ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ
ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ
Εισαγωγικό Σημείωμα
Οι μαθησιακές δυσκολίες στη Γλώσσα και στα Μαθηματικά, σε παιδιά που δεν
έχουν πρόβλημα νοητικής υστέρησης, οφείλονται σε ατελείς αντιληπτικές ικανότητες
ή δυσλειτουργίες του εγκεφάλου, οι οποίες επηρεάζουν την κωδικοποίηση και
αποκωδικοποίηση των ερεθισμάτων και παρουσιάζονται ως διαταραχές: της σκέψης,
του προφορικού λόγου, της ανάγνωσης, της γραφής, της ορθογραφίας, της
κατανόησης και της μαθηματικής σκέψης. Στην ελληνική βιβλιογραφία απαντώνται
με τους όρους: Δυσλεξία, Δυσορθογραφία, Δυσαναγνωσία, Δυσαριθμησία.
Η δυσλεξία θεωρείται η κυριότερη μαθησιακή δυσκολία, γιατί εμπεριέχει
στοιχεία από όλες τις μορφές των Μ.Δ. Εκ πρώτης όψεως παρουσιάζεται ως
δυσκολία κατάκτησης και επεξεργασίας του γραπτού λόγου. Στην πραγματικότητα
όμως συνδέεται με όλες τις λειτουργίες της γλώσσας, με προεκτάσεις και στη
μαθησιακή σκέψη.
Η δυσλεξία θεωρείται η κυριότερη μαθησιακή δυσκολία,.γιατί εμπεριχέχει
στοιχεία από όλες τις μορφές των μαθησιακών δυσκολιών. Εκ πρώτης όψεως
παρουσιάζεται ως δυσκολία κατάκτησης και επεξεργασίας του γραπτού λόγου,στην
πραγματικότητα όμως συνδέεται με όλες τις λειτουργίες της γλώσσας με προεκτάσεις
και στη μαθηματική σκέψη.
Η δυσλεξία παρουσιάζεται με μια σειρά σχολικών αδυναμιών όπως είναι:
α. Ανικανότητα φωνολογικής σύνδεσης του φωνήματος και του γραφήματος
(αδυναμία φωνολογικής ενημερότητας)
β. Αδυναμία κατανόησης της μορφής που παίρνουν κατά την κλίση οι κλιτές
λέξεις
γ. Αδυναμία κατανόησης και παραγωγής προτάσεων πολύπλοκων συντακτικά
δ. Δυσκολία σύνδεσης της φωνολογικής και της γραφημικής εικόνας της λέξης
με τη σημασία της

1

ε. Περιορισμένο ενεργητικό λεξιλόγιο.
ζ) Ακατάστατο γραφικό χαρακτήρα-δυσανάγνωστο γραπτό με ( έλλειψη
σημείων στίξης,παράλειψη τόνων ,αντιστροφές γραμμάτων,παράλειψη ή μετατόπιση
συλλαβών,άσχετες

παρεμβολές,

πολλά

ορθογραφικά

λάθη.)

η) Αργή ανάγνωση ή αποφυγή μεγαλόφωνης ανάγνωσης
θ) Στη σύμφυτη εξελικτική δυσλεξία παρουσιάζεται θεμελιακή υπολειτουργία
των μαθησιακών λειτουργιών που σχετίζονται με την οπτική και την ακουστική
αντίληψη.
Αντίστοιχα η δυσαριθμησία παρουσιάζεται με μια σειρά αδυναμιών όπως είναι
α) Δυσκολία εκτίμησης της προσότητας ενός συνόλου αντικειμένων ή των μεγεθών
β) Δυσκολία στην αρίθμηση,στη σειροθέτητηση, στην

απομνημόνευση της

προπαίδειας και άλλων ακολουθιών.
γ) Δυσκολία στην εφαρμογή ενός αλγορίθμου
δ) Δυσκολία στη μεταφορά ενός προβλήματος σε αριθμητικά δεδομένα
ε) Δυσκολία στην κατανόηση των αριθμητικών συμβλόλων και στην ορθή χρήση
τους

Η ιδιομορφία της δυσλεξίας είναι ότι δεν παρουσιάζονται α) όλα τα
συμπτώματα με την ίδια μορφή σε όλα τα παιδιά.β) η εμφάνιση κάποιας από τις
παραπάνω δυσκολίες σε ένα μαθητή δεν σημαίνει ότι έχει δυσλεξία Για το λόγο αυτό
απαιτείται διαφορική διάγνωση από το αρμόδιο ΚΔΑΥ, προκειμένου να εντοπιστούν
οι τομείς που υπάρχουν μαθησιακές δυσκολίες και να γίνουν οι αναγκαίες
προσαρμογές ανάλογα με το αναπτυξιακό επίπεδο των παιδιών.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η εκτίμηση των προβλημάτων του γραπτού λόγου
περιλαμβάνει τη καταγραφή της παρούσας εκπαιδευτικής κατάστασης του παιδιού
και την ποιοτική ανάλυση των σφαλμάτων (error analysis).
Έτσι μπορεί να εντοπισθούν:
α. Λάθη στα φωνήεντα, στα σύμφωνα, στους διφθόγγους, στα συμπλέγματα
β. Αντιστροφές γραμμάτων ή λέξεων
γ. Πρόσθεση ή παράλειψη γραμμάτων, συλλαβών, λέξεων
δ. Άρνηση ανάγνωσης ορισμένων λέξεων
ε. Μάντεμα των δύσκολων λέξεων, από τα συμφραζόμενα
στ. Απουσία τόνων και σημείων της στίξης.

2

ώστε να διαβάζουν κείμενα με κατανόηση και να δομούν σε παραγράφους το γραπτό λόγο.ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η αντιμετώπιση των προβλημάτων. η οποία είναι σύμφωνη με τα πορίσματα της γνωστικής ψυχολογίας. και αναφέρονται στην έννοια της ετοιμότητας (readiness). Παράλληλα εφαρμόζονται και άλλα διορθωτικά ή θεραπευτικά προγράμματα ή ασκήσεις για την βελτίωση των αναπτυξιακών δεξιοτήτων και των γνωστικών λειτουργιών. που υλοποιούνται με την έμμεση διδασκαλία (indirect instruction). Η κατάλληλη οργάνωση της τάξης διευκολύνει την εφαρμογή των ατομικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων με τον καθορισμό των μακροπρόθεσμων στόχων και την ανάλυση των βραχυπρόθεσμων διδακτικών βημάτων. με τη συνεργασία του δασκάλου ειδικής αγωγής και του δασκάλου της κοινής τάξης. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθησιακών Δυσκολιών περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες: 3 . Ωστόσο η συμπεριφοριστική προσέγγιση μόνη της θεωρείται ατελής. Ειδικότερα στο τμήμα ένταξης ή στην κοινή τάξη πρέπει να δημιουργηθεί το κατάλληλο μαθησιακό περιβάλλον ως ακολούθως: α) Διαμόρφωση ειδικού χώρου εργασίας ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες διάσπασης της προσοχής β) Υποστήριξη της διδασκαλίας με ποικίλα διδακτικά μέσα γ) Αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και ειδικότερα των Η/Υ με τους οποίους είναι δυνατή η δημιουργία μαθησιακών περιβαλλόντων αντίστοιχων με το περιεχόμενο του παρόντος αναλυτικού προγράμματος. Η γνωστική προσέγγιση εστιάζεται στις διαδικασίες πρόσληψης και επεξεργασίας των πληροφοριών και στην ανάπτυξη των γνωστικών δεξιοτήτων και στρατηγικών με τις οποίες δομείται η γνώση. επειδή παραβλέπει τα αναγκαία προπαρασκευαστικά στάδια. σύμφωνα με την συμπεριφοριστική κατεύθυνση. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Η υποστήριξη των ατόμων με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες συνεχίζεται μέχρι αυτά να κατακτήσουν τους μηχανισμούς ανάγνωσης και γραφής. υλοποιείται με την άμεση διδασκαλία (direct instruction).

1. 1. σχημάτων. οι παλινδρομήσεις (regressions) και η σωστή 1. αλλά και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 1. γραμμάτων. Συμπεριφορά – Συναισθηματική υποστήριξη Παρατήρηση: Η σύνδεση με το περιεχόμενο του πλαισίου αναλυτικού προγράμματος ειδικής αγωγής (Π.2.1. Αντιληπτικές λειτουργίες 2. Οπτικές ακολουθίες σειράς αντικειμένων. Να αντιλαμβάνεται και να κατεύθυνση των στοιχείων (direction). Οπτική αντίληψη Διδακτικοί στόχοι Δραστηριότητες Το παιδί μπορεί: 1.Δ.1. Οπτικός ρυθμός στην παρουσίαση των 4 . συλλαβών. Να αντιλαμβάνεται και να σχηματίζει οπτικές ακολουθίες. αφού στην περίπτωση των μαθησιακών δυσκολιών δεν υπάρχει το κώλυμα της νοητικής υστέρησης που κυριαρχεί στο πλαίσιο Αναλυτικού Προγράμματος. εικόνων. Γραφικός χώρος 4.1. Αναγνωστική λειτουργία 5. Μνημονικές λειτουργίες 3. Γενική ενότητα: Αντιληπτικές λειτουργίες Οι μαθητές με αντιληπτικές δυσλειτουργίες παρουσιάζουν συνήθως ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και χρειάζονται συστηματική υποστήριξη στην πρωτοβάθμια. οι στάσεις των ματιών (fixations). Όπου τυχόν θεωρηθεί ότι υπάρχουν επικαλύψεις ιδιαίτερα στα προπαρασκευαστικά στάδια. είναι εύκολο να διαπιστωθεί η ποιοτική διαφορά. για να αποφευχθούν οι επικαλύψεις. λέξεων. Μαθησιακές δυσκολίες στα Μαθηματικά που έχουν σχέση με τη δυσλειτουργία της γλώσσας 6.301/96) έγινε με ιδιαίτερη προσοχή.προτάσεων Στη διαδικασία του σχηματισμού των οπτικών ακολουθιών λαμβάνεται υπόψη η οφθαλμοκίνηση: σάρωση (scanning).

«θ- 1.2. λέξεις.χ.ψηφίων. βάρος-φάρος. 6-9.3. Να αντιλαμβάνεται τον ήχων.3.2. Να ταξινομεί και να ταυτίζει β.ο.χ φωνές ήχοι ζώων φθόγγοι. παραστάσεων. Ακουστική αντίληψη 1. Ενεργοποίηση της διχωτικής ακοής του με τον εντοπισμό της ηχητικής δεξιού αυτιού. ημισφαίριο για τους δεξιόχειρες και του αριστερού αυτιού που ενεργοποιεί το δεξιό ημισφαίριο του εγκεφάλου για τους αριστερόχειρες με ασκήσεις ακοής με ήχους διαφορετικών φυσικών φαινομένων. θαβ-θαθ» Ταξινομήσεις – Ταυτίσεις όμοιων και όμοιες και διαφορετικές διαφορετικών εικόνων.ακολουθεί τον οπτικό ρυθμό. οπτικές παραστάσεις. ακουστικό ρυθμό στις ακολουθίες τις των ήχων. Να αντιλαμβάνεται και να Το παιδί ακούει. Να ενεργοποιεί τη διχωτική ακοή των π. γραμμάτων. σχημάτων. συλλαβών.χ. «π-τ».1. ακολουθίες συλλαβών- λέξεων επαναλαμβάνει 1. Το παιδί διακρίνει και συνοδεύει ρυθμικά.2. που ενεργοποιεί το αριστερό πηγής.4. ρυθμικές κινήσεις ή ρυθμικά χτυπήματα.4. «φ-β». οπτικών ακολουθιών: Το παιδί στην οπτική σάρωση επισημαίνει τη σειρά των στοιχείων της οπτικής ακολουθίας με 1.2. θυμάται. Ενότητα 2. 1.2. φθόγγων. λέξεων κ. Οπτική διαφοροποίηση και διάκριση σχεδόν ομοίων εικόνων-σχεδίων-σχημάτων που προσομοιάζουν με γράμματα με τελική κατάληξη τη διάκριση σχεδόν ομοίων γραμμάτων .εναλλάξ με το δεξί και το 5 . Συνειδητοποιημένη ακρόαση και διάκριση φθόγγων-λέξεων που μοιάζουν ακουστικά π. Να συνειδητοποιεί και να διακρίνει φωνολογικά στοιχεία 1. λέξεων. ειδών π.ψευδολέξεων π.τ.χ. Να διαφοροποιεί και να διακρίνει οπτικές παραστάσεις. ήχων-φθόγγωνκαθώς λογοπαίγνια τα και ομοιοκαταληξίες.1.1. επαναλαμβάνει επαναλαμβάνει ακουστικές με τη σωστή σειρά ακουστικές ακολουθίες ακολουθίες.

Το παιδί αντιστοιχίζει σειρά μουσικών ήχων με τα αντίστοιχα μουσικά όργανα. δραστηριότητες π. τη 1. ακουστική γλωσσοκινητική. φώνημα- 1.2. λέει. την Ενεργοποίηση του οπτικού. 1. Να συνδέει πολυαισθητηριακά την παράσταση μιας λέξης. συλλαβές. λέξη-αντικείμενο. Πολυαισθητηριακές αντιληπτικές λειτουργίες 1. Να αντιστοιχίζει οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα. υλικό ανάγλυφες (αντικείμενα.3.3.4. φθόγγων που βλέπει. Να συνδυάζει την οπτική. π. Διαδοχική παρουσίαση και αντιστοίχιση οπτικού και ακουστικού υλικού.χ.1. Πολυαισθητηριακή σύνδεση μιας λέξης με την οπτική. φθόγγων π.3.χ. απτική. Να συγκεντρώνει την προσοχή ψύξη-βροχή.1. Άμεση αντιστοίχιση οπτικών και ακουστικών ερεθισμάτων π. Να συνδυάζει οπτικο-ακουστικές λειτουργίες. 1.χ. Οπτικοακουστική αντίληψη. Π.2.4.4.χ. βλέπει-πιάνει-ακούειψηλαφεί ποικίλο σχήματα.χ. ήχοςαντικείμενο.3.3. Ενότητα 3. Οπτική-ακουστική διάκριση λέξεων.χ.4. συλλαβές. Υποστήριξη της προσοχής με την 6 .4. φθόγγους που ακούσει από μια σειρά λέξεων. εικόνεςήχους αντικειμένων με τις αντίστοιχες 1. φθόγγους. Να συνδέει τις εμπειρίες του με βάση το αίτιο-αποτέλεσμα. την κιναισθητική κιναισθητικού καναλιού με συνδυασμένες δίοδο επικοινωνίας. συλλαβών. γράφημα κλπ. υδρατμός1. συλλαβών. Το παιδί διακρίνει συγκεκριμένες λέξεις. Ενότητα 4. την ακούει.αριστερό αυτί. Το παιδί συνδέει αιτίες με τα αποτελέσματα ή βρίσκει από τα αποτελέσματα τις αιτίες. Να διακρίνει οπτικο-ακουστικά λέξεις. γραφοκινητική εικόνα π. γραμμάτων). αποτυπώσεις σχημάτων. ακουστικού ακουστική. την ψηλαφεί ανάγλυφη και τη γράφει. Το παιδί βλέπει τη λέξη παράθυρο. λέξεις.

Το παιδί επαναλαμβάνει χωρίς να αλλάζει τη σειρά 2.χ. προτάσεις που είδε και άκουσε. λέξεις. σειρές εικόνων- 2. υποστηρίζεται γνωστικά με την κιναισθητική αντίληψη των ανάγλυφων 1. Να θυμάται με ακρίβεια ακολουθίες προφορικού λόγου. Το παιδί με υπερκινητικότητα και πολυδιάσπαση της προσοχής.3. 2. Υποστήριξη διχωτικής προσοχής με ταυτόχρονη παρακολούθηση οπτικών και ακουστικών ερεθισμάτων π. φθόγγων και ολοκληρωμένων προτάσεων π.1. Να ακολουθεί σύνθετες εντολές.χ.χ. κιναίσθηση π. συγκρατεί σειρά εικόνων.2. ταχύτητα απόσβεσης των γραφημικών ακολουθιών. π. Το παιδί ακολουθίες.4.χ. Ακολουθεί σύνθετες εντολές με εμπλοκή όλων των αισθήσεων π.5. ακουστικών.χ. συλλαβές. Να ασκείται στην ταχύτητα της φθόγγους.1. Το παιδί αρχίζει μια διαδρομή όταν ακούσει το σύνθημα. Το παιδί συγκρατεί στη 7 . οπτικών.με τη βοήθεια της κιναίσθησης. κιναισθητικές ακολουθίες Ακολουθίες λέξεων. ήχων. συλλαβών. συγκράτηση κιναισθητικές μνημονικές κιναισθητικών ακολουθιών π. γραμμάτων και λέξεων.1. σταματά όταν δει το stop. Να ενισχύει τη διάρκεια της προσοχής. κόκορας» κάρτα με εικόνα+ λέξη+άκουσμα της λέξης.4. Γενική Ενότητα: Μνημονικές λειτουργίες Ενότητα 1:Λειτουργική μνήμη.χ. ακουστικές. Χρήση Η/Υ για να αναπτυχθεί η ταχύτητα μνήμης των ακολουθιών με τη των οπτικο-ακουστικών ακολουθιών και η βοήθεια Η/Υ. Το παιδί ακούει και βλέπει ταυτόχρονα με προσοχή ένα σύνθετο οπτικο-ακουστικό ερέθισμα: «Ο 1.1. Να ιχυροποιεί τη λειτουργική Ενεργοποίηση της λειτουργικής μνήμης με μνήμη με οπτικές . κλείνει τα μάτια και με την αφή βρίσκει κάτι (παιχνίδι του χαμένου θησαυρού).Μνήμη ακολουθιών 2.6.

Να συνδέει τη μνήμη των λέξεων Το «δ» με την εικόνα «δέντρου». ομαδοποιήσεις προϊόντων χώρας με μιας βάση τη χρηστικότητά τους.Να ασκηθεί στην απομνημόνευση με κατηγοριοποιήσεις 2. με τη λέξη κολύμπι.7. 2.2. Σύνδεση μνήμης των λέξεων με εμπειρίες με μνημο-κοινωνικές εμπειρίες και δραστηριότητες. Να χρησιμοποιεί μνημονικούς συνειρμούς. το 2.2.3. του αριθμού 3 και του ε. Μνημονική ανάκληση παραστάσεων π. αριθμούς. Το παιδί συγκρατεί τη σωστή κατεύθυνση των γραμμάτων «ε».2. Να ασκείται σε τεχνικές κολυμβητήριο. Να οπτικοποιεί το γραπτό λόγο το παιδί/ στον κήπο» Το παιδί ασκείται να βλέπει σε εικόνες αυτά 2.χ. 8 . Π.2.χ. Το παιδί θυμάται με «χαρά» την εκδρομή στην εξοχή που πέρασε «ωραία». Το παιδί συνδέει και δραστηριότητες.2. το γυμναστήριο με τη λέξη γυμναστική.1.2. «Ο /πα/τέ/ρας/ εί/ναι α/δύ/να/τος» « Τρέχει 2.2.χ. Το παιδί απομνημονεύει με βάση τα κοινά χαρακτηριστικά π. που εμφανίζονται με ορισμένη ταχύτητα. Το παιδί συνδυάζει το «φ» με την εικόνα του κουλουριασμένου «φιδιού».χ καλλιέργεια σιταριού-παραγωγή ψωμιού. 2.2. που διάβασε π. Τεχνικές χωρισμού του κειμένου με τεμαχιοποίησης του γραπτού καθέτους ανά λόγου. «ω» . Να ανακαλεί μνημονικές εικόνες με συναισθηματική φόρτιση.χ.6. Να συγκρατεί στη μνήμη λεπτές συλλαβές ή λέξεις.4.5.χ.μνήμη του την εικόνα της γάτας με τον αντίστοιχο ήχο και την λέξη «γάτα».χ. Ενεργοποίηση των συνειρμών με συνδυασμούς της οπτικής προσομοίωσης των λέξεων. Ενότητα 2. Π.Μακροπρόθεσμη μνήμη-Μνημοτεχνική 2. Π. Συγκράτηση στη μνήμη των λεπτών διαφορές που υπάρχουν σε διαφορών ανάμεσα σε γράμματα και γράμματα και αριθμούς. Π.

2. Χωρο-χρονικός προσανατολισμός 3. 3. Να προσανατολίζεται στο χώρο Προσανατολισμός στο χώρο με αρχικό με αρχικό σημείο αναφοράς το σημείο αναφοράς το σώμα του π. Συμπλήρωση ελλειπών λέξεων ή προτάσεων π. «κάτω από τα πόδια μου». 2). Το παιδί μαθαίνει και δείχνει τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Να συμπληρώνει ελλειπείς λέξεις ή προτάσεις.χ.2. Π.χ.1. «μο __ βι» ή συμπληρώνει ελλειπείς προτάσεις «Εγώ _____ νερό».1. Να προσανατολίζεται στον ευρύτερο χώρο. αριστερά και το άλλο προς τα δεξιά κ.χ. Ως προς τα άνθη που περιέχει.αριθμούς (με προοδευτική αύξηση της χωρητικότητας στα όρια 7 +/- 2. Π. Να συγκρατεί στην εργαζόμενη μνήμη από 2 μέχρι 9 στοιχεία. αντικείμενα. Προσανατολισμός στον ευρύτερο χώρο.1. Γενική Ενότητα: Γραφικός χώρος Ενότητα 1. παιδί καταχτά τις έννοιες «πάνω από τα κεφάλι μου». Το παιδί βρίσκει λέξεις που λείπουν συλλαβές π. Να συγκρατεί στη μνήμη του πολυαισθητηριακά μια σειρά στοιχείων.Ενότητα 3. Το σώμα του.τ. 3. το τριαντάφυλλο είναι ανάμεσα στα δύο γαρίφαλα.3. Το ένα γαρίφαλο γέρνει προς τα 3.λέξεις. 9 . συλλαβών.χ.1.ο.3. Δείχνει τον προσανατολισμό των κτιρίων. Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι το ανθοδοχείο βρίσκεται πάνω στο τραπέζι δεξιά. 2. λέξεων.1.χ.ο.τ.3.2. γράφει και συγκρατεί στη μνήμη του σειρές αντικειμένων.3. Να προσανατολίζεται στο χώρο «δεξιά μου / αριστερά μου» κ. Ανάπτυξη βραχυπρόθεσμης-λειτουργικής μνήμης 2. Το παιδί βλέπει. Προσανατολισμός του παιδιού σε σχέση με με σημεία αναφοράς τα τα αντικείμενα στον περιβάλλοντα χώρο. Το παιδί συγκρατεί στη μνήμη του 2 έως 9 εικόνες. ζωγραφίζει.

Προσανατολίζεται 3. στο χάρτη της Ελλάδας. Να οργανώνεται χωρο-χρονικά.χ.ά.4. Να συνδέει χωρο-χρονικά τα αντικείμενα.2. Το παιδί διανύει και μετρά διαδρομές κινείται μέσα σε λαβύρινθο. Χωρο-χρονική οργάνωση π. π.6. στο σχέδιο της περιοχής. σχήματα. νερού των λουλουδιών στο ανθοδοχείο. Χωρο-χρονική σύνδεση αντικειμένων π. Γραφοκινητικότητα και κατάκτηση του γραφικού χώρου 3.2. Χρησιμοποιεί.3. Να συνδέει χρόνο-ρυθμό. κλεψύδρα. χρησιμοποιώντας χαρτί και 3. εικόνες κ.5. Το παιδί αντιλαμβάνεται το ρυθμικό χτύπημα του ρολογιού ή μετρά ρυθμικά σταγόνες νερού που πέφτουν από ψηλά. ημερολόγια. Το παιδί διανύει μια κυκλική διαδρομή. επανατοποθετεί. Το παιδί συνδέει το χρόνο της πρωινής προσέλευσης στην τάξη με την αλλαγή 3. Χρονομέτρηση με 3.χ. τακτοποιεί και βρίσκει εύκολα τα αντικείμενα που χρειάζεται στο σχολείο και στο σπίτι. Τηρεί χρονοδιαγράμματα.2. Τοποθετεί χωροχρονικά τα γεγονότα της ημέρας. Το παιδί φτιάχνει γραμμές. 3.1.χ. προγραμματίζει τις δραστηριότητες του. Να γράφει ανάμεσα σε 2 γραμμές Γραφή ανάμεσα σε 2 χάρακες.1.χ. μολύβι. συγκρατεί το κινητικό σχήμα στη μνήμη του και το μεταφέρει στο γραφικό χώρο.χ.1 Να βιώνει διαδρομές στο χώρο. Ενότητα 2. Να συμπληρώνει ημιτελή σχέδια με ακολουθίες ιχνών. Π.χ.2.1. Π. Αναδυόμενη γραφή μέσα από τη συμπλήρωση ημιτελών σχεδίων με τη βοήθεια ιχνών. Το παιδί γράφει ανάμεσα σε 2 γραμμές με 10 . Σύνδεση χρόνου και ρυθμού π. ακολουθώντας ίχνη. Βίωση και μεταφορά διαδρομών στο χώρο με το σώμα .

Το παιδί ασκείται συντεταγμένων στην με τομή παιχνίδια των π. Να αντιλαμβάνεται τις έννοιες των συντεταγμένων (οριζόντιας και καθέτου). επιφάνεια με κολλημένες φακές) κτλ. Εντοπισμός θέσης μικρών αυτοκόλλητων. Τηρεί τις αποστάσεις ανάμεσα 3. «η» = δεξιόστροφο.2. πάνω/κάτω αριστερά. Ρυθμική κίνηση δεξιόστροφων γραφής και με σειρές αριστερόστροφων καμπύλων γραμμών. Ασκήσεις οπτικοκινητικού συντονισμού ματιού-χεριού που γίνονται με ματιού-χεριού σε συνθήκες ταχύτητας.6.2. Το παιδί γράφει 3. Το παιδί υπολογίζει και τηρεί τα αναγκαία περιθώρια στον οργανωμένο χώρο μιας σελίδας.8.χ. γρήγορους ρυθμούς. σκάκι. ντάμα. Το παιδί βρίσκει το πρώτο αυτοκόλλητα.χ. με πύκνωση. Π. Π.χ. 3. «α» = αριστερόστροφο. Χρησιμοποιεί τετράδια με μεγάλα ή μικρά τετράγωνα.9. Να ζωγραφίζει σε λευκό χαρτί.χ. πάνω από τη μέση. Να συντονίζει τις κινήσεις πάνω επιφάνειες σε αδρές και (γυαλόχαρτο. σταυρόλεξα.4.7. 3. άνοιγμα κλείσιμο δακτύλων π.κανονική απόσταση.χ. Το παιδί κάνει μια ζωγραφιά σε χαρτί Α4.2. Να γράφει με ρυθμική κίνηση. αυτοκόλλητο της δεύτερης σειράς.10.2.χ. Το παιδί αναπτύσσει την κιναίσθηση με κινήσεις γραφής των άκρων των δακτύλων ανάγλυφες 3. με αραίωση.2. σε διαφορετικές θέσεις (μέση. Να αναπτύσσει τη λεπτή στις λέξεις και στις σειρές. το δεύτερο της τρίτης σειράς.5. το τελευταίο της 3. γραμμές. Το παιδί ασκείται σε γραφοκινητικές 11 . κάτω σειράς. επαναλαμβανόμενες ασκήσεις κινήσεων περιστροφής του καρπού. τετράδια με 4 3. Π.2. Ανάπτυξη της κινητικότητας του χεριού με κινητικότητα του χεριού. Να εντοπίζει τη σειρά και τη πάνω/κάτω δεξιά. θέση που βρίσκονται μικρά Π. Ζωγραφική σε λευκό χαρτί.2. Να τηρεί τα αναγκαία περιθώρια και αποστάσεις.

«Ρ-έ-ν-α».χ. τα σύμφωνα. των τα γραμμάτων: τα αριστερόστροφα. δ». Να αντιλαμβάνεται και να ανάλυσης ηχητικής εικόνας με χρήση μαγνητοφώνου π. Να κάνει συλλαβική και συγγενών φθόγγων π. την πρόταση «Το πρωί πηγαίνω στο 4.5 Να αναλύει τις λέξεις σε συλλαβές προφορικά. με ορισμένη κάθε φορά ταχύτητα.2. σχολείο» και λέει μία μία τις λέξεις. Ασκήσεις συλλαβικής και φθογγικής φθογγική ανάλυση της ηχητικής εικόνας. Ασκήσεις προφορικής ανάλυσης λέξεων σε συλλαβές π.χ. 4. τα συμφώνων.ασκήσεις 3. Το παιδί με τη βοήθεια βελών μαθαίνει τη σωστή φορά δεξιόστροφα. 4.1.1.11.1. συμπλεγμάτων με λογοπαίγνια. ασκήσεις ρυθμικής ανάλυσης σε συλλαβές με παλαμάκια 12 . Να προφέρει σωστά τα Ασκήσεις παραγωγής φωνηέντων. Το παιδί ακούει προφορικό λόγο. Να διακρίνει φωνητικά συγγενείς Ασκήσεις διάκρισης και σωστής άρθρωσης φθόγγους. Γενική Ενότητα: Αναγνωστική λειτουργία Ενότητα 1.1.1. «Ρέ-να». 4. Ασκήσεις αντίληψης και διάκρισης λέξεων διακρίνει τις λέξεις στον στον προφορικό λόγο π. συμπλέγματα.1. «β. φ.χ. Φωνολογικό μέρος Το παιδί μπορεί: 4.4.χ.2. φωνήεντα. Να αναπτύσσει στρατηγικές διαδρομών για τη γραφή. τα γράμματα πάνω/κάτω από τη γραμμή.3. 4.

«ώ-ρα».13.χ. Ασκήσεις φωνημικής οργάνωσης λέξεων ακολουθία των φθόγγων που με σωστή ακολουθία φθόγγων π.1. 4. Επανάληψη ιστοριών που ακούει π. Ασκήσεις ταξινόμησης λέξεων με κοινά συμπλέγματα π.χ. Το παιδί διηγείται με δικά του λόγια ένα 13 . ασκήσεις ρυθμικής ανάλυσης συλλαβών σε φθόγγους με χτυπήματα χεριών σε κάθε φθόγγο π.χ. Να επαναλαμβάνει ιστορίες που ακούει. «ν4. βάση.1.1. 4.10 Να διακρίνει και να προφέρει φωνήεντα προφορικά π.1. π. Ενότητα 2: Προανάγνωση 4. βίδα.1.1. φωνήεν) π. Ασκήσεις φωνολογικής διάκρισης μοιάζουν φωνολογικά. τύπου φσ (φωνήεν σύμφωνο). Το παιδί διακρίνει και προφέρει «ποδιά-πόδια».2. 4.12.7. Να ταξινομεί λέξεις με κοινά συμπλέγματα.χ. βίλα».6. Ασκήσεις διάκρισης λέξεων που αρχίζουν από τον ίδιο φθόγγο προφορικά π.να προσθέτει ή να 4. Προφορική ανάλυση των συλλαβών σε φθόγγους π. χωρίς να παραλείπει. Να διακρίνει λέξεις που ομοιοκαταληκτούν π.9. οργανώνει φωνημικά την ακολουθία των γλωσσικών φθόγγων «ν-ε-ρ-ό» και παράγει τη λέξη «νερό». Ασκήσεις σύνθεσης συμφώνου σύμφωνα με όλα τα φωνήεντα. «νε-ρό». «βάζω. 4. Να σχηματίζει λέξεις με σωστή με τύπου σσφ «μπαλάκι-μπαμπάς- μπαμπάκι». Ασκήσεις διάκρισης και σύνθεσης των φωνημικά τους φθόγγους και τις φθόγγων και των συλλαβών προφορικά συλλαβές με ακρίβεια. «μα-μο-με-μι» Ασκήσεις διάκρισης λέξεων που λέξεις που ομοιοκαταληκτούν.χ.χ.1. «ρ-ό».11. «γίδα-βίδα».1. «στά-ση».χ.χ.λέξεων τύπου «σφ» (σύμφωνο φωνήεν) π. Να διακρίνει και να συνθέτει ε».8. τύπου σσφ (σύμφωνο σύμφωνο 4. Να αναλύει τις συλλαβές σε φθόγγους προφορικά. Το παιδί βρίσκει λέξεις του 4. Να συνθέτει προφορικά τα αντιστρέφει φθόγγους και συλλαβές.χ.1. συγγενών λέξεων π.χ. Να διακρίνει και να προφέρει λέξεις που αρχίζουν με τον ίδιο φθόγγο.χ.χ. Το παιδί ακούει.

4. Το παιδί κείμενο.χ. αντιλαμβάνεται σειρές.χ. Ο δάσκαλος λέει «α» και το παιδί δείχνει το «α» σε 4. συλλαβές.1.χ. ταυτίζει. η κοκκινοσκουφίτσα) που 4. σελίδες του αντίστοιχου εικονογραφημένου 4.χ. Το παιδί βλέπει καρτέλα με 14 . τις προτάσεις. Το παιδί παρακολουθεί την εξέλιξη των μιας ιστορίας γυρίζοντας τις γεγονότων μιας ιστορίας γυρίζοντας τις σελίδες του βιβλίου. Ενότητα 3: Ανάγνωση 4. λέει και γράφει τα φωνήεντα π. Να γνωρίζει τα φωνήεντα. Να αναγνωρίζει όμοιες λέξεις. καρτέλα( flash cards) Το παιδί αναγνωρίζει. 4. παιδί τις λέξεις και τα γράμματα σε κείμενο ιστορίας που ακούει αποτελείται γραπτό κείμενο. διακρίνει και Αντίληψη του γραπτού κειμένου π. διακρίνει και δείχνει όμοιες λέξεις.3. Να αντιλαμβάνεται. κείμενο και αντίστροφα π.χ. γράμματα σε γραπτό γραμμάτων σε κείμενο π.χ.2. Να γνωρίζει τη σχέση φωνήματος-γραφήματος.2.2. Ταύτιση όμοιων λέξεων συλλαβών και συλλαβές. προβλέπει και του διηγούνται ή ακούει από μαγνητόφωνο Το παιδί παρακολουθεί. «οι επτά ιστορίας.Να παρακολουθεί. Να αντιστοιχίζει λέξεις με κείμενο με προαναγνωστικά παιχνίδια. από 4.2.χ.5. το δείχνει τις σειρές. το γραπτό λέξεις και γράμματα.2.4. πάνω δεξιά κείμενο. και κάτω αριστερά) σε γραπτό κείμενο.2.6. προβλέπει και προσδοκά την εξέλιξη και τη προσδοκά την εξέλιξη και τη συνέχεια των συνέχεια των γεγονότων μιας γεγονότων μιας ιστορίας π.2. Ασκήσεις προσανατολισμού με το δάχτυλο αριστερά προς τα δεξιά σε γραπτό (από αριστερά προς τα δεξιά.3. Ασκήσεις αντίληψης και αντιστοίχισης φωνήματος-γραφήματος π. Αντιστοίχιση λέξεων με εικόνες σε γραπτό εικόνες σε γραπτό κείμενο.παραμύθι (π.7. Να δείχνει με το δάχτυλο από βιβλίου.2. ότι προτάσεις. γράμματα σε γραπτό 4.3. Να παρακολουθεί τη διήγηση νάνοι». Το παιδί παίζοντας κολλά λέξεις γραμμένες σε αυτοκόλλητα στις αντίστοιχες εικόνες που περιλαμβάνονται σε γραπτό κείμενο.

νερό (σφσφ). στρα. σύνθεση και ανάλυση τύπου φσ (φωνήεν-σύμφωνο) 4. από 10 μέχρι 100 λέξεις με τη χρήση καρτών. Αναγνώριση. Να διακρίνει λέξεις με αρχικά όταν.3.χ. ανάλυση και σύνθεση συλλαβών τύπου σσφ π. στροφή. . χαρά-γάτα. Να παράγει διαδοχικά λέξεις με σύνθεση και ανάλυση συλλαβών τύπου σφ π.χ. Άσκηση στην αυτόματη ανάγνωση με κατανόηση κειμένου που έχει χωριστεί σε πνευστικές-νοηματικές ενότητες π. ανάλυση και σύνθεση συλλαβών τύπου σσσφ π. με γράμματα που μοιάζουν φωνολογικά 4. Να συνθέτει λέξεις που έχουν τελικά σύμφωνα ς. Αναγνώριση.γράψε 4.3. Το παιδί αντιστοιχίζει εικόνες- 4.3. Να αναγνωρίζει αυτόματα το π. φσ.3. . στο . σσφ. Το παιδί διαβάζει το κείμενο «Πριν πολλά χρόνια ξεκίνησε ένας άνθρωπος με το γαϊδουράκι του να πάει στην πόλη.11.χ. 4. ασ.χ. Να συνθέτει συλλαβές του τύπου μου το «ε».6.7. σσφ. με την υποστήριξη αναγνωστικών παιχνιδιών.3. λέξεις (Flash cards). κο. β/φς. Να συνθέτει συλλαβές του τύπου σσσφ (σύμφωνο-σύμφωνοσύμφωνο-φωνήεν) 4. στάση (σσφσφ). 4. μπάλα-πάνα Αυτόματη αναγνώριση οπτικού λεξιλογίου βασικό οπτικό λεξιλόγιο.4. τομάτα-ντάμα. οκ (όπως παραπάνω). Να συνθέτει συλλαβές του τύπου συλλαβών του τύπου σφ π. σα. ν.ποιο είναι αυτό.3. δ/ σσσφ.8. μπα. α/σφ.3.9.10.5. Αναγνώριση. Παραγωγή λέξεων με συλλαβές τύπου: συλλαβές τύπου: σφ. αμ. Να ασκείται στην αυτόματη ανάγνωση.3. Ήθελε να αγοράσει διάφορα πράγματα» ή το 15 . μα.3.χ. μπράβο (σσσφσφ) 4. σφ (σύμφωνο-φωνήεν) 4.χ. Να συνθέτει συλλαβές του τύπου σσφ (σύμφωνο-σύμφωνοφωνήεν). μπρα . ανάλυση και σύνθεση λέξεων με συλλαβές τύπου σφ ή φσ και συγκράτηση του τελικού ς ή ν π.τα φωνήεντα και απαντά στις ερωτήσεις: δείξε μου το «ε». Ασκήσεις διάκρισης λέξεων που αρχίζουν γράμματα όμοια φωνολογικά. Αναγνώριση. Αναγνώριση. λαγός. έλα (φσφ).χ. σσσφ.3.

διαβάζει «Πριν πολλά χρόνια ξεκίνησε ένας άνθρωπος με το γαϊδουράκι του να πάει στην πόλη. Ενότητα 4.4. Ήθελε να αγοράσει 4.4. 4. φκαι να τα συγχέει. ρ-9. διάφορα πράγματα». «β-θ. Να γράφει γράμματα και κείμενο με τη σωστή φορά. Να διακρίνει τον αντίστροφο.ο. Γραφή 4. πάνω στο θρανίο.1.5. Το παιδί ασκείται να διακρίνει και να προσανατολισμό κάθε γράφει με το σωστό προσανατολισμό τα γράμματος.4.τ. Το παιδί κάθεται στο θρανίο του. Να τοποθετεί σωστά το τετράδιό του. Άσκηση γραφής γραμμάτων και κειμένου με τη σωστή φορά π. 4. Να γράφει λέξεις με υπαγόρευση θ.4.3.6. ακουμπά τις παλάμες του στην επιφάνεια του θρανίου. 3-ε. Να γράφει τα γράμματα και τους κ. 4. Να τηρεί σωστή στάση του σώματος και του χεριού. Τοποθέτηση του τετραδίου του ανάλογα με την επικράτηση δεξιού-αριστερού και άσκηση στη σωστή θέση.4.χ. Άσκηση στην ορθή γραφή των γραμμάτων αριθμούς χωρίς να τα αντιστρέφει και αριθμών που αντιστρέφει π.4.χ. σελίδα τετραδίου. Να βελτιώνει την ανάγνωση.2.3. γράμματα στο γραφικό χώρο π.4. Να κρατά σωστά το μολύβι. Το παιδί με τη βοήθεια βελών και με κινητική βοήθεια . Γραφή λέξεων με υπαγόρευση χωρίς να 16 .7. πίνακας.12. λευκές σελίδες Α4 4. Κράτημα του μολυβιού στα τρία δάκτυλα. ακουμπώντας τον αγκώνα και τον καρπό 4.4.χ. γράφει από αριστερά προς τα δεξιά και το 4. Ασκήσεις για βελτίωση και τελειοποίηση της ανάγνωσης χρησιμοποιώντας ηχητικές διακυμάνσεις και τονικές αποχρώσεις της φωνής. σ-6».

τα επίθετα λόγου. τα ουσιαστικά. 4. Να γράφει λέξεις με υπαγόρευση χωρίς να επαναλαμβάνει γράμματα. Άσκηση στη γραφή λέξεων χωρίς υπαγόρευση χωρίς να αντικαταστάσεις γραμμάτων π. μπααλα-μπάλα. Να γράφει λέξεις με υπαγόρευση χωρίς να αντιμεταθέτει γράμματα.4. Ασκήσεις αντιγραφής κειμένου που έχει βιβλίο και από τον πίνακα.4. τη διεύθυνση και τον γραμμάτων σε μια λέξη π. Παρατήρηση και αναγνώριση των αλλαγών αλλαγές της σημασίας των ανάλογα με την κλητική εικόνα των λέξεων λέξεων ανάλογα με τις π.4. μνήμης π.14.5.χ. Άσκηση στη γραφή λέξεων χωρίς επαναλήψεις γραμμάτων ή συλλαβών. 4.13. Άσκηση στη γραφή λέξεων χωρίς μεταθέσεις φθόγγων π.12. μπλε-μπλλε. πρώτα αντί πόρτα. Να γράφει κείμενο με μπροστά του ή από τον πίνακα.8.9.5. Να γράφει λέξεις με υπαγόρευση άτοκ. γράφει και ελέγχει την 4. Ασκήσεις γραφής κειμένου με υπαγόρευση. υπαγόρευση. (ανάμεσα σε δύο σύμφωνα.χ. με αργό ρυθμό και με γρήγορο ρυθμό υπαγόρευσης. Να γράφει λέξεις με προσθήκες γραμμάτων. 4.4.χ.4. 4. βρούτσα αντί βούρτσα. Το παιδί ασκείται να γράφει λέξεις χωρίς χωρίς να παραλείπει γράμματα. συλλαβών π.χ. καταλήξεις τους. Να διακρίνει και να Διάκριση και κατηγοριοποίηση των μερών κατηγοριοποιεί τα μέρη του του λόγου π.χ. ακούω-άκουσα. 4.4.1. 4. Να χρησιμοποιεί την Ασκήσεις ανάπτυξης της ορθογραφικής ορθογραφική μνήμη.5. Να αντιγράφει κείμενο από αντί πατάτα. παπάτα αντικαθιστά γράμματα. 4. το δεύτερο 17 . «μήλο» «μ» προσανατολισμό των γραμμάτων (αρχικό. χα-αχ. Αντίληψη της σταθερής θέσης των θέση. αριστερόστροφο γράμμα) «η» σε μια λέξη. Ενότητα 5: Μορφολογικό – Ορθογραφία 4.χ.3.4. κότα- 4. 4.χ.4. νερό (νεό).χωρίς αντιστροφές γραμμάτων.2. αντιστρέφει τα γράμματα π.χ. Άσκηση στη γραφή λέξεων χωρίς χωρίς να προσθέτει γράμματα.11.5.χ.10. Να αντιλαμβάνεται τη σταθερή ορθογραφία δισύλλαβων λέξεων. Να γράφει λέξεις με υπαγόρευση να παραλείπει γράμματα π. Να παρατηρεί και να γνωρίζει τις και τα ρήματα.

Να μαθαίνει ορθογραφία με οικογένειες λέξεων. παραβαίνω. άψυχος. δεξιόστροφο). παριστάνεται β)απεικόνιση σαν των δίψηφων φωνηέντων με βάση τη διήγηση μιας ιστορίας π.5. α)εικονογράφιση μεθόδους των π. μεταβαίνω.γράμμα της λέξης. Να παρατηρεί και να μαθαίνει τις με το «ι» = γιώτα μας δίνει το παιδί «αι». «ο» (όμικρον). Να θυμάται την ορθογραφία των αριστερόστροφο).5. Εκμάθηση της ορθογραφίας με οικογένειες λέξεων π. το γράμμα κρεβατάκι ύψιλον μωρού. παρά και το ρήμα «βαίνω» κάνοντας λέξεις: ανεβαίνω. στη λέξη «ύ»πνος. Αποτύπωση στη μνήμη με «νοερή» λέξεων με τη βοήθεια της επανάληψη των δομικών στοιχείων της εσωτερικής επανάληψης. «λ» (τρίτο γράμμα ανάμεσα σε δύο φωνήεντα μικτής διεύθυνσης) «ο» (τελικό γράμμα 4.χ. δια. «ή» (ήτα με τόνο).5. με τα προσφύματα. Παρατήρηση και εκμάθηση των αλλαγών αλλαγές που συμβαίνουν σε μια στις λέξεις με προσφύματα πριν από το λέξη.χ. λέξης π. ορθογραφικών στοιχείων των λέξεων ανάλογα με τη σημασία της π.5. πριν. Να μαθαίνει ορθογραφία με καταλόγους ομοειδών λέξεων. Να χρησιμοποιεί μνημοτεχνικές δύσκαμπτος».5.7. (λ). «λ» 4. μετά. διαβαίνω β)με τα μόρια «εν». Εκμάθηση της ορθογραφίας με καταλόγους ομοειδών λέξεων π.χ. Άσκηση στην κλητική ορθογραφία με 18 .6. αντίθετα «εύκαμπτος- 4.χ. Να γνωρίζει την κλητική κάνουμε τις λέξεις: έμψυχος. ομόηχα «φύλο-φύλλο».5. κατά.9.5.8.χ.10. οίκος-κατοικία-κάτοικος- οικοδομή-οικογένεια κλπ. θέμα π. «α» και ουσιαστικό «ψυχή» 4. ο γάμος του «α» = άλφα 4. ομώνυμα «κλείνωκλίνω».χ. συνώνυμα «κοιτάζω-βλέπω». «μήλο» περιλαμβάνει τους φθόγγους «μ» (μ). κατεβαίνω. Εκμάθηση της θεματικής ορθογραφίας με μεθόδους για να μαθαίνει τη μνημοτεχνικές θεματική ορθογραφία. α)με τις προθέσεις ανά. 4.χ.

γέροι) Εμπέδωση της ορθογραφικής εικόνας των εικόνα των λέξεων που λέξεων με σύνθεση και παραγωγή π.χ. πηγαινοέρχομαι.2. λίστες με καταλήξεις 4. ομοιοκαταληξίες. «παππούς» . Το παιδί σχηματίζει έννοιες λεξιλόγιο. κατανόησης Μύθοι του 19 .4.11. ολοκλήρωση ημιτελών προτάσεων. ξανανεβαίνω. Να ακούει και να κατανοεί γραπτές ιστορίες. χρησιμοποιώντας το ορθογραφικό/ερμηνευτικό λεξικό.«πίνω» . Να εμπλουτίζει το ενεργητικό λεξικό μικρό και γράμμα.«καφέ» με τη βοήθεια καρτών που καταλήγουν στην ολοκληρωμένη πρόταση «Ο παππούς πίνει καφέ» α) χρησιμοποίησης του ενεργητικού λεξιλογίου για ολοκληρωμένων το σχεδιασμό προτάσεων οι οποίες βαθμιαία συμπληρώνονται και μεγαλώνουν π.5. Το παιδί χρησιμοποιεί το γνωρίσματα.χ. λέξεων π. Ασκήσεις εμπλουτισμού του ενεργητικού λεξιλόγιο με αναγνωστικά λεξιλογίου με αναγνωστικά παιχνίδια. απλώνω-άπλωμα-απλωτός κλπ.χ. παραγωγή. Τηλεγραφικός λόγος – «πάω σχολείο» εμπλουτισμένη πρόταση – «Σήμερα πήγα 4.6. Ασκήσεις ακρόασης και γραπτών ιστοριών π.χ. Να γνωρίζει την ορθογραφική λέξεων στον πληθυντικό (άνθρωποι. χρησιμοποιώντας σταυρόλεξα.χ. λογοπαίγνια.6.1. Να αναγνωρίζει λέξεις με κοινά με τα πόδια στο σχολείο».3. Ενότητα 6: Σημασιολογικό 4. «Της καρέκλας το ποδάρι 4.6.6. λίστες λέξεων όμοιων ορθογραφικών φαινομένων π. ξεκαρεκλοποδαριάστηκε».ορθογραφία. παιγνίδια. δημιουργούνται με σύνθεση και μπαινοβγαίνω. βρίσκει λέξεις που έχουν το ίδιο αρχικό 4.χ. Να γνωρίζει και να σχηματίζει Ασκήσεις α)ανάπτυξης ενεργητικού προτάσεις με ενεργητικό λεξιλογίου π.

Να κατανοεί και αναπαράγει ιστορίες σωστά δομημένες. Το παιδί διαβάζει παραμύθι παραγράφων 2-3 σελίδων. Να ρυθμίζει την ταχύτητα της φανταστικά του από τα συσχετίζει την εμπειρίες και υποθέσεις. διακρίνει τα πραγματικά γεγονότα.9.6.χ. ώστε να γίνεται κατανοητό το γραπτό Ενότητα 7: Γραπτή Έκφραση 4. ευανάγνωστα γράμματα. Ασκήσεις κατανόησης και έκφρασης του τρόπους κατανόησης του νοήματος με ερωτήσεις-απαντήσεις του περιεχομένου του κειμένου.1. Το παιδί διηγείται τις ιστορίες.7.6.5. Αισώπου. Να οργανώνει τη σκέψη του πριν δομή και ακολουθία. προβλέψεις κτλ. που. παράγραφοι με λογική ακολουθία. 4. ενότητας π. ιστορία δικές με διατυπώνει 4. ώστε να κατανοεί το περιεχόμενο του κειμένου. σημεία στίξης.7.6.6.συγκρατεί και μαθαίνει τα κύρια 4. συνδέει το νόημα των παραγράφων και κατανοεί το περιεχόμενο 4. Ασκήσεις γραφής και οργάνωσης του κειμένου με τα απαραίτητα στοιχεία π. βρίσκει τις σχέσεις αιτίου-αποτελέσματος.6. Σύνδεση του νοήματος των κειμένου σε ολοκληρωμένη επεξεργασμένων μιας ενότητα.4. Κατανόηση και αναπαραγωγή ιστοριών δομημένων με σωστή αλληλουχία γεγονότων. πότε. Να γράφει σωστά δομημένο κείμενο. Να συνδέει το νόημα μερών του τύπου «ποιος. Να καταγράφει τις εμπειρίες του σε ημερολόγιο. Να χρησιμοποιεί κατάλληλους σημεία με λέξεις κλειδιά που υπογραμμίζει. ολόκληρου του παραμυθιού. Ασκήσεις γραφής με ημερολογιακό τρόπο που προκύπτει από συνομιλίες. Το παιδί ρυθμίζει την ταχύτητα της ανάγνωσης .6. Προοδευτικά αυξάνει την ταχύτητα. Ασκήσεις κατανόησης και οργάνωσης των 20 . τι.8.χ. προσδοκίες.7. περιεχόμενο. εμπειρίες και δραστηριότητες του παιδιού με σωστή 4. γιατί».2. ώστε να κατανοεί το ανάγνωσης κειμένου .

5.7. Το παιδί ασκείται α) να τοποθετεί δύο. Οι λέξεις πρέπει να τονίζονται σωστά και να 4.χ.3.1. τρεις. σκέψεων με λογική ακολουθία π.χ. Να διακρίνει την απόλυτη και τακτική έννοια του αριθμού.2. Γραπτή σύνδεση του συμβόλου με την με την απόλυτη και τακτική απόλυτη και την τακτική έννοια του έννοια του αριθμού.την καταγράψει. Διάκριση της απόλυτης και τακτικής έννοιας του αριθμού π. Ασκήσεις σύνδεσης των παραγράφων σε μια ενότητα με τη σωστή χωροχρονική ακολουθία του νοήματός τους. Χρησιμοποιώντας εικόνες εξηγούμε στο παιδί ότι με τη σειρά που έχουν οι εικόνες 4. προτάσεις σε λογική σειρά β) να οικοδομεί μια παράγραφο με δομικά στοιχεία τις προτάσεις που συνδέονται με λογική ακολουθία. θα γράψει τις προτάσεις του.χ. Ο αριθμός «3» δηλώνει ένα σύνολο 3 αντικειμένων (απόλυτος αριθμός) και φανερώνει ακόμα την τάξη με την έννοια τρίτος (τακτικός 5. Να δομεί το γραπτό του λόγο σε παράγραφο.7. Ασκήσεις δόμησης του γραπτού λόγου σε παράγραφο. Να συνδέει τις παραγράφους σε ενότητα.4. μπαίνουν τα αναγκαία σημεία της στίξης. αριθμού π.1. Γενική Ενότητα: Μαθησιακές δυσκολίες στα Μαθηματικά Ενότητα 1: Αριθμοί και Μαθηματικά σύμβολα 5.1. Το γραπτό σύμβολο «3» συνδέεται το με σύνολο τριών αντικειμένων και με την έννοια της 21 . Να συνδέει το γραπτό σύμβολο αριθμός).

5. Αντίληψη της λογικομαθηματικής δομής λογικομαθηματική δομή ενός ενός λεκτικά διατυπωμένου προβλήματος λεκτικά διατυπωμένου π. -. να αντιστρέφει ολόκληρο ή μέρος του αριθμού (54 αντί 45. 5. 5.2. να αντικαθιστά (683 αντί 663).3.2. Κατανοεί το κείμενο του προβλήματος.χ.1.χ. «2-δ».6.1.διαδοχής ένα-1. (:/Χ) σε αντίστοιχες πράξεις. ύψος. 5. Ενότητα 2: Γλώσσα και Μαθηματικά 5.1. αναγνώριση και διάκριση γεωμετρικών 5. ανάλυση σε μονάδες. Να μαθαίνει και χρησιμοποιεί το γεωμετρικό λεξιλόγιο. δεύτερος.1.η έννοια των τεσσάρων πράξεων: πρόσθεση-βάζω όλα μαζί. εκατοντάδες.χ. Να γράφει τους αριθμούς με τη σωστή σειρά των ψηφίων τους. ονόματα των αριθμών. πολλαπλασιασμός ως πρόσθεση ίσων συνόλων. δύο-2. πλάτος. τρίτος. και των συνδυασμών τους (+-). «σ-6». Ασκήσεις γραφής αριθμών χωρίς να παραλείπει ψηφία (2305 αντί 235).δεκάδες.3.2. Διάκριση των συμβόλων (+. Άσκηση στην εκμάθηση της προπαίδειας προπαίδειας του του πολλαπλασιασμού : -α) Ο πολλαπλασιασμού.διάκριση του τρισδιάστατου χώρου με το μήκος. –β) αριθμητικά παιχνίδια με πίνακες. 235 αντί 5. τρία-3. Να διακρίνει τα σύμβολα των τεσσάρων αριθμητικών πράξεων και τους συνδυασμούς τους. επαναλαμβάνω και διαίρεση μοιράζω κλπ. Να ασκείται στην εκμάθηση της 253). Να μαθαίνει και χρησιμοποιεί το αριθμητικό λεξιλόγιο. Χ. Να αντιλαμβάνεται τη στερεών. να προσθέτει (145 αντί 1145). πρώτος. Να διακρίνει αριθμούς και γράμματα που μοιάζουν οπτικά. «ε-3». αφαίρεση βγάζω. :/). Εκμάθηση του γεωμετρικού λεξιλογίου με την διάκριση και ονομασία γεωμετρικών σχημάτων π. Ασκήσεις διάκρισης αριθμών και γραμμάτων που έχουν οπτική ομοιότητα π. πολλαπλασιασμός 5.χ. (+Χ). «ρ-9».1.4. Εκμάθηση και χρήση αριθμητικού λεξιλογίου π. χιλιάδες.2. 22 .

Να γενικεύει διατυπώνοντας όμοια προβλήματα.1. χρώμα-σχήμα.2. 6. Διατύπωση όμοιων προβλημάτων αποφεύγοντας τις υπεραπλουστεύσεις και τις γενικεύσεις. Να αναπτύσσει κοινωνικές «τεμπέλης». 6. Ενθάρρυνση στην ενίσχυση της θετικής της θετικής συμπεριφοράς. Έλεγχος της συμπεριφοράς του μετά από εκπαίδευση (υποστηρικτικά προγράμματα τροποποίησης συμπεριφοράς). μηχανισμοί άμυνας.1. άγχος.1. επίλυσης – task analysis – και σύνθεση). 6.χ.τ. Β) σύνδεση των επιμέρους στοιχείων στη σύνθεση του όλου (βήματα 5. Ανάπτυξη κοινωνικών συνηθειών όπως 23 . Να ενθαρρύνεται στην ενίσχυση ευκαιριών για επιτυχία. Κατανόηση και αποδοχή των μαθησιακών δυσκολιών και των αρνητικών συναισθημάτων π. Ανάπτυξη αυτοεκτίμησης και παρώθηση του παιδιού για να αυτοβαθμολογείται.1. Να αυτοαξιολογεί τις πράξεις του.4.4. χρόνος-απόσταση.2. Χρήση στρατηγικών επίλυσης προβλημάτων α) επικέντρωση της προσοχής σε δύο μεταβλητές ταυτόχρονα π. τα επιμέρους στοιχεία στην σύνθεση του όλου κ. Γενική ενότητα: Συμπεριφορά Ενότητα 1: Συναισθηματική υποστήριξη 6. διακρίνει το ουσιώδες από το επουσιώδες.χ.5. συμπεριφοράς με αποφυγή παρατηρήσεων τιμωριών και χαρακτηριστικών όπως π. φόβος αποτυχίας.1. Να χρησιμοποιεί στρατηγικές επίλυσης των προβλημάτων.προβλήματος.5. Να κατανοεί και να αποδέχεται το πρόβλημά του.ο. μήκος-πλάτος. 6.1.3. απογοήτευση. να αυτοαξιολογείται με παροχή πολλών 6. Να ελέγχει τη συμπεριφορά του (αυτοέλεγχος).χ.2. συνδέει 5.

καθορίζει στόχους και τους 6.2.3. Το ρυθμό. Να παρωθείται σε δράση και να Ενεργοποίηση και οργάνωση της εργασίας οργανώνει την εργασία του.5.συνήθειες. στον τονισμό. το χρωματισμό της φωνής.χ. χρονοδιαγράμματα.χ.3. στο τέλος της λέξης. Να κατανοεί και να αποδέχεται τις αναγνωστικές δυσκολίες.2.3.χ. Εκδηλώσεις αναγνωστική επάρκεια. Εκδηλώσεις αισθημάτων ικανοποίησης π. Να βιώνει ικανοποίηση από την αισθημάτων διακρίνει ήχους. Το παιδί διαβάζει και κατανοεί λέξεις και κείμενα με επιδοκιμασία Αποδέχεται τις αναγνωστικές δυσκολίες π. Να προγραμματίζει την εργασία πραγματοποιεί. του π.2. τον τονισμό.3. Το παιδί 6. με βάση το ημερήσιο προγράμμα.3. φθόγγους. 6. Να αποδέχεται τα ορθογραφικά λάθη . Αποδέχεται και διορθώνει τα ορθογραφικά λάθη π. 24 . το συντονισμό της αναπνοής.4. ανιχνεύει τη στάση του απέναντι στο διάβασμα λογοπαίγνια. φιλία. στα κεφαλαία μέσα στη 6.1. συντροφικότητα. Προγραμματισμός της εργασίας του με του με χρονοδιαγράμματα. Να βιώνει ικανοποίηση από τη φωνολογική του επάρκεια. απογραφή ειδών.1. Του αρέσουν ικανοποιείται βιβλίων και με διαβάζει τα την για ευχαρίστησή του. Λάθη στην αρχή. στα σημεία στίξης. Ενότητα 2: Ανάπτυξη ικανοτήτων προγραμματισμού 6. φωνήματα.2. Ενότητα 3: Βελτίωση της αναγνωστικής αυτοεικόνας 6.χ. συνεργασία. ανάγνωση π.χ. στη μέση.χ. ικανοποίησης λόγω της φωνολογικής επάρκειας π.3. Να αυτοαξιολογεί και να λέξη. διαχείριση υλικών. 6. Εκδηλώσεις αισθημάτων ικανοποίησης για αποδέχεται τις δυσκολίες στο το διάβασμά του. Το παιδί μαθαίνει να διάβασμά του.

25 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful