You are on page 1of 12



 
  

 

: ‫ا

د اا‬

‫ا
ا ة 
ام  ا  ت‬

‫" ا‬#  
‫! ا‬

‫إاد‬


‫    أ  
 ا‬/ ‫د‬

!" ‫ ا‬#$ $%&‫رس ا  ه وق ا ر و‬

‫ادي‬$ ‫ب ا‬$# ." # – ‫ ت‬$!" ‫ ا‬#$ $%& (‫و *وع &ر‬

hussainbaset@yahoo.com
‫‪2‬‬

‫‪‬‬ ‫ ‪: $ %‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬


‫‪‬‬
‫‪‬‬‫&"!‪= :‬‬
‫‪‬‬ ‫‪$2‬ل ‪ 0‬ا "! ا‪% 6‬و‪ 45‬إ ‪$‬ت  زي ‪ ( Rossett, 2002) Elliot Masie‬أن ا  س ‪   6‬‬
‫‪ ‬‬
‫<;‪ .:2‬وا ‪:‬ة ‪.‬‬

‫و‪ 4B‬ل ا ! <‪E‬ق ه‪ CD‬ا ‪AB . $2‬ن ا@ ;!( و‪$#‬د ق ‪ .$‬و"دة !"! ‪& F ،‬ا‪ 4‬ا ‪H‬وق ا ‪H‬د‪< .‬‬

‫ا "!  ‪ ،‬آ ;!( ‪ . L‬ق وا‪# . !"& JK‬ة &


"  ا ‪ . 5  .!2‬و&‪$2‬م !‪ N5 F‬ت واا&‪ M‬ت‬

‫&<‪ . 5  .P .$‬أ‪K‬ى ‪.‬‬

‫ ه & دى ا‪ M&6‬ه ت ا <‪ .$‬ا ‪ .P‬إ ‪ F‬ا


‪  R‬ا‪# . !"& JK‬ة &ُ‪  J"H‬ا‪T‬ام اا&‪ M‬ت ا "! ا ‪، *:‬‬

‫واا&‪ M‬ت ا "! ا  آ‪$ U‬ل ا "! ‪ ،‬ا@ ا ‪D‬ي "‪ %‬إ‪ 2& F! ً < M‬ا ‪ T‬ت ا "! ‪W:2& 4B = J%*< .‬‬

‫أ‪Y JZB‬هاف ا "! ‪. .‬‬

‫و\ ا ;‪$‬ر ا = [‪ #$ $%& 4B J‬ا "!‪ $‬ت وا‪6 E&6‬ت ‪ 4B‬ا@و‪ .5‬ا@‪K‬ة ‪ ،‬وا ‪$=^ = 5 4‬ر ا " ‪ :‬ا ]‪:0‬ات‬

‫ا ‪& 4‬ل !‪$& F‬ع و&"د إ‪ 2& $;& 4B =& 5 %‬ا ‪ T‬ت ا "! ‪ ، .‬ا@ ا ‪D‬ي ‪H‬ض م &‪ M‬ه!= أو ا ` _‪ := 4:‬‬

‫‪ ،‬وا&‪ T‬ذ آ ‪ .B‬ا‪#c‬اءات ا ‪d‬ز‪ . &c .‬ا ‪ .LH‬آ !‪ =H^$ .‬وا‪ H56‬ع < &‪  b$‬أدوات و‪ B‬ت ‪: .g :L 4:B‬ا‪JK‬‬

‫&"! ‪# .‬ة & ‪ & \ 40‬دى <‪ b‬ا‪ M&6‬ه ت ا ‪ 4B .P‬ا <‪. .‬‬

‫و"‪ :‬ا ‪::" !":‬د ا ‪:‬ا‪ Blended Learning JK‬أ ‪ :‬ا ‪::‬ا‪ JK‬ا ‪ .:P‬ا ‪ F::! .: [ 2‬ا‪T:‬ام &‪ ::#$ $%‬ا "!‪ :$‬ت ‪4::B‬‬

‫&‪$  E‬ا‪# . !"& hi‬ة ‪ ،‬وا ‪  U& 4‬ا‪T‬ام اا&‪ M‬ت ا "! ا * ‪ ، Active Learning‬وا "! ‪B‬د ـ ‪B‬د‬

‫‪ ، Peer-to-Peer‬واا&‪ M‬ت ا "! ا  آ‪$ U‬ل ا "! ) ‪. ( Groen , Li , 2006‬‬

‫آ  ا "! "د ا ‪:‬ا‪U:  :< JK‬ات ا ‪ !":‬و‪U:  \: ِb:#$ِ ً :=#‬ات ا ‪ ّ!َ"َ:‬ا‪% c‬و‪Jang , Kim & Park ) 4:5‬‬

‫‪ . ( 2006‬ا@ ا ‪D‬ي ‪# ًdK b J"M‬اً ‪ .g E‬ا


ا ا "! ‪ .‬ا ‪ 2‬درة !‪ F‬ا‪ :‬ة ا ‪:H‬وق ا ‪H‬د‪ :< .:‬ا "! ‪:‬‬

‫ ‪ . 5‬و&‪ . 5  U  !"& W2‬أ‪K‬ى ‪.‬‬

‫و&"ض ا را‪ .‬ا  ‪ .‬رؤ‪ J"H .‬ا‪T‬ام &‪ #$ $%‬ا "!‪ $‬ت ‪ 4B‬ا "! "د ا ا‪ ، JK‬وذ ‪$:=H R  o‬م ا ‪!":‬‬

‫"‪::‬د ا ‪::‬ا‪ JK‬و‪]B‬ا[‪ ::‬و‪ ::5$%‬ت وا‪ %::0‬ل ا‪T::‬ا‪ 4::B b‬ا "!‪ ، ::‬وا‪ ::
6‬رات ا = ‪T::6 .::‬ام &‪ ::#$ $%‬ا "!‪ ::$‬ت‬

‫‪ 4B‬ا "! "د ا ا‪ J


i  !" < JK‬ا ‪. 4" M‬‬
‫‪3‬‬

‫‪‬‬
‫أوً ‪ $ )* :‬ا

د اا ‪:‬‬

‫‪ ‬وا !‪J:‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫"‪:‬د ‪‬‬
‫ا ‪:‬ا‪ JK‬‬
‫‪‬‬‫‪‬‬ ‫‪‬‬‫‪ ‬‬
‫‪‬‬
‫‪ ‬‬
‫‪‬‬
‫<‪h" :‬‬ ‫& ول د  ا
‪ M 4B P‬ل ا‪T‬ام &‪ #$ $%‬ا "!‪ $‬ت ‪ 4B‬ا "!‪$:=H :‬م ا ‪!":‬‬

‫وذ ‪ F! o‬ا ‪ $‬ا  ‪: 4‬‬

‫‪"B‬ف ) ‪ ( Jang , Kim & Park, 2006‬ا "! "د ا ا‪  # J%0 : b5r< JK‬ا‪ JK‬ا ر( وا "! ‪:< :‬‬

‫ ‪U‬ات ا "! و‪ (FTF) Face to Face ِb#$ِ ً =#‬وا َ"َ!ّ ا‪% c‬و‪. e-Learning 45‬‬

‫آ ُ"ّف )‪ (Groen , Li , 2006‬ا ‪:" ّ!َ"َ:‬د ا ‪:‬ا‪ b:5r< : JK‬ا ‪ J: %‬ا ‪:‬روس !‪:
T‬ات ا "! ‪ .:‬ا ‪ : .
:%‬ا ‪!":‬‬

‫و‪ b#$ ً =#‬دا‪ JK‬ا ‪$EH‬ل ا را‪ \ .‬ا ‪


T‬ات ا ‪  .
%‬ا "! 
 ا‪.s556‬‬

‫و"‪:‬ف )‪ (Singh , Reed,2001, P.2‬ا ‪:" !":‬د ا ‪:‬ا‪$:5 b:5r< : JK‬ع ‪: :‬ا‪ JK‬ا ‪:‬ر( وا ‪ !":‬ا ‪& 4:‬آ‪F:! U:‬‬

‫& &‪ W2‬ا‪6‬هاف ا "! ‪d:K  .‬ل ا ‪U:‬ج <‪ : :‬ا ;


‪ W:‬ا  ‪ :#$ $% (:‬ا ‪ \: ، !":‬ا@‪$!:‬ب ا  ‪!":! .
:‬‬

‫ا *‪c ، 4ET‬آ ب ا = رات ا  


‪ uT*! ، .‬ا  ( ‪ 4B ،‬ا ‪ si$‬ا  ( ‪.‬‬

‫ ا "‪ H‬ت ا  <‪ vZ .2‬أن ا "! "د ه‪: $‬‬

‫&‪ J %‬روس ‪  E& 4B‬ا ‪$‬ا‪ hi‬ا "! ‪. .‬‬ ‫•‬

‫‪T‬م ا "! ا ‪ 4HE‬ا " دي و‪ b#$ ً =#‬و ‪ /‬أو ا "! ا‪% 6‬و‪. 45‬‬ ‫•‬

‫آ‪ W2& & F!U‬ا‪6‬هاف ا "! ‪. .‬‬ ‫•‬

‫آ‪ F! U‬ا ;


‪ W‬ا  ( ‪ #$ $%‬ا "!‬ ‫•‬

‫ا ‪ !T‬أو ا ‪U‬ج < ا@‪ %0‬ل ا ‪"! .$‬وض ا "! ‪  ، b< .‬ه‪  4B ً B‬ذا&‪ J:< ، b‬و‪ W:2 .!:‬ا@ه‪:‬اف‬ ‫•‬

‫ا ‪$#‬ة ‪.‬‬

‫ ه  ‪ h:"& :%‬ا ‪:" !":‬د ا ‪:‬ا‪:


:# J%:0 : b:5r< JK‬ا ا ‪:‬ر( وا ‪U: & ، !":‬ج <‪$E:‬رة  ‪ :< .
:‬ا ‪!":‬‬

‫ا ‪ 4HE‬وا‪% 6‬و‪ ، 45‬وو‪


!; WB‬ت ا ‪ hi$‬ا "! ‪=< ، 4‬ف & &‪ W2‬ا‪6‬هاف ا "! ‪ ، .‬و<‪. .%  .H!%& Jir‬‬
‫‪4‬‬

‫‪‬‬
‫!‪ :4‬‬
‫‪.! : ً+,‬ا‪ -‬ا
ام ا

د اا ! ا
 وا
ر‪: /‬‬

‫‪‬‬‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬‫‪ ‬‬
‫ى )‪ (Alvarez , 2005 , PP 2-3‬أن ا‪T‬ام ا "! "د ا ا‪ W2 JK‬ة ‪]B‬ا[ أه =  ‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪ ‬‬
‫‪‬‬
‫) ‪ ( 1‬ا‪ HT5‬ض ا ‪: .H!%‬‬

‫;!( ا ر( ا
‪ :0‬ا ‪D:‬ي ‪$:2‬د‪: C‬رب إ ‪ J:25 F:‬ا ‪:‬ر< ‪ :‬أ‪ :‬آ &‪$‬ا‪:#‬ه إ ‪ :% F:‬ن ا ‪:‬ر( ‪ ،‬و‪:B‬ق ‪، .: iy‬‬

‫و" م ‪ ،‬و&‪ h %‬أ‪K‬ى ‪ < ،‬ا "! "د ا ا‪ zHT JK‬ه‪ CD‬ا ‪$2 R h %‬م <‪ zHT‬ا ‪ !M‬ت ا‪c‬ر‪ 0‬د‪ .‬إ ‪ F:‬ا ‪:‬‬

‫ا@د‪ F5‬ا ‪D‬ي &‪$%‬ن ‪ bB‬ا@ه ‪. .‬‬

‫‪€‬‬ ‫‪$‬‬ ‫‪£‬‬


‫ارو‬ ‫اور‬ ‫ا‪$‬‬

‫) ‪ ( 2‬ا ‪  u!T‬ود ا  ‪ B‬ت ‪:‬‬

‫ ا ‪T < \i$‬ام ا "! "د ا ا‪ JK‬أن ‪ JE‬ا ر< إ ‪ F‬ا "‪ .B‬ا ر
‪  .‬أي ‪ %‬ن ‪$‬ا‪#‬ون ‪{:M F ، bB‬‬

‫ا ‪ si$‬ا ‪D‬ي ‪ (M‬أن ‪ bB J< 2‬ا ر< \ ا ‪ 0‬و‪ =:< : . b:#$ ً =#‬ا  ‪ *:i‬ت ا
‪:0‬ة ‪ b:" # :& : B‬وا ‪$E:‬ل‬

‫!‪dK .B"  b‬ل ا "! ا‪% 6‬و‪ ، 45‬ا@ ا ‪D‬ي ‪ J2‬ا
ا ا ر
‪ U  .‬ا !‪ .‬إ ‪ F‬ا " ‪.. .‬‬

‫ا ‬ ‫ا‪ 3‬‬


‫إ>‬
‫‪Global‬‬ ‫‪Local‬‬

‫) ‪ ( 3‬و‪ .5‬ا ‪: si$‬‬

‫&‪:2‬م ‪:B‬وع ا ‪:" !":‬د ا ‪:‬ا‪ : 5 JK‬ذج وأ‪ .:!P‬را‪ :‬ت ذا&‪B .::‬د‪ .:‬وا ‪ :%  4:‬أن &ُ‪$< J: %‬ا‪ .;:‬ا ‪ 4:B !":‬أي و‪s::i‬‬

‫‪ T‬ر‪ v F" < ، C‬ا "! "د ا ا‪ !" ! JK‬أن ‪ T‬ر ا ‪ si$‬ا ‪D‬ي ‪ bB J %‬درا‪$_$ b‬ع "‪ : ً6:< :‬أن ‪$:%‬ن‬

‫وا‪ - b! ً
#‬آ ‪ 4B‬أ ( ا ر( وا ر ا " دة ‪ -‬أن ‪$%‬ن _ ‪ !# \ # 4B‬ت ا ر( وا‪c‬ر‪ 0‬د ‪.‬‬

‫ا
ا
و‪+‬‬ ‫ا‪ 23‬م ا‪1,‬‬
‫! أي و‪;#‬‬ ‫ا‪ً8"9 8:00 45‬‬
‫و ‪ 1‬أي ن‬ ‫‪ 2*:‬ارا‬
5

  . ‫ت ا

د اا‬+ : ًB,

 
  
.;*:5@‫ا‬
  :2B ‫م‬$: ‫ ا‬:‫ أ‬، .: ‫( وا@د‬:% ‫ ( وا‬... J: " ‫ات – ا‬:_  ‫ ) ا‬.:
‫ ا ر‬.: 2 ‫ة ا‬:M JK‫دا‬
:& 4: ‫ ا‬.: !" ‫ا‬ :< ‫ج‬U: ‫ ا‬F:! 4:_ ‫ ا‬4:B ‫ا‬:L i ‫ ن‬:‫ آ‬b:5‫ أ‬6‫ إ‬i $=B ، ً‫ا‬# " 6 JK‫ا "! "د ا ا‬
v
:L‫أ‬
.:
‫ ت ا ر‬:] !

4:! :  ‫ة‬: ‫ا‬$< ‫دة‬: : ‫ و‬z:"< Z:& R:< :=< : ‫ ر‬:T& 4 ‫ ا‬.
‫ ا ر‬.;*5@‫ د آ
  ا ;ق وا‬. !" ‫وا‬

: (Singh , Reed,2001, P.6):

: Synchronous physical formats: .‫ا‬U ‫ ا‬.!2 ‫ ل ا‬%0@‫أ ( ا‬

. ‫ ا  _ات‬، JEB  _  •

. J " ‫ وورش ا‬J " ‫ا‬ •

. .5‫ رات ا ا‬U ‫ا‬ •

:Synchronous online formats "Live e Learning" " 45‫و‬% 6‫ " ا "! ا‬s55c‫ ا‬F! .‫ا‬U ‫ ل ا‬%0@‫ب ( ا‬

. "<  ‫ت‬d< 2 ‫ا‬ •

. ._‫ا‬B6‫ل ا‬$EH ‫ا‬ •

. ($ ‫ ت ا   ر 
 ا‬2! •

. "<  (‫ا ر‬ •

. .‫ر‬$H ‫ت ا‬d‫ا ا‬ •

: Self-paced, asynchronous formats: .&‫ا‬D ‫ ا‬.‫ا‬U ‫ ل ا‬%0@‫ج ( ا‬

. ($ ‫ ت ا‬HL‫ و‬.i‫ر‬$ ‫ا"اض ا ات ا‬ •

. &$
% ‫ ا‬/ ($ ‫ ا‬F! [ 2 ‫ت ا ر( ا‬6$‫د‬$ •

. ‫ ا €ي‬d;‫ وا‬.&‫ا‬D ‫
رات ا‬K6‫ات وا‬2 ‫ا‬ •

. ‫ا  آ ة‬ •

. ‫داء‬Y F5‫و‬% 6‫ ا  ا‬N5 •

. .
‫ اث ا ر‬Y 0
‫ ا‬JM ‫ا‬ •

. .*i  ‫ و ت ا‬45‫و‬% 6‫ ت ا "! ا‬$ M •


6


: .  ‫ ت ا‬5$% ‫ ا‬Z JK‫( أن ا "! "د ا ا‬Alvarez , 2005 , PP 2-3) ‫آ ى‬

 
  
. !" C‫د‬$2 !"&



  . ($ ‫ ت ا‬HL F! [ i !"&‫ و‬45‫و‬% ‫&"! ا‬ •

. 4 !" ‫ع ا‬$_$ ‫ ا‬."


;< .;
& . !"& J[ ‫و‬ •

. 4 !" ‫ع ا‬$_$ ‫ ل ا‬M 4B h2P& •

. 4 !" ‫ع ا‬$_$ ‫ أهاف ا‬W2& & .B _‫ وأ اث إ‬.;*5‫أ‬ •

. 
‫ وا‬/‫ل ا
ام ا

د اا ! ا
ر‬D‫ أ‬: ً :‫را‬

: < ، JK‫ !"! "د ا ا‬4!L@‫ ا‬J%* ‫ ا‬$‫ ه‬. !" ‫ ا‬.;*5@‫ام ا‬T‫ وا‬، ‫  ت‬2 ‫ ا‬JK‫ُ" ا ر( وا ر دا‬

Singh , Reed,2001, ) .:  ‫ ل ا‬%:0@‫ ا‬: :P‫ة أو أآ‬: ‫ وا‬Z: v


:L‫ أ‬R:< U: ‫ ا‬:
 ‫ر‬$:; ‫ ا‬4B JK ‫ا ا‬D‫ ه‬DK‫أ‬

: (PP.2-3

Blending Offline and Online ‫ح‬$:H ‫ود أو ا‬: ‫ ا‬:g‫ و‬، W:!` ‫ ا ود أو ا‬JK‫ ( ا "! "د ا ا‬1 )

: Learning

‫ح‬$:H ‫ ا‬J%*: ‫ ا‬J:P  : < ، .:!2 ‫ات ا‬:M ‫ ا‬J:K‫"! دا‬: ‫ ا‬4:B W:!` ‫ود أو ا‬: ‫ ا‬JK‫ا‬: ‫ ا "! "د ا‬JP 

، WAN ."::::‫ا‬$ ‫ و ا‬LAN .::::! ‫ ا‬، &$::::


% ‫ ت ا‬%
::::0 ‫اع‬$::::5‫ أ‬F::::0 \:::: J:::: " ‫ ا‬4::::B ‫ود‬:::: ‫ ا‬::::g‫أو‬

. s55c‫ ا‬.%
0‫و‬

Blending Self-Paced and Live, Collaborative 4 :: M ‫ وا‬، ‫دي‬::H ‫ ا‬JK‫ا‬:: ‫د ا‬::" !":: ‫ ( ا‬2 )

: Learning

4 : M ‫ ا‬JK‫ا‬: ‫د ا‬:" !": ‫ ا‬: < ، b: 4:B %:‫"! و‬: ‫ ا‬C: ‫ي‬D: ‫ ا‬$:‫دي ه‬:H ‫ ا‬JK‫ا‬: ‫ا "! "د ا‬

، <‫ر‬: ‫ أو ا‬: !" ‫" ل < د آ


  ا‬B‫ و‬4 ‫ ل د‬E& < 4 M ‫  ا ر أو ا ر( ا‬Z ‫ي‬D ‫ ا‬$‫ه‬

. =< B ‫
ات‬T ‫ وا‬.B" ‫ ا‬.‫ * رآ‬b dK  ‫و‬

: Blending Structured and Unstructured Learning .


‫ و ا‬.
‫ ذو ا‬JK‫ ( ا "! "د ا ا‬3 )

‫د‬$E:2 4: !"&  5< !" ‫ ل ا‬%0‫ أ‬J‫  آ‬Z& ‫وري أن‬Z ‫   ا‬b5‫ أ‬JK‫ ا "! "د ا ا‬4T ]

: :P‫ون أن آ‬: : ‫ آ‬، ‫ ب‬:‫ آ‬J:K‫ ت دا‬$:_$ ‫ل وا‬$E:H ‫ ا‬:N& J:P :" \< :< N:‫ و‬4:
 ‫ن‬$% ‫ن‬r< ،

4:5‫و‬% 6‫ ا
 ا‬J[ ‫ ور‬، ‫ وا  د„ ت ا " <ة‬، ‫ت‬d< 2 ‫ ا‬JP J " ‫ ت ا‬i‫ ن وأو‬% 4B ‫(  ا "! &ث‬5‫ا‬$#
‫‪7‬‬

‫‪‬‬
‫وه‪$ .< P < 4‬ا‪  . !"& hi‬ا
‪ ، .‬آ !‪ : 2:‬دة ‪ 4 E:‬ا ‪:" !":‬د ا ‪:‬ا‪ z:"< JK‬ا  د„‪ :‬ت ا ‪ :M‬دة‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫وا ‪  W[ „$‬أ اث ا "!  ا


‪  .‬د‪  5<  _ =M‬ا "! "د ا ا‪ JK‬ذو ‪‬‬
‫ا
‪. .‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬‫‪ ‬‬
‫‪BlendingCustom‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪Content‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫) ‪U ( 4‬ج ا ‪ $‬ت ا "! ‪ .‬ا ‪ :$ < .$E:‬ت ا " ‪with Off-the- .:‬‬

‫‪: Shelf Content‬‬

‫!‪ F::‬ا ‪ :: g::‬أه ‪ .::‬ا ‪ ::$‬ت ا "! ‪ .::‬وا ر
‪ .::‬ا ‪ ="E::& :: 4::‬وا‪ K‬ره‪:: .::$ M W::2 .::i< ::‬‬

‫ا@هاف ‪ ،‬إ‪ 6‬أ‪ JH`& =5‬آ‪P‬اً  


"‪ .‬ا ‪ .: N‬ا ‪ D:H& :=B : 4:‬ا ‪:‬ر( ‪ F:! ،‬ا‪ : .:‬ل ا ‪ :$‬ت ا " ‪.:‬‬

‫‪ . g ً
g‬ا ‪ ،  P‬آ = ‪ . i‬أ!‪  F‬ا ‪$‬ي ا "! ‪ F‬ا ‪$E‬ع ‪ < 4B‬ء ا@‪B‬اد ‪ F! ،‬ا " ‪$‬م  ‪ %‬ا ‪$:‬م‬

‫و!‪ ( F‬ا ;!( &;‪ $‬ا ‪ $‬ت ا " ‪"< .‬د  ا ‪
T‬ات ا ‪ ) .‬دا‪ JK‬ا ‪$EH‬ل ا ر
‪ .‬أو 
 ا‪s:556‬‬

‫( ‪ ،‬أو د‪ \ =M‬ا ‪ :$‬ت ا "! ‪ 4:‬ا ‪$E:‬ع ‪ ،‬آ ‪ :‬إ‪ :M‬د "‪ *:  :" ) SCORM J:P  :‬رآ‪ E: .‬در‬

‫ا
‪ ::M‬ت ا "! ‪ .::‬ا ‪ F::! .:: [ 2‬ا ‪ [ ::$‬ا ‪ v::B ( .:: i‬ا
‪ ::‬ب ‪ ::M‬ل آ
‪ :: ::‬ا و‪U:: 4::B .::5‬ج ا ‪$::‬ى‬

‫ا ‪$E‬ع \ ا ‪ $‬ت ا " ‪


K  .‬ات ا ر< ‪ 4B‬ا ‪$‬ا‪ hi‬ا ر
‪ .‬إ ‪ J!2& (5 # F‬ا ‪. .H!%‬‬

‫) ‪U ( 5‬ج ا " ‪ J‬و ا "! ‪: Blending Work and Learning‬‬

‫أ‪K‬اً و  < ‪ K‬ا ‪ M‬ح ا ‪ 422‬وا ‪ "H‬ل !"! ‪ 4B‬ا ] ت ا ر
‪ .$< 
& .‬ا@ ل ا ‪$2& 4‬م <= ه‪CD‬‬

‫ا ] ت ) ‪ J  J%B‬ا  ‪ #‬ت &"! ‪ .‬و&ر


‪ ( & .‬و&;
‪ 2‬ت ه‪D‬ا ا " ‪ ، ( J‬و ‪d& P‬زم ا "! \ ا " ‪J:‬‬

‫‪ 4B‬ا ]‪ $ 5 b! (& b5AB .‬وا_‪ \ # 4B v‬أرآ ن ا " ‪ : JP J‬ا * ت أوا
" ت أو &;‪ $‬ا‪ :56‬ج‬

‫‪ ،‬و‪ 4B‬ا ‪ (5 M‬ا†‪ v


E K‬ا " ‪E J‬را "! ا ‪$:‬ى ‪ ،‬وه‪D:‬ا ‪ b:! (&:‬أن ‪$:%‬ن ‪ :‬ا ‪ *:5 J=:‬ه‪D:‬ا‬

‫ا ‪$‬ى < ا " ! و=‪ ، b = !"& . $‬آ ‪ v


E‬أآ‪i P‬رة !‪  F‬ا  ‪ #‬ت ا " ! ‪ % 4B‬ن ا " ‪. J‬‬

‫ ‪ : ً5‬ا‪"
4‬رات ) 
ام  ا  ت ! ا

د اا ‪ "#  
:‬ا ‪:‬‬

‫&‪ J"H‬ا‪T‬ام ا "! "د ا ا‪ 4B JK‬ا "! ‪ J


i‬ا ‪ (!; 4" M‬ا ة د ‪ :‬ا‪ :
6‬رات ا = ‪ .:‬ا &
;‪T: < .:‬ام‬

‫&‪ #$ $%‬ا "!‪ $‬ت و <=  !‪: 4‬‬

‫) ‪ ( 1‬ا ر < ‪T‬ام ا ‪ &$


%‬وا‪: s556‬‬

‫‪$2‬م ا "! "د ا ا‪ 


5 # F! JK‬آ‪d‬ه = إ اه ا ‪ h:^$‬ا ‪ :2
; 4:22‬ت &‪ :#$ $%‬ا "!‪ :$‬ت ‪ 4:B‬ا ‪$‬ا‪h:i‬‬

‫ا ر‪ R  .‬ا‪T‬ام ‪ M< h!T‬ت ا ‪ &$


%‬و&‪ vHE‬و&‪ HL  E‬ت ا‪ s556‬وإر ل ا‪
2‬ل ر‪ J[ :‬ا
‪:‬‬

‫ا‪% 6‬و‪ 45‬وا ‪$K‬ل ‪  4B‬د„ ت 


 <ا ا  د„‪ :N" "* o D ... Chat .‬ا "! ‪:2< :‬ر ‪ :‬ا ‪$:T‬ف وا ‪: W:!2‬‬

‫إ‪ 4:B = :M5 .5 %‬ا‪T:‬ام ‪ JK:‬ا ‪:" !":‬د ا ‪:‬ا‪ .g :L 4:B JK‬ا ‪$‬ا‪ h:i‬ا ر‪ .:‬و&‪ W:2‬ا‪ H:6‬دة ا ‪$E:2‬ى ‪b:‬‬
‫‪8‬‬

‫‪‬‬
‫‪ W2& 4B‬ا‪6‬هاف ا "! ‪ .‬ى ا "!  ‪D ،‬ا  ج ‪ JP‬ه]‪6‬ء ا "!  إ ‪& F‬ر( ‪ 4B‬ه‪D‬ا ا ‪ M‬ل ‪ 4B =!P ،‬ه‪D‬ا ‪J:P‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬‫ا ‪ : !%‬ت‪ ‬‬


‫ا ‪$%!  D‬ن = رات آ ‪ 4:B .:B‬ا‪T:‬ام <"‪ :2
;& z:‬ت &‪ :#$ $%‬ا "!‪ :$‬ت ‪  :" J:P‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬‫‪ ‬‬
‫‪Word Processor‬‬
‫‪‬‬
‫ا‪. s55c‬‬‫‪‬‬
‫ا ر‪‬‬
‫‪‬‬
‫
‬ ‫وا
 ا‪% 6‬و‪M R ، email 45‬ون أ‪ .# 4B =H5‬إ ‪ F‬ا ‪ !"&  U‬آ‪
 h‬أون ‪ ‬‬
‫ ‪D‬ا ;!( ا
ء ا ! !ر 
 ا‪ s556‬أن ‪ hE‬ا@ &‪D‬ة &‪r*< =& "i$‬ن ه‪ CD‬ا  [!‪ .‬و&‪ ، =!M‬و ا ‪H‬ض أن‬

‫&ور ه‪ CD‬ا ‪ "i$‬ت ‪$‬ل ا ‪$M‬ا‪ (5‬ا  ‪: .‬‬

‫ا‪ H6‬دة  ا ‪ E‬در ا "! ‪ .‬ا *‪ .2‬ا  ‪ F! .‬ا‪. s55c‬‬ ‫•‬

‫ا *"‪$‬ر ا ‪D‬ا&‪ $  < 4‬ا =‪dK  4‬ل ا ار ا ‪$‬ا‪ \ JL‬ا‪. s556‬‬ ‫•‬

‫& &‪ 2‬ا


ا ا "! ‪$ = & < .‬ل ا ‪.  !" ! si$‬‬ ‫•‬

‫ا ;!\ إ ‪ F‬أن   ا ار ا ‪$‬ا‪ \ JL‬ا‪ s:556‬ا "! ‪ 4:B :‬ا `!‪ F:! (:‬ا ‪ :T‬وف ا "!‪\: J: " < .:2‬‬ ‫•‬

‫ا ‪ ، &$
%‬و&;‪ = $‬رات ا  ‪ ، .‬وإآ <= = رات ‪#‬ة ‪.‬‬

‫ا ‪A< \i$‬ن ‪ U‬ا ر 


 ا‪  s556‬در‪ .#‬ا و‪ .5‬ى ا ‪ < [ 2‬ر و ى ا "!  ‪.‬‬ ‫•‬

‫آ د )‪d„ (Sue Bishop, & Others, 2003‬ث إ‪#‬اءات أ ‪


! .‬ء ‪ 4B‬ا ر 
 ا‪ s556‬وه‪ 4‬آ !‪: 4‬‬

‫ا‪F‬ول ‪ :‬ا
‪r: < : GG‬ن ‪ J::T‬ا "! ‪ :‬و<‪$E::‬رة وا_‪ :: b::"i$ :: .::‬ا "! ‪ :: 4::B ::‬ل ا ‪::‬ر = ‪ ::
 :‬ا‪s::556‬‬

‫<‪r‬ن ‪ v
E‬ا "!  آ !‪: 4‬‬

‫أآ‪ 4B .2„ P‬ا‪T‬ام ا ‪ &$


%‬وا‪ s556‬أ„ ء ا ‪ hi$‬ا ر‪. 4‬‬ ‫•‬

‫ذوي آ‪ H‬ءة أ!‪ F‬و‪ i‬در !‪ F‬ا ‪2‬م ‪ Y‬م <‪$;T‬ا&= ا ‪ ) .:L T‬آ‪i (: ٍJ:‬را&‪ ( b:‬وآ‪$:‬ن ‪:‬ي ا "!‪:‬‬ ‫•‬

‫ا ‪ si$‬ا ‪d 4B %‬ه م < "!    = ‪ <$"L‬ت &"! ‪.‬‬

‫أآ‪$"& P‬دأ !‪ F‬ا ‪$K‬ل إ ‪ F‬ا‪ s556‬وا‪06‬اك ‪ 4B‬ا  ت ا " ‪ .‬وا ‪. .EET‬‬ ‫•‬

‫ا‪GG : +GGB‬د ا"‪GG‬ء ‪::M :‬د ا


‪::‬ء ‪ 4::B‬أي ‪ ::%‬ن و ‪ Š::H‬ا =‪ ::‬م ا
‪ .;::‬ا ‪ ::i 4::‬م <=‪ ::‬ا "! ‪ :‬وذ ‪d::K :: o::‬ل ا ‪ ::2‬م‬

‫< !‪: 4‬‬

‫‪ J:"M‬ا "! ‪ :‬أ„‪ :‬ء ا ‪ h::i$‬ا ر‪$:$2 4:‬ن < ‪ J::‬وا‪T:‬ام <"‪ z:‬ا "!‪ ::$‬ت ‪ :‬أ ‪ :‬ا@‪$;::‬ا‪ 5‬ت‬ ‫•‬

‫أو  ا‪. s556‬‬

‫;!‪ (::‬ا "! ‪ :: :‬ا "! ‪ ::‬أن ‪::‬دوا أ‪ JZ::B‬ا ‪$‬ا‪ \::i‬ا ‪ ::& 4::‬ول ‪$::_$‬ع ‪::‬د ‪ ،‬وار‪ ::‬ل ‪$::‬ان ه‪D::‬ا‬ ‫•‬

‫ا ‪$_$‬ع @  ا  ت ‪.‬‬


‫‪9‬‬

‫‪ JE::‬ا "! ‪ :: F::! :‬ة ‪ *::5c‬ء ‪ ::K \::i$‬ص <‪ ::$!"  Z:: b::‬ت أ ‪ :: ، .::‬ا ‪ \::i$‬أن ‪ ::‬ج‬ ‫•‬

‫ا "!  ا‪ 06‬د <= ‪ ،‬وو‪dL‬ت ‪ $!" \ M Links .;*5‬ت & ذ ‪ o‬ا ‪. \i$‬‬

‫ا ‪r‬آ‪ :: :‬أن آ‪$ ::i !":: J::‬ا <‪$:: JM::‬ان ا ‪::‬ـ ‪ email‬ا ‪ ::T‬ص <‪ ، !" ::‬وأن ‪$:: !":: J::%‬ان ‪email‬‬ ‫•‬

‫‪ K‬ص ‪.‬‬

‫‪ 2‬ا "!  إ ‪ $ M F‬ت و‪ h!%‬آ‪ = < .$ M J‬م &;!( إ‪#‬اء  ‪ *i‬ت < ا ‪$EH‬ل و<"‪$: =Z‬اء‬ ‫•‬

‫ ‪ W‬ا ـ ‪ email‬أو <ا ‪. chats‬‬

‫ا ‪ : R:: P‬ا
‪::‬ء ا ‪ :: = : 4::22‬آ ‪ s::5‬ا ‪ ::;T‬ا
‪ F::!"B ، .;::‬ا "!‪ :‬أن ‪ D::T‬ا ‪::2‬ار <
‪::‬ء ا ‪ 4::B 4::22‬ا ‪::‬ر 
‪::‬‬

‫ا‪ s556‬وذ ‪ < o‬ن ‪M‬ب ا "! ان ‪ 


 ً !" v
E‬ا‪ ، s556‬وه‪  4‬ا@‪$‬ر ا
;‪ .‬ا ‪ := J:H` 4:‬ا ‪: :P%‬‬

‫ا ‪ <  [ 2‬ر 


 ا‪ ، s556‬وذ ‪" F o‬ف ا "! آ‪ J "& h‬ه‪ CD:‬ا ‪ ، .:<M‬وإ‪:i‬ام ا "!‪ F:! :‬ه‪ CD:‬ا ‪$:;T‬ة‬

‫‪  4B b&
K  U‬ر ا ر 
 ا‪. s556‬‬

‫) ‪ ( 2‬ا
  ‪ M‬ا
‪!L‬ت ‪ 1:‬ا
‪ ! 1‬آ*ت ا
ام ا" وا‪: ;+
+‬‬

‫ه‪ ::‬ك ‪ (::M .::22‬أن  ‪ ="Z:‬ا ‪ F::!  [ ::2‬ا‪T::‬ام ‪ JK::‬ا ‪::" !"::‬د ا ‪::‬ا‪::& J::"H& 4::B JK‬ر ‪::2‬را&= وه‪ 4::‬أن‬

‫ا "! ‪$::H!T ::‬ن و‪$::$‬ن ‪$# R:: :: =::< :: B‬ا‪::" (::5‬دة و‪ ::" ::=< ::‬رف و=‪ ::‬رات آ‪ 4::B =:: J::‬ا‪T::‬ام‬

‫ا ‪ z"
B ، &$
%‬ا "!  ‪$<;Z i‬ن  ذآ ا ‪&$
%‬أ = ‪ ،‬و‪ \# i‬ا‪;:_6‬اب @‪ := W
: : b:5‬ا " ‪J:‬‬

‫\ ا ‪ ، &$
%‬و‪ \# i‬إ ‪
K .!i F‬ا&= ‪ 4B‬ه‪D‬ا ا ‪ M‬ل ‪ ،‬إ‪ 6‬أ‪ 4B b5‬آ‪ J‬ا@ ‪$:‬ال ‪ \: #‬ه‪6]:‬ء ا "! ‪ =: :‬ر‪4:B .:
g‬‬

‫ا ‪$E‬ل !‪ F‬ا "! ‪.‬‬

‫ ‪  " o D‬ا ‪Z‬وري !‪ F‬ا "! ‪ J


i‬ا
ء ‪ 4B‬ا‪T‬ام ا "! "د ا ا‪ 4B JK‬ا ر أن ‪ \: J: "! bH5 U=M‬ه‪CD:‬‬

‫ا‪ BdK6‬ت وذ ‪
6 < o‬رات ا  ‪: .‬‬

‫أن 
" ا "!  ا‪B‬ا_ &‪ b‬وا‪ 2‬دا&‪ b‬ا ‪ bB"  .L T‬ا "!  ‪ ،‬وا ‪:‬ص !‪ .*: " F:‬ه‪6]:‬ء ا "! ‪:‬‬ ‫•‬

‫و‪ =B" uB‬و= را&= ‪ 4B‬ا‪T‬ام ا ‪ ، &$


%‬آ‪r‬ن ُ‪ h!%‬آ‪ z"< DH< = J‬ا = م ا
;‪ .‬ا ‪: 
T& 4‬‬

‫‪ = = dK‬را&= ‪ M 4B‬ل ا‪T‬ام ا ‪ ، &$


%‬آ‪r‬ن ;!( = ا!‪ 
 b‬ا
 ا‪% 6‬و‪.45‬‬

‫و د ا "! ا "!  ا ‪$:2 6 D‬ن =‪ :‬رات ا " ‪ \: J:‬ا ‪ JZ:H ، &$:
%‬أن ‪:‬ك =‪ :‬ا ‪ s:i$‬ا ‪4B :%‬‬ ‫•‬

‫ "! ‪$::‬ا < @‪$!::‬ب ا "‪ ::‬د ) و‪$Z::


2 4:: ( b::#$ ً:=#‬ا <‪ F::! =::r‬أ ‪ ::‬ت ‪ $::_$‬ت ا ‪ b::! : „ ، !"::‬أن‬

‫*‪ F! ="M‬ا " ‪ $ M 4B J‬ت ‪`L‬ة \ ا ‪$M o D ، &$


%‬ن ‪ : 4B‬ة <"‪ =Z:‬ا ‪4:B .:L K z"
:‬‬

‫ ل وث ا ‪ %‬ك 
‪. =< 0‬‬
‫‪10‬‬

‫!‪ F‬ا "! أن ‪r‬آ‪$:& : :‬ا‪ B‬ا و‪ 4:B .:5‬ا ‪$:‬اد ا "! ‪ .:‬ا ‪ (: & R:< .T:‬ا‪ :BdK6‬ت <‪ :$ M :‬ت‬ ‫•‬

‫ا "!  ‪$ B ،‬اد ا ‪# .2;< . E‬ة &‪ .:LB !" ! v‬ا ‪ F:! .:i< :%‬أداء ا "! ‪ := ! :‬م ا ‪ :=< :H!%‬‬

‫و& ا ‪ si$‬ا ‪ M56 4B %‬زه =‪ ، :‬و!‪ b:‬ان ‪r‬آ‪ :‬أن ا "! ‪ :‬ا ‪$:%!  6 D:‬ن ا =‪ :‬رات ا ‪ 4:B .:B %‬ا‪T:‬ام‬

‫ا ‪ ، &$:::
%‬و<‪ 4:::B .:::L T‬ار‪ :::‬ل ا =‪ :::‬م ‪ ،‬أن ‪$:::%‬ن ‪ :::K =:::‬رات أ‪:::K‬ى ‪ J:::P‬إر‪ :::‬ل ‪ :::= .:::$
; Ž:::5‬‬

‫ ا ;‪ W‬ا


 ‪.‬‬

‫!‪ F‬ا "! أن ‪ = E‬م و<ا[‪ ( & . !"& J‬ا‪ BdK6‬ت < ا "!  ‪ ،‬آ‪r‬ن  < ا‪T‬ام ا  د„ ت 
‬ ‫•‬

‫ا‪ Chat s556‬وا‪ 6‬ل ا ‪ .*i  4B .< %‬وإاد &!‪ ET‬ت


"‪ z‬ا ‪ $_$‬ت ا ‪ 4B . Z‬ا دة ا را‪.:‬‬

‫‪@ B ،‬و ‪ ( & F‬ا "!  ا ‪$


g D‬ن ‪ 4B‬ا ‪$K:‬ل ‪ *:i  4:B‬ت ‪ :g‬ر‪$:%& :i : < . :‬ن ا ‪ .:5 P‬أ‪: JZ:B‬‬

‫‪$
g‬ن ‪ Zi 4B‬ء و‪ 4B si‬ا د !‪ F‬ا = م ا ‪. =< h!%‬‬

‫) ‪ ( 3‬إاءات    ا ‪ M‬ر‪ -‬ا" ا


و‪ +‬ا
!‪ %‬إ‪ 1 $‬ا
‪:1‬‬

‫ُ"  أ  ت ا "! "د ا ا‪ JK‬ا‪T‬ام ا


 ا‪% 6‬و‪ 4B 45‬ا ر ‪ < ،‬ن ‪ J‬ا "! ! "! ‪ := :‬م‬

‫أو &‪ H!%‬ت أو &‪ z"


v_$‬ا ‪ 2‬ط ا &
;‪  < .‬ا ‪ $_$‬ت ا را‪ ، .:‬آ ‪ J: :‬ا "! ‪: :!" ! :‬د ‪ :‬ا ‪J[ :‬‬

‫&;!( &‪ 25c v_$‬ط أ‪K‬ى أو &‪  2&  Z‬ا = م ا ‪ h!%‬آ‪$ =< = J‬اء ‪ $ M 4B‬ت أو أ‪B‬اد ‪  ،‬ه ‪vZ:‬‬

‫أن ا‪T:::‬ام ا ‪:::" !":::‬د ا ‪:::‬ا‪ ::: JK‬ا ‪ \:::i$‬أن ُ` ‪ :::‬ا "!‪:::"< : :‬د ‪ :::‬ر‪ J[ :::‬ا
‪ :::‬ا‪% 6‬و‪ 4:::5‬ا ‪WB::: 4:::‬‬

‫!‪ 4B .  24 b‬ا ‪$‬م ‪ ،‬و ة ‪ 7‬أ م ‪ 4B‬ا@


‪$‬ع ‪ ،‬و‪$%& i‬ن ‪ \ #‬ه‪ CD‬ا ‪ ، .: = J[ :‬و&;!‪ (:‬ا ‪:‬د !=‪ :‬و< ه ‪ :‬م ‪،‬‬

‫‪ (! "B‬ا "! ‪  H‬أ  ا ‪ 2‬ط ا


;‪ .‬ا &
;‪$:_$ < .‬ع ‪ : b:5AB ،‬ا ‪ \:i$‬ان 
"‪ R:‬إ ‪ b:‬ا "! ‪J[ : < :‬‬

‫‪$:‬ال ا ‪  :‬ت و‪::N‬ون ا ‪:‬د !=‪ 4:B ::‬ا ‪$::‬م ا ‪ ، 4 :‬آ ‪ ::‬أ‪ :: b:5‬ا ‪ \:i$‬أن ‪ ::M‬ا "!‪$: ` b::H5 :‬رًا <‪ :%‬آ
‪:: :‬‬

‫ل < = م أ‪K‬ى ‪.‬‬


‫ا  [‪ 4B J‬ا‪6‬و‪ i‬ت ا ‪ً $`* =B bH5 M 4‬‬

‫ ‪D:::‬ا ه‪ :::‬ك ‪:::‬ة إ‪:::#‬اءات  ‪ :::%‬أن &‪ (:::M‬ا "!‪ ::: : :‬ا `‪:::‬ق ‪ 4:::B‬ر‪ J[ :::‬ا
‪ :::‬ا‪% 6‬و‪ 4:::5‬ا ‪ ::: .:::2B‬ا "! ‪:::‬‬

‫وذ ‪
& < o‬ع  !‪: 4‬‬

‫‪ .1‬أن ‪ \Z‬ا "! ار‪ 0‬دات و&‪ =#$‬ت وا_‪Y .‬و‪ i‬ت ا ‪ =B J
2 4‬ر [‪ J‬ا
‪ :‬ا‪% 6‬و‪ : B ، 4:5‬ا ‪:%‬‬

‫أن ";‪ !"& 4‬ت ! "!  <‪ uET b5r‬و‪ si‬ة   آ‪! .  48 J‬د !‪ F:‬ر‪ J[ :‬ا
‪ :‬ا‪% 6‬و‪4:5‬‬

‫‪D ،‬ا  ا ‪ \i$‬ا@ ‪ U‬د ا ‪:‬ات ا ‪ :=B u:H 4:‬ا "!‪ :‬ا ‪ J[ :‬ا ‪$:‬اردة ‪ :‬ا "! ‪d:„ : :‬ث ‪:‬ات‬

‫ا
‪. ً$‬‬
‫‪11‬‬

‫‪ F! .2‬ا "! أن ‪ uET‬إ‪ .:< #‬أو رد !‪ J[ :‬أو ا@‪ .!:‬ا ‪:%‬رة و=‪ :% 4:B :‬ن وا_‪ .H:L F:! v:‬ا ‪(:$‬‬

‫ا ‪2 < .L T‬ر‪ ،‬ا@ ا ‪D‬ي ‪ v‬ه‪ CD‬ا‪ \ M .< #c‬ا "!   ‪ ، . 5‬و‪: J!2‬د ا ‪ J[ :‬ا ‪: b:! .:2B‬‬

‫‪ . 5‬أ‪K‬ى ‪.‬‬

‫‪ ::2& : !" ! ::%  .3‬ا ‪ JE::H‬إ ‪ ::$ M F::‬ت و&"‪ W::& b:: = .::$ M J::% ::[ i ::‬و‪ \:: #‬و&&‪ (::‬ا@‪.!::‬‬

‫وا‪ H6‬رات ‪ F! ،‬أن ‪$2‬م ا ‪ < W‬د !‪ F:‬ا‪ :H6‬رات وا@‪ .!:‬ا ‪:%‬رة „‪، :!" ! := .T:< J: :‬‬

‫و<‪  J!2 o D‬د ا  [‪ J‬ا ‪. !" ! .2B‬‬

‫‪ .4‬أن د ا "! ! "!  _ورة آ <‪ .‬ا ا ‪$_$‬ع و‪ .LdK‬ا ]ال ‪$: 4:B‬ان ا ‪ ، J[ :‬وه‪D:‬ا ‪F:! h:HT‬‬

‫ا "! (ء ‪ vB‬ا  [‪ ، J‬وا د !‪ 4‬ا * <=‪ 4B = .‬ا ]ال أو ا‪ :H6‬ر <‪ :‬ن ‪$:_$ J:% h:! uE:T‬ع‬

‫د و‪ bB hE‬ا د ا ;!‪$‬ب ‪. !" J%‬‬

‫‪: .LdK‬‬

‫ ا "ض ا  <‪ %  W‬ا


ر ا "! "د ا ‪:‬ا‪ .:< P < JK‬ا‪:‬ا&‪:# .M‬ة &=‪:‬ف إ ‪ F:‬ا‪ H:6‬دة ا ‪$E:2‬ى ‪ :2
;& :‬ت‬

‫&‪ #$ $%‬ا "!‪ $‬ت ‪ $;& 4B‬ا "! ‪ R  ،‬و_\ ‪ : .$ M‬ا@‪ :%B‬ر و ا
‪ :‬دئ ا ‪d‬ز‪$  E: .:‬ا‪.: !"& h:i‬‬

‫& ‪U‬ج < ا ر دا‪ JK‬ا ‪$EH‬ل ا را‪ .‬وا ر 
 ا‪ F:! ، s:556‬أن &‪ :‬ول ه‪ CD:‬ا ‪$‬ا‪ h:i‬ا ‪:2‬رات ا را‪، .:‬‬

‫<‪$E‬رة ‪ .! 0‬و ‪ W2& $5 W!;& .! %‬أهاف "‪ ، .‬و&د ا@ ( وا ;ق ا ر‪ .‬و ا ‪ J[ :$‬ا ‪ .:#$ $%‬ا ‪4:‬‬

‫& ه !‪ o!& W2& F‬ا@هاف ‪ \Z:& :„ ،‬أ‪ ( :‬ا ‪ $:2‬ا  ‪:"! .
:‬ف !‪: F:‬ى ‪ := M5‬و&‪Y :=22‬ه‪:‬اف ا ‪4:‬‬

‫ د&=  ‪. J
i‬‬

‫ ه ‪AB‬ن &‪ J"H‬ا‪T‬ام اا&‪ .M‬ا "! "د ا ا‪ %  JK‬أن &<‪ F‬ا "!  !‪  F‬ر‪ .‬ا ‪2‬رة ا ‪D‬ا&‪ .‬ا ‪$‬ا‪4:B .:‬‬

‫ا را‪ .‬وا  ‪ .*:i‬وا


‪ ، R:‬و‪:i‬رة ذا&‪  !:& 6 .:‬ا ر‪ .:#‬ا "! ‪ .:‬آ= ‪ .:‬ا ;‪ :‬ف ‪ ،‬و‪ h:2& ًE:T0 ً: $  6‬دو‪ b:5‬آ‪J:‬‬

‫ا ; ‪ $‬ت ا@‪K‬ى ‪ ،‬آ &‪$  \B‬ى إرادة ا "! ‪ bH‬و;‪ b‬وو‪ b:& $ ; b:‬و‪d%*:‬ت ‪v:& R: ، b:" M‬‬

‫ ‪ b‬أن ‪$%‬ن ذا ‪i‬رة !‪ F‬ا !‪ J:‬وا


!‪$:‬رة وا ‪d:K : : :=H‬ل ا ا ‪ J:‬ا "! ‪ :2B .:‬و ‪ : :%‬ة ُ‪ :N‬أن &‪:#$‬ه ‬

‫و& = ا ا ‪ J‬ا "! ‪ .‬ا ‪. .H!T‬‬

‫‪$:_ 4:B .:L K ، d‬ء ا ُ‪ :‬خ‬


‫و&‪ J"H‬ا‪T‬ام اا&‪ .M‬ا "! "د ا ا‪ 4B JK‬ا "!  ‪ J
i‬ا ‪ " 4" M‬ا†ن  ً‬

‫ا "! ‪ 4:‬ا ‪$::& R:: ، 4 ::‬ا‪ B‬ا "‪ :: ::‬ا‪ 6‬آ ‪ ::5‬ت ا ‪ ::M 4::B .:#$ $%‬ل &‪ ::#$ $%‬ا "!‪ ::$‬ت و‪ ::=!
i ::‬ا‪ 6‬آ ‪ ::5‬ت‬

‫ا
*‪ - .‬وا ‪ 4‬إذا  أ  ا‪T‬ا= وإدار&= –  ‪ %‬أن &ث ‪ 4B .$5 .!25‬ا "! ‪. E 4B‬‬
12

M‫اا‬

Harvi Singh and Chris Reed (2001): A White Paper: Achieving Success with Blended

Learning Centra Software , ASTD State of the Industry Report, American Society for Training

& Development, March .

Janet Groen , Qing Li ( 2006) : Achieving the Benefits of Blended Learning within a Fully

Online Learning Environment: A Focus on Synchronous Communication , Educational

Technology , Vol. No. .Available at:

http://www.ucalgary.ca/~qinli/publicationJanet_qing_online%20learning_final.doc .

Jang KS, Kim YM & Park SJ (2006) : A blended learning program on undergraduate nursing

students' learning of electrocardiography, Studies in Health Technology & Informatics, Ovid

MEDLINE(R) , 122:799 .

KS Jang, YM Kim & SJ Park (2006) : A blended learning program on undergraduate nursing

students' learning of electrocardiography, Studies in Health Technology & Informatics, Ovid

MEDLINE(R) , 122:799 .

Rossett, A. (2002): The ASTD E-Learning Handbook. New York: McGraw-Hill.

Sue Bishop, & Others ( 2003): blended learning : Lessons From Experience , Australian

National Training Authority. ISBN 1 877057 24 X .

Susie Alvarez ( 2005 ): Blended learning solutions. In B. Hoffman (Ed.), Encyclopedia of

Educational Technology. [online], 3 Pages, Retrieved from :

http://coe.sdsu.edu/eet/articles/blendedlearning/start.htm, Last Visit 15 Apr. 2006.

Rate