (ÌÂ
ÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·) Û‹Ì·Ó·Ó ÙË ‰Èη›ˆÛË ÙˆÓ ÂÈÏÔÁÒÓ ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘, Ô˘ Â¤ÌÂÓ ÁÈ·
ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ ÛÙÔ Ï¢Úfi Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ. ™‡Ìʈӷ Ì ¤Ó· Û‡Ó-
ıËÌ· ȉȷ›ÙÂÚ· ÚÔÛÊÈϤ˜ ÛÙÔ˘˜ Ô·‰Ô‡˜ ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘, ›¯Â ϤÔÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı› «Ë ∂ÏÏ¿˜ ÙˆÓ ‰‡Ô
ËÂ›ÚˆÓ Î·È ÙˆÓ ¤ÓÙ ı·Ï·ÛÛÒÓ». ∏ ÛÙ·ıÂÚÔÔ›ËÛË, ˆÛÙfiÛÔ, ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ Â‰·ÊÈÎÒÓ ÎÂÚ‰ÒÓ
··ÈÙÔ‡ÛÂ Û˘Ó¤¯ÈÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÏÂÌÈ΋˜ ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ ÛÙË ªÈÎÚ¿ ∞Û›·, fiÔ˘ ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÂıÓÈÎfi
ΛÓËÌ· ·ÌÊÈÛ‚ËÙÔ‡Û ¤ÓÙÔÓ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ·ÚÔ˘Û›·.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙÔÓ ¯¿ÚÙË 2.
3. ∆fiÛÔ ÙÔ ‚È‚Ï›Ô fiÛÔ Î·È Ë Ù·ÈÓ›· ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È ÁÈ· ¤Ó· Ù·Í›‰È ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ·Ó-
ıÚÒˆÓ ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘. ∂›Û˘, Ë fiÏË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÌÔÚ› Ó· ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ ˆ˜ ÌÈ·
ηϋ ·ÊÔÚÌ‹ ÁÈ· ÌÈ· Û˘˙‹ÙËÛË ·Ó·ÊÔÚÈο Ì ÙË Û¯¤ÛË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ì ÙË ÏÔÁÔÙ¯ӛ· Î·È ÙÔÓ ÎÈ-
ÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ. ∂Λ, ı· Ú¤ÂÈ ·ÛÊ·ÏÒ˜ Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ë Ô˘ÛÈ҉˘ ‰È·ÊÔÚ¿
94
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 94
·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ÌÂÏÂÙ¿ ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ Ë ÂÈÛÙ‹ÌË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Î·È ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ÙÔ ÚÔ-
ÛÂÁÁ›˙Ô˘Ó Ë ÏÔÁÔÙ¯ӛ· Î·È Ô ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜. π‰È·›ÙÂÚ· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔÓÈÛÙ› ˆ˜ fi,ÙÈ ‰È·‚¿˙Ô˘-
Ì ÛÙ· ÏÔÁÔÙ¯ÓÈο ‚È‚Ï›· ‹ ‚ϤÔ˘Ì ÛÙȘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ·ÊÈΤ˜ Ù·Èӛ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÈÛÙÔÚ›· ·ÏÏ¿ ·ÏÒ˜
ÌÈ· ÌÔÚÊ‹ ÌÂÙ¿Ï·Û˘ οÔÈˆÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∆· ¤ÓÙ ·ÚÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÙˆÓ ÓÈÎËÙÒÓ ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘
ÔϤÌÔ˘
™ÙËÓ ÂÈÚËÓÈ΋ ‰È¢ı¤ÙËÛË ÙËÓ ÔÔ›· Â¤‚·Ï·Ó ÔÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ÓÈ΋ÙÚȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ô˘ Â¤˙ËÛ·Ó
ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘ [...] ΢ÚÈ¿Ú¯ËÛ·Ó ¤ÓÙ ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·.
∆Ô ÈÔ ¿ÌÂÛÔ ‹Ù·Ó Ë Î·Ù¿Ï˘ÛË ÙfiÛˆÓ ÔÏÏÒÓ Î·ıÂÛÙÒÙˆÓ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È Ë ·Ó¿‰˘ÛË ÛÙË ƒˆ-
Û›· ÂÓfi˜ ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎÔ‡ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜, ÙˆÓ ªÔÏÛ‚›ÎˆÓ, Ô˘ ›¯Â ˆ˜ ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ·Ó·-
ÙÚÔ‹ ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ Û ·ÁÎfiÛÌÈ· Îϛ̷η Î·È ·ÔÙÂÏÔ‡Û ̷ÁÓ‹ÙË ÁÈ· ÙȘ ··ÓÙ·¯Ô‡ Â·Ó·-
ÛÙ·ÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ.
∆Ô ‰Â‡ÙÂÚÔ ‹Ù·Ó Ë ·Ó¿ÁÎË ÂϤÁ¯Ô˘ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜, Ë ÔÔ›· ÛÙÔ Î¿Ùˆ-οو ›¯Â ۯ‰fiÓ ÓÈ΋ÛÂÈ
ÌfiÓË Ù˘ ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔ Û˘ÌÌ·¯ÈÎfi Û˘Ó·ÛÈÛÌfi. °È· ÚÔÊ·Ó›˜ ÏfiÁÔ˘˜, ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· ·˘Ùfi ‹Ù·Ó ηÈ
·Ú¤ÌÂÈÓ ¿ÓÙÔÙ ·fi ÙfiÙ ÙÔ Ì›˙ÔÓ Ì¤ÏËÌ· Ù˘ °·ÏÏ›·˜.
∆Ô ÙÚ›ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· ·ÊÔÚÔ‡Û ÙÔ ¯¿ÚÙË Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Ô˘ ¤ÚÂ ӷ Â·Ó·¯·Ú·¯ı› ÂÍ·ÛıÂÓ›-
˙ÔÓÙ·˜ ÙË °ÂÚÌ·Ó›· Î·È ÁÂÌ›˙ÔÓÙ·˜ Ù· ÌÂÁ¿Ï· ÎÂÓ¿ Ô˘ ¿ÊËÛ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ÙË ª¤ÛË ∞Ó·ÙÔÏ‹
Ë Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓË ‹ÙÙ· Î·È Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË Ù˘ ƒˆÛ›·˜, Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ Î·È Ù˘ ·˘ÙÔÎÚ·-
ÙÔÚ›·˜ ÙˆÓ ∞„‚Ô‡ÚÁˆÓ. ™ÙËÓ ∂˘ÚÒË [...] Ë ‚·ÛÈ΋ ·Ú¯‹ Â·Ó·‰È¿Ù·Í˘ ÙÔ˘ ¯¿ÚÙË ‹Ù·Ó Ë ‰ËÌÈ-
Ô˘ÚÁ›· ÂıÓÔÙÈÎÒÓ-ÁψÛÛÈÎÒÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÂÔ›ıËÛË fiÙÈ Ù· ¤ıÓË Â›¯·Ó ÙÔ ‰È-
η›ˆÌ· Ù˘ «·˘ÙԉȿıÂÛ˘». [...] √ Â·Ó·Û¯Â‰È·ÛÌfi˜ ÙÔ˘ ¯¿ÚÙË Ù˘ ª¤Û˘ ∞Ó·ÙÔÏ‹˜ ¤ÁÈÓ ۇÌ-
ʈӷ Ì ÙȘ ÈÌÂÚÈ·ÏÈÛÙÈΤ˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ, ÌÔ›Ú·ÛÌ· ÌÂٷ͇ µÚÂÙ·Ó›·˜ Î·È °·ÏÏ›·˜ [...].
∏ ٤ٷÚÙË ‰¤ÛÌË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ·ÊÔÚÔ‡Û ÙËÓ ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ Ô˘ Ó›ÎËÛ·Ó ÛÙÔÓ
fiÏÂÌÔ [...] Î·È ÙȘ ÙÚÈ‚¤˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. [...]
∆ÂÏÈο, ÔÈ ÓÈ΋ÙÚȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Âȉ›ˆÍ·Ó ·ÂÏÈṲ̂ӷ Ó· Û˘Ó¿„Ô˘Ó ÂΛÓÔ ÙÔ Â›‰Ô˜ ÂÈÚ‹Ó˘ Ô˘
ı· ηıÈÛÙÔ‡Û ·‰‡Ó·ÙÔ ¤Ó·Ó Ó¤Ô fiÏÂÌÔ [...]. ∞¤Ù˘¯·Ó Û’ ·˘Ùfi ηٿ ÙÔÓ ÈÔ ı·̷ÙÈÎfi ÙÚfiÔ. ª¤-
Û· Û ‰È¿ÛÙËÌ· ›ÎÔÛÈ ÂÙÒÓ, Ô fiÏÂÌÔ˜ Í·Ó¿Ú¯ÈÛÂ.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 49-50.
95
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 95
∫∂º∞§∞π√ √°¢√√
√ ªπ∫ƒ∞™π∞∆π∫√™ ¶√§∂ª√™ (1919-1922)
∂¡√∆∏∆∞ 35
√È ‰ÈÂΉÈ΋ÛÂȘ Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ Î·È Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜
ÛÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ ÙfiÛÔ ÔÈ ¢˘Ó¿ÌÂȘ Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ fiÛÔ Î·È Ë ∂ÏÏ¿‰· ‰ÈÂΉÈÎÔ‡Û·Ó ·fi ÙËÓ ËÙÙË̤ÓË
√ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· ‰¿ÊË Î·È ˙ÒÓ˜ ÂÈÚÚÔ‹˜.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ËÁÂ-
Û›· ÛÙËÓ ·fiÊ·ÛË ·Ó¿Ï˄˘ Ù˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋˜ ÂÎÛÙÚ·Ù›·˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ Ô˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ·Ó ÛÙË ˙ÒÓË Ù˘ ™Ì‡ÚÓ˘ ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·fi‚·ÛË
ÂΛ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1· Î·È 1‚. ∆· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËıÔ‡Ó ·Ú¿ÏÏËÏ·. ™Â ·˘Ù¿, ÙÔ ›‰ÈÔ ÁÂÁÔÓfi˜, Ë ·fi-
‚·ÛË ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ ÛÙË ™Ì‡ÚÓË, ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È ·fi ÌÂÓ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ˆ˜ ·ÂÏ¢ı¤-
ÚˆÛË ·fi ‰Â ÙÔ˘˜ ∆Ô‡ÚÎÔ˘˜ ˆ˜ ˘ԉԇψÛË. ∂ȉÈÎfiÙÂÚ· ÛÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ Î›ÌÂÓÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ÏÂ-
ÍÈÏfiÁÈÔ ‰·ÓÂÈṲ̂ÓÔ ·fi ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÈÛÌÔ‡, ÛÙÔ ÔÔ›Ô, ‚‚·›ˆ˜, ‰Â-
Ûfi˙Ô˘Ó ÔÈ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ÛÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ¤ıÓÔ˜ Î·È ÛÙ· ‰ÈηÈÒÌ·Ù¿ ÙÔ˘, Ô˘ Ï‹ÙÙÔÓÙ·È, Û‡Ìʈӷ ÌÂ
ÙÔÓ ∆Ô‡ÚÎÔ Û˘ÓÙ¿ÎÙË ÙÔ˘ ÎÂÈ̤ÓÔ˘, ·fi ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ·ÚÔ˘Û›· ÛÙË ™Ì‡ÚÓË.
2. π‰È·›ÙÂÚ· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› Ë, ۯ‰fiÓ ·ÁˆÓÈ҉˘, ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÙÔ˘ ∂Ï. µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ Ó·
›ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ fiÙÈ Ú¤ÂÈ ÔˆÛ‰‹ÔÙ ӷ ·ÔʇÁÔ˘Ó ÙȘ ·ÎÚfiÙËÙ˜ Û ‚¿-
ÚÔ˜ ÙËÓ Û‡ÓÔÈÎˆÓ ∆Ô‡ÚÎˆÓ ·ÏÏ¿ Î·È ÙˆÓ ÈÙ·ÏÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ÓfiÙÈ· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜
˙ÒÓ˘ ηÙÔ¯‹˜, ÁÈ·Ù› οÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ ı· ¤‚Ï·Ù ÛÔ‚·Ú¿ ÙȘ ÂÏÏËÓÈΤ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∏ ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ ıˆÚËÎÙÔ‡ «∞‚¤ÚˆÊ» ÛÙ· ÓÂÚ¿ ÙÔ˘ µÔÛfiÚÔ˘ Ì ÊfiÓÙÔ ÙËÓ ∞ÁÈ·-™ÔÊÈ¿ ‰ÂÓ Â›-
Ó·È ˘ÂÚ‚ÔÏ‹ Ó· ÂÈˆı› fiÙÈ ·ÔÙÂÏÔ‡ÛÂ, ÁÈ· ÙÔ˘˜ Ô·‰Ô‡˜ Ù˘ ªÂÁ¿Ï˘ π‰¤·˜, ‰ËÏ·‰‹ ÁÈ· ÙÔ˘˜
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜, ÙËÓ ˘ÏÔÔ›ËÛË ÂÓfi˜ ÔÓ›ÚÔ˘. ∫‡Ì·Ù· ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌÔ‡ η٤Ϸ‚·Ó ÙÔ˘˜
ŒÏÏËÓ˜ Ù˘ ¶fiÏ˘, Ô˘ ıÂÒÚËÛ·Ó fiÙÈ ¤ÊÙ·ÛÂ Ë ÒÚ· Ù˘ ÂÓۈ̿وۋ˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜
Î·È ¤ÛÂ˘Û·Ó Ó· ˘ԉ¯ÙÔ‡Ó Ì ÌÂÁ¿ÏË ¯·Ú¿ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÛÙÚ·ÙÈÒÙ˜.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∆Ô Û˘Ó¤‰ÚÈÔ ∂ÈÚ‹Ó˘, Ô µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ Î·È ÔÈ ÂÏÏËÓÈΤ˜ ‰ÈÂΉÈ΋ÛÂȘ
∆Ô ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ∂ÈÚ‹Ó˘ ÂÁηÈÓ›·Û ÙȘ Â›ÛË̘ ÂÚÁ·Û›Â˜ ÙÔ˘ ÙÔÓ π·ÓÔ˘¿ÚÈÔ ÙÔ˘ 1919 ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ
[...]. ª¤Û· Û ·˘Ùfi ÙÔ Ôχ¯ÚˆÌÔ Ï‹ıÔ˜, Ô µÂÓÈ˙¤ÏÔ˜ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ·Ó·Î¿Ï˘„ ÙÔÓ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ÂÈ-
ÎÔÈÓˆÓÈ·Îfi ·˘Ùfi ÙÔ˘. [...] ªÂ Ì›· ÌÔÓ·‰È΋ ÁÈ· ¤ÏÏËÓ· ÔÏÈÙÈÎfi ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏÔÁ›
96
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 96
Î·È Ó· ›ıÂÈ, Û˘Ó‹ıˆ˜, ‹ Ó· ÌËÓ ›ıÂÈ, ¯ˆÚ›˜ fï˜ ÔÙ¤ Ó· ÎÔ˘Ú¿˙ÂÈ ‹ Ó· ÂÍÔÚÁ›˙ÂÈ ÙÔ Û˘ÓÔÌÈÏË-
Ù‹ ÙÔ˘, Ì ۷Ê›˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Û ÎÔÈÓ¿ Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ‹ ÂˆÊÂÏ›˜ ÁÈ· fiÏÔ˘˜ ÈÛÔÚÚÔ›Â˜ ·ÓÙ› Ù˘ ÂÌ-
ÌÔÓ‹˜ ÛÙ· ÁÓˆÛÙ¿ «ÈÛÙÔÚÈο ‰›Î·È· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡», Ì ÙÔ Ó· ÚÔ‚¿ÏÏÂÈ ÙÂÎÌËÚȈ̤Ó˜ ·fi„ÂȘ
Î·È fi¯È Û˘ÌϤÁÌ·Ù·, Ô ÂÈÎÂÊ·Ï‹˜ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ·ÓÙÈÚÔÛˆ›·˜ ηÙfiÚıˆÛ Ú¿ÁÌ·ÙÈ Ó· ÌÂÁÈ-
ÛÙÔÔÈ‹ÛÂÈ Ù· ÏÂÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù· Ô˘ ‹‰Ë ‰È¤ıÂÙ ˆ˜ Û‡ÌÌ·¯Ô˜ ÙˆÓ ÓÈÎËÙÒÓ. [...]
[...] ·ÎÚÈ‚Ò˜ ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ™˘Ó‰ڛԢ ∂ÈÚ‹Ó˘, ·ÔÊ·Û›ÛÙËΠӷ ·Ó·ÙÂı› ÛÙȘ ÂÏÏËÓÈΤ˜
‰˘Ó¿ÌÂȘ Ë Î·Ù¿ÏË„Ë Ù˘ ™Ì‡ÚÓ˘ Î·È Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ Ù˘. ∏ ÂÓÙÔÏ‹ Ù˘ Entente ›¯Â ÌÂÓ Û¯¤ÛË Ì ÙËÓ
«·ÛÊ¿ÏÂÈ· ÙˆÓ Û˘ÌÌ·¯ÈÎÒÓ ‰˘Ó¿Ìˆӻ, ·ÏÏ¿ Ù· Û˘ÌÊÚ·˙fiÌÂÓ· Ù˘ ·ÔÊ¿Ûˆ˜ ‰ÂÓ ¿ÊËÓ·Ó ÔÏ-
Ϥ˜ ·ÌÊÈ‚Ôϛ˜ –ÛÙËÓ ∞ı‹Ó·– fiÙÈ ÂÚfiÎÂÈÙÔ ÁÈ· ÙÔ ÚÒÙÔ ‚‹Ì· ÚÔ˜ ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ù˘ ÈηÓÔÔÈ-
‹Ûˆ˜ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ‰ÈÂΉÈ΋ÛˆÓØ ·ÓÙ›‰ˆÚÔ, ÂÓ ÔÏÏÔ›˜, ÁÈ· ÙËÓ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›· ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ Ó·
·ÓÙ·ÔÎÚÈı› Ù·¯‡Ù·Ù· [...] ÛÙËÓ ¤ÎÎÏËÛË Ù˘ ™˘ÌÌ·¯›·˜ Ó· ·ÔÛÙ·ÏÔ‡Ó ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ
ÛÙË ÓfiÙÈ· √˘ÎÚ·Ó›· ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ Ó¤Ô˘, Î·È ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ·ÛÙ·ıÔ‡˜ ÙfiÙÂ, Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜
ÙˆÓ ÌÔÏÛ‚›ÎˆÓ Ù˘ ƒˆÛ›·˜.
°. °È·ÓÔ˘ÏfiÔ˘ÏÔ˜, «∏ ¢ÁÂÓ‹˜ Ì·˜ Ù‡ÊψÛȘ...», Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Î·È «ÂıÓÈο ı¤Ì·Ù·» ·fi ÙËÓ ‹ÙÙ·
ÙÔ˘ 1897 ¤ˆ˜ ÙË ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹, ‰’ ¤Î‰ÔÛË, µÈ‚ÏÈfiÚ·Ì·, ∞ı‹Ó· 2003, Û. 249-254.
97
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 97
∂¡√∆∏∆∞ 36
√ ÂÏÏËÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜
ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ Î·È ÙÔ˘ ¶fiÓÙÔ˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÔÚÈṲ̂ӷ ‚·ÛÈο ÈÛÙÔÚÈο ÛÙÔȯ›· ÁÈ· ÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ÙˆÓ ÂÏÏËÓÔÚıfi‰ÔÍˆÓ ÎÔÈÓÔ-
Ù‹ÙˆÓ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ Î·È ÙÔ˘ ¶fiÓÙÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜, ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ Î·È ÔÏÈÙÈÛÙÈ΋˜ ˙ˆ‹˜ ·˘ÙÒÓ
ÙˆÓ ÎÔÈÓÔًوÓ.
¡· ηٷϿ‚Ô˘Ó ÔȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Â¤ÊÂÚ ÛÙË ı¤ÛË ÙˆÓ ÂÏÏËÓÔÚıfi‰ÔÍˆÓ ÎÔÈÓÔÙ‹ÙˆÓ Ù˘ √ıˆÌ·-
ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ Ë ÂÈÎÚ¿ÙËÛË ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ Î·È ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ· Ë ÂÓ‰˘Ó¿ÌˆÛË
ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÂıÓÈÎÈÛÌÔ‡.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ Î›ÓËÛË ·˘ÙÔÓfiÌËÛ˘ ÙˆÓ ¶ÔÓÙ›ˆÓ Î·È Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù¿ Ù˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
2. ∏ ÎÏÈ̿ΈÛË ÙˆÓ ‰ÈÒÍÂˆÓ Û ‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÔÚıfi‰ÔÍˆÓ ÎÔÈÓÔÙ‹ÙˆÓ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔ-
ÎÚ·ÙÔÚ›·˜ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ÛÙÂÓ¿ Ì ÙË ‰È·‰Èηۛ· ÂıÓÈ΋˜ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ∆Ô‡ÚΈÓ, ηıÒ˜ Î·È ÌÂ
ÙËÓ Âȉ›ˆÍË ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ Ó· ÌÂÙ·ÙÚ¤„Ô˘Ó ÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· ·fi ÔÏ˘ÂıÓÈÎfi
ÎÚ¿ÙÔ˜, Ô˘ ‹Ù·Ó ¤ˆ˜ ÙfiÙÂ, Û ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÂıÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜. ∏ ÚÔÛ‰ÔΛ· ·˘Ù‹ ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ Û˘ÓÂ-
·ÁfiÙ·Ó ·ÔÎÏÂÈÛÌfi Î·È ‰ÈÒÍÂȘ ÁÈ· fiÏÔ˘˜ ÂΛÓÔ˘˜ Ô˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ÂÓۈ̷وıÔ‡Ó Ï‹-
Úˆ˜ ÛÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÂıÓÈÎfi ÛÒÌ·, ‰ËÏ·‰‹ Ó· ÂÎÙÔ˘ÚÎÈÛÙÔ‡Ó. (∂ÈϤÔÓ, ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈË-
ıÔ‡Ó Ù· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· Ô˘ ‰›ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∆Ô «ºÚÔÓÙÈÛÙ‹ÚÈÔÓ» ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Û ÛÙËÓ ∆Ú·Â˙Ô‡ÓÙ· ÙÔ˘ ¶fiÓÙÔ˘ ·fi ÙÔ 1683. ªÂÙ¿ ÙËÓ ∂˘·Á-
ÁÂÏÈ΋ ™¯ÔÏ‹ Ù˘ ™Ì‡ÚÓ˘ ‹Ù·Ó ÙÔ ·Ï·ÈfiÙÂÚÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Û¯ÔÏÂ›Ô Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜. ∆Ô
1902 ÙÔ «ºÚÔÓÙÈÛÙ‹ÚÈÔÓ» ·¤ÎÙËÛÂ Ó¤Ô Ï·ÌÚfi ÎÙ›ÚÈÔ ÛÙËÓ ·Ú·Ï›· Ù˘ ∆Ú·Â˙Ô‡ÓÙ·˜.
2. √È ‰ÈˆÁÌÔ› Û ‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ ¤Ï·‚·Ó ·Ú¯Èο ÙË ÌÔÚÊ‹ Ì·˙ÈÎÒÓ ÂÎÙÔ-
›ÛÂˆÓ ·fi Ù· ·Ú¿ÏÈ· ÚÔ˜ ÙË ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ÂÓ‰Ô¯ÒÚ·. ªÂÙ¿ ·fi ÔÚ›˜ ËÌÂÚÒÓ, fiÛÔÈ ŒÏÏËÓ˜
›¯·Ó ÂÈ‚ÈÒÛÂÈ ¤ÊÙ·Ó·Ó Û ÂÚÈÔ¯¤˜ ¿ÁÓˆÛÙ˜ Û ·˘ÙÔ‡˜ Î·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ·ÊÈÏfiÍÂÓ˜, fiÔ˘ Î·È ˘Ô-
¯ÚÂÒÓÔÓÙ·Ó Ó· ÂÁηٷÛÙ·ıÔ‡Ó. ∏ ¤ÓÙ·ÍË ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ηٷÁˆÁ‹˜ ¿Óˆ ÙˆÓ 45 ÂÙÒÓ, Ô˘
‰ÂÓ ÂÈÛÙÚ·Ù‡ÔÓÙ·Ó, ÛÙ· Ù¿ÁÌ·Ù· ÂÚÁ·Û›·˜ ‹Ù·Ó ÌÈ· ·fi ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó ÔÈ
¡ÂfiÙÔ˘ÚÎÔÈ ÁÈ· Ó· ÂÍÔÓÙÒÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÏÏËÓÔÚıfi‰Ô͘ ÎÔÈÓfiÙËÙ˜ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜. ªÂÁ¿ÏÔ˜ ·ÚÈıÌfi˜
fiÛˆÓ ÂÓÙ¿¯ıËÎ·Ó ÛÙ· Ù¿ÁÌ·Ù· ÂÚÁ·Û›·˜ ‰ÂÓ Â¤ÛÙÚ„·Ó ÔÙ¤.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜
ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1913-1918
[...] ∂›Ó·È ÚÔÊ·Ó¤˜ fiÙÈ, ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ 1913 Î·È ÙÔ 1918, fiÏÔÈ ÔÈ ÎÔÈÓÔÙÈÎÔ› Ì˯·ÓÈ-
ÛÌÔ› [ÂÓÓ. ÔÈ ÂÏÏËÓÔÚıfi‰Ô͘ ÎÔÈÓfiÙËÙ˜ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜], ‰ËÏ·‰‹ Ù· Û¯ÔÏ›·, ÊÈÏ·ÓıÚˆÈο ηÈ
¿ÏÏ· ȉڇ̷ٷ Î·È ÛˆÌ·Ù›·, Ù›ıÂÓÙ·È ˘fi ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô ÙˆÓ ÚÔÍÂÓÈÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ [ÂÓÓ. Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜],
98
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 98
ÂÓÒ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ¤Ó· ‰›ÎÙ˘Ô «ÚÔ·Á¿Ó‰·˜», ̤۷ ·fi ÙÔ ÔÔ›Ô Ú¤ÂÈ Ó· ÔÚÁ·ÓˆıÔ‡Ó ÔÈ ŒÏÏË-
Ó˜, ÁÈ· Ó· Û˘Ì‚¿ÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ˘ÏÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ, ‰ËÏ·‰‹, Û’ ·˘Ù‹ ÙË Ê¿ÛË ÙÔ˘Ï¿¯È-
ÛÙÔÓ, ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ÔÈ Ôԛ˜ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È: ÛÙËÓ, ¤ÌÌÂÛË ¤ÛÙˆ, ˘ÔÓfi-
Ì¢ÛË Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ Î·È ÛÙËÓ Â͢ËÚ¤ÙËÛË ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙËÁÈÎÒÓ ÙˆÓ ¢˘Ó¿ÌˆÓ
Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ.
™. ∞Ó·ÁÓˆÛÙÔÔ‡ÏÔ˘, ªÈÎÚ¿ ∞Û›·, 19Ô˜ ·È.-1919, ÔÈ ÂÏÏËÓÔÚıfi‰Ô͘ ÎÔÈÓfiÙËÙ˜, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·,
∞ı‹Ó· 1997, Û. 540.
2. ¡ÂfiÙÔ˘ÚÎÔÈ: ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÂÈΛӉ˘ÓÔÈ ÁÈ· ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜
[...] ™’ ¤Ó· ÊÈÚÌ¿ÓÈ Ù˘ ÙÔ˘ÚÎÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÚÔ˜ ÙÔ ÓÔÌ¿Ú¯Ë Ù˘ ™Ì‡ÚÓ˘, Ô˘ ¯ÚÔÓÔÏÔÁ›ٷÈ
·fi ÙȘ 14 ª·˝Ô˘ 1914, ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÙ·È fiÙÈ «ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÂÎÌÂÙ·ÏχÔÓÙ·È ÙȘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ ÁÈ· Ó·
ÚÔηϤÛÔ˘Ó ¤Ó· ÈÛ¯˘Úfi Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi ΛÓËÌ·, Ô˘ ı· ¢ÓÔÔ‡Û ÙËÓ Â¤Ì‚·ÛË ÙˆÓ ªÂÁ¿ÏˆÓ ¢˘-
ӿ̈Ó. ª¤Ú· Î·È Ó‡¯Ù· ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ· Ó· ÂÎÙÂϤÛÔ˘Ó ÙË ªÂÁ¿ÏË π‰¤·. ∂›Ó·È Û˘ÓÂÒ˜ ·‰È·ÌÊÈ-
Û‚‹ÙËÙÔ fiÙÈ Ë ‡·ÚÍË ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ì¤Û· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ∞˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ Â›Ó·È ‰˘ÛÔ›ˆÓË
ÁÈ· ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜ ·fi ¿Ô„Ë ÔÏÈÙÈ΋ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈ΋. ∂›Ó·È Â›ÁÔÓ Ó· ÂÍ·Ó·ÁηÛÙÔ‡Ó ÔÈ
ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ηÙÔÈÎÔ‡Ó ÛÙȘ ·ÎÙ¤˜ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ Ó· ÂÁηٷÏ›„Ô˘Ó Ù· ¯ˆÚÈ¿ ÙÔ˘˜ Î·È Ó· ÂÁη-
Ù·ÛÙ·ıÔ‡Ó ÛÙ· ‚ÈÏ·¤ÙÈ· ÙÔ˘ ∂Ú˙ÂÚÔ‡Ì Î·È Ù˘ ÷ω·›·˜» [ÛÙ· ‚¿ıË Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜].
¢ËÌÔÛ›Â˘ÛË ÛÙË Á·ÏÏÈ΋ ÂÊËÌÂÚ›‰· Le Temps, 19 πÔ˘Ï›Ô˘ 1916.
¶ËÁ‹: ∫. ∆ÛÔ˘Î·Ï¿˜, ∂Í¿ÚÙËÛË Î·È ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1987, Û. 457-458.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
∆· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· ‰Â›¯ÓÔ˘Ó fiÙÈ ¤Ó·˜ ÏfiÁÔ˜ Ô˘ ¤Î·Ó ÙÔ˘˜ ¡ÂfiÙÔ˘ÚÎÔ˘˜ Ó· ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ··ÏÏ·ÁÔ‡Ó
·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ ‹Ù·Ó Î·È ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÔÈ ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÈ, ÂÓÒ Ù˘Èο ‹Ù·Ó Ôϛ٘
Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜, ›¯·Ó ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ¤ÓÙÔÓË ÔÏÈÙÈ΋ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÌÂ
¿ÌÂÛÔ ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ‹ÙÙ· ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Î·È ·ÒÙÂÚÔ ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ÂÓۈ̿وÛË ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·
ÙˆÓ Â‰·ÊÒÓ Ô˘ ÔÈ ›‰ÈÔÈ Î·ÙÔÈÎÔ‡Û·Ó.
99
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 99
∂¡√∆∏∆∞ 37
∆Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÂıÓÈÎfi ΛÓËÌ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Á¤ÓÓËÛ·Ó ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÂıÓÈÎfi ΛÓËÌ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙÔÓ ËÁÂÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ ∫ÂÌ¿Ï Û ·˘Ùfi ÙÔ Î›ÓËÌ·.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ Ô˘ ¢ÓfiËÛ·Ó ÙËÓ ÈÛ¯˘ÚÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÂıÓÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜
Î·È ÙËÓ ·Ó¿‰ÂÈÍ‹ ÙÔ˘ Û ·Ú¿ÁÔÓÙ· ηıÔÚÈÛÙÈÎfi ÁÈ· ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙË ªÈÎÚ¿ ∞Û›·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
√È ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Û˘Ó‰ڛԢ ÙÔ˘ ∂Ú˙ÂÚÔ‡Ì, Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È Â‰Ò ·fi ÙÔÓ Î‡ÚÈÔ ÂÌÓ¢ÛÙ‹
ÙÔ˘˜ Î·È ËÁ¤ÙË ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÂıÓÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜, ÙÔÓ ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ ∫ÂÌ¿Ï, ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Û ‰‡Ô ·ÚÈÔ˘˜
¿ÍÔÓ˜:
– ‰È·Ê‡Ï·ÍË Ù˘ ‰·ÊÈ΋˜ ·ÎÂÚ·ÈfiÙËÙ·˜ ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Ì οı ı˘Û›·
– ·ÁÒÓ·˜ ̤¯ÚȘ ÂÛ¯¿ÙˆÓ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÔÔÈÔ˘‰‹ÔÙ ˘ÔÓÔ̇ÂÈ Ì ÙȘ ÂÓ¤ÚÁÂȤ˜ ÙÔ˘ ‹ ¤ÛÙˆ ÙȘ ·-
Ú·Ï›„ÂȘ ÙÔ˘ ÙËÓ ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ÂıÓÈ΋ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·.
∞˘Ù‹ Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· Âȉ›ˆÍË ¤ÊÂÚ ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ΛÓËÌ· ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘ ·ÓÙÈ̤وÔ ·Ú¯Èο Ì ÙËÓ
∞ÓÙ¿ÓÙ Î·È ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi Î·È ·fi ¤Ó· ÛËÌÂ›Ô ÎÈ ¤ÂÈÙ· Ì ÙÔÓ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
√ ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ ∫ÂÌ¿Ï ÁÂÓÓ‹ıËΠÙÔ 1881 ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË (ÙÔ Û›ÙÈ Ô˘ ÁÂÓÓ‹ıËÎÂ Â›Ó·È Û‹ÌÂÚ·
ÚÔÍÂÓÂ›Ô Ù˘ ∆Ô˘ÚΛ·˜). ™Â ËÏÈΛ· ÂÙ¿ ÂÙÒÓ ¤ÌÂÈÓ ÔÚÊ·Ófi˜ ·fi ·Ù¤Ú·. ∆Ô 1893 ¿Ú¯ÈÛ ÙȘ
ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ÛÔ˘‰¤˜ ·fi ÙËÓ Î·ÙÒÙÂÚË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Û¯ÔÏ‹ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ¤‰ÂÈÍ ȉȷ›ÙÂ-
ÚÔ ˙‹ÏÔ, Û˘Ó¤¯ÈÛ Û ·ÓÒÙÂÚ˜ Û¯ÔϤ˜ Î·È ¤ÊÙ·Û ÛÙ· 1905 Ó· ·ÔÊÔÈÙ‹ÛÂÈ ·fi ÙËÓ ∞ÓÒÙ·ÙË ™¯Ô-
Ï‹ °ÂÓÈÎÒÓ ∂ÈÙÂÏÒÓ Ù˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏ˘. ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙˆÓ ÛÔ˘‰ÒÓ ÙÔ˘ ‹Úı Û Â·Ê‹
Ì ÙȘ ·ÙÚȈÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ ÙˆÓ ¡ÂÔÙÔ‡ÚÎˆÓ Î·È ÂËÚ¿ÛÙËΠ·fi ·˘Ù¤˜. ™˘ÌÌÂÙ›¯Â Û fiϘ ÙȘ ÔÏÂ-
ÌÈΤ˜ ÂÌÏÔΤ˜ Ù˘ √ıˆÌ·ÓÈ΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ ηٿ ÙȘ ÚÒÙ˜ ‰ÂηÂٛ˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·. ∫·Ù¿
ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1919-1922 ·Ó·‰Â›¯ıËΠ۠ËÁ¤ÙË ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ
‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Ù˘ ∞ÓÙ¿ÓÙ Î·È Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ªÂÙ¿ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘, Ô ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ ∫Â-
Ì¿Ï ¤ÁÈÓÂ Ô ËÁ¤Ù˘ Ù˘ Ó¤·˜ ∆Ô˘ÚΛ·˜ Î·È Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ÙËÓ ÚÔÛ·Ó·ÙfiÏÈÛ Ì ÛÙ·ıÂÚfiÙËÙ·
ÚÔ˜ ÙÔÓ ‰˘ÙÈÎfi ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi. ∆ÈÌÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ Û‡Á-
¯ÚÔÓÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, Ë ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË ÙÔ˘ ¤‰ˆÛ ÙÔ Â›ıÂÙÔ ∞Ù·ÙÔ‡ÚÎ, Ô˘ ÛË-
Ì·›ÓÂÈ «·Ù¤Ú·˜ ÙˆÓ ∆Ô‡ÚΈӻ. ¶¤ı·Ó ÙÔ 1938.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Ù˘ ¿ÛÎËÛ˘
µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∫ÂÌ¿Ï ∞Ù·ÙÔ‡ÚÎ: ∂Ï¢ıÂÚ›· ‹ ı¿Ó·ÙÔ˜!
∆Ô ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ‹Ù·Ó ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ¤ıÓÔ˜ Ó· ˙‹ÛÂÈ Ì ·ÍÈÔÚ¤ÂÈ· Î·È Û‚·ÛÌfi. ∞˘Ùfi ı· ÌÔÚÔ‡ÛÂ
Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› ÌfiÓÔ Ì ÙËÓ Â›Ù¢ÍË Ù˘ Ï‹ÚÔ˘˜ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜. ŸÛÔ ÏÔ‡ÛÈÔ ‹ Â˘Ù˘¯ÈṲ̂-
100
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 100
ÓÔ Î·È Ó· Â›Ó·È ¤Ó· ¤ıÓÔ˜, fiÙ·Ó ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·, ‰ËÏ·‰‹ ÂÏ¢ıÂÚ›· ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜ ÔÏÈÙÈṲ̂-
ÓÔ˘˜ Ï·Ô‡˜, ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ÚÔԉ‡ÛÂÈ Î·È ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ÛÙÔ Â›Â‰Ô ÙÔ˘ ‰Ô‡ÏÔ˘. [...] ∂Í¿ÏÏÔ˘, Ë Â-
ÚËÊ¿ÓÈ· ÙÔ˘ ∆Ô‡ÚÎÔ˘, Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÛÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘ Î·È ÔÈ ÈηÓfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘ Â›Ó·È Û Ôχ „ËÏfi Â›-
‰Ô. ŒÓ· Ù¤ÙÔÈÔ, ÏÔÈfiÓ, ¤ıÓÔ˜ Â›Ó·È ÚÔÙÈÌfiÙÂÚÔ Ó· ¯·ı› ·Ú¿ Ó· ˙ÂÈ ˘Ô‰Ô˘ÏˆÌ¤ÓÔ. ∂Ô̤ӈ˜,
Ë ÂÈÏÔÁ‹ ›ӷÈ: ÂÏ¢ıÂÚ›· ‹ ı¿Ó·ÙÔ˜!
∫ÂÌ¿Ï ∞Ù·ÙÔ‡ÚÎ, √ÌÈϛ˜, ÌÙÊÚ. ™. ™ÔÏÙ·Ú›‰Ë˜, ¡¤· ™‡ÓÔÚ·-§È‚¿ÓË, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 31.
2. √ ∫ÂÌ¿Ï ∞Ù·ÙÔ‡ÚÎ ÎËÚ‡ÙÙÂÈ ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ÌÈ·˜ ÙÔ˘ÚÎÈ΋˜
ÂıÓÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜
∫‡ÚÈÔÈ, ÙȘ ÚÒÙ˜ Ë̤Ú˜ ÙˆÓ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ Ù˘ ‚Ô˘Ï‹˜ [ÂÓÓ. Ù˘ ªÂÁ¿Ï˘ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘], ÂÓË̤-
ÚˆÛ· ÙÔ ÛÒÌ· ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡ÛÂ Î·È ÁÈ· ÙȘ ·fi„ÂȘ ÌÔ˘, Ô˘ ›ÛÙ¢· fiÙÈ ‹Ù·Ó
ÔÈ ÈÔ ÂӉ‰ÂÈÁ̤Ó˜ ÁÈ· Ó· ÙÂıÔ‡Ó Û ÂÊ·ÚÌÔÁ‹. ∏ ÚÒÙË ·fi ·˘Ù¤˜ ‹Ù·Ó fiÙÈ Ë ∆Ô˘ÚΛ· ı· ¤ÚÂ-
 ӷ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÂÈ ÌÈ· ÂıÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋.
ŸÏÔÈ ÁÓˆÚ›˙ÂÙ fiÙÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ √ıˆÌ·ÓÒÓ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ıËΠÌÈ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋, Ë
ÔÔ›· Û˘Ó¯›ÛÙËÎÂ Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ·. ∂ÁÒ ÚÔÛˆÈο ›¯· ‚Á¿ÏÂÈ ÙÔ Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ ·˘Ù‹ Ë ÔÏÈÙÈ΋
‰Â ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÔÙÂϤÛÂÈ ÙËÓ Â›ÛËÌË ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜. [...]
∏ πÛÙÔÚ›· ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ Ó· ‰ÒÛÂÈ ‰Â›ÁÌ·Ù· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÙ˘¯‹ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÙÔ˘ ÈÛÏ·ÌÈÛÌÔ‡ ηÈ
ÙÔ˘ ÙÔ˘Ú·ÓÈÛÌÔ‡, ‰ËÏ·‰‹ Ù˘ Û˘Ó¤ÓˆÛ˘ fiÏˆÓ ÙˆÓ ∆Ô‡ÚΈÓ. [...] ∏ ȉ¤· ÙÔ˘ «ÂÂÎÙ·ÙÈÛÌÔ‡» ›ӷÈ
¤Íˆ ·fi ÙÔ ı¤Ì· Ì·˜. [...] ∏ ‰È΋ Ì·˜ ÔÏÈÙÈ΋, Ë ÔÔ›· ÌÔÚ› Ó· ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› Î·È Â›Ó·È ÊˆÙÈṲ̂ÓË,
Â›Ó·È Ë «ÂıÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋». [...] ŸÙ·Ó Ϥˆ ÂıÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ÂÓÓÔÒ: ı· Ú¤ÂÈ Ì¤Û· ÛÙ· ÂıÓÈο Ì·˜ fiÚÈ·
Ó· ÛÙËÚÈ˙fiÌ·ÛÙ ÛÙȘ ‰ÈΤ˜ Ì·˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Î·È Ó· ÚÔÛٷهԢÌ ÙËÓ ÔÓÙfiÙËÙ¿ Ì·˜. ∂›Û˘, Ó· ÂÚ-
Á·˙fiÌ·ÛÙ ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÔ‰Ô Î·È ÙËÓ Â˘ËÌÂÚ›· ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜ Î·È Ù˘ ¯ÒÚ·˜. ¡· ÌËÓ Ô‰ËÁԇ̠ÙÔ ¤ıÓÔ˜
Û ΛӉ˘ÓÔ Î·È Ó· ÌËÓ ·ÁˆÓÈ˙fiÌ·ÛÙ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË ÂÈı˘ÌÈÒÓ Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÂÊÈÎÙ¤˜. ∆¤-
ÏÔ˜, ̤۷ ÛÙ· Ï·›ÛÈ· ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈṲ̂ÓÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘, Ó· ÂȉÈÒÎÔ˘Ì ÙËÓ ·ÌÔÈ‚·›· ÊÈÏ›· Î·È ÙËÓ ·Ó-
ıÚˆÈÛÙÈ΋ ‰È¿ıÂÛË.
∫ÂÌ¿Ï ∞Ù·ÙÔ‡ÚÎ, √ÌÈϛ˜, ÌÙÊÚ. ™. ™ÔÏÙ·Ú›‰Ë˜, ¡¤· ™‡ÓÔÚ·-§È‚¿ÓË, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 133-137.
101
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 101
∂¡√∆∏∆∞ 38
√ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜ (1919-1922)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙÔ˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘.
¡· ηٷϿ‚Ô˘Ó ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ÂËÚ¤·Û·Ó ÙËÓ ¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÏËÍË ÙÔ˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ °. ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ˜ Û¯ÔÏÈ¿˙ÂÈ ÙËÓ ·fiÊ·ÛË ÙˆÓ ÊÈÏÔ‚·ÛÈÏÈÎÒÓ ÂÏÏË-
ÓÈÎÒÓ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂˆÓ ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ¡Ô¤Ì‚ÚÈÔ ÙÔ˘ 1920 Ó· Û˘Ó¯›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÏÂÌÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÛÙË ªÈ-
ÎÚ¿ ∞Û›·, ·Ó Î·È Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ‰ÂÓ ›ÛÙ¢·Ó ÛÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· ÙÔ˘ ÂÁ¯ÂÈÚ‹Ì·ÙÔ˜.
2. ∏ ηٿÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·ÔÙ˘¯Ë̤ÓË ÂÎÛÙÚ·Ù›· ÛÙÔÓ ™·ÁÁ¿ÚÈÔ ÔÙ·-
Ìfi, ÙÔ Î·ÏÔη›ÚÈ ÙÔ˘ 1921, ‹Ù·Ó ȉȷ›ÙÂÚ· ¿Û¯ËÌË: ÔÈ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ·ÒÏÂȘ ‹Ù·Ó ‹‰Ë ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜,
Ù· ˘ÏÈο ̤۷ ‰ÂÓ Â·ÚÎÔ‡Û·Ó Î·È ÙÔ ËıÈÎfi ‹Ù·Ó ۯ‰fiÓ Î·Ù·ÚڷΈ̤ÓÔ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. √ ¯¿ÚÙ˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÍÈÔÔÈËı› ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‚·ÛÈÛÙ› Û ·˘ÙfiÓ Ë ÂÍÈÛÙfiÚËÛË ÙˆÓ
ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ ÙÔ˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘.
3. ∏ ʈÙÔÁÚ·Ê›· ÌÔÚ› Ó· ÂÍÂÙ·ÛÙ› ·Ú¿ÏÏËÏ· Ì ÙËÓ ËÁ‹ 3. √È ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙˆÓ ÚÔÛʇ-
ÁˆÓ Ó· ÂÁηٷÏ›„Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔÎ˘Ì·›· Ù˘ ™Ì‡ÚÓ˘ ÒÛÙ ӷ ‰È·ÛˆıÔ‡Ó ˘‹ÚÍ·Ó Ú·ÁÌ·ÙÈο ÙÚ·-
ÁÈΤ˜, ηıÒ˜ Ù· ‰È·ı¤ÛÈÌ· ÛοÊË ‰ÂÓ Â·ÚÎÔ‡Û·Ó Î·È ÔÈ ÎÂÌ·ÏÈÎÔ› ›¯·Ó ‹‰Ë ηٷϿ‚ÂÈ ÙËÓ fiÏË.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ¢È¿ÁÁÂÏÌ· Ù˘ ÊÈÏÔ‚·ÛÈÏÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ (11 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1920)
ªÂ ‚·ı˘Ù¿ÙËÓ ÙËÓ Û˘Ó›‰ËÛÈÓ fiÙÈ ‡„ÈÛÙ· Ù˘ ¶·ÙÚ›‰Ô˜ Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ÂÈÙ¿ÛÛÔ˘ÛÈ ÙËÓ ‰È·Ù‹ÚË-
ÛÈÓ Ù˘ ٿ͈˜ Î·È ÙËÓ ‰È·ÁÂʇڈÛÈÓ ÙÔ˘ ¯¿ÛÌ·ÙÔ˜, ÙÔ ÔÔ›ÔÓ Ë ‰È¿ Ù˘ ·Ó‰‹ÌÔ˘ Ï·˚΋˜ „‹ÊÔ˘
·Ô‰ÔÎÈÌ·Ûı›۷ ÔÏÈÁ·Ú¯›· [ÂÓÓ. ÔÈ ‚ÂÓÈ˙ÂÏÈÎÔ›] Òڢ͠ÂÓ ÙË ÃÒÚ·, ¿Û·Ó ı· ηٷ‚¿ÏˆÌÂÓ Ì¤ÚÈ-
ÌÓ·Ó ÚÔ˜ ·ÔηٿÛÙ·ÛÈÓ ÙÔ˘ ¶ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ Î·È Ù˘ ÈÛ¯‡Ô˜ ÙˆÓ ¡fïÓ. °ÂÓÈÎÒ˜ Î·È ·‰È·ÎÚ›Ùˆ˜ ÔÈ
ÔÏ›Ù·È ·Ó·ÎÙÒÛÈ ÙËÓ Á·Ï‹ÓËÓ, ËÓ Â›¯ÔÓ ·ÔϤÛÂÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰ÔÓ ÙËÓ ÙÂÚÌ·ÙÈÛıÂ›Û·Ó ‰È¿ Ù˘
„‹ÊÔ˘ Ù˘ ·ÚÂÏıÔ‡Û˘ ∫˘Úȷ΋˜. ◊‰Ë ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ·ÔηıÈÛÙ¿ÌÂÓÔÈ ›ÛÔÈ Î·È ÂχıÂÚÔÈ, Ú¤ÂÈ Ó·
¤¯ˆÛÈÓ ·fiÏ˘ÙÔÓ ÂÔ›ıËÛÈÓ fiÙÈ, ˘·ÎÔ‡ÔÓÙ˜ ÂȘ ÌfiÓÔÓ ÙÔ ‰›Î·ÈÔÓ Î·È ÙÔÓ ¡fiÌÔÓ, ı· ·ÔÏ·‡ˆÛÈ
Ï‹Úˆ˜ Ù˘ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙˆÓ ÓÔÌ›ÌˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ ·˘ÙÒÓ. ¶ÔÈÔ‡ÌÂı· ¤ÎÎÏËÛÈÓ ÂȘ Ù· ÁÂÓÓ·›· ·È-
Ûı‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ∂ÏÏËÓÈÎÔ‡ §·Ô‡ Î·È ÙÔ˘ ∂ıÓÈÎÔ‡ ™ÙÚ·ÙÔ‡, ›Ó· ·Ú¿Û¯ˆÛÈÓ ÙËÓ Û˘Ó‰ÚÔÌ‹Ó ÙˆÓ ÂȘ ÙÔ
Ë̤ÙÂÚÔÓ ¤ÚÁÔÓ.
∂Ó ∞ı‹Ó·È˜ ÙË 4Ë ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1920
∂ÊËÌÂÚ›‰· Ù˘ ∫˘‚ÂÚÓ‹Ûˆ˜, Ê. 289, 11 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1920.
¶ËÁ‹: π. ∞ÎÙÛfiÁÏÔ˘, ÃÚÔÓÈÎfi ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘ 1919-1922, ∆ÚÔ¯·Ï›·, ∞ı‹Ó· 1998, Û. 171.
102
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 102
2. ∏ ηٿÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜
∏ ηٿÛÙ·ÛË Ù˘ ™ÙÚ·ÙÈ¿˜, ·fi ÙËÓ ¿Ô„Ë Ù˘ ÂÈı·Ú¯›·˜ Î·È È‰›ˆ˜ ÙÔ˘ ËıÈÎÔ‡ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ,
‰ÂÓ ‹Ù·Ó ȉȷ›ÙÂÚ· ÈηÓÔÔÈËÙÈ΋. ™¯ÂÙÈο Ë «∂›ÙÔÌÔ˜ πÛÙÔÚ›· ∂ÎÛÙÚ·Ù›·˜ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ 1919-
1922» ÙÔ˘ °ÂÓÈÎÔ‡ ∂ÈÙÂÏ›Ԣ ™ÙÚ·ÙÔ‡ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ: «∆Ô ËıÈÎfiÓ ÙÔ˘ ∂ÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡, ηٿ ÙËÓ ·Ó¿-
ÏË„ÈÓ Ù˘ ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋˜ ÂÎÛÙÚ·Ù›·˜, ¢ڛÛÎÂÙÔ ÂȘ ˘„ËÏfiÓ Â›‰ÔÓ. ™˘Ó Ùˆ ¯ÚfiÓˆ ˘¤ÛÙË Û˘ÓÂ-
¯‹ ο̄ÈÓ Î·È ÚÔ˚Ô‡Û· ¯·Ï¿ÚˆÛÈÓ, ·Ú¿ Ù·˜ ÂοÛÙÔÙ ·Ó·Ï·Ì¿, ÒÛÙ ÙÔÓ ∞‡ÁÔ˘ÛÙÔÓ ÙÔ˘ 1922
Ó· ¢ڛÛÎÂÙ·È ÂȘ ¯·ÌËÏfiÓ Â›‰ÔÓ. √ ÛÙÚ·Ùfi˜ ‹ÙÔ ÂÍËÓÙÏË̤ÓÔ˜ ۈ̷ÙÈÎÒ˜ Î·È ËıÈÎÒ˜...». ∞ÊÔ‡
·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË ÊıÔÚÔÔÈfi Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ ·ıÒÓ, Ô˘ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛÂ Ô ¢È¯·ÛÌfi˜, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÛÙÔ
ÛÒÌ· ÙˆÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎÒÓ, ȉ›ˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙ·‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1920, Û˘Ó¯›˙ÂÈ: «...§fiÁˆ ÙˆÓ ·Óˆ-
Ù¤Úˆ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Î·È Ù˘ Ì·ÎÚ¿˜ ·Ú·Ù¿Ûˆ˜ ÙÔ˘ ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ∞ÁÒÓÔ˜, ÙÔ ËıÈÎfiÓ ÙÔ˘ ∂ÏÏËÓÈÎÔ‡
ÛÙÚ·ÙÔ‡ ˘¤ÛÙË ‰È¿‚ÚˆÛÈÓ Î·È Ì›ˆÛÈÓ. ªÂÙ¿ Ù·˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÚÔ˜ ÕÁ΢ڷ ÙÔ ËıÈÎfiÓ ÙÔ˘ ÛÙÚ·-
ÙÔ‡ ÂËÚ¿ÛıË ¤ÙÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÓ, ÏfiÁˆ ÌË Û˘ÓÙÚÈ‚‹˜ ÙÔ˘ ∫ÂÌ·ÏÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ Î·È ÙˆÓ ‚·Ú‡Ù·ÙˆÓ
·ˆÏÂÈÒÓ ·˜ ˘¤ÛÙË. ∆Ô ¿ÓıÔ˜ ÙˆÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎÒÓ Î·È ÔÈ ÔÚÌËÙÈÎfiÙÂÚÔÈ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÂÙ¤ıËÛ·Ó ÂÎÙfi˜
Ì¿¯Ë˜. ∏ ™ÙÚ·ÙÈ¿ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ ÂÁη٤ÏÂÈ„Â Â› ÙÔ˘ ‰›Ô˘ Ù˘ Ì¿¯Ë˜ ÙÔ 50% ÂÚ›Ô˘ Ù˘ Ì·-
¯›ÌÔ˘ ‰˘Ó¿ÌÂÒ˜ Ù˘ [...]. √ ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÏÈÔÙ·ÎÙÒÓ ÂȘ ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfiÓ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜, ȉ›· ÌÂÙ¿
Ù·˜ ÚÔ˜ ÕÁÎ˘Ú·Ó ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ, ÂÛËÌ›ˆÛ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ·‡ÍËÛÈÓ [...] ÂÚ› ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ª·˝Ô˘ 1922 ‹ÙÔ
ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜. ◊‰Ë ÂȘ ÙÔ˘˜ ÂÓ ªÈÎÚ¿ ∞Û›· Ì·¯ËÙ¿˜ ›¯Â ϤÔÓ Â‰Ú·Èˆı‹ Ë ÂÔ›ıËÛȘ fiÙÈ Ë ÛÙÚ¿-
ÙÂ˘Û›˜ ÙˆÓ ·ÚÂÙ›ÓÂÙÔ Â› Ì·Ù·›ˆ, fiÙÈ ·È Ù·Ï·ÈˆÚ›·È, ÔÈ Î›Ó‰˘ÓÔÈ, ÔÈ Ìfi¯ıÔÈ Î·È ·È ı˘Û›·È ·¤‚·È-
ÓÔÓ ¿Î·ÚÔÈ, Î·È fiÙÈ Ë ∂ÏÏ¿˜, ·ÔÍÂÓˆı›۷ Î·È Ù˘ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙˆÓ ™˘ÌÌ¿¯ˆÓ, ·Ú¤ÌÂÓ ÌfiÓË Î·È
·‚Ô‹ıËÙÔ˜ ‰È¿ Ó· ʤÚË ÂȘ ¤Ú·˜ ÙÔÓ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ∆Ô‡ÚÎˆÓ ·ÁÒÓ·. ∏ Ó¤· ¢ÈÔ›ÎËÛȘ Ù˘ ™ÙÚ·ÙÈ¿˜,
˘fi ÙÔÓ ™ÙÚ·ÙËÁfiÓ Ã·Ù˙·Ó¤ÛÙËÓ, ¤Ï·‚ ˆÚÈṲ̂ӷ ̤ÙÚ· [...]. ∆· ̤ÙÚ· Ù·‡Ù· fï˜ ‰ÂÓ ‹Û·Ó Èη-
Ó¿ Ó· Â·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó ÙÔ ËıÈÎfiÓ ÂȘ ÙÔ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓÔÓ ‡„Ô˜ Î·È Ë ÌfiÓË ‰È¿¯˘ÙÔ˜ ÂÈı˘Ì›· ÌÂٷ͇ ÙˆÓ
Ì·¯ËÙÒÓ ‹ÙÔ Ë Ù˘ ÂÈÛÙÚÔÊ‹˜ ÂȘ Ù·˜ ÂÛÙ›·˜ ÙˆÓ».
∞. ¢ÂÛÔÙfiÔ˘ÏÔ˜, «∏ ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıË-
ÓÒÓ, ÙfiÌ. π∂’, Û. 201.
3. √È ·ÒÏÂȘ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ηٿ ÙÔÓ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi
fiÏÂÌÔ
√ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜ ›¯Â ÌÂÁ¿ÏÔ ÎfiÛÙÔ˜ Û ·ÓıÚÒÈÓ· ı‡Ì·Ù·, ·Ì¿¯Ô˘˜ Î·È ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¤-
ÓÔ˘˜. √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ›¯Â 23.000 ÂÚ›Ô˘ ÓÂÎÚÔ‡˜ Î·È 50.000 ÙÚ·˘Ì·Ù›Â˜, ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜
·fi fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÔϤÌÔ˘˜ Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 1897-1918 Ì·˙›. ∞˘Ùfi fï˜ Ô˘ ¿ÊËÛ ÈÔ ¤ÓÙÔÓ· ›¯ÓË
ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ‹Ù·Ó Ô ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÂÍ·Ê·ÓÈÛı¤ÓÙˆÓ. ¶ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ·fi 18.000 ÂÍ·Ê·Ó›-
ÛÙËÎ·Ó ÛÙ· ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈο ̤و· Î·È 500 ÂÚ›Ô˘ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ‹Ù·Ó ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ›. √È ÈÔ ÔÏÏÔ› ¯¿-
ıËÎ·Ó ÙÔÓ ∞‡ÁÔ˘ÛÙÔ ÙÔ˘ 1922.
°. ª·ÚÁ·Ú›Ù˘, «√È fiÏÂÌÔÈ», πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, µÈ‚ÏÈfiÚ·Ì·, ÙfiÌ. ∞2, Û. 186.
103
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 103
∂¡√∆∏∆∞ 39
∂ÍÂÏ›ÍÂȘ Û ∂ÏÏ¿‰· Î·È ∆Ô˘ÚΛ·
ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi fiÏÂÌÔ
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎfi fiÏÂÌÔ.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÚÈÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ Ù˘ Û˘Óı‹Î˘ Ù˘ §Ô˙¿Ó˘.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ˘Ô¯ÚˆÙÈ΋ ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÏËı˘ÛÌÒÓ ÌÂٷ͇ ∂ÏÏ¿‰·˜ Î·È ∆Ô˘ÚΛ·˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Ô˘ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· Û˘ÓÙÂÏÔ‡ÓÙ·È Û ∂ÏÏ¿‰· Î·È ∆Ô˘ÚΛ· ÌÂÙ¿ ÙÔ 1922.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ °. °È·ÓÔ˘ÏfiÔ˘ÏÔ˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÈ ÙË Û˘Ìʈӛ· ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹˜ ÏËı˘ÛÌÒÓ ÌÂٷ͇ ∂Ï-
Ï¿‰·˜ Î·È ∆Ô˘ÚΛ·˜ «ÙÚ·ÁÈ΋ [...] ·ÏÏ¿ Î·È ϤÔÓ Û˘ÌʤÚÔ˘Û· χÛË». ™Â Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈÎfi Â›‰Ô,
Ë ·fiÊ·ÛË ÂÚ› ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹˜ ‹Ù·Ó Ú·ÁÌ·ÙÈο ÙÚ·ÁÈ΋ ÁÈ· fiÛÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Î·È ∆Ô‡ÚÎÔ˘˜ ÙËÓ ˘¤-
ÛÙËÛ·Ó. ∂ÍÂÙ¿˙ÔÓÙ·˜, ˆÛÙfiÛÔ, ηÓ›˜ Ì ÓËÊ·ÏÈfiÙËÙ· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ‰È·ÈÛÙÒÓÂÈ fiÙÈ ‹Ù·Ó fiÓÙˆ˜ Ë
«ϤÔÓ Û˘ÌʤÚÔ˘Û· χÛË», ·fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ÙÔ ÎÂÌ·ÏÈÎfi ηıÂÛÙÒ˜ ‰ÂÓ ·ԉ¯fiÙ·Ó ÙËÓ ·Ú·-
ÌÔÓ‹ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ÏËı˘ÛÌÒÓ ÛÙËÓ ∆Ô˘ÚΛ·. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ· Ë ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ‹Ù·Ó ÌÈ· ÛÎÏËÚ‹ ·ÏÏ¿ ·Ó·-
fiÊ¢ÙË Ï‡ÛË ÂÓfi˜ ‰‡ÛÎÔÏÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜.
2. ∏ ÙÔÏÌËÚ‹ ·fiÊ·ÛË Ù˘ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÂÈ ¿ÌÂÛ·, ·Ú·Î¿ÌÙÔÓÙ·˜
ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ÓÔÌÈο ÂÌfi‰È·, ÛÙË ‰È·ÓÔÌ‹ Á·ÈÒÓ Û ·ÎÙ‹ÌÔÓ˜ ηÏÏÈÂÚÁËÙ¤˜ ÂÈ‚Ï‹ıËÎÂ, Ô˘ÛÈ·-
ÛÙÈο, ·fi ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Â͇ÚÂÛ˘ Á·ÈÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ÂÁηٿÛÙ·ÛË ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3. √ Úfi‰ÚÔ˜ Ù˘ ∆Ô˘ÚÎÈ΋˜ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ ∫ÂÌ¿Ï ∞Ù·ÙÔ‡ÚÎ ‰Â›¯ÓÂÈ ÙÔ Ï·ÙÈÓÈÎfi ·Ï-
Ê¿‚ËÙÔ ÛÂ Û˘ÁÎÂÓÙڈ̤ÓÔ˘˜ ∆Ô‡ÚÎÔ˘˜ ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÂÚÈԉ›·˜ ÙÔ˘ ÛÙË ¯ÒÚ·. ∏ ·ÓÙÈηٿ-
ÛÙ·ÛË, ÙÔ 1929, Ù˘ ÔıˆÌ·ÓÈ΋˜ ÁÚ·Ê‹˜ ·fi ÙÔ Ï·ÙÈÓÈÎfi ·ÏÊ¿‚ËÙÔ ·ÔÙÂÏÔ‡Û ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ Û¯Â-
‰›Ô˘ ÙÔ˘ ∫ÂÌ¿Ï ÁÈ· ÙÔÓ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌfi Ù˘ ∆Ô˘ÚΛ·˜. ªÂ ÙÔ Ì¤ÙÚÔ ·˘Ùfi ·ÏÔÔÈ‹ıËÎÂ Ë ÁÚ·Ê‹ ηÈ
Ë ·Ó¿ÁÓˆÛË Î·È ¤ÙÛÈ ÂÚÈÔÚ›ÛÙËÎÂ, Û ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ‚·ıÌfi, Ô ·Ó·ÏÊ·‚ËÙÈÛÌfi˜.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛˆÓ-‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ¢È¿ÁÁÂÏÌ· Ù˘ ∂·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ∂ÈÙÚÔ‹˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÔÌ‹
Û ‰›ÎË ÙˆÓ Î·ÙËÁÔÚÔ˘Ì¤ÓˆÓ ÁÈ· ÙË ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ηٷÛÙÚÔÊ‹
[…] ∏ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ ¤¯ÂÈ Ù·¯ı› ˘ÂÚ¿Óˆ ÙˆÓ ÎÔÌÌ¿ÙˆÓ. […] ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Ô‡-
Ù ÎÔÌÌ·Ù›˙ÂÙ·È, Ô‡Ù ʷÙÚÈ¿˙ÂÈ. ∫·È ı· ÙËÚ‹ÛË Ì¤¯ÚÈ ÙˆÓ ÂÎÏÔÁÒÓ, ηٿ Ù·˜ ÔÔ›·˜ ı· ÂÎÊÚ·Ûı‹
ÂÏ¢ı¤Úˆ˜ Ë Î˘Ú›·Ú¯Ô˜ ı¤ÏËÛȘ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ï·Ô‡ Î·È ‰ÈηÈÔÛ‡ÓËÓ, Î·È Â˘ÓÔÌ›·Ó, Î·È Ù¿ÍÈÓ. ∞ÏÏ¿
‰ÂÓ ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ ‰ÂÓ ·ÎÔÏÔ˘ı› ˆÚÈṲ̂ÓËÓ ÂıÓÈÎ‹Ó ÔÏÈÙÈ΋Ó, ·ÊÔ‡ Ë ‡·ÚÍȘ Ù˘
∂·Ó·ÛÙ¿Ûˆ˜ ·ÔÙÂÏ› ÔÏÈÙÈ΋Ó.
104
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 104
[…] ™˘ÓÂÒ˜, Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ ¢ڛÛÎÂÙ·È ·ÓÙÈ̤وÔ˜ Î·È ıˆÚ› ¯ıÚÔ‡˜ Ù˘ ¶·ÙÚ›‰Ô˜ fiÏÔ˘˜
·ÓÂÍ·ÈÚ¤Ùˆ˜ ÙÔ˘˜ ÚˆÙÔÛٷً۷ÓÙ·˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ÙÔ˘ ΈÓÛÙ·ÓÙÈÓÈÛÌÔ‡, ÂȘ ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÔÊ›ÏÂ-
Ù·È Ë ‰È¿ÚÚËÍȘ ÙˆÓ Û˘ÌÌ·¯ÈÒÓ, Ë ÌÂÁ¿ÏË ÙÚ·Áˆ‰›· ÙÔ˘ °¤ÓÔ˘˜.
[…] ∏ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛȘ ·ԂϤÂÈ ÂȘ ÙËÓ Û˘Ó·‰¤ÏʈÛÈÓ ÙÔ˘ Ï·ÓËı¤ÓÙÔ˜ Ï·Ô‡ […]. ∞ÏÏ¿ ıˆÚ›
ÂȂ‚ÏË̤ÓËÓ ÙËÓ ·Ú·‰ÂÈÁÌ·ÙÈÎ‹Ó ÔÈÓÈÎ‹Ó ÙÈ̈ڛ·Ó ÙˆÓ «Â¯ıÚÒÓ Ù˘ ·ÙÚ›‰Ô˜», ÂȘ ÙÔ˘˜ ÔÔ›-
Ô˘˜ ÔÊ›ÏÂÙ·È Ë Î·Ù¿ÚÚ¢ÛȘ ÙÔ˘ ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ªÂÙÒÔ˘ […]. ™˘ÓÂÒ˜ Â›Ó·È ÎÔÈÓ‹ ··›ÙËÛȘ Ô
¿Ó‰ËÌÔ˜ ÛÙÈÁÌ·ÙÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÂÓfi¯ˆÓ.
¶ËÁ‹: ∆. µÔ˘ÚÓ¿˜, πÛÙÔÚ›· Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ∞fi ÙËÓ ¤Ï¢ÛË ÙÔ˘ µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· (1909)
ˆ˜ ÙËÓ ¤ÎÚËÍË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÔ˚Ù·ÏÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘ (1940), ∞ÊÔ› ∆ÔÏ›‰Ë, ∞ı‹Ó· 1977, Û. 257-258.
2. «¢›ÎË ÙˆÓ ¤ÍÈ»: ÙÔ Î·ÙËÁÔÚËÙ‹ÚÈÔ
∫·ÙËÁÔÚ›Ûı fiÙÈ ·fi Ù˘ 1˘ ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1920 Î·È ÂÊ’ ÂÍ‹˜ ̤¯ÚÈ Ù˘ 26˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ 1922 Û˘-
Ó·ÔÊ·Û›Û·ÓÙ˜ ÌÂÙ¿ ÙˆÓ Û˘Ó˘Ô˘ÚÁÒÓ ˘ÌÒÓ ÂÚ› ڿ͈˜ ÂÛ¯¿Ù˘ ÚÔ‰ÔÛ›·˜, ÂÎÔ˘Û›ˆ˜ Î·È ÂÎ
ÚÔı¤Ûˆ˜ ˘ÂÛÙËڛͷÙ ÙËÓ ÂÈÛ‚ÔÏ‹Ó Í¤ÓˆÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ, ‹ÙÔÈ ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÂıÓÈÎÈÛÙÈÎÔ‡
ÛÙÚ·ÙÔ‡, ÂȘ ÙËÓ ÂÈÎÚ¿ÙÂÈ·Ó ÙÔ˘ µ·ÛÈÏ›Ԣ, ÙÔ˘Ù¤ÛÙÈÓ ÂȘ ÙËÓ ˘fi Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜ ηÙ¯Ô̤ÓËÓ Î·È ‰È¿
Ù˘ ™˘Óı‹Î˘ ÙˆÓ ™Â‚ÚÒÓ Î·Ù·ÎÂÎ˘ÚˆÌ¤ÓËÓ ¯ÒÚ·Ó Ù˘ ª. ∞Û›·˜, ·Ú·‰fiÛ·ÓÙ˜ ¿Ì· ÂȘ ÙÔÓ ·˘-
ÙfiÓ Â¯ıÚfiÓ fiÏÂȘ, ÊÚÔ‡ÚÈ·, ̤Á· ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ™ÙÚ·ÙÔ‡ Î·È ÌÂÁ›ÛÙ˘ ·Í›·˜ ˘ÏÈÎfiÓ ÔϤÌÔ˘ […].
¢›ÎË ÙˆÓ ŒÍÈ: Â›ÛËÌ· Ú·ÎÙÈο, ∂ıÓÈÎfi ∆˘ÔÁÚ·Ê›Ô, ∞ı‹Ó· 1976, Û. 19.
3. ∏ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘
∏ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1922 ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ Ì ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· ÙÔ˘ ∏ÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘.
∞fi ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1923 ·ÔÊ·Û›ÛÙËÎÂ Ë ÂÁηٿÏÂÈ„Ë ÙÔ˘ πÔ˘ÏÈ·ÓÔ‡ (·Ï·ÈÔ‡) ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘ Ô˘
˘ÔÏÂÈfiÙ·Ó Î·Ù¿ 13 Ë̤Ú˜ ·fi ÙÔ °ÚËÁÔÚÈ·Ófi – ‰˘ÙÈÎfi. [...] ∏ ÌÂÙ·ÚÚ‡ıÌÈÛË Ô˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ-
‹ıËΠÛÙȘ 16 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 1923 –‰ËÏ·‰‹ ÙËÓ 1Ë ª·ÚÙ›Ô˘ Ì ÙÔ Ó¤Ô ËÌÂÚÔÏfiÁÈÔ– ‰ÂÓ Î¿Ï˘Ù ηÈ
ÙÔÓ ÂÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎfi ÙÔ̤·. ªÂ Û‡ÌʈÓË ÁÓÒÌË ÙÔ˘ √ÈÎÔ˘ÌÂÓÈÎÔ‡ ¶·ÙÚÈ·Ú¯Â›Ô˘ [...] ÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi ηÈ
ÙÔ ÂÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎfi ËÌÂÚÔÏfiÁÈÔ Ù·˘Ù›ÛÙËÎ·Ó ÛÙȘ 10/23 ª·ÚÙ›Ô˘ 1924. [...] √È ·ÌÂÙ¿ÂÈÛÙÔÈ Ô·‰Ô›
ÙÔ˘ πÔ˘ÏÈ·ÓÔ‡ ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘ Û¯ËÌ¿ÙÈÛ·Ó ÙËÓ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙË ıÚËÛ΢ÙÈ΋ ΛÓËÛË ÙˆÓ ¶·Ï·ÈÔËÌÂÚÔÏÔ-
ÁÈÙÒÓ.
∞ı. µÂÚ¤Ì˘, «∏ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ ¡¤Ô˘ ∏ÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıË-
ÓÒÓ, ÙfiÌ. π∂’, Û. 259-260.
105
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 105
∫∂º∞§∞π√ ∂¡∞∆√
∏ ∂¶√Ã∏ ∆√À ª∂™√¶√§∂ª√À (1919-1939)
∂¡√∆∏∆∞ 40
∆· ÚÒÙ· ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο ¯ÚfiÓÈ·, Ë ·ÁÎfiÛÌÈ·
ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÎÚ›ÛË ÙÔ˘ 1929 Î·È Ë ªÂÁ¿ÏË ⁄ÊÂÛË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ò˜ ÂÎÊÚ¿ÛÙËÎ·Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙÔ˘ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋,
ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÚȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ‰Èψ̷ÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ ÌÂٷ͇ ÚÒËÓ ·ÓÙ›·ÏˆÓ ÎÚ·-
ÙÒÓ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó Î·Ù¿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1920.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Â›‰Ô˜ Î·È ÙËÓ ¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ÎÚ›Û˘ Ô˘, ÍÂÎÈÓÒÓÙ·˜ ·fi ÙȘ ∏¶∞ ÙÔ 1929, ¤ÏË-
Í ۯ‰fiÓ ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔÓ ‰˘ÙÈÎfi ÎfiÛÌÔ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆· ÂÓıÔ˘ÛÈÒ‰Ë Û¯fiÏÈ· ÙÔ˘ ∞ÌÂÚÈηÓÔ‡ ¶ÚÔ¤‰ÚÔ˘ ·ÔηχÙÔ˘Ó fiÙÈ, Ï›ÁÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÚÈÓ ·fi
ÙÔ Í¤Û·ÛÌ· ÙÔ˘ ÎÚ·¯, ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û ÛÙȘ ∏¶∞ ÌÂÁ¿ÏË ·ÈÛÈÔ‰ÔÍ›· ÁÈ· ÙȘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ÚÔÔÙÈΤ˜ Ù˘
¯ÒÚ·˜. ∞˘Ùfi˜ Ô Û›ÁÔ˘Ú· ˘ÂÚ‚ÔÏÈÎfi˜ ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌfi˜ ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ¤Î·Ó·Ó
ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÎÚ›ÛË Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ϛÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· Ó· ‚Ȉı› ·fi ÙÔ˘˜ ∞ÌÂÚÈηÓÔ‡˜ Ì ·ÎfiÌË
ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·ÔÁÔ‹Ù¢ÛË. ŸÛÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ‹Ù·Ó ÔÈ ÚÔÛ‰Ô˘ Ô˘ ›¯·Ó ηÏÏÈÂÚÁËı›, ÙfiÛÔ
ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚ· ‹Ù·Ó Ù· „˘¯ÔÏÔÁÈο Ï‹ÁÌ·Ù· ·fi ÙËÓ ÎÚ›ÛË.
2. ∏ ·fiÊ·ÛË ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÎÂÊ·Ï·ÈÔ‡¯ˆÓ Ó· Ô˘Ï‹ÛÔ˘Ó Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ÌÂÙÔ¯ÒÓ ÙÔ˘˜ ÏÂÈ-
ÙÔ‡ÚÁËÛÂ Î·Ù·Ï˘ÙÈο ÁÈ· ÙËÓ ÏÂÈÔÓfiÙËÙ· ÙˆÓ ÌÈÎÚÔÂÂÓ‰˘ÙÒÓ, Ô˘ ¤ÛÂ˘Û·Ó Î·È ·˘ÙÔ› Ó· Ô˘-
Ï‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÌÂÙÔ¯¤˜ Ô˘ ‰È¤ıÂÙ·Ó. °Ú‹ÁÔÚ· ÔÈ ÌÂÙÔ¯¤˜ Ô˘ ÚÔÛʤÚÔÓÙ·Ó ÚÔ˜ ÒÏËÛË ‹Ù·Ó ηٿ
Ôχ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÎÂ›ÓˆÓ Ô˘ ˙ËÙÔ‡ÓÙ·Ó ÁÈ· ·ÁÔÚ¿, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÔÈ ÙÈ̤˜ ÙÔ˘˜ Ó· ηٷÚÚ‡-
ÛÔ˘Ó. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ ›¯Â ¿ÌÂÛ˜ Î·È Î·Ù·Ï˘ÙÈΤ˜ Û˘Ó¤ÂȘ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏÔ Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜,
Ô˘ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÎÏ˘‰ˆÓ›˙ÂÙ·È ÂÈΛӉ˘Ó·.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3 Î·È 4. √È ‰‡Ô ÂÈÎfiÓ˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· Û˘ÓÂÍÂÙ·ÛÙÔ‡Ó, ÌÈ·˜ Î·È ·¤¯Ô˘Ó Ï›Á· ¯ÚfiÓÈ· Ë Ì›· ·fi ÙËÓ
¿ÏÏË. ∆· ·˘ÙÔΛÓËÙ· ºÔÚÓÙ, ÚÔÛÈÙ¿ ÛÙÔ Ì¤ÛÔ ·ÌÂÚÈηÓÈÎfi ÎÔÈÓfi, ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó Î·Ù¿ ÙË ‰ÂηÂÙ›·
ÙÔ˘ 1920 Ù· ۇ̂ÔÏ· Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ ¢ËÌÂÚ›·˜. ∂ÚfiÎÂÈÙÔ, fiˆ˜ ·ԉ›¯ıËÎÂ, ÁÈ· ¤Ó· fiÓÂÈÚÔ
Ì ۷ıÚ¿ ıÂ̤ÏÈ·. ∆Ô ÎÚ·¯ ÙÔ˘ 1929 Û‹Ì·ÓÂ, ΢ڛˆ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ·ÛıÂÓ¤ÛÙÂÚÔ˘˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈο, ·fiÏ˘-
ÙË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ηٷÛÙÚÔÊ‹. ∫¿ÔÈÔÈ ‰ÂÓ ¿ÓÙÂÍ·Ó Î·È ·˘ÙÔÎÙfiÓËÛ·Ó.
106
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 106
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∞Ó·ÁÓÒÚÈÛË ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜ „‹ÊÔ˘ ÛÙȘ µÚÂÙ·Ó›‰Â˜
∏ Annie Kenney, µÚÂÙ·Ó›‰· ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ· ÁÈ· Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È, ÛÙËÓ ·˘ÙÔ‚ÈÔÁÚ·Ê›·
Ù˘, ÛÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜ „‹ÊÔ˘ ÛÙȘ µÚÂÙ·Ó›‰Â˜.
∆Ô 1917 Û˘˙ËÙ‹ıËΠÛÙÔ ∫ÔÈÓÔ‚Ô‡ÏÈÔ ÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛ˘ ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜ „‹ÊÔ˘ ÛÙȘ Á˘-
Ó·›Î˜. ∞Ó·ÁÓˆÚ›ÛÙËÎÂ, ÙfiÛÔ ·fi Ê›ÏÔ˘˜ fiÛÔ Î·È ·fi ¯ıÚÔ‡˜, fiÙÈ ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ›¯·Ó ·›ÍÂÈ Î·È ¤·È-
˙·Ó ͯˆÚÈÛÙfi ÚfiÏÔ ÛÙÔÓ fiÏÂÌÔ [...] ∞˘Ùfi ÚÔοÏÂÛ ÌÂÁ¿ÏË ¯·Ú¿ ·Ó¿ÌÂÛ· Û fiϘ ÙȘ Á˘Ó·›Î˜.
◊Ù·Ó ÌÂÁ¿ÏË ·Ó·ÎÔ‡ÊÈÛË Ó· ÛΤÊÙÂÙ·È Î·Ó›˜ fiÙÈ ÙËÓ ÒÚ· Ô˘ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·Ó ÁÈ· ÂÈ-
Ú‹ÓË Û ‰ÈÂıÓ¤˜ Â›‰Ô, ÙËÓ ›‰È· ·˘Ù‹ ÒÚ· ÚÔÂÙԛ̷˙·Ó ÙËÓ ÂÈÚ‹ÓË Î·È Ì¤Û· ÛÙËÓ ›‰È· ÙÔ˘˜ ÙË
¯ÒÚ·. ∏ ·Ó·Ù·Ú·¯‹ ÏËÛ›·˙ ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ [...] ™ÙȘ 6 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘, ÙÔ 1918, ‰fiıËÎÂ Ë ‚·ÛÈÏÈ΋ Û˘-
ÁηٿıÂÛË ÁÈ· ÙÔÓ ÓfiÌÔ Ô˘ ·Ó·ÁÓÒÚÈ˙ ‰Èη›ˆÌ· „‹ÊÔ˘ ÛÙȘ Á˘Ó·›Î˜. √È Á˘Ó·›Î˜ ‹Ù·Ó ϤÔÓ
„ËÊÔÊfiÚÔÈ.
Annie Kenney, Memories of a Militant, §ÔÓ‰›ÓÔ 1947.
¶ËÁ‹: www.spartacus.schoolnet.co.uk/
2. ∏ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó·ı¤ÚÌ·ÓÛË ‚¿ÛË Ù˘ Á·ÏÏÔÁÂÚÌ·ÓÈ΋˜
ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘
ªÂ ÙËÓ Î·ıÔ‰‹ÁËÛË ÙÔ˘ ™ÙÚ¤˙ÂÌ·Ó [˘Ô˘ÚÁfi˜ ∂͈ÙÂÚÈÎÒÓ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜], Ë °ÂÚÌ·Ó›· ·›ÚÓÂÈ
ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ó· ηٷ‚¿ÏÂÈ ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· ÙȘ Â·ÓÔÚıÒÛÂȘ. ™’ ·˘Ùfi ‚ÔËıÔ‡Ó Ì ÙÔ ·Ú·¿Óˆ ÔÈ ·˘-
Í·ÓfiÌÂÓ˜ ÂÈÛÚÔ¤˜ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ‚ÚÂÙ·ÓÈÎÒÓ Î·È (ȉ›ˆ˜) ·ÌÂÚÈηÓÈÎÒÓ ÎÂÊ·Ï·›ˆÓ. [...] √È ·ÌÂÚÈηÓÈΤ˜
ÂÂÓ‰‡ÛÂȘ ·Ó¿ÁÔÓÙ·È ¤ÙÛÈ Û ڢıÌÈÛÙ‹ Ù˘ Â˘Úˆ·˚΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜. [...] ∫·ıÒ˜ ÔÈ ‰˘ÛÎÔϛ˜ ÌÂ-
ÙÚÈ¿˙ÔÓÙ·È, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ÚÒËÓ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘˜ ÂΉËÏÒÓÔÓÙ·È ÛËÌ¿‰È· ÂÓfi˜ Ó¤Ô˘ Ó‡̷ÙÔ˜ ηÏÔ-
ÚÔ·›ÚÂÙ˘ Û˘ÓÂÓÓfiËÛ˘. [...]
∆ÔÓ √ÎÙÒ‚ÚÈÔ ÙÔ˘ 1925 [ÂÓÓ. °·ÏÏ›· Î·È °ÂÚÌ·Ó›·] η٤ÏËÍ·Ó Û ÌÈ· Û˘Ó‰È¿ÛÎÂ„Ë ÛÙÔ §ÔοÚÓÔ
Ù˘ ∂Ï‚ÂÙ›·˜ [...]. ∆Ô Û‡ÌʈÓÔ Ô˘ ˘¤ÁÚ·„·Ó ÚÔ¤‚ÏÂ ÙËÓ ÂÁÁ‡ËÛË ÙˆÓ Á·ÏÏÔÁÂÚÌ·ÓÈÎÒÓ Î·È
‚ÂÏÁÔÁÂÚÌ·ÓÈÎÒÓ Û˘ÓfiÚˆÓ ÂΠ̤ÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ∏ӈ̤ÓÔ˘ µ·ÛÈÏ›Ԣ Î·È Ù˘ πÙ·Ï›·˜. ∏ °ÂÚÌ·Ó›· ·Ó·-
ÁÓÒÚÈ˙ ¤ÙÛÈ ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ Ù˘ Û˘Óı‹Î˘ ÙˆÓ µÂÚÛ·ÏÈÒÓ ÛÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ ÚÔÛ¿ÚÙËÛ˘ Ù˘
∞ÏÛ·Ù›·˜ Î·È Ù˘ §ÔÚ·›Ó˘. [...]
™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ë °ÂÚÌ·Ó›·, Ì ÂÈÛ‹ÁËÛË Ù˘ °·ÏÏ›·˜, ¤ÁÈÓ ‰ÂÎÙ‹ ÛÙËÓ ∫ÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ ∂ıÓÒÓ Î·È ·Ô-
Ù¤ÏÂÛ ÙÔ ¤ÌÙÔ ÌfiÓÈÌÔ Ì¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ™˘Ì‚Ô˘Ï›Ô˘ Ù˘. ™ÙÔÓ ÚÒËÓ Ù·Ú·Í›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ·Ó·ÁÓˆÚ›-
ÛÙËΠͷÊÓÈο ÈÛfiÙÈÌË ı¤ÛË Ì ÙË °·ÏÏ›·, ÙËÓ ∞ÁÁÏ›·, ÙËÓ πÙ·Ï›· Î·È ÙËÓ π·ˆÓ›·. √È ‰‡Ô ·Ú¯ÈÙ¤-
ÎÙÔÓ˜ Ù˘ Û˘Ìʈӛ·˜ ¯·ÈÚ¤ÙËÛ·Ó ÛÙË °ÂÓÂ‡Ë ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ Ì «ÈÛÙÔÚÈΤ˜» ÔÌÈϛ˜, ȉȷ›ÙÂÚ· Ô
ªÚÈ¿Ó Ì ÙÔÓ ÂÚ›ÊËÌÔ ÏfiÁÔ ÙÔ˘: «™ÙËÓ ¿ÎÚË Ù· ÙÔ˘Ê¤ÎÈ·, Ù· Ì˘‰Ú¿ÏÈ·, Ù· ηÓfiÓÈ·! ∆fiÔ ÛÙË
Û˘ÌÊÈÏ›ˆÛË, ÛÙË ‰È·ÈÙËÛ›· Î·È ÛÙËÓ ÂÈÚ‹ÓË!».
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ª. ∫ÔÎÔÏ¿Î˘, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997, ÙfiÌ.
3, Û. 67-68.
107
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 107
∂¡√∆∏∆∞ 41
∫ÔÈÓˆÓÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÙÔ˘ 1929
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ÎÚ›Û˘ ÙÔ˘ 1929.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ ÎÚ·ÙÈΤ˜ ·fiÂÈÚ˜ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ˘ Ù˘ ÎÚ›Û˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ËÁ‹ ·˘Ù‹, ·Ê‹ÁËÛË ÂÓfi˜ ∞ÌÂÚÈηÓÔ‡ ÂȯÂÈÚËÌ·Ù›· Ô˘ ηٷÛÙÚ¿ÊËΠÔÈÎÔÓÔÌÈο ÛÙË
‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÙÔ˘ 1929, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËı› ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 2, ÛÙËÓ ÔÔ›·
·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È, Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο, fiÛ· ÂÚÈÁÚ¿ÊÔÓÙ·È ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ. ∆· Û˘ÛÛ›ÙÈ· ÁÈ· ÙÔ˘˜ ·fiÚÔ˘˜ ‹Ù·Ó
¤Ó· Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Ô˘, ÍÂÎÈÓÒÓÙ·˜ ·fi ÙȘ ∏¶∞, ÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Î·È Û ·ÚÎÂÙ¤˜ ¯ÒÚ˜ Ù˘
‰˘ÙÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘. √È ÂÈÙÒÛÂȘ Ù˘ ‡·Ú͢ Û˘ÛÛÈÙ›ˆÓ ÛÙËÓ „˘¯ÔÏÔÁ›· ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ Ù˘ ¢‡Û˘
‹Ù·Ó ÙÂÚ¿ÛÙȘ: ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔ ı¤·Ì· ÌÈ·˜ ÙÂÚ¿ÛÙÈ·˜ Ô˘Ú¿˜ ÂÈÓ·ÛÌ¤ÓˆÓ Ô˘ ÂÚ›ÌÂÓ·Ó ÁÈ· Ï›ÁË
ÛÔ‡·, Ô ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌfi˜ Î·È ÔÈ ·Ôıˆ̤Ó˜ ¤ˆ˜ ÙfiÙ ·Í›Â˜ ÙÔ˘ ¤ÌÔÈ·˙·Ó Ó· ηٷÚÚ¤Ô˘Ó.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
ºÚ·ÁÎÏ›ÓÔ˜ ƒÔ‡˙‚ÂÏÙ: ∆Ô New Deal
°È· Ó· ͷӷοÓÔ˘Ì ٷ ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈ¿ Ì·˜ Î·È Ù· ·ÁÚÔÎÙ‹Ì·Ù¿ Ì·˜ Ó· Í·Ó·‰Ô˘Ï¤„Ô˘Ó Ì ÙË ‚Â-
‚·ÈfiÙËÙ· fiÙÈ ı· ˆÏÔ‡Ó Ù· ÚÔ˚fiÓÙ· ÙÔ˘˜, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ì ÛÙÔ˘˜ ηٷӷψ٤˜ Ù· ̤-
Û· ÁÈ· Ó· ·ÁÔÚ¿˙Ô˘Ó Ù· ÚÔ˚fiÓÙ· ·˘Ù¿. ∞ÏÏ¿ ÁÈ· Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› ·˘Ùfi, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌËÓ
¤¯Ô˘Ì ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ηٷӷψ٤˜ 12 ÂηÙÔÌ̇ÚÈ· ·Ó¤ÚÁÔ˘˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙË-
Ù· Ó’ ·ÁÔÚ¿ÛÔ˘Ó Ù›ÔÙÂ. √È ¿ÓıÚˆÔÈ ·˘ÙÔ› Ú¤ÂÈ Ó· Í·Ó·Ú¯›ÛÔ˘Ó Ó· ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Î·È ·˘Ùfi ı· ÙÔ
ηÙÔÚıÒÛÔ˘Ì Ì ÙÔÓ ·Ú·Î¿Ùˆ ÙÚfiÔ: ı· ÌÔÈÚ¿ÛÔ˘Ì ÙËÓ ÂÚÁ·Û›·, Ô˘ Û‹ÌÂÚ· ÚÔÛʤÚÂÙ·È,
·Ó¿ÌÂÛ· Û ·˘ÙÔ‡˜ Ô˘ ··Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Î·È ÛÙÔ˘˜ ·Ó¤ÚÁÔ˘˜, ÒÛÙ ӷ ÂÍ·Ï›„Ô˘Ì ÙËÓ ·ÓÂÚÁ›·.
∫·È ·˘Ùfi ı· ÙÔ Î·ÙÔÚıÒÛÔ˘ÌÂ, ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÔÓÙ·˜ Û οı ÂÚÁ¿ÙË ¤Ó· ηÙÒÙ·ÙÔ ËÌÂÚÔÌ›ÛıÈÔ, Ô˘
ı· ÙÔ˘ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ˙ÂÈ [...]. ∂¿Ó fiÏÔÈ ÔÈ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔÈ Î¿ÓÔ˘Ó Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ÙÔ ›‰ÈÔ Ú¿ÁÌ·, ηÓ›˜ ·’
·˘ÙÔ‡˜ ‰ÂÓ ı· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Û ÌÂÈÔÓÂÎÙÈ΋ ı¤ÛË. ∆Ô Úfi‚ÏËÌ·, ÂÔ̤ӈ˜, ÂÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È ÛÙÔ ÂÍ‹˜ ÂÚÒ-
ÙËÌ·: ı· ηÙÔÚıÒÛÔ˘Ì ӷ ÂÙ‡¯Ô˘ÌÂ, ÒÛÙÂ Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ fiÏÔÈ ÔÈ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔÈ Ó· οÓÔ˘Ó ÙÔ ›‰ÈÔ;
∫·ÌÈ¿ Âȯ›ÚËÛË, Ô˘ ÂÈ‚ÈÒÓÂÈ ·fi ÙËÓ ÏËڈ̋ ¯·ÌËÏÒÓ ËÌÂÚÔÌÈÛı›ˆÓ ÛÙÔ˘˜ ÂÚÁ¿Ù˜ ‰ÂÓ
Ú¤ÂÈ Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ Û’ ·˘Ù‹ ÙË ¯ÒÚ·».
§fiÁÔ˜ ÛÙÔ ∫ÔÁÎÚ¤ÛÔ, 17 ª·˝Ô˘ 1933
¶ËÁ‹: ∏ ÌÂÁ¿ÏË ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2002, ÙfiÌ. 3, Û. 197.
108
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 108
∂¡√∆∏∆∞ 42
¶ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÙÔ˘ 1929
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈο ÚÔ˜ ÙÔÓ ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌfi ηıÂÛÙÒÙ· Ô˘ ·Ó·Ù‡¯ıËÎ·Ó ÛÙË ‰È¿Ú-
ÎÂÈ· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙË ™Ô‚ÈÂÙÈ΋ ŒÓˆÛË ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘
Î·È Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÛÙ·ÏÈÓÈÛÌÔ‡.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ Ê·ÛÈÛÌfi˜ Î·È Ó·˙ÈÛÌfi˜.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÔȘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ Á¤ÓÓËÛ·Ó ÙÔÓ Ê·ÛÈÛÌfi Î·È ÙÔÓ Ó·˙È-
ÛÌfi Î·È Â˘ÓfiËÛ·Ó ÙË ‰È¿¯˘ÛË ÙÔ˘ Ê·ÛÈÛÙÈÎÔ‡ ÚÔÙ‡Ô˘ ÛÙË ÌÂÛÔÔÏÂÌÈ΋ ∂˘ÚÒË.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋˜ ·ÓÙ›‰Ú·Û˘ ÛÙË Ê·ÛÈÛÙÈ΋ Â¤Ï·ÛË.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ ªÔ˘ÛÔÏ›ÓÈ, ˆ˜ ηÙÂÍÔ¯‹Ó ÂÎÊÚ·ÛÙ‹˜ ÙÔ˘ Ê·ÛÈÛÌÔ‡, ÛÙÚ¤ÊÂÙ·È Â˘ı¤ˆ˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ÊÈÏÂ-
Ï¢ıÂÚÈÛÌÔ‡ ˆ˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ȉÂÔÏÔÁ›·˜, ηıÒ˜ Î·È ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ·ÛÙÈ΋˜ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ ˆ˜ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜
‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ Ô˘ ÂÌÓ¤ÂÙ·È ·fi ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌfi. ∫·Ù¿ ÙÔÓ ªÔ˘ÛÔÏ›ÓÈ, «Ô ÊÈÏÂÏ¢-
ıÂÚÈÛÌfi˜ Â›Ó·È ¤ÙÔÈÌÔ˜ Ó· ÎÏ›ÛÂÈ ÙȘ ‡Ï˜ ÙÔ˘ ÂÁηٷÏÂÈÌ̤ÓÔ˘ Ó·Ô‡ ÙÔ˘»: Ô ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌfi˜
˘‹ÚÍ οÔÙ ÌÈ· ÔÏÈÙÈ΋ ȉÂÔÏÔÁ›· Ô˘ ÂÍȉ·ÓÈ·ÙËÎÂ, «Ï·ÙÚ‡ÙËλ (·fi ÂΛ Î·È Ë ·Ó·ÊÔÚ¿
ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÔÏ›ÓÈ ÛÙÔÓ Ó·fi), ·ÏÏ¿ ÙÒÚ· ϤÔÓ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ Ù›ÔÙ· Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ, Ì ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ· «Â›Ó·È ¤ÙÔÈ-
ÌÔ˜ Ó· ÎÏ›ÛÂÈ ÙȘ ‡Ï˜ ÙÔ˘ ÂÁηٷÏÂÈÌ̤ÓÔ˘ Ó·Ô‡ ÙÔ˘». ŒÙÛÈ ÂÍËÁ›ٷÈ, ηٿ ÙÔÓ ªÔ˘ÛÔÏ›ÓÈ, Î·È ÙÔ
ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ «fiÏÔÈ ÔÈ ÔÏÈÙÈÎÔ› ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌÔ› ÙÔ˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ Â›Ó·È ·ÓÙÈÊÈÏÂχıÂÚÔÈ», ıÂÌÂ-
ÏÈÒÓÔÓÙ·È, ‰ËÏ·‰‹, ÛÙËÓ ·fiÚÚÈ„Ë ÙÔ˘ ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌÔ‡.
2. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ Â›Ó·È ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÏÔ‡ÛÈÔ Û ÓÔ‹Ì·Ù·. √ ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ÌÈÏ¿ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ ÁÈ· Ù·
‰ÂÈÓ¿ ÙˆÓ °ÂÚÌ·ÓÒÓ ÂÚÁ·˙ÔÌ¤ÓˆÓ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ÎÚ›Û˘ ˘‡ı˘ÓÔÈ ‹Ù·Ó ÔÈ ∂‚Ú·›ÔÈ,
Ô˘ ÚÔηÏÔ‡Û·Ó ÂÏÏ›„ÂȘ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ ÁÈ· Ó· ÎÂÚ‰ÔÛÎÔÔ‡Ó, Î·È Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË, Ô˘ Ì ٷ ̤ÙÚ· Ù˘
(ÂÓÓÔ› ÚÔÊ·ÓÒ˜ ÙËÓ Î˘‚ÂÚÓËÙÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋) ¤ÏËÙÙ ÙÔÓ Ï·fi. ™Â ·˘Ù¤˜ ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ÂÍ·-
ıÏ›ˆÛ˘ ÔÏÏÔ› η٤Ê¢Á·Ó Û ÎÏÔ¤˜ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÈ‚ÈÒÛÔ˘Ó. ŸÏÔÈ ÂÚ›ÌÂÓ·Ó Î·Ï‡ÙÂÚ˜ ̤-
Ú˜, Ì ÂÍ·›ÚÂÛË ÙÔ˘˜ ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙ¤˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ, fiˆ˜ ÚÔÊ·ÓÒ˜ ÂÓÓÔ› Ô ·ÊËÁËÙ‹˜, ·Ú¤ÛÎÔÓÙ·Ó Ó·
‚ϤÔ˘Ó ÙÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Û‡ÛÙËÌ· ÛÙÔ ÔÔ›Ô ÂÓ·ÓÙÈÒÓÔÓÙ·Ó Ó· ηٷÚÚ¤ÂÈ. ∞˘Ù¤˜ ÔÈ Û˘Óı‹Î˜ ·fiÁÓˆ-
Û˘ ¤Î·Ó·Ó ÙÔÓ ·ÊËÁËÙ‹ Ó· ÂÓÙ·¯ı› ÛÙÔ ¯ÈÙÏÂÚÈÎfi Ó·˙ÈÛÙÈÎfi ÎfiÌÌ· Ì ÙËÓ ÂÏ›‰· fiÙÈ ·˘Ùfi Ì ÙËÓ
ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ı· ¤ÊÂÚÓ ͷӿ ÙËÓ Â˘ËÌÂÚ›· ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›·.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ∞ÎÚÈ‚Ò˜ ÛÙË Ì¤ÛË Ù˘ ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜, Û ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈ΋ ÛÙ¿ÛË Ô˘ ·ÔÓ¤ÂÈ ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfi-
ÙËÙ· ·Ó fi¯È ÂÈıÂÙÈÎfiÙËÙ·, ‰ÂÛfi˙ÂÈ Ô ªÔ˘ÛÔÏ›ÓÈ. °‡Úˆ ÙÔ˘ ÂÈÎÔÓ›˙ÔÓÙ·È Ô·‰Ô› ÙÔ˘, ̤ÏË ÙÔ˘ Ê·-
ÛÈÛÙÈÎÔ‡ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜, ÊÔÚÒÓÙ·˜ ÙË ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰˘Ì·Û›· ÙˆÓ πÙ·ÏÒÓ Ê·ÛÈÛÙÒÓ, ÛÙÚ·ÙȈÙÈο
·ÓÙÂÏfiÓÈ· Î·È Ì·‡Ú· Ô˘Î¿ÌÈÛ· («ÌÂÏ·ÓÔ¯›ÙˆÓ˜»).
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2.
109
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 109
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. °ÓˆÚ›ÛÌ·Ù· ÙÔ˘ Ê·ÛÈÛÌÔ‡
Èڛ˜ ÙÔ ıÚ›·Ì‚Ô ÙÔ˘ ÛÙÏÂÚ ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›· ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1933, Ô Ê·ÛÈÛÌfi˜ ‰ÂÓ ı· ÌÔÚÔ‡ÛÂ
Ó· ¿ÚÂÈ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ ÁÂÓÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜. [...] ¢ÂÓ Â›Ó·È Â‡ÎÔÏÔ Ó· ‰È·ÎÚ›ÓÔ˘Ì ٷ ÎÔÈÓ¿ ÛËÌ›· Ô˘
›¯·Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Ù· ‰È¿ÊÔÚ· ›‰Ë Ê·ÛÈÛÌÔ‡ [...]. ∏ ıˆڛ· ‰ÂÓ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ÙÔ ÈÛ¯˘Úfi ÛËÌÂ›Ô ÙˆÓ
ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ ·˘ÙÒÓ, Ô˘ ÙfiÓÈ˙·Ó ÙȘ ·ÓÂ¿ÚÎÂȘ Ù˘ ÏÔÁÈ΋˜ Î·È ÙÔ˘ ÔÚıÔÏÔÁÈÛÌÔ‡ Î·È ÙËÓ ·ÓˆÙÂÚfi-
ÙËÙ· ÙÔ˘ ÂÓÛÙ›ÎÙÔ˘ Î·È Ù˘ ‚Ô‡ÏËÛ˘. [...] √ Ê·ÛÈÛÌfi˜ ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· Ù·˘ÙÈÛÙ› Ô‡Ù Ì ÌÈ· ȉȷ›ÙÂ-
ÚË ÌÔÚÊ‹ ÎÚ·ÙÈ΋˜ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ [...]. ∞ÎfiÌ· Î·È Ô Ú·ÙÛÈÛÌfi˜, Ô˘ ÚÔÊ·ÓÒ˜ ‹Ù·Ó ÎÂÓÙÚÈÎfi ÛÙÔÈ-
¯Â›Ô ÙÔ˘, ·Ô˘Û›·Û ·Ú¯Èο ·fi ÙÔÓ ÈÙ·ÏÈÎfi Ê·ÛÈÛÌfi. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, [...] Ô Ê·ÛÈÛÌfi˜ ›¯Â ÎÔÈÓ¿ ÛËÌ›·
Ì ¿ÏÏ· ÌË Ê·ÛÈÛÙÈο ÛÙÔȯ›· Ù˘ ¢ÂÍÈ¿˜, fiˆ˜ ÙÔÓ ÂıÓÈÎÈÛÌfi, ÙÔÓ ·ÓÙÈÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÌfi, ÙÔÓ ·ÓÙÈÊÈÏÂ-
Ï¢ıÂÚÈÛÌfi, ÎÏ. [...] ∏ ΢ÚÈfiÙÂÚË ‰È·ÊÔÚ¿ ÌÂٷ͇ Ù˘ Ê·ÛÈÛÙÈ΋˜ Î·È ÌË Ê·ÛÈÛÙÈ΋˜ ¢ÂÍÈ¿˜ ‹Ù·Ó
fiÙÈ Ô Ê·ÛÈÛÌfi˜ ˘‹Ú¯Â Ì ÙËÓ ÎÈÓËÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ Ì·˙ÒÓ ·fi Ù· οو. [...] √È Ê·Û›ÛÙ˜ ‹Ù·Ó ÔÈ Â·-
Ó·Ûٿ٘ Ù˘ ·ÓÙÂ·Ó¿ÛÙ·Û˘.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 154-155.
2. ¢¤Î· ÂÓÙÔϤ˜ ÙˆÓ Ó·˙› ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ Û˘˙‡ÁÔ˘
1. ¡· ı˘Ì¿Û·È ˆ˜ Â›Û·È °ÂÚÌ·Ófi˜/°ÂÚÌ·Ó›‰·.
2. ∞Ó Â›Û·È ·fi ηϋ ÁÂÓÈ¿, ÌË Ì›ÓÂȘ ·Ó‡·ÓÙÚÔ˜.
3. ∫Ú¿ÙËÛ ÙÔ ÛÒÌ· ÛÔ˘ ηı·Úfi.
4. ∫Ú¿ÙËÛ ÙÔ Ó‡̷ Î·È ÙËÓ „˘¯‹ ÛÔ˘ ηı·Ú¿.
5. ™·Ó °ÂÚÌ·Ófi˜/°ÂÚÌ·Ó›‰· ‰È¿ÏÂÍ οÔÈ·/οÔÈÔÓ Ì ÁÂÚÌ·ÓÈÎfi ‹ ‚fiÚÂÈÔ ·›Ì· [...].
6. ŸÙ·Ó ‰È·Ï¤ÁÂȘ Û‡˙˘ÁÔ, ¤ÏÂÁÍ ÙËÓ Î·Ù·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘.
7. ∏ ˘Á›· Â›Ó·È ÚÔ¸fiıÂÛË Ù˘ Â͈ÙÂÚÈ΋˜ ÔÌÔÚÊÈ¿˜.
8. ¶·ÓÙÚ¤„Ô˘ ÌfiÓÔ ·fi ·Á¿Ë.
9. ªËÓ „¿¯ÓÂȘ Û˘Ì·›ÎÙË ·ÏÏ¿ Û‡ÓÙÚÔÊÔ ÁÈ· Á¿ÌÔ.
10. ¡· ‡¯ÂÛ·È Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂȘ fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿.
∂Á¯ÂÈÚ›‰ÈÔ ÁÈ· ÌÈ· ÁÂÚÌ·ÓÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·, µÂÚÔÏ›ÓÔ ¯.¯.
¶ËÁ‹: M. Mazower, ™ÎÔÙÂÈÓ‹ ◊ÂÈÚÔ˜. √ Â˘Úˆ·˚Îfi˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó-
‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 2001, Û. 86.
110
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 110
∂¡√∆∏∆∞ 43
∏ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘.
∏ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· Ù˘ 4˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ 1936
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ·Ó·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ·‚·Û›Ï¢Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜, ηıÒ˜ Î·È ÁÈ· ÙËÓ ·ÏÈÓfiÚıˆÛË
Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ Ù˘ 4˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ Î·È Ó· ÁÓˆÚ›-
ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ÌÂÙ·ÍÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ∞Ï. ¶··Ó·ÛÙ·Û›Ô˘ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë ·Ó·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ·‚·Û›Ï¢Ù˘ ‰ËÌÔ-
ÎÚ·Ù›·˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Â›Ó·È Ë Ê˘ÛÈ΋ Î·È Â˘Ù˘¯‹˜ ηٿÏËÍË ÙÔ˘ Ì·ÎÚÔ¯ÚfiÓÈÔ˘ ÂÛˆÙÂÚÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ·
(Û·Ê‹˜ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙÔÓ ∂ıÓÈÎfi ¢È¯·ÛÌfi) ÙˆÓ Ô·‰ÒÓ Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜. ∏
ÙÂÏÂ˘Ù·›·, ıÂÛÌfi˜ Ô‡Ùˆ˜ ‹ ¿Ïψ˜ ·Ó·¯ÚÔÓÈÛÙÈÎfi˜ ηٿ ÙÔÓ ¶··Ó·ÛÙ·Û›Ô˘, ¤ÁÈÓ ÂÈϤÔÓ ÛÙËÓ
∂ÏÏ¿‰· ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢Û˘ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ÂοÛÙÔÙ ‚·ÛÈϤˆÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó
ÙÔÓ ıÂÛÌfi ÁÈ· Ó· ηٷ·Ù‹ÛÔ˘Ó ÙȘ Ï·˚Τ˜ ÂÏ¢ıÂڛ˜. ∆Ô ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ‹Ù·Ó Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó ÙË ¯ÒÚ·
«ÂȘ ÙËÓ ÂıÓÈÎ‹Ó Û˘ÌÊÔÚ¿Ó» (·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÔ‡ ÔϤÌÔ˘). ªÂ ÙËÓ ·Ó·Î‹-
Ú˘ÍË Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜, fï˜, «·Ô‰›‰ÂÙ·È Ë ∂ÏÏ¿˜ ÂȘ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ·˜».
2. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·ÓıÔ‡Ó Î·È Ó· Û˘˙ËÙËıÔ‡Ó È‰È·›ÙÂÚ· ‰‡Ô ÛËÌ›·: ÚÒÙÔÓ, Ë ·Ú·Ù‹ÚËÛË ÙÔ˘
ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ ∞. §È¿ÎÔ˘ fiÙÈ ˘‹Ú¯Â ÛÔ‚·Ú‹ ÔÚÁ·ÓˆÙÈ΋ ‰˘Û·Ó·ÏÔÁ›· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÚˆÙÔ‚¿ıÌȘ
(ۈ̷Ù›·) Î·È ‰Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌȘ ÂÚÁ·ÙÈΤ˜ ÂÓÒÛÂȘ (ÔÌÔÛÔÓ‰›Â˜), ·fi ÙË Ì›· ÏÂ˘Ú¿, Î·È ÙË °™∂∂,
·fi ÙËÓ ¿ÏÏË, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· Ó· ÂËÚ¿˙ÂÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi ÙȘ ÁÂÓÈΤ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂ-
Ï›ÍÂȘ ·Ú¿ ·fi ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÛÙÔ ÂÚÁ·ÙÈÎfi ΛÓËÌ·Ø ‰Â‡ÙÂÚÔÓ, Ë ÂÈÛ‹Ì·ÓÛË fiÙÈ fiÛÔÈ ÂÓÙ¿ÛÛÔ-
ÓÙ·Ó ÛÙË °ÂÓÈ΋ ™˘ÓÔÌÔÛÔÓ‰›· ∂ÚÁ·ÙÒÓ ÚÔÛ‰ÈfiÚÈ˙·Ó ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘˜ fi¯È ÌfiÓÔ Ì ‚¿ÛË ÙËÓ Â·Á-
ÁÂÏÌ·ÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ȉÈfiÙËÙ· ·ÏÏ¿ ΢ڛˆ˜ Ì ÁÓÒÌÔÓ· ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋-Ù·ÍÈ΋ ÙÔ˘˜ ı¤ÛË, ‰ËÏ·‰‹ «·Ó·ÁÓˆ-
Ú›˙ÔÓÙ·Ó ˆ˜ ȉȷ›ÙÂÚË Ù¿ÍË». ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ ·˘Ùfi ·ÔÙÂÏÔ‡Û ¤Ó· ·Ó·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙ· ÛÔ‚·Úfi ‚‹Ì· ÛÙËÓ
ÔÚ›· Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ.
3. √ ªÂÙ·Í¿˜ ›¯Â ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ ÙȘ ·ÓÙÈÎÔÈÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ·fi„ÂȘ Ôχ ηÈÚfi ÚÈÓ Á›ÓÂÈ ‰ÈÎÙ¿ÙÔ-
Ú·˜. ¶·Ú¿ ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ·˘Ùfi ‹, ›Ûˆ˜, ÁÈ’ ·˘Ùfi ·ÎÚÈ‚Ò˜ Ô ‚·ÛÈÏÈ¿˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜ µ’ ÙÔÓ ‰ÈfiÚÈÛ Úˆı˘-
Ô˘ÚÁfi.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
2. ∏ ·ÚÈ· ‰È·ÊÔÚ¿ Ù˘ ÌÂÙ·ÍÈ΋˜ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ ·fi ÙÔÓ ÈÙ·ÏÈÎfi Ê·ÛÈÛÌfi Î·È ÙÔÓ ÁÂÚÌ·ÓÈÎfi Ó·˙È-
ÛÌfi Û˘Ó›ÛÙ·Ù·È ÛÙÔ fiÙÈ ÔÙ¤ ‰ÂÓ Î·Ù¿ÊÂÚ ӷ ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ÈÛ¯˘Ú‹ Î·È Â˘Ú›· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ‚¿ÛË.
111
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 111
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ Û˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÔÏfiÁÔ˜ ¡. ∞ÏÈ‚È˙¿ÙÔ˜ ·ÔÙÈÌ¿
ÙÔ «È‰ÈÒÓ˘ÌÔ»
√ ÓfiÌÔ˜ 4229 Ù¤ıËΠ۠ÈÛ¯‡ ÛÙȘ 25 πÔ˘Ï›Ô˘ 1929. ¶ÈÔ ÁÓˆÛÙfi˜ ˆ˜ «È‰ÈÒÓ˘ÌÔ», ÂÊ·ÚÌfiÛÙËÎÂ
Ì ȉȷ›ÙÂÚË ·˘ÛÙËÚfiÙËÙ· ˆ˜ ÙÔ 1936, ÔfiÙ ·ÓÙÈηٷÛÙ¿ıËΠ·fi ¤Ó·Ó Ôχ ÈÔ ·˘ÛÙËÚfi ÓfiÌÔ,
Ô˘ ÂΉfiıËΠ·fi ÙË ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· Ù˘ 4˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘. [...]
∞˘Ùfi ÙÔ ¤ÎÙ·ÎÙÔ ÓÔÌÔıÂÙÈÎfi ÔÏÔÛÙ¿ÛÈÔ ÛÙÚ¿ÊËÎÂ, ηٿ ÚÒÙÔ ÏfiÁÔ, ηٿ Ù˘ Â¤ÎÙ·Û˘ ÙÔ˘
ÂÚÁ·ÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜. Ÿˆ˜, Ú¿ÁÌ·ÙÈ, Û˘Ó¿ÁÂÙ·È ·fi Ù· Â›ÛËÌ· ÛÙ·ÙÈÛÙÈο ÛÙÔȯ›·, ¿Óˆ ·fi
60% ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ô˘ ηٷ‰ÈοÛÙËÎ·Ó ·fi ÙÔ 1929 ˆ˜ ÙÔ 1937 ÁÈ· ÂÁÎÏ‹Ì·Ù· ηٿ Ù˘ ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜
ÙÔ˘ ∫Ú¿ÙÔ˘˜ Î·È Ì ÙÔ «È‰ÈÒÓ˘ÌÔ» ·Ó‹Î ÛÙËÓ ÂÚÁ·ÙÈ΋ Ù¿ÍË. [...]
[...] √ ÚˆÙ·Ú¯ÈÎfi˜ ÛÙfi¯Ô˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ¯ˆÚ›˜ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ∂ÏÏ¿‰·˜
‰ÈˆÁÌÔ‡ –ÎÈ ·˘Ùfi fi¯È ÙfiÛÔ ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ·˘ÛÙËÚfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ÔÈÓÒÓ Ô˘ ÂÈ‚¿ÏÏÔÓÙ·Ó, fiÛÔ ÂÍ·ÈÙ›·˜
Ù˘ ¤ÎÙ·Û˘ Ô˘ ‹Ú– ‹Ù·Ó, ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÔÏ‹ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ڿ͈Ó, Ë ‰›ˆÍË
ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ‹ ¤ÓÙ·ÍË ÛÂ Û˘Ó‰ÈηÏÈÛÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ‹ Û ÎfiÌÌ·Ù· Ù˘ ∞ÚÈÛÙÂÚ¿˜, ‰ËÏ·‰‹ ·Ô-
ÎÏÂÈÛÙÈο ۯ‰fiÓ ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ȉÂÔÏÔÁ›·˜ ÙˆÓ ‰ÈˆÎfiÌÂÓˆÓ, Ô˘ ‰‹ıÂÓ ·ÔÙÂÏÔ‡Û ·ÂÈÏ‹
ÁÈ· ÙËÓ Î·ıÂÛÙË΢›· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Ù¿ÍË.
¡. ∞ÏÈ‚È˙¿ÙÔ˜, √È ÔÏÈÙÈÎÔ› ıÂÛÌÔ› Û ÎÚ›ÛË (1922-1974), £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1983, Û. 352-361.
2. √ π. ªÂÙ·Í¿˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·
∆Ô ·ÎfiÏÔ˘ıÔ Î›ÌÂÓÔ Â›Ó·È ·fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙËÓ ÂÈÛËÁËÙÈ΋ ¤ÎıÂÛË ÙÔ˘ π. ªÂÙ·Í¿ ÚÔ˜ ÙÔÓ °ÂÒÚÁÈÔ µ’ Ë
ÔÔ›· Û˘Ófi‰Â˘Â ÙÔ ÚÒÙÔ ‰È¿Ù·ÁÌ· ÁÈ· ·Ó·ÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ Û˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜.
ªÂÁ·ÏÂÈfiÙ·ÙÂ,
∏ ÀÌÂÙ¤Ú· ∫˘‚¤ÚÓËÛȘ, Ù˘ ÔÔ›·˜ ¤¯ˆ ÙËÓ ÙÈÌ‹Ó Ó· ÚÔ˝ÛÙ·Ì·È, ıˆÚ› ηı‹ÎÔÓ Ù˘ Ó· ·Ó·Ê¤-
ÚË ÂȘ ÙËÓ ÀÌÂÙ¤Ú·Ó ªÂÁ·ÏÂÈfiÙËÙ·, fiÙÈ Ë ¯ÒÚ· ¢ڛÛÎÂÙ·È ÂȘ ¤ÎÚ˘ıÌÔÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛÈÓ Î·È ÂȘ Ù·˜ ·-
Ú·ÌÔÓ¿˜ ·Ó·ÙÚÂÙÈ΋˜ ÛÙ·ÛÈ·ÛÙÈ΋˜ ÎÈÓ‹Ûˆ˜. ∏ ηٿÛÙ·ÛȘ ·‡ÙË ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ÂÎ Ù˘ ÔÁÎÔ˘Ì¤Ó˘
ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙÈ΋˜ ÚÔ·Á¿Ó‰·˜, ‹ÙȘ ·ÊÔ‡ ÚÔ ÔÏÏÔ‡ ÂÈÛ¯ÒÚËÛÂÓ ÂÈÎÈÓ‰‡Óˆ˜ ÂȘ ÙËÓ ˘·ÏÏËÏ›·Ó
·ÂÈÏÔ‡Û· Ó· ·Ú·Ï‡ÛË ÙËÓ ÎÚ·ÙÈÎ‹Ó Ì˯·Ó‹Ó ηٿ ÙËÓ ÛÙÈÁÌ‹Ó Ù˘ ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈ΋˜ ÛÙ·ÛÈ·ÛÙÈ΋˜
ÂÍÔÚÌ‹Ûˆ˜, ηÙÂÚÁ¿˙ÂÙ·È ‹‰Ë ÙËÓ ‰È›ۉ˘Û›Ó Ù˘ Î·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂÓfiÏˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ ÙÔ˘ ŒıÓÔ˘˜,
ηÏÏÈÂÚÁÔ‡Û· ÙÔ Ó‡̷ Ù˘ ·Ó·Ú¯›·˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙÒÓ Ù˘ ÍËÚ¿˜, Ù˘ ı·Ï¿ÛÛ˘
Î·È ÙÔ˘ ·¤ÚÔ˜.
¶ËÁ‹: ™. §ÈÓ·Ú‰¿ÙÔ˜, ∏ 4Ë ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘, Û. 34-35.
112
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 112
∂¡√∆∏∆∞ 44
∆Ô ÚÔÛÊ˘ÁÈÎfi ˙‹ÙËÌ· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·
ηٿ ÙÔÓ ªÂÛÔfiÏÂÌÔ
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Ï‹ıÔ˜ Î·È ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÎÏ‹ıËΠӷ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ Ë
ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¿ÊÈÍË ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÔÏÈÙ›·˜ Ó· ‰È¢ÎÔχÓÂÈ ÙËÓ ÂÁηٿÛÙ·ÛË Î·È ÙËÓ
·ÊÔÌÔ›ˆÛË ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙË ¯ÒÚ·.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÚȘ ·Ú·Ì¤ÙÚÔ˘˜ Ù˘ ‰È¿ÛÙ·Û˘ ÁËÁÂÓÒÓ-ÚÔÛʇÁˆÓ.
¡· ÂÎÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË Ù˘ ·ÚÔ˘Û›·˜ ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋, ÎÔÈÓˆÓÈ΋, ÔÏÈ-
ÙÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈÛÙÈ΋ ˙ˆ‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ, ÚÔÊÔÚÈ΋ Ì·ÚÙ˘Ú›· ÚfiÛÊ˘Á· ·fi ÙË ªÈÎÚ¿ ∞Û›·, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙȘ ÛÔ‚·Ú¤˜ ‰˘-
ÛÎÔϛ˜ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ ÌÈ· ÔÌ¿‰· ÚÔÛʇÁˆÓ, Ë ÔÔ›· ÂÁηٷÛÙ¿ıËΠÛÙËÓ ∞Ó¿‚˘ÛÛÔ ÙÔ˘ ÓÔ-
ÌÔ‡ ∞ÙÙÈ΋˜. ¶¤Ú· ·fi ÙȘ ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈΤ˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜ (¤ÏÏÂÈ„Ë ÛÙ¤Á˘, ÓÂÚÔ‡ Î·È ÙÚÔÊ‹˜), ÔÈ ÚfiÛÊ˘-
Á˜ ‚Ú¤ıËÎ·Ó ·ÓÙÈ̤وÔÈ Î·È Ì ÙËÓ Â¯ıÚfiÙËÙ· ÙˆÓ ÁËÁÂÓÒÓ. ∂›Ó·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙÔ fiÙÈ ÔÈ ÓÙfiÈÔÈ,
Ô˘ ÛËÌÂȈ٤ÔÓ ‹Ù·Ó ŒÏÏËÓ˜ ·Ï‚·ÓfiʈÓÔÈ, ·ÔηÏÔ‡Û·Ó ÙÔ˘˜ ÚfiÛÊ˘Á˜ «∆Ô‡ÚÎÔ˘˜».
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ ÕÏÎË ƒ‹ÁÔ, Ë ‰È¿ÛÙ·ÛË ÁËÁÂÓÒÓ-ÚÔÛʇÁˆÓ ‹Ù·Ó ÌÈ· ·fi ÙȘ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂ-
Ú˜ ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ Ô˘ ÛÊÚ¿ÁÈÛ·Ó ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Û fiÏ· Ù· Â›‰· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ηٿ ÙÔÓ ªÂ-
ÛÔfiÏÂÌÔ Î·È fi¯È ÌfiÓÔ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ™ÙËÓ ∫ÔÎÎÈÓÈ¿, ÙË ÛËÌÂÚÈÓ‹ ¡›Î·È· ÙÔ˘ ¶ÂÈÚ·È¿, ÂÁηٷÛÙ¿ıËÎ·Ó ÊÙˆ¯Ô› ÚfiÛÊ˘Á˜ ÛÂ Û˘Ó-
ı‹Î˜ Ô˘ ·Ú¤ÌÂÓ·Ó ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ·ÓÙ›ÍÔ˜ ÁÈ· ÔÏϤ˜ ‰ÂηÂٛ˜.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·
ªÈ· Á˘Ó·›Î· ÚfiÛÊ˘Á·˜ ·ÊËÁÂ›Ù·È ¤Ó· ÂÚÈÛÙ·ÙÈÎfi ·fi ÙȘ ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¿ÊÈÍË Ù˘ ›‰È·˜ Î·È Ù˘
ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿˜ Ù˘ ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË.
™Ù· ÛÔοÎÈ· Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ Âٷ̤ÓÔÈ ‹Ì·ÛÙÂ. ŒÙÛÈ Í·ψ̤ÓÔÈ, ̤۷ ÛÙ· ÛÔοÎÈ·. ¶ÂÚÓÔ‡-
Û ÎfiÛÌÔ˜ Î·È Ì·˜ ¤‚ÏÂÂ. ∞Ì¿Ó, ÚÂ˙ÈÏ›ÎÈ!
¶¤Ú·Û ¤Ó·˜ ¿ÓÙÚ·˜, ¤Ó·˜ ÙÚ·Ófi˜. ª·˜ ¤Ù·Í ÌÈ· ÂÓÙ¿Ú·. ŒÈ·Û· ÙËÓ ÂÓÙ¿Ú·, ÊÒÓ·˙·,
¤ÎÏ·ÈÁ·: – ∂Ì›˜ ¤¯ÔÌ ÏÂÊÙ¿! ∂Ì›˜ ¤¯ÔÌ ӷ Ê¿ÌÂ! ∞Ê‹Û·Ì ٷ Û›ÙÈ· Ì·˜, ÙfiÛ· ·Ì¤ÏÈ· ·Ê‹Û·-
ÌÂ! ¢ÂÓ ‹Ì·ÛÙ ˙ËÙÈ¿ÓÔÈ ÂÌ›˜!
– ÕÛ ÙËÓ ÂÓÙ¿Ú·. ∏Û‡¯·ÛÂ, ¤ÏÂÁÂ Ë Ì¿Ó· ÌÔ˘. ∏ Ì¿Ó· ÌÔ˘ ¿ÚÚˆÛÙË ‹Ù·Ó. [...]
¶ÂÚÓÔ‡ÛÂ Ô ÎfiÛÌÔ˜. ª·˜ ‚Ϥ·Ó ·fi Ì·ÎÚÈ¿. ¢ÂÓ ÂÚ¯fiÓÙ·Ó ÎÔÓÙ¿ Ì·˜:
– ¶ÚÔÛÊ˘ÁÈ¿! ÚÔÛÊ˘ÁÈ¿! ϤÁ·ÓÂ Î·È ÂÚÓÔ‡Û·Ó ...
¶ËÁ‹: ∏ ŒÍÔ‰Ô˜, ∫¤ÓÙÚÔ ªÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎÒÓ ™Ô˘‰ÒÓ, ÙfiÌ. µ’, Û. 261.
113
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 113
2. √È Û˘Ó¤ÂȘ Ù˘ ¿ÊÈ͢ ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙÔÓ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÈÎfi
ÙÔ̤·
∞ÍÈÔÛËÌ›ˆÙ˜ ‹Ù·Ó ÔÈ ÂÈÙÒÛÂȘ ·fi ÙËÓ ÂÁηٿÛÙ·ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ Î·È Ù˘
·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ £Ú¿Î˘ Î·È ÛÙÔÓ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÈÎfi ÙÔ̤·. ∏ ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ·ÁÔÚ¿ ‰È¢ڇÓıËΠ̠ÙËÓ ÚÔ-
Ûı‹ÎË ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ·ÚÈıÌÔ‡ ηٷӷψÙÒÓ ÂÓÒ, Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ·, ·fi ÙÔÓ ·ÛÙÈÎfi ÚÔÛÊ˘ÁÈÎfi ÏËı˘ÛÌfi
·ÓÙÏ‹ıËΠÊıËÓfi ÂÚÁ·ÙÈÎfi ‰˘Ó·ÌÈÎfi ·ÏÏ¿ Î·È ÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓÔÈ Ù¯ӛÙ˜. ∏ ¯ÒÚ· ÏÔ˘Ù›ÛÙËΠ̠·Ó-
ıÚÒÔ˘˜ ‰Â‰Ô̤Ó˘ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÈ΋˜ ÈηÓfiÙËÙ·˜ Î·È ›ڷ˜ [...] ∂›Ó·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi fiÙÈ, fiˆ˜
·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙËÓ ¤Î‰ÔÛË Ù˘ ∫ÔÈÓˆÓ›·˜ ÙˆÓ ∂ıÓÒÓ ÙÔ˘ 1926, ÛÙÔ˘˜ 7000 ÂÌfiÚÔ˘˜ Î·È ‚ÈÔÌ˯¿-
ÓÔ˘˜ ÁÚ·Ì̤ÓÔ˘˜ ÛÙÔ ∂ÈÌÂÏËÙ‹ÚÈÔ Ù˘ ∞ı‹Ó·˜, ÔÈ ¯›ÏÈÔÈ ‹Ù·Ó ÚfiÛÊ˘Á˜ ÂÓÒ ÛÙÔÓ ¶ÂÈÚ·È¿ Ë ·Ó·-
ÏÔÁ›· ‹Ù·Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË.
°. °È·ÓÓ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜, «∏ ∂ÏÏ¿‰· Ì ÙÔ˘˜ ÚfiÛÊ˘Á˜», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿Ì-
Ì·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 7, Û. 97.
3. ¶ÚfiÛÊ˘Á˜ Î·È ÂÚÁ·ÙÈÎÔ› ·ÁÒÓ˜ ηٿ ÙÔÓ ªÂÛÔfiÏÂÌÔ
¶ÂÚÈÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ ÛÙÔ˘˜ ÂÚÁ·ÙÈÎÔ‡˜ ·ÁÒÓ˜, Ô ¢ËÌ‹ÙÚ˘ ™ÙÚ·Ù‹˜,
¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÁÓˆÛÙfiÙÂÚÔ˘˜ Û˘Ó‰ÈηÏÈÛÙ¤˜ ËÁ¤Ù˜ ÙÔ˘ ÌÂÛÔÔϤÌÔ˘, ¤ÁÚ·Ê ÛÙÔ ‰È¢ı˘ÓÙ‹ ÙÔ˘
¢ÈÂıÓÔ‡˜ °Ú·Ê›Ԣ ∂ÚÁ·Û›·˜ (¢°∂):
«∞ÎfiÌË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ, Ë Û˘ÚÚÔ‹ ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ Î·È Ë ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÎÚ›ÛË Ô˘ Ï˘Ì·›ÓÂÙ·È ÙË ¯Ò-
Ú· ¯ÂÈÚÔÙÂÚÂ‡Ô˘Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ·˘Ù‹. ∏ ÂÚÁ·ÙÈ΋ Ù¿ÍË Â›Ó·È ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· ÂÈ‚ÏËı› ÛÙÔ˘˜ ÂÚÁÔ-
‰fiÙ˜ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Û οı ÂÚÁ·ÙÈ΋ ‰ÈÂΉ›ÎËÛË ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ ··ÓÙÔ‡Ó Ì ̷˙ÈΤ˜ ·Ô-
χÛÂȘ, ·ÓÙÈηıÈÛÙÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ Û˘Ó‰ÈηÏÈṲ̂ÓÔ˘˜ ÂÚÁ¿Ù˜ Ì ·Û˘Ó‰ÈοÏÈÛÙÔ˘˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÚfiÛÊ˘-
Á˜».
∫¿Ùˆ ·fi ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ·˘Ù¤˜, ÔÈ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ ÁËÁÂÓÒÓ Î·È ÚÔÛʇÁˆÓ ÂÚÁ·ÙÒÓ ‹Ù·Ó ·Ó·fi-
Ê¢ÎÙ˜.
«∏ οıÔ‰Ô˜ ÙˆÓ ÚÔÛʇÁˆÓ», ¤ÁÚ·ÊÂ Ô ∞‚Ú·¿Ì ªÂÓ·ÚfiÁÈ·˜ [·fi Ù· ÁÓˆÛÙfiÙÂÚ· ÛÙÂϤ¯Ë ÙÔ˘
Û˘Ó‰ÈηÏÈÛÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜], «Â‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛÂÓ ÂȘ ÙËÓ ÂÚÁ·ÙÈ΋ Ù¿ÍÈÓ ‰˘Û¯ÂÚ‹ ı¤ÛÈÓ. ∏ ·fiÙÔÌÔ˜
·‡ÍËÛȘ Ù˘ ÚÔÛÊÔÚ¿˜ ÂÚÁ·ÙÈÎÒÓ ¯ÂÈÚÒÓ Î·È Ë ·ÏÏÔ›ˆÛȘ Ù˘ Û˘Óı¤Ûˆ˜ Ù˘ ÂÚÁ·ÙÈ΋˜ ٿ͈˜,
‰ÂÓ Ë‰‡Ó·ÙÔ ‹ Ó· ÚÔοÏÂÛ ÙËÓ Â›ıÂÛÈÓ ÙÔ˘ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘ Â› ÙˆÓ ÎÂÎÙËÌ¤ÓˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ ÂÚ-
Á·ÙÒÓ. ¡¤· Î·È ÁÂÓÈ΋ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛȘ ÙˆÓ ‰‡Ô Ù¿ÍÂˆÓ ·ÓÂÊ·›ÓÂÙÔ Î·È ¿ÏÈÓ ·Ó·fiÊ¢ÎÙÔ˜».
∞. §È¿ÎÔ˜, ∂ÚÁ·Û›· Î·È ÔÏÈÙÈ΋ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘, ÿ‰Ú˘Ì· ŒÚ¢ӷ˜ Î·È ¶·È‰Â›·˜ Ù˘
∂ÌÔÚÈ΋˜ ∆Ú¿Â˙·˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜, ∞ı‹Ó· 1993, Û. 48-49.
114
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 114
∫∂º∞§∞π√ ¢∂∫∞∆√
√ µ’ ¶∞°∫√™ªπ√™ ¶√§∂ª√™ ∫∞π ∏ ∂§§∞¢∞
∂¡√∆∏∆∞ 45
∆· ÚÔÌËӇ̷ٷ Î·È Ù· ·›ÙÈ·
ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ ‰ÈÂıÓ¤˜ Îϛ̷ ¤ÓÙ·Û˘ Ô˘ ›¯Â ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÙ·È, ȉ›ˆ˜ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË,
·fi ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1930 Ì ÚˆÙÂÚÁ¿ÙË ÙË °ÂÚÌ·Ó›·.
¡· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ «ÔÏÈÙÈ΋ ηÙ¢ӷÛÌÔ‡» Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó Ë µÚÂÙ·Ó›· ηÈ
Ë °·ÏÏ›· ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›·, ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ¿ Ù˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ‰Èψ̷ÙÈΤ˜ Û˘Ìʈӛ˜ Ô˘ ¤Î·Ó·Ó Ì ÙË Ó·˙ÈÛÙÈ΋ °ÂÚÌ·Ó›· ÙfiÛÔ ÔÈ ∞ÁÁÏÔ-
Á¿ÏÏÔÈ fiÛÔ Î·È ÔÈ ™Ô‚ÈÂÙÈÎÔ›.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·›ÙÈ· ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ËÁ‹ 1 ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙËı› ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 3. ∆fiÛÔ Ë ÚÒÙË fiÛÔ Î·È Ë ‰Â‡-
ÙÂÚË Ì·ÚÙ˘ÚÔ‡Ó fiÙÈ ÛÙ· Ù¤ÏË Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ 1930 ˘‹Ú¯Â ÛÙË µÚÂÙ·Ó›· ¤Ó· ·ÓÙÈÔÏÂÌÈÎfi Ú‡-
Ì· ȉȷ›ÙÂÚ· ÈÛ¯˘Úfi ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›·. ∆fiÛÔ ÙÔ ‡ÊÔ˜ ÙÔ˘ ÚÂÔÚÙ¿˙ Ù˘ ÂÊËÌÂÚ›‰·˜ Daily Express fiÛÔ
Î·È Ë ·ÓËÁ˘ÚÈ΋ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Ô˘ ÂÈÎÚ·Ù› ÛÙËÓ ˘Ô‰Ô¯‹ ÙÔ˘ µÚÂÙ·ÓÔ‡ Úˆı˘Ô˘ÚÁÔ‡ ·˘Ùfi
Ì·ÚÙ˘ÚÔ‡Ó. º·›ÓÂÙ·È, Ì¿ÏÈÛÙ·, fiÙÈ Î¿ÙÈ ·Ó¿ÏÔÁÔ Û˘Ó¤‚·ÈÓ ÛÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯ÒÚ˜.
√È ∂˘Úˆ·›ÔÈ, ¤¯ÔÓÙ·˜ ‚ÈÒÛÂÈ ÌfiÏȘ ÚÈÓ ·fi ›ÎÔÛÈ ¯ÚfiÓÈ· ÙÔÓ ∞’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ, ¤ÌÔÈ·˙·Ó Ó·
ÂÈı˘ÌÔ‡Ó ÙËÓ ÂÈÚ‹ÓË, Ì οı ı˘Û›·. ¶fiÛÔ Ì¿ÏÏÔÓ ·Ó Ë ı˘Û›· ·˘Ù‹ ·ÊÔÚÔ‡Û ÌÈ· ¿ÏÏË ¯ÒÚ·,
ÛÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÂÚ›ÙˆÛË ÙËÓ ∆Û¯ÔÛÏÔ‚·Î›·.
2· Î·È 2‚. ∏ Û˘Ìʈӛ· ÙÔ˘ ªÔÓ¿¯Ô˘ Î·È ÙÔ Û‡ÌʈÓÔ ƒ›ÌÂÓÙÚÔ-ªÔÏfiÙÔÊ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÍÂ-
Ù·ÛÙÔ‡Ó ÛÙÔ ÂÓÈ·›Ô Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰Èψ̷ÙÈÎÒÓ ‰ÈÂÚÁ·ÛÈÒÓ Ô˘ ÚÔËÁ‹ıËÎ·Ó ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
ªÂ ÙË Û˘Ìʈӛ· ÙÔ˘ ªÔÓ¿¯Ô˘, Ë µÚÂÙ·Ó›· Î·È Ë °·ÏÏ›· ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ ı· ·¤Ê¢Á·Ó ÙÂÏÈο ÙË Û‡-
ÁÎÚÔ˘ÛË Ì ÙË °ÂÚÌ·Ó›· Î·È ÂӉ¯Ô̤ӈ˜ Ó· ¤ÛÙÚÂÊ·Ó ÙË Ó·˙ÈÛÙÈ΋ ÂÈıÂÙÈÎfiÙËÙ· ÚÔ˜ ÙË ™Ô‚ÈÂÙÈ-
΋ ŒÓˆÛË. ªÂ ÙÔ Û‡ÌʈÓÔ ƒ›ÌÂÓÙÚÔ-ªÔÏfiÙÔÊ Ë ™Ô‚ÈÂÙÈ΋ ŒÓˆÛË ¤ÌÔÈ·˙ ӷ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ› Ì ÙÔ
›‰ÈÔ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÛÎÂÙÈÎfi, ·ÓÙÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜, ‚‚·›ˆ˜, ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜. ∆fiÛÔ ÔÈ ∞ÁÁÏÔÁ¿ÏÏÔÈ fiÛÔ Î·È ÔÈ ™Ô-
‚ÈÂÙÈÎÔ› ‹ıÂÏ·Ó Ó· ·ÔʇÁÔ˘Ó ÙË Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË Ì ÙË °ÂÚÌ·Ó›·, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÂΛÓË ÙË ÛÙÈÁÌ‹.
∏ °ÂÚÌ·Ó›·, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ Ù˘, ÂÓÂÚÁÔ‡Û ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ô˘ ÙfiÛÔ Â‡ÛÙÔ¯· ·Ó·Ï‡ÂÙ·È ÛÙËÓ Ë-
Á‹ 2‚: ˘ÔÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ‰Èψ̷ÙÈΤ˜ Û˘Ìʈӛ˜ Î·È Ì ÙȘ ‰‡Ô Ï¢ڤ˜, ηÏÏÈÂÚÁÔ‡Û ÙfiÛÔ ÛÙÔ˘˜
∞ÁÁÏÔÁ¿ÏÏÔ˘˜ fiÛÔ Î·È ÛÙÔ˘˜ ™Ô‚ÈÂÙÈÎÔ‡˜ ÙËÓ ÂÓÙ‡ˆÛË fiÙÈ ‰ÂÓ ı· Â›Ó·È ·˘ÙÔ› Ô ÚÒÙÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜,
ÂÓÒ ÂΛÓÔ Ô˘ ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙËÓ ÂӉȤÊÂÚ ‹Ù·Ó Ó· ÂÈÙÂı› Î·È ÛÙÔ˘˜ ‰‡Ô ·ÏÏ¿ ÛÙÔÓ Î·-
ı¤Ó· ͯˆÚÈÛÙ¿, ·ÔÙÚ¤ÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ ·fi ÙÔ Ó· Û˘ÌÌ·¯‹ÛÔ˘Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘. (¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÌÔÚ› Ó·
·ÍÈÔÔÈËı› Î·È Ë ËÁ‹ 2 ·fi ÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.)
115
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 115
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ °Èfi˙ÂÊ °Î¤ÌÂϘ, ˘‡ı˘ÓÔ˜ ÚÔ·Á¿Ó‰·˜ ÙˆÓ Ó·˙›, ·ÔÙÈ-
Ì¿ ÙËÓ «ÔÏÈÙÈ΋ ηÙ¢ӷÛÌÔ‡» ÙˆÓ ‰˘ÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ
√ °Èfi˙ÂÊ °Î¤ÌÂϘ, ÛÙÂÓfi˜ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˘ ÙÔ˘ ÛÙÏÂÚ, ‹Ù·Ó ÂÈÎÂÊ·Ï‹˜ ÙˆÓ ˘ËÚÂÛÈÒÓ ÚÔ·Á¿Ó‰·˜ ÙÔ˘ Ó·-
˙ÈÛÙÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜. ™ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ı› ·ÔÙÈÌ¿ ÙËÓ «ÔÏÈÙÈ΋ ηÙ¢ӷÛÌÔ‡» Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ÔÈ
‰˘ÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙË ¯ÈÙÏÂÚÈ΋ ÂÈıÂÙÈÎfiÙËÙ·.
ª¤¯ÚÈ ÙÒÚ· ¤¯Ô˘Ì ηÙÔÚıÒÛÂÈ Ó· ·Ê‹ÛÔ˘Ì ÙÔÓ Â¯ıÚfi ÛÙÔ ÛÎÔÙ¿‰È Û fi,ÙÈ ·ÊÔÚ¿ ÛÙÔ˘˜ Ú·Á-
Ì·ÙÈÎÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜, ·ÎÚÈ‚Ò˜ fiˆ˜ ÚÈÓ ÙÔ 1932 ÔÈ ·ÓÙ›·ÏÔ› Ì·˜ ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi Ù˘
¯ÒÚ·˜ ÔÙ¤ ‰ÂÓ ÌfiÚÂÛ·Ó Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó Ô‡ ËÁ·›Ó·Ì ‹ fiÙÈ ÔÈ ˘ÔÛ¯¤ÛÂȘ Ô˘ ÙÔ˘˜ ‰›Ó·Ì ‰ÂÓ
‹Ù·Ó ·Ú¿ ¤Ó· Ù¤¯Ó·ÛÌ· ... £· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· Ì·˜ ›¯·Ó ·ÌÔ‰›ÛÂÈ. ¢˘Ô ÙÚÂȘ ·fi ÂÌ¿˜ ·Ó ›¯·Ó
Û˘ÏÏ¿‚ÂÈ ÙÔ 1925, ·˘Ùfi ı· ‹Ù·Ó ÙÔ Ù¤ÏÔ˜. Ÿ¯È fï˜, Ì·˜ ¿ÊËÛ·Ó Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ì ÙËÓ ÂÈΛӉ˘ÓË ˙Ò-
ÓË. ∞ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ ›‰ÈÔ ¤ÁÈÓÂ Î·È Ì ÙËÓ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Ì·˜ ... ∆Ô 1933, Ô °¿ÏÏÔ˜ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ı·
¤ÚÂ ӷ ›¯Â ÂÈ (ÎÈ ·Ó ‹ÌÔ˘Ó ÂÁÒ ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ı· ÙÔ ‘ÏÂÁ·): «√ Ó¤Ô˜ ηÁÎÂÏ¿ÚÈÔ˜ ÙÔ˘ ƒ¿È¯ ›ӷÈ
·˘Ùfi˜ Ô˘ ¤ÁÚ·„ ÙÔ Mein Kampf, ̤۷ ÛÙÔ ÔÔ›Ô Ï¤ÂÈ ·˘Ù¿ ÎÈ ·˘Ù¿. ¢ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ ¤¯Ô˘ÌÂ
¤Ó·Ó Ù¤ÙÔÈÔ ¿ÓıÚˆÔ ÎÔÓÙ¿ Ì·˜. ∂›Ù ·›ÚÓÂÈ ‰ÚfiÌÔ Â›Ù ÙÔ˘˜ ÔÚÌ¿ÌÂ!» ¢ÂÓ ÙÔ ¤Î·Ó· fï˜. ª·˜
¿ÊËÛ·Ó Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ì ̤۷ ·fi ÙË ˙ÒÓË ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Î·È ÌÔÚ¤Û·Ì ӷ ·ÔʇÁÔ˘Ì fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜
ÂÈΛӉ˘ÓÔ˘˜ ÛÎÔ¤ÏÔ˘˜. ∫È fiÙ·Ó Ù· ηٷʤڷÌ ÎÈ ÂÍÔÏÈÛًηÌ ηϿ, ηχÙÂÚ· ·fi ·˘ÙÔ‡˜, Ùfi-
Ù ̷˜ Î‹Ú˘Í·Ó ÙÔÓ fiÏÂÌÔ! (Ù· Ï¿ÁÈ· ÛÙÔ ÚˆÙfiÙ˘Ô)
¶ËÁ‹: P. Johnson, Modern Times: The World from the Twenties to the Eighties, Harper & Row,
¡¤· ÀfiÚÎË 1983, Û. 341.
2. ¢Èψ̷ÙÈΤ˜ ˙˘ÌÒÛÂȘ ÛÙȘ ·Ú·ÌÔÓ¤˜ ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘
ÔϤÌÔ˘
°È· Ó· Û˘ÁÎÚ·Ù‹ÛÔ˘Ó ÙË ¯ÈÙÏÂÚÈ΋ ÂÈıÂÙÈÎfiÙËÙ· Û ‚¿ÚÔ˜ Ù˘ ¶Ôψӛ·˜, Ù· ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈο ηıÂ-
ÛÙÒÙ· ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó È· Ó· ˘ÔÏÔÁ›˙Ô˘Ó ·Ú¿ ÌfiÓÔ ÛÙË Û˘ÌÌ·¯›· ÙˆÓ ƒÒÛˆÓ. ∞fi ÙÔÓ ∞Ú›ÏÈÔ
¤¯Ô˘Ó ·Ú¯›ÛÂÈ ‰È·Ú·ÁÌ·Ù‡ÛÂȘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ, ·ÏÏ¿ Ë Û‡Ó·„Ë Û˘Ìʈӛ·˜ ÚÔ-
ÛÎÚÔ‡ÂÈ Û ÔÏÏ¿ ÂÌfi‰È·. ™ÙË ªÂÁ¿ÏË µÚÂÙ·Ó›· Î·È ÛÙË °·ÏÏ›· Ë È‰¤· ÌÈ·˜ Û˘ÌÌ·¯›·˜ Ì ÙÔÓ ™Ù¿-
ÏÈÓ Û˘Ó·ÓÙ¿ ÔχÏ¢ÚË ·ÓÙ›‰Ú·ÛË. [...] ∞fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘ Ô ™Ù¿ÏÈÓ ‰˘ÛÈÛÙ› ÌÂÙ¿ ÙÔ ªfiÓ·¯Ô
ÁÈ· ÙÔ ‰ÈÏfi ·È¯Ó›‰È Ô˘ ÂÎÙÈÌ¿ ˆ˜ ·›˙Ô˘Ó ÔÈ ¢˘ÙÈÎÔ›. √ ªÔÏfiÙˆÊ [...] ÙÔÓ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· ·Ú¯›-
ÛÂÈ Ì ÙË °ÂÚÌ·Ó›· Ì˘ÛÙÈΤ˜ Û˘ÓÔÌÈϛ˜ ÒÛÙ ӷ ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ¯ÚfiÓÔ –‰›¯ˆ˜ Ê˘ÛÈο Ó· ·ÁÓÔ› ˆ˜ ·Ò-
ÙÂÚÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ ÙÔ˘ Ó·˙ÈÛÌÔ‡ Â›Ó·È Ë ÂÍfiÓÙˆÛË ÙÔ˘ ÌÔÏÛ‚ÈÎÈÛÌÔ‡ Î·È Ë ·ÒıËÛË Ù˘ ƒˆÛ›·˜ ÚÔ˜
ÙȘ «·ÛÈ·ÙÈΤ˜ ÛÙ¤˜»– Î·È Ó· ·Ó·ÎÙ‹ÛÂÈ Ù· ‰¿ÊË Ô˘ ›¯·Ó ¯·ı› ÙÔ 1918. ™›ÁÔ˘Ú· Ô Ã›ÙÏÂÚ ÂÓÔ-
¯Ï‹ıËΠÛÙË ÛΤ„Ë ÂÓfi˜ Û˘Ì‚È‚·ÛÌÔ‡ Ì ÌÈ· ÎÔÌÔ˘ÓÈÛÙÈ΋ ‰‡Ó·ÌË Î·È ‰›ÛÙ·Û ÁÈ· Ôχ Ó· ÙÔ Î¿-
ÓÂÈ, Ì· ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ‰Â¯ı› ÙË ı˘Û›·, ÒÛÙ ӷ ÍÂÌÂÚ‰¤„ÂÈ ·ÂÚ›Û·ÛÙÔ˜ Ì ÙËÓ ¶Ô-
ψӛ· Î·È Î·ÙfiÈÓ Ì ÙȘ ‰˘ÙÈΤ˜ ‰ËÌÔÎڷٛ˜.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ª. ∫ÔÎÔÏ¿Î˘, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997, ÙfiÌ.
3Ô˜, Û. 111.
116
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 116
∂¡√∆∏∆∞ 46
√ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, Ù· ΢ÚÈfiÙÂÚ· ÛÙÚ·ÙȈÙÈο ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ Ô-
ϤÌÔ˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ì ‚¿ÛË ÔȘ ·Ú¯¤˜ ۯ‰›·˙Â Ô Ã›ÙÏÂÚ Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÈ ÙË ˙ˆ‹ ÛÙËÓ Î·Ù·ÎÙË̤ÓË ∂˘-
ÚÒË ·Ó ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û·Ó ÔÏÔÎÏËÚˆÙÈο ÔÈ Ó·˙›.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ¤Î‚·ÛË ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂˆÓ ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ì·˙È΋˜ ÂÍfiÓÙˆÛ˘ ÙˆÓ ∂‚Ú·›ˆÓ ÛÙÔ˘˜ ı·Ï¿ÌÔ˘˜ ·Â-
Ú›ˆÓ ÙˆÓ Ó·˙ÈÛÙÈÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÔ¤‰ˆÓ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ˘. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÌÈ· Ú·ÏÈÛÙÈ΋ fiÛÔ Î·È Ì·Î¿‚ÚÈ·
ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ô˘ ¤¯ÂÈ, ˆÛÙfiÛÔ, ȉȷ›ÙÂÚË ·Í›·, ηıÒ˜ ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ‰‡Ô ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ô˘ ˘‹ÚÍ·Ó
·˘ÙfiÙ˜ Ì¿ÚÙ˘Ú˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÔÌ·‰ÈÎÔ‡ ÂÁÎÏ‹Ì·ÙÔ˜.
2. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ, ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô ÁÚ¿ÌÌ· ÂÓfi˜ °¿ÏÏÔ˘ ·ÓÙÈÛÙ·ÛÈ·ÎÔ‡ 22 ÂÙÒÓ ÚÔ˜ ÙË ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘ Ï›ÁÔ
ÚÈÓ ÙÔÓ ÂÎÙÂϤÛÔ˘Ó ÔÈ Ó·˙›, ‰È·ÎÚ›ÓÂÙ·È ÁÈ· ÙÔ „‡¯Ú·ÈÌÔ ‡ÊÔ˜ ÙÔ˘ ·ÏÏ¿ Î·È ÁÈ· ÙËÓ È‰È·›ÙÂÚË Â˘·È-
ÛıËÛ›· ÙÔ˘. √ ÌÂÏÏÔı¿Ó·ÙÔ˜ Û˘ÓÙ¿ÎÙ˘ Ù˘ ÂÈÛÙÔÏ‹˜ ‰ËÏÒÓÂÈ ˆ˜ ‚·‰›˙ÂÈ ÚÔ˜ ÙÔÓ ı¿Ó·ÙÔ ¤¯Ô-
ÓÙ·˜ οÓÂÈ ÌÈ· Û˘ÓÂȉËÙ‹ ÂÈÏÔÁ‹ ÁÈ· ÙËÓ ÔÔ›· Ô ›‰ÈÔ˜ Î·È ÌfiÓÔ ·˘Ùfi˜ ʤÚÂÈ ÙËÓ Â˘ı‡ÓË Î·È Ï¤ÂÈ
ÛÙË ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘ Ó· ‰ÈÂΉÈ΋ÛÂÈ ÌÂÙ¿ ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ÙË Û‡ÓÙ·ÍË Ô˘ ı· ‰ÈηÈÔ‡Ù·È (¤¯ÔÓÙ·˜ ¯¿ÛÂÈ ÙÔÓ
ÁÈÔ Ù˘ ÛÙËÓ ∞ÓÙ›ÛÙ·ÛË). ∫Ï›ÓÂÈ Ì ¤Ó· Û·Ú·ÎÙÈο ·ÓıÚÒÈÓÔ ÙÚfiÔ, ϤÁÔÓÙ·˜ fiÙÈ ·fi Ù· Ú¿Á-
Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ÎÚ·Ù¿ ÌfiÓÔ ÌÈ· ʷӤϷ ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ ÁÈ· Ó· ÌËÓ ÎÚ˘ÒÓÂÈ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ÂÎÙ¤ÏÂÛË, ÌÂ
·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ÙÚ¤ÌÂÈ Î·È Ó· Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÊÔ‚¿Ù·È. ∆¤ÏÔ˜, ‰›ÓÂÈ ÎÔ˘Ú¿ÁÈÔ ÛÙË ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ¶Ôχ ηÈÚfi ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ¤ÎÚËÍË ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ ›¯Â ·Ú¯›ÛÂÈ, Ì ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜,
Ë Â‰·ÊÈ΋ ÂÍ¿ψÛË ÙfiÛÔ Ù˘ Ó·˙ÈÛÙÈ΋˜ °ÂÚÌ·Ó›·˜ fiÛÔ Î·È Ù˘ Ê·ÛÈÛÙÈ΋˜ πÙ·Ï›·˜.
3. ∏ Û˘ÌÌ·¯È΋ ·fi‚·ÛË ÛÙË ¡ÔÚÌ·Ó‰›· ÛÙȘ 6 πÔ˘Ó›Ô˘ 1944, Ë D-Day fiˆ˜ ‹Ù·Ó Ë Îˆ‰È΋ Ù˘
ÔÓÔÌ·Û›·, ˘‹ÚÍÂ Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·ÌÊ›‚È· Âȯ›ÚËÛË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜: Û ÂÚ›Ô˘ 24 ÒÚ˜ ·Ô‚È‚¿-
ÛÙËÎ·Ó ÛÙȘ ·ÎÙ¤˜ 176.000 ¿Ó‰Ú˜ Ì ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÂÚ›Ô˘ 10.000 ·ÂÚÔÏ¿ÓˆÓ Î·È 600 ÔÏÂ-
ÌÈÎÒÓ ÏÔ›ˆÓ.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ ÛÙÏÂÚ ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ Û ÂÈÙÂÏ›˜ ÙÔ˘ ÙË ÌÂÏÏÔÓÙÈ΋, Ó·˙ÈÛÙÈ΋
∂˘ÚÒË
¶ÔÈ· ÌÔÚÊ‹ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ¿ÚÂÈ Ë ÌÂÏÏÔÓÙÈ΋ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Ù¿ÍË, ı· Û·˜ ÙÔ ˆ ·Ì¤Ûˆ˜. £· ˘¿Ú¯ÂÈ
ÌÈ· Ù¿ÍË Î˘Ú›ˆÓ, Ô˘ ı· ¤¯ÂÈ ÛÙÚ·ÙÔÏÔÁËı› ÛÙË Ì¿¯Ë Î·È ı· ¤¯ÂÈ ¤ÙÛÈ ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ Ù˘ ‰Èη›ˆÛË.
£· ˘¿Ú¯ÂÈ ¤ÂÈÙ· ÙÔ Ï‹ıÔ˜ ÙˆÓ ÂÙ·›ÚˆÓ ÙÔ˘ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜, Ì ÙËÓ ·Ó¿ÏÔÁË ÈÂÚ·Ú¯›·. ∞˘ÙÔ› ı· ·Ô
117
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 117
ÙÂϤÛÔ˘Ó ÙË Ó¤· ÌÂÛ·›· Ù¿ÍË. £· ˘¿Ú¯ÂÈ Â›Û˘ Ë ÌÂÁ¿ÏË Ì¿˙· ÙˆÓ ·ÓˆÓ‡ÌˆÓ, ÙˆÓ ‰Ô‡ÏˆÓ, ÙˆÓ
ÙÂÏÂ˘Ù·›ˆÓ. ™Â ·ÎfiÌ· ÈÔ ¯·ÌËÏ‹ ‚·ıÌ›‰· ı· Â›Ó·È ÔÈ Í¤ÓÔÈ Ô˘ ı· ηٷÎÙËıÔ‡Ó, ÔÈ ÌÔÓÙ¤ÚÓÔÈ
ÛÎÏ¿‚ÔÈ.
¶ËÁ‹: M. Paltrinieri, G. Rizzoni, E. Barbaglia, ÛÙÏÂÚ, ÌÙÊÚ. ¡. ∫·Ú·ÓÙËÓfi˜, º˘ÙÚ¿Î˘, ∞ı‹Ó·
1972, Û. 149.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
√ ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Û¯Â‰›·˙Â Ô Ã›ÙÏÂÚ Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÈ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ˙ˆ‹ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË, ÂÊfi-
ÛÔÓ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û·Ó ÔÏÔÎÏËÚˆÙÈο ÔÈ Ó·˙›, ‚·ÛÈ˙fiÙ·Ó Û ‰‡Ô ·ÚÈ· ÎÚÈÙ‹ÚÈ·: ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙËÓ Ô-
ÏÂÌÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Î·È ÙËÓ ¤ÓÙ·ÍË ÛÙÔ Ó·˙ÈÛÙÈÎfi ÎfiÌÌ·. ŸÛÔÈ Â›¯·Ó ÔÏÂÌ‹ÛÂÈ ı· ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ
ÎÔÚ˘Ê‹ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ÈÂÚ·Ú¯›·˜ ˆ˜ ·ÓÙ·ÌÔÈ‚‹ ÁÈ· ÙȘ ˘ËÚÂۛ˜ ÙÔ˘˜Ø ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ı· ‚Ú›ÛÎÔ-
ÓÙ·Ó Ù· ̤ÏË ÙÔ˘ Ó·˙ÈÛÙÈÎÔ‡ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜ ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ÎÔÌÌ·ÙÈ΋ ÈÂÚ·Ú¯›·. £· ·ÎÔ-
ÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó ÔÈ ·ÏÔ›, ·ÓÒÓ˘ÌÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ, Ë ÌÂÁ¿ÏË Ì¿˙·. ¶ÈÔ Î¿Ùˆ ÎÈ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ı· ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó
ÔÈ Ï·Ô› Ô˘ ı· ›¯·Ó ηٷÎÙËı› ·fi ÙÔ˘˜ Ó·˙›.
2. ∏ ·fi‚·ÛË ÛÙË ¡ÔÚÌ·Ó‰›· Ì ٷ Ì¿ÙÈ· ÂÓfi˜ °ÂÚÌ·ÓÔ‡
ÛÙÚ·ÙÈÒÙË
À‹Ú¯Â ÌÈ· ‚·ÚÈ¿ Û˘ÓÓÂÊÈ¿ Î·È Ë Â¯ıÚÈ΋ ·ÂÚÔÔÚ›· ‰ÂÓ Ì·˜ ›¯Â ÂÓԯϋÛÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·’
fiÛÔ ÌÈ· Û˘ÓËıÈṲ̂ÓË Ì¤Ú·. ∞ÏÏ¿ ¤ÂÈÙ·, ÙË Ó‡¯Ù·, Ô Ô˘Ú·Ófi˜ Á¤ÌÈÛ ·fi ·Ó·Ú›ıÌËÙ· ·ÂÚÔÏ¿Ó·.
™ÎÂÊًηÌÂ: «∆È ı· ÈÛÔ‰ÒÛÔ˘Ó ¿ÏÈ ·fi„Â;». ◊ÌÔ˘Ó ÛÙÔÓ ·Û‡ÚÌ·ÙÔ. ∆· Û‹Ì·Ù· ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó ÙÔ
¤Ó· ÌÂÙ¿ ÙÔ ¿ÏÏÔ. «∞ÏÂÍÈÙˆÙÈÛÙ¤˜ ÚÔÛÁÂÈÒÓÔÓÙ·È Â‰Ò, ·ÓÂÌÔÏ¿Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ıËÎ·Ó ÂΛ» Î·È ÙÂ-
ÏÈο «¯ÂÚÛ·›Â˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÏËÛÈ¿˙Ô˘Ó». ∆· fiÏ· Ì·˜ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙÔ Ì¤ÁÈÛÙÔ ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔ-
Ù‹ÙˆÓ ÙÔ˘˜. ∆Ô Úˆ› ÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠÌÈ· ÙÂÚ¿ÛÙÈ· Ó·˘ÙÈ΋ ‰‡Ó·ÌËØ ·˘Ùfi ‹Ù·Ó ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô Ì‹Ó˘Ì·
Ô˘ ÌfiÚÂÛ·Ó Ó· Ì·˜ ÛÙ›ÏÔ˘Ó ·fi Ù· ·Ú¿ÎÙÈ· ·Ú·ÙËÚËÙ‹ÚÈ·, ÚÈÓ ·˘ÙÔ› Ô˘ Ù· Â¿Ó‰ÚˆÓ·Ó
‰Â¯ÙÔ‡Ó Â›ıÂÛË Î·È ·Ó·ÁηÛÙÔ‡Ó Ó· ˘Ô¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó. °ÂÓÈο, ·˘Ù‹ ‹Ù·Ó Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÂÓË̤ڈÛË
Ô˘ ›¯·Ì ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÛÙËÓ ·ÎÙ‹. ∞fi ÂΛ Î·È ¤Ú· ‹Ù·Ó ·ÓÙÂÏÒ˜ ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· ¤¯Ô˘ÌÂ
ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ȉ¤· ÁÈ· ÙÔ ÙÈ Û˘Ó¤‚·ÈÓÂ. ∆· ÙËÏÂʈÓÈο ηÏ҉ȷ ›¯·Ó ÎÔ›, Ë ·Û‡ÚÌ·ÙË ÂÈÎÔÈÓˆ-
Ó›· ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙË Î·È ÔÈ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ› Ì·˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û·Ó, ϤÔÓ, Ó· ÂϤÁÍÔ˘Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË. ™ÙÚ·-
ÙÈÒÙ˜ Ô˘ ˘Ô¯ˆÚÔ‡Û·Ó Ì·˜ ¤ÏÂÁ·Ó fiÙÈ ÔÈ ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ·ÎÙ‹ ›¯·Ó ηٷÏËÊı› Î·È Ù· ÂÚÈÛ-
ÛfiÙÂÚ· ·fi Ù· ·Ú¿ÎÙÈ· Ô¯˘Ú¿ ›¯·Ó ›Ù ηٷÏËÊı› ›Ù ·Ó·ÙÈÓ·¯Ù›.
¶ËÁ‹: www.spartacus.schoolnet.co.uk/
118
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 118
∂¡√∆∏∆∞ 47
∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙÔÓ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ë ∂ÏÏ¿‰· ÂÓÂÏ¿ÎË ÛÙÔÓ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ ·fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ‰¤¯ÙËΠÂ›-
ıÂÛË ·fi ÙËÓ πÙ·Ï›· (ÂÏÏËÓÔ˚Ù·ÏÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜).
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ, ÂÓÒ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Û ÂͤÏÈÍË Ô ÂÏÏËÓÔ˚Ù·ÏÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜, Ë ∂ÏÏ¿‰· ‰¤¯ÙËΠÂ›ıÂÛË
Î·È ·fi ÙË °ÂÚÌ·Ó›· (ÂÏÏËÓÔÁÂÚÌ·ÓÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜).
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó fiÙÈ Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÚÔÛ¿ıÂÈ· Û˘ÁÎÚ¿ÙËÛ˘ ÙˆÓ ÂÈÙÈı¤ÌÂÓˆÓ ·fi ÙȘ ÂÏÏËÓÈ-
Τ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ¤ÁÈÓ ÛÙËÓ ∫Ú‹ÙË, ‰›¯ˆ˜, fï˜, ıÂÙÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· (Ì¿¯Ë Ù˘ ∫Ú‹Ù˘).
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ˘fi ÙȘ Ôԛ˜ Ë ∂ÏÏ¿‰· Û˘ÓıËÎÔÏfiÁËÛÂ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1· Î·È 1‚. ∆· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ÌÂÏÂÙËıÔ‡Ó ·Ú¿ÏÏËÏ·. ∆fiÛÔ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ˘ °. ªÂ-
Ú¿ÙË (ËÁ‹ ·) fiÛÔ Î·È ·˘Ùfi ÙÔ˘ √‰. ∂χÙË (ËÁ‹ ‚) ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÏÔÁÔÙ¯ÓÈΤ˜ ÌÂÙ·Ï¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Ô-
ÏÂÌÈÎÔ‡ ‚ÈÒÌ·ÙÔ˜ ÙˆÓ Û˘ÁÁڷʤˆÓ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ∞Ï‚·Ó›·. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ Ô ÚÂ-
·ÏÈÛÙÈÎfi˜ ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Î·È ÔÈ ‰‡Ô ÏÔÁÔÙ¤¯Ó˜ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÙȘ ηÎÔ˘¯›Â˜ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘Ø ÛÙÔ
·ÊfiÚËÙÔ ÎÚ‡Ô Ô ªÂÚ¿Ù˘, ÛÙË ‚·Û·ÓÈÛÙÈ΋ Â˙ÔÔÚ›· ÛÙÔ˘˜ Ï·ÛˆÌ¤ÓÔ˘˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜, ÛÙËÓ ¤Ï-
ÏÂÈ„Ë ÙÚÔÊ‹˜ Î·È Î·ı·ÚÈfiÙËÙ·˜ Ô ∂χÙ˘.
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Û‡Á¯ÚÔÓÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi °. ª·ÚÁ·Ú›ÙË, Ë ÂÈÏÔÁ‹ Ù˘ ËÁÂÛ›·˜ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ ÂÓfi-
ÏˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙËÓ ÔÏÂÌÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ ÛÙÚ¿ÙÂ˘Ì· Ó· ‰È·Ï˘ı›
Î·È Û˘ÓıËÎÔÏÔÁÒÓÙ·˜ Ì ÙÔ˘˜ ÂÈÛ‚ÔÏ›˜ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË ÙÔ˘ ‚·ÛÈÏÈ¿ Î·È ÔÏÏÒÓ Ô-
ÏÈÙÈÎÒÓ Ó· ·Ô¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó ·fi ÙËÓ Î·Ù¯fiÌÂÓË ¯ÒÚ· ‹Ù·Ó ‰‡Ô ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ ·ÔÍ¤ÓˆÛ·Ó ÙÔÓ ÂÏ-
ÏËÓÈÎfi Ï·fi ·fi ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ Î·È ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ËÁÂÛ›· ÙÔ˘. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ·˘Ù¿ Ô‰‹ÁËÛ·Ó
ÔÏÏÔ‡˜ ŒÏÏËÓ˜ Ôϛ٘ Û ÔÏÈÙÈΤ˜ ÛΤ„ÂȘ Î·È ÎÚ›ÛÂȘ Ô˘ ˘ÚÔ‰fiÙËÛ·Ó ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜
·˘ÙfiÓÔÌ˘ Ï·˚΋˜ ‰Ú¿Û˘. ∆¤ÙÔÈÔ˘ ›‰Ô˘˜ ˙˘ÌÒÛÂȘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ÛÙ· ıÂ̤ÏÈ· ÙÔ˘ Ê·ÈÓÔ̤ÓÔ˘ Ù˘
·ÓÙ›ÛÙ·Û˘ Ô˘ ÂÚfiÎÂÈÙÔ Û ϛÁÔ Ó· ÂΉËψı›.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3. ªÂÙ¿ ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ηٿÏ˄˘ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘, ÔÈ Ó·˙› ÂÊ¿ÚÌÔÛ·Ó ÌÈ· ·ÔÙÚfi·ÈË Ù·ÎÙÈ-
΋, Ô˘ ‹‰Ë ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó Û fiÛ˜ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ›¯·Ó ηٷϿ‚ÂÈ, Ù·ÎÙÈ΋ ÙËÓ ÔÔ›· ¤ÌÂÏÏÂ
Ó· Û˘Ó¯›ÛÔ˘Ó Ó· ÂÊ·ÚÌfi˙Ô˘Ó Ì¤¯ÚÈ Î·È Ï›ÁÔ Î·ÈÚfi ÚÈÓ ÙËÓ ·Ô¯ÒÚËÛ‹ ÙÔ˘˜ ·fi ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·: Ù·
Ì·˙Èο ·ÓÙ›ÔÈÓ· ÂȘ ‚¿ÚÔ˜ ·Ì¿¯ˆÓ. ŸÛ· ¯ˆÚÈ¿ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘ ›¯·Ó ·ÓÙÈÛÙ·ı› ηٷÛÙÚ¿ÊËηÓ. ŒÓ·
·fi ·˘Ù¿ ‹Ù·Ó Î·È Ë ∫¿Ó‰·ÓÔ˜, fiÔ˘ Ì¿ÏÈÛÙ· ÔÈ Ó·˙› ¤ÛÙËÛ·Ó, ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹, Î·È Û¯ÂÙÈ΋
‰›ÁψÛÛË ÂÈÁÚ·Ê‹ (ÛÙ· ÁÂÚÌ·ÓÈο Î·È ÛÙ· ÂÏÏËÓÈο), ÁÈ· Ó· ı˘Ì›˙ÂÈ Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙȘ ËÁ¤˜ 1· Î·È 1‚.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 3.
119
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √ ‰ÈÂıÓ‹˜ ∆‡Ô˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ÛÙ· ‚Ô˘Ó¿
Ù˘ ∞Ï‚·Ó›·˜
·. ∆Ô ı¤·Ì· ÙˆÓ Ï›ÁˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, Ô˘ Û˘ÁÎÚ·ÙÔ‡Ó Î·È ·ˆıÔ‡Ó Ù· ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ Ù˘ ÌÂÁ¿Ï˘ Ê·-
ÛÈÛÙÈ΋˜ πÙ·Ï›·˜ ¤¯ÂÈ ÙfiÛÔ ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋ ÛËÌ·Û›· ÒÛÙ ÌÔÚ› Ó· ÂÈ Î·Ó›˜ ·‰›ÛÙ·ÎÙ· fiÙÈ ›Ûˆ˜ ÂΛ ¿-
Óˆ ÛÙ· ‚Ô˘Ó¿ Ù˘ ∏›ÚÔ˘ ÎÚ›ÓÂÙ·È Ë Ù‡¯Ë ÙÔ˘ fiÏÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
∞ÌÂÚÈηÓÈ΋ ÂÊËÌÂÚ›‰· ∫Ú›ÛÙÈ·Ó ™¿ÈÂÓ˜ ªfiÓÈÙÔÚ, 4 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1940.
‚. ™Â ¤Ó· Û‡ÓÙÔÌÔ Ì‹Ó· ÙÔ ÌÈÎÚfi ÂÏÏËÓÈÎfi ¤ıÓÔ˜ ‰È¤Ï˘Û ÙÔÓ Î·Îfi ÂÊÈ¿ÏÙË, Ô˘ ÛΛ·˙ ÙÔ Ó‡-
Ì· ÙÔ˘ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘ […]. √È ŒÏÏËÓ˜ ηٿÊÂÚ·Ó ÙËÓ ÚÒÙË Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ‹ÙÙ· ÛÙȘ ηٿ
ÍËÚ¿ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ÕÍÔÓ· […]. ∫·È ·Ó ·ÎfiÌË Ë ∂ÏÏ¿˜ Û˘ÓÙÚÈ‚fiÙ·Ó ·‡ÚÈÔ, Ë ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Û˘Ì‚ÔÏ‹
Ù˘ ı· ¤ÌÂÓ ·Ì›ˆÙË […]. £· Â›Ó·È ‰fiÍ· Ù˘ ¡ÂˆÙ¤Ú·˜ ∂ÏÏ¿‰Ô˜, fiÙÈ Û˘Ó¤ÙÚÈ„Â ÙÔ Ì‡ıÔ ÙÔ˘ ·ËÙ-
Ù‹ÙÔ˘ ÙÔ˘ ÕÍÔÓ·.
∞ÌÂÚÈηÓÈ΋ ÂÊËÌÂÚ›‰· ∆¿È̘ Ù˘ ¡¤·˜ ÀfiÚ΢, 28 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ 1940.
¶ËÁ‹: πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıËÓÒÓ, ÙfiÌ. π∂’, Û. 454-455.
2. √È ÂÏÏËÓÈΤ˜ ΢‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ Ù˘ ∞ı‹Ó·˜ Î·È ÙÔ˘ ∫·˝ÚÔ˘
(ÂÍfiÚÈÛÙË Î˘‚¤ÚÓËÛË)
∏ ΢‚¤ÚÓËÛË Ù˘ ∞ı‹Ó·˜ ‰È¤ıÂÙ ¤‰·ÊÔ˜, Ï·fi Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈÎfi Ì˯·ÓÈÛÌfi, ›¯Â fï˜ ÂÚÈÔÚÈṲ̂-
ÓË, ÛÂ Û˘Óı‹Î˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋˜ ηÙÔ¯‹˜, ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Î·È ÂÍÔ˘Û›·. ∏ ΢‚¤ÚÓËÛË ÙÔ˘ §ÔÓ‰›ÓÔ˘, ηÈ
ÙÔ˘ ∫·˝ÚÔ˘ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ‰ÂÓ Â›¯Â Ô‡Ù ¤‰·ÊÔ˜ Ô‡Ù Ϸfi, ›¯Â fï˜ ÙË ÛÙ‹ÚÈÍË ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Ô˘ ı·
ΤډÈ˙·Ó ÙÂÏÈο ÙÔÓ fiÏÂÌÔ Î·ıÒ˜ ηÈ, ‰È¿ ̤ÛÔ˘ ÙÔ˘ ‚·ÛÈÏÈ¿, ¤Ó· ›‰Ô˜ «ıÂÛÌÈ΋˜ ÓÔÌÈÌfiÙËÙ·˜».
∏ Ì›· ·Ó‹Î ÛÙÔÓ ÕÍÔÓ·, Ë ¿ÏÏË ÛÙÔ˘˜ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘˜ ÙÔ˘. √ˆÛ‰‹ÔÙÂ, ÁÈ· ÙÔÓ Ôχ ÎfiÛÌÔ, Î·È Ù·
‰‡Ô ·˘Ù¿ ΢‚ÂÚÓËÙÈο Û¯‹Ì·Ù· Ê¿ÓÙ·˙·Ó ·ÙÂÏ‹ Î·È Û ÔÏÏ¿ ·Ó·ÚÌfi‰È·. ™ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ·ÓÙ›ÏË„Ë
ÙˆÓ ÔÏÏÒÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËΠ¤Ó· ÎÂÓfi ÂÍÔ˘Û›·˜, ÙÔ ÔÔ›Ô ÌÔÚÔ‡Û ӷ Î·Ï˘Êı› Ì ηÈÓÔÊ·Ó‹
Û¯‹Ì·Ù·, Ô˘ ÔÈ Û˘Óı‹Î˜ ·ÚÁfiÙÂÚ· ı· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û·Ó.
°. ª·ÚÁ·Ú›Ù˘, «√ fiÏÂÌÔ˜ 1940-1941», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó·
2003, ÙfiÌ. 8Ô˜, Û. 24.
120
∂¡√∆∏∆∞ 48
∫·ÙÔ¯‹, ∞ÓÙ›ÛÙ·ÛË Î·È ∞ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù· ÙÔ˘ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ ηÙÔ¯‹˜.
¡· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË Î·È ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÚfiÏÔ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ Ó¤ˆÓ ÛÙËÓ ∞ÓÙ›ÛÙ·ÛË.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ‰ˆÛÈÏÔÁÈÛÌÔ‡ Î·È Ù· Ù¿ÁÌ·Ù· ·ÛÊ·Ï›·˜.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÛÙËÓ «ÂχıÂÚË ∂ÏÏ¿‰·».
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË Î·È ÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÂıÓÈ΋˜ ÂÓfiÙËÙ·˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
2. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ·ÔÎ·Ï˘ÙÈÎfi: ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∫·ÙÔ¯‹˜ ›¯·Ó Ó· ·ÓÙÈÌÂ-
Ùˆ›ÛÔ˘Ó, ·fi ÙË Ì›· ÏÂ˘Ú¿, Ù· ‰ÂÈÓ¿ Ô˘ Û˘ÛÛÒÚÂ˘Â Ë ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘ ηٷÎÙËÙ‹ ηÈ, ·fi ÙËÓ ¿Ï-
ÏË, ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÚÔηٷϋ„ÂȘ Ô˘ ÙȘ ‹ıÂÏ·Ó ÎÏÂÈṲ̂Ó˜ ÛÙ· Û›ÙÈ· ÙÔ˘˜ Ó· ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È ÌfiÓÔ ÌÂ
ÙÔ ÓÔÈÎÔ΢ÚÈfi Î·È ÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·. ™Â ·˘Ùfi ÙÔ Ï·›ÛÈÔ, Ô ·ÁÒÓ·˜ Ù˘ ∂ÏÏËÓ›‰·˜ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ∫·ÙÔ-
¯‹˜ ‹Ù·Ó ‰ÈÙÙfi˜: ·ÁÒÓ·˜ ÁÈ· ÂıÓÈ΋ ÂÏ¢ıÂÚ›·, ·ÏÏ¿ Î·È ·ÁÒÓ·˜ ÁÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË, ÁÈ·
·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ Î·È ÔÏÈÙÈÎÒÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÛÙȘ Á˘Ó·›Î˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· Ì›· ·fi ÙȘ ÂÏ¿¯ÈÛÙ˜ ʈÙÔÁڷʛ˜ ·fi ÙË Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ ∂ÏÏËÓÔÂ-
‚Ú·›ˆÓ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ Ï›ÁÔ ÚÈÓ ·Ú¯›ÛÂÈ Ë ÚÔÒıËÛ‹ ÙÔ˘˜ Û ÛÙÚ·Ùfi‰· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛˆ˜. ∏
‚ڷ˚΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ· Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, Ì›· ·fi ÙȘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ Î·È ÈÔ ·ÎÌ·›Â˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ÚÔ-
ÔÏÂÌÈο, ·Ê·Ó›ÛÙËΠ·fi ÙÔ˘˜ Ó·˙› ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∫·ÙÔ¯‹˜.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ªÏfiÎÔ
¢ÂÓ Â›¯Â ʤÍÂÈ ·ÎfiÌ·, fiÙ·Ó Â‚Ô‡ÈÍ ÙÚÈÁ‡Úˆ: «¶ÚÔÛÔ¯‹, ÚÔÛÔ¯‹! ŸÏÔÈ ÔÈ ¿ÓÙÚ˜ ÎÚ˘ÊÙ›ÙÂ!».
¢ÂÓ ÚfiÏ·‚·Ó. ª¤Û· ÛÙÔ ÌÈÛÔÛÎfiÙ·‰Ô ‰ÂÓ ÂͯÒÚÈ˙˜ ηϿ. «ªÏfiÎÔ˜!» ÊÒÓ·˙·Ó, «ÌÏfiÎÔ˜!
ª·˜ ΢ÎÏÒÛ·Ó ·ÓÙÔ‡!». µÁ·›Ó·Ó ÔÈ Á˘Ó·›Î˜, ÙȘ ÏfiÁ¯È˙·Ó ÌÚÔ˜ ÛÙÔ Î·ÙÒÊÏÈ ÙÔ˘˜. ∞ÔÛÔ‡-
Û·Ó ٷ ·È‰È¿ ·fi ÙÔ˘˜ ·ÙÂÚ¿‰Â˜. ∆Ô˘˜ ¿ÓÙÚ˜, ÙÔ˘˜ ÂÛ¤ÚÓ·Ó ·' Ù· fi‰È· ÎÈ ·' Ù· Ì·ÏÏÈ¿. ª¤-
Û· ÛÙÔ ÌÈÛÔÛÎfiÙ·‰Ô ͯÒÚÈ˙˜ ¤Ó· ‚ÔÁÁËÙfi, ‰ÂÓ ¤‚ÏÂ˜ ÙÔ ÚfiÛˆÔ. •ËÌÂÚˆı‹Î·Ó ÔÈ ¿ÓÙÚ˜
fiÏÔÈ ÁÔÓ·ÙÈÛÙÔ›. flÛÔ˘ ¤ÛηÛÂ Ô ‹ÏÈÔ˜, ‹Úı ÙfiÙ ÎÈ Ë Ì¿Ûη. ŒÓ· ·Ó› ηٿ̷˘ÚÔ Ù˘ ÛΤ·˙Â
ÙËÓ ÎÂÊ·Ï‹, Ê·›ÓÔÓÙ·Ó ÌfiÓÔ Ì¿ÙÈ·, ÎÈ ¤‰ÂȯÓ Ì ÙÔ ‰¿¯Ù˘ÏÔ. [...] Œ‰ÂȯÓ Ì ÙÔ ‰¿¯Ù˘ÏÔ Ë Ì¿Ûη
Î·È ÚÔ¯ˆÚÔ‡ÛÂ. ™Ù‹Û·Ó ÔÏ˘‚fiÏ·, Î·È ÙÔ˘˜ ÂÁ¿˙ˆÛÂ Ë ÚÈ‹. ∂Û‚¿ÚÓÈ˙ ÙÔ ·›Ì·. TÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜
Ô˘ ·ÔÌ›ӷÓÂ, ÙÔ˘˜ ‚¿Ï·Ó ÛÙË Ì¤ÛË, Î·È Ì·˙› Ì ÙÔÓ ‹ÏÈÔ Ô˘ ‚¿‰È˙ ÛÙÔÓ Ô˘Ú·Ófi, ÙÚ·‚Ô‡Û·Ó
ÚÔ˜ ÙË ‰‡ÛË. ¢ÂÓ ÙÔ˘˜ Í·Ó¿‰Â ηÓ›˜, Â¤Ú·Û·Ó ÔÏÏ¿ Û‡ÓÔÚ·, ¯¿ıËÎ·Ó ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË, ̤۷
ÛÙ· ÛÙÚ·Ùfi‰·. ∆Ú¤¯·Ó ›Ûˆ ÔÈ Ì¿Ó˜, Î·È Î¿Ó· ‰˘Ô Ô˘ Áϛو۷Ó, ÙÚ¤¯·Ó ӷ ÎÚ˘ÊÙÔ‡Ó ÛÂ
ÊÔ‡ÛÙ˜ Î·È Û Èı¿ÚÈ·, Ó· ÌËÓ ÙÔ˘˜ Í·Ó·‚ÚÔ‡Ó.
ª¤Ïˆ ∞ÍÈÒÙË, ∂ÈÎÔÛÙfi˜ ∞ÈÒÓ·˜, ∫¤‰ÚÔ˜, ∞ı‹Ó· 1982, Û. 123-124.
121
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 121
2. ∏ È‰Ú˘ÙÈ΋ Ú¿ÍË Ù˘ ¶∂∂∞ («Î˘‚¤ÚÓËÛË ÙÔ˘ ‚Ô˘ÓÔ‡»)
™˘ÁÎÚÔÙԇ̠¶√§π∆π∫∏ ∂¶π∆ƒ√¶∏ ∂£¡π∫∏™ ∞¶∂§∂À£∂ƒø™∏™ [...].
∫‡ÚÈÔ˜ Î·È ÚˆÙ·Ú¯ÈÎfi˜ ÛÎÔfi˜ Ù˘ ∂ÈÙÚÔ‹˜ ›ӷÈ:
¡· Û˘ÓÙÔÓ›ÛÂÈ Î·È Ó· ‰ÈÂÍ·Á¿ÁÂÈ Ì fiÏ· Ù· ̤۷ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÛÙÔ Ï¢Úfi ÙˆÓ ™˘ÌÌ¿¯ˆÓ Ì·˜
ÙÔÓ ·ÁÒÓ· ηٿ ÙˆÓ Î·Ù·ÎÙËÙÒÓ.
¡· ·ÁˆÓÈÛÙ› ÁÈ· ÙÔ ‰ÈÒÍÈÌÔ ·fi ÙË ¯ÒÚ· Î·È ÙË Û˘ÓÙÚÈ‚‹ ÙˆÓ °ÂÚÌ·ÓÒÓ Î·È µÔ˘ÏÁ¿ÚˆÓ ÂÈÛ‚Ô-
ϤˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ÔÏÔÎÏËÚˆÙÈ΋ ÂıÓÈ΋ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË Î·È ÁÈ· ÙËÓ Î·ÙÔ¯‡ÚˆÛË Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ ηÈ
·ÎÂÚ·ÈfiÙËÙ·˜ Ù˘ ¯ÒÚ·˜.
¡· ÂȉÈÒÍÂÈ ÙËÓ ÂıÓÈ΋ Ì·˜ ·ÔηٿÛÙ·ÛË Ì ‚¿ÛË ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ·˘ÙԉȿıÂÛ˘ [...].
¡· ·ÁˆÓÈÛı› ÁÈ· ÙËÓ ÂÍfiÓÙˆÛË ÙÔ˘ ÂÛˆÙÂÚÈÎÔ‡ Ê·ÛÈÛÌÔ‡ Î·È ÙˆÓ ÂÓfiÏˆÓ ÚÔ‰ÔÙÈÎÒÓ ÛˆÌ¿-
ÙˆÓ.
¶·Ú¿ÏÏËÏ· Ë ∂ÈÙÚÔ‹ ı· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ Ù· ÈÔ Î¿Ùˆ ηı‹ÎÔÓÙ·:
∆ËÓ ˘‡ı˘ÓË ‰ÈÔ›ÎËÛË ÙˆÓ ·ÓÙ·ÚÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Ô˘ ı· ·ԉ¯ÙÔ‡Ó ÙË Û‡ÛÙ·ÛË Ù˘ ∂ÈÙÚÔ‹˜
Ì ÛÎÔfi ÙËÓ ÂÓÔÔ›ËÛË, ÙËÓ ·Ó·‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛ‹ ÙÔ˘˜ Î·È ÙË Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÂÓÈ·›Ô˘ ÂıÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡.
∆ËÓ ˘‡ı˘ÓË ·ÓÒÙÂÚË ‰ÈÔ›ÎËÛË ÙˆÓ ÂχıÂÚˆÓ ÂÚÈÔ¯ÒÓ Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÙÔÌ›˜ [...].
∆ËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË ÙˆÓ ·ÙÔÌÈÎÒÓ ÂÏ¢ıÂÚÈÒÓ ÙÔ˘ Ï·Ô‡ ÛÙȘ ÂχıÂÚ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜, ÙÔ Û‚·ÛÌfi Ù˘
·ÙÔÌÈ΋˜ ȉÈÔÎÙËÛ›·˜ ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ Ù˘ ıÚËÛ΢ÙÈ΋˜ Û˘Ó›‰ËÛ˘.
∆ËÓ ÈηÓÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ‚ÈÔÙÈÎÒÓ ·Ó·ÁÎÒÓ ÙÔ˘ Ï·Ô‡ [...].
∆ËÓ ÚÔ·Ú·Û΢·ÛÙÈ΋ ÂÚÁ·Û›· ÁÈ· ÙËÓ Â›ÛÔ‰Ô Ù˘ ¯ÒÚ·˜, ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË, Û ÔÌ·Ïfi
ÔÏÈÙÈÎfi ‚›Ô Ì ηÙ‡ı˘ÓÛË ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË ÙˆÓ Î˘ÚÈ·Ú¯ÈÎÒÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ï·Ô‡ ηÈ
ÙËÓ Î·Ù·ÔϤÌËÛË Î¿ı ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ ÁÈ· χÛÂȘ Ú·ÍÈÎÔËÌ·ÙÈΤ˜ ‹ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚÈΤ˜ Î·È ·ÓÙ›ıÂÙ˜
ÚÔ˜ ÙËÓ ÂχıÂÚË ı¤ÏËÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ï·Ô‡ ·fi ÔÔ˘‰‹ÔÙÂ Î·È ÔÔÈÔÓ‰‹ÔÙÂ Î·È ·Ó ÚÔ¤Ú-
¯ÔÓÙ·È.
¶ËÁ‹: ¡ÙÔÎÔ˘Ì¤ÓÙ· Ù˘ ∞ÓÙ›ÛÙ·Û˘, ∆Ô ¶ÔÓÙ›ÎÈ, ∞ı‹Ó· 1994, Û. 80-81.
122
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 122
∂¡√∆∏∆∞ 49
∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
Î·È Ë ›‰Ú˘ÛË ÙÔ˘ √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙˆÓ ·ˆÏÂÈÒÓ, Û ·ÓıÚÒÔ˘˜ Î·È ˘ÏÈο, Ô˘ ˘¤ÛÙË Ë ·ÓıÚˆ-
fiÙËÙ·, ȉ›ˆ˜ Ë ∂˘ÚÒË, ÂÍ·ÈÙ›·˜ ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ ÛÙÔ ËıÈÎfi Â›‰Ô.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ô µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ ¿ÏÏ·Í ÙÔ˘˜ ‰ÈÂıÓ›˜ Û˘Û¯ÂÙÈÛÌÔ‡˜, ·Ô‰˘Ó·ÌÒ-
ÓÔÓÙ·˜ ·ÎfiÌË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙÔÓ ‰ÈÂıÓ‹ ÚfiÏÔ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË ÙÔ˘ √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ, ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Î·È ÙȘ ÂȉÈÒÍÂȘ
ÙÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ °ÈÔ˘ÁÎÔÛÏ¿‚Ô˜ Û˘ÁÁڷʤ·˜ ÿ‚Ô ÕÓÙÚÈÙ˜ (1892-1975), ‚Ú·‚Â˘Ì¤ÓÔ˜ Ì ¡fiÌÂÏ §ÔÁÔÙÂ-
¯Ó›·˜ ÙÔ 1961, ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ Ì ÌÂÁ¿ÏË ÁÏ·Ê˘ÚfiÙËÙ· ÌÈ· ÂÈÎfiÓ· Ô˘ ‹Ù·Ó Û˘¯Ó‹, fiˆ˜ ϤÂÈ, ÛÙË ÌÂ-
Ù·ÔÏÂÌÈ΋ °ÈÔ˘ÁÎÔÛÏ·‚›·: Ó·ڤ˜ Á˘Ó·›Î˜ Ô˘ ÂÍ·ÈÙ›·˜ ÙˆÓ ÙÚ·˘Ì·ÙÈÎÒÓ ‚ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘
›¯·Ó ϤÔÓ ÁÎÚ›˙· ‹ ·ÎfiÌË Î·È Î¿Ù·ÛÚ· Ì·ÏÏÈ¿.
2. ∫·Ïfi ı· ‹Ù·Ó ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ÙËÓ ËÁ‹ 2 Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ó· Û˘˙ËÙ‹-
ÛÔ˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· Î·È ÙË ÛËÌ·Û›· ‡·Ú͢ ÛÙȘ ̤Ú˜ Ì·˜ ÌÈ·˜ ‰ÈÂıÓÔ‡˜ ÔÚ-
Á¿ÓˆÛ˘ fiˆ˜ Ô √ÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. ∏ È·ˆÓÈ΋ fiÏË ÃÈÚÔ̷ۛ ÛÙËÓ Î˘ÚÈÔÏÂÍ›· ÈÛÔ‰ÒıËΠÌÂÙ¿ ÙË Ú›„Ë ·ÙÔÌÈ΋˜ ‚fiÌ‚·˜ ·fi
ÙȘ ∏¶∞. ∆ËÓ ›‰È· Ù‡¯Ë ›¯Â Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· Î·È ÌÈ· ¿ÏÏË È·ˆÓÈ΋ fiÏË, ÙÔ ¡·ÁηۿÎÈ.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ·ÁÎfiÛÌÈÔÈ fiÏÂÌÔÈ Î·È ÔÈ ∏¶∞
[...] √È fiÏÂÌÔÈ ‹Ù·Ó Ï›·Ó ÂˆÊÂÏ›˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ¶ÔÏÈÙÂÈÒÓ. ∂ÎÏËÎÙÈÎÔ›
‹Ù·Ó ÔÈ Ú˘ıÌÔ› ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ·‡ÍËÛ˘ Ô˘ ¤Ù˘¯·Ó Î·È ÛÙÔ˘˜ ‰‡Ô ·ÁÎÔÛÌ›Ô˘˜ ÔϤÌÔ˘˜, ȉȷ›ÙÂÚ·
‰Â ÛÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ, fiÙ·Ó Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›· ·˘Í‹ıËΠ̠ÂÙ‹ÛÈÔ Ú˘ıÌfi ÂÚ›Ô˘ 10%, ÙÔÓ Ù·¯‡ÙÂÚÔ Ú˘ıÌfi
Ô˘ ›¯Â ÔÙ¤ ÂÙ‡¯ÂÈ ‹ ¤Ù˘¯Â ÂÊÂÍ‹˜ Ë ¯ÒÚ·. ∫·È ÛÙÔ˘˜ ‰‡Ô ÔϤÌÔ˘˜, ÔÈ ∏¶∞ ÂˆÊÂÏ‹ıËηÓ
·fi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÁˆÁÚ·ÊÈο ‹Ù·Ó Ì·ÎÚÈ¿ ·fi Ù· ı¤·ÙÚ· ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘, fiÓÙ·˜ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Î·È ÙÔ
΢ÚÈfiÙÂÚÔ ÔÏÔÛÙ¿ÛÈÔ ÙˆÓ Û˘ÌÌ¿¯ˆÓ ÙÔ˘˜, ηıÒ˜ Î·È ·fi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙÔ˘˜ ›¯Â ÙËÓ
ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÈ ÙËÓ Â¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÈÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο Û ۯ¤ÛË Ì ÔÔÈ·‰‹-
ÔÙ ¿ÏÏË. ¶Èı·Ófiٷٷ, Ë ÈÔ ‰È·Ú΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ Â›ÙˆÛË Î·È ÙˆÓ ‰‡Ô ·ÁÎÔÛÌ›ˆÓ ÔÏ¤ÌˆÓ ‹Ù·Ó
fiÙÈ ¤‰ˆÛ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ¶ÔÏÈÙÂÈÒÓ ÌÈ· ·ÁÎfiÛÌÈ· ÚˆÙÔηı‰ڛ· ηı’ fiÏË ÙË
‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ™‡ÓÙÔÌÔ˘ ∂ÈÎÔÛÙÔ‡ ∞ÈÒÓ·, Ë ÔÔ›· ¿Ú¯ÈÛ ‚Ú·‰¤ˆ˜ Ó· ÂÍ·ÛıÂÓ›˙ÂÈ ÌfiÓÔ ÚÔ˜ Ù· Ù¤-
ÏË ÙÔ˘ ·ÈÒÓ·. ∆Ô 1914 ‹Ù·Ó ‹‰Ë Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›·, fi¯È fï˜ ·ÎfiÌ· Ë Î˘Ú›·Ú¯Ë.
123
124
√È fiÏÂÌÔÈ Ô˘ ÙËÓ ÂÓ›Û¯˘Û·Ó ÂÓÒ ÂÍ·Ûı¤ÓÈÛ·Ó Û¯ÂÙÈο ‹ ·fiÏ˘Ù· ÙÔ˘˜ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ Ù˘, ÌÂÙ¤-
‚·Ï·Ó ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÙÔ˘˜ ηٿÛÙ·ÛË.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995,
Û. 71-72.
2. ªÈ· ÂÚÌËÓ›· ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
√ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ ¶fiÏÂÌÔ˜ ‹Ù·Ó ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÔÏÏÔ› fiÏÂÌÔÈ Ì¤Û· Û’ ¤Ó·Ó. ¶ÚÒÙ· ηÈ
·ÚÈ· ‹Ù·Ó ÌÈ· ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Û‡ÚÚ·ÍË ·Ó¿ÌÂÛ· Û ¤ÓÔϘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ […]. ◊Ù·Ó fï˜ ÎÈ ¤Ó·˜ fiÏÂ-
ÌÔ˜ ÌÂٷ͇ Ê˘ÏÒÓ, ıÚËÛÎÂÈÒÓ Î·È ÂıÓÔÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ – ¤Ó· ·ÈÌ·ÙËÚfi Í·Ó·¿ÓÔÈÁÌ· ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌÒÓ
·fi ·ÎÚ·›Ô˘˜ ÂıÓÈÎÈÛÙ¤˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‹ıÂÏ·Ó Ó· ·Ó·ıˆڋÛÔ˘Ó Ì ‚›· ÙÔ ‰È·Î·ÓÔÓÈÛÌfi ÙˆÓ µÂÚÛ·Ï-
ÏÈÒÓ. ∆Ú›ÙÔÓ, Û ÔÏϤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ […] ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ Ù·ÍÈÎfi˜ fiÏÂÌÔ˜ Ì ÙËÓ Â˘Ú‡Ù·ÙË ¤ÓÓÔÈ·, ›Ù وÓ
·ÎÙËÌfiÓˆÓ braccianti ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙÔ˘˜ ÊÈÏÔÊ·Û›ÛÙ˜ Á·ÈÔÎÙ‹ÌÔÓ˜ ÛÙË ‚fiÚÂÈ· πÙ·Ï›·, ›ÙÂ ÙˆÓ ÊÙˆ-
¯ÒÓ ·ÁÚÔÙÒÓ ÙˆÓ ËÌÈÔÚÂÈÓÒÓ ÂÚÈÔ¯ÒÓ ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ ÙˆÓ fiψÓ. ∆¤ÏÔ˜, Ì ٷ ·ÓÙÈ-
ÛÙ·Ûȷο ÎÈÓ‹Ì·Ù· Ó· ·ÓıÔ‡Ó ÙÔ 1943-44, ÚÔηÏÒÓÙ·˜ Ù· ÛÎÏËÚ¿ ·ÓÙ›ÔÈÓ· ·fi ÛÒÌ·Ù· ‰ˆÛ›-
ÏÔÁˆÓ, Ô fiÏÂÌÔ˜ ¤ÁÈÓ ¤Ó·˜ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ ÊÔ‚ÂÚ‹˜ ·ÁÚÈfiÙËÙ·˜ […].
M. Mazower, ™ÎÔÙÂÈÓ‹ ‹ÂÈÚÔ˜. √ Â˘Úˆ·˚Îfi˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·,
∞ı‹Ó· 2001, Û. 210.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜
√ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ª·ÚÎ ª·˙¿Ô˘ÂÚ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙË ı¤ÛË fiÙÈ «Ô µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ ¶fiÏÂÌÔ˜
‹Ù·Ó ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÔÏÏÔ› fiÏÂÌÔÈ Ì¤Û· Û’ ¤Ó·Ó». ∏ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ·˘Ù‹, ‰È·‰Â‰Ô̤ÓË ÌÂÙ·-
͇ ÙˆÓ ∂˘Úˆ·›ˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ Ù· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ¯ÚfiÓÈ·, Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ÁfiÓÈÌË, ÁÈ·Ù› ‚ÔËı¿ Ó· ¤ÚıÔ˘Ó
ÛÙËÓ ÚÒÙË ÁÚ·ÌÌ‹ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈ΋˜ ¤Ú¢ӷ˜ Î·È Î·Ù’ Â¤ÎÙ·ÛË Ù˘ Û˘˙‹ÙËÛ˘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÈÛÙÔÚÈÎÒÓ
·ÏÏ¿ Î·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ù˘¯¤˜ ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘, fiˆ˜ Ë Ù·ÍÈ΋ ÙÔ˘ ‰È¿ÛÙ·ÛË, ÔÈ
Ôԛ˜ ·Ú¤ÌÂÓ·Ó ÁÈ· ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· ˘ÔʈÙÈṲ̂Ó˜.
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 124
125
∂·Ó·ÏËÙÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘
ÛÙÔ ¢Â‡ÙÂÚÔ ª¤ÚÔ˜
√ ∫√™ª√™ ∞¶√ ∆π™ ∞ƒÃ∂™ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∂ø™ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ’ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À
√Ì¿‰· ∞
∞1. ¶ÔȘ ‹Ù·Ó ÔÈ Î‡ÚȘ ÂȉÈÒÍÂȘ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÙÔ˘ ∂Ï. µÂÓÈ˙¤ÏÔ˘ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1910-1912;
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 2)
∞2. ¶ÔȘ ÌÔÚʤ˜ ‹ÚÂ Ë ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ï·Ô‡ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∫·ÙÔ¯‹˜ (1941-1944);
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 2)
∞3. ¶ÔȘ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Â›Ó·È ÛˆÛÙ¤˜ Î·È ÔȘ Ï·Óı·Ṳ̂Ó˜; ™ §
·. √È ‚·ÏηÓÈÎÔ› fiÏÂÌÔÈ Â›¯·Ó ΢ڛˆ˜ ·ÚÓËÙÈο ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. ❏ ❏
‚. ∏ ÎÚ›ÛË ÙÔ˘ 1929 ÂËÚ¤·Û ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Î·È ÌfiÓÔ ÙȘ ∏¶∞. ❏ ❏
Á. ∏ ÔÏÈÙÈ΋ ˙ˆ‹ ÛÙË ÌÂÛÔÔÏÂÌÈ΋ ∂ÏÏ¿‰· ‹Ù·Ó ÔÌ·Ï‹. ❏ ❏
‰. √È ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ÕÍÔÓ· ‹Ù·Ó Ë °ÂÚÌ·Ó›·, Ë πÙ·Ï›·, Ë ∞ÁÁÏ›· Î·È Ë °·ÏÏ›·. ❏ ❏
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 4)
√Ì¿‰· µ
µ1. «™ÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚ›·, Ô µÂÓÈ˙ÂÏÈÛÌfi˜ ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ÙËÓ ÈÔ ÊÈÏfi‰ÔÍË, ‰˘Ó·ÌÈ΋ ηÈ
ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ÚÔÛ¿ıÂÈ· ηıÔÏÈÎÔ‡ ·ÛÙÈÎÔ‡ ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÌÔ‡».
¡· Û¯ÔÏÈ¿ÛÂÙ ÙËÓ ·Ú·¿Óˆ ı¤ÛË ÙÔ˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ °.£. ª·˘ÚÔÁÔÚ‰¿ÙÔ˘.
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 6)
µ2. ∫·Ù¿ ÙÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi E.J. Hobsbawm, «ÔÈ fiÏÂÌÔÈ [ÂÓÓ. Ô ∞’ Î·È µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜] ‹Ù·Ó
Ï›·Ó ÂˆÊÂÏ›˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ¶ÔÏÈÙÂÈÒÓ. ∂ÎÏËÎÙÈÎÔ› ‹Ù·Ó ÔÈ Ú˘ıÌÔ› ÔÈ-
ÎÔÓÔÌÈ΋˜ ·‡ÍËÛ˘ Ô˘ ¤Ù˘¯·Ó Î·È ÛÙÔ˘˜ ‰‡Ô ·ÁÎÔÛÌ›Ô˘˜ ÔϤÌÔ˘˜, ȉȷ›ÙÂÚ· ‰Â ÛÙÔ ‰Â‡-
ÙÂÚÔ, fiÙ·Ó Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›· ·˘Í‹ıËΠ̠ÂÙ‹ÛÈÔ Ú˘ıÌfi ÂÚ›Ô˘ 10%, ÙÔÓ Ù·¯‡ÙÂÚÔ Ú˘ıÌfi Ô˘ ›-
¯Â ÔÙ¤ ÂÙ‡¯ÂÈ ‹ ¤Ù˘¯Â ÂÊÂÍ‹˜ Ë ¯ÒÚ·».
¡· Û¯ÔÏÈ¿ÛÂÙÂ ÙËÓ ·Ú·¿Óˆ ı¤ÛË.
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 6)
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 125
126
ª¤ÚÔ˜ ∆Ú›ÙÔ
√ ∫√™ª√™ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ′ ¶∞°∫√™ªπ√À
¶√§∂ª√À ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∫∂º∞§∞π√ ∂¡¢∂∫∞∆√
¢π∂£¡∂π™ ∂•∂§π•∂π™ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À
µ′ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∂¡√∆∏∆∞ 50
∏ ÔÏÈÙÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË Ù˘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó, ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο, ÛÙË ‰È·›ÚÂÛË Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ Û ·Ó·-
ÙÔÏÈ΋, ˘fi ÛÔ‚ÈÂÙÈ΋ ÂÈÚÚÔ‹, Î·È ‰˘ÙÈ΋, ˘fi ·ÌÂÚÈηÓÈ΋.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó fiÙÈ ÛÙËÓ ∞. ∂˘ÚÒË ÂÁηıȉڇıËηÓ, ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο, ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙÈο ηıÂ-
ÛÙÒÙ·, Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘˜, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ fiÚÔ Ï·˚΋ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ Ë ·ÓÔÈÎÔ‰fiÌËÛË Ù˘ ¢. ∂˘ÚÒ˘ ‚·Û›ÛÙËΠÛÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙˆÓ ∏¶∞.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙË ÌÔÚÊ‹ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ Ù˘ ¢. ∂˘ÚÒ˘.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ÛËÌ·›ÓÂÈ ÎÚ¿ÙÔ˜ ÚfiÓÔÈ·˜ Î·È ÔÈÔÈ ‹Ù·Ó ÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹˜ ÙÔ˘.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó ÙËÓ ¤ÎÚËÍË ÙˆÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛ˘ ηٿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’60 Î·È Ó·
ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·›ÙÈ· Ô˘ Ù· ÚÔοÏÂÛ·Ó.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
· Î·È ‚. ∫ÔÈÓfi˜ ÙfiÔ˜ Î·È ÛÙ· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· Â›Ó·È Ë ‰È·›ÛÙˆÛË fiÙÈ Ë ·ÚÔ˘Û›· ÛÔ‚ÈÂÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ·-
ÙÔ‡ Û fiϘ ÙȘ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘ ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Û˘ÓÈÛÙÔ‡ÛÂ
ÌÈ· Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ô˘ ηÓ›˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÁÓÔ‹ÛÂÈ: ÔÈ ÌÂÓ ™Ô‚ÈÂÙÈÎÔ› ÛÎfi¢·Ó Ó· ÙËÓ
·ÍÈÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÂÁηıȉڇÛÔ˘Ó Î·ıÂÛÙÒÙ· ÊÈÏÈο ÚÔ˜ ÙË ¯ÒÚ· ÙÔ˘˜, ÔÈ ‰Â ‰˘ÙÈÎÔ› ‹Ù·Ó ˘Ô-
¯Úˆ̤ÓÔÈ Ó· ·ԉ¯ÙÔ‡Ó ·˘Ù‹ ÙË Ú‡ıÌÈÛË, ·fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ›¯·Ó Û·ÊÒ˜ ·ÔÎÏ›ÛÂÈ ÙÔ ÂÓ‰Â-
¯fiÌÂÓÔ ÌÈ·˜ ¤ÓÔÏ˘ Û‡ÁÎÚÔ˘Û˘ Ì ÙË ™Ô‚ÈÂÙÈ΋ ŒÓˆÛË.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
∂ÈÛ‹Ì·ÓÛË: √ ¯¿ÚÙ˘ Ù˘ Û. 137 ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÒÛÙ ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ ÌÂ-
Ù¿ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Û ÔÏfiÎÏËÚË ÙËÓ ∞. ∂˘ÚÒË ‰È·ÌÔÚÊÒıËÎ·Ó ÎÔÈÓˆÓÈÎÔÔÏÈ-
ÙÈο ηıÂÛÙÒÙ· ·ÚfiÌÔÈ· Ì ·˘Ùfi Ô˘ ˘‹Ú¯Â ÚÔÔÏÂÌÈο ÛÙË ™Ô‚ÈÂÙÈ΋ ŒÓˆÛË.
1 Î·È 2. ∏ ÂÁηı›‰Ú˘ÛË Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ ÛÙËÓ ∞. ∂˘ÚÒË, ÌÂÙ¿ ÙÔÓ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ, ›-
¯Â ıÂÙÈο ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· (ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎÒÓ Û˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ ˘Á›·˜
Î·È ÂÎ·›‰Â˘Û˘), ·ÏÏ¿ Î·È ÛÔ‚·Ú¤˜ ÛÎÔÙÂÈÓ¤˜ Ï¢ڤ˜ (ÛÙ¤ÚËÛË ÔÏÈÙÈÎÒÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÂÏ¢-
ıÂÚÈÒÓ, ·˘Ù·Ú¯ÈÛÌfi˜).
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 126
3. ∏ ÂÈÎfiÓ· Â›Ó·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈ΋ Ù˘ ηٿÛÙ·Û˘ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜, Î·È Î·Ù’ Â¤ÎÙ·ÛË ÔÏfiÎÏËÚ˘
Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÙËÓ ÂÔ̤ÓË ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. ∏ ·Ô˘Û›· ·Ó‰ÚÒÓ (ÔÏÏÔ› ›¯·Ó ÛÎÔÙˆı›) ›¯Â ˆ˜ ·Ô-
Ù¤ÏÂÛÌ· Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ηıÔÚÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ‚ÔÌ‚·Ú‰ÈÛÌ¤ÓˆÓ fiÏÂˆÓ ÔÈ Á˘Ó·›Î˜, Ù· «ÎÔ-
Ú›ÙÛÈ· ÙˆÓ ÂÚÂÈ›ˆÓ», fiˆ˜ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÔÓÔÌ¿ÛÙËηÓ.
4 Î·È 5. ∆· ÎÈÓ‹Ì·Ù· ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛ˘ Ô˘ ÂΉËÏÒıËÎ·Ó ÛÙȘ ‰˘ÙÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜ ÛÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’60
‹Úı·Ó Ó· ·Û΋ÛÔ˘Ó ÎÚÈÙÈ΋ ÛÙÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Û‡ÛÙËÌ· Î·È ÛÙ· ηٷӷψÙÈο ÚfiÙ˘· Ô˘ ›¯·Ó ÂÈ-
ÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ÛÙË ¢‡ÛË ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∫ÈÓ‹Ì·Ù· ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛ˘ ÛÙË ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ‰˘ÙÈ΋ ∂˘ÚÒË
∆Ô 1968 ͤÛ·Û ÛÂÈÚ¿ ÊÔÈÙËÙÈÎÒÓ Î·È ÂÚÁ·ÙÈÎÒÓ ÎÈÓËÙÔÔÈ‹ÛÂˆÓ ÛÙË °·ÏÏ›·, ÛÙË µÚÂÙ·Ó›·, ÛÙË
°ÂÚÌ·Ó›· Î·È ÛÙËÓ πÙ·Ï›·. ∆· ·Ó·Ù˘Á̤ӷ ‰˘ÙÈÎÔÂ˘Úˆ·˚ο ÎÚ¿ÙË Â›¯·Ó ÂÈÙ‡¯ÂÈ ÌÂÙ¿ ÙÔÓ µã ¶·-
ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ ˘„ËÏÔ‡˜ Ú˘ıÌÔ‡˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ì ¿ÌÂÛÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙË ‰È¿¯˘ÛË Ù˘
¢ËÌÂÚ›·˜ Û ¢ڇÙÂÚ· ÎÔÈÓˆÓÈο ÛÙÚÒÌ·Ù·. øÛÙfiÛÔ, ÛËÌ·ÓÙÈο ÙÌ‹Ì·Ù· Ù˘ Ó¤·˜ ÁÂÓÈ¿˜, ȉȷ›-
ÙÂÚ· ÔÈ ÊÔÈÙËÙ¤˜, ·ÌÊÈÛ‚ËÙÔ‡Û·Ó ÙÔÓ ‰˘ÙÈÎfi Ù¯ÓÔÎÚ·ÙÈÎfi ÔÏÈÙÈÛÌfi Î·È Ì·˙› Ì ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ Î·ıˆ-
ÛÚÂÈÛÌfi ÙˆÓ ‰˘ÙÈÎÒÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ Î·È ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ΢ÚÈ·Ú¯›· ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ. ∏ ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ·˘-
Ù‹ ›¯Â Î·È ÌÈ· ÈÛ¯˘Ú‹ ·ÓÙÈÔÏÂÌÈ΋ ‰È¿ÛÙ·ÛË Î·ıÒ˜ ÛÙÚÂÊfiÙ·Ó Â˘ı¤ˆ˜ ηٿ Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜
Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙÔÓ «‚ÚfiÌÈÎÔ» fiÏÂÌÔ ÙÔ˘ µÈÂÙÓ¿Ì.
™ÙË ¢˘ÙÈ΋ °ÂÚÌ·Ó›· ÙÔ ÊÔÈÙËÙÈÎfi ΛÓËÌ· ‹Ù·Ó ¤ÓÙÔÓ· ÔÏÈÙÈÎÔÔÈË̤ÓÔ Î·È ÛÙÚÂÊfiÙ·Ó fi¯È ÌfiÓÔ
ηٿ ÙÔ˘ Ù¯ÓÔÎÚ·ÙÈÎÔ‡ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡, ·ÏÏ¿ Î·È Î·Ù¿ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈÛÌÔ‡. Œ¯ÔÓÙ·˜ ˆ˜ fiÚ·Ì·
¤Ó·Ó ÛÔÛÈ·ÏÈÛÌfi Ì ÂÏ¢ıÂڛ˜ («ÛÔÛÈ·ÏÈÛÌfi˜ Ì ·ÓıÚÒÈÓÔ ÚfiÛˆÔ»), ÔÈ °ÂÚÌ·ÓÔ› ÊÔÈÙËÙ¤˜
··ÈÙÔ‡Û·Ó ÙÔÓ ÂΉËÌÔÎÚ·ÙÈÛÌfi ÙˆÓ ·ÓÂÈÛÙËÌ›ˆÓ, ·ÛÎÔ‡Û·Ó ·˘ÛÙËÚ‹ ÎÚÈÙÈ΋ ÛÙÔÓ Î·Ù·Ó·Ïˆ-
ÙÈÛÌfi Î·È ÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·Ó Î·Ù¿ Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ Â¤Ì‚·Û˘ ÛÙÔ µÈÂÙÓ¿Ì.
™ÙË °·ÏÏ›· ͤÛ·Û·Ó ÔÈ ÈÔ Ì·˙ÈΤ˜ ‰È·‰ËÏÒÛÂȘ Î·È ·ÈÌ·ÙËÚ¤˜ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ÙÔ˘
1968, Ô˘ ¤ÌÂÈÓ ӷ ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È «ª¿Ë˜ ÙÔ˘ ‘68». √È ÎÈÓËÙÔÔÈ‹ÛÂȘ ÍÂΛÓËÛ·Ó ·fi Ù· ·ÓÂÈÛÙ‹-
ÌÈ· Î·È Û οÔȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÂÍÂÏ›¯ıËÎ·Ó Û ‚›·È˜ Ô‰ÔÌ·¯›Â˜ ÙˆÓ ÊÔÈÙËÙÒÓ Ì ÙËÓ ·ÛÙ˘ÓÔÌ›·.
¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÙÔ ·ÓÂÈÛÙËÌÈ·Îfi ΛÓËÌ· ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ ˆ˜ ηٷχÙ˘ ÁÈ· ÙË ‰È·Ù‡ˆÛË ÂÚÁ·ÙÈÎÒÓ Î·È
ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ· ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ·ÈÙËÌ¿ÙˆÓ. ™ÙËÓ ÎÔÚ˘Ê·›· ÛÙÈÁÌ‹ ÙÔ˘ ª¿Ë ÙÔ˘ ’68, ‰¤Î· ÂηÙÔÌ̇ÚÈ· °¿Ï-
ÏÔÈ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔÈ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó ÛÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·ÂÚÁ›· Ô˘ ›¯Â ÛËÌÂȈı› ÔÙ¤ ÛÙË °·ÏÏ›·.
∆· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙÔ˘ 1968 ‰ÂÓ ¿ÏÏ·Í·Ó Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÙˆÓ ‰˘ÙÈÎÔÂ˘Úˆ-
·˚ÎÒÓ ÎÚ·ÙÒÓ. øÛÙfiÛÔ, Û˘Ó¤‚·Ï·Ó ÛÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎÒÓ ÓÔÔÙÚÔÈÒÓ Î·È ÛÙË ÊÈÏÂÏ¢ıÂ-
ÚÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ËıÒÓ. π‰È·›ÙÂÚ· ‚Ô‹ıËÛ·Ó ÙÔ˘˜ ·ÁÒÓ˜ ÁÈ· ÙË ¯ÂÈڷʤÙËÛË Ù˘ Á˘Ó·›Î·˜. √È Ó¤Â˜ ηÈ
ÔÈ Ó¤ÔÈ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó Û ÂΛӷ Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ¤ÌÂÈÓ·Ó ÁÓˆÛÙÔ› ˆ˜ «ÁÂÓÈ¿ ÙÔ˘ ‘68» ‹ «ÁÂÓÈ¿ Ù˘ ·Ì-
ÊÈÛ‚‹ÙËÛ˘».
127
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 127
∂¡√∆∏∆∞ 51
¢ÈÔÏÈÛÌfi˜ Î·È æ˘¯Úfi˜ ¶fiÏÂÌÔ˜
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô‰‹ÁËÛ·Ó, ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο, ÛÙËÓ ·Ó¿‰ÂÈÍË ÙˆÓ ∏¶∞ Î·È Ù˘ ™Ô‚ÈÂÙÈ-
΋˜ ŒÓˆÛ˘ Û ˘ÂÚ‰˘Ó¿ÌÂȘ.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ Ù˘ ·ÓÙÈ·Ú¿ıÂÛ˘ ∏¶∞-™Ô‚ÈÂÙÈ΋˜ ŒÓˆÛ˘.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ‰ÈÔÏÈÛÌfi˜ Î·È æ˘¯Úfi˜ ¶fiÏÂÌÔ˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÚȘ Ê¿ÛÂȘ ÙÔ˘ æ˘¯ÚÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘ Î·È ÙËÓ ¤Î‚·Û‹ ÙÔ˘.
¡· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ٷ ·ÚÈ· ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù· ÙÔ˘ æ˘¯ÚÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
· Î·È ‚. √È ËÁ¤˜ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ‰‡Ô ·ÓÙ›ıÂÙ˜ Ù¿ÛÂȘ Ù˘ Â͈ÙÂÚÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÙˆÓ ∏¶∞ ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘
µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘: Ô Úfi‰ÚÔ˜ ƒÔ‡˙‚ÂÏÙ, ÂÎÊÚ·ÛÙ‹˜ ÌÈ·˜ ÌÂÙÚÈÔ·ıÔ‡˜ Î·È ÂÛˆÛÙÚÂÊÔ‡˜ ¿Ô-
„˘ –Ô˘ ‹Ù·Ó ¿ÓÙ· ÈÛ¯˘Ú‹ ÛÙÔ˘˜ ·ÌÂÚÈηÓÈÎÔ‡˜ ‰Èψ̷ÙÈÎÔ‡˜ ·ÎÏÔ˘˜ Î·È ·ÎfiÌË ÈÔ ÈÛ¯˘Ú‹ ÛÙËÓ
·ÌÂÚÈηÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·–, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ ÔÈ ∏¶∞ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÏfiÁÔ Ó· ·Ó·ÌÂȯıÔ‡Ó ÛÙ· Â˘Úˆ·˚ο Ú¿Á-
Ì·Ù·Ø Ô Î·ÙÔÈÓfi˜ Úfi‰ÚÔ˜ ∆Úԇ̷Ó, ˘ÔÛÙËÚÈÎÙ‹˜ ÈÔ ·ÎÚ·›ˆÓ ı¤ÛˆÓ, ÈÛ¯˘Ú›˙ÂÙ·È fiÙÈ Ë ·ÌÂÚÈη-
ÓÈ΋ Â¤Ì‚·ÛË ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Ì¤Ûˆ ·ÚÔ¯‹˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ‚Ô‹ıÂÈ·˜ ÛÙȘ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯ÒÚ˜ Â›Ó·È ·Ó·-
Áη›· ˆ˜ ¤Ó· ̤ÛÔ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙˆÓ ∏¶∞ ·fi ÙÔÓ ÂÂÚ¯fiÌÂÓÔ, ηٿ ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛ‹ ÙÔ˘, ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÌfi.
∆ÂÏÈο, Ë ÁÚ·ÌÌ‹ ∆ÚÔ‡Ì·Ó ‹Ù·Ó ·˘Ù‹ Ô˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ԉËÁÒÓÙ·˜ ÛÙÔÓ æ˘¯Úfi ¶fiÏÂÌÔ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙȘ ËÁ¤˜ · Î·È ‚.
3. ∏ Ù·ÈÓ›· ÙÔ˘ ∞ÌÂÚÈηÓÔ‡ ÛÎËÓÔı¤ÙË º.º. ∫fiÔÏ· ∞ÔÎ¿Ï˘„Ë ÙÒÚ·! ·ÔÙÂÏ› Ì›· ·fi ÙȘ ÛËÌ·ÓÙÈ-
ÎfiÙÂÚ˜ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜ ÁÈ· ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ÙÔ˘ µÈÂÙÓ¿Ì. ∞Í›˙ÂÈ È‰È·›ÙÂÚ· Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› ÛÂ
·˘Ù‹ Ë ÂÈÙ˘¯Ë̤ÓË ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÙÔ˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ Ù˘ Ó· ‰ÈÂÈÛ‰‡ÛÂÈ ÛÙÔÓ „˘¯ÈÎfi ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ËÚÒˆÓ
ÙÔ˘ ηٷÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Ô˘ ÚÔηÏ› Û ·˘ÙfiÓ ÙÔ ‚›ˆÌ· ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ŒÓ· ·fi Ù· ıÂÚÌfiÙÂÚ· ÂÂÈÛfi‰È· ÙÔ˘ æ˘¯ÚÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘:
∏ «ÎÚ›ÛË ÙˆÓ ˘Ú·‡ÏˆÓ» ‹ «ÎÚ›ÛË Ù˘ ∫Ô‡‚·˜», 1962
™ÙȘ 29 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ Ô ªÈÎÔÁÈ¿Ó [·ÓÒÙ·ÙÔ˜ ÛÔ‚ÈÂÙÈÎfi˜ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˜], Ô˘ ‹Á·ÈÓ ӷ ÂÈÛÎÂÊı›
ÙËÓ ∫Ô‡‚·, ÛÙ·Ì¿ÙËÛ ÛÙËÓ √˘¿ÛÈÁÎÙÔÓ Î·È Û˘Ó·ÓÙ‹ıËΠ̠ÙÔÓ Úfi‰ÚÔ [∫¤ÓÂÓÙÈ] ÛÙÔÓ §Â˘Îfi √›-
ÎÔ. [...]
√ ªÈÎÔÁÈ¿Ó ·Ó¤ÊÂÚ [...] ˆ˜ Ô Úfi‰ÚÔ˜ ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙ fiÙÈ Ë ∫Ô‡‚· ÌÂÙ·‚·ÏÏfiÙ·Ó Û «ÂÊ·ÏÙ‹ÚÈÔ
Ù˘ ÛÔ‚ÈÂÙÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÁÈ· ÙËÓ ˘ÔÓfiÌ¢ÛË Ù˘ ηٿÛÙ·Û˘ ÛÙË §·ÙÈÓÈ΋ ∞ÌÂÚÈ΋». [...] «∞˘Ùfi
Ô˘ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Û‹ÌÂÚ·», Û˘Ó¤¯ÈÛÂ Ô Úfi‰ÚÔ˜, «Â›Ó·È ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ ·ÓÙ›ıÂÙÔØ ·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ÔÈ ‰‡Ô ¯Ò-
Ú˜ ‰ÂÓ ÚÔηÏÔ‡Ó Â˘ı¤ˆ˜ Ë Ì›· ÙËÓ ¿ÏÏË, Û˘ÁÎÚÔ˘fiÌ·ÛÙ ۯ‰fiÓ ·ÓÙÔ‡, ÁÂÁÔÓfi˜ ÙÔ ÔÔ›Ô ÛÙËÓ
˘ÚËÓÈ΋ ÂÔ¯‹ Ì·˜ ÂÓ¤¯ÂÈ ÛÔ‚·ÚÔ‡˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÁÎfiÛÌÈ· ÂÈÚ‹ÓË. ªfiÏȘ ÂÌÊ·ÓÈÛÙ› ο-
Ô˘ Ô ÚÒÙÔ˜ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎfi˜ ÛÈÓı‹Ú·˜, ÚÔÛÙÚ¤¯ÂÙ ·Ì¤Ûˆ˜ ϤÁÔÓÙ·˜: «∂‰Ò ›̷ÛÙÂ!» ¶Ú¤ÂÈ Ó’
·ÔʇÁÔ˘ÌÂ Î·È ÔÈ ‰‡Ô ÙËÓ Âȉ›ӈÛË ÙˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂˆÓ Û fiÏ· Ù· ÛËÌ›· Ù˘ ˘ÊËÏ›Ô˘. ∫·È ÙÔ
ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ ÁÈ· ÙÔÓ ÃÚÔ˘ÛÙÛfiÊ Î·È ÁÈ· ̤ӷ Â›Ó·È Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘ÌÂ Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ¿ÏÏÔ».
128
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 128
√ ªÈÎÔÁÈ¿Ó ·¿ÓÙËÛÂ: «∂›Ì·ÛÙ ˘¤Ú Ù˘ Â›Ï˘Û˘ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È fi¯È ˘¤Ú Ù˘ ‰È·ÈÒÓÈ-
Û‹˜ ÙÔ˘˜. °È· ÔÈ· «Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋ Û›ı·» ÌÈÏ¿ÙÂ; ¢ÂÓ Â›¯·Ì ηÌÈ¿ Û¯¤ÛË Ì ÙËÓ ÎÔ˘‚·ÓÈ΋ Â·Ó¿-
ÛÙ·ÛË. ¶¿ÓÙ· Á›ÓÔÓÙ·Ó Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ¿ÓÙ· ı· Á›ÓÔÓÙ·È. ∆ÂÏÈο ÔÈ Â·Ó·ÛÙ¿ÛÂȘ ı· ÂÈÎÚ·Ù‹-
ÛÔ˘Ó ÛÙȘ ·ÌÂÚÈηÓÈΤ˜ ¯ÒÚ˜ Î·È ÙÂÏÈο Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ı· ÂÈÎÚ·Ù‹ÛÂÈ Î·È ÛÙȘ ∏¶∞. ∞ÎfiÌË ÎÈ ÂÛ›˜
ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ‚ÚÂı›Ù ÌÈ· ̤ڷ ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ∫¿ÛÙÚÔ, Ô˘, ¯ˆÚ›˜ Ó· Â›Ó·È Ì·ÚÍÈÛÙ‹˜, Ô‰ËÁ› ˆÛÙfi-
ÛÔ ÙËÓ ∫Ô‡‚· ÚÔ˜ ÙÔ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÌfi».
√ Úfi‰ÚÔ˜ Á¤Ï·ÛÂ. «∂ÁÒ, fi¯È, ·ÏÏ¿ ›Ûˆ˜ ‚ÚÂı› [...] Ô ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ˜ ·‰ÂÏÊfi˜ ÌÔ˘». [...]
∞. ¡ÙÔÌÚ›ÓÈÓ, ∂ÌÈÛÙ¢ÙÈο, ÌÙÊÚ. ∂. ª·ÚÙ˙ÈÓfiÔ˘ÏÔ˜, ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘, ∞ı‹Ó· 1996, Û. 108.
2. ∆Ô Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ æ˘¯ÚÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘ Î·È ÔÈ Û˘Ó¤ÂȤ˜ ÙÔ˘
ÛÙË ‰ÈÂıÓ‹ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·
∆Ô Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ æ˘¯ÚÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘ ·Ê·›ÚÂÛ ͷÊÓÈο Ù· ÛÙËÚ›ÁÌ·Ù· Ù· ÔÔ›· ˘Ô‚¿ÛÙ·˙·Ó ÙË ‰ÈÂ-
ıÓ‹ ‰ÔÌ‹ Î·È Û’ ¤Ó·Ó ‚·ıÌfi Ô˘ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ·ÎfiÌ· ‰ÂfiÓÙˆ˜ ÂÎÙÈÌËı›: ÙȘ ‰Ô̤˜ ÙˆÓ ÂÁ¯ÒÚÈˆÓ ÔÏÈÙÈ-
ÎÒÓ Û˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘. ∞˘Ùfi Ô˘ ¿ÊËÛ ›Ûˆ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ÎfiÛÌÔ˜ Û Ï‹ÚË Û‡Á¯˘ÛË Î·È
ÌÂÚÈ΋ ηٿÚÚ¢ÛË, ‰ÈfiÙÈ ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â Ù›ÔÙ ÁÈ· Ó· ·ÓÙÈηٷÛÙ‹ÛÂÈ ÙȘ ‰Ô̤˜ ·˘Ù¤˜. ∏ ȉ¤·, ÙËÓ
ÔÔ›· ÁÈ· Û‡ÓÙÔÌÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· Úfi‚·Ï·Ó ·ÌÂÚÈηÓÔ› ÂÎÚfiÛˆÔÈ, fiÙÈ ÙË ‰ÈÔÏÈ΋ Ù¿ÍË
Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÓÙÈηٷÛÙ‹ÛÂÈ ÌÈ· «Ó¤· ·ÁÎfiÛÌÈ· Ù¿ÍË» ‚·ÛÈṲ̂ÓË ÛÙË ÌfiÓË ˘ÂÚ-
‰‡Ó·ÌË Ô˘ ·Ú¤ÌÂÈÓ ÙÒÚ· Î·È Î·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· Ê·ÈÓfiÙ·Ó ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË ·fi ÔÙ¤ ¿ÏÏÔÙÂ, ·ԉ›-
¯ÙËΠٷ¯‡Ù·Ù· fiÙÈ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ú·ÏÈÛÙÈ΋. ¢ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ ÂÈÛÙÚ¤„Ô˘Ì ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ô˘ ˘‹Ú-
¯Â ÚÈÓ ·fi ÙÔÓ æ˘¯Úfi ¶fiÏÂÌÔ, ‰ÈfiÙÈ ÙfiÛ· ÔÏÏ¿ ›¯·Ó ϤÔÓ ·ÏÏ¿ÍÂÈ, ÙfiÛ· ÔÏÏ¿ ›¯·Ó ϤÔÓ ÂÍ·-
Ê·ÓÈÛÙ›. ŸÏ· Ù· ÔÚfiÛËÌ· ›¯·Ó ÁÎÚÂÌÈÛÙ›, fiÏÔÈ ÔÈ ¯¿ÚÙ˜ ¤ÚÂ Ӓ ·ÏÏ¿ÍÔ˘Ó.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 326-327.
129
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 129
∂¡√∆∏∆∞ 52
∆Ô Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›·˜
Î·È Ë ·Ó¿‰˘ÛË ÙÔ˘ ∆Ú›ÙÔ˘ ∫fiÛÌÔ˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó Ù· ·ÓÙÈ·ÔÈÎȷο ÎÈÓ‹Ì·Ù·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ ÔÈ ·ÓÙÈ·ÔÈÎÈ·ÎÔ› ·ÁÒÓ˜ ¿ÏÏ·Í·Ó, ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο, ÙÔÓ ·ÁÎfiÛÌÈÔ ¯¿ÚÙË.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ fiÚÔ ∆Ú›ÙÔ˜ ∫fiÛÌÔ˜.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙÈ ‹Ù·Ó ÙÔ ∫›ÓËÌ· ÙˆÓ ∞‰ÂÛ̇وÓ.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ∆Ú›ÙÔ˘ ∫fiÛÌÔ˘ Î·È Ó· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ
Èı·Ó¤˜ χÛÂȘ ÙÔ˘˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÂÈÛËÌ·Óı› fiÙÈ Ë ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∞ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ Ù˘ §·˚΋˜ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ ÙÔ˘ µÈÂÙÓ¿Ì
ÛÙÚ¤ÊÂÙ·È ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ ΢ÚÈ·Ú¯›·˜ ÛÙË ¯ÒÚ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÂȯÂÈÚ‹Ì·Ù· ‰·ÓÂÈṲ̂ӷ
·fi ÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi-ȉÂÔÏÔÁÈÎfi ÔÏÔÛÙ¿ÛÈÔ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1789. ™Â ÔÏϤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ
ÔÈ ËÁ¤Ù˜ ÙˆÓ ·ÓÙÈ·ÔÈÎÈ·ÎÒÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ Â›¯·Ó ÛÔ˘‰¿ÛÂÈ Î·È Â›¯·Ó ˙‹ÛÂÈ ÛÙȘ ÌËÙÚÔfiÏÂȘ, fiÔ˘
Î·È Â›¯·Ó ÁÓˆÚ›ÛÂÈ ÂΛӘ ÙȘ ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÁÈ· Ó· Ï‹-
ÍÔ˘Ó ÙËÓ Î˘ÚÈ·Ú¯›· ÙˆÓ ·ÔÈÎÈÔÎÚ·ÙÒÓ ÛÙȘ ·ÙÚ›‰Â˜ ÙÔ˘˜.
3. √È ·ÔÈÎÈÔÎÚ¿Ù˜ ÔÚÁ¿ÓˆÛ·Ó ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ÙˆÓ ·ÔÈÎÈÒÓ Î·Ù¿ ÙÚfiÔ ÒÛÙ ӷ Â͢ËÚÂÙ› ÙȘ
ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ ÙˆÓ ÌËÙÚÔfiψÓ. ŒÙÛÈ, fiÙ·Ó ÔÈ ·ÔÈ˘ ¤ÁÈÓ·Ó ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ÎÚ¿ÙË, ‰ÂÓ ‰È¤ıÂ-
Ù·Ó, Û˘Ó‹ıˆ˜, ÙȘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ‰Ô̤˜ Ô˘ ‹Ù·Ó ·Ó·Áη›Â˜ ÁÈ· ÙËÓ ·˘ÙÔ‰‡Ó·ÌË ·Ó¿Ù˘Í‹ ÙÔ˘˜.
∂ÈϤÔÓ, ηٿ ÙÔÓ Û¯ÔÏÈ·ÛÌfi ·˘Ù‹˜ Ù˘ ËÁ‹˜ Î·È ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÌÈ·˜ ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘, ·˜
˘ÔÁÚ·ÌÌÈÛÙ› Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ·ÔÙ˘ÒıËÎÂ Ë ·ÔÈÎÈÔÎÚ·Ù›· ÛÙË ÁÏÒÛÛ·: Ë Ï¤ÍË «ÎÈÌfiÎÔ»
ÛËÌ·›ÓÂÈ Ù·˘ÙÔ¯ÚfiÓˆ˜ «·Ó·ÔÊÏÔ›ˆÙÔ˜ ηʤ˜» ·ÏÏ¿ Î·È «Ì·ÛÙ›ÁˆÌ·».
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3 Î·È 4. √È ‰‡Ô ¯¿ÚÙ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó Ï‹Úˆ˜ ÔÈ Ì·-
ıËÙ¤˜ ÙËÓ ¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ·Ô·ÔÈÎÈÔÔ›ËÛ˘. ◊Ù·Ó ¤Ó· Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Ô˘ Û¿ÚˆÛ ΢ڛˆ˜ ÙËÓ ∞ÊÚÈ΋ ηÈ
ÙËÓ ∞Û›· ηٿ ÙȘ ÚÒÙ˜ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈΤ˜ ‰ÂηÂٛ˜.
5. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÔÈ Ì·‡ÚÔÈ ‰ÂÓ ÂÈÙÚÂfiÙ·Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÙȘ ÛοϘ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó
ÔÈ Ï¢ÎÔ›, ‰ËÏ·‰‹ ÌÈ· ·ÎÚ·›· ÌÔÚÊ‹ ‰È·¯ˆÚÈÛÌÔ‡ (··ÚÙ¯¿ÈÓÙ), ·ÚΛ ÁÈ· Ó· ηٷϿ‚ÂÈ Î·Ó›˜ ÙÈ
Û‹Ì·ÈÓ ÛÙËÓ Ú¿ÍË ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ÙˆÓ Ú·ÙÛÈÛÙÈÎÒÓ ‰È·ÎÚ›ÛÂˆÓ Û ‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ Ì·‡ÚˆÓ Ù˘ ¡fiÙÈ·˜
∞ÊÚÈ΋˜.
6. √ ˘ÂÚÏËı˘ÛÌfi˜ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ·fi Ù· ÛÔ‚·ÚfiÙÂÚ· Û‡Á¯ÚÔÓ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÔÏÏÒÓ ¯ˆÚÒÓ
Ù˘ ∞Û›·˜ Î·È Ù˘ ∞ÊÚÈ΋˜. (¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÌÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ·fi ÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi
˘ÏÈÎfi Ë ËÁ‹ 2.)
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 5.
3. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 3.
130
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 130
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ KÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÙˆÓ ∞‰ÂÛ̇وÓ
∆· ∞‰¤ÛÌÂ˘Ù· ÎÚ¿ÙË ÔÊ›ÏÔ˘Ó:
1. ¡· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ÌÈ· ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙË ÔÏÈÙÈ΋ ÛÙËÚÈÁ̤ÓË ÛÙËÓ ÂÈÚËÓÈ΋ Û˘Ó‡·ÚÍË Î·È ÛÙË ÌË
¤ÓÙ·ÍË ÛÂ Û˘Ó·ÛÈÛÌÔ‡˜ […].
2. ¡· ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ¿ÓÙÔÙ ٷ ÂıÓÈÎÔ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù·.
3. ¡· ÌË Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ì¤ÚÔ˜ Û ηÌÈ¿ Û˘ÏÏÔÁÈ΋ ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Û˘ÌÌ·¯›· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ Û˘-
ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ.
4. ¡· ÌË Û˘Ó¿ÙÔ˘Ó Î·ÌÈ¿ ‰ÈÌÂÚ‹ Û˘ÌÌ·¯›· Ì ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË ‰‡Ó·ÌË.
5. ¡· ÌË ‰¤¯ÔÓÙ·È Ì ÙË ı¤ÏËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÙËÓ ÂÁηٿÛÙ·ÛË ÛÙÔ ¤‰·Êfi˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ ‚¿ÛˆÓ
Ô˘ ·Ó‹ÎÔ˘Ó Û ÌÈ· ͤÓË ‰‡Ó·ÌË.
AÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ™˘Ó‰È¿Û΄˘ ÙˆÓ A‰ÂÛ̇وÓ, µÂÏÈÁÚ¿‰È, ™Â٤̂ÚÈÔ˜ 1961.
¶ËÁ‹: H ªÂÁ¿ÏË πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ÙfiÌ. 6, ÛÂÏ. 17.
2. ∏ ‰ËÌÔÁÚ·ÊÈ΋ ¤ÎÚËÍË ÛÙÔÓ ∆Ú›ÙÔ ∫fiÛÌÔ
∞Ô-·ÔÈÎÈÔÔ›ËÛË Î·È Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÌÂÙ¤‚·Ï·Ó ‰Ú·Ì·ÙÈο ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi ¯¿ÚÙË ÙÔ˘ Ï·Ó‹ÙË. √
·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ‰ÈÂıÓÒ˜ ·Ó·ÁÓˆÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÛÙËÓ ∞Û›· ÂÓÙ·Ï·ÛÈ¿ÛÙËÎÂ. ™ÙËÓ
∞ÊÚÈ΋, fiÔ˘ ÙÔ 1939 ˘‹Ú¯Â ¤Ó· Î·È ÌfiÓÔ, ÙÒÚ· ˘‹Ú¯·Ó Á‡Úˆ ÛÙ· ÂÓ‹ÓÙ· ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ÎÚ¿ÙË.
[...] øÛÙfiÛÔ, ÙÔ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ô ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ ·˘ÙÒÓ, ·ÏÏ¿ Ë ÙÂÚ¿ÛÙÈ· Î·È ·˘Í·ÓfiÌÂ-
ÓË ‚·Ú‡ÙËÙ· Î·È ›ÂÛË Ô˘ ·ÓÙÈÚÔÛÒ¢·Ó Û˘ÏÏÔÁÈο.
∞˘Ù‹ ‹Ù·Ó Ë Û˘Ó¤ÂÈ· ÌÈ·˜ ÂÎÏËÎÙÈ΋˜ ‰ËÌÔÁÚ·ÊÈ΋˜ ¤ÎÚË͢ Ô˘ ÛËÌÂÈÒıËΠÛÙÔÓ ÂÍ·ÚÙË̤-
ÓÔ ÎfiÛÌÔ ÌÂÙ¿ ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ·ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ, Ë ÔÔ›· ¿ÏÏ·ÍÂ Î·È Û˘Ó¯›˙ÂÈ Ó· ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙËÓ ÈÛÔÚ-
ÚÔ›· ÙÔ˘ ·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡. [...] √ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜ ÙÔ˘ ·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ̤۷ Û ۷-
Ú¿ÓÙ· ¯ÚfiÓÈ· ·fi ÙÔ 1950 ‹ ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ô ÏËı˘ÛÌfi˜ Ù˘ ∞ÊÚÈ΋˜ ·Ó·Ì¤ÓÂÙ·È Ó· ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÙ›
̤۷ Û ÏÈÁfiÙÂÚÔ ·fi ÙÚÈ¿ÓÙ· ¯ÚfiÓÈ·, ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÈÛÙÔÚÈÎfi ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ, fiˆ˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó Î·È Ù·
Ú·ÎÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó: ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ì ΢ڛˆ˜ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ηÈ
ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË ÌÈ·˜ ¯ÒÚ·˜ fiÔ˘ ÙÔ 60% ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Ù˘ ı· Â›Ó·È Î¿Ùˆ ÙˆÓ ‰Âη¤ÓÙÂ
ÂÙÒÓ.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 441-442.
131
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 131
∂¡√∆∏∆∞ 53
∏ ηٿÚÚ¢ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ
Î·È Ë ÌÂÙ·„˘¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋ ∂˘ÚÒË
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÔÈÔÈ ÏfiÁÔÈ fiÍ˘Ó·Ó ÙËÓ ÎÚ›ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ ÛÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’80.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙˆÓ ÌÂÙ·ÚÚ˘ıÌ›ÛÂˆÓ °ÎÔÚÌ·ÙÛfiÊ.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ
Î·È Ó· ·ÍÈÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Ó¤ÂȤ˜ Ù˘ ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋ ÈÛÙÔÚ›· fiÛÔ Î·È ÁÈ· ÙËÓ ·ÁÎfiÛÌÈ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù· Ù˘ Ó¤·˜, ÌÂÙ·„˘¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·Ù‹˜ ËÁ‹˜
√ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ËÁ¤Ù˘ Ù˘ ™Ô‚ÈÂÙÈ΋˜ ŒÓˆÛ˘ ªÈ¯·‹Ï °ÎÔÚÌ·ÙÛfiÊ ÙÔÓ›˙ÂÈ ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ˘ÈÔı¤ÙËÛ˘
Î·È ¿ÌÂÛ˘ ÚÔÒıËÛ˘ Ù˘ ÂÚÂÛÙÚfiÈη, ‰ËÏ·‰‹ fiÏˆÓ ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ Ì¤ÙÚˆÓ Î·Ù¿ÚÁËÛ˘ ÙÔ˘ ·˘-
ÛÙËÚÔ‡ ÎÚ·ÙÈÎÔ‡ ÂϤÁ¯Ô˘ Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜ Î·È ÂΉËÌÔÎÚ·ÙÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ, Ô˘ Ô
›‰ÈÔ˜ ›¯Â ‹‰Ë ÂÍ·ÁÁ›ÏÂÈ. √ °ÎÔÚÌ·ÙÛfiÊ ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë ÛÔ‚ÈÂÙÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·, Ô˘ ·Ú¤ÌÂÈÓÂ
ÁÈ· ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· Û ηٿÛÙ·ÛË ÛÙ·ÛÈÌfiÙËÙ·˜, ÂÈ˙ËÙÔ‡Û ·fi ηÈÚfi ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Î·È ·Ê‹ÓÂÈ Û·-
ʤÛÙ·ÙÔ˘˜ ˘·ÈÓÈÁÌÔ‡˜ ÁÈ· ÙȘ ‰ÂηÂٛ˜ ·‰Ú¿ÓÂÈ·˜ Ô˘ ›¯·Ó ÚÔËÁËı›. ∆ÔÓ›˙ÂÈ, ÂÈϤÔÓ, fiÙÈ, ÛÂ
ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ Ë ÂÚÂÛÙÚfiÈη ‰ÂÓ ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› ¿ÌÂÛ·, ÙÔ ÛÔ‚ÈÂÙÈÎfi Û‡ÛÙËÌ· ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÔ‚·Ú‹ È-
ı·ÓfiÙËÙ· Ó· ‚ÚÂı› ·ÓÙÈ̤وÔ Ì ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜, ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ Î·È ÔÏÈÙÈΤ˜ ÎÚ›ÛÂȘ.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ŒÓ·˜ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ÂÚÌËÓ‡ÂÈ ÙËÓ Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË
ÙÔ˘ ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÌÔ‡
ŒÓ· Û˘ÁÎÂÓÙÚˆÙÈÎfi ÎfiÌÌ· ÎÈ ¤Ó·˜ Â›Û˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚˆÙÈÎfi˜ ÎÚ·ÙÈÎfi˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ÚÔˆıÔ‡Û·Ó ÙËÓ
ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Ì¤Û· ·fi ÙËÓ Â¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ‚·ÚÈ¿˜ ‚ÈÔÌ˯·Ó›·˜ Î·È ÙÔÓ ·˘ÛÙËÚfi ¤ÏÂÁ¯Ô ÙÔ˘
ÂÌÔÚ›Ô˘, Ù˘ ÁˆÚÁ›·˜ Î·È ÙˆÓ Î·Ù·Ó·ÏˆÙÈÎÒÓ ·Á·ıÒÓ. […] ªÈ· ·Ó·Ù˘Íȷ΋ ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋ Ô˘ ÛË-
Ì›ˆÛ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÂÈÙ˘¯›· ÛÙ· ÚÒÙ· ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο ¯ÚfiÓÈ·, ÍÂ¤Ú·Û ÙËÓ fiÔÈ· ¯ÚËÛÈÌfiÙËÙ·
ÌÔÚ› Ó· ›¯Â οÔÙÂ Î·È ÚÔοÏÂÛ ÙÂÏÈο ÙËÓ Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË ÙÔ˘ ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÌÔ‡ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi ÙÔ˘.
M. Mazower, ™ÎÔÙÂÈÓ‹ ‹ÂÈÚÔ˜. √ Â˘Úˆ·˚Îfi˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·,
∞ı‹Ó· 2001, Û. 346.
2. ™Ô‚ÈÂÙÈ΋ ŒÓˆÛË: ÌÈ· ÈÛÙÔÚÈ΋ ·ÔÙ›ÌËÛË
™˘ÓÔÙÈο, ‰ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ì ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ™‡ÓÙÔÌÔ˘ ∂ÈÎÔÛÙÔ‡ ∞ÈÒÓ· ¯ˆÚ›˜ ÙË
ƒˆÛÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·È Ù· ¿ÌÂÛ· Î·È ¤ÌÌÂÛ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù¿ Ù˘. ∆Ô˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ‰ÈfiÙÈ ·ԉ›¯ÙËΠÔ
ÛˆÙ‹Ú·˜ ÙÔ˘ ÊÈÏÂχıÂÚÔ˘ ηÈÙ·ÏÈÛÌÔ‡. ∫·Ù¤ÛÙËÛ ‰Â ÙË ¢‡ÛË ÈηӋ Ó· ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ·-
ÁÎfiÛÌÈÔ fiÏÂÌÔ ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›· ÙÔ˘ ÛÙÏÂÚ Î·È ÚÔÌ‹ı¢Û ÙÔ Î›ÓËÙÚÔ ÛÙÔÓ Î·ÈÙ·ÏÈÛÌfi Ó·
·Ó·ÌÔÚʈı› Ô ›‰ÈÔ˜. ∫·Ù¿ ¤Ó·Ó ·Ú¿‰ÔÍÔ ÙÚfiÔ –‰È·Ì¤ÛÔ˘ Ù˘ ÚÔÊ·ÓÔ‡˜ ·ÓÔÛ›·˜ Ù˘ ™Ô‚ÈÂÙÈ-
132
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 132
΋˜ ŒÓˆÛ˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙË ªÂÁ¿ÏË ⁄ÊÂÛË–, ÚÔÌ‹ı¢Û Â›Û˘ ÛÙÔÓ Î·ÈÙ·ÏÈÛÌfi ÙÔ Î›ÓËÙÚÔ ÁÈ·
Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙËÓ ›ÛÙË ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÔÚıÔ‰ÔÍ›· Ù˘ ÂχıÂÚ˘ ·ÁÔÚ¿˜.
E.J. Hobsbawm, ∏ ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ¿ÎÚˆÓ. √ Û‡ÓÙÔÌÔ˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, 1914-1991, ÌÙÊÚ. µ. ∫·ÂÙ·Ó-
ÁÈ¿ÓÓ˘, £Â̤ÏÈÔ, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 115.
3. ªÂÙ¿ ÙÔ 1989: Ë ∂˘ÚÒË ÌÚÔÛÙ¿ Û Ӥ˜ ÚÔÎÏ‹ÛÂȘ
√ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi˜ ÓÈÎËÙ‹˜ ÙÔ˘ 1989 ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ë ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· ·ÏÏ¿ Ô Î·ÈÙ·ÏÈÛÌfi˜, Î·È Ë ∂˘ÚÒË
ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi Ù˘ ¤¯ÂÈ Û‹ÌÂÚ· ÌÚÔÛÙ¿ Ù˘ ÙÔ ¤ÚÁÔ Ì ÙÔ ÔÔ›Ô Ë ‰˘ÙÈ΋ ∂˘ÚÒË Î·Ù·È¿ÛÙËÎÂ
·fi ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1930, Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ ‰ËÏ·‰‹ ÌÈ· ‚ÈÒÛÈÌË Û¯¤ÛË ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰‡Ô. ∏ ‡ÊÂ-
ÛË ÙÔ˘ ªÂÛÔÔϤÌÔ˘ ·ÔÎ¿Ï˘„ fiÙÈ Ë ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· ÌÔÚ› Ó· ÌËÓ ÂÈ˙‹ÛÂÈ ·fi ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË ÎÚ›-
ÛË ÙÔ˘ ηÈÙ·ÏÈÛÌÔ‡ [...]. ∆Ô Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ Ï‹ÚÔ˘˜ ··Û¯fiÏËÛ˘ Î·È Ë ÂÈ‚ÔÏ‹ ÂÚÈÎÔÒÓ ÛÙȘ ˘Ë-
ÚÂۛ˜ ÚfiÓÔÈ·˜ οÓÔ˘Ó ‰˘ÛÎÔÏfiÙÂÚË ·fi οı ¿ÏÏË ÊÔÚ¿ ÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÂÈÙ‡ÁÌ·-
ÙÔ˜, ȉ›ˆ˜ Û ÎÔÈӈӛ˜ Ì ÁÂÚ·Ṳ̂ÓÔ ÏËı˘ÛÌfi. [...] ∏ ·ÁÎÔÛÌÈÔÔ›ËÛË Ù˘ ÂÚÁ·Û›·˜ Â›Û˘
ı¤ÙÂÈ Û ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ÙȘ ÎÚ·ÙÔ‡Û˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÂÚ› ÂıÓÈ΋˜ Èı·Á¤ÓÂÈ·˜, ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·˜ Î·È ·Ú¿-
‰ÔÛ˘. ∞Ô̤ÓÂÈ Ó· Ê·Ó› ·Ó Ë ∂˘ÚÒË ı· ÌÔÚ¤ÛÂÈ Ó’ ·ÓÔ›ÍÂÈ ¤Ó· ‰ÚfiÌÔ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔÓ ·ÙÔÌÈ-
ÎÈÛÌfi ÙÔ˘ ·ÌÂÚÈηÓÈÎÔ‡ ηÈÙ·ÏÈÛÌÔ‡ Î·È ÛÙÔÓ ·˘Ù·Ú¯ÈÛÌfi Ù˘ ·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ ∞Û›·˜, ‰È·ÙËÚÒÓÙ·˜
ÙÔ ‰ÈÎfi Ù˘ Ì›ÁÌ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ·ÏÏËÏÂÁÁ‡Ë˜ Î·È ÔÏÈÙÈ΋˜ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜.
M. Mazower, ™ÎÔÙÂÈÓ‹ ‹ÂÈÚÔ˜. √ Â˘Úˆ·˚Îfi˜ ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ÌÙÊÚ. ∫. ∫Ô˘ÚÂ̤ÓÔ˜, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·,
∞ı‹Ó· 2001, Û. 379-380.
133
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 133
∂·Ó·ÏËÙÈÎfi ‰È·ÁÒÓÈÛÌ· ÛÙÔ ÂÓ‰¤Î·ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
¢π∂£¡∂π™ ∂•∂§π•∂π™ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™
∆√À µ’ ¶∞°∫√™ªπ√À ¶√§∂ª√À
∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
√Ì¿‰· ∞
∞1. ¡· Û˘ÌÏËÚÒÛÂÙ ٷ ÎÂÓ¿:
1. ∆Ô ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Û‡ÛÙËÌ· Ô˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ÛÙË ™Ô‚ÈÂÙÈ΋ ŒÓˆÛË Î·È ÛÙȘ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ∞. ∂˘ÚÒ-
˘ ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠ................................ ............................. (‰‡Ô ϤÍÂȘ).
2. ∆Ô ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ‚Ô‹ıÂÈ·˜ ÙˆÓ ∏¶∞ ÚÔ˜ ÙËÓ ∂˘ÚÒË ¤ÁÈÓÂ
ÁÓˆÛÙfi ˆ˜ ………. ..................................... (‰‡Ô ϤÍÂȘ).
3. ∆Ô ·Í›ˆÌ· Ô˘ ÛÊÚ¿ÁÈÛ ÙËÓ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ηٿ ÙË ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ÂÔ-
¯‹ ¤ÌÂÈÓ ÁÓˆÛÙfi ˆ˜ ..................................... ..................................... (‰‡Ô ϤÍÂȘ).
4. ∆· ÂÎÙfi˜ ∂˘ÚÒ˘ ÊÙˆ¯¿ ÎÚ¿ÙË Î·È ÔÈ Ù¤ˆ˜ ·ÔÈ˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔÓ .................. ..................
(‰‡Ô ϤÍÂȘ).
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 4)
∞2. ¶ÔȘ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Â›Ó·È ÛˆÛÙ¤˜ Î·È ÔȘ Ï·Óı·Ṳ̂Ó˜; ™ §
·. æ˘¯Úfi˜ ¶fiÏÂÌÔ˜ ÔÓÔÌ¿ÛÙËÎÂ Ë ¤ÓÔÏË Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ∏¶∞-™Ô‚ÈÂÙÈ΋˜ ŒÓˆÛ˘. ❏ ❏
‚. √È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ¯ÒÚ˜ ÙÔ˘ ∆Ú›ÙÔ˘ ∫fiÛÌÔ˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË. ❏ ❏
Á. ∞·ÚÙ¯¿ÈÓÙ ÔÓÔÌ¿ÛÙËÎÂ Ë Û˘ÛÙËÌ·ÙÈ΋ ÂÈ‚ÔÏ‹ Ê˘ÏÂÙÈÎÒÓ ‰È·ÎÚ›ÛÂˆÓ Û ‚¿ÚÔ˜
ÙˆÓ Ì·‡ÚˆÓ ÛÙË ¡fiÙÈ· ∞ÊÚÈ΋. ❏ ❏
‰. ∆Ô Ù›¯Ô˜ ÙÔ˘ µÂÚÔÏ›ÓÔ˘ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ηÙ‰·Ê›˙ÂÙ·È ÙÔ 1989. ❏ ❏
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 4)
√Ì¿‰· µ
µ1. ¡· ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÂÙ ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÚfiÓÔÈ·˜
ÛÙË ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ¢. ∂˘ÚÒË.
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 6)
µ2. ¶ÔÈ¿ Ë ÛËÌ·Û›· Ù˘ ηٿÚÚ¢Û˘ ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ Ù˘ ∞. ∂˘ÚÒ˘; ¡· ÙÂÎÌËÚÈÒ-
ÛÂÙÂ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜.
(ÌÔÓ¿‰Â˜ 6)
134
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 134
∫∂º∞§∞π√ ¢ø¢∂∫∞∆√
∏ ∂§§∞¢∞ ∞¶√ ∆√ ∆∂§√™ ∆√À µ′ ¶∞°∫√™ªπ√À
¶√§∂ª√À ∂ø™ ∆∞ ∆∂§∏ ∆√À 20Ô‡ ∞πø¡∞
∂¡√∆∏∆∞ 54
√ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ Î·È Ù· ·ÚÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·
Ù˘ ÌÂÙÂÌÊ˘Ïȷ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜ (1944-1963)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·›ÙÈ· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘, Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÛËÌ›· ÙÔ˘
Î·È Ó· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ Û˘Ó¤ÂȤ˜ ÙÔ˘.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÌÂÙÂÌÊ˘Ïȷ΋˜ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·˜.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 1949-1963.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ ÈÛÙÔÚÈÎfi º›ÏÈÔ ∏ÏÈÔ‡, Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ –fiˆ˜ Î·È Î¿ı ÂÌʇ-
ÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ ÛÙËÓ Ô˘Û›· ÙÔ˘– ˘‹ÚÍÂ, ÚˆÙ›ÛÙˆ˜, ÌÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË. ◊Ù·Ó, ‰ËÏ·‰‹, Ë ÔÚ-
Á·ÓˆÌ¤ÓË ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÂÓfi˜ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ó· ÚÔˆı‹ÛÂÈ Î·È Ó· ÂÊ·ÚÌfiÛÂÈ ÙÔ
‰ÈÎfi Ù˘ fiÚ·Ì· ÁÈ· ÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi ̤ÏÏÔÓ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜
‹Ù·Ó, ÚÒÙ· ·’ fiÏ·, ÌÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈ΋ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË Ì Â›‰ÈÎÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË
ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÎÔ‡ ̤ÏÏÔÓÙÔ˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜.
3. ∏ ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÂÈÎÚ¿ÙËÛË ÙˆÓ Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ ÛÙÔÓ ÂÌʇÏÈÔ fiÏÂÌÔ, ÙÔ 1949, ‹Ù·Ó
·ÏÒ˜ ¤Ó· ÎÚ›ÛÈÌÔ ÔÚfiÛËÌÔ Ù˘ ÂÌʇÏÈ·˜ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË˜Ø fi¯È ÙÔ ·ÏËıÈÓfi Ù¤ÏÔ˜ Ù˘. ™Ù· ¯ÚfiÓÈ· Ô˘
·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó, Ë ‰È·Ù‹ÚËÛË Û ÈÛ¯‡ ÛÂÈÚ¿˜ ¤ÎÙ·ÎÙˆÓ Î·Ù·ÛÙ·ÏÙÈÎÒÓ Ì¤ÙÚˆÓ Û ‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ ËÙÙË̤-
ÓˆÓ (Û˘ÏÏ‹„ÂȘ, Ê˘Ï·Î›ÛÂȘ, ÂÍÔڛ˜, ÂÎÙÂϤÛÂȘ), ηıÒ˜ Î·È Ô Û˘ÛÙËÌ·ÙÈÎfi˜ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ Ô-
ÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ÂÔÈı‹ÛÂȘ (ÈÛÙÔÔÈËÙÈο ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ
ÊÚÔÓËÌ¿ÙˆÓ) ‹Úı·Ó Ó· ‰ڷÈÒÛÔ˘Ó ÙË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Ó›ÎË ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓËÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ¤‰Ô˘ ÛÙÔÓ ÂÌ-
ʇÏÈÔ fiÏÂÌÔ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3. √ ¡›ÎÔ˜ ªÂÏÔÁÈ¿ÓÓ˘ (1915-1952), Û٤ϯԘ ÙÔ˘ ∫∫∂, ÂÎÙÂϤÛÙËΠ̷˙› Ì ÙÚÂȘ Û˘ÓÙÚfiÊÔ˘˜
ÙÔ˘ ÙÔÓ ª¿ÚÙÈÔ ÙÔ˘ 1952. √È ÂÎÙÂϤÛÂȘ ·˘Ù¤˜, ‰˘fiÌÈÛÈ ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÙ¿ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤ-
ÌÔ˘, ÚÔοÏÂÛ·Ó È‰È·›ÙÂÚË ·›ÛıËÛË ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓ‹ ÁÓÒÌË fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ Â˘Úˆ·˚΋. ∏
ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ ªÂÏÔÁÈ¿ÓÓË ÛÙÔ ‰ÈηÛÙ‹ÚÈÔ Ó· ÎÚ·Ù¿ ¤Ó· ÎfiÎÎÈÓÔ Á·Ú›Ê·ÏÔ Â›¯Â ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó·
Ì›ÓÂÈ ÁÓˆÛÙfi˜ ˆ˜ «Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ Ì ÙÔ Á·Ú›Ê·ÏÔ». ∞˘Ù‹ ·ÎÚÈ‚Ò˜ Ë ÂÈÎfiÓ· ·ÔÙ˘ÒıËΠ·fi ÙÔÓ ÌÂ-
Á¿ÏÔ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ ¶¿ÌÏÔ ¶ÈοÛÔ Û’ ¤Ó· ÏÈÙfi ÛΛÙÛÔ Ô˘ ‰ËÌÔÛȇıËΠ۠ÔÏϤ˜ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ÂÊË-
ÌÂÚ›‰Â˜. ªÂÙ¿ ÙËÓ ÂÎÙ¤ÏÂÛ‹ ÙÔ˘, ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ ‰fiıËΠ۠ÔÈÎÈÛÌfi ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÚÔÛʇÁˆÓ
ÛÙËÓ √˘ÁÁ·Ú›·.
5. ∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û Ì ȉȷ›ÙÂÚÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ Î˘-
ÚÈ·Îfi ˙‹ÙËÌ· ηٿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1950. ™˘¯Ó¤˜ ‹Ù·Ó, Ì¿ÏÈÛÙ·, ÔÈ ‰È·‰ËÏÒÛÂȘ ˘¤Ú ÙÔ˘ ·ÁÒÓ·
ÙˆÓ ∫˘Ú›ˆÓ ÁÈ· ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·.
135
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 135
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∆ÚÂȘ ÕÁÁÏÔÈ ‚Ô˘ÏÂ˘Ù¤˜ ÂÈÛΤÙÔÓÙ·È ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÌÂÙ¿ ÙËÓ
˘ÔÁÚ·Ê‹ Ù˘ Û˘Ìʈӛ·˜ Ù˘ µ¿ÚÎÈ˙·˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó
ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË
∏ ∂ÏÏ¿‰· ÌÂÙ·‚¿ÏÏÂÙ·È ÁÚ‹ÁÔÚ· Û ʷÛÈÛÙÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜. ¶›Ûˆ ·fi ÌÈ· ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ ÚfiÛÔ„Ë,
˘Ê›ÛÙ·Ù·È ÌÔÓÔÌÂÚ‹˜ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜, ·ÛÎÔ‡ÌÂÓÔ˜ ·fi ÙËÓ ¿ÎÚ· ‰ÂÍÈ¿, ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ ‰Ë-
ÌÔÎÚ·ÙÈÎÒÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ Ô˘ ÙÔÏÌÔ‡Ó Ó· ‰È·ÊˆÓÔ‡Ó Ì ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË.
∆Ú·Áˆ‰›· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ¶Ò˜ ›‰·Ó ÔÈ ÕÁÁÏÔÈ ‚Ô˘ÏÂ˘Ù¤˜ ¡fiÚÌ·Ó ¡ÙÔÓÙ˜, ™Ù¿Óϸ ∆›ÊÊ·Ó˘ Î·È §¤ÛÏ˘ ™fiÏ-
ϸ ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈÔ˜ √ÌÔÛÔÓ‰›· ¢ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÒÓ ™˘ÏÏfiÁˆÓ, ∞ı‹Ó·, πÔ‡ÓÈÔ˜
1946.
2. ∏ ηıȤڈÛË ÙˆÓ «‰ËÏÒÛÂˆÓ ÓÔÌÈÌÔÊÚÔÛ‡Ó˘»
∆· Û˘Ì‚Ô‡ÏÈ· ÓÔÌÈÌÔÊÚÔÛ‡Ó˘ ˘Ô¯ÚÂÔ‡ÓÙ·È fiˆ˜ ··ÈÙ‹ÛˆÛÈ ·fi ¿ÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ˘·ÏÏ‹ÏÔ˘˜,
[…] fiˆ˜ ÚÔ‚ÒÛÈÓ ÂȘ ¤ÁÁÚ·ÊÔÓ ‰‹ÏˆÛÈÓ ÂÚ› Ù˘ ÓÔÌÈÌÔÊÚÔÛ‡Ó˘ ÙˆÓ […]. ∏ ¿ÚÓËÛȘ Ù˘ ˘Ô-
ÁÚ·Ê‹˜ ÙÔÈ·‡Ù˘ ‰ËÏÒÛˆ˜ ·ÔÙÂÏ› ÙÂÎÌ‹ÚÈÔÓ ÂÚ› Ù˘ ÌË ÓÔÌÈÌÔÊÚÔÛ‡Ó˘ ÙÔ˘ ˘·ÏÏ‹ÏÔ˘.
™‡ÓÙ·ÁÌ· 1952, ¿ÚıÚÔ 4, ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ˜ 3, ‰¿ÊÈÔ ‚’.
3. ∏ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢ÛË: ıÂÙÈΤ˜ Î·È ·ÚÓËÙÈΤ˜ Ï¢ڤ˜
∆· ÌÂÙ·Ó·ÛÙ¢ÙÈο ÂÌ‚¿ÛÌ·Ù·, Ô˘ ‰‹ÏˆÓ·Ó ÔÏÏ·ÏÔ‡ Ù‡Ô˘ ‰ÂÛÌÔ‡˜ Ì ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È Î˘-
Ú›ˆ˜ ¤Ó· ›‰Ô˜ Ì·ÎÚÔ¯ÚfiÓÈ·˜ ÚÔÛ‰ÔΛ·˜ ÂÈÛÙÚÔÊ‹˜, ›¯·Ó ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋
ÔÈÎÔÓÔÌ›·. [...] ¢È¿¯˘ÙË ‹Ù·Ó Î·È Ë ¿Ô„Ë fiÙÈ Ë ·Ú·ÌÔÓ‹ ÛÙȘ ‚ÈÔÌ˯·ÓÈΤ˜ ¯ÒÚ˜ ÙÔ˘ ‚ÔÚÚ¿ ı·
ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡ÛÂ Î·È ˆ˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Û˘ÛÛÒÚ¢Û˘ ÁÓÒÛÂˆÓ Î·È ÈηÓÔًوÓ, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ë ÚÔÔ-
ÙÈ΋ ÂÈÛÙÚÔÊ‹˜ Ó· ʤÚÂÈ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·ÔÙ·ÌȇÛÂȘ Î·È ÁÓÒÛÂȘ. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÏÂ˘Ú¿, Ë ·‡ÍË-
ÛË Ù˘ ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢Û˘ ›¯Â Î·È ·ÚÓËÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›·. ¶.¯. [...] ÛÙÂÚÔ‡Û ÙË
¯ÒÚ· ·fi Ù· ‰˘Ó·ÌÈÎfiÙÂÚ· ÛÙÔȯ›· Ù˘.
¶. ∫·˙¿ÎÔ˜, «∏ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›·, 1949-1967: ·Ó·Û˘ÁÎÚfiÙËÛË Î·È ·Ó¿Ù˘ÍË», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏË-
ÓÈÎÔ‡ ¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıËÓÒÓ, ÙfiÌ. π™∆’, Û. 233.
136
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 136
∂¡√∆∏∆∞ 55
ŸÍ˘ÓÛË Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÎÚ›Û˘ Î·È Ë ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·
Ù˘ 21˘ ∞ÚÈÏ›Ô˘ 1967 (1963-1974)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ‚·ı‡ÙÂÚÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ Ô˘ ÚÔοÏÂÛ·Ó ÙË Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ÙÔ˘ ‚·ÛÈÏÈ¿ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›-
ÓÔ˘ Ì ÙÔÓ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi °. ¶··Ó‰Ú¤Ô˘.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ˘ÔÓfiÌÂ˘Û·Ó ÙÔ˘˜ ÎÔÈÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡˜ ıÂÛÌÔ‡˜, ÒıËÛ·Ó
ÙË ¯ÒÚ· ÚÔ˜ ÙË ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· Î·È ÙÂÏÈο Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ Ù˘.
¡· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÂÈÎfiÓ· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ù˘ ·ÚÈÏÈ·Ó‹˜ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ Î·È Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÔÈÔÈ ·-
Ú¿ÁÔÓÙ˜ ¤ÊÂÚ·Ó ÙËÓ ÙÒÛË ÙÔ˘ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ ÙˆÓ Û˘ÓÙ·ÁÌ·Ù·Ú¯ÒÓ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ªÈ· ÚÒÙË ·Ó¿ÁÓˆÛË ÙˆÓ ‰‡Ô ·ÔÛ·ÛÌ¿ÙˆÓ ‰Â›¯ÓÂÈ fiÙÈ Ë Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ÙÔ˘ °. ¶··Ó‰Ú¤Ô˘ ÌÂ
ÙÔÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ ÔÊÂÈÏfiÙ·Ó ÛÙËÓ ·fiÊ·ÛË ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ Ó· ·ÓÙÈηٷÛÙ‹ÛÂÈ ÙÔÓ ˘Ô˘ÚÁfi ÕÌ˘Ó·˜ ‰›-
¯ˆ˜ Ó· ˙ËÙ‹ÛÂÈ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘ ‰Â‡ÙÂÚÔ˘. ∂ÍÂÙ¿˙ÔÓÙ·˜, ˆÛÙfiÛÔ, ηÓ›˜ Ù· ‰‡Ô ΛÌÂÓ· ‚·ı‡ÙÂÚ· ‰È·-
ÈÛÙÒÓÂÈ fiÙÈ Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ıˆÚÔ‡Û ·˘ÙÔÓfiËÙÔ ‰Èη›ˆÌ¿ ÙÔ˘ Ó· ·ÛΛ ÂÈÚÚÔ‹ ÛÙȘ ¤ÓÔϘ ‰˘-
Ó¿ÌÂȘ Î·È Ì ·˘Ù‹ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ··ÈÙÔ‡Û ӷ ¤¯ÂÈ ÂΛÓÔ˜ –Î·È fi¯È Ô ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈο ÂÎÏÂÁ̤ÓÔ˜ Úˆı˘-
Ô˘ÚÁfi˜ Ù˘ ¯ÒÚ·˜– ÙËÓ Î˘Ú›·Ú¯Ë ÁÓÒÌË ÁÈ· ÙÔÓ ‰ÈÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ·ÚÌfi‰ÈÔ˘ ˘Ô˘ÚÁÔ‡. ∏ ÌÔÓ·Ú¯›· ıÂ-
ˆÚÔ‡ÛÂ, ÛÙÔ Â˘Ú‡ÙÂÚÔ ÌÂÙÂÌÊ˘ÏÈ·Îfi ÂÏÏËÓÈÎfi ÔÏÈÙÈÎfi ÙÔ›Ô, ÙȘ ¤ÓÔϘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ¯ÒÚÔ ÚÔÓÔÌÈ·-
΋˜ ¿ÛÎËÛ˘ Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ Ù˘, Ì ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ· ¯ÒÚÔ ÁÈ· ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ô ÂοÛÙÔÙ ‚·ÛÈÏÈ¿˜ ·ÔÊ¿ÛÈ˙ ‰›-
¯ˆ˜ Ó· ·›ÚÓÂÈ ˘fi„Ë ÙÔ˘ ÙÔÓ fiÔÈÔ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi.
2. √ ‰ÈÎÙ¿ÙÔÚ·˜ ¶··‰fiÔ˘ÏÔ˜ ÍÂÎÈÓ¿ ·fi ÙË ‰È·›ÛÙˆÛË fiÙÈ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÎÈÓ‰˘ÓÂ‡Ô˘Ó «Ó· Á›ÓÔ˘Ó
ıËÚ›· οو ·fi Ù· ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙÈο ÎÂχÛÌ·Ù·». ¶ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘, ÏÔÈfiÓ, Ó· ÌË Û˘Ì‚Â› οÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ Î·È
ÙÔ Î·ıÂÛÙÒ˜ ˘Ô¯Úˆı› «Ó· ÙÔ˘˜ ÙÔ˘ÊÂοÂÈ», Ô ‰ÈÎÙ¿ÙÔÚ·˜ ‰ËÏÒÓÂÈ fiÙÈ «Î¿ı ¤Ó·˜ Ô ÔÔ›Ô˜ ‰ÂÓ Î¿-
ıÂÙ·È Î·Ï¿, ¤ÛÙˆ Î·È ·Ó ÌÔ˘ ÎÔÛÙ›˙Ë ˆ˜ ÎÚ¿ÙÔ˜ ·ÎÚÈ‚¿, ı· ÙÔÓ ı¤Ùˆ ˘fi ÂÚÈÔÚÈÛÌfiÓ». ∆Ô ·fiÛ·-
ÛÌ· ·ÔηχÙÂÈ ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÏÔÁÈ΋ Ù˘ ·ÚÈÏÈ·Ó‹˜ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÔÈ «ÂıÓÔ-
ÛˆÙ‹Ú˜ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ›» ›¯·Ó ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ·˘ÙԂԇψ˜ ÙÔ «ÂıÓÈÎfi ηı‹ÎÔÓ» Ó· Û˘ÏÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ‹ ·ÎfiÌË
Î·È Ó· ÂÍÔÓÙÒÓÔ˘Ó fiÔÈÔÓ ŒÏÏËÓ· ¤ÎÚÈÓ·Ó ·˘ÙÔ› fiÙÈ Â›¯Â ʇÁÂÈ ·fi ÙÔÓ «ÂıÓÈο ÛˆÛÙfi ‰ÚfiÌÔ» ¤¯Ô-
ÓÙ·˜ ·Ú·Û˘Úı› «·fi Ù· ÎÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙÈο ÎÂχÛÌ·Ù·».
3. ∏ ™˘ÓÙÔÓÈÛÙÈ΋ ∂ÈÙÚÔ‹ Ù˘ ηٿÏ˄˘ ÙÔ˘ ¶ÔÏ˘Ù¯Ó›Ԣ ı¤ÙÂÈ ˆ˜ ÚÔ¸fiıÂÛË ÁÈ· ÙËÓ Â›-
Ï˘ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ÙËÓ Î·Ù¿Ï˘ÛË Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ Î·È ÙËÓ ÂÁηı›‰Ú˘ÛË Ù˘ Ï·˚΋˜
΢ÚÈ·Ú¯›·˜. ¶ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÈÙ¢¯ı› Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›·, ··Ú·›ÙËÙË ÚÔ¸fiıÂÛË ÎÚ›ÓÂÙ·È, ·fi ÙÔ˘˜
Ì·¯fiÌÂÓÔ˘˜ ÊÔÈÙËÙ¤˜, Ë ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ «·fi Ù· ͤӷ Û˘ÌʤÚÔÓÙ·». ™·Ê‹˜ Â›Ó·È Ë
·Ó·ÊÔÚ¿ Â‰Ò ÛÙÔÓ ·ÌÂÚÈηÓÈÎfi ·Ú¿ÁÔÓÙ·, Ô˘ ÛÙ‹ÚÈÍ ÙËÓ ·ÚÈÏÈ·Ó‹ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
2. ∏ ·fiÊ·ÛË ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ Ó· Â͈ı‹ÛÂÈ ÙÔÓ ÂÎÏÂÁ̤ÓÔ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi °. ¶··Ó‰Ú¤Ô˘ ÛÂ
·Ú·›ÙËÛË, ÚÔοÏÂÛ ÂÓÙÔÓfiٷ٘ Ï·˚Τ˜ ·ÓÙȉڿÛÂȘ. ∆Ô Î·ÏÔη›ÚÈ ÙÔ˘ 1965 Ë ∞ı‹Ó· Û˘ÁÎÏÔÓ›-
ÛÙËΠ·fi ‰È·‰ËÏÒÛÂȘ, Ô˘ Û˘¯Ó¿ η٤ÏËÁ·Ó Û ‚›·È˜ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ Ì ÙËÓ ·ÛÙ˘ÓÔÌ›·, Ì ·ÚÈÔ
·›ÙËÌ· ÙÔÓ Û‚·ÛÌfi Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋˜ ÓÔÌÈÌfiÙËÙ·˜ ·fi Ù· ∞Ó¿ÎÙÔÚ·, Ù· ÁÓˆÛÙ¿ ˆ˜ «πÔ˘ÏÈ·Ó¿».
137
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 137
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ Û¯¤ÛË Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜ Ì ÙÔÓ ÛÙÚ·Ùfi
∂›ÌÂı· Ëӈ̤ÓÔÈ ÂÓÒÈÔÓ ÙÔ˘ £ÂÔ‡, Û·˜ ·Ó‹Îˆ Î·È ÌÔ˘ ·Ó‹ÎÂÙÂ. ∂Ï›˙ˆ fiÙÈ ÂÚÁ¿˙ÂÛı fiÏÔÈ ÚÔ˜
·˘Ù‹Ó ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛÈÓ.
√ ‚·ÛÈÏÈ¿˜ ¶·‡ÏÔ˜ ·¢ı˘ÓfiÌÂÓÔ˜ Û ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ‡˜, 19 ª·ÚÙ›Ô˘ 1962.
™. °ÚËÁÔÚÈ¿‰Ë˜, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ™˘Á¯ÚfiÓÔ˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜, ∫·fiÔ˘ÏÔ˜, ∞ı‹Ó· 1974, ÙfiÌ. 4, Û. 55.
2. √ ¶. ∫·ÓÂÏÏfiÔ˘ÏÔ˜, ·Ú¯ËÁfi˜ Ù˘ ∂ƒ∂, ÎÚ›ÓÂÈ ÙË ÛÙ¿ÛË
ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘
¢ÂÓ Â›Ó·È ‰ÈfiÏÔ˘ ÛˆÛÙfi –‰ÂÓ Â›Ó·È Û‡ÌʈÓÔ Ì ÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ·– Ó· ÂϤÁ¯ÔÓÙ·È ÔÈ ŒÓÔϘ ¢˘Ó¿ÌÂȘ
·fi ÙÔÓ ∞ÓÒÙ·ÙÔ ÕÚ¯ÔÓÙ·. […] ∞ÏÏ¿ Ë ·Ú¿‰ÔÛË ÙÔ˘ Ô›ÎÔ˘ ÙÔ˘ ‚·ÛÈϤˆ˜ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ›¯Â ‰Ë-
ÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ ÌÈ·Ó ÂÛÊ·Ï̤ÓË –·ÓÙÈÛ˘ÓÙ·ÁÌ·ÙÈ΋– ·ÓÙ›ÏË„Ë Á‡Úˆ ·fi ÙË Û¯¤ÛË ÙÔ˘ ∞ÓÒÙ·ÙÔ˘
ÕÚ¯ÔÓÙÔ˜ […] ÚÔ˜ «Ù·˜ ÂÓfiÏÔ˘˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ».
¶. ∫·ÓÂÏÏfiÔ˘ÏÔ˜, πÛÙÔÚÈο ¢ÔΛÌÈ·, ∞ı‹Ó· ¯.¯., Û. 141.
3. H ÚÂۂ›· ÙˆÓ H¶A ÁÈ· ÙË Û˘ÓˆÌÔÛ›· ÙˆÓ Û˘ÓÙ·ÁÌ·Ù·Ú¯ÒÓ
¶ÂÚ› ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ 1963, ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1964, ÌÈ· ÔÌ¿‰· ‰ÂÍÈÒÓ Û˘ÓÙ·ÁÌ·Ù·Ú¯ÒÓ […] ÔÚÁ·ÓÒıËÎÂ
ÁÈ· Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÂÈ Û Ú·ÍÈÎfiËÌ· Û ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ Ô °ÂÒÚÁÈÔ˜ ¶··Ó‰Ú¤Ô˘ ‰Â¯fiÙ·Ó ÙËÓ ˘Ô-
ÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ∂¢∞. […] ™Ùfi¯Ô˜ Ù˘ ‰ÂÍÈ¿˜ ·˘Ù‹˜ ÔÌ¿‰·˜ Â›Ó·È Ó· ÂÍÔ˘‰ÂÙÂÚÒÛÂÈ ‹ Ó· ·ÔÙÚ¤„ÂÈ ÙË
‰È›ۉ˘ÛË ·ÚÈÛÙÂÚÒÓ ÛÙÔ ÛÙÚ¿ÙÂ˘Ì· Î·È ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË.
ŒÎıÂÛË ÙÔ˘ ÎÏÈÌ·Î›Ô˘ Ù˘ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ ÀËÚÂÛ›·˜ ¶ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ (CIA) ÛÙËÓ ∞ı‹Ó· ÁÈ· ÙË ‰Ú¿-
ÛË Ù˘ Û˘ÓˆÌÔÙÈ΋˜ ÔÌ¿‰·˜ ÙÔ˘ Û˘ÓÙ·ÁÌ·Ù¿Ú¯Ë °. ¶··‰fiÔ˘ÏÔ˘ (·Ú¯¤˜ 1966).
¶ËÁ‹: ∞Ï. ¶··¯ÂÏ¿˜, √ ‚È·ÛÌfi˜ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜, BÈ‚ÏÈÔˆÏ›ÔÓ Ù˘ ∂ÛÙ›·˜, ∞ı‹Ó· 1997,
Û. 237-238.
138
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 138
∂¡√∆∏∆∞ 56
∏ ∂ÏÏ¿‰· ·fi ÙË ªÂÙ·Ôϛ٢ÛË
¤ˆ˜ ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ ’80 (1974-1981)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ›¯Â Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ Ë ∂ÏÏ¿‰· ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÙÒÛË Ù˘ ‰È-
ÎÙ·ÙÔÚ›·˜, ηıÒ˜ Î·È ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ Ù· ¤Ï˘ÛÂ.
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ·Ó·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ·‚·Û›Ï¢Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜, ‰ËÏ·‰‹ Ó· ÁÓˆ-
Ú›ÛÔ˘Ó ÙȘ ηٷ‚ÔϤ˜ ÙÔ˘ ÛËÌÂÚÈÓÔ‡ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Ô˘ Û˘ÓÙÂϤÛÙËÎ·Ó Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1974-1981.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹ ÛÙËÓ ÔÌ·Ï‹ ÌÂÙ¿‚·ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿-
‰·˜ ·fi ÙË ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· ÛÙË ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·, ηıÒ˜ Î·È ÛÙË ıÂÌÂÏ›ˆÛË ÙÔ˘ ÛËÌÂÚÈÓÔ‡ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÔÏÈ-
Ù‡̷ÙÔ˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ ·¢ı‡ÓÂÙ·È ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi Ï·fi ÂÎı¤ÙÔÓÙ·˜ ÙȘ ÚÔÙÂÚ·ÈfiÙËÙ˜ Ù˘ ΢‚¤ÚÓË-
Û˘ ∂ıÓÈ΋˜ ∂ÓfiÙËÙ·˜: ÚÒÙÔÓ, ÚÔ¿ÛÈÛË Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ Î·È Ù˘ ·ÎÂÚ·ÈfiÙËÙ·˜ Ù˘ ∫‡ÚÔ˘ (›-
¯Â ÚÔËÁËı› Ï›ÁÔ ÓˆÚ›ÙÂÚ· Ë ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ÂÈÛ‚ÔÏ‹ ÛÙÔ ÓËÛ›) ηÈ, ‰Â‡ÙÂÚÔÓ, ıÂÌÂÏ›ˆÛË ÂÓfi˜ ·ÏËıÈÓ¿
‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÔ‡ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ı· ¤¯Ô˘Ó ı¤ÛË fiÏÔÈ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ (Û·Ê‹˜ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙË ÌÂ-
ÙÂÌÊ˘Ïȷ΋-ÚÔ‰ÈÎÙ·ÙÔÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ô˘ ÛÊÚ·Á›ÛÙËΠ·fi ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰ÈÒÍÂȘ ÛÂ
‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ ËÙÙËÌ¤ÓˆÓ ÙÔ˘ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘).
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Û‡Á¯ÚÔÓÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi ∂˘¿ÓıË Ã·Ù˙Ë‚·ÛÈÏ›Ԣ, Ë ÔÌ·Ï‹ ÌÂÙ¿‚·ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜
·fi ÙË ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· ÛÙË ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· ˘‹ÚÍ ¤Ó· Â›Ù¢ÁÌ·, ¤Ó· «ÂÏÏËÓÈÎfi ı·‡Ì·» ηٿ ÌÈ· ¿Ô„Ë,
Ô˘ ÔÊÂÈÏfiÙ·Ó, Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi, ÛÙÔ˘˜ Âȉ¤ÍÈÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜ ¯ÂÈÚÈÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ∫·-
Ú·Ì·ÓÏ‹. √ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ηÙfiÚıˆÛÂ, fi¯È ÌfiÓÔ Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ·Ó·›Ì·ÎÙ·, ÛÙË ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ-
΋ ÔÌ·ÏfiÙËÙ·, ηÙÔ¯˘ÚÒÓÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎÔ‡˜ ıÂÛÌÔ‡˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ‰È·¯ÂÈÚÈÛÙ› ·ÔÙÂÏÂ-
ÛÌ·ÙÈο Û‡ÓıÂÙ· ˙ËÙ‹Ì·Ù· Â͈ÙÂÚÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜, fiˆ˜ Ë ÎÚ›ÛË ÙÔ˘ ΢ÚÈ·ÎÔ‡ Î·È Ë ÂÌ¤‰ˆÛË ÙÔ˘
Â˘Úˆ·˚ÎÔ‡ ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌÔ‡ Ù˘ ¯ÒÚ·˜.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ ¤ÊÙ·Û ٷ ÍËÌÂÚÒÌ·Ù· Ù˘ 24˘ πÔ˘Ï›Ô˘ 1974 ÛÙÔ ·ÂÚÔ‰ÚfiÌÈÔ ÙÔ˘ ∂ÏÏËÓÈ-
ÎÔ‡, fiÔ˘ ›¯·Ó Û˘ÁÎÂÓÙÚˆı› ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ Ôϛ٘ ÁÈ· Ó· ÙÔÓ ˘ԉ¯ÙÔ‡Ó. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÔÈ ‰ÚfiÌÔÈ Ù˘
ÚˆÙÂ‡Ô˘Û·˜ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ fiÏÂˆÓ Â›¯·Ó ÏËÌÌ˘Ú›ÛÂÈ ·fi ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ô˘ ·ÓËÁ‡ÚÈ˙·Ó
ÙËÓ ÙÒÛË Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜. §›Á˜ ÒÚ˜ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ÛÙȘ 4.15’ ÙÔ Úˆ›, Ô ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ ÔÚΛÛÙËÎÂ
Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜.
2. ∏ ¿ÌÂÛË ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÎÚ·ÙÔ˘Ì¤ÓˆÓ –·ÚÈÛÙÂÚÒÓ ÛÙË Û˘ÓÙÚÈÙÈ΋ ÙÔ˘˜
ÏÂÈÔÓfiÙËÙ·– Î·È Ë ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÙÔ˘ ∫ÔÌÌÔ˘ÓÈÛÙÈÎÔ‡ ∫fiÌÌ·ÙÔ˜, Ô˘ ›¯Â ÎËÚ˘¯ı› ·Ú¿ÓÔÌÔ ·fi
ÙÔ 1947, ‹Ù·Ó ‰‡Ô ·fi ÙȘ ÚÒÙ˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ∂ıÓÈ΋˜ ∂ÓfiÙËÙ·˜ Ô˘ Û˘ÓÙ¤ÏÂÛ·Ó
ÛÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·˜ ÛÙË ¯ÒÚ·.
3. ∏ ηٿÚÁËÛË Ù˘ ÌÔÓ·Ú¯›·˜ ›¯Â ‹‰Ë Â¤ÏıÂÈ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜. ªÂ
ÙÔ ‰ËÌÔ„‹ÊÈÛÌ· Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛÂ, ÛÙȘ 8 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 1974, χıËΠÔÚÈÛÙÈο ÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ ÌÔÚ-
Ê‹˜ ÙÔ˘ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ¤Ó· Úfi‚ÏËÌ· Ô˘ ›¯Â Ù·Ï·ÈˆÚ‹ÛÂÈ Î·È ‰È¯¿ÛÂÈ ÙË ¯ÒÚ· ÁÈ·
ÌÂÁ¿ÏÔ ‰È¿ÛÙËÌ·.
139
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 139
4. √È ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˜ Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ ‚Ú¤ıËÎ·Ó ÛÙÔ Â‰ÒÏÈÔ Î·ÙËÁÔÚÔ‡ÌÂÓÔÈ ÁÈ· ÛÙ¿ÛË Î·È ÂÛ¯¿ÙË
ÚÔ‰ÔÛ›·. ÕÏÏÔÈ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ηٷ‰ÈοÛÙËÎ·Ó Û ÈÛfi‚È· ‰ÂÛÌ¿ Î·È ¿ÏÏÔÈ Û ı¿Ó·ÙÔ. ∏ ΢‚¤ÚÓËÛË
∫·Ú·Ì·ÓÏ‹, ˆÛÙfiÛÔ, ¤ÎÚÈÓ fiÙÈ ‰ÂÓ ı· ‹Ù·Ó ÛˆÛÙfi Ó· Û˘Ó‰Âı› ÙÔ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfi ÔÏ›ÙÂ˘Ì·, Ï›ÁÔ
ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÂÁηı›‰Ú˘Û‹ ÙÔ˘, Ì ÂÎÙÂϤÛÂȘ. ŒÙÛÈ, ηÓ›˜ ·fi fiÛÔ˘˜ ηٷ‰ÈοÛÙËÎ·Ó Û ı¿Ó·ÙÔ ‰ÂÓ
ÂÎÙÂϤÛÙËÎÂ.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 2, 3 Î·È 4.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
√ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ Î·È Ë ›‰Ú˘ÛË ÙÔ˘ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜
Ù˘ ¡¤·˜ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·˜
√ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ Î·È Ë ÂÚ› ·˘ÙfiÓ ËÁÂÙÈ΋ ÔÌ¿‰· ¤‰ÂÈÍ·Ó ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ fiÙÈ Â›¯·Ó ÍÂ-
οı·ÚË ÚfiıÂÛË Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó Ó¤Ô ÔÏÈÙÈÎfi-ȉÂÔÏÔÁÈÎfi ÛÙ›ÁÌ· Î·È Â‡ÚÔ˜ ÛÙË Û˘ÓÙËÚËÙÈ΋ ·Ú¿Ù·ÍË.
π‰Ú‡ÔÓÙ·˜ ÙË ¡¤· ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·, Âȉ›ˆÍ·Ó Ì ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙËÙ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÌÈ·˜ ·ÓÙȉÈÎÙ·ÙÔÚÈ-
΋˜ ÂıÓÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ‰‡Ó·Ì˘, Ô˘ ı· ˘ÂÚ¤‚·ÈÓ ÙÔ È‰ÂÔÏÔÁÈÎfi-ÔÏÈÙÈÎfi ÚÔÊ›Ï ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔÓ ÈÛÙÔ-
ÚÈÎfi ÔÏÈÙÈÎfi ¯ÒÚÔ Ù˘ ÚÔ‰ÈÎÙ·ÙÔÚÈ΋˜ ¢ÂÍÈ¿˜. √ ÛÙfi¯Ô˜ ÂͤÊÚ·˙ ·Ê’ ÂÓfi˜ ÙȘ ‚·ıȤ˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜
Ô˘ ›¯·Ó Û˘ÓÙÂÏÂÛÙ› Ì ÙËÓ ÂÌÂÈÚ›· Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜, ·Ê’ ÂÙ¤ÚÔ˘ ÌÈ· Û·Ê‹ ÔÏÈÙÈ΋ ·Ó·ÁηÈfiÙË-
Ù·. ∏ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›· ›¯Â ÁÂÓÓËı› ̤۷ ·fi Ù· ÛÏ¿¯Ó· ÙÔ˘ ÌÂÙÂÌÊ˘ÏÈ·ÎÔ‡ «ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Ù˘ ¢ÂÍÈ¿˜». È-
Ú›˜ ÌÈ· ÚÈ˙È΋ ·Ó·Ó¤ˆÛË ÙÔ˘ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜ Î·È ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÎÔ‡ ÚÔÛˆÈÎÔ‡, Ë Û˘ÓÙËÚËÙÈ΋ ·Ú¿Ù·ÍË ı·
Ï‹ÚˆÓÂ ‚·Ú‡ ÎfiÛÙÔ˜.
√ ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ Û˘Ì‡ÎÓˆÛ ÙËÓ ·Ó·ÓˆÙÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Î·È ÙÔ ÂȉȈÎfiÌÂÓÔ È‰ÂÔÏÔÁÈÎfi ÛÙ›ÁÌ·
Ù˘ ¡¢ Ì ÙÔÓ fiÚÔ ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎfi˜ ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌfi˜. [...] ∞fi ÙËÓ ¿Ô„Ë ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·ÍÈÒÓ Î·È ıÂ-
ÛÌÒÓ, Ë ¡¢ ·˘ÙÔÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÙËΠÂÌÊ·ÙÈο ˆ˜ Ë Î·Ù’ ÂÍÔ¯‹Ó ÊÈÏÂχıÂÚË ·Ú¿Ù·ÍË, Ë ÔÔ›· ÂÈ-
Î¿Ï˘Ù ϤÔÓ ÙÔÓ ÎÂÓÙÚÒÔ ¯ÒÚÔ [...]. ∞fi ÙËÓ ¿Ô„Ë ÙÔ˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡-ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜,
Ë ¡¢ ÙfiÓÈÛ ÙËÓ ÚÔۋψۋ Ù˘ ÛÙË ÌÂÈÎÙ‹ ÔÈÎÔÓÔÌ›· ‰›ÓÔÓÙ·˜ ȉȷ›ÙÂÚË ¤ÌÊ·ÛË ÛÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘
ÎÚ¿ÙÔ˘˜, fiˆ˜ Â›Û˘ Î·È ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË [...]. ∏ ÛÙ·ıÂÚÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÊÈÏÂχıÂÚˆÓ ‰Ë-
ÌÔÎÚ·ÙÈÎÒÓ ıÂÛÌÒÓ Î·È Ë ¤ÓÙ·ÍË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙËÓ ∂˘Úˆ·˚΋ √ÈÎÔÓÔÌÈ΋ ŒÓˆÛË ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó
ÙÔ˘˜ ‰‡Ô Ì›˙ÔÓ˜ ÂıÓÈÎÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÙÔ˘ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜.
°. µÔ‡ÏÁ·Ú˘, «∏ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, 1974-2004», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿Ì-
Ì·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 10Ô˜, Û. 17.
140
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 140
∂¡√∆∏∆∞ 57
∏ ∂ÏÏ¿‰· ηٿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’80 (1981-1989)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÏËÚÔÊÔÚËıÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ Î˘‚ÂÚÓËÙÈ΋ ·ÏÏ·Á‹ Ô˘ ¤ÁÈÓ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ 1981.
¡· ÂÓÙ¿ÍÔ˘Ó ÙËÓ ¿ÓÔ‰Ô ÙÔ˘ ¶∞™√∫ ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË ÛÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi ÛÎËÓÈÎfi Ù˘ ÌÂÙ·ÔÏ›Ù¢Û˘,
·ÏÏ¿ Î·È ÛÙÔ Â˘Ú‡ÙÂÚÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÌÂÙ·ÚÚ˘ıÌ›ÛÂȘ Ô˘ ¤Î·ÓÂ Ë Ó¤· ΢‚¤ÚÓËÛË Î·È Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ë ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË Ù˘ ∂ıÓÈ΋˜ ∞ÓÙ›ÛÙ·Û˘ Û‹Ì·Ó ÙÔ ÎÏ›ÛÈÌÔ ÂÓfi˜ ·ÎÏÔ˘ Ô˘
›¯Â ·ÓÔ›ÍÂÈ Ì ÙÔÓ ∂ÌʇÏÈÔ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ, ÁÓˆÛÙfiÙÂÚÔ ˆ˜ «¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ 3˘ ÙÔ˘ ™Â٤̂ÚË», ˘‹ÚÍ ÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi Ì·ÓÈʤ-
ÛÙÔ Ì ÙÔ ÔÔ›Ô Û˘ÛÙ‹ıËΠÙÔ ¶∞™√∫ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·, ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙ·Ôϛ٢ÛË. ∫‡-
ÚÈÔ ÁÓÒÚÈÛÌ¿ ÙÔ˘ Â›Ó·È Ô ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎfi˜ ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÌÈ· ‰¤ÛÌË ÚÔÙÂÈÓfiÌÂÓˆÓ
·ÏÏ·ÁÒÓ Ô˘ Ë ˘ÏÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜ ı· Û‹Ì·ÈÓ ÙÔÓ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈÎfi ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÎÔÈÓˆ-
Ó›·˜. ŒÙÛÈ, Ì ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Î›ÌÂÓÔ ÙÔ ¶∞™√∫ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÙËΠˆ˜ ÌÈ· ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ‰‡-
Ó·ÌË Ô˘ ¤ıÂÙ ˆ˜ ·ÚÈÔ ÛÙfi¯Ô Ù˘ ÙËÓ ÔÈÎÔ‰fiÌËÛË ÌÈ·˜ ÛÔÛÈ·ÏÈÛÙÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜. Ÿˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È
·fi ÙËÓ ÚÔÛÂÎÙÈ΋ ÌÂϤÙË ÙÔ˘ ·ÔÛ¿ÛÌ·ÙÔ˜, Ë ·Ó¿Ï˘ÛË ÙÔ˘ ¶∞™√∫ ÁÈ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·
Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÍÂÎÈÓÔ‡Û ·fi ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË fiÙÈ Ë ∂ÏÏ¿‰· ‹Ù·Ó ÌÈ· ¯ÒÚ· ÂÍ·ÚÙË̤ÓË ·fi ÙȘ ∏¶∞ ηÈ
Ù· ¿ÏÏ· ÈÌÂÚÈ·ÏÈÛÙÈο ΤÓÙÚ·. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÍ¿ÚÙËÛË ·ԉȉfiÙ·Ó Î·È Ë «˘·Ó¿Ù˘ÍË» Ù˘ ÂÏÏËÓÈ-
΋˜ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓ›·˜. ªÂ ‚¿ÛË, ÏÔÈfiÓ, ÙȘ ·Ú·¿Óˆ ·Ú·‰Ô¯¤˜, ÙÔ ¶∞™√∫ ¤ıÂÙ ˆ˜ ·-
ÚÈÔ Î·È ÚˆÙ·Ú¯ÈÎfi ÙÔ˘ ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜ Ù˘ ¯ÒÚ·˜, Ô˘ ÂÌÊ·ÓÈ-
˙fiÙ·Ó ˆ˜ ÚÔ¸fiıÂÛË Î¿ı ¿ÏÏ˘ ·ÏÏ·Á‹˜. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, fï˜, ‰È·Ù˘ÒÓÔÓÙ·Ó Î·È ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ¿ÏÏÔÈ
ÛÙfi¯ÔÈ, fiˆ˜ ÔÈ ÂÎÙÂٷ̤Ó˜ ÂıÓÈÎÔÔÈ‹ÛÂȘ, Ë ·Ó·‰È·ÓÔÌ‹ ÙÔ˘ ÂÈÛÔ‰‹Ì·ÙÔ˜ ÒÛÙ ӷ ÌÂȈıÔ‡Ó ÔÈ
ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ·ÓÈÛfiÙËÙ˜, Ë ÔÈÎÔ‰fiÌËÛË ÂÓfi˜ ÈÛ¯˘ÚÔ‡ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, Ë ‰È·ÛÊ¿ÏÈÛË ÙÔ˘ ‰ÈηÈÒ-
Ì·ÙÔ˜ ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË ÁÈ· fiÏÔ˘˜, ηıÒ˜ Î·È Ë Î·ÙÔ¯‡ÚˆÛË Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ÈÛfiÙË-
Ù·˜ ÙˆÓ ‰‡Ô ʇψÓ. ŸÏ˜ ÔÈ ·Ú·¿Óˆ ÔÏÈÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ Û˘ÓÔ„›˙ÔÓÙ·Ó ÛÙÔ Û‡ÓıËÌ· «∞ÏÏ·Á‹» ηÈ
ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ ÙÚ›Ù˘¯Ô «Ï·˚΋ ΢ÚÈ·Ú¯›·, ÂıÓÈ΋ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·, ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË».
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔ Î›ÌÂÓÔ, ÙÔ ¶∞™√∫ ÛÙ‹ÚÈÍ ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛË Î·Ù¿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘
1980 Û ÙÚÂȘ, ΢ڛˆ˜, ·Ú¿ÁÔÓÙ˜: ÚÒÙÔÓ, ÛÙÔ fiÙÈ Î·Ù¤ıÂÛ ÌÈ· ÚfiÙ·ÛË ÚÈ˙ÔÛ·ÛÙÈÎÒÓ ·ÏÏ·-
ÁÒÓ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ‹Ù·Ó ÒÚÈÌË Î·È ·Ô˙ËÙÔ‡Û ¤Ó· Ù¤ÙÔÈÔ Ô-
ÏÈÙÈÎfi fiÚ·Ì·Ø ‰Â‡ÙÂÚÔÓ, ÛÙËÓ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ· Î·È ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÈηÓfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ËÁ¤ÙË ÙÔ˘ ∞Ó‰Ú¤·
¶··Ó‰Ú¤Ô˘Ø ÙÚ›ÙÔÓ, ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘, ηϿ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ˘ Î·È ÔÏÈÙÈο ·ÔÙÂÏÂÛÌ·-
ÙÈÎÔ‡ ÎfiÌÌ·ÙÔ˜.
3. ∏ ËÁ‹ ·˘Ù‹ ηÏfi ı· ‹Ù·Ó Ó· ÌÂÏÂÙËı› ·Ú¿ÏÏËÏ· Ì ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 4. ∂›Û˘, ȉȷ›ÙÂÚ· ÂӉȷ-
ʤÚÔ˘Û˜ Â›Ó·È ÔÈ Û¯ÂÙÈΤ˜ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ·fi ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ· °È¿ÓÓË µÔ‡Ï-
Á·ÚË ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙÔ ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
3. ∫·Ù¿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’80 ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ¶∞™√∫ ı¤ÏËÛ·Ó Ó· ‰È·ÊÔÚÔÔÈËıÔ‡Ó ·fi ÙËÓ
·Ú·‰ÔÛȷ΋ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ÂÏÏËÓÈ΋ ‰Èψ̷ٛ·, Ô˘ ‹Ù·Ó ÚÔÛËψ̤ÓË ÛÙË ¢‡ÛË, Î·È Âȯ›ÚË-
Û·Ó Ó· ‰È¢ڇÓÔ˘Ó ÙÔÓ ÔÚ›˙ÔÓÙ· Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ Â͈ÙÂÚÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘-
ϛ˜ ÚÔ˜ ÙȘ ¯ÒÚ˜ ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÙˆÓ ∞‰ÂÛ̇وÓ, ÙÔÓ ·Ú·‚ÈÎfi ÎfiÛÌÔ Î·È ÙȘ Ï·˚Τ˜ ‰ËÌÔÎڷٛ˜
141
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 141
Ù˘ ∞. ∂˘ÚÒ˘. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ·˘Ùfi ÂÓÙ¿¯ıËÎÂ Î·È Ë ÔÈÎÔ‰fiÌËÛË Û¯¤ÛÂˆÓ Ì ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈο ÎÈÓ‹-
Ì·Ù·, fiˆ˜ ‹Ù·Ó Ë √ÚÁ¿ÓˆÛË ÁÈ· ÙËÓ ∞ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË Ù˘ ¶·Ï·ÈÛÙ›Ó˘.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 2.
2. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 3.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∆Ô ¶∞™√∫ Î·È Ë Û¯¤ÛË ÙÔ˘ Ì ÙË ÌÂÙ·ÔÏÈÙ¢ÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋
Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·
∏ ÂÎΛÓËÛË Ù˘ ΢‚ÂÚÓËÙÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘ ÙÔ˘ ¶∞™√∫ ÛËÌ·ÙÔ‰fiÙËÛÂ Î·È ÈÛÙÔÔ›ËÛ Ì ȉȷ›ÙÂÚË
¤ÌÊ·ÛË ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈÎÔ-ÔÏÈÙÈ΋ ÛÙÚÔÊ‹ Ô˘ ›¯Â Â¤ÏıÂÈ ÛÙȘ Û˘ÓÂȉ‹ÛÂȘ Î·È ÛÙȘ ÓÔÔÙÚÔ›Â˜ Ù˘ ÌÂ-
Ù·ÔÏÈÙ¢ÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. §›ÁÔ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¿ÓÔ‰fi ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÂÍÔ˘Û›·, ηٿÚÁËÛ ٷ ˘ÔÏ›ÌÌ·Ù· Ù˘ ÓÔ-
ÌÔıÂÛ›·˜ Î·È ÙˆÓ Û˘Ì‚fiÏˆÓ ÙÔ˘ ∂ÌÊ˘Ï›Ô˘, ·Ó·ÁÓÒÚÈÛ ÙËÓ Â·ÌÈ΋ ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË Î·È Î·ıȤڈÛ ÙËÓ
25Ë ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ ˆ˜ Ë̤ڷ ÂıÓÈÎÔ‡ ÂÔÚÙ·ÛÌÔ‡ Ù˘ ∂ӈ̤Ó˘ ∂ıÓÈ΋˜ ∞ÓÙ›ÛÙ·Û˘, Û ·Ó¿ÌÓËÛË Ù˘
·Ó·Ù›Ó·Í˘ Ù˘ Á¤Ê˘Ú·˜ ÙÔ˘ °ÔÚÁÔÔÙ¿ÌÔ˘ ·fi ÙÔÓ ∂§∞™ Î·È ÙÔÓ ∂¢∂™ ÙÔ 1943. ∆Ô Â›ÛËÌÔ ÎÚ¿-
ÙÔ˜ ‰È·ÌfiÚʈÓ ÌÈ· ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈ΋ «ÔÏÈÙÈ΋ ÌÓ‹Ì˘» ˘ÈÔıÂÙÒÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ ÌÈ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ «·Ó¿ÁÓˆÛË»
Ù˘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜. ◊Ù·Ó Ë ÔÚ·Ù‹ ÎÔÚ˘Ê‹ ÌÈ·˜ ‚·ı‡ÙÂÚ˘ Î·È Ì·˙ÈÎfiÙÂÚ˘ ·ÏÏ·Á‹˜ Ô˘
ÁÈÓfiÙ·Ó ÛÙÔ Â›Â‰Ô Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜, ‹ ηχÙÂÚ·, Ù˘ ÌÈÎÚÔÎÔÈÓˆÓ›·˜. √È Ôϛ٘ ÍÂÂÚÓÔ‡Û·Ó
¤ÌÚ·ÎÙ· Ù· ˘ÔÏ›ÌÌ·Ù· ÙÔ˘ «Êfi‚Ô˘ ÙÔ˘ ¯ˆÚÔʇϷη», ÌÈ· ‰È·‰Â‰Ô̤ÓË ÙfiÙ ¤ÎÊÚ·ÛË Ô˘ Û˘-
Ófi„È˙ ÙË ‰È¿¯˘ÙË ÂÍÔ˘Û›· ÙˆÓ ÓÈÎËÙÒÓ Î·È ÙȘ ÊÔ‚›Â˜ ÙˆÓ ËÙÙËÌ¤ÓˆÓ ÙÔ˘ ∂ÌÊ˘Ï›Ô˘. Èڛ˜ ·˘Ùfi ÙÔ
ÔÚ·Ùfi Î·È ·‰ÈfiÚ·ÙÔ Ó‹Ì·, ‰ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ì ÙȘ Ú›˙˜ Ô˘ ›¯Â Ú›ÍÂÈ Î·È ÙËÓ ·ÓÙÔ¯‹
Ù˘ Û˘Ó·›ÓÂÛ˘ Ô˘ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛÂ Ô Ó¤Ô˜ ÔÏÈÙÈÎfi˜ ÊÔÚ¤·˜ ¶∞™√∫ Î·È Ë ·ÔÎÏËı›˜ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋-
ÚÔԉ¢ÙÈ΋ ·Ú¿Ù·ÍË.
°. µÔ‡ÏÁ·Ú˘, «∏ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, 1974-2004», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿Ì-
Ì·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 10Ô˜, Û. 27.
142
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 142
∂¡√∆∏∆∞ 58
∏ ∂ÏÏ¿‰· ÛÙË ÌÂÙ·„˘¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋ ÂÔ¯‹
(1989-2001)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÏÏËÓÈΤ˜ ÂÛˆÙÂÚÈΤ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 1989-2001.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó fiÙÈ Ë Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ Ù˘ ∞. ∂˘ÚÒ˘, ȉȷ›ÙÂÚ· ·ÈÛıËÙ‹ ÛÙ·
µ·ÏοÓÈ·, ÂËÚ¤·Û ÙfiÛÔ ÙËÓ ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË fiÛÔ Î·È ÙË ‰ÈÂıÓ‹ ı¤ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó, ÂȉÈÎfiÙÂÚ·, ÙÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÌÂÙ¤ÙÚ„·Ó ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ·fi Ù· Ù¤ÏË Ù˘ ‰Âη-
ÂÙ›·˜ ÙÔ˘ ’80, Û ¯ÒÚ· ˘Ô‰Ô¯‹˜ ÌÂÙ·Ó·ÛÙÒÓ.
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛÂ Ë ∂ÏÏ¿‰· ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ‰Ë-
ÌÔÎÚ·ÙÈÒÓ ÙˆÓ µ·ÏηӛˆÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÙȘ Ӥ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ô˘ ·¤ÎÙËÛÂ.
¡· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔÓ ÚfiÏÔ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙ· ÌÂÙ·„˘¯ÚÔÔÏÂÌÈο µ·ÏοÓÈ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ ı¤ÛË Ô˘ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ Â›Ó·È fiÙÈ Ë ∂ÏÏ¿‰· ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙËÓ ¶°¢ª,
ȉ›ˆ˜ ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1991-1995, ÌÈ· ·ÎÚ·›· Î·È ‰ÔÁÌ·ÙÈ΋ ÛÙ¿ÛË, Ë ÔÔ›· ÛÊÚ¿ÁÈÛ ÙÂÏÈο Ùfi-
ÛÔ ÙËÓ Â͈ÙÂÚÈ΋ fiÛÔ Î·È ÙËÓ ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋. ∂ÎÊÚ¿ÛÂȘ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÛÙ¿Û˘
·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙË Á›ÙÔÓ· ¯ÒÚ· ‹Ù·Ó Ë ÂÛÙ›·ÛË Ù˘ fiÏ˘ Û˘˙‹ÙËÛ˘ ÛÙÔ ˙‹ÙËÌ· ÙÔ˘ ÔÓfiÌ·Ùfi˜ Ù˘ ηÈ
Ë ÂÈÌÔÓ‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ó· ηıÔÚ›ÛÂÈ ·˘Ù‹ ÙÔ ·ÎÚÈ‚¤˜ ÂÚȯfiÌÂÓfi ÙÔ˘, ηıÒ˜ Î·È Ë ¿ÛÎËÛË ÂΠ̤-
ÚÔ˘˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ·ÎÚ·›ˆÓ ÌÔÚÊÒÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ›ÂÛ˘ (ÂÌ¿ÚÁÎÔ) Û ‚¿ÚÔ˜ Ù˘ ¶°¢ª. ∞˘Ù‹ Ë
ÂÏÏËÓÈ΋ ÛÙ¿ÛË, ¤Ú· ·fi ÙÔ fiÙÈ ‰ÂÓ Û˘Ó¤‚·ÏÏ ÛÙËÓ Â͇ÚÂÛË ÔÔÈ·Û‰‹ÔÙ χÛ˘, ¤ÊıÂÈÚ ÙË
‰ÈÂıÓ‹ ÂÈÎfiÓ· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ȉ›ˆ˜ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ Î·È ÛÙȘ ËÁÂۛ˜ ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚-
΋˜ ŒÓˆÛ˘ Î·È ÙˆÓ ∏¶∞. ŒÙÛÈ, Û ÌÈ· ÂÔ¯‹ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ·Ó·Î·Ù·Ù¿ÍÂˆÓ ÛÙ· µ·ÏοÓÈ·, ÂÔ¯‹ η-
Ù¿ ÙËÓ ÔÔ›· Ë ∂ÏÏ¿‰· ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ ÂÓÈÛ¯‡ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ÂÚÈ-
ÊÂÚÂÈ·Îfi Ù˘ ÚfiÏÔ, ‰ÔÁÌ·ÙÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÛÙËÓ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Û·Ó ÎÈ ·˘Ù¤˜ Ô˘ ÂÚÈÁÚ¿ÊÙËηÓ
·Ú·¿Óˆ ¤Î·Ó·Ó ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ Î·È fi¯È ·Ú¿ÁÔÓÙ· Â͇ÚÂÛ˘ χÛˆÓ.
2. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Û‡Á¯ÚÔÓÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi ª·ÚÎ ª·˙¿Ô˘ÂÚ, Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ηÏÔ‡ÓÙ·È Ó· χ-
ÛÔ˘Ó Û‹ÌÂÚ· ÔÈ ‚·ÏηÓÈΤ˜ ¯ÒÚ˜ Â›Ó·È ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘· Ì ٷ ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó ÔÈ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯ÒÚ˜. ¶ÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, Ù· ‚·ÏηÓÈο ÎÚ¿ÙË Î·ÏÔ‡ÓÙ·È ÛÙË ÌÂÙ·„˘-
¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋ ÂÔ¯‹ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ó, ÚÒÙ· ·’ fiÏ·, ÂΛӘ ÙȘ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ Ô˘ Â›Ó·È ··Ú·›-
ÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘ÍË. ™ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË ı· Ú¤ÂÈ, ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Ó· ıÂ-
ÌÂÏÈÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ¢ËÌÂÚ›· ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÙÔ˘˜, ·ÔÙÚ¤ÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ ηْ ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ
·fi ÙÔ Â‡ÎÔÏÔ Î·È ÁÚ‹ÁÔÚÔ Î¤Ú‰Ô˜ Ô˘ ˘fiÛ¯ÂÙ·È Ë ÂÌÏÔ΋ Ì ÙÔ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ ¤ÁÎÏËÌ·. ™ÙËÓ ÔÈ-
ÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ÛÙËÓ Â˘ËÌÂÚ›· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‚·ÛÈÛÙÔ‡Ó, ηÙfiÈÓ, ˘ÁÈ‹ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈο ÔÏÈÙÈ-
ο Û˘ÛÙ‹Ì·Ù·. ∆¤ÏÔ˜, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÏËÊı› ̤ÚÈÌÓ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË ÊÙËÓ‹˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜ Ì ·-
Ú¿ÏÏËÏÔ Û‚·ÛÌfi ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ.
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ∫. ªËÙÛÔÙ¿Î˘ ‰ÈÂÙ¤ÏÂÛ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ηٿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1990-1993 Î·È ÎÏ‹ıËΠӷ ‰È·-
¯ÂÈÚÈÛÙ›, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ¿ÏÏ·, Ù· ÛÔ‚·Úfiٷٷ ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÚÔÛ·ÚÌÔÁ‹˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙË ÌÂÙ·„˘-
¯ÚÔÔÏÂÌÈ΋ ÂÔ¯‹.
2. √È Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ∫. ™ËÌ›ÙË ¤‰ˆÛ·Ó ȉȷ›ÙÂÚË ¤ÌÊ·ÛË ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙË ‰È·-
‰Èηۛ· Ù˘ Â˘Úˆ·˚΋˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘.
143
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 143
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. √ ·ÚÈÔ˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÌÂÙ·ÙÚ¤„ÂÈ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·fi ¯ÒÚ· ·ÔÛÙÔÏ‹˜ ÌÂÙ·Ó·ÛÙÒÓ ÛÂ
¯ÒÚ· ˘Ô‰Ô¯‹˜ ÌÂÙ·Ó·ÛÙÒÓ Â›Ó·È Ë ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Ô˘ ¤¯ÂÈ ÂÌÊ·Ó›ÛÂÈ Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÈÎÔÓÔÌ›·
ηٿ ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ‰ÂηÂٛ˜. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ ·˘Ùfi ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ·Ó·Î·Ù·Ù¿ÍÂȘ Ô˘
ÛËÌÂÈÒıËÎ·Ó ÛÙ· µ·ÏοÓÈ· ·ÏÏ¿ Î·È ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ· ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ, ·fi ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘
‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ 1990 ÎÈ ¤ÂÈÙ·, ¤Î·Ó·Ó ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÂÏ΢ÛÙÈÎfi ÚÔÔÚÈÛÌfi ÁÈ· ÔÏÏÔ‡˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜
Ô˘ ·Ó·˙ËÙÔ‡Û·Ó Î·Ï‡ÙÂÚË Ù‡¯Ë.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
√È ·ÏÈÓÓÔÛÙÔ‡ÓÙ˜ ŒÏÏËÓ˜ Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·
ÚÔÛ·ÚÌÔÁ‹˜ ÙÔ˘˜
[...] ¶ÂÚ›ÏÔη ‹Ù·Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÙˆÓ Â·Ó··ÙÚÈ˙fiÌÂÓˆÓ ·fi ÙȘ ·Ó·ÙÔÏÈÎÔ-Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯Ò-
Ú˜ Î·È ÙËÓ ∂™™¢, ÙfiÛÔ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÚÔÛʇÁˆÓ fiÛÔ –ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ– ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯Ô-
ÓÙ·Ó ·fi ·Ï·ÈfiÙÂÚ˜ ÌÂÙ·Ó·ÛÙ‡ÛÂȘ Û ÂÚÈÔ¯¤˜ Ù˘ ƒˆÛ›·˜ Î·È Ù˘ ÌÂÙ¤ÂÈÙ· ™Ô‚ÈÂÙÈ΋˜ ŒÓˆÛ˘.
Ÿˆ˜ ‹Ù·Ó ÂfiÌÂÓÔ, Ë ÁˆÁÚ·ÊÈ΋ Î·È ¯ÚÔÓÈ΋ ·fiÛÙ·ÛË Î·È Ô ÓfiÛÙÔ˜ ÙˆÓ ·Ï·ÈfiÙÂÚˆÓ ÁÂÓÂÒÓ
›¯·Ó ÚÔηϤÛÂÈ ÙËÓ ÂÍȉ·Ó›Î¢ÛË (ȉȷ›ÙÂÚ· ÛÙ· Ì¿ÙÈ· ÙˆÓ ÓÂfiÙÂÚˆÓ) Ù˘ Ì·ÎÚÈÓ‹˜ Î·È ÁÈ· ¯Úfi-
ÓÈ· ·ÚÔÛ¤Ï·ÛÙ˘ ·ÙÚ›‰·˜Ø fiÙ·Ó Ë Â͈ڷ˚Ṳ̂ÓË ÂÈÎfiÓ· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÂÚ¯fiÙ·Ó Û ۇÁÎÚÈÛË Î·È
·ÓٛʷÛË Ì ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, ÙfiÙÂ Ë ·ÔÁÔ‹Ù¢ÛË ÚÔηÏÔ‡Û ÛÙÔ˘˜ ·Ô‰‹ÌÔ˘˜ Ó¤· ·ÙÔÌÈ-
ο Î·È ÔÈÎÔÁÂÓÂȷο ÙÚ·‡Ì·Ù· [...].
∞ÎfiÌ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ÂÓۈ̿وÛ˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó ÔÈ ÔÌÔÁÂÓ›˜ Ô˘ ¤Ú-
¯ÔÓÙ·È ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·fi ‰È¿ÊÔÚ˜ ¢ËÌÔÎڷٛ˜ Î·È ÂÚÈʤÚÂȘ Ù˘ ÚÒËÓ ™Ô‚ÈÂÙÈ΋˜ ŒÓˆÛ˘.
À¿Ú¯ÂÈ Î·Ù·Ú¯‹Ó ÁÈ· ÔÏÏÔ‡˜ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· Ù˘ ÁÏÒÛÛ·˜. [...] ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ ·˘Ùfi ÙÔ˘˜
·ÔÌfiÓˆÓÂ Û˘¯Ó¿ ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ô˘ ¤‚ÚÈÛÎ·Ó ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙÂÁηٿÛÙ·Û‹ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·.
[...] ∆ÂÏÈο, Ë ÌÂٷΛÓËÛË ÙˆÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ Ù˘ ÚÒËÓ ∂™™¢ ÚÔ˜
ÙÔ ÂıÓÈÎfi ΤÓÙÚÔ ÈÛÔ‰˘Ó·ÌÔ‡Û ԢÛÈ·ÛÙÈο Ì ÌÈ· Ó¤· ÌÂÙÔÈÎÂÛ›·.
π. ÷ÛÈÒÙ˘, «∏ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢ÛË Î·È Ô ·fi‰ËÌÔ˜ ∂ÏÏËÓÈÛÌfi˜», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡
¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıËÓÒÓ, ÙfiÌ. π™∆’, Û. 537.
144
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 144
∫∂º∞§∞π√ ¢∂∫∞∆√ ∆ƒπ∆√
√𠶃√™¶∞£∂π∂™ ∂¡√¶√π∏™∏™ ∆∏™ ∂Àƒø¶∏™
∫∞π ∏ ∂§§∞¢∞
∂¡√∆∏∆∞ 59
√È Î˘ÚÈfiÙÂÚÔÈ ÛÙ·ıÌÔ› ÛÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÂÓÔÔ›ËÛ˘
Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ (1951-2001)
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙËÓ ÔÚ›· ÙˆÓ ÚÔÛ·ıÂÈÒÓ Â˘Úˆ·˚΋˜ ÂÓÔÔ›Ë-
Û˘ ηٿ ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· fiÚÁ·Ó· Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘ Î·È ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘˜.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô ¿ÚıÚÔ 2 Ù˘ Û˘Óı‹Î˘ ›‰Ú˘Û˘ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ √ÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·˜ ¤ıÂÙÂ, ‹‰Ë ·fi ÙÔ
1957, ÙÔ˘˜ ‚·ÛÈÎÔ‡˜ ¿ÍÔÓ˜ ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ı· ¤ÚÂ ӷ ÎÈÓËı› Ë ‰È·‰Èηۛ· ÂÓÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ∂˘-
ÚÒ˘. ∏ ÚÒÙË Î·È Î‡ÚÈ· Âȉ›ˆÍË ‹Ù·Ó Ë ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË ÌÈ·˜ ·ÚÌÔÓÈ΋˜ Î·È ÈÛÔÚÚÔË̤Ó˘ ÔÈÎÔÓÔ-
ÌÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ô˘ ı· ·ÁοÏÈ·˙ fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯ÒÚ˜ Î·È ı· ¤ıÂÙ ˆ˜
ÛÎÔfi ÙÔÓ ˘„ËÏfiÙÂÚÔ ‰˘Ó·Ùfi ‚·ıÌfi Û‡ÁÎÏÈÛ˘ ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ ÙÔ˘˜ ÂȉfiÛˆÓ. √ ÛÙfi¯Ô˜ ·˘Ùfi˜
ı· ¤ÚÂ ӷ ÂÈÙ¢¯ı›, ÂÓÒ ı· Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·Ó, ·Ú¿ÏÏËÏ·, ̤ÙÚ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË ˘„ËÏÔ‡ ÂÈ-
¤‰Ô˘ ··Û¯fiÏËÛ˘ (ηٷÔϤÌËÛË Ù˘ ·ÓÂÚÁ›·˜) Î·È ·Ó¿ÏÔÁˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ·ÚÔ¯ÒÓ (ÎÔÈÓˆÓÈ΋
·ÛÊ¿ÏÈÛË), ÙË ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙÔ˘ ‚ÈÔÙÈÎÔ‡ ÂÈ¤‰Ô˘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÙÔÓ Û‚·ÛÌfi ÙÔ˘ ÂÚÈ-
‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. ∆Ô Ì¤ÛÔ ÁÈ· Ó· ÂÈÙ¢¯ıÔ‡Ó ÔÈ ·Ú·¿Óˆ ÛÙfi¯ÔÈ ‹Ù·Ó Ë Î·ıȤڈÛË ÌÈ·˜ ÎÔÈÓ‹˜ ·ÁÔÚ¿˜
Î·È ÌÈ·˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ Î·È ÓÔÌÈÛÌ·ÙÈ΋˜ ¤ÓˆÛ˘ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Ù· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË ı· ·ÔÊ¿ÛÈ-
˙·Ó Î·È ı· ˘ÏÔÔÈÔ‡Û·Ó ÎÔÈÓ¤˜ ÔÏÈÙÈΤ˜.
2. √ ºÂÚÓ¿ÓÙ ªÚÔÓÙ¤Ï, ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˘ Ù˘ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·ÊÈ΋˜ Û¯ÔÏ‹˜ ÙˆÓ Annales Î·È ¤Ó·˜ ·fi
ÙÔ˘˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˘˜ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ‰È·Ù˘ÒÓÂÈ ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ ·˘Ùfi ÚËÙ¿ Î·È Ì ۷-
Ê‹ÓÂÈ· ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ÂÈÊ˘Ï¿ÍÂˆÓ ·Ó·ÊÔÚÈο Ì ÙÔÓ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Î·È ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ Ù˘ Â˘Úˆ·˚΋˜ ÂÓÔ-
Ô›ËÛ˘. ÀÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ì¤¯ÚÈ ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ÌÈÏ¿ (ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÁÚ¿ÊÙËΠÙÔ 1963) Ë ‰È·‰Èηۛ·
ÂÓÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘ ›¯Â ΢ڛˆ˜ Ù¯ÓÔÎÚ·ÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ÂÓÒ, ÙËÓ ›‰È· ÛÙÈÁÌ‹, ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÏË-
Êı› ˘fi„Ë ÔÈ «·Ú¯¤ÁÔÓ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ô˘ ÙË ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó, Î·È Ô˘ ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ÛÙ· ηٿ‚·ı¿ Ù˘»,
‰ËÏ·‰‹ «fiÏÔÈ ÔÈ ˙ˆÓÙ·ÓÔ› Ô˘Ì·ÓÈÛÌÔ› Ù˘». ∫·Ù¿ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘ ªÚÔÓÙ¤Ï, ·Ó Ë ‰È·‰Èηۛ· Â˘Úˆ-
·˚΋˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ ‰ÂÓ ·Ó·ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈ˙fiÙ·Ó Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ˘fi„Ë Ù˘ Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‚·ıÌfi Ù·
ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·, ÙȘ ·ÓËÛ˘¯›Â˜ Î·È ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ô˘ ηÙÔÈÎÔ‡Ó ÙËÓ ∂˘ÚÒË, ÙfiÙ ÎÈÓ‰‡-
Ó¢ ӷ ·Ó·ÙÚ·›. ∆Ô ÌfiÓÔ fiÚ·Ì· ÁÈ· ÌÈ· ∂˘ÚÒË ÙÔ˘ ̤ÏÏÔÓÙÔ˜ ›ӷÈ, ηٿ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘, ·˘Ùfi
Ù˘ «∂˘ÚÒ˘ ÙˆÓ Ï·ÒÓ».
145
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 145
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
™˘Óı‹ÎË ÁÈ· ÙËÓ ∂˘Úˆ·˚΋ ŒÓˆÛË (Û˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ ª¿·ÛÙÚȯÙ, 1992)
ÕÚıÚÔ ∞
ªÂ ÙËÓ ·ÚÔ‡Û· Û˘Óı‹ÎË, Ù· À„ËÏ¿ ™˘Ì‚·ÏÏfiÌÂÓ· ̤ÚË È‰Ú‡Ô˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Ì›· ∂˘Úˆ·˚΋
ŒÓˆÛË, ÂÊÂÍ‹˜ ηÏÔ‡ÌÂÓË «ŒÓˆÛË».
∏ ·ÚÔ‡Û· Û˘Óı‹ÎË ·ÓÔ›ÁÂÈ Ó¤· Ê¿ÛË ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ÌÈ·˜ ‰È·ÚÎÒ˜ ÛÙÂÓfiÙÂÚ˘ ¤ÓˆÛ˘ ÙˆÓ
Ï·ÒÓ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÛÙËÓ ÔÔ›· ÔÈ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ ÈÔ ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ˘˜ ÔÏ›-
Ù˜.
∏ ŒÓˆÛË ‚·Û›˙ÂÙ·È ÛÙȘ ∂˘Úˆ·˚Τ˜ ∫ÔÈÓfiÙËÙ˜, Û˘ÌÏËÚÔ‡ÌÂÓ˜ Ì ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÙȘ ÌÔÚʤ˜
Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ıÂÛ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ·ÚÔ‡Û· Û˘Óı‹ÎË. Œ¯ÂÈ ·ÔÛÙÔÏ‹ Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÈ Û˘ÓÂÎÙÈο
Î·È ·ÏÏËϤÁÁ˘· ÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÌÂÏÒÓ Î·È ÙˆÓ Ï·ÒÓ ÙÔ˘˜.
ÕÚıÚÔ µ
∏ ŒÓˆÛË ı¤ÙÂÈ ˆ˜ ÛÙfi¯Ô˘˜:
– Ó· ÚÔˆı‹ÛÂÈ ÙËÓ ÈÛfiÚÚÔË Î·È ÛÙ·ıÂÚ‹ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÚfiÔ‰Ô, ȉ›ˆ˜ Ì ÙË ‰ËÌÈ-
Ô˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ¯ÒÚÔ˘ ¯ˆÚ›˜ ÂÛˆÙÂÚÈο Û‡ÓÔÚ·, Ì ÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ Û˘-
ÓÔ¯‹˜ Î·È Ì ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË ÌÈ·˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ Î·È ÓÔÌÈÛÌ·ÙÈ΋˜ ¤ÓˆÛ˘, Ë ÔÔ›· ı· ÂÚÈÏ¿‚ÂÈ ÂÓ Î·È-
ÚÒ, ¤Ó· ÂÓÈ·›Ô ÓfiÌÈÛÌ·, Û‡Ìʈӷ Ì ÙȘ ‰È·Ù¿ÍÂȘ Ù˘ ·ÚÔ‡Û·˜ Û˘Óı‹Î˘,
– Ó· ÂȂ‚·ÈÒÛÂÈ ÙËÓ Ù·˘ÙfiÙËÙ¿ Ù˘ ÛÙË ‰ÈÂıÓ‹ ÛÎËÓ‹, ȉ›ˆ˜ Ì ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌÈ·˜ ÎÔÈÓ‹˜ Â͈-
ÙÂÚÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È ÔÏÈÙÈ΋˜ ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜, Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔ̤Ó˘ Ù˘ ÂÓ Î·ÈÚÒ ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ ÌÈ·˜
ÎÔÈÓ‹˜ ·Ì˘ÓÙÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜, Ë ÔÔ›· ÌÔÚ›, Û ‰Â‰Ô̤ÓË ÛÙÈÁÌ‹, Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ Û ÎÔÈÓ‹ ¿Ì˘Ó·,
– Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÂÈ ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ ÙˆÓ ˘ËÎfiˆÓ ÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ
ÌÂÏÒÓ Ù˘ Ì ÙË ı¤ÛÈÛË Èı·Á¤ÓÂÈ·˜ Ù˘ ŒÓˆÛ˘,
– Ó· ·Ó·Ù‡ÍÂÈ ÛÙÂÓ‹ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÛÙÔÓ ÙÔ̤· Ù˘ ‰ÈηÈÔÛ‡Ó˘ Î·È ÙˆÓ ÂÛˆÙÂÚÈÎÒÓ ˘Ôı¤ÛˆÓ,
– Ó· ‰È·ÙËÚ‹ÛÂÈ ÛÙÔ ·Î¤Ú·ÈÔ ÙÔ ÎÔÈÓÔÙÈÎfi ÎÂÎÙË̤ÓÔ Î·È Ó· ÙÔ ·Ó·Ù‡ÍÂÈ Ì ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ Ó· ÌÂ-
ÏÂÙËı›, [...] ηٿ fiÛÔÓ ÔÈ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÔÈ ÌÔÚʤ˜ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ηıÈÂÚÒÓÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ·ÚÔ‡-
Û· Û˘Óı‹ÎË ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·Ó·ıˆÚËıÔ‡Ó, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÍ·ÛÊ·ÏÈÛı› Ë ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·
ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ Î·È ÙˆÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ Ù˘ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·˜.
¶ËÁ‹: www.europa.eu.int (Ô ‰ÈÎÙ˘·Îfi˜ ÙfiÔ˜ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘).
146
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 146
∂¡√∆∏∆∞ 60
H ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÔÈ ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘.
∏ ∂ÏÏ¿‰· ÎÚ¿ÙÔ˜-̤ÏÔ˜ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ Ê¿ÛÂȘ ·fi ÙȘ Ôԛ˜ ¤Ú·ÛÂ Ë Û¯¤ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ì ÙËÓ ∂√∫, ÛÙËÓ
·Ú¯‹, Î·È ÙËÓ ∂˘Úˆ·˚΋ ŒÓˆÛË, ηÙfiÈÓ.
¡· ·ÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÚfiÏÔ Î·È ÙË ı¤ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙËÓ ∂˘Úˆ·˚΋ ŒÓˆÛË Û‹ÌÂÚ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∏ Û˘Ìʈӛ· ¤ÓÙ·Í˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙËÓ ∂√∫, ÙÔ 1979, ·ÔÙÂÏÔ‡Û ÁÈ· ÙÔÓ ÙfiÙ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi
∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹ ÙË Ê˘ÛÈ΋ Û˘Ó¤¯ÂÈ· Î·È ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›·˜ Ô˘ Ô
›‰ÈÔ˜ ›¯Â ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙÔ 1961, fiÙ·Ó Â›¯Â ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÂÈ ÛÙËÓ ˘ÔÁÚ·Ê‹ Û˘Ìʈӛ·˜ Û‡Ó‰ÂÛ˘ Ù˘ ¯Ò-
Ú·˜ Ì ÙȘ ∂˘Úˆ·˚Τ˜ ∫ÔÈÓfiÙËÙ˜ (‚ϤÂ Î·È ·Ú·Î¿Ùˆ, ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ΛÌÂÓÔ 1).
∆ÒÚ·, ÌÂÙ¿ ÙË ıÏÈ‚ÂÚ‹ ·Ú¤ÓıÂÛË Ù˘ ÂÙ¿¯ÚÔÓ˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜, Ë ∂ÏÏ¿‰·, Ì Úˆı˘Ô˘ÚÁfi ηÈ
¿ÏÈ ÙÔÓ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹, ÚÔ¯ˆÚÔ‡Û ÛÙËÓ ¤ÓÙ·Í‹ Ù˘ ÛÙËÓ ∂˘Úˆ·˚΋ √ÈÎÔÓÔÌÈ΋ ∫ÔÈÓfiÙËÙ· ÌÂ
ÙËÓ ÚÔÛ‰ÔΛ· fiÙÈ ¤ÙÛÈ ı· ‰ڷÈÒÛÂÈ ÙËÓ ÂıÓÈ΋ Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·, ı· ÂÌ‰ÒÛÂÈ ÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ-
ÎÔ‡˜ Ù˘ ıÂÛÌÔ‡˜, ı· ÂÓ‰˘Ó·ÌÒÛÂÈ ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ Ù˘ ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ı· ÂÈÙ·¯‡ÓÂÈ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋
Ù˘ ÚfiÔ‰Ô.
√ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜, ·Ó Î·È ‰ÂÓ ¤ıÂÛ ԇÙ ÛÙÈÁÌ‹ ˘fi ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ÙË ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ‰Èψ̷ÙÈ-
΋ ÚÔۋψÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÚÔ˜ ÙË ¢‡ÛË (¤¯ÂÈ Ì›ÓÂÈ ÈÛÙÔÚÈ΋ Ë ÊÚ¿ÛË ÙÔ˘ «∞Ó‹ÎÔÌÂÓ ÂȘ ÙËÓ ¢‡-
ÛÈÓ»), ·Ó·˙‹ÙËÛÂ, ˆÛÙfiÛÔ, ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ·˘Ù‹˜ Ù˘ ¿ÁÈ·˜ ÂÈÏÔÁ‹˜ Ó¤Ô˘˜ ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌÔ‡˜. ™ÙÔ
Ï·›ÛÈÔ ·˘Ùfi, ÔÈ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘ ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹ ‚·Û›ÛÙËÎ·Ó ÛÙËÓ ·Ó¿‰ÂÈÍË Ù˘ ¤ÓÙ·Í˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜
ÛÙËÓ ∂√∫ Û ÂıÓÈÎfi ÛÙfi¯Ô ˘„ËÏÔ‡ ·ÚÔ˘˜. ∞˘Ùfi ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÙËΠ¯¿ÚË Î·È ÛÙË Û‡Ó‰ÂÛË ÙÔ˘ Â˘Úˆ-
·˚ÎÔ‡ ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌÔ‡ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ì ÙËÓ ÂıÓÈ΋ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·, ÙË ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ ÔÌ·ÏfiÙËÙ· ηÈ
ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ¢ËÌÂÚ›· Ù˘ ¯ÒÚ·˜.
¶·Ú¿ÏÏËÏ·, Ô ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜ ÂÎÙÈÌÔ‡Û fiÙÈ Ë ÂÓÂÚÁfi˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·
Â˘Úˆ·˚΋˜ ÂÓÔÔ›ËÛ˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ Î·È ˆ˜ ·ÓÙ›‚·ÚÔ ÛÙËÓ ÈÛ¯˘Ú‹ ·ÌÂÚÈηÓÈ΋
ÂÈÚÚÔ‹ Ô˘ ›¯Â ÂÌ‰ˆı› ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈο ÛÙË ¯ÒÚ·.
2. √ ∫ÒÛÙ·˜ ™ËÌ›Ù˘, Ô˘ ˆ˜ Úˆı˘Ô˘ÚÁfi˜ ËÁ‹ıËÎ Ù˘ ÂÈÙ˘¯Ë̤Ó˘ ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿-
‰·˜ Ó· ·ÓÙ·ÔÎÚÈı› ÛÙ· ÎÚÈÙ‹ÚÈ· Ô˘ ¤ıÂÙÂ Ë ∂˘Úˆ·˚΋ ŒÓˆÛË ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ ¤Ó· ÎÚ¿ÙÔ˜-̤ÏÔ˜
Ó· ÂÓÙ·¯ı› ÛÙËÓ √ÈÎÔÓÔÌÈ΋ Î·È ¡ÔÌÈÛÌ·ÙÈ΋ ŒÓˆÛË, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙËÓ ÙËÓ ÔÌÈÏ›· ÙÔ˘ ·˘Ù‹ ÛÙȘ
ÚÔÔÙÈΤ˜ Ù˘ ∂˘ÚÒ˘.
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
147
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 147
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜: «∏ ∂ÏÏ¿˜ ·Ó‹ÎÂÈ Î·È ÂÈı˘Ì› Ó· ·Ó‹ÎË
ÂȘ ÙËÓ ∂˘ÚÒËÓ…»
∏ ∂ÏÏ¿˜ ·Ó‹ÎÂÈ Î·È ÂÈı˘Ì› Ó· ·Ó‹ÎË ÂȘ ÙËÓ ∂˘ÚÒËÓ, fiÔ˘ ÙËÓ ¤¯Ô˘Ó ÙÔÔıÂÙ‹ÛÂÈ Ë ÁˆÔÏÈ-
ÙÈ΋ Ù˘ ı¤ÛȘ, Ë ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ Î·È Ë ·Ú¿‰ÔÛ›˜ Ù˘, Ô˘ Â›Ó·È ÎÔÈÓ‹ Ì ÙËÓ ÔÏÈÙÈÛÙÈÎ‹Ó ÎÏËÚÔÓÔÌ›·Ó
ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ Û·˜. ∏ ÛËÌÂÚÈÓ‹ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›· Ù˘ ∫˘‚ÂÚÓ‹ÛÂÒ˜ ÌÔ˘ ·ÔÙÂÏ› ÙËÓ Ê˘ÛÈÎ‹Ó Û˘Ó¤¯ÂÈ·Ó
Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ Ô˘ ›¯· ¯·Ú¿ÍÂÈ ÚÔ 15 Î·È ϤÔÓ ÂÙÒÓ… ∏ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛȘ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ·˘Ù‹˜
·ÓÂÛÙ¿ÏË Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰ÔÓ Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜. ◊‰Ë, ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·ÔηٿÛÙ·ÛÈÓ Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜, Ë
∂ÏÏ¿˜ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙËÓ ÂÈı˘Ì›·Ó Ù˘ Ó· ηٷϿ‚Ë ÙËÓ ı¤ÛÈÓ Ô˘ ÈÛÙ‡ÂÈ fiÙÈ Ù˘ ·Ó‹ÎÂÈ Ì¤Û· ÛÙËÓ ‰Ë-
ÌÔÎÚ·ÙÈÎ‹Ó ∂˘ÚÒËÓ.
∫. ∫·Ú·Ì·ÓÏ‹˜, ∂›ÛËÌË ·›ÙËÛË ¤ÓÙ·Í˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙËÓ ∂√∫ (·fiÛ·ÛÌ·).
¶ËÁ‹: ∫. ™‚ÔÏfiÔ˘ÏÔ˜, «∏ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, 1974-1981», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡
¤ıÓÔ˘˜, ∂ΉÔÙÈ΋ ∞ıËÓÒÓ, ÙfiÌ. π™∆’, Û. 340.
2. ∞. ¶··Ó‰Ú¤Ô˘: ∏ Û¯¤ÛË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ì ÙËÓ ∂√∫
[…] ∆Ô ¶∞™√∫, ÚÔÂÎÏÔÁÈο, ›¯Â ‰ÂÛÌ¢Ù› ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÒıËÛË ÂȉÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜, ÌÈ·˜ ÂȉÈ΋˜
Û¯¤Û˘ Ì ÙËÓ ∂√∫, Ô˘ ı· ·Ó·ÁÓÒÚÈ˙ ÙËÓ È‰È·ÈÙÂÚfiÙËÙ· Ù˘ ¯ÒÚ·˜ Ì·˜ […]. ∞˘ÙfiÓ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ
ÛÙfi¯Ô Â͢ËÚÂÙ› ÙÔ ªÓËÌfiÓÈÔ Ô˘ ˘Ô‚¿Ï·Ì ÛÙËÓ ∂√∫, ·Ì¤Ûˆ˜ ۯ‰fiÓ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·Ó¿ÏË„Ë Ù˘
‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ Ù˘ ¯ÒÚ·˜ Ì·˜ ·fi ÙÔ ¶∞™√∫. ™Ù· ‰˘fiÌÈÛÈ ¯ÚfiÓÈ· Ô˘ ¤Ú·Û·Ó, ‰ÒÛ·ÌÂ Î·È ‰›-
ÓÔ˘Ì ÛÎÏËÚ‹ Ì¿¯Ë ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ ÂȉÈ΋˜ ÂΛӢ Û¯¤Û˘ Ô˘ ›¯·Ì ÚÔÙ›ÓÂÈ ÚÈÓ ÙËÓ
¤ÓÙ·ÍË ÛÙËÓ ∂√∫. […] ∆ÔÓ ·ÁÒÓ· ÛÙ· Ï·›ÛÈ· Ù˘ ∂√∫ ı· ÙÔÓ Û˘Ó¯›ÛÔ˘ÌÂ Î·È ı· ÙÔÓ ÂÓÙ›ÓÔ˘ÌÂ.
ª·ÎÚÔÚfiıÂÛÌ·, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ì·˜ ı· ÂÍ·ÚÙËı› ·fi ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ì ÙËÓ ·˘-
ÙÔ‰‡Ó·ÌË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË ÁÈ· ÙË ¯ÒÚ· Ì·˜ […]. ∏ ·Ô¯ÒÚËÛË Ù˘ ¯ÒÚ·˜ Ì·˜
·fi ÙËÓ ∂√∫ –οو ·fi ÙȘ ÛËÌÂÚÈÓ¤˜ Û˘ÁÎ˘Ú›Â˜– ı· ›¯Â ·ÚÓËÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌ›·
Ì·˜.
∞. ¶··Ó‰Ú¤Ô˘, ¶ÔÏÈÙÈ΋ ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙÔ ∞’ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ÙÔ˘ ¶∞™√∫, 10 ª·˝Ô˘ 1984.
¶ËÁ‹: ÃÚ. ÷Ϸ˙È¿˜ (ÂÈÌ.), ∞Ó‰Ú¤·˜ ¶··Ó‰Ú¤Ô˘, 31 ¯ÚfiÓÈ· ÔÏÈÙÈ΋˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜, ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿Ì-
Ì·Ù·, ∞ı‹Ó· 1996, Û. 214-215.
148
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 148
∫∂º∞§∞π√ ¢∂∫∞∆√ ∆∂∆∞ƒ∆√
∂¶π™∆∏ª∂™, ¶¡∂Àª∞∆π∫∏ ∫∞π ∫∞§§π∆∂áπ∫∏
¢∏ªπ√Àƒ°π∞ ∫∞∆∞ ∆√¡ 20fi ∞πø¡∞
∂¡√∆∏∆∞ 61
∂ÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ Î·È Ù¯ÓÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ
ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÂÈÙ‡ÁÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌÒÓ Î·È Ù˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ηٿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ È‰È·›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›· Ô˘ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ·ÔÎÙÔ‡Ó Ù· ÂÈÛÙËÌÔÓÈο ÂÈÙ‡ÁÌ·Ù·
ÁÈ· ÙȘ ˙ˆ¤˜ ÂηÙÔÌÌ˘Ú›ˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ ηٿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ ÕÏÌÂÚÙ ∞˚ÓÛÙ¿ÈÓ, ÎÔÚ˘Ê·›Ô˜ Ê˘ÛÈÎfi˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Â‰Ò ÛÙȘ ÙÂÚ¿ÛÙȘ ‰˘-
Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ô˘ ¤‰ˆÛ ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Ë ˘ÚËÓÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·. ∫·Ù¿ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘, Ë ·Ó·Î¿Ï˘„‹ Ù˘
ÌÔÚ› Ó· Û˘ÁÎÚÈı›, ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘, ÌfiÓÔ Ì ÙËÓ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ù˘ ʈÙÈ¿˜ ·fi ÙÔÓ ÚÔ˚-
ÛÙÔÚÈÎfi ¿ÓıÚˆÔ.
¶·Ú¿ÏÏËÏ·, fï˜, ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ Ô˘ ÎÚ‡‚ÂÈ ÌÈ· ÂӉ¯fiÌÂÓË ¯Ú‹ÛË Ù˘ ˘ÚËÓÈ-
΋˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜ «ÛÙÔ ÍÂÂÚ·Ṳ̂ÓÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÛÙÂÓÒÓ ÂıÓÈÎÈÛÌÒÓ», ‰ËÏ·‰‹ ·fi ÎÚ¿ÙË Ô˘ ÂȉÈÒ-
ÎÔ˘Ó ÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ Û ¿ÏÏ· ÎÚ¿ÙË.
ªfiÓÔ ¤Ó·˜ ÙÚfiÔ˜ ˘¿Ú¯ÂÈ, ηٿ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘, ÁÈ· Ó· ·ÔÊ¢¯ı› ¤Ó· Ù¤ÙÔÈÔ ÂӉ¯fiÌÂÓÔ: Ó·
·Ê˘ÓÈÛÙÔ‡Ó ÔÈ Û˘ÓÂȉ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Î·È Ó· ÂÓÂÚÁÔÔÈËıÔ‡Ó ÔÈ Ôϛ٘ ÒÛÙ ӷ ÂÌÔ‰›ÛÔ˘Ó
Ù¤ÙÔȘ ÂÈıÂÙÈΤ˜ ¯Ú‹ÛÂȘ Ù˘ ˘ÚËÓÈ΋˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ê‡ÓÈÛË ÙˆÓ Û˘ÓÂȉ‹ÛÂˆÓ Î·ıÔ-
ÚÈÛÙÈÎfi˜ Â›Ó·È Ô ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ, ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·˜ Ù· ‰ÂÈÓ¿ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÚÔηϤ-
ÛÂÈ Ë ·ÏfiÁÈÛÙË ¯Ú‹ÛË Ù˘ ˘ÚËÓÈ΋˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜, ÔÊ›ÏÔ˘Ó Ó· ÂÓËÌÂÚÒÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜, ·-
ÚÔÙÚ‡ÓÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜, Ì ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ, Ó· ÎÈÓËÙÔÔÈËıÔ‡Ó.
2. ∏ ƒfi˙·ÏÈÓÙ ºÚ¿ÓÎÏÈÓ ˘‹ÚÍ ̛· ·fi ÙȘ ÚˆÙÔfiÚÔ˘˜ ÛÙËÓ ¤Ú¢ӷ Ù˘ ‰ÔÌ‹˜ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÈ-
ÓÔ˘ ÁÔÓȉÈÒÌ·ÙÔ˜. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙÔ µÈ‚Ï›Ô ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹ Â›Ó·È ·fiÛ·ÛÌ· ÂÈÛÙÔÏ‹˜ Ù˘
ÚÔ˜ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ù˘, Ì ÙËÓ ÔÔ›· ··ÓÙ¿ ÛÙËÓ Â›ÎÚÈÛ‹ ÙÔ˘ fiÙÈ Ë ˙ˆ‹ Ù˘ Â›Ó·È ÌÔÓÔÌÂÚ‹˜, ·Ô-
ÎÏÂÈÛÙÈο ·ÊÈÂڈ̤ÓË ÛÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË. ªÂ ·ÊÔÚÌ‹ ÙÔ ı¤Ì· ·˘Ùfi, Ë ºÚ¿ÓÎÏÈÓ ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÈ fiÙÈ «Ë
ÂÈÛÙ‹ÌË Î·È Ë Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Î·È ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ‰È·¯ˆÚÈṲ̂Ó˜», ·fi ÙË ÛÙÈÁ-
Ì‹ Ô˘ «Ë ÂÈÛÙ‹ÌË ÂÍËÁ› ÂÓ Ì¤ÚÂÈ ÙË ˙ˆ‹», ˘fi ÙÔÓ fiÚÔ, ‚¤‚·È·, «Ë ÂͤÏÈÍË Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Ó· ‚·-
Û›˙ÂÙ·È ÛÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜, ÛÙËÓ ÂÌÂÈÚ›· Î·È ÛÙÔ ›ڷ̷». ∏ ı¤ÛË ·˘Ù‹ Ù˘ ºÚ¿ÓÎÏÈÓ Û˘ÁÎÏ›ÓÂÈ, ·Ó ηÈ
·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Ô‰fi, Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÚÔ˜ ÙËÓ ¿Ô„Ë Ô˘ ‰È·Ù˘ÒÓÂÙ·È ·fi ÙÔÓ ∞˚ÓÛÙ¿ÈÓ, ÛÙËÓ ËÁ‹
1 ÙÔ˘ µÈ‚Ï›Ô˘ ÙÔ˘ Ì·ıËÙ‹: ÙfiÛÔ Ë ºÚ¿ÓÎÏÈÓ fiÛÔ Î·È Ô ∞˚ÓÛÙ¿ÈÓ ˘ÂÚ·Û›˙ÔÓÙ·È ÙË ı¤ÛË fiÙÈ ÂÈ-
ÛÙ‹ÌË Î·È ˙ˆ‹ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È. ÕÚ·, Ô ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ·˜ ÔÊ›ÏÂÈ ¿ÓÙ· Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ ÙÔ ÂÈÛÙËÌÔÓÈÎfi ÙÔ˘
¤ÚÁÔ ¤¯ÔÓÙ·˜ Û˘Ó›‰ËÛË Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ÙÔ˘ ¢ı‡Ó˘.
149
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 149
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∏ ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ Ì·˙È΋˜ ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·˜ ηٿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·
∏ Ì·˙ÈÎÔÔ›ËÛË ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ [ÂÓÓ. ηٿ ÙȘ ÚÒÙ˜ ‰ÂηÂٛ˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·]
ÂËÚ¤·Û ÔÌÔÈfiÌÔÚÊ· ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ηıÒ˜ Ë ÂÍ¿ψÛË ÙˆÓ ÌÂÁ·ÏÔ˘fiÏÂˆÓ Î·È
Ù˘ Ì·˙È΋˜ ηٷӿψÛ˘ Î·È Ë ‰È¿‰ÔÛË ÙÔ˘ Ù‡Ô˘, ÙÔ˘ Ú·‰ÈÔÊÒÓÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘
ÚÔˆıÔ‡Û·Ó ÛÙ·‰È·Î¿ ÙËÓ ÂÍÔÌÔ›ˆÛË ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Û ÚÔÙÈÌ‹ÛÂȘ Î·È ÙÚfiÔ ˙ˆ‹˜. [...] ∞Ó¿ÌÂ-
Û· ÛÙËÓ ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú· Ù˘ Âϛ٠Ô˘ ·¢ı‡ÓÂÙ·È Û ϛÁÔ˘˜ ÚÔÓÔÌÈÔ‡¯Ô˘˜ [...] Î·È ÛÙËÓ ·Ú·‰ÔÛȷ΋
Ï·˚΋ ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú· (ȉȷ›ÙÂÚ· Ù˘ ˘·›ıÚÔ˘), Ô˘ Ù›ÓÂÈ Ó· ÂÍ·Ê·ÓÈÛÙ› [...], ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ÌÈ· Ì·˙È-
΋ ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú· Ô˘ ·ÓÙÏ› ·fi ÙÔÓ ÛηӉ·ÏÔıËÚÈÎfi Ù‡Ô, Ù· ÂÈÎÔÓÔÁÚ·ÊË̤ӷ ÂÚÈÔ‰Èο, […] ÙȘ
Ú·‰ÈÔʈÓÈΤ˜ ÂÎÔÌ¤˜ ÔÈΛÏ˘ ‡Ï˘. [...]
∏ ‰È¿ÎÚÈÛË [...] ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË «Ì·˙È΋ ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·», Ô˘ ÂÎÊÚ¿˙ÂÙ·È Î·Ù¿ ‚¿ÛË Ì ٷ ΢ڛ·Ú¯·
̤۷ Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, Î·È ÙËÓ Î·ı·˘Ù‹ «ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·» Ì ÙËÓ ÎÏ·ÛÈ΋ ¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘ fiÚÔ˘,
Á›ÓÂÙ·È ÈÔ ¤ÓÙÔÓË ·ÏÏ¿ Î·È ÈÔ ÂÚ›ÏÔÎË ÛÙȘ ‰ÂηÂٛ˜ Ô˘ Ì·˜ ¯ˆÚ›˙Ô˘Ó ·fi ÙÔÓ µ’ ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ
¶fiÏÂÌÔ.
∆· ̤۷ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Î·È ‰È¿‰ÔÛ˘ ÔÏÈÙÈÛÙÈÎÒÓ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ [...] ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Ú¿ÁÌ·ÙÈ Â‰Ò Î·È Â-
Ú›Ô˘ ÌÈÛfi ·ÈÒÓ· ÚˆÙfiÁÓˆÚË ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ·Ó·Ó¤ˆÛË. [...] ÿÚË ÛÙÔ ÙÚ·Ó˙›ÛÙÔÚ Ë Ú·‰ÈÔʈӛ·
¤ÁÈÓ ÁÈ· ÔÏÏÔ‡˜ ‚·ÛÈÎfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜, ˯ËÙÈÎfi ˘fiÛÙڈ̷ Ô˘ ÂÎ¤ÌÂÈ ÌÈ·
ÔÌÔÈfiÌÔÚÊË Î·È ‚ÈÔÌ˯·ÓÔÔÈË̤ÓË ˘ÔÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·, ·ÏÏ¿ Û˘Ó¿Ì· Î·È ËÁ‹ οı ›‰Ô˘˜ ÏËÚÔ-
ÊÔÚÈÒÓ, Ô˘ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÂȉÚÔ‡Ó ¿ÌÂÛ· ÛÙ· ›‰È· Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ·. [...] ∆Ô ÙÚ›Ù˘¯Ô Ú·‰ÈfiʈÓÔ-‰›-
ÛÎÔ˜-ÛÈÓÂÌ¿, ·ÓÙÔ‰‡Ó·ÌÔ ÛÙÔÓ ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈÎfi ÙÔ̤· ˆ˜ Ù· Ù¤ÏË Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ ÙÔ˘ 1950, ·Ú¯›-
˙ÂÈ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ó· ˘Ô¯ˆÚ› ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙËÓ ÂÎÏËÎÙÈ΋ Â¤Ï·ÛË Ù˘ ÙËÏÂfiÚ·Û˘. [...] ªÈ· ÙÚ›ÙË
Ê¿ÛË ÍÂΛÓËÛÂ Â‰Ò Î·È ÂÚ›Ô˘ ‰Âη¤ÓÙ ¯ÚfiÓÈ· Î·È ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙË Ú·Á‰·›· ·ÍÈÔÔ›ËÛË
Î·È ‰È¿‰ÔÛË ÔÏÏÒÓ Î·ÈÓÔÙÔÌÈÒÓ [...] Ì ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙÔ˘ ÁÔ˘ÒÎÌ·Ó Î·È ÙÔ˘ CD [...].
∆Ô Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Â›Ó·È ·ÁÎfiÛÌÈÔ Î·È ÔÈ ÂÈÙÒÛÂȘ ÙÔ˘ ‰ÂÓ ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È –Ì¿ÏÈÛÙ· ı· ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È
fiÏÔ Î·È ÏÈÁfiÙÂÚÔ- ÛÙ· ÛÙÂÓ¿ Û‡ÓÔÚ· Ù˘ Ë›ÚÔ˘ Ì·˜. ∫·Ù¿ Ù’ ¿ÏÏ·, Ë ∂˘ÚÒË ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ó· Ù›-
ÓÂÈ ¿ÓÙÔÙ Û ̛· ÔÏÈÙÈÛÙÈ΋ ÈÛÔ¤‰ˆÛË [...]. ™ÙȘ [ÂÓÓ. ·ÚÓËÙÈΤ˜ Ï¢ڤ˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÈÛÔ¤‰ˆÛ˘]
ı· ÂÓÙ¿ÛÛ·Ì ÌÈ· ·˘ÍË̤ÓË Ù˘ÔÔ›ËÛË ÛÙȘ ÎÔÈÓ¤˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ, Ù·˘ÙÈṲ̂ÓË Ì’ ¤Ó· ÚfiÙ˘Ô Ô˘
ÛÙ¿ıËΠ[...] ÙÔ ÚfiÙ˘Ô Ù˘ ‚ÔÚÂÈÔ·ÌÂÚÈηÓÈ΋˜ ˘ÂÚ‰‡Ó·Ì˘.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ª. ∫ÔÎÔÏ¿Î˘, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997, ÙfiÌ.
3Ô˜, Û. 159-161, 309-310.
150
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 150
∂¡√∆∏∆∞ 62
∆¤¯Ó˜ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÚȘ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ ÛËÌÂÈÒıËÎ·Ó ÛÙÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜ Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜, Ù˘ ·Ú¯ÈÙÂ-
ÎÙÔÓÈ΋˜, Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î·È ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ ηٿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·.
¡· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÛÙÂÓ‹ Û¯¤ÛË ÙˆÓ ÂÍÂÏ›ÍÂˆÓ Ô˘ Û˘ÓÙÂϤÛÙËÎ·Ó ÛÙ· ‰È¿ÊÔÚ· ‰›· Ù˘ Ù¤-
¯Ó˘ Ì ÙȘ ÈÛÙÔÚÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒıËÎ·Ó ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ¤Ó· ·fi Ù· ¤ÚÁ·-ÂÌ‚Ï‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÊÔ‚ÈÛÌÔ‡, ηıÒ˜ ηٷÁÚ¿ÊÔÓÙ·È Û ·˘Ùfi
Ì ۷ʋÓÂÈ· fiÏ· Ù· ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù· ÙÔ˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜: ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË Ì¤¯ÚÈ ·Ú·-
ÌfiÚʈÛ˘ ÙÔ˘ ÂÚÈÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜, ÂχıÂÚË ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ Û ηı·Ú‹ ÌÔÚÊ‹.
√È ÊÔ‚ÈÛÙ¤˜ ‰ÂÓ ·¤‰È‰·Ó, Û˘Ó‹ıˆ˜, Ù· ı¤Ì·Ù· Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙·Ó Ì ٷ ¯ÚÒÌ·Ù· Ô˘ ·˘Ù¿ Û˘-
Ó·ÓÙÒÓÙ·È ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· (.¯. ÙÔ Ú¿ÛÈÓÔ ÁÈ· Ù· ʇÏÏ· ÙˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ, ÙÔ ÎfiÎÎÈÓÔ ÁÈ· Ù·
ÎÂÚ·Ì›‰È· ÎÙÏ.). ŒÙÛÈ, ÛÙ· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜ ÙÔ ¯ÚÒÌ· ΤډÈÛ ÙËÓ Ï‹ÚË ·˘ÙÔÓÔÌ›· ÙÔ˘ Î·È Î˘ÚÈ¿Ú-
¯ËÛ ÛÙ· ¿ÏÏ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜ Û‡ÓıÂÛ˘ (Û¯¤‰ÈÔ, ÂÚ›ÁÚ·ÌÌ·, ‚¿ıÔ˜) Ì ÛÙfi¯Ô ÙËÓ
¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ Û˘Ó·ÈÛıËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ηÏÏÈÙ¤¯ÓË ·ÏÏ¿ Î·È Ì ¤ÓÙÔÓ· ‰È·ÎÔÛÌËÙÈ΋ ‰È¿ıÂÛË.
2. ŒÓ· ·fi Ù· ÈÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆ¢ÙÈο ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ΢‚ÈÛÌÔ‡. ∆Ô ¤ÚÁÔ ‚·Û›˙ÂÙ·È ÛÙÔ
fiÙÈ ÔÏϤ˜ ÌÈÎÚ¤˜ Â›‰˜ ÂÈÊ¿ÓÂȘ Û˘ÓÙ›ıÂÙ·È Â›Ù Û ۯ¤ÛË ÁˆÓ›·˜ Ë Ì›· Ì ÙËÓ ¿ÏÏË Â›Ù ·-
Ú¿ÏÏËÏ· ÚÔ˜ ÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ÌËÓ Â›Ó·È Û·Ê¤˜ Ô‡ ÛÙ·Ì·ÙÔ‡Ó Ù· ·ÓÙÈ-
ΛÌÂÓ· Î·È Ô‡ ·Ú¯›˙ÂÈ Ô ¯ÒÚÔ˜, Û ÔÈÔ Â›Â‰Ô ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ‹ fiÛÔ ·¤¯Ô˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜.
3. ∆Ô ¤ÚÁÔ Ô˘ ¿ÓÔÈÍ ÙÔÓ ‰ÚfiÌÔ ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÊËÚË̤ÓË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋. ∆· ÛÙÔȯ›· ÙÔ˘ Â͈ÙÂÚÈ-
ÎÔ‡ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ‰ÂÓ ·›˙Ô˘Ó Î·Ó¤Ó· ÚfiÏÔ. ∑ˆÁÚ·ÊÈ΋ Ù¤¯ÓË Â›Ó·È Ë ›‰È· Ë Î·ÏÏÈÙ¯ÓÈ΋ Û‡Ó-
ıÂÛË, Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·, Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Û˘ÌϤÎÔÓÙ·È ÌÔÚʤ˜ Î·È ¯ÒÚÔ˜.
4. ŒÓ· ·fi Ù· ÈÔ ÁÓˆÛÙ¿ ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ÛÔ˘Ú·ÏÈÛÌÔ‡. √ ¡Ù·Ï› ηٷı¤ÙÂÈ Ì ÙÔ ¤ÚÁÔ ·˘Ùfi ÌÈ·
ÂÎÏËÎÙÈ΋ ÂÚÌËÓ›· ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘. ∆· ÚÔÏfiÁÈ· ·Ô‰›‰ÔÓÙ·È Ì·Ï·Î¿, ۯ‰fiÓ
Ú¢ÛÙ¿, ÎÔÏÏË̤ӷ Û ‰È¿ÊÔÚ· ·ÓfiÚÁ·Ó· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È ¤¯ÔÓÙ·˜ ¿Óˆ ÙÔ˘˜ ̇Á˜ Î·È Ì˘Ú-
Ì‹ÁÎÈ· ˆ˜ ۇ̂ÔÏ· ÙÔ˘ ı·Ó¿ÙÔ˘. ŒÙÛÈ Ô ¯ÚfiÓÔ˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ·Ó›Û¯˘ÚÔ˜.
5. µÏ¤ ·Ú·Î¿Ùˆ, ÚfiÛıÂÙÔ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ΛÌÂÓÔ 1.
6. ÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ·ÊËÚË̤ÓÔ˘ ÂÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡. √ ¶fiÏÔÎ ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙ Á‡Úˆ ·fi
ÙÔ˘˜ ›Ó·Î¤˜ ÙÔ˘, Ô˘ ‹Ù·Ó ÛÙÔ ¿ÙˆÌ· (action painting, ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ Ù˘ ‰Ú¿Û˘). ÃÚËÛÈÌÔ-
Ô›ËÛ ÌË Û˘Ì‚·ÙÈο ˘ÏÈο (·ÔÙÛ›Á·Ú·, Á˘·ÏÈ¿), ÂÊ·ÚÌfi˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋ ÙÔ˘ dripping
(ÛÙ¿ÍÈÌÔ ÙÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ ÛÙ·ÁfiÓ· ÛÙ·ÁfiÓ· ·fi ¤Ó· ÂÚÈÊÂÚfiÌÂÓÔ Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÚ‡ÈÔ ‰Ô¯Â›Ô).
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. ∏ Û¯ÔÏ‹ ÙÔ˘ ª·Ô˘¯¿Ô˘˜ (Bauhaus)
∏ Û¯ÔÏ‹ [ÂÓÓ. ÙÔ˘ Bauhaus] ¯Ù›ÛÙËΠÁÈ· Ó’ ·ԉ›ÍÂÈ ˆ˜ Ë Ù¤¯ÓË Î·È Ë Ì˯·ÓÈ΋ ‰ÂÓ ¤ÚÂ ӷ
Ì›ÓÔ˘Ó ·ÔÍÂӈ̤Ó˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜, fiˆ˜ ‹Ù·Ó ÙÔÓ ‰¤Î·ÙÔ ¤Ó·ÙÔ ·ÈÒÓ·Ø ·ÓÙ›ıÂÙ·, Ë ÌÈ· ı· ÌÔ-
ÚÔ‡Û ӷ ˆÊÂÏ‹ÛÂÈ ÙËÓ ¿ÏÏË. √È ÛÔ˘‰·ÛÙ¤˜ Ù˘ Û¯ÔÏ‹˜ ¤·ÈÚÓ·Ó Ì¤ÚÔ˜ ÛÙË ÌÂϤÙË ÎÙÈÚ›ˆÓ ηÈ
ÛÙÔȯ›ˆÓ ÂÛˆÙÂÚÈÎÔ‡ ÂÍÔÏÈÛÌÔ‡. ∆Ô˘˜ ÂÓı¿ÚÚ˘Ó·Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÙÔ˘˜ Î·È Ó·
151
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 151
ÂÈÚ·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È Ì ÙfiÏÌË, Ó· ÌËÓ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÔÓÙ·È fï˜ ÔÙ¤ ·fi ÙÔ ÛÎÔfi Ô˘ ı· Â͢ËÚÂÙÔ‡-
Û ÙÔ ÎÙ›ÚÈÔ. ™’ ·˘Ù‹ ÙË Û¯ÔÏ‹ ÂÈÓÔ‹ıËÎ·Ó ÔÈ Î·Ú¤ÎϘ ·fi ·Ù۷ϤÓÈÔ˘˜ ۈϋÓ˜ ÎÈ ¿ÏÏ· ·ÚfiÌÔÈ·
¤ÈÏ·, Ô˘ Û‹ÌÂÚ· Ù· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈԇ̠ηıËÌÂÚÈÓ¿. √È ıˆڛ˜ ÙÔ˘ ª·Ô˘¯¿Ô˘˜ Û˘Ì˘ÎÓÒÓÔ-
ÓÙ·È Î·ÌÈ¿ ÊÔÚ¿ ÛÙÔÓ fiÚÔ «ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ·» – ÙËÓ ·Ú¯‹ ˆ˜, ·Ó οÙÈ Û¯Â‰È·ÛÙ› ÁÈ· Ó· Â͢ËÚÂ-
Ù‹ÛÂÈ ÙÔ ÛÎÔfi ÙÔ˘, Ë ÔÌÔÚÊÈ¿ ·ÎÔÏÔ˘ı› ·fi ÌfiÓË Ù˘. À¿Ú¯ÂÈ Û›ÁÔ˘Ú· ÔÏÏ‹ ·Ï‹ıÂÈ· Û’ ·˘Ùfi
ÙÔ ‰fiÁÌ·. √ˆÛ‰‹ÔÙÂ, Ì·˜ ‚Ô‹ıËÛ Ӓ ··ÏÏ·Áԇ̠·fi ÔÏÏ¿ ÂÚÈÙÙ¿ Î·È Î·ÎfiÁÔ˘ÛÙ· ÌȯÏÈ-
Ì›‰È· Ì ٷ ÔÔ›· ÔÈ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÙÔ˘ ‰¤Î·ÙÔ˘ ¤Ó·ÙÔ˘ ·ÈÒÓ· ÁÈ· ÙËÓ Ù¤¯ÓË Â›¯·Ó ÁÂÌ›ÛÂÈ ÙȘ fiÏÂȘ
Î·È Ù· Û›ÙÈ· Ì·˜.
E.H. Gombrich, ∆Ô ¯ÚÔÓÈÎfi Ù˘ Ù¤¯Ó˘, ÌÙÊÚ. §. ∫¿Û‰·ÁÏË, ªÔÚʈÙÈÎfi ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú·¤˙˘,
∞ı‹Ó· 1994, Û. 557, 560.
2. ∫ÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ Î·È «ÓÔ˘‚¤Ï ‚·Áλ
∏ ÌÂÁ¿ÏË ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈÎÔ‡ Â˘Úˆ·˚ÎÔ‡ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È Á‡Úˆ ÛÙÔ
1960 Ì Â›ÎÂÓÙÚÔ ÙË °·ÏÏ›· [...]. ∂ΉËÏÒÓÂÙ·È Ì ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Ù˘ «ÓÔ˘‚¤Ï ‚·Áλ (Ó¤Ô Î‡Ì·) [...].
¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÌÈ· ·ÓÙ›‰Ú·ÛË ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙËÓ ÂÌÔÚÂ˘Ì·ÙÈÎÔÔ›ËÛË Ù˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ·ÊÈ΋˜ ·Ú·Áˆ-
Á‹˜, Ë ÔÔ›· ÂȯÂÈÚ› Ó· ηıÈÂÚÒÛÂÈ ¤Ó·Ó «ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ ÙˆÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓ», ÛÙËÚÈÁ̤ÓÔ Û ¯·-
ÌËÏÔ‡˜ ÚÔ¸ÔÏÔÁÈÛÌÔ‡˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜, ÛÙË ı¤ÛË ÙˆÓ Ù˘ÔÔÈË̤ӈÓ, ‚ÈÔÌ˯·ÓÈÎÒÓ Î·È ˆ˜ Â› ÙÔ
Ï›ÛÙÔÓ „˘¯·ÁˆÁÈÎÒÓ ·Ú·ÁˆÁÒÓ, Ô˘ ¤ÌÔÈ·˙·Ó ÚÔÔÚÈṲ̂Ó˜ Ó· ΢ÚÈ·Ú¯‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ Î·Ù·Ó·-
ψÙÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·.
S. Berstein & P. Milza, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∂˘ÚÒ˘, ÌÙÊÚ. ª. ∫ÔÎÔÏ¿Î˘, ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ∞ı‹Ó· 1997,
ÙfiÌ. 3Ô˜, Û. 328.
152
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 152
∂¡√∆∏∆∞ 63
∏ Ô›ËÛË Î·È Ë Â˙ÔÁÚ·Ê›· ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ
ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÏÔÁÔÙ¯ÓÈο Ú‡̷ٷ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
¡· ÂÍÔÈÎÂȈıÔ‡Ó Ì ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Ù˘ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜
ÙÚfiÔ˘˜ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÔÈ ı·̷ÙÈΤ˜ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜ Ô˘ Û˘ÓÙÂϤÛÙËÎ·Ó Î·Ù¿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ· ·ÔÙ˘-
ÒıËÎ·Ó ÛÙË ÏÔÁÔÙ¯ÓÈ΋ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. ∆Ô Î›ÌÂÓÔ Â›Ó·È ·fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙÔ ÚÒÙÔ Ì·ÓÈʤÛÙÔ ÙÔ˘ ÛÔ˘Ú·ÏÈÛÌÔ‡ Ô˘ ‰ËÌÔÛȇıËÎÂ
ÙÔ 1924. ∂‰Ò, Ô ∞ÓÙÚ¤ ªÚÂÙfiÓ, ËÁÂÙÈ΋ Ê˘ÛÈÔÁӈ̛· ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜, ÂÍËÁ› Ò˜ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·Ó
ÔÈ ÛÔ˘Ú·ÏÈÛÙ¤˜ ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÏÔÁÔÙ¯ÓÈ΋˜ ÁÚ·Ê‹˜. ™‡Ìʈӷ Ì ÙË ÛÔ˘Ú·ÏÈÛÙÈ΋ ·ÓÙ›ÏË„Ë,
Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ÂÈı˘Ì› Ó· ÁÚ¿„ÂÈ ı· Ú¤ÂÈ ÚÒÙ· Ó· ÚÔÛ·ı‹ÛÂÈ Ó· ·Ê·ÈÚ¤ÛÂÈ ÔÔÈÔ‰‹Ô-
Ù ‰Â‰Ô̤ÓÔ ¤¯ÂÈ ÛÙÔÓ ÓÔ˘ ÙÔ˘ ‹ ÙÔ˘ ˘·ÁÔÚ‡ÂÈ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∆Ô ˙ËÙÔ‡ÌÂÓÔ Â›Ó·È Ë «·˘ÙfiÌ·ÙË
ÁÚ·Ê‹», ‰ËÏ·‰‹ ÂΛÓË Ë ÁÚ·Ê‹ Ô˘ ‰ÂÓ Î·ıÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙȘ Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈΤ˜, ·ÈÛıËÙÈΤ˜ Î·È ÎÔÈ-
ÓˆÓÈΤ˜ ·ÊÔÚÌ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ Û˘ÁÁڷʤ·, ·ÏÏ¿ ËÁ¿˙ÂÈ Î·Ù¢ı›·Ó ·fi ÙÔ ˘ÔÛ˘Ó›‰ËÙÔ, ̤ۈ ÙÔ˘
›‰ÈÔ˘ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› Ù· fiÓÂÈÚ· ˆ˜ ÚÔ‚ÔϤ˜ ÙÔ˘ ·Û˘Ó›‰ËÙÔ˘. ªfiÓÔ ¤ÙÛÈ, ηٿ ÙÔ˘˜
˘ÂÚÚ·ÏÈÛÙ¤˜, ÌÔÚÔ‡Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Ó· ·Ú¯›ÛÔ˘Ó Ó· ÚÔÛÂÁÁ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ·Ï‹ıÂÈ· Î·È Î·Ù’ Â¤ÎÙ·-
ÛË Ó· ÙËÓ Â͈ÙÂÚÈÎÂ‡Ô˘Ó ·ÔÙ˘ÒÓÔÓÙ¿˜ ÙË ÛÙÔ ¯·ÚÙ›.
2. √ ∆˙ÔÓ ™Ù¿ÈÓÌÂÎ, ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˘˜ Ì˘ıÈÛÙÔÚÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ÂÎ-
ÊÚ¿˙ÂÈ Â‰Ò Ì ·ÏfiÙËÙ· Î·È Û·Ê‹ÓÂÈ· ÙË ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜. Œ¯ÔÓÙ·˜
·Ê˘ÓÈṲ̂ÓË ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ¢·ÈÛıËÛ›· Ô ›‰ÈÔ˜, ‰ËÏÒÓÂÈ, Û ·˘Ùfi ÙÔ ·fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙÔ ¤ÚÁÔ ∞Ó·ÙÔÏÈ-
ο Ù˘ ∂‰¤Ì, Ô˘ ÁÚ¿ÊÙËΠÙÔ 1952, ÙËÓ ·fiÏ˘ÙË ›ÛÙË ÙÔ˘ ÛÙËÓ ·Í›· Î·È ÛÙË ‰‡Ó·ÌË Ù˘ ·ÓıÚÒ-
ÈÓ˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜. ∂ÈϤÔÓ, ‰ËÏÒÓÂÈ fiÙÈ ı· ·ÁˆÓÈÛÙ› ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÔÔÈ·Û‰‹ÔÙ ȉ¤·˜, ıÚËÛΛ·˜ ‹
΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂÈ Ó· ÂÚÈÔÚ›ÛÂÈ ÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË ÂÏ¢ıÂÚ›·.
3. √ ∞ÏÌ¤Ú ∫·Ì› ˘‹ÚÍ ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ·ÚÈÔ˘˜ ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ Ù˘ ÏÂÁfiÌÂÓ˘ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜ ÙÔ˘ ·Ú·-
ÏfiÁÔ˘. ∆Ô ÂÍÂÙ·˙fiÌÂÓÔ ·fiÛ·ÛÌ· ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ÙÔ ÊÈÏÔÛÔÊÈÎfi ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ √ ̇ıÔ˜ ÙÔ˘ ™›Û˘ÊÔ˘. ¢ÔΛ-
ÌÈÔ ¿Óˆ ÛÙÔ ·Ú¿ÏÔÁÔ Ô˘ ‰ËÌÔÛȇÙËΠÙÔ 1942 ÛÙË °·ÏÏ›· ÎÈ ÂÓÒ Ë ¯ÒÚ· ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ˘fi Ó·˙ÈÛÙÈ΋
ηÙÔ¯‹Ø Ô ∫·Ì› ‰Ô‡Ï¢ ÙfiÙ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú¿ÓÔÌË ·ÓÙÈÛÙ·Ûȷ΋ ÂÊËÌÂÚ›‰· ª¿¯Ë. ∫‡ÚÈÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ ‰ÔÎÈÌ›Ô˘
Â›Ó·È ÙÔ ·Ú¿ÏÔÁÔ, Ô˘ ÚÔ·ÙÂÈ, ηٿ ÙÔÓ ∫·Ì›, ·fi ÙË Ú‹ÍË ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Ì ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô
˙ÂÈ. ∫·ıÒ˜, ÏÔÈfiÓ, Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ÓÈÒıÂÈ fiÙÈ fiÏ· Á‡Úˆ ÙÔ˘ ÙÔ˘ Â›Ó·È Í¤Ó·, ‚ÈÒÓÂÈ ÙÔ ·Ú¿ÏÔÁÔ. §›Á· ¯ÚfiÓÈ·
·ÚÁfiÙÂÚ·, Ô ∫·Ì› ı· Â·Ó¤ÏıÂÈ ÛÙË ‰È·Ú·ÁÌ¿Ù¢ÛË ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜ ÛÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ¶·ÓÔ‡ÎÏ·. ™Â ·˘Ùfi
Ô ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘ ·Ú·ÏfiÁÔ˘, Ô˘ ÙÔ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÌÈ· ÂȉËÌ›·, Â›Ó·È Î·È ¿ÏÈ Î·›ÚÈÔ˜. ∂ÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È, ˆÛÙfiÛÔ, Î·È Ë
‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ˘¤Ú‚·Û˘ Î·È ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ‹˜ ÙÔ˘ ̤۷ ·fi ÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË ·ÍÈÔÚ¤ÂÈ· Î·È ·ÏÏËÏÂÁÁ‡Ë.
¶ƒ√™√Ã∏: ∏ Â›Ù¢ÍË ÙÔ˘ ·Ú·¿Óˆ ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡ ÛÙfi¯Ô˘ ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ fiÙÈ ÔÈ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ›
ı· Ï¿‚Ô˘Ó ˘fi„Ë ÙÔ˘˜ ηٿ ÙÔÓ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Î·È ı· ÙÔÓ›ÛÔ˘Ó ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜
ÙÔ˘˜ ηٿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ fiÙÈ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜ ‰ÂÓ
Â›Ó·È ·ÏÒ˜ «Ë Ô›ËÛË Î·È Ë Â˙ÔÁÚ·Ê›· ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·» ·ÏÏ¿ Ë ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÌÂ
ÈÛÙÔÚÈο ÎÚÈÙ‹ÚÈ· Ù˘ Ô›ËÛ˘ Î·È Ù˘ Â˙ÔÁÚ·Ê›·˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
153
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 153
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ·Û΋ÛÂˆÓ – ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ
1. µÏ¤ ·Ú·¿Óˆ, Û¯fiÏÈ· ÁÈ· ÙËÓ ËÁ‹ 1.
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
∂ÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ ÂÓfi˜ ıˆÚËÙÈÎÔ‡ Ù˘ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜
ÁÈ· ÙÔÓ Ú·ÏÈÛÌfi ÛÙËÓ Ù¤¯ÓË
∆È Â›Ó·È Ô Ú·ÏÈÛÌfi˜ ÁÈ· ÙÔÓ ıˆÚËÙÈÎfi Ù˘ Ù¤¯Ó˘; ∂›Ó·È ¤Ó· ηÏÏÈÙ¯ÓÈÎfi Ú‡̷, ÙÔ ÔÔ›Ô ¤ıÂÛÂ
ˆ˜ ÛÎÔfi Ó· ·Ó··Ú·Á¿ÁÂÈ ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ì ÙÔÓ ÈÛÙfiÙÂÚÔ ‰˘Ó·Ùfi ÙÚfiÔ, ÂÈ˙ËÙÒÓÙ·˜ ÙË
ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‰˘Ó·Ù‹ ·ÏËıÔÊ¿ÓÂÈ·. ÷ڷÎÙËÚ›˙Ô˘Ì Ú·ÏÈÛÙÈο Ù· ¤ÚÁ· Ù· ÔÔ›· Ì·˜ Ê·›ÓÔÓÙ·È
·ÏËıÔÊ·Ó‹, ÈÛÙ¿ ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·. √ ‰ÈÊÔÚÔ‡ÌÂÓÔ˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙÔ˘ Â›Ó·È ‹‰Ë Ê·ÓÂÚfi˜:
1. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ¤ÓÙÔÓË ÂÈı˘Ì›·, ÁÈ· Ù¿ÛË, Ú¿ÁÌ· ÙÔ ÔÔ›Ô ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Î·ÏÂ›Ù·È Ú·ÏÈÛÙÈÎfi ÙÔ
¤ÚÁÔ ÙÔ ÔÔ›Ô ÚÔÙ›ÓÂÙ·È ·fi ÙÔÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁfi ÙÔ˘ ˆ˜ ·ÏËıÔÊ·Ó¤˜ (ÛËÌ·Û›· ∞).
2. ∫·ÏÂ›Ù·È Ú·ÏÈÛÙÈÎfi ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ ÔÔ›Ô ÚÔÛÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ·fi ÂΛÓÔÓ Ô ÔÔ›Ô˜ ÙÔ ÎÚ›ÓÂÈ ˆ˜ ·ÏË-
ıÔÊ·Ó¤˜ (ÛËÌ·Û›· µ).
™ÙËÓ ÚÒÙË ÂÚ›ÙˆÛË, ›̷ÛÙ ˘Ô¯Úˆ̤ÓÔÈ Ó· ÎÚ›ÓÔ˘Ì Ì ÙÚfiÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi. ™ÙË ‰Â‡ÙÂÚË,
ηıÔÚÈÛÙÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ Â›Ó·È Ë ÂÓÙ‡ˆÛ‹ ÌÔ˘. ∏ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ Ù¤¯Ó˘ Û˘Á¯¤ÂÈ ·ÂÏÈÛÙÈο ÙȘ ‰˘Ô ·˘-
Ù¤˜ ÛË̷ۛ˜ ÙÔ˘ fiÚÔ˘ «Ú·ÏÈÛÌfi˜». ™ÙËÓ ·ÙÔÌÈ΋ ¿Ô„Ë ·Ô‰›‰ÂÙ·È ÌÈ· ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈ΋ Î·È ·Ôχ-
Ùˆ˜ ·˘ıÂÓÙÈ΋ ·Í›·. [...] ÀÔηı›ÛÙ·Ù·È ·ÓÂ·›ÛıËÙ· Ë ÛËÌ·Û›· ∞ ·fi ÙË ÛËÌ·Û›· µ.
ƒÔÌ¿Ó °È¿ÎÔÌÛÔÓ, «°È· ÙÔÓ Ú·ÏÈÛÌfi ÛÙËÓ Ù¤¯ÓË», £ÂˆÚ›· §ÔÁÔÙ¯ӛ·˜. ∫›ÌÂÓ· ÙˆÓ ƒÒÛˆÓ ºÔÚ-
Ì·ÏÈÛÙÒÓ, ÂÈÏÔÁ‹-·ÚÔ˘Û›·ÛË ∆Û‚ÂÙ¿Ó ∆ÔÓÙfiÚÔÊ, ÚfiÏÔÁÔ˜ ƒoÌ¿Ó °È¿ÎÔÌÛÔÓ, ÌÙÊÚ. ∏.¶. ¡ÈÎÔ-
ÏÔ‡‰Ë˜, √‰˘ÛÛ¤·˜, ∞ı‹Ó· 1995, Û. 113.
154
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 154
∂¡√∆∏∆∞ 64
∆· °Ú¿ÌÌ·Ù· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÏÔÁÔÙ¯ÓÈο Ú‡̷ٷ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
¡· ÂÍÔÈÎÂȈıÔ‡Ó Ì ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Ù˘ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜
ÙÚfiÔ˘˜ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÔÈ ‰Ú·Ì·ÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ ÛÊÚ¿ÁÈÛ·Ó ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚ›· ηٿ ÙÔÓ 20fi
·ÈÒÓ· ·ÔÙ˘ÒıËÎ·Ó ÛÙË ÏÔÁÔÙ¯ÓÈ΋ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÁÚ·ÙÒÓ ËÁÒÓ
1. √ ÎÚÈÙÈÎfi˜ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜ Î·È ÏÔÁÔÙ¤¯Ó˘ ∫ÒÛÙ·˜ ™ÙÂÚÁÈfiÔ˘ÏÔ˜ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ¿Ô„Ë fiÙÈ, ÛÂ
·ÓÙ›ıÂÛË Ì ÙÔÓ ¶·Ï·Ì¿, Ô˘ ˘‹ÚÍ «ÔÈËÙ‹˜ ÙÔ˘ ηÈÚÔ‡ ÙÔ˘ Î·È ÙÔ˘ Á¤ÓÔ˘˜ ÙÔ˘», Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›-
ÓÔ˜ ∫·‚¿Ê˘ ‹Ù·Ó «ÈÔ Ôχ ÔÈËÙ‹˜ ÙÔ˘ ‰ÈÎÔ‡ Ì·˜ ·ÚfiÓÙÔ˜». ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ, Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ Ù·
ı¤Ì·Ù· Ì ٷ ÔÔ›· ηٷÈ¿ÛÙËÎ·Ó Î·È ÙȘ ÔÈËÙÈΤ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Ô˘ ÂÊ¿ÚÌÔÛ·Ó, Ô ¶·Ï·Ì¿˜ ı· Ú¤-
ÂÈ Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÙ› ˆ˜ ¤Ó·˜ «ÔÈËÙ‹˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·», ÂÓÒ Ô ∫·‚¿Ê˘ Â›Ó·È Û·Ê¤Ûٷٷ ¤Ó·˜
«ÔÈËÙ‹˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·». ∏ ‰È¿ÎÚÈÛË ·˘Ù‹ ‰ÂÓ ·ÔÙÂÏ› ˘ÔÎÂÈÌÂÓÈ΋ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ∫. ™ÙÂÚÁÈfi-
Ô˘ÏÔ˘, ·ÏÏ¿ ˘ÈÔıÂÙÂ›Ù·È Û‹ÌÂÚ· ·fi ÙÔ˘˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜ ÎÚÈÙÈÎÔ‡˜ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜ Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È
Ì ÙÔ ı¤Ì·. ∆· ÛÙÔȯ›· Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÂÎÌËÚÈÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ·Ú·¿Óˆ ÂÎÙ›ÌËÛË ÚÔ·ÙÔ˘Ó ·fi
ÙËÓ ÂÁηٿÏÂÈ„Ë ÂΠ̤ÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ∫·‚¿ÊË ÙfiÛÔ ÙˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ ÙÚfiˆÓ Ù˘ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ Ô›ËÛ˘
(ÔÌÔÈÔηٷÏËÍ›·, ̤ÙÚÔ) fiÛÔ Î·È Ù˘ ıÂÌ·ÙÔÏÔÁ›·˜ Ù˘. ™ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘˜ Ô ∫·‚¿Ê˘ ÙÔÔı¤ÙËÛ ÙÔÓ
ÂχıÂÚÔ ÛÙ›¯Ô Î·È ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋, „˘¯ÔÏÔÁÈ΋ ‹ ÔÏÈÙÈ΋ ÔÙÈ΋. ∂ÈϤÔÓ, ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ ÏfiÁÔ Û¯Â-
‰fiÓ Â˙fi Î·È ‡ÊÔ˜ ÂÈÚˆÓÈÎfi, ÛÙÔȯ›· Î·È Ù· ‰˘Ô Ô˘ ʤÚÓÔ˘Ó ÙËÓ Ô›ËÛ‹ ÙÔ˘ ÈÔ ÎÔÓÙ¿ ÛÙË Û‡Á-
¯ÚÔÓË ÂÔ¯‹. ¢ÂÓ ·ÔÙÂÏ›, ¿ÏψÛÙÂ, Û‡ÌÙˆÛË ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ô ∫·‚¿Ê˘ ÌÂÏÂÙ‹ıËΠ‰ÈÂıÓÒ˜ η-
Ù¿ ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·, fiÛÔ Î·Ó›˜ ¿ÏÏÔ˜ ŒÏÏËÓ·˜ ÔÈËÙ‹˜.
2. √ ¢ËÌ‹ÙÚ˘ ∆˙Èfi‚·˜ ˘ÈÔıÂÙ› Â‰Ò ÌÈ· ı¤ÛË Ô˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ› ˆ˜ ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÌËÓ›· Î·È ÙËÓ
·ÔÙ›ÌËÛË Ù˘ ÁÂÓÈ¿˜ ÙÔ˘ ‘30. ™‡Ìʈӷ Ì ÙË ı¤ÛË ·˘Ù‹, ÌÈ· ·fi ÙȘ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ˜ Û˘Ì‚ÔϤ˜ Ù˘
ÁÂÓÈ¿˜ ÙÔ˘ ‘30 ÛÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ȉÂÔÏÔÁ›· ‹Ù·Ó fiÙÈ Û˘ÌÌÂÙ›¯Â ÂÓÂÚÁËÙÈο Î·È Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙËÓ ·Ó·-
Ó¤ˆÛË ÙÔ˘ «ÂıÓÈÎÔ‡ ÔÚ¿Ì·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡». ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ë ÁÂÓÈ¿ ÙÔ˘ ‘30 ‹ÚıÂ, Ï›ÁÔ Î·È-
Úfi ÌÂÙ¿ ÙË ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ηٷÛÙÚÔÊ‹ Î·È ÙËÓ Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË Ù˘ ªÂÁ¿Ï˘ π‰¤·˜, Ó· ÚÔÙ›ÓÂÈ ¤Ó· Ó¤Ô
fiÚ·Ì·: ÙËÓ ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ·Ó·Á¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ÒÛÙ ӷ ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ÌÈ· ı¤ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÂÍÂ-
ÏÈÁ̤ӷ ÎÚ¿ÙË ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ Î·È Î¿ÔÈ· ÛÙÈÁÌ‹ Ó· ÂȉÈÒÍÂÈ, ÁÈ·Ù› fi¯È, Î·È Ó· ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ‹ÛÂÈ. ¶ÚÔ-
ÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· οÓÔ˘Ó ÙȘ ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÈÔ Û·Ê›˜, ÔÈ ‰È·ÓÔÔ‡ÌÂÓÔÈ Ù˘ ÁÂÓÈ¿˜ ÙÔ˘ ‘30 ‰È·Ù‡ˆÛ·Ó ηÈ
ηÏÏȤÚÁËÛ·Ó ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ «ÂÏÏËÓÈÎfiÙËÙ·˜», Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÂÌÏÔ‡ÙÈÛ·Ó Î·È ·Ó·Ó¤ˆÛ·Ó ÙËÓ ÂÏÏË-
ÓÈ΋ ÂıÓÈ΋ ȉÂÔÏÔÁ›·.
¶ƒ√™√Ã∏: ∏ Â›Ù¢ÍË ÙÔ˘ ·Ú·¿Óˆ ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡ ÛÙfi¯Ô˘ ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ fiÙÈ ÔÈ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ›
ı· Ï¿‚Ô˘Ó ˘fi„Ë ÙÔ˘˜ ηٿ ÙÔÓ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Î·È ı· ÙÔÓ›ÛÔ˘Ó ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜
ÙÔ˘˜ ηٿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ fiÙÈ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜ ‰ÂÓ
Â›Ó·È «Ù· °Ú¿ÌÌ·Ù· ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·» ·ÏÏ¿ Ë ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ì ÈÛÙÔÚÈο ÎÚÈÙ‹ÚÈ· ÙˆÓ
°Ú·ÌÌ¿ÙˆÓ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
155
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 155
ππ. ¶ƒ√™£∂∆√ À¶√™∆∏ƒπ∫∆π∫√ À§π∫√
1. √È È‰ÂÔÏÔÁÈΤ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ Ù˘ ÁÂÓÈ¿˜ ÙÔ˘ ’30
∏ ÁÂÓÈ¿ ÙÔ˘ ’30 ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ÎÈÓ‹ÛÂÈ ÌÈ· ·ÌÊ›‰ÚÔÌË ‰È·‰Èηۛ· Î·È Ó· ÚÔ‚¿ÏÂÈ ‰‡Ô Úfi-
Ûˆ·, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÁÂÊ˘ÚÒÛÂÈ ÙÔ ¯¿ÛÌ· Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜. ∞fi ÙË ÌÈ· ÏÂ˘Ú¿ Úfi‚·Ï ÙËÓ
·ÛÙÈÎÔ-ÎÔÛÌÔÔÏ›ÙÈÎË ÂÈÎfiÓ· Ù˘: ·ÚÎÂÙ¿ Â͈ÛÙÚÂÊ‹, ÂÎÛ˘Á¯ÚÔÓÈÛÙÈ΋ Î·È Û˘Ó¿Ì· ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÙÈ΋
ÚÔ˜ ÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË ·ÚÔ˘Û›·Û ¤Ó· Ï·˚ÎÈÛÙÈÎfi ÚfiÛˆÔ ·Ó·Î·Ï‡ÙÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ª·-
ÎÚ˘ÁÈ¿ÓÓË Î·È ÙÔÓ £ÂfiÊÈÏÔ. [...] ŸÙ·Ó ÏÔÈfiÓ Ë ªÂÁ¿ÏË π‰¤·, Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚÈÎÔ‡˜ fi-
ıÔ˘˜, ›¯·Ó ÍÂı˘Ì¿ÓÂÈ Î·È Ë ¢‡ÛË Î·Ù¿ οÔÈÔ ÙÚfiÔ Â›¯Â ·ÔÌ˘ıÔÔÈËı›, ·˘Ù‹ ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÂÙ·È
ÁÈ· ¤Ó· Ó¤Ô Ô˘Ì·ÓÈÛÌfi, Ô˘ ı· ¿Ì‚Ï˘Ó ÙÔ ÓÂÔÂÏÏËÓÈÎfi ‰›ÏËÌÌ· [ÂÓÓ. ∞Ó·ÙÔÏ‹ ‹ ¢‡ÛË], ı· ÈÛÔÚ-
ÚÔÔ‡Û ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÛÌÈÎfi ÈÛÔÏÔÁÈÛÌfi Ì ÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ı· Ì›ˆÓ ÙËÓ ÂıÓÈ΋ ÌÂÈÔÓÂÍ›·.
¢. ∆˙Èfi‚·˜, √È ÌÂÙ·ÌÔÚÊÒÛÂȘ ÙÔ˘ ÂıÓÈÛÌÔ‡ Î·È ÙÔ È‰ÂÔÏfiÁËÌ· Ù˘ ÂÏÏËÓÈÎfiÙËÙ·˜ ÛÙÔ ÌÂÛÔfiÏÂÌÔ,
√‰˘ÛÛ¤·˜, ∞ı‹Ó· 1989, Û. 52-53.
2. ŒÓ· Û¯fiÏÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ÔÈËÙÈ΋ ÁÂÓÈ¿ ÙÔ˘ ’70
√È Ó¤ÔÈ ÔÈËÙ¤˜, ÏÔÈfiÓ, ÂÈÛ‹Á·Á·Ó ÌÈ· ÔÈËÙÈ΋ ÁÏÒÛÛ· Ô˘ ·ÍÈÔÔÈÔ‡Û ÙË Û‡Á¯˘ÛË Î·È ÙȘ ·-
Ú·ÓÔ‹ÛÂȘ ÙˆÓ Î·ÈÚÒÓ. ∞Ó·˙‹ÙËÛ·Ó Ó¤Â˜ ÌÔÚʤ˜ ÎÂÈÌÂÓÈ΋˜ ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ [...] ÙÔ
·Ú¿ÏÔÁÔ, ÁÈ· Ó· ÚÔ‚¿ÏÔ˘Ó ÙËÓ ·Û˘Ó¿ÚÙËÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Î·È Ù· ÂÙÂÚfiÎÏËÙ· ÌËӇ̷ٷ ÙÔ˘ ·˘-
Ù·Ú¯ÈÎÔ‡ ηıÂÛÙÒÙÔ˜ [ÂÓÓ. Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ 1967-1974]. ∂ÎÌÂÙ·ÏχÙËÎ·Ó Ù¯ÓÈΤ˜ ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ Ì·-
˙È΋˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, fiˆ˜ Ô ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ Î·È Ù· ÎfiÌÈΘ Î·È ¤‰ˆÛ·Ó ¤ÌÊ·ÛË ÛÙËÓ ÔÙÈ΋ Î·È ·ÊË-
ÁËÌ·ÙÈ΋ ‰È¿ÛÙ·ÛË Ù˘ Ô›ËÛ˘. ÃÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó Ï¤ÍÂȘ Î·È fiÚÔ˘˜ Ù˘ ‰È·Ê‹ÌÈÛ˘ Î·È Ù˘ ηٷ-
ӿψÛ˘ ÂÓÒ ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·Ó ÂχıÂÚ· Î·È ÚÔÎÏËÙÈο Á‡Úˆ ·fi ÙË ÛÂÍÔ˘·ÏÈÎfiÙËÙ·. ¢È¤ıÂÙ·Ó ¯ÈÔ‡-
ÌÔÚ Ô˘ ηÁ¯¿˙ÂÈ ÙȘ ËıÈΤ˜ ·Í›Â˜ Î·È Ù· ÚfiÙ˘· Ù˘ ·ÛÙÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÂÓÒ ·ÚÒ‰ËÛ·Ó Û‡Ì‚ÔÏ·
Î·È ÛÙ›¯Ô˘˜ ÙˆÓ ·Ï·ÈfiÙÂÚˆÓ ÔÈËÙÒÓ.
µ. ∞ÔÛÙÔÏ›‰Ô˘, «ªÂÙ·ÔÏÂÌÈ΋ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·, 1949-1974», πÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡, ∂ÏÏËÓÈο
°Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ı‹Ó· 2003, ÙfiÌ. 9Ô˜, Û. 215-216.
156
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 156
∂¡√∆∏∆∞ 65
√È ∆¤¯Ó˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·
π. ¢π¢∞∫∆π∫∏ ¶ƒ√™∂°°π™∏
∂ȉÈÎÔ› ‰È‰·ÎÙÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ
√È Ì·ı‹ÙÚȘ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜ ÂȉÈÒÎÂÙ·È:
¡· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Ô˘ Û˘Ó¤‚ËÛ·Ó ÛÙ· ηÏÏÈÙ¯ÓÈο ‰›· Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ-
΋˜, Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î·È ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
¡· ÂÍÔÈÎÂȈıÔ‡Ó Ì ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Ù˘ ηÏÏÈÙ¯ÓÈ΋˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó
‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· ·ÔÙ˘ÒıËΠÛÙË ˙ˆ-
ÁÚ·ÊÈ΋, ÛÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ Î·È ÛÙÔÓ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ.
∫‡ÚȘ ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÂÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ
™¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡
1. √ ›Ó·Î·˜ ‚·Û›˙ÂÙ·È ÛÙË Û¯ËÌ·ÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÌÔÚÊÒÓ, ÛÙËÓ ¤ÌÊ·ÛË ÛÙȘ ÌÂÁ¿Ï˜ ÂÈÊ¿-
ÓÂȘ Î·È ÛÙÔÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfi Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ıÂÚÌÒÓ Î·È „˘¯ÚÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ. ∆Ô ÚÒÙÔ Â›‰Ô,
fiÔ˘ ÂÓÙÔ›˙ÔÓÙ·È ÂȉڿÛÂȘ ÙÔ˘ ÊÔ‚ÈÛÌÔ‡, Û˘ÁÎÚÔÙÂ›Ù·È ·fi ÙË ÌÈ· ·Ô‚¿ıÚ· Î·È Ù· ‰‡Ô ·-
ÁοÎÈ·Ø ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ Â›Â‰Ô ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË ·Ô‚¿ıÚ· Î·È ÙÔ ÈÛÙÈÔÊfiÚÔØ ÙÔ ÙÚ›ÙÔ, Ù¤ÏÔ˜, Â›‰Ô
·fi Ù· ‚Ô˘Ó¿ Ô˘ ·¯ÓÔÊ·›ÓÔÓÙ·È. ™Ù· ‰‡Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›· Â›‰· Â›Ó·È Ê·ÓÂÚ¤˜ ÔÈ ÂȉڿÛÂȘ ÙÔ˘
ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡. ŒÙÛÈ, ÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ Ù˘ ∫·Ï·Ì¿Ù·˜ ÂÈÎÔÓ›˙ÂÙ·È Û·Ó ÌÈ· Û‡ÓıÂÛË ÛÙÔȯ›ˆÓ ÛÙ·ÙÈÎÒÓ
Î·È ÛÙÔȯ›ˆÓ ÎÈÓËÙÈÎÒÓ.
3. √ °Î›Î·˜, ·fi ÙÔ˘˜ ÂÈÛËÁËÙ¤˜ ÙÔ˘ ΢‚ÈÛÌÔ‡ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ·ÍÈÔÔÈ› Ì ۷ʋÓÂÈ· Û ·˘Ù‹
ÙË ÌÂÁ¿ÏË Û‡ÓıÂÛË ÙȘ ΢‚ÈÛÙÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÁˆÌÂÙÚÈÎÔ‡˜ Ù‡Ô˘˜. ¢ÂÓ ÂÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È,
fï˜, Û ·˘Ùfi. ™˘Ó‰˘¿˙ÂÈ, ·Ú¿ÏÏËÏ·, ÌÈ· ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ ‰·ÓÂÈṲ̂ÓË ·fi ÙÔÓ ÊÔ‚ÈÛÌfi
Î·È ÙË Û˘Ó‰˘¿˙ÂÈ Ì ÙÔÓ Î˘‚ÈÛÌfi ÁÈ· Ó· ‰ÒÛÂÈ ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘: ÙËÓ ·Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈ΋ ¿ÚıÚˆÛË Î·È ÙÔÓ
Ê˘ÛÈÎfi ¯ÒÚÔ, ÙÔÓ ·ÓÔ‰ÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ Î·È ÙÔ Êˆ˜.
4. ŒÓ· ·fi Ù· ÈÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ∂ÁÁÔÓfiÔ˘ÏÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ˙ˆÁÚ·ÊÈÎÔ‡
ÛÔ˘Ú·ÏÈÛÌÔ‡. ™ÙÔ Î¤ÓÙÚÔ ÙÔ˘ ›Ó·Î· ‰ÂÛfi˙Ô˘Ó ‰‡Ô ÌÔÚʤ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ¤Ó· ›‰Ô˜
·ÎÔÓÙ›Ô˘, ÙÔ ÔÔ›Ô ¤¯ÂÈ ‰È·ÂÚ¿ÛÂÈ ÙË Ì›· ÚÔ˜ ÙËÓ ¿ÏÏË. ∂ÎÙfi˜ ·fi ·˘Ùfi ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô ÛÙÔȯ›Ô,
Ù›ÔÙ ¿ÏÏÔ Â͈ÙÂÚÈο ‰ÂÓ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ¿ÌÂÛ· ÛÙÔÓ ÂÌʇÏÈÔ fiÏÂÌÔØ ÔÏÏ¿ ÓÔ‹Ì·Ù·, fï˜, ˘Ô-
‚¿ÏÏÔÓÙ·È Ì ÙË ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ·Ú·ÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ Ù‡ˆÓ: Ë Ì›· ÌÔÚÊ‹ ¤¯ÂÈ
ÎfiÎÎÈÓ· Ì·ÏÏÈ¿, Ë ¿ÏÏË Ú¿ÛÈÓ·, Ë Ì›· ÊÔÚ¿ÂÈ Á·Ï¿˙È·, Ë ¿ÏÏË ÎfiÎÎÈÓ·, Ë Ì›· ¤¯ÂÈ ÙÔ ÛÙ‹ıÔ˜ Á˘-
ÌÓfi, Ë ¿ÏÏË ÌÈÛfiÁ˘ÌÓÔ. ŸÌˆ˜ ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ·‰ÂÚʤ˜, Ú¿ÁÌ· Ô˘ Ê·›ÓÂÙ·È ·fi ÙÔ fiÙÈ ·˘Ù‹
Ô˘ ÊÔÚ¿ÂÈ Á·Ï¿˙È· ÊÔ‡ÛÙ· ÊÔÚ¿ÂÈ Î¿ÏÙÛ˜ Ì ÎfiÎÎÈÓ· Î·È ÁÎÚ›˙· ¯ÚÒÌ·Ù·, ·˘Ù‹ Ô˘ ÊÔÚ¿ÂÈ
ÎfiÎÎÈÓ· ÊÔÚ¿ÂÈ Î¿ÏÙÛ˜ Ì Á·Ï¿˙È· Î·È ÁÎÚ›˙· ¯ÚÒÌ·Ù·. ŒÙÛÈ, ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÙ·È Ë ·‰ÂÏÊÔÎÙfiÓÔ˜
‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘.
6. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ Û¯ËÌ·ÙÈΤ˜ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ÌÔÚʤ˜ Ô˘ Â·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È, Ô °·˝Ù˘ Âȉ›ˆÎÂ
Ó· ˘ÔÁÚ·ÌÌ›ÛÂÈ ÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ Ï‹ıÔ˘˜ ÛÙÔ ¿ÙÔÌÔ, ÙËÓ ÂÍ·Ê¿ÓÈÛË Î¿ı ÚÔÛˆÈÎÔ‡ ÛÙÔÈ-
¶ƒ√™√Ã∏: ∏ Â›Ù¢ÍË ÙÔ˘ ·Ú·¿Óˆ ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡ ÛÙfi¯Ô˘ ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ fiÙÈ ÔÈ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ› ı·
Ï¿‚Ô˘Ó ˘fi„Ë ÙÔ˘˜ ηٿ ÙÔÓ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜ Î·È ı· ÙÔÓ›ÛÔ˘Ó ÛÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ˘˜ η-
Ù¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ fiÙÈ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È «ÔÈ ∆¤-
¯Ó˜ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ 20fi ·ÈÒÓ·» ·ÏÏ¿ Ë ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ì ÈÛÙÔÚÈο ÎÚÈÙ‹ÚÈ· Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜, Ù˘
ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î·È ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·.
157
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 157
¯Â›Ô˘. ∞˘Ùfi ‰È·ÈÛÙÒÓÔ˘ÌÂ Î·È ÛÙÔÓ ¶·ÙÈÓ¤Ú, Ì ٷ ·ÓıÚÒÈÓ· ÎÂÊ¿ÏÈ· ÛÙÔ ÚÒÙÔ Â›‰Ô, ÙË
ÊÙÂÚˆÙ‹ ÌÔÚÊ‹ Ì ٷ ·Ù›ÓÈ· ÛÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ, ÙȘ ÌÔÚʤ˜ Û·Ó ÛًϘ ÛÙÔ ÙÚ›ÙÔ, Ì fiÏ·, ÂÔ̤ӈ˜,
Ù· Ù˘Èο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ù˘ ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋˜ ÙÔ˘ ÁÏÒÛÛ·˜: ÙËÓ ¤ÌÊ·ÛË ÛÙÔ Ù˘ÈÎfi Î·È ÛÙËÓ Â·-
Ó¿ÏË„Ë, ÙÔ ·ÔÛ·ÛÌ·ÙÈÎfi Î·È ÙËÓ ÂÈÚˆÓÈ΋ ‰È¿ıÂÛË, ÙË ÌÂÙ·ÙÚÔ‹ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Û ÌÈ·
‡·ÚÍË ‰›¯ˆ˜ ÚfiÛˆÔ.
8. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· Û‡ÓıÂÛË Ô˘ Û˘Ó‰˘¿˙ÂÈ ÛÙÔȯ›· ˙ˆÁÚ·ÊÈο Ì ÛÙÔȯ›· Ú·ÁÌ·ÙÈο. √ ηÏ-
ÏÈÙ¤¯Ó˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ¤ÙÚ˜, Ô˘ ¿ÏϘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ¤Íˆ ·fi ÙÔ ˙ˆÁÚ·ÊÈṲ̂ÓÔ ÙÌ‹Ì·, ‰ËÏ·‰‹
Â›Ó·È Ú·ÁÌ·ÙÈο ·ÓÙÈΛÌÂÓ·, Î·È ¿ÏϘ ·Ô‰›‰ÔÓÙ·È ÌfiÓÔ ˙ˆÁÚ·ÊÈο. ŒÙÛÈ, ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÌÈ·
«Û˘Ó‡ÚÂÛË», ÌÈ· «Û˘ÓÔÌÈÏ›·» Ú·ÁÌ·ÙÈÎÔ‡ Î·È ˙ˆÁÚ·ÊÈÎÔ‡ Ì ÏÔ‡ÛÈÔ ÂÎÊÚ·ÛÙÈÎfi ÂÚȯfi-
ÌÂÓÔ. ªÂ ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ÙÚfiÔ, ÙÔ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi Î·È ÙÔ ˙ˆÁÚ·ÊÈÎfi ۯ‰fiÓ ·‡Ô˘Ó Ó· ‰È·ÊÔÚÔÔÈÔ‡-
ÓÙ·È. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, Ô ÙÔÓÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜, Â‰Ò ÙÔ˘ Á·Ï¿˙ÈÔ˘, ηÏÏÈÂÚÁ› ÌÈ· ÚÔÌ·ÓÙÈ΋ ‰È¿-
ıÂÛË Ê˘Á‹˜ ·fi ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ.
158
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 158
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 159
ªÂ ·fiÊ·ÛË Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∫˘‚¤ÚÓËÛ˘ Ù· ‰È‰·ÎÙÈο ‚È‚Ï›· ÙÔ˘ ¢ËÌÔ-
ÙÈÎÔ‡, ÙÔ˘ °˘ÌÓ·Û›Ô˘ Î·È ÙÔ˘ §˘Î›Ԣ Ù˘ÒÓÔÓÙ·È ·fi ÙÔÓ √ÚÁ·ÓÈÛÌfi
∂ΉfiÛˆ˜ ¢È‰·ÎÙÈÎÒÓ µÈ‚Ï›ˆÓ Î·È ‰È·Ó¤ÌÔÓÙ·È ‰ˆÚÂ¿Ó ÛÙ· ¢ËÌfiÛÈ·
™¯ÔÏ›·. ∆· ‚È‚Ï›· ÌÔÚ› Ó· ‰È·Ù›ıÂÓÙ·È ÚÔ˜ ÒÏËÛË, fiÙ·Ó Ê¤ÚÔ˘Ó ‚È-
‚ÏÈfiÛËÌÔ ÚÔ˜ ·fi‰ÂÈÍË Ù˘ ÁÓËÛÈfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜. ∫¿ı ·ÓÙ›Ù˘Ô Ô˘ ‰È·-
Ù›ıÂÙ·È ÚÔ˜ ÒÏËÛË Î·È ‰Â ʤÚÂÈ ‚È‚ÏÈfiÛËÌÔ, ıˆÚÂ›Ù·È ÎÏ„›Ù˘Ô Î·È
Ô ·Ú·‚¿Ù˘ ‰ÈÒÎÂÙ·È Û‡Ìʈӷ Ì ÙȘ ‰È·Ù¿ÍÂȘ ÙÔ˘ ¿ÚıÚÔ˘ 7 ÙÔ˘ ¡fi-
ÌÔ˘ 1129 Ù˘ 15/21 ª·ÚÙ›Ô˘ 1946 (º∂∫ 1946, 108, ∞¢)
∞·ÁÔÚ‡ÂÙ·È Ë ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹ ÔÔÈÔ˘‰‹ÔÙ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›-
Ô˘, Ô˘ ηχÙÂÙ·È ·fi ‰ÈηÈÒÌ·Ù· (copyright), ‹ Ë ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ Û ÔÔÈ·-
‰‹ÔÙ ÌÔÚÊ‹, ¯ˆÚ›˜ ÙË ÁÚ·Ù‹ ¿‰ÂÈ· ÙÔ˘ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘.
µπµ§π√™∏ª√
BIBLIO KATHIGHTH 1-160_ALLAGH_A 4-06-07 15:24 ™ÂÏ›‰· 160

™À°°ƒ∞º∂π™

∂˘·ÁÁÂÏ›· §Ô‡‚Ë ∂›Î. ηıËÁ‹ÙÚÈ· ÙÔ˘ ¶·ÓÙ›Ԣ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ ÃÚ. •ÈÊ·Ú¿˜ πÛÙÔÚÈÎfi˜

∫ƒπΔ∂™ ∞•π√§√°∏™∏™

ÕÏ΢ - ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ƒ‹ÁÔ˜ ∞Ó·Ï. ηıËÁËÙ‹˜ ÙÔ˘ ¶·ÓÙ›Ԣ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ŸÏÁ· ∫·Ú·ÁÂÒÚÁÔ˘ ™¯ÔÏÈ΋ ™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ª¿ÚÎÔ˜ ƒÂÓȤÚ˘ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¢Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ·˜ ∂Î·›‰Â˘Û˘

ºπ§√§√°π∫∏ ∂¶πª∂§∂π∞

∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›Ó· ∫Ô˘ÙÛÔ˘ÚÔ‡Ì· ºÈÏfiÏÔÁÔ˜

À¶∂À£À¡∏ Δ√À ª∞£∏ª∞Δ√™ ∫∞Δ∞ Δ∏ ™À°°ƒ∞º∏ À¶∂À£À¡√™ Δ√À À¶√∂ƒ°√À

∞Ó·ÛÙ·Û›· ∫˘ÚΛÓË-∫Ô‡ÙÔ˘Ï· ™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ °È·ÓÓ·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ ¶¿Ú‰ÚÔ˜ Â.ı. ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘

¶ƒ√∂∫ΔÀ¶øΔπ∫∂™ ∂ƒ°∞™π∂™

«∂§§∏¡π∫∞ °ƒ∞ªª∞Δ∞ - MULTIMEDIA A.E.»

∂ÈÎfiÓ· Â͈ʇÏÏÔ˘: ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ μÔÏ·Ó¿Î˘, Δ· ÂÁη›ÓÈ· Ù˘ ‰ÈÒÚ˘Á·˜ Ù˘ ∫ÔÚ›ÓıÔ˘ (1893), ∂ıÓÈ΋ ΔÚ¿Â˙· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜, ∞ı‹Ó·.
°’ ∫.¶.™. / ∂¶∂∞∂∫ ππ / ∂Ó¤ÚÁÂÈ· 2.2.1 / ∫·ÙËÁÔÚ›· ¶Ú¿ÍÂˆÓ 2.2.1.·: «∞Ó·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ÛÔ˘‰ÒÓ Î·È Û˘ÁÁÚ·Ê‹ Ó¤ˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ·Î¤ÙˆÓ» ¶∞π¢∞°ø°π∫√ π¡™ΔπΔ√ÀΔ√ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ °. μÏ¿¯Ô˜ √ÌfiÙÈÌÔ˜ ∫·ıËÁËÙ‹˜ ÙÔ˘ ∞.¶.£. ¶Úfi‰ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘ ¶Ú¿ÍË Ì ٛÙÏÔ: «™˘ÁÁÚ·Ê‹ Ó¤ˆÓ ‚È‚Ï›ˆÓ Î·È ·Ú·ÁˆÁ‹ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎÔ‡ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡ Ì ‚¿ÛË ÙÔ ¢∂¶¶™ Î·È Ù· ∞¶™ ÁÈ· ÙÔ °˘ÌÓ¿ÛÈÔ» ∂ÈÛÙËÌÔÓÈÎfi˜ À‡ı˘ÓÔ˜ ŒÚÁÔ˘ ∞ÓÙÒÓÈÔ˜ ™. ªÔÌ¤ÙÛ˘ ™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘ ∞Ó·ÏËÚˆÙ¤˜ ∂ÈÛÙËÌÔÓÈÎÔ› À‡ı˘ÓÔÈ ŒÚÁÔ˘ °ÂÒÚÁÈÔ˜ ∫. ¶·ÏËfi˜ ™‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘ πÁÓ¿ÙÈÔ˜ ∂. ÷Ù˙Ë¢ÛÙÚ·Ù›Ô˘ ªfiÓÈÌÔ˜ ¶¿Ú‰ÚÔ˜ ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ˘ ŒÚÁÔ Û˘Á¯ÚËÌ·ÙÔ‰ÔÙÔ‡ÌÂÓÔ 75% ·fi ÙÔ ∂˘Úˆ·˚Îfi ∫ÔÈÓˆÓÈÎfi Δ·ÌÂ›Ô Î·È 25% ·fi ÂıÓÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->