Teorija evolucije

Dr Nikola Tuci , redovni profesor Dr Dragana Cvetkovi , vanredni profesor Mr Biljana Stojkovi , asistent

Teme ve bi
1. Uvod ² ta je evolucija;
- evolucija vs. kreacionizam; - struktura evolucione biologije; - sukobi i pomirenja (Moderna sinteza).

2. Prirodne populacije nisu beskona no velike ² pa ta?
3a. Geneti ki drift. 3b. Efektivna veli ina populacije. 3c. Neslu ajno ukr tanje.

Teme ve bi
3. Prirodne populacije su struktuirane ²
pa ta? 3a. Protok gena. 3b. Prostorna izolovanost dema (populacija) ² efekat na geneti ku varijabilnost (Valundov efekat). 3c. Koliko se populacije geneti ki razlikuju? - F statistika

Teme ve bi
4. ta pravi geneti ku varijabilnost? ² mutacije.

5. Prirodna selekcija ² tautologija ili realnost?
6a. Adaptacije, adaptivna vrednost. 6b. Modeli delovanja prirodne selekcije. 6c. Modeli sa promenljivom adaptivnom vredno u.

Teme ve bi
6. Postoji li negativna strana geneti ke varijabilnosti u populacijama?
- geneti ka optere enja i ´cena prirodne selekcijeµ

7. Da li su geni ´zrna pasulja u vre iµ ili su va ne i intergenske interakcije?
- evolucija multigenskih sistema - kako izgleda rezultat sadejstva svih evolucionih mehanizama? - Rajtova teorija pomi ne ravnote e

Teme ve bi
8. Molekularna evolucija
- struktura genoma, paradoks C vrednosti - multigenske familije, mobilni geneti ki elementi

9. Primena metoda molekularne biologije u rekonstrukcijama filogenije.
- neutralna teorija evolucije i molekulski sat - komparativna molekularna genetika - geneti ka sli nost i distanca

10. Modeli filogenije i brzina evolucije

i ta u biologiji nema smisla osim u svetlu evolucije
Theodosius Dobzhansky

RAZNOVRSNOST IVOTA
-

Opisano oko 1.5 miliona vrsta. Recentnih vrsta najmanje 10 miliona. To je manje od 5% vrsta koje su ikada ivele na Zemlji. Bar 200 miliona vrsta je postojalo na na oj planeti.

PRVE EVOLUCIONE TEORIJE
Jean Baptiste Lamarck, 1809. ´Zoolo ka filozofijaµ Charles Darwin, 1859. ´Postanak vrstaµ

TA JE EVOLUCIJA?
-

Proces naslednih promena prirodnih populacija ivih organizama koje se prenose iz generacije u generaciju Osnovna jedinica je POPULACIJA Osnovna manifestacija evolucije je promena geneti ke strukture populacije

-

TA JE EVOLUCIJA?
Evolucione promene unutar populacije - Evolucione promene izme u populacija iste vrste (divergencija populacija) - Evolucione promene unutar i izme u vrsta - formiranje novih vrsta (specijacija) - izumiranje vrsta (ekstinkcija) - odnos izme u vrsta (koevolucija) - Evolucione promene u vi im taksonomskim kategorijama (rod, familija, red,...)
-

Prou avanjem mehanizama evolucionih promena bavi se TEORIJA EVOLUCIJE

Globalna slika evolucije
³poreklo sa modifikacijama´

ZA TO POPULACIJE A NE JEDINKE? Sa stanovi ta evolucije ´jedinka je efemerna, samo populacije opstaju tokom vremenaµ Dobzhansky (1977)

Evolucija unutar populacija
genski pul
A B O

p(A) = 19% p(B) = 25% p(O) = 56%

GENETI KA STRUKTURA POPULACIJE se opisuje preko u estalosti alela i u estalosti genotipova u populaciji.

U estalost alela predstavlja proporciju razli itih alela u populaciji.
-U

estalost genotipova predstavlja proporciju razli itih genotipova u populaciji.

Matemati ke definicije geneti ke strukture popu acije
GENOTIP
Broj jedinki Re ativna ucesta ost genotipova P(A) P(a) A(p) a(q)

AA NAA

Aa NAa

aa Naa

SUMA N 1

P=NAA/N H=NAa/N Q=Naa/N 1 0 P*1 P*0 05 05 H*0 5 H*0 5 0 1 Q*0 Q*1

P + 0 5H Q + 0 5H

nema evolucije

SEX

p(A) = 50% p(a) = 50%

p(A) = 50% p(a) = 50%

evolucija

SEX

p(A) = 50% p(a) = 50%

p(A) = 25% p(a) = 75%

GENETI KA VARIJABILNOST
Geneti ka varijabilnost predstavlja istovremeno prisustvo razli itih geneti kih varijanti u populaciji. - MORFOLO KI NIVO - HROMOZOMSKI NIVO - GENSKI NIVO

PARAMETRI ZA KVANTIFIKACIJU GENETI KE VARIJABILNOSTI
-

POLIMORFNOST- proporcija polimorfnih gena u populaciji. Gen je polimorfan ukoliko postoje bar 2 alelske varijante, pri emu je u estalost re eg alela dovoljno velika da se ne smatra proizvodom samo mutacionog procesa. p<0,95 (0,99); q>0,05 (0,01)

PARAMETRI ZA KVANTIFIKACIJU GENETI KE VARIJABILNOSTI
-

HETEROZIGOTNOST (H)- prose na u estalost heterozigota po genu.

Za polimorfan gen: H> 0,095 (ili H> 0,0198) 2pq = 2*0,95*0,05 = 0,095, ili 2pq = 2*0,99*0,01 = 0,0198

POPULACIONA BIOLOGIJA
-

POPULACIONA GENETIKA POPULACIONA EKOLOGIJA bavi se uticajem fizi kih (abioti kih) i bioti kih faktora na dinamiku prirodnih populacija (promena brojnosti, uzrasne strukture, polne strukture, itd.)

Promene u geneti koj strukturi populacija ne mo emo posmatrati van ekolo kog konteksta u kome se ta populacija nalazi.

SINTETI KA TEORIJA EVOLUCIJE (Moderna sinteza)
1.

Menedelisti (geneti ari) - samo diskretna varijabilnost ima ulogu u evoluciji - mutacije su dovoljne za obja njenje svih evolucionih fenomena - uloga selekcije i adaptacija je zanemarljiva - uloga sredinskih faktora je zanemarljiva
Mutaciona teorija (Hugo De Vries, Hunt Morgan)

SINTETI KA TEORIJA EVOLUCIJE (Moderna sinteza)
2. Prirodnjaci (Darvinisti) - ne priznaju Mendelovu genetiku - me ano nasle ivanje i nasle ivanje ste enih osobina - evolucija je postepen proces koji podrazumeva delovanje prirodne selekcije na male nasledne razlike (kontinuirano variranje) - uticaj sredine je vrlo zna ajan

SINTETI KA TEORIJA EVOLUCIJE (Moderna sinteza)- POMIRENJE
1. 2.

3.

Razumevanje nasle ivanja kvantitativnih osobina ² POLIGENO. Veliki zna aj sredinskih faktora u evoluciji pokazan eksperimentima u kontrolisanim sredinskim uslovima. Svi evolucioni mehanizmi (prirodna selekcija, mutacije, geneti ki drift, protok gena) imaju ulogu u evolucionim promenama.

Sewall Wright Razvijanje matemati ke teorije u populacionoj genetici i evoluciji JBS Haldane Ronald Fisher

Theodosius Dobzhansky
Osniva Moderne sinteze ´Genetics and the Origin of speciesµ (1937)

Julian Huxley
Proglasio modernu sintezu ´Evolution, The Modern Synthesisµ (1942)

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful