5-Handel

19/9/06

16:12

Page 176

5-Handel

19/9/06

16:12

Page 177

Händel resmi, el yazmas› ya da baflka bir fley düflünülebilir...

Georg Friedrich Händel
(1685-1759)

5-Handel

19/9/06

16:12

Page 178

179 . (. ‹ngiliz koral müzik gelene¤inin en önemli örne¤i olan Messiah. XVII. ne büyük bir mutluluk bu. Temelleri MS 800 1. s.”1 Ünlü yazar Stefan Zweig’›n (1881–1942). ‹stanbul. Hava müthifl s›cakt›. Hatta ne düflünebilecek. yaln›zca uyumak ve dinlenmek.. Çabucak mührü kopar›yor. bir seslenifl de¤il. Metni okur okumaz. Operalar›yla büyük baflar›lara imza att›¤› Londra y›llar›n›n ard›ndan. ‹çinde yaz›l› bir fleyler olmal›yd›.. Stefan. Hiç kimsenin göremeyece¤i.. yaz› masas›n›n üzerindeki mumu yakt›. müzi¤in yüce ve sayg›n dehas›n›n sayesinde ve onun kanatlar› yard›m›yla kendi de¤ersiz sözcüklerinin de ölümsüzlü¤e uçacaklar›n› umdu¤unu yaz›yor. Tanr›n›n. bu bir sözcük. ‹talyan yar›madas›nda oldu¤u gibi.. uyumak hep uyumak ve hiçbir fley bilmemek.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 179 “21 A¤ustos 1741 günüydü. hay›r. Öyleyse ne için ve kimin için yaflayacakt›? Sonra yavafl yavafl yerinden kalkt› ve bir sarhofl gibi yalpalaya yalpalaya Pall Mall’› ve Saint James Street’i geçerek evine döndü. bu sözcükte bir mucize kudreti var. ne de konuflacak ve çalacak hali vard›. müzi¤i yeniden ruhunun derinliklerinde duymaya bafllam›flt›. bugün var oldu¤u gibi bir “‹talya” ve “Almanya”dan söz edilemez.) Daha ilk sözcü¤ü okurken heyecanland›. (. Kas›m E¤it. Metin ‘Comfort ye’ diye bafll›yor. bu güzel ve ahenkle akseden sözcük. Saul ve ‹srail M›s›r’da operalar›n›n metin yazar›.. melekleri arac›l›¤›yla bu zavall› kuluna gökyüzünden verdi¤i bir yan›t. Çok yorgundu.) Akflam olunca Green Park’ta dolafl›p biraz temiz hava almak için evinden d›flar› ç›kt›. ‹nsanl›k Tarihinde Y›ld›z›n Parlad›¤› Anlar. dudaklar›ndan dökülüp nas›l da ça¤lad›klar›n› ve flark›ya dönüfltüklerini gördü. Düflündü¤ü tek fley hemen yata¤›na uzan›p uyumakt›. büyük bir ustal›kla kaleme ald›¤› bu sat›rlarda sözünü etti¤i yap›t. ‘Teselli bul!’.. eritilmifl bir madenden ç›kan buhar kadar nemli ve s›cakt›.) Odas›na güçlükle girebildi. gözlerden uzak bir a¤ac›n gölgesine oturdu.) Parlak bir dikdörtgen biçiminde orada duran ve k⤛da benzeyen fley de ne öyle? (. bir yan›tt›r. Londra’n›n üzerindeki gökyüzü. ayn› zamanda XVIII.. Georg Friedrich Händel’in Messiah Oratoryosu (Mesih Oratoryosu) idi. Zweig. bir dil birli¤inden söz edilebilirdi. kap›lar ard›na kadar aç›lm›fl ve Händel. yeniden hissetmeye.. günümüze dek Händel’in en tan›nm›fl yap›t› olma özelli¤ini korumaktad›r. En üstünde. onun yaflama küskün ruhunu nas›l da derinden sars›yordu. ne de hissedebilecek bir durumdayd›. çev. Ne yazacak. besteci yeniden dönemin müzik yaflam›nda söz sahibi olacakt›. Hay›r. Yüzy›lda Almanca Konuflulan Ülkelerin Müzik Yaflam› XIX. Jennens ona yeni bir yap›t›n› gönderdi¤ini.. ‘Comfort ye’. yüzy›l›n renkli ve hareketli müzik hayat›n›n da bir özeti gibidir. Orta ve Kuzey Avrupa’da da kent devletleri vard›. Bestecinin küçük bir Alman kentinde bafllayan yaflam öyküsü. onu içinde hisseder etmez sözcüklerin müzi¤e dönüflüp nas›l uçufltu¤unu. flair Jennens’den gelen bir mektup var. çakma¤› çak›p. ilk kez 13 Nisan 1742’de Dublin’de seslendirilen bu oratoryosuyla. bir daha hiç kalkmamak üzere uyumak. 67-69. (. yüzy›l›n ikinci yar›s›na dek.) Bu bir paketti. (. siyasal birlikten çok.. kimselerin rahats›z edemeyece¤i bir yere. Avrupa’n›n güneyinde ve kuzeyinde. Can Yay›nlar› 1995. Ey Tanr›m.

iki farkl› yap› ortaya ç›kt›: Luther’in ö¤retisini benimseyen orta ve kuzey bölgelerde. Avrupa’y› tek bir taç ve Katolik Kilisesi etraf›nda toplamay› amaçlayan Kutsal RomaGermen ‹mparatorlu¤u. 1618–1648 y›llar› aras›ndaki Otuz Y›l Savafllar›. ayinlerde seslendirilecek yap›tlar› bestelemek ya da uygun müzi¤i bulmak ve bu yap›tlar› kilise korosuna çal›flt›rmakla yükümlüydüler. bölgedeki sanat yaflam›na büyük bir canlanl›l›k getirecekti. mezhep ayr›mlar›n›n belirginleflmesinden sonra. Sonraki y›llarda Reform ad›n› alacak olan. k›sa sürede soylu kesimin de deste¤ini kazand›. bu emeline hiçbir dönemde tam anlam›yla ulaflamad›. yaflad›¤› y›llar itibariyle Barok dönemden çok Rönesans bestecileri aras›nda say›lan. Kutsal Roma-Germen imparatorlar›n›n bu ülkeyle olan akrabal›klar› oran›nda birli¤e kat›lm›flt›. özellikle dini müzik alan›nda bir farkl›laflma göze çarpmaya bafllad›. ço¤unlu¤u Katolik Kilisesi’nin denetimi alt›nda bulunan topraklara sahip olamamak ve kilise için ödenmesi gereken maddi tutarlar›n yüksekli¤i. Fransa Kral›’n›n ihtiflam›n› yaflamaya heveslenecek ve bu durum ilerideki sayfalarda görülece¤i gibi. Kutsal Roma-Germen ‹mparatorlu¤u içindeki iliflkileri olabildi¤ince zay›flatmak amac›yla kent devletlerinin yan›nda yer alan Fransa. Nürnberg’de do¤an sanatç› Venedik’te Andrea Gabrieli’nin (1510–1586) ö¤rencisi olmufl.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 180 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem y›l›nda at›lan. Martin Luther’in. yeni mezhebin ayinlerinde büyük ölçüde Katolik Kilisesi’nin esaslar›n› temel almakla birlikte. ‹spanya da. son dönemde büyük bir yozlaflma içine giren Katolik Kilisesinin uygulamalar›na bir baflkald›r›yd›. k›sa süreli¤ine de olsa. Müzikle yak›ndan ilgilenen ve baz› besteleri olan Martin Luther. Bu bar›fl›n en önemli özelli¤i fluydu: Lutherci prensler imparatora sad›k kalmakla birlikte. önceleri tümüyle vicdani rahats›zl›klar› sonucunda dile getirdi¤i baflkald›r›. Böylece Katolik Kilisesi ve Kutsal Roma-Germen ‹mparatorlu¤u ile Luther yandafllar› karfl› karfl›ya geldi. Kutsal Roma-Germen imparatorunun egemenli¤ini kabul etmek ve ona ba¤l› kalmakla birlikte. Her bir prens kendi devletinin s›n›rlar› içinde. Heinrich Schütz 180 . t›pk› önceki yüzy›lda güneyde bafllayan Rönesans gibi tüm k›tay› etkilemiflti. Bir süre sonra. Bugün Almanya olarak adland›r›lan topraklarda. Protestan ya da Katolik olsun. ‹mparator V. Alman sanatç›lar için ‹talya ve ‹talyan müzi¤i her zaman önemli bir çekim merkeziydi. Reform hareketi Katolik Kilisesi’nin ba¤naz uygulamalar›na karfl› ç›k›fl olarak bafllamas›na karfl›n. Bu durum. Ayr›nt›lar›na Johann Sebastian Bach’›n yaflam›nda de¤inilece¤i gibi. Katolik mezhebine ba¤l›l›klar› de¤iflmeyen Güney Almanya ve bugünkü Avusturya’da ise. ‹talya’n›n büyüsüne kap›lan Alman sanatç›lar›n ilk örneklerinden biri. yafll› k›taya düzeni getirecekti. 1648’deki Vestfalya Bar›fl›. Hans Leo Hassler (1564–1612) idi. ayin müzi¤inde do¤al olarak bir de¤iflme olmam›flt›. kendi topraklar› üzerinde daima belirli bir hükümranl›k hakk›na sahiptiler. yüzy›l›n sonlar›nda etkin olan müzik anlay›fl›n› kuzeye tafl›m›flt›. hemen her zaman bu yap›n›n d›fl›nda kalmaya özen göstermifl. özellikle Luther yandafllar›n›n yo¤un oldu¤u Kuzey Avrupa’da büyük y›k›mlara yol açacak. Özellikle Fransa ve ‹ngiltere. kiliselerin kantorlar›. Avrupa’n›n özellikle Almanca konuflulan kuzey bölgelerinde büyük bir yayg›nl›k kazanacak ve uzun süreli bir siyasi çalkant›ya da neden olacakt›. “kantor” ad› verilen müzik yöneticilerine önemli görevler vermiflti. Ayr›ca Otuz Y›l Savafllar› boyunca. bir süre sonra Reformcu kanad›n tepkisini çekecek. bu kentte XVI. Avrupa’n›n kuzeyinde bafl gösteren bir hareket. öncülü¤ünü Martin Luther’in (1483–1546) yapt›¤› bu hareket. belirli bir çekim kayna¤› olmaya bafllayacakt›. Karl’›n (fiarlken) (1500–1558) hüküm sürdü¤ü y›llarda. temelinde feodal yap›ya bir direnifl vard›. Katolik Kilisesi’ne ba¤l› Viyana’daki imparator ile zaten zay›f olan ba¤lar›n tümüyle gevflemesi anlam›na geliyordu. kendi topraklar›nda inand›klar› mezhebe ba¤l› olabileceklerdi. Avrupa’n›n farkl› bölgelerinde bafl gösteren çat›flmalar oldukça uzun sürecekti. bölgedeki soylular›n seslerini yükseltmelerine neden oldu. 1520’lerde bafllayan köylü ayaklanmalar›. Bu kez söz konusu olan sanat ve düflünce alan›nda bir canlanma de¤il. Orta Avrupa’daki küçük kent devletleri. Kuzey bölgeleri için Flaman org okulu da ayr› bir önem tafl›yordu.

Stuttgart. sözlerin içeri¤ini ve genel havas›n› yap›t›n tonalitesi ile de vurgulama düflüncesi kendini hissettirir. s. 8. Il Primo Libro de Madrigali (Birinci Madrigal Kitab›) bafll›kl› yap›t›nda on sekiz örnek yer al›r. Schütz. madrigalinde 7. kontla birlikte Kassel’e giden delikanl› burada saray kilisesinin çocuk korosunda flark› söylemeye bafllam›fl. I. 1610–13 y›llar› aras›nda Venedik’te Giovanni Gabrieli’nin (1556?-1613?) ö¤rencisi oldu. 1 için Önsöz. Schmalzriedt. 3. Bir süre hukuk e¤itimi alan Schütz.1. tarihi kesin olarak saptanamamakla birlikte. sol diyeze çözülerek. Ayr›ca tenor partisi “do” sesini geciktirerek “si”ye çözülmüfltür. 7. Schütz’ün madrigallerinde. Kont Moritz’in kendisine sa¤lad›¤› maddi destekle. Venedik’ten ayr›lmadan Op.1. yüzy›l ‹talyan fliirinde “Marinoculuk” olarak adland›r›lmaya bafllam›fl ancak terim bir süre sonra. sonuncu madrigal ise iki koro için (sekiz ses) bestelenmifltir. tümüyle ‹talyan örnekleri etkisindedir ve sanatç› taraf›ndan “ç›rakl›k yap›t›” olarak adland›r›lm›flt›r. ölçüde kal›fltan sonra duyulan cümle. ayn› zamanda e¤itimini de tamamlam›flt›. Tonalite olgusunun yeni yerleflmeye bafllad›¤› o dönemde. Il Primo Libro de Madrigali . “notalar yerine sözcüklerle beste yap›yor”2 diye ünlenmesine neden olmufl. 1. Besteci özellikle Op. 6 Madrigal’de (SWV3 6) yapt›¤› gibi ac›. Soprano’da. 1 numaras›yla bu kentte bas›lan befl sesli madrigalleri. sesinin güzelli¤iyle 1598’de müflteri olarak handa konaklayan Hessen-Kassel Kontu Moritz’in dikkatini çekmeyi baflarm›fl. özlem. yüzy›lda Almanca konuflulan topraklar›n müzik yaflam›nda. Siegfried. XVIII. No. tüm Ortaça¤ ve Rönesans boyunca kullan›lan kilise makamlar›n›n etkisi hâlâ sürüyordu. Hänssler Verlag. Almanca “Schütz Yap›t Dizini” sözcüklerinin bafl harfleri. Madrigallerin metinleri dört flairin kaleminden ç›km›flt›r: Bunlar Battista Guarini (1538–1612) ve Giambattista Marino (1569–1625) gibi dönemin iki tan›nm›fl sanatç›s› ile Alessandro Aligieri ve Alessandro Gatti’dir. ard›ndan da bas partisinde fa sesi kullanarak 8. özellikle vokal müzik alan›nda besteledi¤i yap›tlarla Alman sanatç›lar için gerçek bir yol gösterici olmufltur. Soprano’da la sesi. “Frigya Dizisi”nin di¤er modlardan fark› I. ayr›l›k. ölüm ve gözyafl›n› konu alan metinlerde mi sesinde bafllayan “Frigya Dizisini” (mi-fa-sol-la-sido-re-mi) seçmeye özen gösteriyordu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 181 Georg Friedrich Händel XVII. ölçüde önce II. Bir hanc›n›n o¤lu olarak Gera yak›nlar›ndaki küçük bir kasabada dünyaya gelen Schütz. Derece sesleri aras›nda yar›m perde olmas›d›r. sözlerin anlam›n› müzikle de vurgulamakt›r. Marino’nun yap›tlar›nda kulland›¤› sözcük oyunlar› ve benzetmeler yaflad›¤› ça¤larda. sanatç›n›n bu yöntemi. Händel ve Bach’tan yüz y›l önce dünyaya gelen Schütz. Schütz’ün bu yap›tlar›nda özellikle dikkat etti¤i nokta. Op. v›.Birinci Madrigal Kitab› Schütz’ün ilk ‹talya gezisi s›ras›nda Venedik’te yay›mlatt›¤› Op. ölçüde mi sesi üzerinde tipik frig kal›fl› gerçeklefltirmifltir (II. ve II. 181 . küçümseme ifadesi olarak da kullan›lm›flt›r. o dönem modal kal›fllar›n majör bitmesi gelene¤ine uyulmufltur. Derecenin I. Gabrieli’nin çok korolu vokal yaz›s›ndan etkilendi. 1994. bir önceki kal›fla ba¤l› olmaks›z›n sol bekar ile bafllam›flt›r (Örnek 53a). pek çok Barok dönem bestecisinde karfl›lafl›lan. Dereceye ba¤lanmas›). 2. Heinrich Schütz Madrigali Op. ölçüye kadar farkl› partilerde fa diyez kullanmas›na karfl›n. Heinrich Schütz (1585–1672) çok önemli bir yer tutuyordu. ‹talyan madrigallerinden. Yap›tlar›n on yedi tanesi befl sesli koro için.

œ fug .1 No. 8 Madrigali (SWV 8). “Fuggi. fug gi. ˙ gi.gi. - œ œ œ œœ œ œ œœ œ œ œ gi.Schütz. kaç kalbim! 182 . kaç kalbim) sözleriyle bafllayan yap›tta pefl pefle giren partilerde duyulan hareket bir kaç›fl ve uzaklaflma duygusu yarat›r (Örnek 53b). fug fug - A T œ ˙ œ œ œœœœ œ œœœ œ œ œ œœ œ œ œ œœœ œ œ gi.gi. Schütz’ün Op. fug œœ œœ œ œ œ œ œ œ ˙ Œ œ Fug gi. Örnek 53b .œ œ gi. Madrigal Op. nascesti e dalletti gri ircane (il latte havesti) (Alessandro Aligieri) Alplerin sert çakmaktafl›ndan. œ fug . No. o mio co œœ ŒJ J o mio Fug B Œ œ œ œ œœ fug - gi. fug - gi.gi. œ -œ re. o mio co - - ˙ gi. Op. fug . san›r›m do¤muflsun sen. œ œ œ œ œ œ œ Œ œJ w œ œ œ J œœ œ œ œ œ œœ œ œ gi.œfug . 1. œ œ œ œ œfug . fug - . fug gi.gi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 182 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 53a – Schütz. w ŒJ J o mio co - - - Fuggi. 6 Madrigal. “D’orrida selce alpina” Girifl.œ gi. œœ w Œ JJ o mio co gi. 8 “Fuggi. fug gi. SI 4 &2 ∑ œ Œ Jœ ˙ J o mio co - ˙ - ˙ re. œ œ œ œœ œ - œ œ gi. o mio core” Girifl. 1. o mio core!” (Kaç. D’orrida selce alpina cred’io Dona. fug . - Ó Œ œœ ˙ JJ ˙ - - re. No. o mio core! (Giambattista Marino) Kaç.gi. Ó œ œœ œ - œœ w Œ JJ o mio co - ˙ re. Hazar kaplanlar› emzirmifl seni. fug gi. bestecinin sözcükleri müzikle vurgulamas›na güzel bir örnek oluflturur. fug gi. kad›n. fug - - œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œœ gi. Ó œ œ œœ œ œ fug œ œ œœ œ œ fug - S II 4 œ œ & 2 œœœœ œ œ œœœ œ 4 œ œ & 2 Œ œ œ œ œ œ œœ œœ 4 V2 Ó ?4 Ó 2 Fug Fug gi. fuggi. fuggi. fuggi.

sekiz sesli koro (iki koro) için yaz›lm›fl bir Motet’tir (SWV 280). Baz› kaynaklarda yap›t›n Kont’un sa¤l›¤› s›ras›nda tamamlanm›fl olabilece¤i bilgisi yer almakla birlikte. bunu ispatlayacak kuvvetli kan›tlar bulunmamaktad›r. Œ œ œœ œ œ œœ w wennich nur dich. Bölüm. Alman (Deutsch) sözcü¤ünün o günkü yaz›m flekli. Bu motetin iki korolu yaz› tarz›. Yap›t›n. aralar›nda efli ve iki k›z›n›n da bulundu¤u trajik ölümlerle karfl›laflan Heinrich Schütz. Schütz yap›t› üç ana bafll›k alt›nda toplam›flt›r: I. Otuz Y›l Savafllar› boyunca s›k›nt›l› günler geçirmifl ve bir süre Danimarka saray›nda çal›flarak savafl›n y›k›c› etkilerinden olabildi¤ince uzaklaflmaya çal›flm›flt›r. Notalar› günümüze ulaflmayan yap›t hakk›nda sonraki sayfalarda daha ayr›nt›l› bilgi verilmifltir. 5. II. 183 . Senden baflka kimim var göklerde) dizesiyle bafllayan sözleri 73. 2. kendi cenazesinde seslendirilmek üzere yaflam›n›n son y›llar›nda çeflitli kutsal metinleri bir araya getirmifl ve töreni en ince ayr›nt›s›na dek tasarlam›flt›. Yap›tlar›nda ‹talyan müzi¤inde öne ç›kan ifade önceli¤iyle. - œ w - be #w w w w -Her - Herr. A. Genç meslektafllar›na. Bafll›ca yap›tlar› Psalmen Davids (Davut’un Mezmurlar›). Mezmur’dan al›nm›flt›r. 1627’de sahnelenen ve ilk Alman operas› olarak tan›mlanabilecek Dafne’yi yazm›flt›r. w w T. Œ œ œ œ #œ œ œ œ ˙ Œ #œ œ œ Œ œ œ œ wenn ich nur Œœ œ œ ˙ wenn ich nur dich dich w ha w - ww - dich. II. Musikalische Exequien Heinrich Schütz’ün dini yap›tlar› aras›nda yer alan Musikalische Exequien (Müzikal Cenaze Töreni) bafll›kl› yap›t›. (Örnek 54a). Symphoniae Sacrae I-III (Kutsal Senfoniler). wenn ich nur dich. Örnek 54a – Schütz. wenn ich nur dich habe” (Tanr›m. 1628 y›l›nda yeniden Venedik’e giderek bu kez Claudio Monteverdi ile tan›flma ve onun müzi¤ini inceleme f›rsat› bulmufltur. XVII. koro &c ∑ w Herr.Herr 4. Kont Heinrich Posthumus von Reuss’un (1572–1635) cenaze töreni s›ras›nda seslendirilmek üzere bestelenmifltir. s. Yap›tlar›n›n büyük ço¤unlu¤unu dini müziklerin oluflturdu¤u besteci. wenn ich nur dich.C Œ œ œœ w Œ œ œœ w wennichnur wennichnur ˙. orgcu ve müzik yöneticisi olarak çal›flan Schütz. Atlas zur Musik. 1.wennichnur œ œ ˙ ha - œ #œ #œ ˙ - w be w Herr.wennichnur dich. dich - - be. Protestan Almanya’da çok tan›nan ve etkili bir besteciydi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 183 Georg Friedrich Händel Ülkesine döndükten sonra. 339. Musikalische Exequien. tabutun kilisedeki aile mezarl›¤›na defnedilmesi s›ras›nda yap›lan ayine Musikalische Exequien efllik etmiflti. dich ha w ha - w - - be. wenn ich nur dich œ œ œ w Œ œ œ œ w wŒ wenn ich nur dich. 1672’de Dresden’de öldü¤ünde. “Concerto in Form einer teutschen5 Begräbnis-Missa” (Alman Cenaze Duas› Formunda Konçerto) (SWV 279) olarak adland›r›lm›flt›r ve alt› sesli koro ile solistler içindir.wenn ich nur w dich &c w V c #w ?c w Herr. Kont Heinrich. Bölüm. wen nur dich Herr. bestecinin Venedik’te ö¤rendiklerinin ustaca uygulanmas›n›n en güzel örne¤idir.wennich nur dich. wenn ich nur dich Œ œ œ œ w w# œ œ œ w Œ wenn ich nur dich.Herr Œ œ œ œ ˙ wŒ œ œ œ # œ œ œ œ ˙ . B. koro S. kuzeyin kontrpuan gelene¤ini ustaca kaynaflt›rmas›n› bilmifltir. Yaflam› boyunca. önce Kassel’de ard›ndan da Dresden’de. “önce kontrpuan denen sert cevizi k›rmay›”4 ö¤ütleyen Schütz. yüzy›l Alman müzisyenler üzerinde iz b›rakm›flt›r. “Herr. Œ œ œœ œ œ œ œ wennichnur dich. Kont’un 1635 y›l›n›n sonlar›nda ölmesinin ard›ndan ailesi Schütz’ü müzikler için görevlendirmifl ve 4 fiubat 1636 günü. Bölüm. Kleine geistliche Konzerte (Küçük Dini Konçertolar) ve pasyonlard›r. ‹ki Koronun Girifli. wenn ich nur dich. B.

6 6. sayfa xv’de yer alan çizimden yararlan›larak haz›rlanm›flt›r. Bölüm I. fiemadaki k›rm›z› renk mutlaka olmas› gereken müzisyenleri. Koro’nun I. Musikalische Exequien. koroya yol gösteren ve parçaya girifli haz›rlayan parti önce yaln›z bafl›na duyulur (Örnek 54b). 184 . II. Koro girer (Örnek 54c). Intonatio Tenor 1 U V b 15 œ œ œ œ œ œ – œ œ œ œ œ œ œ – 4 Herr. Koro’dan uzakta durmas› gerekti¤ini ve yeterli say›da müzisyen olmas› durumunda. Musikalische Exequien’in Hänssler Verlag’da bas›lan notas›n›n önsözünde. Schütz. nun las . sar› renk de yeterli say›da kifli bulunabilirse yap›lacak takviyeleri belirtmektedir. Koro olarak adland›r›lan befl sesli grubun yan›nda. Koro’da yer alan tenorlar›n ilahi tarz›ndaki “Intonatio”su ile bafllar. Bölüm. üç sesli bir II. Örnek 54b .sest du dei nen Die ner Örnek 54c . Örnek 54d’deki flema bu yerleflmenin nas›l olmas› gerekti¤ini gösteriyor. Bölüm “Intonatio”. Koro yer al›r. Gregorius ezgilerinden beri yerleflmifl bu söyleme fleklinde. Ard›ndan I.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 184 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem III. Koro Girifli. III. fiema. Bu grup. Musikalische Exequien. III. bu grubun kilisenin farkl› yerlerine yerlefltirilen korolarla desteklenebilece¤ini partisyonda belirtmifltir. Burada I.Schütz. Bölüm I. gökyüzüne yükselen kiflinin ruhu (bariton ses) ve ona efllik eden iki melekten (soprano) oluflur.Schütz. “Canticum Simeonis” (Simon’un Övgü fiark›s›) (SWV 281) bafll›¤›n› tafl›r.

1670’te Salzburg’a gelerek Baflpiskoposluk Saray›’nda göreve bafllam›flt›r. 185 . Johann Heinrich Schmelzer (1620–1680) ve Heinrich Ignaz Franz von Biber (1644–1704) çalg› müzi¤i yap›tlar›yla adlar›n› duyurmay› baflarm›fllard›. Bohemya’da dünyaya gelen sanatç›. yaflam›n›n büyük bölümünü ‹talya’da geçirmiflti. Viyana Saray›nda görevli olan Schmelzer’in çalg› müzi¤i yap›tlar›n›n en özellikli yan›. Oldukça erken bir dönemde Macar. ayn› zamanda vokal yap›tlar›yla da ad›n› duyurmay› baflarm›flt›. Koro ve çalg›lar fief 2. Aralar›nda operan›n da bulundu¤u pek çok türde yap›t veren Biber. Musikalische Exequien.7 XVII. Johann Pachelbel (1653–1706) ile Lully ve Corelli’nin yan›nda e¤i7. 302’ye bak›n›z. ‹mparatorlu¤un farkl› bölgelerinin folklorik yap›s›n› yans›tmalar›yd›. 1637’de Viyana saray›nda orgcu olarak çal›flmaya bafllayan sanatç›. Çeflitli çalg›lar için besteledi¤i sonat ve süitlerinde ‹talyan müzi¤inin etkisi hemen hissediliyordu. Bohemya ve Polonya halk müzi¤inden etkilenen sanatç› özellikle sürekli bas efllikli keman sonatlar›yla tan›nmaktad›r. yüzy›ldaki Alman müzisyenler içinde Franz Tunder (1614–1667) ve Dietrich Buxtehude (1637–1707) usta orgculuklar›yla. Ayn› zamanda Frans›z tarz› süitler de besteleyen Froberger. Ayn› dönemde yaflayan Johann Rosenmüller (1619–1684). yirmi y›l sürdürdü¤ü bu görevi s›ras›nda baflta ‹talya olmak üzere. Johann Hermann Schein (1586–1630) ve Samuel Scheidt (1587–1654) say›labilir.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 185 Georg Friedrich Händel Örnek 54d . özellikle çalg› müzi¤i alan›nda. Koro Dinleyici Balkon Org Org 2. Ancak o dönemde keman çalmas›yla ad›ndan söz ettiren en önemli müzisyen Heinrich Ignaz Franz von Biber idi. Scheidt ça¤›nda iyi bir org ustas› olarak tan›n›yordu. Biber hakk›nda daha ayr›nt›l› bilgi için s. III. ad›ndan önceki sayfalarda da söz edilen Johann Jacob Froberger (1616–1667) öne ç›k›yordu. 1.Schütz. Döneminin efsane ismi Jan Pieterszoon Sweelinck’in (1562–1621) ö¤rencisi olan Scheidt. Koro 2. Meslek yaflamlar›n› Güney Almanya ve Viyana’da sürdüren sanatç›lar içinde. Roma’da Frescobaldi ile olan çal›flmas› onun özellikle “toccata” ve “canzona” formundaki yap›tlara yo¤unlaflmas›n› sa¤lam›flt›. klavsen ve org çal›fl›yla Avrupa’n›n kuzeyinde oldukça tan›nm›flt›. bir süre kentin ünlü k›zlar yetimhanesi “Ospedale della Pieta”da da çal›flm›flt›. Kuzey Almanya’da Saksonya bölgesinde do¤an Rosenmüller. önceleri do¤du¤u topraklarda çal›flm›fl. Praetorius ve Schein’›n daha çok vokal müzik alan›nda yap›t vermelerine karfl›n. Bölüm Oturma fiemas›. ‹ngiltere ve Flaman ülkelerine giderek buralardaki müzi¤i yak›ndan tan›ma flans›na sahip olmufltur. Koro Schütz’ün Ça¤dafllar› Heinrich Schütz’ün ça¤dafl› olarak tan›mlanabilecek ve yap›tlar›nda ‹talyan müzi¤inin etkileri hissedilen di¤er besteciler aras›nda. Venedik’teki San Marco Kilisesi orkestras›nda trombon çalan sanatç›. Michael Praetorius (1571–1621). özellikle keman için besteledi¤i yap›tlar›n teknik düzeyiyle ilgi çekmifltir.

o tarihte Saksonya-Weissenfels s›n›rlar› içinde bulunuyordu. bu görevi s›ras›nda Portekiz’e dek yolculuk yapm›flt›. Bestecinin ad› bu kitapta. Georg Händel’in ikinci efliydi. babas›. Georg Friedrich Händel’in çocukluk y›llar›na ait fazla bilgi bulunmuyor. MS 968 y›l›nda tuz yataklar›yla birlikte Kutsal Roma-Germen ‹mparatorlu¤u topraklar›na kat›larak Magdeburg’a ba¤lanan kent. Avrupa’n›n de¤iflik bölgelerinde çal›flm›fl. çok eski ça¤lardan beri tuz ticaretiyle ünlenmiflti. 23 fiubat 1685’te ikinci o¤ullar› dünyaya geldi¤inde baba Händel altm›fl üç yafl›ndayd›. Bu bilgiler Händel’in ya da sekreteri John Smith’in (1712–1795) anlatt›klar›ndan derlendi¤i için. 1600’lerin bafllar›nda Halle’ye yerleflen Händel ailesinin üyeleri. o dönem müzisyenleri aras›nda. Genç kad›n da korkunç salg›nda iki kardeflini ve annesini yitirmiflti. 186 . erken yafllardan itibaren özellikle operalar›yla büyük bir ün kazanm›flt›. yetenekli çocu¤un gizli gizli klavsen çal›flmas›na engel olamayacakt›. ‹ngiliz uyru¤una geçinceye kadar “Georg Friedrich Händel” olarak kullan›lm›fl daha sonra “Handel” fleklinde yaz›lm›flt›r. Hemen her kitapta yer alan bir bilgiye göre. Çiftin ilk o¤lu do¤um s›ras›nda ölmüfltü. Frans›z Protestanlar›n›n yo¤un olarak yerleflti¤i kuzey kentlerinden biri konumuna gelmiflti. Reform hareketi s›ras›nda Martin Luther’in yan›nda yer alan Halle. 1643’te ilk evlili¤ini. Ancak Almanya’n›n küçük bir kenti olan Halle’de dünyaya gelen Georg Friedrich Händel. Ancak bu yasak. meslek olarak berberli¤i seçmiflti. 1622’de dünyaya gelen Händel’in babas› Georg Händel. kocas›ndan yaklafl›k otuz yafl genç olan kad›n. daha yaflad›¤› y›llarda farkl› bir konuma sahipti. Georg Händel’in t›p bilgisinin ne düzeyde oldu¤u tam olarak bilinememekle birlikte. Georg Friedrich’in bir müzik aleti çalmas›n› yasaklad›. müzik yetene¤i erken yafllarda ortaya ç›kan Händel’in bu yola yönelmesine karfl› ç›km›flt›. müzik tarihine geçmesini sa¤layacak bu olay yaflam›n›n sonlar›nda gerçekleflmiflti. ‹talya’da bulundu¤u y›llarda “Hendel” olarak. Çeflitli kaynaklarda aktar›lan benzer olaylar. ço¤unlukla bestecinin ölümünün ard›ndan yay›mlanan John Mainwaring’in (1735–1807) biyografisine dayan›yor.8 Bebe¤in babas› Georg Händel (1622–1697) berberlik ve cerrahl›k yap›yordu. ‹ngiliz uyru¤una geçtikten sonra da “George Frideric Handel” fleklinde kullanacakt›. do¤du¤u kent Halle’deki Liebfrauen Kilisesi’nde vaftiz edilerek ad› kayda geçirildi. 8. tarafs›z bir gözün tan›kl›¤›ndan oldukça uzak. bir süre sonra ikinci efli Dorothea Taust ile evlenmiflti. O dönemde berberler baz› basit ameliyatlar› yapabiliyorlard›. ölen ustas›n›n efliyle gerçeklefltiren Georg Händel. Bu yüzden o¤lunun daha geçerli bir meslek edinmesinden yana olan baba Händel. bir süre sonra ticari ayr›cal›klar kazanm›fl ve bunlar› tarih boyunca sürdürmüfltü. Kitab›n farkl› bölümlerinde genel olarak “Händel” fleklinde kullan›lmaktad›r. Annesi Dorothea (Taust) Händel (1651–1730) bir rahibin k›z›yd›. Besteci. b›çak yutmufl bir adam› operasyonla sa¤l›¤›na kavuflturmas›. Üstelik kent a¤›r ekonomik s›k›nt›lar içindeydi. 1685 y›l›nda Fransa Kral› XIV. dönemin sosyal yap›s› göz önüne al›nd›¤›nda çok da haks›z say›lmazd›.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 186 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem tim gören Georg Muffat (1654–1704) ise çalg› yap›tlar›yla tan›n›yordu. Louis’nin dinsel özgürlükleri güvence alt›na alan Nantes Ferman›’n› yürürlükten kald›rmas›n›n ard›ndan. Yönetim merkezi olan Weissenfels’den otuz kilometre uzakta olan Halle’de bir müzisyen için yapacak fazla ifl yoktu. o y›llarda hayli ün kazanmas›na neden olmufltu. Salle Irma¤› kenar›nda bulunan Halle kenti. kilise defterine bu flekilde kaydedilen ad›n›. Otuz Y›l Savafllar›’n›n ard›ndan ba¤l› bulundu¤u dukal›k sürekli de¤iflen Halle. 1681’de kenti etkisi alt›na alan veba salg›n›nda kar›s›n› ve bir o¤lunu yitirmifl. bir gün sonra. Gençlik y›llar›nda bir süre gemi doktoru olarak çal›flan Georg Händel. y›llar boyunca ticaretin çeflitli dallar›nda etkinlik göstermifller ve Lutherci inan›fl› benimsemifllerdi. Halle’deki Çocukluk Y›llar› 23 fiubat 1685 günü dünyaya gelen Georg Friedrich Händel.

on iki yafl›ndaki Georg Friedrich Händel babas›z kald›. ne yaz›k ki günümüzde kay›pt›r. Halle y›llar›na dayanmaktad›r. Händel. yöneticiler için önemli de¤ildi. Bu gezi s›ras›nda küçük Händel’in müzi¤e olan yetene¤i dükün dikkatini çekmifl ve doktoruna. Berlin’e ancak 1702’de gelmesi. bu bilgilerin do¤ru olmad›¤›n› göstermektedir. cenaze töreninde okunan. Halle’de bulundu¤u y›llarda Berlin’e yapt›¤› bir yolculuktan söz edilir. Ancak kal›c› kadro için bir y›ll›k deneme süresi öngörülüyordu. Halle’de opera temsillerinin yap›lm›yor olmas›. Babas›n›n ölümünden yaklafl›k befl y›l sonra. ya babas›yla birlikte 1697’den önce. Belirsizli¤in temelinde John Mainwaring’in biyografisinde yer alan ifadeler yatmaktad›r. Ancak bestecinin kopya etti¤i yap›tlar›n büyük ço¤unlu¤unun Froberger. Halle’deki Dom Kilisesi. kendinden birkaç yafl küçük olan Händel ile arkadafl olmufltu. Mainwaring’e göre Händel ve babas› 1698’de Berlin’e bir gezi yaparak Brandenburg Saray›’n› ziyaret eder. Pek çok müzik tarihçisi. Lutherci kiliselerle karfl›laflt›r›ld›¤›nda müzik ikinci planda kal›yordu. Händel’i ça¤›n bu popüler sahne sanat›na oldukça yabanc› b›rakm›flt›. bestecinin büyük olas›l›kla bu kente birden fazla ziyaret yapm›fl olabilece¤ini düflünmektedir. Zachow. Zachow ve Nikolaus Adam Strungk’a (1640–1700) ait oldu¤u çeflitli kaynaklarda yer almaktad›r. babas›n›n sa¤l›¤›nda kendi için uygun gördü¤ü hukuk e¤itimine bafllad›¤› san›l›yor. Händel’in biyografilerinin hepsinde. Zachow’dan ald›¤› dersler sayesinde temel müzik bilgilerini ö¤renmekte gecikmedi. Halle’de kald›¤› süre içinde. ölenin yak›nlar› taraf›ndan kaleme al›nm›fl fliirler aras›nda küçük Händel’inki de vard›. bu yetenekli ö¤rencisi için sadece Alman müzikçilerin de¤il. 187 . Barok dönemin bir di¤er önemli bestecisi olan Georg Philipp Telemann’›n yaflamöyküsünün ayr›nt›lar›na. Kilisedeki orgculu¤unun yan› s›ra. Kilise bünyesinde ayr›ca küçük bir obua grubu da yer al›yordu. Özellikle kontrpuan›n tüm inceliklerini kavrayabilmek için çok say›da yap›t inceliyor ve bunlar› kopya ediyordu. o tarihlerde yeni kurulmufl olan Halle Üniversitesi’ne kayd›n› yapt›rd›. ayr›ca Leipzig’de de küçük bir 9. Händel yaflam› boyunca Zachow’dan ald›¤› derslerin. Halle’deki Leibfrauen Kilisesi’nde orgcu olarak çal›flan Friedrich Wilhelm Zachow’dan (1663–1712) ders almaya bafllam›flt›. Alman müzikli oyunlar›n›n temsil edildi¤i bir merkezdi. Dom Kilisesi. Händel’in çal›flma defteri olarak adland›r›labilecek bu defter. s›k s›k bu kente gidiyor. bu ilk ve belki de tek hocas›ndan sayg›yla söz etmifltir. Büyük olas›l›kla bu gezinin ard›ndan Händel. ayda bir kez pazar günleri düzenlenen “Chorus musicus” adl› koro konserlerini de yönetiyordu. 1700’lerin bafllar›nda. Händel yaflam boyu sürecek bir dostlu¤un da temellerini atm›flt›. babas›n›n Weissenfels’teki saraya yapt›¤› bir yolculu¤a kat›lm›flt›. Belirli bir fakülte ad› an›lmamakla birlikte. bu grup nedeniyle. bu yetenekli delikanl›y› orgcu olarak görevlendirmeye karar vermiflti. 11 fiubat 1697 günü Georg Händel’in ölümüyle. Dükün özel doktoru konumunda olan baba Händel. dönemin tan›nm›fl ‹talyan bestecilerin yap›tlar›ndan da yararlan›yordu. Ayn› tarihlerde Händel. müzisyen olarak ilk ifline kavufltu. o¤lunun müzik e¤itimine özen göstermesini ö¤ütlemiflti. ya da Hamburg’a gitmeden evvel. Gerçi üvey a¤abeyinin görevli oldu¤u ve babas›n›n da s›k s›k gitti¤i Weissenfels. Leipzig kentine hukuk ö¤renimine giden Magdeburg do¤umlu Georg Philipp Telemann9 (1681–1767). ilk evlili¤inden olan o¤lu Karl da sarayda çal›fl›yordu. delikanl›n›n. yaln›z bafl›na gerçekleflmifltir. Dönemin tan›nm›fl orgcular›ndan olan Zachow. 10 fiubat 1702’de. Ancak tarihi konusunda kesin bir bilgi yoktur. Bestecinin Berlin gezisi. Bach’›n incelendi¤i sayfalarda de¤inilecek. arkadafl›n›n dikkatini özellikle operaya çekmiflti. Georg Händel’in bu tarihten bir y›l önce ölmüfl olmas› ve gezi boyunca yetenekli delikanl› ile tan›flt›¤› öne sürülen ‹talyan opera bestecisi Giovanni Bononcini’nin (1670–1747). 1684’ten beri kentte görevliydi. Händel’in bu çalg›y› yak›ndan tan›mas›. Leipzig’deki hukuk e¤itimi s›ras›nda müzik alan›nda da aktif olan Telemann. kendi e¤itimi için çok yararl› oldu¤unu belirtmifl. Protestan inan›fl› benimseyen Kalvenci ö¤retinin ayin düzenini uyguluyordu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 187 Georg Friedrich Händel Händel on yafl›na geldi¤inde. Händel’in Lutherci ö¤retiye inanmas›. O dönemde âdet oldu¤u üzere.

274. 1600’lerin ilk y›llar›nda ‹talya’da bafllayan opera temsilleri. Almanca konuflulan topraklarda operan›n yay›ld›¤› merkezler olarak. Gerhard. gerçekten bu tan›mlamay› fazlas›yla hak ediyordu. e¤itici olmalar›na özen gösterilirdi. T›pk› Venedik’te oldu¤u gibi kentin yönetiminde de bir meclis söz sahibiydi ve bu toplulu¤un ço¤unlu¤unu tüccar ve hukukçular oluflturuyordu. Kuflkusuz bu topraklar›n büyük 10. Münih. Georg’un. Bu denemelerin baz›lar›. Fransa’da oldu¤u gibi. ‹kinci ‹talya gezisinde Monteverdi ile tan›flarak onun tarz›ndan etkilenecek olan Schütz. Halk flark›lar› olan “lied”lerin ve koro bölümlerinin bir arada bulundu¤u bu yap›tlar›n müzikal yönlerinden çok. er ya da geç ülkenin kendi dilinde opera denemeleri bafll›yordu. Rinuccini’nin 1598’de Floransa’da. ‹lk Alman operas› olarak kabul edilen ancak müzi¤i günümüze ulaflamayan yap›t. Kentin özel konumu siyasetçilerin de ifline geliyordu. ‹kinci yol ise. ilk yolu izleyen y›llar içinde gerçeklefliyor. güncel siyasi çekiflmelerden kaç›labilecek gerçek bir “liman” konumundayd›. Kuzey Denizi ve ‹ngiliz limanlar›yla yap›lan tüm ticareti kentteki tüccarlar yönetiyor ve bu mallar› Avrupa’ya tafl›yorlard›. Kutsal Roma-Germen ‹mparatorlu¤u topraklar› içinde bulunan Hamburg. dönemin tan›nm›fl flairlerinden Martin Opitz (1597–1639) taraf›ndan yap›lm›flt›. asl›nda idari olarak yar› özerk bir statüdeydi. do¤rudan aç›k denizle ba¤lant›s› bulunmad›¤› için güvenli bir limand›. Braunschweig ve Hamburg öne ç›k›yordu. bu yap›t›nda flark›c›lar›n olabildi¤ince yavafl ve anlafl›labilir konuflmalar›na ayr›ca bunu ana dillerinde yapmalar›na özen göstermiflti. Hamburg d›fl›ndaki kentlerde ‹talyan operas› egemendi. Almanya’da Opera “Kuzeyin Venedik’i” olarak adland›r›lan Hamburg. Sigmund Theophil Staden’in (1607–1655) müzi¤ini besteledi¤i ve “‹talyan tarz›nda” oldu¤u belirtilen bu yap›t. Jacobo Peri’nin müzi¤iyle sahnelenen ayn› adl› operas›ndan al›nm›flt›. Schütz’ün ilk ‹talya gezisinin ard›ndan bestelenen yap›t›n metni. Amac› operada çal›flmaya bafllamakt›. bir çeflit serbest bölge gibiydi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 188 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem opera binas› vard›. önceleri büyük ilgi gören ‹ngilizce yap›tlar. daha çok eski “Schuldrama”lar› an›msat›yordu. Hessen-Darmstadt Kontu II. yaflam›n› Dom Kilisesi’nin orgcusu olarak sürdürmek bu yetenekli delikanl›ya göre de¤ildi. Georg Philipp Harsdörffer’in (1607–1658) metni üzerine. Hamburg’da pek çok ülkenin temsilcisi ve diplomat› bulunuyordu. Almanca konuflulan ülkelerde operaya kaynakl›k edebilecek yap›tlar olarak Rönesans’taki “Schuldrama” (Ö¤retici Oyun) örnekleri göze çarpar. T›pk› ‹talya’daki ilk operalar gibi. bir süre sonra ‹talyan operalar›na yenilmekten kurtulam›yordu. Bir süre sonra genç Händel bu kente gitmenin yollar›n› aramaya bafllad›. Hannover. bir dü¤ün için bestelenmiflti. s. Elbe Irma¤›’n›n deltas›nda yer alan Hamburg. Opera genellikle iki yolla yeni bir kültüre s›z›yordu: ‹talyan sanatç›lar›n. baflar›l› sonuç verip uzun soluklu oluyor ya da ‹ngiltere örne¤indeki gibi. Ancak metin Almancayd› ve çeviri. Ancak bölgenin ve Almanya’n›n en önemli sahnesi Hamburg’dayd›. 188 . ülkelerine döndüklerinde ‹talyan tarz› bir sahne yap›t› bestelemeleri ilk yoldu. Böylece 1703 y›l›n›n yaz aylar›nda flans›n› denemek için Hamburg’a gitti. imparatorlu¤un baflkenti Viyana’n›n yan›nda. ya da güneyde e¤itim gören kuzeylilerin. Geschichte der Musik. Hukuk e¤itimi ona cazip gelmiyordu. Dresden. Salzburg. Nestler. 1644’te Nürnberg’de sahnelenen Seelewig’dir. Heinrich Schütz’ün yap›t› da. Öncelikle bir liman kenti oldu¤u ve Kuzey Avrupa’n›n ticaretinde çok önemli bir rol üstlendi¤i için Venedik’le karfl›laflt›r›l›yordu.10 Müzi¤i günümüze ulaflabilen ilk Almanca opera. bu nedenle tüm Kuzey Avrupa’da büyük bir y›k›ma neden olan Otuz Y›l Savafllar› boyunca Hamburg. k›sa bir süre sonra Avrupa’n›n di¤er bölgelerine yay›lmaya bafllam›flt›. Torgau’da yap›lan evlenme töreni s›ras›nda sahnelenen bu yap›t›n Almanca tam ad› “Pastoral-Tragikomodie von der Daphne” (Dafne’nin Pastoral Trajik-Komedisi) idi. 1627’de Heinrich Schütz’ün besteledi¤i Dafne’dir. 1678’de etkinli¤e bafllayan ve Händel’in meslek yaflam›nda da önemli bir rol oynayan halka aç›k opera binas›n›n bulunmas›yd›. “Kuzeyin Venedik”i yak›flt›rmas›n› hakl› ç›kartacak bir di¤er özellik.

12. Önceleri ikinci keman grubunda temsillere kat›lan bu yetenekli delikanl›. yap›t içindeki aryalar ise ‹talyanca idi. belediye baflkan› Christian Postel (1658–1705) ve avukat Christian Hunold’un (1680–1721) ad› öne ç›k›yordu. 1699’da Die Plejades (Pleiadlar12) adl› ilk sahne yap›t›yla bestecilik kariyerine bafllad›. operan›n geliflmesi için gereken parasal kayna¤›n aktar›lmas›nda önemli bir engel oluflturmufltu. Bestecinin 1678’de sahnelenen Adam und Eva (Âdem ve Havva) adl› müzikli oyunu. Genç Händel’in Hamburg’da ilk tan›flt›¤› kifliler aras›nda Johann Mattheson (1681–1764) vard›. Türkçede “Yedi Kandilli Süreyya” ya da “Ülker Burcu” olarak da an›lmaktad›rlar. besteci ve opera flark›c›l›¤›n›n yan› s›ra. Librettolar genellikle Almanca. 189 . Atlas’la Pleione’nin yedi y›ld›za çevrilen k›zlar› olarak tan›ml›yor. Halk›n dini inançlar›n› güçlendirecek konular çok gözdeydi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 189 Georg Friedrich Händel bölümünü etkisi alt›na alan Otuz Y›l Savafllar› ve onun getirdi¤i maddi olanaks›zl›klar. Kent meclisinin gündeminde bu konu uzunca süre ilk s›radaki yerini korudu. XVII. Usta bir orgcu olan Reinken’den çok. Bu bölümlere zaman zaman koro da kat›l›yor ve sözler bu kez Frans›zca oluyordu. Azra Erhat. Metin yazar› olarak kentin ileri gelenlerinden rahip Heinrich Elmenhorst (1632–1704). Hamburg Operas› ve Händel 1678’de Hamburg kent meclisi üyelerinden Gerhard Schott. Özellikle Braunschweig’daki y›llar› onun opera ile yak›ndan tan›flmas›n› sa¤lam›flt›. Sahnelenen oyunlar›n ilginç bir yap›s› vard›. Yo¤un tart›flmalar›n ard›ndan. Viyana’da önceki sayfalarda ad›ndan söz edilen Antonio Cesti (1623–1669) ve Antonio Draghi (1634–1700) bu bestecilerin en önemlileriydi. “Pleiad’lar”›. Resitatifler Almanca oluyor. Johann Sigusmund Kusser (1660–1727) ve Nikolaus Adam Strungk (1640–1700) gibi kuzeyli besteciler de çeflitli kentlerdeki operalarda yap›tlar›n› sahneliyordu. XVIII. Önceleri Hamburg Operas›’nda sahneye ç›kan sanatç›. Hannover’de Agostinio Steffani (1654–1728). arkadafl›n›n o dönemde çok 11. yazd›¤› kitaplarla da dönemin atmosferini sonraki kuflaklara aktarm›flt›r. dini konular›n daha genifl kitleler taraf›ndan ilgiyle izlenmesini sa¤lamak amac›yla bunlar› sahne üzerine tafl›may› düflündü. Johann Theile böylesi bir çal›flmaya yatk›nd›. Händel’in Hamburg Operas›’ndaki ilk görevi keman çalmakt›. benzer içerikli pek çok oyun kentin yeni opera binas›nda sergilenmeye bafllad›. Dresden’de Giovanni Andrea Bontempi (1624–1705) ve Carlo Pallavicino (1630–1688). Mattheson sonraki y›llarda. lied benzeri bölümler de yine bu dilde söyleniyordu. Müzik e¤itimini Leipzig’de alan ve bir süre bu kentin üniversitesine giden Reinhard Keiser. 1690’lar›n ikinci yar›s›nda Hamburg’a gelen Keiser’in yönetimde tam anlam›yla söz sahibi olmas›n›n 1700’lerin ilk y›l›na rastlamas› akla daha yak›n. yüzy›l müzik yaflam›n›n çok yönlü simalar›ndan biri olan Mattheson. Kendinden dört yafl küçük olan Händel’in Hamburg’a gelmesinin ard›ndan iki genç yak›n bir dostluk kurdular. Mitoloji Sözlü¤ü’nde. Ayn› tarihlerde Johann Jacob Löwe (1629–1703). Bu amaçla kentte görevli müzikçiler Johann Theile (1646–1724) ve Jan Adams Reinken (1623–1722) ile iflbirli¤i yapt›. bir süre sonra klavsen de çalmaya bafllad›. Bunun yan› s›ra genellikle Frans›z tarz› uvertürler ve dans bölümleri bulunuyordu. Hamburg’daki ilk opera olmas› yönünden önemlidir ancak ne yaz›k ki notalar› günümüze ulaflamam›flt›r. yüzy›l›n ikinci yar›s›nda Almanya’n›n çeflitli kentlerinde ve Viyana’da görevli opera bestecileri aras›nda ‹talyan sanatç›lar da bulunuyordu. Hamburg’a gelmeden önce çeflitli kentlerde müzik yöneticili¤i yapm›flt›. bir süredir operada görevli olan Reinhard Keiser’in (1674–1739) yönetime getirilmesine karar verildi. Böylece Hamburg Operas›’n›n yükselifl devri bafllayacakt›. 1703’te11. Keiser’in yap›tlar› ço¤unluktayd›. Baz› kaynaklarda bu tarih 1696 olarak belirtiliyor. Bu ilk örne¤in ard›ndan. Ayn› tarihlerde Georg Friedrich Händel de kente gelerek bu kurumda çal›flmaya bafllad›. Hamburg Operas›’nda 1700’lerin ilk y›llar›nda sahnelenen bu sahne yap›tlar› sözcü¤ün tam anlam›yla bir kokteyli and›r›yordu. Bir süre sonra tümüyle dini temalar›n ifllendi¤i bir opera fikri çeflitli kesimlerin ilgisini eskisi kadar çekmemeye bafllad›.

Mattheson arac›l›¤›yla Hamburg’un önemli simalar›yla tan›flma flans› buldu. usta orgcunun önerisini reddedip Hamburg’a döndüler. Öfkelerini bir türlü denetleyemeyen iki arkadafl düelloya bafllam›fl. Händel elbisesindeki bir dü¤me sayesinde yaralanmaktan kurtulmufltu. Örnek 5513 . böylece babas›n›n ölümünün ard›ndan ailenin sorumlulu¤unu alma görevini de üstlenmiflti. Bu be¤eni Händel’in opera bestecisi olarak tan›nmas›na olanak sa¤lad›. Händel de buna karfl› ç›km›flt›. Fernando Liebliche Wälder. ‹ki genç. Yaflam›n›n sonraki y›llar›n› neredeyse tümüyle yabanc› topraklarda sürdürecek olan besteci. 8 Ocak 1705 günü ilk kez sahnelen Almira baflar› kazand›. solistle orkestra çalg›lar› aras›ndaki ezgi taklidinin. Amaçlar›. Fernando’nun Aryas›. K›rk befl Almanca aryan›n yan›nda on befl ‹talyanca örnek yer al›yor. Yap›t›n metni Venedikli libretto yazar› Guilio Pancieri’ye aitti. Ulrich Michels’in Atlas zur Musik adl› yap›t›n›n 320. Almira’da yer alan ve Örnek 55’te birkaç ölçüsü verilen Fernando’nun aryas›. müzikal becerilerin yan› s›ra Buxtehude’nin bir koflulu daha vard›: Yerine geçecek orgcu k›z›n› efl olarak almal›yd›. Örnek. 190 . schattige Felder kühlet des Herzens unnenbare Pein. Y›llar önce kendi de Franz Tunder’in k›z›yla evlenerek bu görevi elde etmiflti. Almancaya Friedrich Christian Feustking taraf›ndan çevrilmiflti. ayr›ca Frans›z tarz›nda danslar da sahnelemeyi zenginlefltiriyordu. Händel ve Mattheson için. Mattheson da rol alm›flt›. Asl›nda olay önemsiz bir nedenden kaynaklan›yordu.Händel. Almira. Händel bu ek ifller sayesinde Halle’de bulunan annesine bir miktar para gönderebilmifl. üflemeli çalg›lar yönünden oldukça zengindi. Mattheson’un Cleopatra operas›nda klavseni kimin çalaca¤› konusunda bafllayan tart›flma giderek k›z›flm›fl ve ifl 盤›r›ndan ç›km›flt›. ünlü orgcunun Meryem Ana Kilisesi’ndeki görevini devralmakt›. Fernando Güzel ormanlar. ‹ki genç 1703 A¤ustos ay›nda Lübeck’e giderek. Her ikisi de tart›flman›n gereksiz yere büyüdü¤ünü fark etmifl olacak ki. dönemin efsane ismi Dietrich Buxtehude’yi ziyaret ettiler. Daha sonra araya giren ortak dostlar› bu anlams›z kavgay› bitirmiflti. dönemin di¤er örneklerinde oldu¤u gibi. klavsenin bafl›na geçerek operay› yönetmek istemifl. Händel. Almira. henüz ezginin gücünü keflfetmemifl oldu¤unu yazacakt›. III. perdede bu karakterin intihar etmesinin ard›ndan. Özellikle klavyeli çalg›lardaki yetene¤i herkes taraf›ndan takdir edilen Händel’in bu konuda epey flans› vard›. yaklafl›k bir ay sonra Händel’in Hamburg için besteledi¤i ilk operas› olan Almira’da. Yap›tta kullan›lan orkestra. Ancak göreve kabul edilmek için. iki y›l sonra ayn› yolculu¤u gerçeklefltirecek Bach gibi. gölgeli çay›rlar Kalbin anlat›lamaz ac›s›n› serinletin. Buxtehude’nin yirmi sekiz yafl›ndaki k›z› Anna Margareta ile evlenmek o derece cayd›r›c›yd›. 1704 Aral›k ay›nda Händel ve Mattheson aras›nda büyük bir kavga patlak verdi. ‹ki delikanl› ifli düello etmeye dek vard›rd›. bu sayede gelirini artt›rman›n yan› s›ra. Kendi yap›t›nda “Antonius” rolünü canland›ran Mattheson. Hamburg’daki renkli ve aç›k yaflamdan çok etkilenecekti. Hamburg’un kozmopolit yüzünü tan›ma olana¤›na da kavufltu. Kentteki ‹ngiliz elçisi John Wyche’nin (1671–1713) o¤lu Cyril Wyche’ye (?-1756) klavsen dersi veren Händel. Händel’in ilk dönem yap›tlar›ndan beri kulland›¤› bir yöntem oldu¤unu göstermesi aç›s›ndan ilginçtir.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 190 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem iyi armoni bilgisi olmas›na karfl›n. 13. Hamburg Operas›’nda sahnelenen oyunlar›n tipik bir örne¤iydi. sayfas›ndan yararlan›larak yeniden yaz›lm›flt›r. t›pk› 1705’te Bach’›n da yapaca¤› gibi. Meryem Ana Kilisesi’nin orgcusu olarak çal›flmak ne denli cazipse.

Werner Pieck. bugün St. Baz› kaynaklarda Prens Ferdinando’nun Händel’i Floransa’ya davet etti¤i ve yolculuk masraflar›n› da üstlendi¤i bilgisi yer almakla birlikte. aç›kça olmasa bile Händel’e karfl› cephe alm›flt›. Hamburg Operas› yöneticisi olan Reinhard Keiser. neler yapabilece¤ini göstererek herkesi hayretler içinde b›rakt›. o tarihlerde eflinin veraset sorunu nedeniyle Hamburg ve civar›nda bulunan Gian Gastone. Werner. Händel için Corelli ile tan›flmak ve onun çalg› yap›tlar›n› incelemek çok yararl›yd›.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 191 Georg Friedrich Händel Almira’n›n bestelendi¤i dönemde. Daha önceki sayfalarda adlar›ndan söz edilen üç kardinal. 16. 2001) adl› kitab›nda (s. Leben Händels (Europäische Verlagsanstalt. 15. Özellikle Kardinal Ottoboni’nin saray› müzik konusunda son derece hareketliydi. yüzy›llard›r kuzeyli besteciler için bir çekim kayna¤› olmufltu. ‹ngiliz ve Alman sanatç›lar aç›s›ndan ‹talyan sanat›n› yak›ndan tan›mak.”15 Kentte besteciyi korumas› alt›na alan soylular aras›nda üç ad öne ç›k›yordu. ‹talya Y›llar› Akdeniz’in günefli ve Rönesans’›n coflkusu. Asl›nda yap›t Keiser için Almancaya çevrilmifl ancak geliflen olaylar sonucunda Händel’e flans verilmiflti. Pieck. Ancak Ferdinando de Medici’nin daveti sonucu ‹talya gezisine bafllayan Händel’in. Bu arada operan›n maddi durumu giderek kötülefliyordu. yüzy›l bafllar›nda ‹talya’ya duyulan hayranl›k tüm Avrupa’y› kaplam›fl gibiydi. Händel büyük olas›l›kla. o dönemde tutulmufl çeflitli kay›tlar arac›l›¤›yla belgelenebilmekle birlikte. 77). hangi kentten bafllad›¤› kesin olarak bilinmemektedir. Carlo Colonna (1665–1739). Hamburg’da Händel ile karfl›laflan kiflinin Ferdinando’nun kardefli Gian Gastone de Medici olmas›n›n daha kuvvetli bir olas›l›k oldu¤unu belirtiyor.14 Floransa’n›n ünlü ailesi Medicilerin üyesi olan Ferdinando. bir süredir Hamburg’da bulunan ve müzi¤e çok merakl› olan Prens Ferdinando de’ Medici’nin (1663–1713) büyük etkisi olmufltu. bu sanatç›lar için bafll› bafl›na bir esin kayna¤› oluyordu. Pieck’e göre. Giovanni Kilisesi’nin orgunda. Händel’in ‹talya’daki ilk dura¤› büyük olas›l›kla Floransa idi. 14. 1705 A¤ustosunda Hamburg’a dönen Keiser. Romal› Francesco Valesio’nun 14 Ocak 1707 tarihinde günlü¤üne yazd›¤› bir not. Bestecinin gezisinin ayr›nt›lar›. ilk kez onun flehri olan Floransa’y› ziyaret etmesi akla en yak›n olas›l›k gibi görünüyor. 1707 Ocak ay›nda Roma’ya giden Händel. Benedetto Pamphili (1653–1730) ve Pietro Ottoboni (1667–1740) bu genç ve yetenekli “Sassone”yi16 (Saksonyal›y›) kendi çevreleriyle tan›flt›rd›. Bestecinin böyle bir karar almas›nda. sonbahar›. bu ülkenin hemen her köflesine sinmifl olan gizemli atmosferi solumak çok önemliydi. Yaln›zca Frans›z sanatç›lar bu çekimin d›fl›ndayd›. müzi¤e çok merakl› olan Prens Ferdinando’nun yan›nda geçirdi¤i san›l›yor. bu etkinin boyutlar›n› göstermesi aç›s›ndan ilginç: “Kentimize yeni gelen son derece yetenekli Saksonyal› klavsenci ve besteci. Seyirci daha çok e¤lenceli tiyatro oyunlar› görmek istiyordu. bu yetenekli gencin ‹talyan kültürüyle tan›flmas›n›n çok yararl› olaca¤›n› düflünüyordu. k›sa sürede özellikle org çalmadaki ustal›¤›yla. Onlar için Paris’in büyüsü her fleyin üzerindeydi. Hamburg y›llar›nda gelirinin büyük bir k›sm›n› biriktirmifl olan genç bestecinin ‹talya’ya kendi olanaklar›yla gitmesi akla daha yak›n bir olas›l›k. kurumun maddi yönden zor durumda olmas› nedeniyle kenti terk etmiflti. 191 . Almira’n›n ard›ndan besteledi¤i operalar (özellikle 25 fiubat 1705’te sahnelenen Nero) ayn› baflar›y› kazanamay›nca. Bir süredir sarayda düzenlenen konserlerin yöneticili¤ini Arcangelo Corelli yap›yordu. XVIII. Händel için de flans›n› baflka yerlerde arama vakti gelmiflti. 1706 yaz sonunda gezisine bafllayan bestecinin. genç besteci yüzy›llard›r müzi¤in ve özellikle operan›n anavatan› olarak kabul edilen ‹talya’ya gitmek üzere yola koyuldu. Kuzeyin so¤uk ve karanl›k ikliminden sonra güneyin yumuflak ve s›cak havas›. besteciyle tan›flt›ktan sonra müzi¤e çok merakl› olan a¤abeyi ile temasa geçerek Händel’i Floransa’ya davet etmifltir. O dönemde ‹talya’daki kay›tlarda Händel için ço¤unlukla “Sassone” (Saksonyal›) ifadesi kullan›l›yordu. 89. Medici ailesinin son derece zengin nota koleksiyonunu inceleyerek ve onlar›n saray›ndaki ola¤an konserlere kat›larak y›l sonuna dek Floransa’da kald›. s. Leben Händels. kentin müzik çevrelerinin dikkatini çekmekte gecikmedi. Roma’daki pek çok müzikçiyi himayesi alt›na alm›flt›.

Hogwood. davetliler kimin daha üstün oldu¤una bir türlü karar verememiflti. Händel’in Rodrigo operas›n›n temsilinden sonra nereye gitti¤i hakk›nda kesin bir bilgi yok. Ayn› yaflta olan iki bestecinin klavsen bafl›na geçerek becerilerini sergilemeleri dinleyenler için gerçek bir flölene dönüflmüfl. Händel de bu modaya uyarak Roma’da kald›¤› süre içinde pek çok kantat besteledi. Christopher. baba o¤ul kemanc›lar Domenico ve Pietro Castrucci (1679–1752) ile viyolonselci Filippo Amadei (1670–1729) bestecinin Londra’da sahnelenen operalar›nda çalg›c› ve flark›c› olarak önemli görevler üsteleneceklerdi. Georg Friedrich Händel. Operan›n baz› bölümlerinin Händel’in Hamburg dönemindeki yap›tlar›n› ça¤r›flt›rmas›. Kardinal’in iste¤iyle bir yar›flma düzenlendi. prova s›ras›nda. bestecinin baflta Antonio Vivaldi olmak üzere. 2000. yap›t›n uvertürünü de¤ifltirerek girifl müzi¤i olarak ‹talyan tarz› bir “sinfonia” bestelemiflti. soylular bestecilere saraylar›nda seslendirilmek üzere kantatlar siparifl ediyor ve bu yolla vokal müzi¤e olan özlemlerini gidermeye çal›fl›yorlard›. soprano Margherita Durastanti (1680-?). o tarihlerde kentte sahnelen operalar› izleme flans›na sahip olmufltu. Kesin bir kay›t olmamakla birlikte. Venedik’in önemli müzikçileriyle de tan›flm›fl olmas› gerek. 1708’in ilk aylar›nda Roma’ya dönünceye dek. Bunlar›n içinde. oldukça zengin bir orkestra kullan›lm›fl ve yap›t› Arcangelo Corelli yönetmiflti.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 192 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Kardinal Ottoboni’nin saray›n›n sürekli konuklar› aras›nda bulunan bir baflka ünlü müzisyen de Domenico Scarlatti idi. metni Kardinal Pamphili’ye ait olan Il trionfo del Tempo e del Disinganno (Zaman›n ve Dürüstlü¤ün Zaferi) ilk örnektir. Ancak yap›t›n bestelenmesinde ve sahnelenmesinde Prens Ferdinando’nun büyük katk›s› oldu¤u bir gerçek. Yap›t›n bestelenme öyküsü hakk›nda hiçbir bilgi olmad›¤› için. Scarlatti de kuzeyli meslektafl›n›n usta bir orgcu oldu¤unu kabul etmifl. Her hafta düzenlenen konserler için bir kantat besteleyen Händel’in bu görevi. Bunlar›n içinden özellikle dört tanesi ile Händel’in yolu.17 Händel’in Roma’da koruyuculu¤unu üstlenen bir di¤er soylu. ‹talyan etkisinin henüz tam olarak kendini hissettirmedi¤inin bir göstergesi gibidir. ‹talya’da klavsen çalmas›yla hakl› bir ün kazanm›fl olan sanatç› ve Händel aras›nda. ‹ngiltere y›llar›nda da kesiflecek. k›fl› Venedik’te geçirmifl olabilece¤ini belirtiyor. Bu seslendirmelerde dönemin en ünlü flark›c›lar› rol al›yor ve bir anlamda bu yap›tlar. Besteci Prens’in saray›nda resmi olarak görevlendirilmemekle birlikte uzunca bir süre müzik yöneticili¤i görevini yürütmüfltü. Roma’da opera temsilleri. bestecinin Venedik’e gitmesi son derece akla yak›n. Amac› ‹talya’da besteledi¤i ilk operas› Rodrigo’yu bu kentte sahnelemekti. Karnaval döneminin bafllang›c›nda Venedik’te bulunan Händel. Bach’›n Leipzig y›llar›ndaki yükümlülü¤üyle büyük benzerlik gösteriyordu. Besteciye bu yap›t için iyi ödeme yap›lm›fl ayr›ca gümüfl bir yemek tak›m› arma¤an edilmiflti. Bu kentin ‹talya’n›n en tan›nm›fl müzik merkezlerinin bafl›nda geldi¤i göz önüne al›nd›¤›nda. Händel özellikle Frans›z uvertürünün çal›n›fl›ndan hoflnut kalmam›fl ve Corelli’ye uzun uzun nas›l olmas› gerekti¤ini anlatm›flt›. Aradaki tek fark. Pek çok kaynak.” Bunun üzerine Händel. Ruspoli’nin saray›nda düzenlenen konserlere devrin tan›nm›fl sanatç›lar› kat›l›yordu. Büyük olas›l›kla Kardinal Ottoboni’nin saray›nda seslendirilen bu yap›tta. Prens Francesco Maria Ruspoli (1672–1731) idi. Händel Roma’dan bir süreli¤ine ayr›larak Floransa’ya döndü. besteciyi bu konuya iten olaylar›n ayr›nt›lar› bilinmiyor. 192 . bu yar›flma beklenenin aksine iki sanatç› aras›nda yak›n bir dostluk kurulmas›n› sa¤lam›flt›. sizin müzi¤iniz tümüyle Frans›z tarz›nda bestelenmifl ve ben de ondan hiçbir fley anlamam. Händel’in Venedik’te tan›flt›¤› ve sonraki yaflam›nda önemli rol oynayacak bafl17. S›ra org çalmaya geldi¤inde Händel’in üstünlü¤ü herkes taraf›ndan kabul edildi. Insel Verlag. 58. s. konser fleklinde seslendirilen operalar olarak dinleyenlere hoflça vakit geçirtiyordu. 1707 sonbahar›nda. Bach’›n yap›tlar›n›n dini içerikli metinler üzerine yaz›lmalar›yd›. Sonuçtan bir türlü memnun olmayan meslektafl›na karfl› kendi savunmak zorunda kalan Corelli flunlar› söylemiflti: “Ama sevgili Saksonyal›. John Mainwaring’in yazd›klar›na göre. 1677 y›l›ndan beri Papal›k emriyle yasakland›¤› için.

Venedik’in köklü ailelerinden olan Grimaniler. 130’a bak›n›z. 1709 sonlar›nda ‹talya’dan ayr›lmak üzereyken (ikinci operas› Argippina’n›n temsili s›ras›nda) karfl›laflt›¤› bilgisinin yer almas›na neden olur. La Resurrezione (Dirilifl) adl› yap›t için besteci. yaklaflmakta olan Paskalya yortusunda seslendirilmek üzere Prens Ruspoli’den bir oratoryo siparifli ald›. Papal›¤›n yasa¤›n› çi¤nemeden. genellikle mitolojik ve pastoral içerikli metinler üzerine bestelenir ve operaya göre k›sa olurlard›. Hannover Saray›’nda görevli bulunan ve elektörün akrabas› olan Johann Adolf von Kielmansegg (1668–1717) ile ayn› sarayda müzik yöneticisi olan ‹talyan besteci Agostini Steffani (1654–1728). dönemin zevkine uygun aryalar›n fazlal›¤› seyircileri memnun etmiflti. ikinci temsilde ayn› partiyi bir kastrato seslendirmiflti. sahneye ç›kmas›na içerledi¤i için. Händel’i büyük olas›l›kla ‹ngiltere’de bir süre önce bafllam›fl olan ‹talyan operas› temsilleri konusunda bilgilendirdi. baz› kaynaklarda librettonun Kardinal’in kaleminden ç›km›fl olabilece¤i bilgisi yer almaktad›r.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 193 Georg Friedrich Händel ka kifliler de vard›: Bunlar›n bafl›nda Hannover Elektörü Georg Ludwig’in (1660–1727) kardefli Prens Ernst August geliyordu. sahne üstünde ve salonda gösteri için dekorlar haz›rlanm›flt›. ‹lk kez 26 Aral›k 1709 günü sahnelenen operan›n metin yazar› bilinmemekle birlikte. Papa XI. Özellikle sözlerle. Orkestran›n kulland›¤› nota sehpalar›n›n flekline var›ncaya kadar. sahnede yer alan her fleyin uyum içinde olmas›na dikkat edilmifl. Buna karfl›l›k Roma’ya dönüflünde. “Accademia della’ Arcadia” hakk›nda daha ayr›nt›l› bilgi için s. 193 . Galatea e Polifemo adl› serenad› besteledi. “Accademia dell’Arcadia”n›n19 yönetimini üstlenmifl olan Ruspoli’nin iste¤i do¤rultusunda. soprano Margherita Durastanti’nin. ayn› zamanda üç tiyatronun da sahibiydi. Ayr›ca o tarihlerde Venedik’te ‹ngiliz elçisi olarak görev yapan Manchester Kontu Charles Montagu (1662–1722). operan›n çok popüler oldu¤u kentte ona bu tarz bir siparifl getirmedi. Bu kentte. 18. Händel’in Napoli’de besteledi¤i bu yap›t. Dük Alvito’nun saray›nda düzenlenen bir dü¤ün için Aci. Kendisiyle birlikte orkestrada 23 keman. Clemens’in de kat›laca¤› dinleti için yaklafl›k bir hafta prova yap›ld›. Kentte kald›¤› süre içinde ‹talya’daki ikinci ve son operas› olan Argippina’y› besteledi. yap›t elden geldi¤ince bir opera flekline sokulmaya çal›fl›lm›flt›. 6 kontrbas. 4 viyola. 1 trombon ve 4 obua bulunuyordu.18 1708 bafllar›nda Roma’ya dönen Händel. Yap›t Händel’in ‹talya y›llar›nda bestelediklerinin en görkemlisi ve kompozisyon yönünden o güne dek yazd›klar›n›n en kusursuzlar›ndand›. bu kurumda sahnelenmek üzere pastoral konulu kantatlar besteledi. Yaklafl›k iki ay sonra ‹talyan topra¤›n› tümüyle terk eden Händel’in kulaklar›nda büyük olas›l›kla bu sesler yank›lan›yordu. ‹ki y›l› aflk›n bir süredir kald›¤› bu müzik dolu ülke ona pek çok fley ö¤retmiflti ancak flimdi do¤du¤u topraklara dönmek istiyordu. Kuzeye do¤ru ilerlerken Venedik’e u¤rad›. Metni kendisine öneren ve siparifli veren Kardinal Vincenzo Grimani (1655–1710) idi. bu kez Napoli’ye gitmek üzere Roma’dan ayr›ld›. baz› kaynaklarda bestecinin bu kentte tan›flt›¤› kiflilerle. Kesin bir bilgi olmamakla birlikte bestecinin bir süre Floransa’da kald›¤› ve daha sonra kuzeye do¤ru yola ç›kt›¤› tahmin ediliyor. 6 viyolonsel. 19. o dönemin koflullar›na göre oldukça uzun bir süre çal›flt›. flark›c›lara efllik eden solo çalg›lar›n uyumu çok baflar›l›yd›. Büyük olas›l›kla Rodrigo’nun Floransa’daki baflar›s› bu siparifle neden olmufltu. bir gün sonra yinelendi. Dönemin tüm ünlü müzisyenlerini ve soylular›n› bir araya getiren bu “akademi”. sahne yap›tlar›n›n do¤an›n içinde oynanmas›n› da amaçl›yordu. Paskalya Pazar› olan 8 Nisan 1708’de seslendirilen yap›t. Ancak Papa konserde bir kad›n›n. Ruspoli’nin saray›nda bu gösteri için oldukça görkemli bir sahne infla edilmifl. Salonu dolduranlar temsilin sonunda büyük bir coflkuyla “Viva il caro Sasone!” (Çok yafla sevgili Saksonyal›) diye ba¤›r›yorlard›. ‹talyanca “serenata” olarak adland›r›lan sahne yap›tlar›. 1708 Nisan ay›n›n sonunda Händel. Händel’in yeni çal›flma mekân› olarak do¤du¤u topraklarda yer alan bu kenti düflünmesinin ilk k›v›lc›m›n› oluflturdular. 1708 sonbahar›nda Händel’in Roma’dan ayr›ld›¤› san›l›yor. 2 trompet. O dönem için dev kadrolu olarak nitelendirilebilecek orkestray› yine Corelli yönetiyordu. Argippina büyük bir baflar› kazand›. Händel’in 1707/08 k›fl›nda Venedik’e gitti¤i konusunda kuflkular›n olmas›.

1000 Taler y›ll›k ücretle Hannover Saray› Müzik Yöneticili¤i’ne getirildi. Stuart Hanedan›’n›n. Kuflkusuz Händel’i en çok ilgilendiren Londra’n›n müzik yaflam› ve tam anlam›yla emekleme döneminde olan operas›n›n durumuydu. Baz› müzik tarihçileri. I. tac›n. John Blow’un Venus and Adonis’i ile birlikte ilk ‹ngiliz operas› olarak kabul edilen Dido and Aeneas. Ayr›ca bestecinin belli bir süre kent d›fl›nda bulunmas›na izin veriliyor. ‹ngiliz 194 . Händel arac›l›¤›yla.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 194 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem ‹ngiltere’de ‹lk Y›llar Venedik’ten ayr›lan Händel. o dönemde Düsseldorf’da bulunan ‹talyan sanatç› Agostini Steffani. bir anda ‹ngiltere taht›n›n varisi konumuna gelmiflti. gelecekte yönetece¤i ülkede olumlu bir izlenim yaratmay› düflündü¤ünü savunuyorlar. tüm çabalar›na karfl›n bir varis b›rakamam›flt›. Genç yafl›na karfl›n bestecinin tüm Avrupa’da ve ‹ngiltere’de tan›n›yor olmas› bu görüflü hakl› ç›kar›yor. bir y›la kadar olan ayr›l›klarda ücreti aynen ödeniyordu. Bu nedenle 16 Haziran 1710 tarihinde imzalanan bir anlaflmayla Georg Friedrich Händel. III. William ve II. Üstelik o tarihlerde ‹ngiliz güçleri ezeli rakipleri Fransa karfl›s›nda. ‹talya’dan ayr›lmadan önce. resmi varisin Hannover Elektörü Georg Ludwig oldu¤u kesinleflmiflti. Ancak büyük bir krall›¤›n yönetim merkeziydi. Ayr›ca Hannover Elektörü Georg Ludwig. Bu madde. ‹talya y›llar›nda tan›flan Händel ve Steffani. birbirlerinin müzi¤ine sayg›l›yd›lar. Innsbruck’a u¤rad›ktan sonra Hannover’e geldi. 1689’da dünyaya gelen Prens William’›n 1700’de on bir yafl›ndayken ölmesi ve 1708’de Kraliçe Anne’in dul kalmas› üzerine. genç Händel’in bir süre sonra Londra’ya do¤ru yola ç›kmas›na olanak sa¤lad›. Londra’da ‹talyan Operas› ‹ngiltere’de operan›n geliflimi. Danimarka Kral› Georg ile evlenen Kraliçe. Ancak yine de Purcell’in 1695’teki ani ölümü olmasa. gelece¤in ‹ngiltere kral›n›n hizmetine girdi¤inin fark›ndayd›. Charles’›n torunu ve Hannover Elektörü’nün dul efli Sophie’ye (1630–1714) ya da onun çocuklar›na geçmesine karar verilmiflti. Anglikan Kilisesi’ne ba¤l› bir varisi kalmamas› durumunda. bu ülkedeki güçlü tiyatro gelene¤inin müzikli sahne oyunlar›n› da etkisi alt›na ald›¤›n›n en iyi göstergesi gibiydi. Avrupa siyasetinde söz sahibi olmufllard›. Bir süre bu kentte müzik yöneticili¤i yapan. Medici ailesinden. Bu yüzden Londra’ya yapmay› planlad›¤› gezinin Elektör’ü k›zd›rmayaca¤›n› düflünüyordu. Händel 1710 Haziran›’nda Georg Ludwig’in emrinde göreve bafllad›¤›nda. 1710 Kas›m›’nda Londra’ya ayak basan Händel. genç bestecinin kendi yerine geçebilece¤ini düflünüyordu. Böylece 1710 y›l›n›n A¤ustos ay›nda Hannover’den ayr›lan Händel Londra’ya do¤ru yola ç›kmadan önce do¤du¤u kent Halle’ye ve Düsseldorf’a u¤rad›. Buras› Hamburg gibi ticaret ve denizcili¤in canl› oldu¤u bir yerdi. ne yaz›k ki benzer örneklerin geliflmesine öncülük edememiflti. o güne dek gördü¤ü kentlerin en büyü¤üyle karfl›laflm›flt›. Zaten Purcell’in sahne yap›tlar›n›n pek ço¤unun “Semi-opera” tarz›nda olmas›. Händel k›tadan ayr›lmadan Düsseldorf’taki yöneticilerle konuflmak ve yeni planlar›n› anlatmak istiyordu. ‹ngiliz Parlamentosu’nun 12 Temmuz 1701 tarihinde kabul etti¤i Veraset Yasas› uyar›nca. Mary’in ortak hükümdarl›¤›n›n ard›ndan 1702 y›l›nda tahta geçen Kraliçe Anne (1665–1714). kardeflinin Venedik gezisi s›ras›nda tan›flt›¤› bu yetenekli müzisyenin kendi saray›nda çal›flmas›n› istiyordu. Asl›nda geziyi daha çok Hannover Elektörü’nün istemifl olabilece¤ini düflünen müzik tarihçilerinin say›s› oldukça fazla. gerekti¤inde Düsseldorf Saray›’nda çal›flmas›na yard›mc› olmas› için tavsiye mektuplar› alm›fl ancak olaylar baflka türlü geliflmiflti. Georg Ludwig’in de. uzun bir zamandan beri ilk kez üstün duruma geçmifller. tam on yedi kez hamile kalm›fl ancak bunlar›n pek ço¤u ölü do¤um ya da düflükle sonuçlanm›flt›. Henry Purcell’in erken yaflta ölümüyle darbe alm›flt›. Böylece Alman topraklar› içerisinde bulunan Hannover Prensli¤i.

Ancak Händel’in kendini bir opera bestecisi olarak tam anlam›yla ispat edebilmesi için yeni bir yap›t›n›n ‹ngiliz baflkentinde sahnelenmesi gerekiyordu. Genellikle ‹talyan sanatç›lar. o tarihlerde Londra’da bulunan gezgin bir ‹talyan toplulu¤unun üyelerinden oluflmufltu. 20. Christopher. 1703’te mimar ve oyun yazar› Sir John Vanbrugh (1664–1726) taraf›ndan yap›m›na bafllanan Haymarket’taki yeni tiyatro. kendi dillerinde oyun izlemeye al›flm›fl ‹ngilizleri tatmin edemiyorlard›. ara müzi¤i olarak kullan›lm›flt›. ‹talyan ezgilerinin çekicili¤inin Londral›lar› etkileyece¤ini düflünerek bu oyunu sahnelemiflti. Oyunda rol alan sanatç›lar›n büyük ço¤unlu¤u. ilk seslendirmeden bugüne bestecinin en sevilen aryalar›ndan biri olmufltur (Örnek 56). ‹ngilizlerin Purcell’in sahne yap›t›na olan ilgisinin bir iflareti gibidir. bu kez bir kolayl›¤› daha vard›. Yap›tlar Napoli Okulu’nun. ‹ngiliz seyirciler için Händel’in sahne yap›tlar› yabanc› de¤ildi. 9 Aral›k 1705’te Londra’da ilk ‹talyanca opera seslendirildi. Ancak bunlar›n hiçbiri önemli bir baflar› kazanamam›flt›. George’un tahta ç›kmas›yla “King’s Theatre”. Rodrigo operas›ndaki danslar. Bir baflka ilginç nokta. Ben Jonson’un (1572–1637) The Alchemist (Simyac›) oyununun yeniden sahnelenmesi s›ras›nda. Sonradan saraydan opera besteleme imtiyaz› alarak Queen’s Theatre20 olarak an›lmaya bafllayacak bu kurulufl. Händel Londra’ya geldi¤inde Quenns Theatre’da ‹talyan operalar› temsil ediliyordu. Örne¤in Almira’da yer alan bir “Sarabande”. Händel’in ne denli büyük bir h›zla besteledi¤inin en iyi tan›¤› oldu¤unu belirterek flunlar› yaz›yordu: “Ça¤›m›z›n Orpheus’u olan Mr. Tiyatronun ad› 1714’te I. Rossi yap›t›n önsözünde. 195 . Ancak tüm Avrupa’da etkili olan ‹talyan operas› ‹ngiltere’ye ulaflmakta gecikmedi. Müzikleri çeflitli yap›tlardan Thomas Clayton (1670?-1730?) derlemifl. Metin ‹ngilizce idi ve bu yap› önceki sayfalarda anlat›lan Hamburg Operas›ndaki temsillerle büyük benzerlik gösteriyordu. Gli amori d’Ergasto (Ergasto’nun Aflk›) operas›yla perdelerini açt›. s. 21. Genellikle müzikli oyunlar›n sahnelendi¤i Drury Lane Tiyatrosu’nun yöneticisi Christopher Rich (?-1714). özellikle de kastratolar sahneye ç›k›yor fakat ne yaz›k ki. Seyircinin ilgisini çekmek için medet umulan dekor ve kostüm. Bu oyunun hemen ard›ndan. O tarihlerde Queen’s Theatre’›n yöneticili¤ini üstlenmifl olan Aaron Hill (1685–1750) Händel’e yeni operas› için bir metin önerdi. Tasso’nun Gerusalemme Liberata (Kurtar›lm›fl Kudüs) yap›t›ndan yola ç›karak Giacomo Rossi taraf›ndan yaz›lm›flt› ve Rinaldo ad›n› tafl›yordu. Hogwood. her zaman istenilen etkiyi yapm›yordu. Londra’daki ‹talyan operalar›na uzun süre ev sahipli¤i yapacakt›. Zaten ilk kez 1689’da sahnelenen Dido and Aeneas’›n. Queen of Cyprus (K›br›s Kraliçesi Arsinoe) adl› bir oyun sahnelendi. Hendel [bu flekilde yaz›lm›fl]. bestecisinin ölümünün ard›ndan 1700 ve 1704’de yeniden sahnelenmesi. ‹ngilizleri “gerçek opera” ile tan›flt›rman›n ilk denemeleri gibiydi. 1705 y›l›nda Londra’n›n iki farkl› tiyatrosunda sahneye konan oyunlar. bir bölümünü de bestelemiflti. yap›t› bestelerken bana ilham perisinin gelmesine izin vermedi. Händel. adeta “Da capo” aryalar geçidi gibi oluyordu. ufak de¤iflikliklerle ve “Lascia ch’io pianga” (B›rak›n a¤layay›m) sözleriyle Rinaldo’da yer alm›fl. 1837’de Kraliçe Victoria’n›n taç giymesiyle de “Her Majesty’s Theatre” olarak de¤iflmifltir. 16 Ocak 1705’te kentin önemli tiyatrolar›ndan Drury Lane’de Arsinoe. yap›t›n müzi¤inin Avusturyal› olan ancak uzun süredir Londra’da yaflayan Jakob Gerber’e (?-1731) ait olmas›yd›. Yeni operas›n›n on befl aryas›n› daha önceki yap›tlar›ndaki bölümlerden oluflturmufltu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 195 Georg Friedrich Händel operas›n›n geliflimi çok farkl› bir çizgide yol alabilirdi. kusursuz olarak tamamlamas›n› hayretler içinde izledim.”21 Tüm yaflam› boyunca h›zl› beste yapan Händel’in. Bu büyük dehan›n tüm operay› iki hafta içinde. Libretto. 1710 bafllar›nda. 98. Besteci kente gelmeden yaklafl›k bir y›l önce. Ayr›ca Argippina operas›ndan baz› bölümler Londra’da seslendirilmiflti. o dönemde tüm Avrupa’da kabul edilmifl olan flemas› uyar›nca.

ta. ve inleyeyim özgürlü¤üm için. Rinaldo’nun temsilinden k›sa bir süre önce saraya davet edilen besteci. yeniden Londra’ya döndü. œ ˙. As›l ad› Nicolo Grimaldi. Dönemin ünlü kastratolar›nda Nicolini’nin22 (1673–1732) baflrolde olmas› operay› baflar›ya ulaflt›ran etkenlerdendi. Üstelik bu yap›t› sezon bafllang›c›nda yeniden sahnelendi¤i için. œ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ ‰ J œ. che œ J nœ sos œ ri Œ œ nœ œ pi ri œ ‰ J j œ œ ‰ J œ ‰ J la œ. Œ œ e œ che 3 œœœ œ œ ri œ ‰ J œ. Ancak k›sa bir süre sonra. œ. Kuflkusuz emrinde çal›flt›¤› elektörün anlay›fl› ve hoflgörüsü bu karar› kolaylaflt›rm›flt›. ˙ œ. Bu baflar›s›zl›k besteciyi y›ld›rmad›.. œ ˙ œ œ œ œ œ Almirena Laschia che io pianga la cruda sorte. ‹lk kez 24 fiubat 1711 günü sahnelenen Rinaldo. Her fleyden önce oyunda rol alan flark›c›lar oldukça s›radand›. Händel ad›n›n Londra sahnelerinde uzun süre kal›c› olaca¤›n›n iflareti gibiydi. daha önceleri de s›kça kullan›lm›flt›. s›rada bir baflka yap›t vard›: 10 Ocak 1713’te sahnelenen oyun Teseo ad›n› tafl›yordu ve metin Nicolo Francesco Haym’a (1678–1729) aitti. ac›y›n bana yaln›zca! Händel. ta. ˙. özellikle kastrato Nicolini’nin olmay›fl› seyirciyi olumsuz etkilemiflti. emrinde çal›flt›¤›. Rinaldo ile kazand›¤› baflar›n›n etkisi geçmeden yeni yap›tlar yazmak ve ününü artt›rmak istiyordu. œ ber so spi 3 &b 4 œ œ ? 3 œ b 4 8 œ œ œ j œ œ œ œ ‰ J œ ‰ œ œ J œ e - œ œ œ œ Œ Œ œ œ œ œ. b œ œ œ œ. e che sospiri la libertà. Londra’ya yapt›¤› bu gezi umdu¤unun üzerinde bir baflar› getirmiflti.. cru œ J j œ œ œ j ‰ œ œ e da œ sor œ te. œ œ œ & b ˙. Böylece yeni opera sezonu yaklafl›rken. de’miei martiri sol per pietà! Almirena B›rak›n a¤layay›m ac›mas›z yazg›ma. yüzy›l sonunda Giovanni Guarini’nin (1538–1612) yazd›¤› bu pastoral oyun. Bu nedenle Londra’ya gelir gelmez Giacomo Rossi’nin metni üzerine Il pastor fido’yu (Sad›k Çoban) besteledi. Rinaldo’nun baflar›s›n› bekleyen Händel için hayal k›r›kl›¤› olmufltu. ˙ œ. œ œ la li œ. che œ Œ œ œ œ œ œ œ J sos œ œ œ œ œ œ œ Œ Œ œ œ œ œ œ œ œ œ j œ œ. gelece¤in ‹ngiltere kral›n› da gücendirmek istemedi¤i için y›l sonuna do¤ru Hannover’e döndü. Böylece ‹ngiliz kraliyet ailesiyle tan›flan Händel. Kentte bulunan tiyatroda. ac› parçalas›n zincirlerini çekti¤im eziyetlerin. ? ˙. œ. 3 &b 4 œ La œ scia j ‰ œ œ ch'io pian œ ga Œ œ la œ. œ ˙. ‹talyan flark›c›lar›n. Rinaldo “Lascia ch’io pianga”. masrafl› oldu¤u gerekçesiyle ‹talyan operas› için yabanc› sanatç›larla anlaflma yap›lm›yordu. œ œ œ œ œ œ œ ˙ n œ . œ ˙ .ber œ œ œ œ œ. ad› gündemdeydi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 196 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 56 . œ . Kraliçe Anne’in do¤um günü için düzenlenen konsere kat›lm›flt›. K›sa bir aran›n ard›ndan yeniden opera temsillerinin oldu¤u bir kente gelen Händel. 1712 sonbahar›nda.Händel. il duola infranga queste ritorte. Händel’in Londra’daki baflar›s› yaln›zca operayla s›n›rl› kalmam›flt›. Bu kez sonuç daha bafla22. œ œ œ ˙ ˙ œ œ. œ œ li - 8 & b ˙. j œ œ œ œ œ œ J tes . Hannover Saray›’ndaki yaflam›n ona uygun olmad›¤›n› anlad›. 22 Kas›m 1712 günü temsi edilen yap›t. ‹ngiliz seyircilerin sabr›n› zorlamamak için resitatifleri olabildi¤ince k›sa tutmufl ve aryalar›n ön planda olmas›na dikkat etmiflti. j œ nœ œ œ œ œ J pi œ œ œ œ Œ Œ nœ œ œ œ. Frans›z bir grup küçük yap›tlar sergiliyor. XVI. 196 .

müzik yönünden de baflar›l›yd›. Kraliçenin do¤um günü için bir “Ode” besteleyen sanatç›. O tarihlerde yirmi yafl›na ulaflmam›fl olan Burlington Kontu Richard Boyle (1695–1753). bestecinin Londra’ya geldikten sonra evinde yaflad›¤› Burlington Kontu’na ithaf edilmiflti. bu yap›t›n besteci ile Georg Ludwig’in aras›n› açt›¤›n› öne sürseler de. Hannover Elektörü Georg Ludwig (1660–1727). Händel yeni operas› Amadigi’yi 25 May›s 1715’te burada sahnelemiflti. Händel’in bu konser için besteledi¤i yap›t I. Özellikle sahnede kullan›lan efektler ve teknik donan›m sayesinde ilgi çeken yap›t. Besteci büyük olas›l›kla Kral’›n ard›ndan yola ç›km›fl ve gezinin masraflar›n› kendi üstlenmiflti. 197 . akflamlar› evdeki toplant›lara kat›l›yor ve ço¤unlukla kendi yap›tlar›n› çal›yordu. Günümüzde Händel’in en s›k seslendirilen çalg› yap›tlar›n›n bafl›nda gelen Watermusic (Su Müzi¤i) hakk›nda. Paul Katedrali’ndeki akflam ayinleri bulunmaz bir f›rsatt›. South Sea Company (Güney Denizi fiirketi) hisselerine yat›rd›¤› paradan 500 pound kazanm›flt›. bir süre sonra ad›n› John Chrsitopher Smith olarak de¤ifltirerek uzun y›llar bestecinin yard›mc›s› olmufltu. Purcell’inkilere benzer bir yap›y› örnek alarak ‹ngiliz gelene¤ini sürdürdü. Händel için Kont’un evinde geçen y›llar. y›llard›r beklendi¤i gibi. George bir süreli¤ine Hannover’e gitmeye karar verdi. 1717’de ‹ngiltere’ye dönen Kral I. daha sonra gitti¤i Ansbach’ta. Baz› müzik tarihçileri. okul y›llar›ndan arkadafl› Johann Christoph Schmidt’le karfl›laflm›fl ve ona kendisiyle birlikte ‹ngiltere’ye gelerek özel sekreteri olarak yard›m etmesi önerisinde bulunmufltu. Kral›n teknesinin yan›nda yüzen ikinci gemide kalabal›k bir müzisyen grubu yer alm›fl ve küçük danslardan oluflan bir yap›t seslendirmiflti. I George ad›yla Büyük Britanya ve ‹rlanda Kral› olarak ilan edildi. Händel k›sa sürede Londral›lar›n zevkini ö¤renmiflti. bu kez de kendinden önceki örneklerin izini ustaca sürdü. Besteciyi Avrupa k›tas›na ba¤layan en önemli kifli de art›k ‹ngiltere’deydi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 197 Georg Friedrich Händel r›l› olmufl seyircinin ilgisi salonu doldurmay› baflarm›flt›. Besteci ayn› zamanda Köthen’de bulundu¤u dönemde Händel’in yap›t›n›n bir kopyas›n› ç›karm›flt›r. Bu yap›tlar›nda. Keiser ve Telemann da farkl› zamanlarda bestelemiflti. Londra’ya bu geliflinde de saray›n ilgisini çekti. Metinleriyle de¤iflik sanatç›lar›n yap›tlar›na kaynakl›k eden Barthold Heinrich Brockes’in (1680–1747) ayn› adl› yap›t›n› Mattheson. Son y›llarda operalardan kazand›¤› paralarla iyi yat›r›mlar yapm›fl. Asl›nda siyasi yönden bak›ld›¤›nda ‹ngilizler için bir kutlama nedeni olan Utrecht Bar›fl›. Resmi olarak sarayda görevli olmamakla birlikte Händel de bu geziye kat›lm›flt›. gelece¤in ‹ngiltere kral›n›n Händel’in durumunu anlay›flla karfl›layabilmifl olmas› gerekir. George’un çok hofluna gitmifl. Oldukça uzun bir hastal›k döneminden sonra 1 A¤ustos 1714 günü yaflama veda eden Kraliçe Anne’in ard›ndan. Ço¤unlukla ayinin ard›ndan katedralin yan›nda. Bach’›n Johannes Pasyon’unun bir bölümünün sözleri Brockes’e aittir. Haymarket’taki tiyatronun ad› “King’s Theatre” olarak de¤iflmifl. sonraki sayfalarda ayr›nt›l› bilgi yer almaktad›r. Gündüzleri beste yapmakla u¤raflan Händel. Kesin tarihi bilinmemekle birlikte Händel’in Almanca bir metin üzerine yazd›¤› en önemli dini yap›tlardan olan Brockes Pasyonu bu gezi s›ras›nda bestelenmifltir. Bu öneriyi kabul eden Schmidt. ayr›ca uzun y›llar süren ‹spanya Veraset Savafl›n› sona erdiren Utrecht Bar›fl› için de bir “Te Deum” besteledi. ayn› ad› tafl›yan o¤lu ile birlikte Londra’ya gelmifl. Roma’n›n soylu aileleriyle yaflad›¤› dönemi hat›rlat›yordu. George’un özellikle çok sevdi¤i nehir gezilerinden birinde ilginç bir konser düzenlenmiflti. Händel önceki gezisinde oldu¤u gibi. Avrupa’ya yapt›¤› gezide do¤du¤u kent Halle’ye de u¤rayan Händel. yaklafl›k bir saat süren müzi¤i üç kez yeniden çald›rm›flt›. Händel’in emrinde çal›flt›¤› Hannover Elektörü’nün de içinde yer ald›¤› devletler için bir zafer de¤ildi. 1716 y›l›n›n yaz aylar›nda. t›pk› ‹talya y›llar›nda besteledi¤i kantatlarda Alessandro Scarlatti’yi izlemesi gibi. yemek yedi¤i bir lokalde de s›k s›k klavsen çalard›. Eylül ay›nda Londra’ya gelen yeni kral k›sa bir süre sonra Händel’in Rinaldo operas›n› seyretti. Ayr›ca usta bir orgcu olan bestecinin bu hünerini göstermek için St. Libretto. ‹ngiltere’deki karfl›tlar›n› büyük oranda etkisiz hale getiren Kral I. annesiyle birlikte Piccadily’deki flatolar›nda yafl›yordu.

fleklinde ifadelere s›k rastlan›yordu. 24. Bestecinin bu yap›t› sonraki y›llarda. 11. s. Onlardan beklenen. O dönemde âdet oldu¤u üzere. Händel. I. ikinci bölümü ise geliflen olaylar› anlat›r. bir süre sonra opera dünyas›ndaki rekabet nedeniyle bir kez daha kesiflecek. Pastoral havadaki ilk yap›ta karfl›l›k. 126. ‹ngiliz sahne yap›tlar›n›n öncüsü say›labilecek “masque”lar›n yap›s›ndayd›. a. baz› düzeltmelerle Esther Oratoryosu’na dönüflmüfltür. Yayl› çalg›lardan baflka iki obua kullan›lm›flt›r. ‹ki perdelik bu k›sa oyunun ilk bölümü Acis ve Galatea’n›n k›rlardaki mutlu yaflam›n›. Händel ise yaln›zca beste yapmakla yükümlüydü. Carnarvon Kontu James Brydges’in (1673–1744) emrinde çal›flmaya bafllayan besteci. Ünison: Ayn› sesi çalma. Chandos Dükü’nün yan›nda “Müzik Yöneticisi” olarak görevli de¤ildi. flatoda ya da sarayda gerekli her türlü müzi¤in bestelenmesiydi. Örne¤in ifl arayan bir kimsenin referans mektubunda “çok iyi sakal t›rafl› yapar. Johann Christoph Pepusch’a (1667–1752) verilmiflti. Händel gibi müzik yöneticisi konumundaki kiflilerin durumlar› biraz daha farkl›yd›. Kuflkusuz.. çoban Acis’in su perisi Galatea’ya olan aflk›n›n kötü kalpli dev Polyphemus taraf›ndan k›skan›larak delikanl›n›n öldürülmesi ve tanr›lar›n Galatea’n›n yakarmas› sonucu bahts›z çoban› bir ›rma¤a dönüfltürmesi çevresinde geliflir. Ovidius’un Dönüflümler adl› kitab›nda yer alan mitolojik öyküden yola ç›karak John Gay (1685–1732). 23. 198 . Hogwood. Händel. Acis and Galatea ile Haman and Mordecai. Acis and Galatea (Acis ve Galatea) ve Haman and Mordecai (Haman ve Mordecai) adl› yap›tlard›r. Yap›t›n giriflinde yer alan “Sinfonia” oyunun pastoral havas›na uygun olarak nefleli ve uçar› bir atmosferde bafllar. ve II. onalt›l›k figürleri sürdürürler. ilk kez büyük bir park içinde yer alan malikânenin bahçesinde sahnelenmiflti. Londra’n›n yaklafl›k yirmi kilometre uza¤›nda yer alan Cannons’daki malikânesinde yaflamaya bafllad›.y. Pepusch The Beggar’s Opera (Dilenci Operas›) olarak adland›r›lan oyunla ‹ngiliz sahnelerinde gerçek bir baflar› yakalayacakt›. Alexander Pope (1688–1744) ve John Hughes (1677–1720) taraf›ndan kaleme al›nm›flt›r. müzi¤e çok düflkün bu soylunun. on bir “Chandos Anthem”i. orkestray› çal›flt›rmak onun göreviydi. bir soylunun yan›nda görev alan müzisyenler. iyi derecede keman çalabilir ve önemli yabanc› dilleri konuflabilir”23. Haman and Mordecai dini içerikli bir metindi. Genifl bir park içinde yer alan bu malikânede ufak bir orkestra ve birkaç flark›c› vard›. Bunun bafll›ca nedeni seyircinin beklenen ilgiyi göstermemesiydi. kemanlar›n unison24 olarak duyurduklar› onalt›l›k notalar. Händel’in bu dönemde besteledi¤i yap›tlar›n içinde en önemlileri.g. bir süre sonra Chandos Dükü unvan›n› alacak olan. Konu. (Örnek 57a). Bir pastoral opera ya da “masque” olarak adland›r›labilecek Acis and Galatea. ‹ngiliz dini müzi¤inin en önemli yap›tlar›n›n bafl›nda gelen “anthem”lerin en baflar›l› örneklerini veren Purcell’inkilere benzer bir yap› kulland›¤› “Chandos Anthem”lerinin bir bölümünü daha sonra Krall›k Kilisesi için de uyarlam›flt›r. Bu geliflme Händel’in bir süreli¤ine Londra’n›n müzik gündeminden uzaklaflmas›na neden oldu. Bu iki sanatç›n›n yollar›. Bu unvan bir baflka Alman sanatç›ya. ço¤unlukla di¤er hizmetkârlarla ayn› statüde muamele görüyor ve baz› baflka görevleri de yerine getirmeleri isteniyordu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 198 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Acis and Galatea 1717 y›l›n›n yaz aylar›nda ‹talyan operas› temsillerine ara verildi. Acis ve Galatea’n›n yaflama sevincini anlat›r gibidir. ölçüdeki ilk kal›fltan sonra obualar. Yap›t›n librettosu. Christopher.

5-Handel

19/9/06

16:12

Page 199

Georg Friedrich Händel

Örnek 57a - Händel, Acis and Galatea, Sinfonia.

“Sinfonia”y› izleyen ilk vokal bölüm “Oh, the pleasure of the plains” (Do¤an›n sevinçleri) sözleriyle bafllayan koro parças›d›r. Handel, soprano, üç tenor ve bas partisinden oluflan befl sesli bir koro kullanm›flt›r. Girifl ölçülerinin ard›ndan duyulan koro, do¤ay› övmektedir. Fa Majör tonalitesine (Ç tonalitesi) gelindi¤inde (21. ölçü) tüm koro ve çalg›lar ünison olarak bir kez daha sevinçle hayk›r›r (Örnek 57b). Örnek 57b - Händel, Acis and Galatea, Koro “Oh, the pleasure of the plains”.

199

5-Handel

19/9/06

16:12

Page 200

Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem

Örnek 57b - Händel, Acis and Galatea, Koro “Oh, the pleasure of the plains”.

Acis and Galatea’daki aryalar›n müzi¤i, t›pk› Handel’in di¤er sahne yap›tlar›nda oldu¤u gibi sözleri büyük bir ustal›kla destekler. Galatea’n›n “As when the dove laments her love” (Sevdi¤ine üzülen kumru gibi) sözleriyle bafllayan aryas›nda genel olarak nefleli bir hava bask›n olmakla birlikte, genç k›z günün birinde sevdi¤inden ayr›l›rsa ne denli üzülece¤ini anlatmaktad›r. Obua ve sopranonun diyaloguna bir süre sonra kemanlar da kat›l›r. Özellikle I. Kemanda duyulan hareket kanat ç›rpan bir kuflu betimler gibidir (Örnek 57c).

200

5-Handel

19/9/06

16:12

Page 201

Georg Friedrich Händel

Örnek 57c - Händel, Acis and Galatea, Arya (Galatea) “As when the dove laments her love”.

II. Perde bafl›nda yer alan “Wretched lovers” (Zavall› sevgililer) sözleriyle bafllayan koro, bir süre sonra Acis’in dev Polyphemus taraf›ndan öldürülece¤ini, t›pk› Yunan tragedyalar›ndaki koro gibi önceden haber verir. Oyunun bu noktas›na kadar son derece mutlu geliflen olaylar bu andan itibaren de¤iflmeye bafllayacakt›r. Kanonik bir yap›da giren partiler hüzün ve korku ifade eder (Örnek 57d). Örnek 57d - Händel, Acis and Galatea, Koro “Wretched lovers!” Girifl.

201

5-Handel 19/9/06 16:12 Page 202 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Chor Wretched lovers. 202 . Ölçü 32. Fate has past this sad decree No joy shall last! Koro Zavall› sevgililer Kader ac›n›za üstün geldi Geride hiç sevinç kalmad›! 32. (Örnek 57e).Händel. Örnek 57e . Acis and Galatea. “Behold the monster Polypheme” (Canavar Polyphemus’a bak) fleklindeki sözler felaketi vurgular. Koro “Wretched lovers!”. ölçünün sonunda yeni bir ritim bafllar.

ölçüde bas partisinde duyulan kromatik yürüyüfl. “Help Galatea’” (Yard›m et Galatea) sözlerindeki yakar›fl bu armoni renkleriyle desteklenir. Ölçü 68. Acis and Galatea. Burada I.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 203 Georg Friedrich Händel 68. ölçüde “Hark” (Dinle) sözcü¤ü ile duyulan gök gürültülerine dikkat çekilir.Händel. ve 5. Hüznü ve ölümü ça¤r›flt›rmak için fa minör tonda olan parça Çeken yedili armonileriyle bafllar. Koro “Wretched lovers!”. Kemanlar›n en kal›n ses bölgesiyle katlanm›fl olan bas partisinde gök gürültüsünü ça¤r›flt›ran bir hareket sürekli olarak yinelenir (Örnek 57f).Händel. 4. Örnek 57g . 203 . Acis and Galatea. ve II. Örnek 57f . dramatik havay› güçlendirir (Örnek 57g). Galatea’dan ve tanr›lardan yard›m istemesi sekiz ölçülük bir efllikli resitatifle ustaca verilmifltir. Accompagnato (Acis) “Help. Galatea!”. Son nefesini vermekte olan Acis’in.

5-Handel 19/9/06 16:12 Page 204 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Bu bölümü izleyen koro parças›. Chorus Mourn all ye muses Weep all ye swains! Tune. Keman ve I. Ayn› ölçüde I. Purcell’in Dido and Aeneas operas›n›n sonundaki koroyu ça¤r›flt›ran bir yap›da bafllayan bölüm. Obuada bafllayan ve daha sonra di¤er partilere yay›lan sekizlik hareketle farkl› bir havaya bürünür. Örnek 57h . tune your reeds To doleful strains! Groans.Händel. 5. Keman ve II. “Mourn. all ye muses!”. Acis and Galatea. Koro “Mourn. ölçüde II. cries And howlings fill the neighb’ring shore Ah! the gentle Acis is no more! Koro Yalvar›n Musalar Genç âfl›k için gözyafl› dökün Kavallar›n›z› çal›n Büyük ac›y› anlatmak için. Yakar›n. Obua’da bafllayan kromatik hareket. inleyin Hayk›r›fl›n›z etrafa yay›ls›n Ah. soylu Acis art›k yok! 204 . bölümün bir baflka belirgin özelli¤i olarak kendini duyurur (Örnek 57h). all ye muses!” (Yalvar›n Musalar) sözleriyle Acis’in ölümünün ard›ndan tüm Musalar› onun için a¤lamaya davet eder.

œ œ. the seat of soft delight Be thou now a fountain bright! Galatea Tatl› sevinçlerin yuvas› olan kalp fiimdi parlak bir p›nar ol! Royal Academie of Music Londra’da ‹talyan operas› temsillerinin gerçekleflemiyor olmas›. œ œ . Amaç belirli say›da müzik merakl›s›ndan y›ll›k ücret alarak. œ œ œ p Ÿ œ œ œœ œ Ÿ œ œ œœ œ œ œ. the seat of soft delight”.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 205 Georg Friedrich Händel Acis’in ölümünün ard›ndan Galatea’n›n tek tesellisi. f œ œ bœ Ÿ œ œ œ œ œ Ÿ œ œ œ œ œ ∑ b &bb c Galatea œ ... œ œ . œ œ . œ œ . b œ œ . œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. Örnek 57i .. œ œ . œ œ. b b œ œ ˙ Heart œœœ œ œ œ œ œ œ œ œ . œ œ . œ œ. œ œ œ œ œ œ œœ œœ œœ œœ œ œ f 9 b &bb œ œ œ œ œ ˙ 9 9 œ œŸ œ . œ œ . œ thou now Ó ‰ jœ œ œ œ œ p œ œ œ œ œ. œ .. œ œ . œ œ .. œ œ . rüzgâr›n p›narlarla söyleflti¤i bölümde de vard›r (bkz. œ œ . œ œ. œ œ. œ œ . King’s Theatre’da opera oynanmas› için kollar› s›vad›. oldukça yüksek olan opera masraflar›n›n büyük bölümünü karfl›lamakt›. Kral I. œ œ . œ œ . œ œ . œ œ œ œ œ f ∑ ∑ ∑ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ f ∑ œ œ œ œ œœœ œ œ œ p œ œ œ œ œ . Benzer bir müzikal anlat›m. œ œ .. œ œ . p œ. Ÿ œŸ œ œ Ÿ œ .. Noktal› onalt›l›kotuzikilik notalar›n oluflturdu¤u figürler. Acis and Galatea. Kral ve birkaç soylu 1. “Heart..light - - tain bright! œ œ œ œ œ œ œ f œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ j ‰ œ Galatea Heart. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œœ œ œ ‰ J œ . Gerekli bafllang›ç sermayesi için 10. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ f œ œ . œ œ .. be Ó ∑ Ÿ œ œ œ œ . œ œ œ œ œ J p ˙ . œ œ. yüzy›lda Fransa’da hayata geçen Académie Royale de Musique (Krall›k Müzik Akademisi) adl› kuruluflu örnek alan ‹ngiliz soylular. Örnek 46c). œ. œ œ ... œ . œ œ . œ ‰ œ œœ . œ œ. œ œ. œ. kentin müzi¤e düflkün soylular›n› harekete geçirdi. œ œ. œ œ œ œ œ œ. œ œœ . œ œ . œ œ . œ œ. œ œ . œ œ .. œ œ . œ œ .. œ œ. George’un koruyuculu¤u ve maddi deste¤ini alarak Royal Academie of Music’i (Krall›k Müzik Akademisi) kurdular.. œ œ ..000 pound toplanmas› düflünülmüfl. iki y›ll›k bir aran›n ard›ndan. Arya (Galatea) “Heart. œ œ. b bœ œ œ œ œ œ & b b c œ. œ œ .. Kendilerine örnek olarak XVII.Händel. œ.. œ œ . sakin sakin dalgalanan p›nar›n bafl›nda bir anlamda sevgilisiyle konuflmaktad›r.. œ œ . œ œ. œ œ ... œ œ .. œ.. œ œ &bb œ p b & b b œ œ œ œ œ. œ œ. p Violino 1-2 Larghetto Flauta 1-2 œ f œ œ f œ œ œ . œ . œ œ . b œ œ œœ œœ œ ‰ œ J the ? b œ œ bb p œ œ œ œ œ p œ œ œ œ œ œ œ œ b bœ œ œ œ & b b œ. œ œ ..000 205 .. Vivaldi’nin “‹lkbahar” bafll›kl› keman konçertosunda. œ œ .. the seat of soft delight” (Tatl› sevinçlerin yuvas› olan kalp) sözleriyle bafllayan aryas›nda. b œ œ . œ œ . Aralar›nda Chandos ve Burlington Dükü’nün de bulundu¤u bir grup asilzade. œ œ .... œ œ .. œ œ. œ œ f bbb œ & œ . œ œ‰ œ J p Ÿ œ. œ œ.. œ œ... œ œ .. œ œ . œ œ . œ. œ œ. œ œ . œ. rüzgâr›n etkisiyle k›p›rdayan suyu ustaca betimlemektedir (Örnek 57i). œ œ . œ œ. œ œ. œ œ œ j œ. œ œ . œ œ . œ œ . œ œ . œ œ. œ œ œ œ œœœ œ Heart. œ Ó œ œœ œœ œœ œœ œœ œœ œœ œ p bb c ∑ &b ? b c bb œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ∑ œ œ bœ Bassi œ œ œ œ ‰ j œ œ œ œ œ œ j ‰ œ bœ f œ œ œ œ ‰ œ J œ b œ œ œ œ . œ . f œ. œ œ . œ . sevgilisinin bir p›nara dönüflmüfl olmas›d›r. œ œ. a found - œ J œ œ œ ˙ œ œ œ œ r j r j j œ. œ. the seat of soft de . œ œ œ œ œ œ.. p 5 bb &b 5 5 œ œ .. œ. p œ œ œ œ œ œ œ œŸ Ÿ œ œ œ œ œ œ œ œ ∑ œ...light ? b bb œ seat of soft de . œ œ .

Bu. bas Giuseppe Boschi ve ça¤›n ünlü kastratolar›ndan “Senesino” olarak tan›nan Francesco Bernardi (1680–1750) temasa geçti¤i kifliler aras›ndayd›. E¤er gerçek bir ‹talyan operas› oynamak ve seyircinin ilgi göstermesi isteniyorsa kastratolara mutlaka yer vermek gerekiyordu. 2 Nisan 1720 tarihinde Giovanni Porta’n›n (1690–1755) Numitore operas›yla perdelerini açt›. Büyük olas›l›kla bunun sonucu olarak. bunun için Händel’in Almanya ve ‹talya’ya bir gezi yapmas›na karar verilmiflti. bir anlamda sezonun resmi aç›l›fl› olarak kabul edilebilecek temsil 27 Nisan 1720’de gerçekleflti ve Händel’in Radamisto operas› sahnelendi. Operan›n yöneticili¤ine. Bu ‹ngiliz ekonomisine büyük bir darbe. saraydan notalar›n›n bas›m›n› yapabilme iznini elde etti. Händel. daha önceki seyahatlerinde oldu¤u gibi bu kez de yolculu¤una Halle’den bafllam›flt›. t›pk› South Sea Company’deki hisseleri gibi kârl› bir yat›r›m olarak görüyor ve y›ll›k olarak belirli bir kâr pay› elde etmeyi düflünüyorlard›. çabuk pes etmek istemiyorlard›. ayn› zamanda da opera için harcanmas› düflünülen gelirlerin eksilmesi demekti. besteci olarak da Händel görevlendirilmiflti. Özellikle seyircinin be¤endi¤i sahne yap›tlar›n›n farkl› çalg›lar için yap›lan düzenlemeleri iyi gelir getiriyor ancak izinsiz yap›lan bask›lar›n önüne geçmek yine de mümkün olmuyordu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 206 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem pound’luk kat›l›m pay› ödemifl. bu görevi önceki y›llarda da yürütmüfl olan Johann Jakob Heidegger (1669–1749) getirilmifl. Böylece besteci bir kez daha do¤du¤u topraklar› ziyaret etme flans›n› yakalam›fl. istedi¤i flark›c›lar› en iyi Dresden’de bulaca¤›n› biliyordu. mezzosoprano Faustina Bordoni (1700–1781) bir süre sonra Londra’ya geldi. Royal Academie of Music. fazla anlaflamad›¤› bu kifliyle çal›flmak yerine baflkalar›n›n metinlerini kullanmay› ye¤leyecekti. Ancak hesaba katmad›klar› birkaç nokta vard›: Öncelikle opera temsillerinin maliyeti her geçen y›l. opera temsillerinin bafllad›¤› tarihlerde. Opera temsillerinin istenilen baflar›ya ulaflabilmesi için Avrupa’daki ‹talyan sanatç›lar›n Londra’ya çekilmesi düflünülmüfl. Ancak 1719 May›s ay›nda Krall›k Müzik Akademisi kurulurken her fley tozpembe görünüyordu. Önceleri tek besteci olarak Händel düflünülmesine karfl›n. 1719 y›l›n›n yaz aylar›nda ç›kt›¤› gezi s›ras›nda besteciyle karfl›laflmak isteyenlerden biri de. O dönemde ‹ngiliz soylular›n›n pek ço¤u. Händel. Ancak Avrupa’dan yeni ‹talyan flark›c›lar gelmeye devam ediyordu. ‹lk opera sezonunu di¤erleri izledi. Yap›t›n metni Nicolas Haym’a (1678–1729) aitti. az sonra de¤inilecek nedenler yüzünden h›zla art›yordu. Händel’in de ortaklar›ndan oldu¤u. Kastrato Senesio’nun ard›ndan. Krall›k Müzik Akademisi’ni yaflama geçirenler. Bestecinin ‹talya y›llar›ndan sesine hayran oldu¤u sopranodan baflka. Ayr›ca hemen hepsinin büyük kârlar elde etti¤i South Sea Company. baz› siyasi geliflmeler sonunda. Maddi olarak karfl›lafl›lan zorluklar zaman zaman yöneticilerin çaresiz kalmas›na neden olsa da. o dönemde Köthen’de bulunan Johann Sebastian Bach idi. South Sea Company’nin iflasa sürüklenmesi sonucunda pek çok soylu maddi s›k›nt›ya düflmüfltü. Londra’daki çeflitli tiyatrolarda idareci olarak çal›flm›flt›. Bestecinin ilk biyografisini kaleme alan Johann Nikolaus Forkel’in (1749–1818) aktard›¤›na göre. di¤erleri 200 pound vermifllerdi. o dönemde çok yayg›n olan korsan bask›lar›n önüne geçebilmek için iyi bir f›rsatt›. South Sea Company adl› denizcilik flirketinin hisselerinden büyük gelir elde ediyordu. sonradan baflka sanatç›lar›n yap›tlar›n›n da programa al›nmas›na karar verilmiflti. buraya yat›rd›klar› paray› da. Aral›k ay›ndan hazirana dek haftada iki temsil verilmesi planlanm›fl ancak ilk sezon ancak nisan ay›nda bafllayabilmiflti. özellikle seyircinin nabz›n› tutmakta çok ustayd›. deniz ticaret imtiyazlar›n›n büyük bölümünü yitirmifl ve iflas etmiflti. Dresden’de karfl›laflt›¤› sanatç›lar›n bafl›nda Margherita Durastanti geliyordu. Kuzeyin bu önemli müzik merkezinde uzun zamand›r opera temsilleri yap›l›yor ve ünlü ‹talyan flark›c›lar s›k s›k buraya geliyordu. Kral›n haz›r bulundu¤u. opera toplulu¤unun Paris’e yapmas› düflünülen gezi gerçekleflemedi. Asl›nda ‹sviçreli olan Heidegger. Ça¤›n›n en tan›nm›fl flark›c›lar› aras›nda olan Bor- 206 . Royal Academie’de librettist olarak Paolo Antonio Rolli’nin (1687–1765) görevlendirilmesine karfl›n. Händel’in Halle’de oldu¤unu ö¤renen Bach hemen yola koyulmufl ancak kente vard›¤›nda geç kald›¤›n› fark etmiflti. Händel.

Sarayda daha önce benzer törenler için yaz›lm›fl yap›tlar›n çizgisini sürdürmeye özen gösteren besteci. kimi zaman “Hendel”. metnin içeri¤ine göre. s. Besteciyi uzun y›llard›r çal›flt›¤› bu ülkede en fazla çeken fley dini farkl›l›klar›n çok fazla vurgulanmamas›yd›. George’un yerine tahta geçen Kral II. Zaten ‹talya y›llar›ndan beri isminin yaz›l›fl› büyük farkl›l›klar gösteriyor. Burada Museviler. O y›llarda Avrupa’n›n en büyük kenti konumundaki Londra. Royal Academie için on üç opera bestelemiflti. Onlar için sadece Londra Borsas› var. George’un (1683–1760) taç giymesi onuruna seslendirilen müzikleri ‹ngiliz uyru¤una yeni kabul edilmifl olan Handel26 bestelemiflti. Özellikle 29 Ocak 1728’de Lincoln’s Inn Field Theatre’da sahnelenen The Beggar Opera (Dilenci Operas›) bir anda Londra’n›n tek konufltu¤u konu durumuna gelmiflti. ‹çlerinde Handel’in ‹talyan operas› için besteledi¤i örnekler de vard› ancak sözler tümüyle farkl›yd›. yaflam›n›n sonuna dek oturaca¤› Brook Street’deki eve tafl›nm›flt›. Pieck. hatta ilk bafllarda Bononcini’nin yap›tlar› seyircinin daha çok ilgisini çekiyordu. Masraflar›n giderek artmas›n›n yan›nda. Londra’daki ‹talyan operas›n›n sonunu haz›rlayan nedenlerden biri oldu. Lutherci inan›fla ba¤l› olan besteci için Anglikan Kilisesi’nin ö¤retileri çok yabanc› de¤ildi ancak yine de özellikle Londra’n›n kozmopolit atmosferi onu rahatlat›yordu. 26. tanr›tan›mazlarla ayn› kefeye koyuyor. Bestecinin ad› ‹ngiliz uyru¤una geçinceye dek Almanca (Händel). ya da “Endel” olarak kay›tlara geçiyordu. karmafl›k kültürlerin ve farkl› dinlerin rahatça bir arada yaflad›¤› bir kentti. Bu kifliler iflas etmifl birini. Özellikle Prenses Anne (1709–1759) ile olan çal›flmalar› besteciyi mutlu etmifl. Ancak yine de. Çeflitli zamanlarda saray›n gereksinimleri için müzik bestelemiflti.”25 21 Haziran 1727 tarihinde. Müzikler o günlerin tan›nm›fl ezgilerinden derlenmiflti. Müslümanlar ve H›ristiyanlar sanki ayn› dine mensupmufl gibi ticaret yap›yor. aryalarda büyük farkl›l›k gösterir. ‹ngilizlerin tolerans›n›n s›n›r› yok. Özellikle Giulio Cesare’de kulland›¤› orkestrasyon. seyircinin ilgisi fazla olmam›flt›. o günden sonra benzer törenlerde s›k s›k seslendirilmifltir. Ayn› zamanda ek bir ödeme karfl›l›¤›nda veliaht prensin k›zlar›na müzik dersi vermesi de isteniyordu. George’un onaylad›¤› bir belge ile Georg Friedrich Händel. bafllang›c›nda yer alan crescendo ve trompetlerin de kat›ld›¤› yedi sesli koro yaz›s›yla çok be¤enilmifl. 11 Ekim’de Westminster Kilisesinde toplanan davetliler önünde baz› kar›fl›kl›klar yaflanm›flt›. 169. Handel. sezonun sona ermesinin ard›ndan Royal Academie of Music’in kapanmas›na karar verildi. özellikle “Zadok the Priest” (Kâhin Sadok) sözleriyle bafllayan “anthem”. ‹çlerinde en baflar›l›lar› olarak Giulio Cesare (1724). Leben Händels. 207 . müzi¤e yetenekli bu soylu ile dostluklar› uzun y›llar sürmüfltü. daha sonraki y›llarda ise ‹ngilizce (Handel) yaz›l›fl›yla kullan›lm›flt›r. baz› oyunlar d›fl›nda. Taç giyme töreninde her fleyin kusursuz olmas› için uzun süre prova yap›lmas›na ve haz›rl›klar s›ras›nda hiçbir aksakl›k olmamas›na karfl›n. John Gay’in (1685–1732) metni üzerine Johann Christoph Pepusch’un müzikleriyle oluflturulan yap›t. Händel ayn› y›l. Tamerlano (1724) ve Rodelinda (1725) ön plana ç›kar. Seyircinin ilgisini çeken en önemli özellik. Avrupa’da bulundu¤u bir s›rada yaflama veda eden I. gündelik bir konudan yola ç›kan metnin ‹ngilizce ve tümüyle basit halk dilinde olmas›yd›.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 207 Georg Friedrich Händel doni 1730 y›l›nda Alman besteci Johann Adolf Hasse ile evlenerek Dresden’e yerleflecekti. Böylece The Beggar Opera’n›n baflar›s›. 1728 y›l›nda. sezon sonuna dek altm›fl temsilden fazla oynanm›flt›. Händel’den baflka Giovanni Bononcini ve Attilio Ariosti’nin (1666–1740) operalar› da sahneleniyordu. 1723 y›l›n›n bafllar›nda Händel saraydan “Composer of Music for His Majesty’s Chapel Royal” (Majestelerinin Krall›k fiapeli Bestecisi) unvan›n› ald›. 25. Werner. Ancak flimdi bunun için belirli bir ücret alacakt›. ‹ngiliz vatandafll›¤›na kabul edildi ve ad›n› “George Frideric Handel” olarak yazmaya bafllad›. 20 fiubat 1727 tarihinde Kral I. yaklafl›k 200 kiflilik bir orkestra ve koro taraf›ndan seslendirilmek üzere dört “anthem” haz›rlad›. önemli olan ticaret kurallar›na uymakt›. Bir süre Londra’da yaflayan Voltaire bu durumu sonraki y›llarda flöyle ifade etmiflti: “Ticaret söz konusu oldu¤unda.

œ œ œ. 27. œj w J Tutti Oboe Violino I. Ouverture Ÿ œ œ œ œœœ œ Ÿ ## ˙ œ . œ œ. librettoya eklenen yeni olaylarla süslenmifltir. œ œ . œ J œ œœœœœ œ ? ### c œ . œ œ œ ˙ œ. œ œ . œ . Oyunun baflkahramanlar› olarak Caesar ve Cleopatra’dan baflka General Pompeius’un kar›s› Cornelia ve o¤lu Sesto intikam peflinde koflan kifliler olarak konuya belirli bir gerilim katar. œ œ . œ œ J œ Ÿ œ œ. œ œ œ œ. œ ‰ œ œ œ œ œ ‰ J œ. soprano Francesco Cuzzoni de Cleopatra’y› canland›rm›fl. h›zl› tempolu ve fugato yap›s›nda ikinci bölme bafllar (Örnek 58b). œ œ. o tarihlerde Londra’da sahneye ç›kan ünlü kastrato Senesino. Giulio Cesare. ilk seslendirilmesi 20 fiubat 1724’te gerçekleflen Giulio Cesare (Julius Caesar) idi. günümüzde de Handel’in en çok oynanan sahne yap›tlar›n›n bafl›nda gelmektedir. œ œ œ œ œ œ œ œ. Örnek 58a . œ. œ œ . Operan›n bafl›nda yer alan “Sinfonia” tipik bir Frans›z uvertürüdür. 208 . M›s›r’da kald›¤› süre boyunca Caesar’›n ilgisini kendi üzerine çekebilmek için çeflitli planlar yapar ve sonunda amac›na ulafl›r.Händel. Metin yönünden fazla derinli¤i olmayan Giulio Cesare. œ œ. karakterlerin operada kullan›lan ‹talyanca yaz›l›fllar›n› göstermektedir. müzikal yönden Handel’in en baflar›l› sahne yap›tlar› aras›nda kabul edilmektedir. œ œ. Parantez içindeki sözcükler. œ œ. J œ œ œ œ œ œ œ œ. j B ### c œ . œ œ. yap›t sezon sonuna dek on üç kez sahnelenmiflti. tarihi gerçekler. ˙ ˙ ˙ Viola Tutti Bassi œ œ. Bölme. Sonraki y›llarda yeniden programa al›nan ve her defas›nda seyircinin ilgisini çekmeyi baflaran Giulio Cesare. œ œ œ œ. œ œ.II. Cleopatra. Caesar’›. Julius Caesar’›n (Giulio Cesare)27 M›s›r’a yapt›¤› sefer s›ras›nda yaflad›¤› olaylar› anlat›r. œ œ. œ . œ œ œ œ œ œ œ. œ ˙ J œ œ. Librettosu Nicolo Francesco Haym taraf›ndan kaleme al›nan operada. œ œ œ œ ‰œœœ œ ‰J œ ‰J œ Ÿ œ œ. œ œ. Caesar’›n taraf›n› tutarlar. œ œ. Operan›n konusu. Violino III. Caesar kendisine düflman olan Romal› General Pompeius’u (Pompeo) yenilgiye u¤ratt›ktan sonra onu M›s›r’a dek izler. j ‰ œj œ . œ J œ œ œ. œ œ.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 208 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Giulio Cesare Handel’in Royal Academie of Music için besteledi¤i operalar içinde en baflar›l›s›. Sinfonia I. œ œ. œj J & # c ## j j œ œ œ & # c œ. œ ˙ ‰œœœ œ œ. œ œ. Noktal› ritimlerin kullan›ld›¤› ilk bölmenin (Örnek 58a) ard›ndan. Bu ülkede hüküm sürmekte olan Cleopatra ve erkek kardefli Ptolemeus (Tolomeo).

Archiv Produktion CD (474 210–2) Kitap盤› s.28 Bach’›n.(Örnek 58c) 28. düflman› Pompeius’un bir vazo içinde kendine getirilen küllerinin bafl›nda. Andreas Werckmeister’in (1645–1706) akort sisteminde yapt›¤› düzenleme yeni yeni uygulanmaya bafllan›yor ve besteciler daha önce kullanmad›klar› tonlarda da yap›tlar yaz›yordu. 8). gizemli ortam› yakalamay› baflarm›fl. yüzy›l›n ünlü müzik tarihçisi Charles Burney (1726–1814) 1785 y›l›nda büyük bir hayranl›kla flu ifadeleri kullanm›flt›r: “Modülasyon son derece ustaca ve hiç al›fl›k olunmad›k tarzda. Sinfonia II. de¤iflik yap›tlar›nda rüzgâr› ve p›narlar› betimlemek için de kullanm›flt›r. Bölme. Besteci ayn› ritmik hareketi.Händel. olabildi¤ince esrarl›. Duyulan akorlar›n hiçbirini tahmin etmeye olanak yok. G. Bu parçan›n müzikal yönden en önemli yan› tonalitesidir. efllikli bir resitatiftir. 29. yaflam›n anlams›zl›¤› ve ölümün kaç›n›lmazl›¤› üzerine kendi kendine düflüncelere dalar. Bu resitatif için XVIII.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 209 Georg Friedrich Händel Örnek 58b . 276’da anlat›lm›flt›r. metin içinde çok s›k yinelenen “ombra” (gölge) sözcü¤ü bunda özellikle etkili olmufltur. ölçüdeki Mi Majör akorundan sonra art arda gelen modülasyonlar çok çarp›c› bir etki b›rakmaktad›r. Operan›n I. 17. Sol diyez minörde bafllayan bölüm 28. Andreas Werckmeister’in “tempere” sistemi hakk›nda daha ayr›nt›l› bilgi s. Dorethea. O dönemde. Handel. Schröder. F. “Alma del Gran Pompeo” (Büyük Pompeius’un ruhu) sözleriyle bafllar. Werckmeister’in akort sistemine göre akort edilmifl klavye için besteledi¤i ‹yi Düzenlenmifl Klavye’nin ilk bölümünün de Giulio Cesare ile ayn› tarihlerde bestelendi¤ini hat›rlatmakta yarar var. Handel. çeken yedili akorlar›n›n birbirine ba¤lanmas›yla kay›c› bir devinime girer. ölçüde la bemol minörde son bulur. 209 . Giulio Cesare. o y›llarda hemen hemen hiç kullan›lmayan sol diyez minörü seçerek. ölçüde mi bemol minöre yönelen tonalite. karamsar ve ölümü ça¤r›flt›ran bir atmosfer yaratmaya çal›flm›fl ve bunda da baflar›l› olmufltur. 33. Perdesi içinde yer alan “Accompagnato” bafll›kl› bölüm (No. 2003. Caesar. Handel “Guilio Cesare”.”29 Gerçekten de 14. soliste efllik eden yayl› çalg›lar orkestras›n›n çald›¤› noktal› on alt›l›klarla.

Caesar’›n partisi 9. I. Zaferlerin birer gölgeydi. Giulio Cesare. Parçan›n metninde av ve avc› sözcükleri kullan›ld›¤› için Handel orkestraya kornoyu da katm›fl ve arya boyunca bu çalg›y› Caesar ile birlikte solist olarak kullanm›flt›r.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 210 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 58c . Büyüklü¤ün bir gölgeydi Ve flimdi sen bir gölgesin. Accompagnato No. bu arya ile dile getirir. 8 (Cesare) “Alma del Gran Pompeo”. Cesare Alam del gran Pompeo. e un’ombra sei. Cleopatra’n›n erkek kardefli Ptolemeus’un (Tolomeo) saray›na davet edilen Caesar. ölçüde bafllad›¤› zaman duyulan motif. 210 . Julius Caesar Büyük Pompeius’un ruhu.Händel. t›pk› bir avc› gibi sessiz ve kurnazca av›na yaklaflmas› gerekti¤ini. che al cener suo d’intorno invisibil t’aggiri. Görünmez olan Ve küllerin içinde yüzen. ‹lk ölçüden bafllayarak duyulan solo korno. kendine dost görünenlerin her an bir tuzak haz›rl›¤› içinde olabileceklerini düflünerek. fur ombra i tuoi trofei ombra la tua grandezza. do¤al olarak av fikrini ça¤r›flt›r›r (Örnek 58d). az önce kornonun duyurdu¤u tema ile büyük benzerlik gösterir. Perde’de Julius Caesar’›n bir baflka aryas› “Va tacito e nascosto” (Sessiz ve gizli olarak) sözleriyle bafllar.

L'a œœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ ∑ œ œœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Ó ≈ œœ œœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ j j j j & b œ œ œ œ œ œ œ œ œj œj ?b œœœœœ œ œ ta .vi . arp. therbo ve viola da gamba da bu topluluk içinde yer al›r. e piano Horn in F Violino I.tor. Az sonra Cleopatra’n›n anlatacaklar›na inanmas› için Caesar bir anlamda haz›rlanmaktad›r. Dört partili yayl› çalg›lardan baflka. Duyulan müzik son derece sakin ve huzur doludur (Örnek 58e).Händel.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 211 Georg Friedrich Händel Örnek 58d . .to œ - sto. obua. Arya No 14 (Cesare) “Va tacito e nascosto” Girifl. &b c ‰ œ œ œ œ œ œ œ Bb c ‰ œ œ œ œ œ œ œ &b c ? ∑ Viola. 211 . b c œ œ œ œ œœœœœ œ 10 & &b œ &b œ Bb œ œ œ œ ∑ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ∑ œ œ œ œ œ œ œœœœ œœœ œ œ œ œ œ œ œœœœœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œj ‰ œj J J J J J a .da.to ena sco j œ œ œ œ œ œ œ œœ œœœœ œœœœœœœœœ J stu .do edi pre . Operan›n bafl›ndan beri çalan orkestraya ek olarak. Giulio Cesare. esin perileri Musalar›n oturduklar› yer olarak kabul edilen Parnasos da¤›n›n dekorunu haz›rlatarak “Erdem”i temsil eden bir karaktere bürünür.cia . œ œ œ œ œ œ œ œ œœœœœ œ œœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ∑ œ œ œ œ œœœœœ ∑ œ œ œ œ œ œœœœœ œ Cesare Bassi. Andante. Operan›n II.ci . l’astuto cacciator. özellikle sahneleme yönünden çok etkileyici olan bir bölüm yer al›r. & c Œ &b c Œ ‰ œj œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ J œ œ ‰ œ œ œ œ œ œœœœœ œœœ œ œœœœ œ œ œœœœœœœœœœœœ œœœœœ œ œ œœœœ œœœœœ œ œ œ œ œ œœœœœ œœœ œ œœœœ œ œœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ∑ œ œ œ œ œ œ œ œ j œ Va Violino II. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Cesare Va tacito e nascosto quand’avido e di preda.quand' œ œ œœœœœ cac . yaln›zca bu bölümde sahne üzerinde yer alan ikinci bir orkestra daha vard›r. Caesar’› etkilemek isteyen Cleopatra. Julius Caesar Sessiz ve gizli olarak Yaklafl›r usta avc› Av›n› fark etti¤inde. Perdesinin bafl›nda.

œ œ 3 & b 4 œ. œ œ œ œ œ Œ Œ Œ Œ œ son œ. œ œ œ œ œ œ œ . Arya No. tüm hünerini kullanarak Caesar’› bafltan ç›kartmaya çal›fl›r. œ œ do . Largo Oboe. le vostre faville son grate nel sen. Giulio Cesare. œ œ œ œ 3 &b 4 Œ Œ œ V'a - œ œ. pupille”. “Erdem” k›l›¤›na girmifl olarak. Musalarla çevrili taht›nda oturmakta. œ œ. J œ œ J œ œ. Aflk oklar›n›z K›v›lc›mlar›n›z Gö¤süme saplan›yor.re. œ œ j œ ˙ nel sen. Giulio Cesare. ‰ œj . Harpe Basson Violoncelli Cleopatra œ œ.Händel. Oboe Violin I Violin II œ. œ œ ‰ J œ .et . j œ œœ œ œ œ œ ‰ œ œ.Händel. pupille. œ œ J œ œ œœ ‰ J œ œ ‰ J œ œ œ œ. œ œ ‰ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ.ro. œ œ J J pu .pi . œ œ ‰ œj œ œ œ œ œ œ œ Œ œ œ œ ‰ J ‰ œ œ J œ ∑ œ œ œ. œ œ J le vo . œ œ œ œ œ œ.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 212 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 58e . œ œ Œ 3 & b 4 œ. e Violino I. Cleopatra Sizlere tap›yorum gözler. œ œ ∑ œ œ Œ Viola œ œ œ œ œ œ œŸ Viola da Gamba Teorba. œ œ œ Œ ‰ œ J œ œ Viola œ Œ Œ Bassi œ j Œ ‰ œ œ. œ œ Œ 3 Bb 4 œ ? 3 œ b 4 ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ Œ Œ Œ Œ Œ œ Œ Œ Œ Œ Œ Œ Œ Œ œ œ œ œ Œ Œ Œ Œ Œ ‰ œ J œ. 212 . œ œ.. œ œ œ œ œ œ œ ‰ J œ ‰ œ nœ J œ ‰ œj œ œ œ ‰ J #œ œ œ j ‰ œ œ œ œ nœ œ œ œœ œ œ “V’adoro pupille” (Sizlere tap›yorum gözler) sözleriyle bafllayan aryada Cleopatra. œ 3 & b 4 œ œ. œ œ œ ∑ œ ‰ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ #œ œ œ œ nœ œ œ œ 3 Bb 4 œ œ œ œ 3 œ œ œ ?b 4 œ œ œ œ œ œ 3 ?b 4 3 ?b 4 œ œ B Viola œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ #œ œ œ œ œ œ œ œœ œ œ Viola da Gamba œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ #œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œœ œœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ B œ œ œ œ œ œ #œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œ œ œœ œ ?œœ œ œœ œ œœ œœ œ œœ œœ œ œœ œ œ Teorba œ Violoncello Bassoons BC.te j ‰ œ œ . œœ Cleopatra V’adoro. œ œ J œ. œ œ ‰ œj œ . œ œ vil le Violino I 3 & b 4 œ. 17 (Cleopatra) “V’adoro. j œ ‰ œ œ œ œ œ œ. II. œ œ œ j œ ˙ ˙ ˙ ˙ œ. ‰ J œ œ œ œ œ.mo .stre œ. œ œ œ œ J œ Œ œ fa œ. saette d’amore. œ œ. œ œ ‰ j . sa .te d'A .le. Örnek 58f . Perde Sinfonia. œ œ Violino II Œ œ Œ œ Œ œ Œ ‰ j œ. œ œ œ. œ œ ‰ J œ ‰ j œ. Violin II 3 &b 4 3 &b 4 3 Bb 4 3 Bb 4 3 ?b 4 Œ Œ Œ Œ ∑ ∑ ∑ ∑ œ œ . œ ‰ œ œ. karfl›s›nda gördü¤ü gözlerden ç›k›p kalbine saplanan oklar›n atefliyle yand›¤›n› söylemektedir (Örnek 58f). gra . œœ œœ œ ˙ J œ nœ œ œ œœ œ œ œ œœœ œ J ?œ œ. Ancak bunu yaparken tümüyle masum ve çekingen bir edaya bürünmüfltür. Œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ ‰ J Œ œ œ.

œ ‰≈R # V Ó ?# Ó 3 3 3 3 3 3 j j œ . Arya No 18 (Cesare) “Se in fiorito ameno prato”. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Ó # ∑ ∑ ∑ ∑ V c ?# c w œœœœœ w ˙ œ.. 24 & # œ œ Ó Ó 3 œ œ œœœœ 3 3 œ 3 Œ œ œ œ œ œ œ #œ œ œ œ.. œ œ œ 3 3 3 3 Œ Ó œœœœœœ ˙ 3 3 œ œ #œ. œ ˙ R ∑ ∑ Ÿ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œj œ œ œ œ œ œ œ œ œj œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ .Händel. Nefleyle c›v›ldayan bir kuflun ötüflü önce yavafl sonra h›zlanarak duyurulur (Örnek 58g). œ œ œ œ œ œ œ œ. fa œ œ œ œ Œ Ó œ Œ Ó œ œ Œ Œ Œ Ó œ œ. œ œ Œ œ œ w Cesare (. œ œ # œ œ œ œ œj œ J œ œ3 œ to il suo œœœŸ œ ˙ Œ ‰ J œ 3 ∑ j r œ. Ölçü 24. œ œ œ œ œ œ œ œ . Ÿ j œ œ œ œ œ ˙ . œ ˙ J piu gra Ÿ ‰ ≈ œ œ.. Vivaldi’nin Mevsimler bafll›kl› konçertolar›ndaki pasajlar› ça¤r›flt›ran bir solo keman partisi vard›r. # œ œ œ œ œj . Giulio Cesare. œ #œ. ilk seslendirmede ünlü kastrato Senesino’nun Londral›lar› büyüledi¤i parçalar›n bafl›nda yer al›yordu (Örnek 58h). œ J œ œ œ Œ Bassoons Cesare Bassi 7 & # œ œ œ œœ œœœœœœœœœœœœœœœœ œœœœœœœœœœœœœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ fian partisi girdikten sonra. œ ˙ œ œ. œ œ. Örnek 58g . œ œ œ œ œ œ œ œ. Perdesinde yer alan “Se in fiorito ameno prato” (E¤er çiçeklerle kapl› bir çay›rda) sözleriyle bafllayan arya.) çok daha keyifli ç›nlar o zaman flark›s›. Arya No 18 (Cesare) “Se in fiorito ameno prato”.tar. œ œ œ œ œ Viola B # c œ.) fa piu grato il suo cantar. Giulio Cesare. œ œ œ œ œ œ œ œ. Tutti Allegro ´ ´ ´ ´ ´ œ # c œ. œ œ œ œ œ œ œ. œ œ Œ ‰J œ & Ÿ 18 # j ‰œ V ‰ œ œ...5-Handel 19/9/06 16:12 Page 213 Georg Friedrich Händel Operan›n II. œ ˙ j r œ . œ œ œ œ œ œ œ œ . bir an önce sevgilisine kavuflmak isteyen Caesar’›n nefleli ruh halini yans›tmaktad›r. œ ˙ suo can . œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Œ œ œœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ? # c œ . hem de k›rlarda c›v›ldayan kufllar› betimler.Händel. 213 . œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ & J œ ‰ œ J ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ œ œ œ œ œ œœœ ‰ œ ‰ J œ œ J ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ Violono II & # œ œ œ œœœœœ Œ c œ. œ œ. az sonra metinde geçecek kufl seslerini önceden haber vermektedir. keman ve ses hem birbirini taklit eder. Örnek 58h . Ó Ÿ 3 œ . œ œ œ œ œ œ œ œ.tar. can. Tümüyle solistin teknik becerisini sergilemesi amac›yla düflünülen arya. Julius Caesar (. J fa piu gra to il suo can tar. œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ Œ J 18 # œ œ œ œ œ œ œ #œ. Ó Ó ?# ∑ œ œ œ œ Œ ∑ Œ œ . Parçan›n giriflindeki keman solo. œ œ J R R fa piu gra to il œ...

az sonra mutlu flekilde sonlanacak operan›n finalini haber verir (Örnek 58k). Cleopatra’n›n “Piangero la sorte mia” (Benim gibiler için a¤layaca¤›m) sözleriyle bafllayan aryas›. genellikle pek çok besteci taraf›ndan daha nefleli aryalar için tercih edilen Mi Majör tonaliteyi ve 3/8’lik ölçüyü seçmesine karfl›n. Giulio Cesare. œœ œ j œœ Cleopatra Piangero la sorte mia. œ œ ‰ la sor te mi a. pian ge ro ‰ œ œ œ. œ œ œ œ.œ œ. ∑ Ÿ ‰ #œ. Arya No.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 214 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem III. œ œ œ J ∑ ‰ œ. k›sa sürede orkestran›n farkl› partilerine da¤›l›r. 32 (Cleopatra) “Piangero la sorte mia” B Bölmesi. Si crudele e tanto ria. (Örnek 58i). ‰ ‰ œ œ ## & # # 3 ‰ œ œ œ. Kötü talihi için a¤layaca¤›n› ancak öldükten sonra bile düflmanlar›n› rahat b›rakmayaca¤›n› söylemektedir. œ œ œ.Händel. Handel’in ustal›¤›n› tüm yönleriyle vurgulayan bir örnektir. 32 (Cleopatra) “Piangero la sorte mia”. ‰ œ. œ.vro Bassi œ. #œ œ ‰ œ œ si cru del le e tan to ri a. J œ #œ J œ. Handel’in Su Müzi¤i ve Music for the Royal Fireworks gibi çalg› yap›tlar›n› ça¤r›flt›r›r. sanki kuvvetini yitirmiflcesine bafllad›¤› noktaya geri döner. œ. Da capo tarz› aryan›n B bölmesinde aniden allegro bir tempoyla düflmanlar›na ölümden sonra bile meydan okuyan Cleopatra ortaya ç›kar. vi ∑ ∑ ‰œœ ∑ ‰ œ ‰ ‰ œj œ œ ‰ œ. II Cleopatra œ ‰œ d.Händel. œ œ ta in pet to a. œ . ruhum zalimleri gece gündüz (her yerde izleyecek. 8 ? #### 3 œ . Genç kad›n›n “Piangero” (A¤layaca¤›m) sözcü¤üyle duyurdu¤u motif. Coflku dolu törensel bir ortam. Handel.e gior no œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œœœœœœœœœœœœœœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Cleopatra Ma poi morta. Örnek 58i .ogn Œ œ Œ œ œ œ œ œ œ œ #œ #œ œ J in tor Violoncello Bassi #œ Œ #œ Œ œ œ Œ Œ œ œ no Œ Œ œ œ œ ‰ œj œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Œ ‰ J J œ œ œ œ J J œ œ œ œ J il ti ran no e not te. Cleopatra’n›n ac›s›n› ustal›kla yans›tmay› baflarm›flt›r. Örnek 58j . ∑ ∑ ∑ ∑ ‰ œ œ œ. ∑ œ. œ œ œ ‰ ‰ œ. Finche vita in petto avro. œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œj œ œ. œ. œ œ œ œ J œ œ J œ œj œ. # # Allegro & ## c œ Œ œ Œ ## # & # c Œ œ œ œ œ ? #### c œ Œ ? #### c œ Œ Ma pio mor ta Violino I. Caesar’›n öldü¤ünü sanan ve karfl› güçler taraf›ndan hapsedilen Cleopatra büyük bir üzüntü içindedir. Cleopatra Benim gibiler için a¤layaca¤›m onlar›n korkunç kaderleri için.) Cleopatra Ama öldü¤üm zaman bile. œ œ. 214 . Flute Violino I Violino II Cleopatra ## & ## 3 8 ## & ## 3 8 ∑ ∑ ‰ œ œ œ. fin che œœ œ œ #œ. œ œ. Arya No. 4/4’lük ölçüyle birilikte parça do diyez minör olur (Örnek 58j). 8 Pian ge ro. Giulio Cesare.) Operan›n son sahnesinden önce duyulan “Sinfonia”. Hayat›m devam etti¤i sürece. Yukar›ya do¤ru yönelen ezgi her defas›nda. œ œ. Perdede. d’ogni’intorno il tiranno e notte e giorno (fatta spettro agitero.

Giulio Cesare. Cleopatra ve Caesar’›n düetleri mutluluk ve nefle dolu bir atmosferi yans›tmaktad›r. serbest bir resitatif gibidir. Orkestran›n canl› ve hareketli giriflinin ard›ndan iki sevgilinin birbirlerine “Caro” (Sevgilim).Händel. temponun h›zlanmas›yla dald›klar› hayal âleminden uyan›rlar (Örnek 58l). Düet No.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 215 Georg Friedrich Händel Örnek 58k . “Bella” (Güzelim) diye hitap ettikleri iki ölçü. Tüm duygular›n› bu iki ölçü boyunca tek bir sözcükle olanca yo¤unlu¤uyla duyurmak isteyen iki âfl›k. 39 (Cleopatra. 215 . Son Sahne Sinfonia. III. Cesare) “Caro!/Bela! Piu amabile belta”. Giulio Cesare. Örnek 58l .Händel. Perde. Cleopatra e Cesare Caro!/Bella! Piu amabile belta mai non si trovera del tuo bel volto. Cleopatra ve Julius Caesar Sevgilim!/Güzelim! Daha güzel bir fley senin güzel yüzünden bulunmaz bu dünyada.

‹ngiliz topraklar› üzerindeki ilk 216 . dokuz temsil sonra programdan kald›r›ld›. Önceki y›llarda her iki sanatç›yla çal›flm›fl olan Handel. flefleri Bernard Gates (1685–1773) yönetiminde. Böylece Lotario istenilen baflar›y› yakalayamayarak. önceden oldu¤u gibi maddi katk›lar›n› sürdürmeyi ve belirli bir ücret karfl›l›¤›nda sezonluk girifl hakk› elde etmeyi kararlaflt›rd›lar. Ancak haz›rl›klar s›ras›nda bu kiflinin ölümü üzerine. Bestecinin Senesino için yazd›¤› yeni operas› Poro. Heidegger’in ‹sviçre’ye yapt›¤› ve bir anlaflma gerçeklefltiremedi¤i gezinin ard›ndan. ard›ndan da. önceki sezonlarda sahneye ç›kan flark›c›lar›n yerini tutamam›flt›. ‹ngiliz müzik tarihi aç›s›ndan bir dönüm noktas› oluflturuyordu. Bu nedenle. Ayr›ca yeni anlaflma yap›lan solistler. daha sonra gitti¤i Hamburg’da arkadafl› bas Johann Riemschneider’i de Londra’ya davet etmiflti. Ayr›ca seyircinin ilgisini çekebilmek için ‹talya’dan yeni sanatç›larla anlaflmak gerekiyordu. soprano Anna Maria Strada del Po. Scipione ad›n› tafl›yan oyun de¤iflik bestecilerin yap›tlar›ndan oluflturulmufl bir pastiflti. bestecinin Esther adl› oratoryosu seslendirilmiflti. mezzosoprano Antonio Merighi’nin bulundu¤u yedi flark›c›yla anlaflma sa¤lam›flt›. daha genç ve ad› duyulmam›fl yeteneklerle çal›flmay› ye¤liyordu. Bu kez befl y›ll›k bir süreyle Haymarket’taki King’s Theatre. Soprano Anna Maria Strada d›fl›ndakiler. 1730’dan sonra besteledi¤i opera librettolar›n›n ço¤u baflka metinlerden uyarlanm›fl. metin yazar› olarak Nicolo Francesco Haym ile çal›flmay› planl›yordu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 216 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Londra’da Opera Akademisi Savafllar› ‹talyan operas› temsillerinin baflar›s›zl›kla sonuçlanmas› bu fikri destekleyenleri y›ld›rmad›. Londra’da ‹talyanca librettolar yazabilecek iki ad olarak Paolo Antonio Rolli ve Giacomo Rossi ön plana ç›km›flt›. Büyük ‹skender’in Hindistan seferi s›ras›nda yaflanan olaylardan yola ç›k›yordu. Dönüfl yolunda Halle’ye u¤rayarak annesini ziyaret eden besteci. Asl›nda Handel. Rolli ile anlaflamam›flt›. St. Yeni Krall›k Müzik Akademisi’nde ya da genellikle müzik tarihi kitaplar›nda söz edildi¤i flekliyle. Seyircinin ilgisini yitirmemek için Handel. Krall›k fiapeli Korosu. 21 fiubat 1730’da yeni yap›t› Partenope’yi sahnelemeye bafllad›. Baflar›s›zl›¤›n bir nedeni de. Handel 1729 fiubat›’nda ‹talya’ya gitti. Yeni Kral II. baflka bestecilerin yap›tlar›ndan oluflan pastifllerle de olabildi¤ince zengin bir program sunmaya çal›fl›yordu. Handel. Sonunda 1730–31 sezonu için sanatç›yla anlaflma sa¤land› ve 3 Kas›m günü sanatç› Londra’da sahneye ç›karak herkesi büyüledi. O günlerin en gözde ismi olan ve herkesin “Farinelli” olarak tan›d›¤› Carlo Broschi (1705–1782) listenin en bafl›nda yer alan isimdi. “‹kinci Opera Akademisi”nde. Bu tarihten yaklafl›k iki hafta önce tamamlanabilen oyunun çal›fl›lmas› için yeterli prova zaman› bulunamam›flt›. Güzel bir rastlant› sonucu ayn› zamanda Handel’in do¤um gününe denk gelen bu tarihte. ‹talyan operas›na ev sahipli¤i yapacakt›. 23 fiubat 1732. ‹talyan operas› temsilleri beklenilen baflar›y› bir türlü yakalayam›yordu. Büyük olas›l›kla baz› yap›tlar›n metinlerini besteci kendi derlemifltir. Dönemin en tan›nm›fl metin yazarlar›ndan Pietro Metastasio’nun (1698–1782) Alessandro nell’Indie (‹skender Hindistan’da) adl› yap›t›ndan uyarlanan opera. özellikle Londral›lar› kendine hayran b›rakan kastrato Senesino’nun yoklu¤u hissediliyordu. George’un da deste¤ini alan soylular. yeni solistlerin istenilen düzeyde olmamas›yd›. Yaz bafl›nda Londra’ya döndü¤ünde içlerinde kastrato Antonio Bernacchi (1685–1756). Karfl›lafl›lan maddi zorluklara karfl›n ilk giriflimi destekleyenler. yazar olarak belirli bir kifli belirtilmemifltir. kastrato Senesino’yu yeniden Londra’ya getirmenin yollar›n› aramaya bafllad›. Handel’in Lotario operas›yla “New Royal Academy of Music” (Yeni Krall›k Müzik Akademisi) Londra’da ‹talyan operas›n› yeniden yaflama geçirdi. 2 fiubat 1731’de sahnelenmeye bafllad› ve büyük baflar› kazand›. ‹talya’da bulunan dostlar› yard›m›yla. Handel. 2 Aral›k 1729 gecesi. önceki y›llarda baflar›l› olmufl Giulio Cesare operas›n› baz› de¤iflikliklerle yeniden programa ald›. yönetici Heidegger ve Handel ile yeniden temsillere bafllamak niyetindeydiler. Handel baz› yeni aryalar eklemiflti. seyircilerin be¤enisini kazanamam›fllard›. eski yap›tlar›n›n yeni düzenlemelerinin yan› s›ra. James ve Westminster Kilisesi Korosu’nun da kendilerine kat›lmas›yla.

‹ngiliz operas›n› canland›rmay› amaçlayan bir grup müzisyen Handel’in Acis and Galatea oyununu sahnelemeye bafllad›. o günler için bile “korsan temsil” olarak de¤erlendiriliyordu. Baz› müzik tarihçilerinin. Händel. Bu düflüncenin ard›ndaki kifli Aaron Hill’di. Handel daha emin sularda yelken açmak niyetindeydi. a. Christopher. ard›ndan da 1732 Aral›k ay›nda Handel’e bir mektup göndermiflti. Esther’in kazand›¤› baflar›dan cesaretlenerek bir baflka oratoryoyu. Bestecinin Chandos Dükü’nün emrinde çal›flt›¤› y›llarda yazd›¤› pastoral oyun. 31. Bestecisinin yaflad›¤› ve yeni oyunlar yazd›¤› bir dönemde Acis and Galatea’n›n sahnelenmesi. 1732–33 opera sezonuna önceki y›llarda temsil edilen oyunlar›n yeni düzenlemeleriyle bafllayan Handel. ‹ngiliz operas›n›n da. Londra Piskoposu Dr. Asl›nda Handel’in dostu olan ve Londra’daki ilk ‹talyan operas› temsilleri s›ras›nda besteciyle birlikte çal›flan Hill. oratoryolar› için kulland›¤› ‹ngilizcenin. Bilet fiyatlar›n›n özellikle yüksek tutulmas› seyirci say›s›n›n düflük olmas›na neden olmufltu. bunu göremeyince önce imzas›z bir metinle duygular›n› aç›klam›fl. Christopher. Üstelik bu kez metin ‹ngilizce ve ‹talyanca aryalardan olufluyor.”30 Hill aradan geçen zaman içinde Handel’in ‹ngiliz operas›n›n geliflmesine katk› sa¤layaca¤›n› ummufl. Handel. her zaman oldu¤u gibi Senesino’nun baflroldeki oyunu çok etkileyiciydi. Haymarket’ta. operalar› için çok da uygun olmad›¤›n› düflünüyordu. dini metinlerin sahnede oynanmas›n› istememesi nedeniyle böyle bir seslendirmenin gerçekleflti¤i bilgisi yer almaktad›r. Rinaldo’nun 1711’deki ilk seslendirmesi s›ras›nda yap›t›n librettosunun bafl›nda. ‹talyan mahkûmiyetinden kurtaracak” olan kimsenin besteci oldu¤u vurgulan›yor ve ‹ngilizce metinler üzerine opera yazmas› isteniyordu.y. Besteci bir hafta arayla Deborah ve Esther’i seslendirerek. Hogwood. baflka kentlerde sahnelenen yap›tlar›n seçilmesine özen gösteriliyordu. t›pk› annesi ‹talyan operas› gibi göz kamaflt›rmaya bafllayaca¤›n› umuyorum. 184. s. Handel’in bu giriflim karfl›s›ndaki tepkisi oldukça ilginçti. Deborah’›.31 Ancak bu istek Handel için uygun de¤ildi. Asl›nda bu.. Genellikle bu tip uyarlamalarda. herhangi bir yap›t üzerinde bestecinin söz sahibi olmas› kolay de¤ildi. bestecinin böyle bir yola sapmay›fl›n› bir hata ve ‹ngiliz operas› için kay›p olarak görmelerine karfl›n. o dönem için fazla yad›rganacak bir durum de¤ildi.g. Yap›t baflar›l› bulunmufltu. Ayn› konuyu ‹talya y›llar›nda Aci.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 217 Georg Friedrich Händel oratoryo temsilini gerçeklefltirmiflti. her türlü baflar› ya da baflar›s›zl›kta onun pay› oldu¤unu düflünüyordu. Ancak uzun soluklu temsil say›lar›na bir türlü ulafl›lam›yordu. Esther’in seslendirilmesinin hemen ard›ndan. kraliçeye ithaf etti¤i girifl yaz›s›nda flu sat›rlara yer vermiflti: “Majestelerinin destekleri sayesinde. Hatta bestecinin oratoryo yazmaya ‹ngiliz operas›ndan korktu¤u için bafllad›¤› bile iddia ediliyordu. Alexander Pope’un (1688–1744) dini içerikli metni üzerine bestelenen Esther. yap›t› seslendiren ‹ngiliz ve ‹talyan sanatç›lar parçalar› kendi dillerinde söylüyorlard›. Hogwood. Galatea e Polifemo ad›yla da ifllemifl olan besteci. bu kez baz› eklemelerle ve Handel’in izni olmadan oynan›yordu. Henry Carey (1689–1743) ve Saksonya’da do¤up ‹ngiltere’ye yerleflen John Frederick Lampe (1702–1751) vard›. Paskalya döneminde bir oratoryo serisi bafllatmay› da planlam›flt›. 27 Ocak’ta Orlando operas›n› ilk kez sahneledi. Baz› kaynaklarda. Mektupta “‹ngilizleri. besteciden yap›t› King’s Theatre’da halka aç›k olarak seslendirmesini istemiflti. 98. ‹ngiliz operas›n› canland›rma düflüncesiyle yola ç›kan New Theatre uzun soluklu olmad›. Ancak 2 May›s günü gerçekleflen bu seslendirmede sahneleme yer almam›fl. Baz› çevreler Londra’daki opera temsillerini tümüyle Handel’in yönetti¤ini. New Theatre’›n kurucular› aras›nda sonraki y›llarda ad› ünlenecek olan ‹ngiliz besteci Thomas Arne (1710–1778). yap›t konsertant olarak sunulmufltu. Handel’in ö¤rencisi olan Prenses Anne. Handel’in sonraki y›llarda yazaca¤› oratoryolarla birlikte ‹ngiltere’de köklü bir vokal müzik gelene¤inin yerleflmesine öncülük edecekti. Ço¤unlu¤unu soylular›n oluflturdu¤u davetliler önünde. bir çeflit “dini opera” olarak yar› sahnelenmifl flekilde seslendirilen yap›t be¤eni kazanm›fl. Gibson’›n. 30. ayn› ad› tafl›yan babas›. s. bu yap›ttan yola ç›karak baz› eklerle üç perdelik yeni bir Acis and Galatea oluflturdu. King’s Theatre’›n karfl›s›nda bir süredir etkinli¤ini sürdüren New Theatre’da (Yeni Tiyatro). opera sahnesinde seslendirdi. 217 . Telif haklar› günümüzdeki flekliyle uygulanmad›¤› için. Büyük olas›l›kla.

Parnasso in Festa (Bayram Yapan Parnassos) adl› serenat› sahnelemiflti. Bestecinin partisyonu ekim ay› bafl›nda tamamlad›¤› düflünüldü¤ünde. gelece¤in kral› Galler Prensi Frederick (1707–1751) bu olufluma büyük destek veriyordu. 1733 yaz aylar›nda. k›sa zamanda gerçe¤e dönüfltü. genellikle ‹ngiliz operas›n› hayata geçirmek isteyenlerle yar›flmak zorunda kalan Handel. 1734 yaz aylar›nda sona eren opera sezonu. ‹talyan besteci Nicola Porpora’n›n (1686–1768) Arianna in Nasso (Arianna Naksos’da) adl› yap›t›yd›.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 218 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Sezon sonunda Londra müzik çevrelerinde konuflulmaya bafllayan bir dedikodu. Handel için yeni siparifller anlam›na geliyordu. Yap›t›n büyük bölümü. bu sayede rakiplerinden önce seyirci karfl›s›na ç›kmak niyetindeydi. ayr›ca dü¤ünden bir gece önce King’s Theatre’da. Baflta Senesino olmak üzere önceki sezon Handel’in yap›tlar›nda söyleyen solistlerin ço¤u bu yap›tta rol alm›fl ve opera baflar›l› bulunmufltu. seslendirilenler aras›nda Athalia adl› yeni bir oratoryo da yer al›yordu. üniversitenin her y›l düzenledi¤i törenler çerçevesinde. ‹lginç bir rastlant› sonucu Handel’in 26 Ocak 1734’te sahnelemeye bafllad›¤› yap›t› da mitolojideki Arianna konusundan yola ç›km›flt› ve Arianna in Creta (Arianna Girit’te) ad›n› tafl›yordu. tekeli alt›nda bulundurdu¤u alanda rekabete zorlan›yordu. belirli temsiller d›fl›nda dolmuyordu. Bu yo¤un rekabet aras›nda. Handel tören s›ras›nda seslendirilmek üzere bir “anthem” bestelemifl. Çünkü rakip kurumun gelece¤ini daha parlak görüyor ve onlar› kendi tiyatrosuna ba¤lamak istiyordu. düflman› ortadan kald›rmakt›. bu kez. onunla rekabet etmek için yeni bir ‹talyan operas› kurma gayreti içindeydi. Handel’in oratoryolar›na karfl›l›k vermek için benzer yap›tlar seslendiriyordu. Birlikte çal›flt›¤› flark›c›lar›n pek ço¤u ayr›ld›¤› için. Besteci sonraki y›llarda. Londra’n›n ‹talyan operas› sahneleyen iki kurumu aras›ndaki rekabet k›yas›ya sürüyordu. O zamana dek. ayn› zamanda Handel ve Heidegger aras›ndaki befl y›ll›k anlaflmay› da noktal›yordu. üniversite taraf›ndan kendisine önerilen bu payeyi kabul etmedi¤ini belirttiyse de. Kendilerine “Opera of the Nobility” (Asiller Operas›) ad›n› veren bu yeni oluflumun içinde. Üstelik baflta Senesino olmak üzere. Art›k amaç opera temsilleri de¤il. Handel’e karfl› olan bir grup soylu. Zaten çok fazla olmayan seyircinin ikiye bölünmesiyle. Ayr›ca hemen her konuda babas›yla karfl› cephelerde yer almay› adet haline getiren. Bestecinin yap›tlar›. temsillerine Lincoln’s Inn Fields Tiyatrosunda 29 Aral›k günü bafllad›. Önceleri belirli çevrelerde yay›lan bir söylentiye göre. eski yap›tlar›ndan Ottone’nin yeni versiyonuyla perdelerini açt›. Ayn› zamanda bestecinin ö¤rencisi olan Prenses’in dü¤ünü St. Prenses Anne’in Oranje Prensi Wilhelm (1711–1751) ile evlenmesi. Opera of the Nobility. Heidegger. iki kurum için de daha kötü oluyordu. Handel sadece törenlerde seslendirilecek müzikler için Oxford’a davet edilmiflti. O günlerde Londra gazetelerinde ç›kan haberlerde. oldukça zor geçece¤i belli olan opera sezonu öncesinde. 14 Mart 1734’te. Esther ve Deborah’tan baflka. James’deki Frans›z fiapeli’nde gerçekleflti. Y›llard›r çal›flt›¤› mekân›n elinden al›nmas›. bir süre önce Oxford’da seslendirilen ve Londra’da o güne dek hiç çal›nmayan Athalia’dan al›nm›flt›. Ancak kentteki konserler s›ras›nda böyle bir tören yap›lmad›. kendine ba¤l› flark›c›larla birlikte sokakta kalmas› anlam›na geliyordu. iki kurumun ayn› konuyu iflleyen bir opera sahnelemesi gerçek bir rastlant›yd›. Rakibini ortadan kald›rmaya yönelik bu tip rekabetlerde s›kça karfl›lafl›ld›¤› gibi. Bu karar Handel için a¤›r bir darbeydi. Büyük olas›l›kla üniversite taraf›ndan böyle bir öneri yap›lmam›fl. her geçen gün. Opera of the Nobility. Ancak besteci bu duruma hemen bir çözüm buldu: Covent Garden’da yeni aç›lan Theatre Royal ile an- 218 . her iki salon da. Seçilen yap›t. Handel’e Oxford Üniversitesi taraf›ndan “Doktor” payesi verilece¤i belirtiliyordu. kadro neredeyse tümüyle de¤iflmiflti. Ekim sonunda Handel’in toplulu¤u. Handel Oxford’dan bir davet ald›. günümüze dek bunun nedenleri üzerinde çeflitli düflünceler ileri sürülmüfltür. yeni operayla anlaflm›flt›. Yeni bir rakibin ortaya ç›kmas›yla. 1733–34 opera sezonuna olabildi¤ince erken bafllamak isteyen Handel. bu kentte seslendirildi. King’s Theatre yöneticisi olarak Handel ile yeni ve uzun vadeli bir anlaflma yapmak niyetinde de¤ildi. ilk dönemlerde Handel’in koruyucusu konumunda olan Burlington Kontu da vard›. kendi tiyatrosunda sahneye ç›kan pek çok ‹talyan sanatç›.

Her ikisi de kesin bir baflar› kazanam›yordu. çok uzun zamand›r tan›d›¤› ve her zaman büyük destek gördü¤ü Kraliçe’nin cenaze töreni için gerekli müzi¤i bestelemekle görevlendirilmiflti. Doktorlar›n tavsiyesi üzerine Almanya’n›n Aachen kentindeki kapl›calara giderek alt› hafta kald›. Farinelli’nin estirdi¤i rüzgâr k›sa sürmüfl. Oratoryolar ve Çalg› Müzi¤i Yap›tlar› ‹ngiltere’ye döndü¤ünde Handel’in karfl›laflt›¤› müzik yaflam›nda fazla bir de¤ifliklik yoktu. Ayr›ca Handel’in sa¤ elinde bafllayan romatizma giderek artm›fl. bir süre sonra o da seyircinin ilgisini çekmez olmufltu. onunla çal›flmaya niyetliydi. Baz› çevrelerde art›k iyileflemeyece¤i ve meslek yaflam›n›n sona erdi¤i konuflulmaya bafllam›flt›. Haymarket’taki King’s Theatre’da yeni bir opera sezonu düzenleme gayreti içindeydi. Heidegger. Handel’in sa¤l›¤›na kavuflmufl olarak dönmesinin ard›ndan. büyük sahneli. 3 Ocak 1738 günü. Ayr›ca toplulu¤un 219 . Besteci bu yap›t›nda da dans sahnelerine a¤›rl›k vermiflti. Londra seyircisini Johann Adolf Hasse’nin Artaserse operas›yla büyüleyen Farinelli. Ancak o y›lmad›. 9 Kas›m’da bafllayan sezonun ilk yeni operas› ise 8 Ocak 1735’te sahnelenen Ariodante idi. Uzun süredir yeni bir ‹talyan operas› izlememifl olan Londral›lar›n ilgisi yo¤undu. 1737 Nisan ay›nda besteci felç geçirmifl ve kolunu kullanmaz duruma gelmiflti. k›sa sürede kentte en çok konuflulan ad olmufltu. Faramando operas› sahnelendi. Önünde yirmi y›ldan fazla bir yaflam vard›. seksen kiflilik bir koro ve yüz kiflilik bir orkestra taraf›ndan seslendirildi. ulusal matemin bitmesinin hemen ard›ndan. pek çok kesim taraf›ndan s›k s›k dile getirildi¤i gibi. K›sa süre içinde tamamlanan “The Way of Zion do Mourn” (Siyon’a giden yollar yas tutuyor) sözleriyle bafllayan “anthem”. 29 Ekim 1734 gecesi. Bu Handel için gerçekten karfl›l›k verilmesi zor bir hamleydi. Ayr›ca. önceki oyunlar›ndan Il pastor fido’yu yeniden gözden geçirerek dans›n bask›n oldu¤u ve Terpsicore ad›n› verdi¤i bir prolog ekledi. Bu salon The Beggar Opera ile Lincoln’s Inn Fields Tiyatrosu’nda büyük bir servet kazanan John Rich’e (1691–1761) aitti. sezonun ilk temsilini veren Opera of the Nobility. The Beggar Opera’n›n oynand›¤› dönemde tiyatronun yöneticisi olan Rich. Çünkü alt› haftal›k yas nedeniyle tüm tiyatrolar kapanm›flt›. Kraliçe Caroline’in 20 Kas›m 1737’de ölümü üzerine yap›t› bestelemeye ara verdi. Handel’in bu süre içinde di¤erlerinden fazla baflar› kazanan tek yap›t› 16 Nisan 1735’te ilk kez sahnelenen Alcina idi. Ayr›ca dönemin ünlü Frans›z dansç›s› Marie Sallé (1707–1756) ve grubu yeni tiyatro ile anlaflm›flt›. Öneri besteci için de ilginçti. Ayr›ca Handel. Y›llard›r süren mücadele ve sinir harbi onu çok y›pratm›flt›. Opera yöneticileri Hasse’yi de Londra’ya davet etmifl ancak besteci Handel’in hâlâ yaflad›¤›n› ve onunla rekabet etmesi gerekti¤ini ö¤renince bu öneriyi geri çevirmiflti. Londra’da tek bir opera kuruluflunu ayakta tutmaya yetecek izleyici vard›. Besteci ayr›ca opera sahnesinde oratoryolar›n› seslendirmeyi sürdürmüfl. Kas›m ay› bafllar›nda Londra’ya döndü¤ünde sa¤l›¤› büyük oranda yerindeydi. 1737 y›l›n›n yaz aylar›nda her iki opera da etkinliklerini noktalamak zorunda kald›. ‹ki opera aras›nda rekabet 1737 sezonu sonuna dek k›yas›ya sürdü. liderli¤i ele geçirmek için büyük bir atak yapm›fl ve ça¤›n en gözde kastratosu olan Farinelli ile anlaflm›flt›. ne de olsa en iyi bildi¤i fleylerden biri opera bestelemekti. Covent Garden’daki tiyatronun da bir an önce sezonu açmas› gerekiyordu. Handel’in Farinelli’ye karfl› elinde seyirci çekebilecek Marie Sallé vard›. bu yap›tlar›n aras›nda org konserleri düzenleyerek seyircinin ilgisini çekmeye çal›flm›flt›. Dans ‹ngiltere’de çok yayg›n olmad›¤› için ilginç olabilirdi. Böylece yeni yap›t› Faramando için kas›m ay›nda çal›flmaya bafllayan Handel. Heidegger. elde etti¤i gelirle. yeni donan›ml› bir salon yapt›rm›flt›. Bu yüzden Handel. Az say›da seyirci. gençlik günlerinden beri en iyi çald›¤› müzik aleti olan org yine imdad›na yetiflmiflti. en az›ndan yine org çalabiliyordu. Geçen y›llarda etkinlik gösteren iki kuruluflun birden perdelerini kapatmas› kentteki ‹talyan operas›n›n yok olmas› tehlikesini do¤urmufltu. yükselen masraflar› karfl›layamaz olmufltu.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 219 Georg Friedrich Händel laflt›.

‹ngiliz operas› oluflturmak üzere bir araya gelen gurubun içinde adlar›ndan söz edilen Henry Carey ve John Lampe. Özellikle Almanya’da bulundu¤u dönemde bu ünü iyice yayg›nd›. Ancak herkes Handel’in maddi yönden oldukça rahatlad›¤› düflüncesindeydi. Londra’da dolaflan dedikodulara göre. Oratoryo Konserleri – Org Konçertolar› Handel önceki y›llarda oldu¤u gibi. org konserleri vermeyi al›flkanl›k haline getirmifl ve bu amaçla on beflten fazla konçerto bestelemifltir. ‹ngiltere’de oratoryo temsillerine bafllad›¤› zaman. ‹talyanca metinlerin ‹ngilizce çevirilerini alayc› bir ifadeyle sunuyordu. bestecinin geçen dönemlerde birlikte çal›flt›¤› opera flark›c›lar›na ödemesi gereken borçlar› vard› ve bu paray› bulman›n en iyi yolu. Bu baflar›l› bafllang›ç ne yaz›k ki fazla uzun sürmedi. bu sezon da yaln›zca opera temsilleriyle seyircinin karfl›s›na ç›kmak istemiyordu. 13 “The Cuckoo and the Nightingale” II. Bu yüzden paskalya haftas›nda bir oratoryo konseri düzenlemeyi planlad›. 28 Mart 1738’de gerçekleflen “Oratoryo Konseri”nde asl›nda tek bir yap›t seslendirilmemifl. Bölüm Girifl. org konçertolar›n› seslendirerek bu konudaki becerisini bir kez daha sergilemiflti. Handel bölümün 27’inci ölçüsünden sonra. Handel’in bir önceki sezon sahnelenen Giustino operas›ndan yola ç›karak. Duparc. t›pk› The Beggar Opera’da oldu¤u gibi. Opera of the Nobility taraf›ndan ‹ngiltere’ye davet edilmifl. ‹talyan oyunlar›yla alay ediyordu. di¤eri ise ‹talya’da geçirdi¤i e¤itim dönemi s›ras›nda “La Francesina” olarak ünlenen Frans›z flark›c› Elisabeth Duparc (?–1778) idi. Kullan›lan müziklerin pek ço¤u ‹talyan operalar›ndan al›nm›fl. Handel meslek yaflam›n›n ilk y›llar›ndan itibaren org çalmas›yla ün kazanm›flt›. bu yap›tlar›n bölüm aralar›nda. Önceki sayfalarda. Yap›t. (Örnek 59a-b). Bunlardan ilki “Caffirelli” olarak tan›nan ‹talyan kastrato Gaetano Majorano (1710–1783).Händel. ‹ki bölüm aras›nda Handel. Allegro œœœœœœ œ œ œ œ œœ œ &b c œ J œ œœœœœœ œ œ œ œ œ œ œ Bb c J Violin I Oboe I II Violin II e Viola bœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ œ b œ œ œ œ œj œ œ œ œ œ ‰ œ œ J J Œ J j œj nœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ œœœœœ œ œœœœœœ œ œ œ œ ‰ œ œœœœœ œ J œ œ œ Œ J J Œ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ Ó ∑ ∑ &b c ∑ Organo ∑ ∑ ∑ ∑ Œ ≈œœœ œœœœœ œ ∑ ∑ œ œ ‰œœ œœ ∑ ?b c ∑ ? Bassi œœœœœ œ b c œ œ J œ œœœœ œœ œœœœœ œ nœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ 220 . seyircinin yo¤un ilgisini çekecek bir konser düzenlemekti. seyircinin ilgisi ayn› tarihlerde sahnelenmeye bafllayan The Dragon of Wantley (Wantley Canavar›) oyununa kayd›. bestecinin çeflitli vokal ve çalg›sal yap›tlar›ndan seçilen örnekler bir arada yer alm›flt›. Kimi kay›tlarda 800 poundluk bir gelirden söz edilirken. Önceki y›llarda oldu¤u gibi. kurumun kapanmas›n›n ard›ndan ülkede kalm›flt›. üçlü aral›kla duyurdu¤u guguk kuflu ile on alt›l›k notalarla betimledi¤i bülbülün karfl›l›kl› ötüflünü orgun solo pasajlar›nda vurgulam›flt›r.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 220 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem bünyesindeki iki solist herkesin ilgi oda¤›yd›. Org Konçertosu No. Konserden elde edilen gelir hakk›nda farkl› tahminler vard›. baz›lar› en az 1300 kiflinin izledi¤i konserden 1500 Pound elde edildi¤ini bildiriyordu. Böylece yeni opera sezonunun ak›betinin de öncekiler gibi olaca¤› ortaya ç›km›flt›. Üstelik organizasyonu tek bafl›na üstlenecek böylece tüm gelir kendisine kalacakt›. Örnek 59a . resitatifler konuya uygun olarak ‹ngilizce yeniden bestelenmiflti. Fa Majör tonundaki 13. Konçerto. ikinci bölümünden ötürü “The Cuckoo and the Nightingale” (Guguk Kuflu ve Bülbül) ad›yla an›lmaktad›r. belki bir süre daha dayan›labilirdi.

13 “The Cuckoo and the Nightingale” II. King’s Theatre’da düzenlemeyi planlad›¤› bir dizi konseri Saul ile bafllatarak. Op. viyolonsel ve sürekli bas içindi. besteciyi bu alandan iyice uzaklaflt›rd›. o tarihlerde yaln›zca befl kez oynanm›fl ve programdan kalkm›flt›. oratoryolar›n› dinleyicilerin be¤enisine sunmufltu. bunu. Handel’in XVIII. Org Konçertosu No. trombonlar ve küçük çanlardan oluflan “Glockenspiel”. Ölçü 27. kullan›lan k⤛d›n cinsi. yüzy›l bafl›nda ‹talya’da çok yayg›n olan “concerto grosso”lar tarz›nda besteledi¤i Op. il Penseroso ed il Moderato (Zevk. Cecilia onuruna düzenlenen kutlamalar için kaleme al›nan yap›ttan yola ç›karak oluflturulan Alexander’s Feast. Günümüzde en s›k sahnelenen Handel operas› konumundaki yap›t.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 221 Georg Friedrich Händel Örnek 59b . Hüzün ve Ölçü) adl› vokal yap›t izlemiflti. Mi minör III. ‹lk kez 16 Ocak 1739’da seslendirilen yap›t baflar›l› bulundu. Bir yap›t ç›kmadan önce gazete ilan›yla içeri¤i. Handel. Solistler aras›nda bestecinin önceki yap›tlar›nda da rol alm›fl ve o tarihlerde Thomas Arne ile evlenmifl olan Cecilia Young (1711–1789) ile Frans›z soprano “La Francesina” da vard›. Bölüm. Saul ad›n› tafl›yan yeni oratoryo metni üzerinde çal›flmaya bafllayan Handel. seyirciler üzerinde etkili olmufltu. metnini John Milton’›n (1608–1674) dizelerinden Jennens’in oluflturdu¤u L’Allegro.6. Handel’in 1738’de yay›mlad›¤› yap›tlardan biri.Händel. befl bölümlü yap›s›yla daha çok bir oda sonat›n› ça¤r›flt›rsa da. 6. kilise sonatlar›nda oldu¤u gibi yavafl bir giriflle bafllar (Örnek 60a). 7 Partili 12 Büyük Konçerto) bafll›kl› yap›t› da yay›mlanm›flt›. 1730’lar›n sonunda ‹ngiliz dinleyicilerin zevkine oldukça uygundu. 221 . 12 Grand Concertos in 7 Parts (Op. 1736 opera sezonu s›ras›nda sahneledi¤i Alexander’s Feast (‹skender’in fiöleni) adl› vokal yap›tt›. Yap› olarak yer yer Bach’›n Brandenburg Konçertolar› ile benzerlikler gösteriyordu. Bu dönemde ayr›ca Corelli’nin “Concerto grosso”lar›n› örnek alarak besteledi¤i Op. Yap›t›n bafll›¤›ndaki “7 Parts” (7 Parti) ifadesi. sonbahar aylar›nda yap›t› tamamlad›. notalar›n›n bas›m›yla da ilgileniyordu. birkaç y›l önce Charles Jennens’in (1700–1773) gönderdi¤i bir oratoryo metni idi. Yaklafl›k bir ay içinde bestelenen bu yap›tlar dört keman. Handel’in opera d›fl›ndaki vokal yap›tlara yönelmesinin habercisi olmas› aç›s›ndan ilginç bir yere sahiptir. viyola. iki keman ve viyolonselden oluflan “concertino” ile iki keman. 12 Grand Concertos Handel oratoryo konserlerini 1739–40 sezonundan itibaren. onun ölümünün ard›ndan yay›nevinin yönetimini devralan ve ayn› ad› tafl›yan o¤lu John Walsh’›n (1709–1766) gözetiminde yap›tlar›n›n bask›lar›n› yay›mlamay› sürdürmüfltür. di¤er teknik ayr›nt›lar ve fiyat› duyuruluyor. Handel’in opera sezonundaki ikinci yap›t› olan Serse’nin de baflar›s›z olmas›. Uzun süredir yay›mc› John Walsh (1666?-1736) ile çal›flan besteci. bask› yap›ld›ktan sonra da notalar abonelere gönderiliyordu. özellikle büyük davullar. 6 dizisi. viyola ve viyolonselden oluflan “concerto grosso” grubunu anlatmak için kullan›lm›flt›. 6. O dönemde notalar genellikle. besteciye gönderdi¤i oratoryo metnini Eski Ahit’teki olaylardan yola ç›karak oluflturmufltu. Ayn› tarihlerde Handel. Yap›tta kullan›lan orkestra oldukça genifl tutulmufl. Saul’dan sonra besteledi¤i Israel in Egypt (‹srailliler M›s›rda) baflar›l› bulunmam›fl. Konçerto. Uzunca bir süredir Handel’in yay›mlanan notalar›na abone olan Jennens. iki y›l boyunca Lincoln’s Inn Fields Tiyatrosunda sürdürdü. Besteci bir kez daha gözünü opera d›fl›ndaki alanlara çevirdi. Baflvurdu¤u ilk kaynak. önceden abone olan müflterilere sat›fl yap›lmak yoluyla piyasaya sürülüyordu. Metni ünlü ‹ngiliz flair John Dreyden (1631–1701) taraf›ndan müzi¤in koruyucu patronu olarak kabul edilen St.

222 .Händel. Bu bölümü izleyen Andante’de taklitli bir yaz› kendini duyurur. 6 Grand Concertos. Op. Örnek 60b . Solo konçertolarda oldu¤u gibi solist ve orkestra aras›nda bir diyalog duyulur (Örnek 60c). Op. No. armoni yürüyüflü yaparak harekete geçer. (Örnek 60b). 6 Grand Concertos. Bölüm Andante. 3. Vivaldi’nin konçertolar›n› ça¤r›flt›ran bir yap›dad›r. Bölümün genel flemas› Örnek 60d’de gösterilmifltir.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 222 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 60a . I. Üçüncü bölüm Allegro. 3.Händel. Orkestran›n ünison olarak duyurdu¤u tema. Bölüm Larghetto. No. II.

3.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 223 Georg Friedrich Händel Örnek 60c . Örnek 60d . No. Örnek 60e .Genel Plan. 3. Op. Motiflerin solo ve tutti çalg›lar aras›nda “soru-yan›t” etkisi yapan diyalo¤u. Bölüm. Bölüm Polonaise.Händel. III. bir menuet’yi ça¤r›flt›r›r (Örnek 60f). 6/8’lik yap›s›yla V. Yap›t dans havas›ndaki bir baflka bölümle son bulur. 6 Grand Concertos. bölüm ezgisel aç›dan ve bastaki pedal sesi kullan›m›yla gayda etkisi yapan efektleriyle dikkat çeker (Örnek 60e). No. IV. No. III. Op.Händel. 3. 1 Tutti mi 13 Solo SOL 17 Tutti SOL RE 29 Solo la 49 Tutti mi 68 “Polonaise” bafll›¤›n› tafl›yan ve bir dans olan IV. 6 Grand Concertos. Op. bölümün bafl›nda kendini duyurur. 6 Grand Concertos.Händel. 223 . Bölüm Allegro . Bölüm Allegro.

Son iki y›ld›r.Händel. 224 . hiç kuflkusuz 13 Nisan 1742 günü seslendirilen Messiah’t›. hava koflullar›n›n uygun olmamas› nedeniyle Chester’de yolculu¤una bir süre ara vermek zorunda kalm›fl ve buradaki amatör koro ile Messiah’tan baz› bölümleri prova etmiflti. henüz okul ça¤›nda bir çocuk olan ünlü müzik tarihçisi Charles Burney (1726–1814). No. Gerekli izinler al›nd›ktan sonra Dublin’de kal›fl›n› bir süre daha uzatt›. Gerçekten de baflar› büyük oldu. Bölüm Allegro ma non troppo. Samson adl› bu yap›t›n metni. Handel. Yap›t Messiah (Mesih) bafll›¤›n› tafl›yordu. John Milton’›n fliirinden yola ç›k›larak oluflturulmufltu. ‹kinci konser dizisinin en önemli olay›. Messiah 1741 y›l›nda Dublin’den gelen bir davet. Messiah Dublin’de coflkuyla karfl›lanm›flt› 1742 yaz›n›n sonlar›nda Londra’ya dönen Handel. Handel. bir süre önce Jennens’in gönderdi¤i yeni oratoryo üzerinde çal›flmaya bafllad›. besteciyi yap›tlar›n› yönetmek için Dublin’e davet etmiflti. 1741 Kas›m ay› bafl›nda Dublin’e do¤ru yola ç›kan Handel. konusu önceki oratoryolarda oldu¤u gibi. Birkaç gün önce yap›lan provay› izleyenler. Londra’dan bu kadar uzun zaman ayr›lmas›n›n saraydaki sorumluluklar› aç›s›ndan bir sorun yaratmas›n›n önüne geçmek için. yap›t›n kazanaca¤› büyük baflar›y› tahmin etmifllerdi. erkeklerin de k›l›ç kuflanmamalar› istenmiflti. bestecinin önceki y›llarda yazd›¤› oratoryolar›n›n yan› s›ra çalg› yap›tlar› da seslendiriliyordu. Olabildi¤ince fazla kiflinin salona girebilmesi için kad›nlar›n kabar›k jüponlu etek giymemeleri. O günlerde Chester’da. Elde edilen baflar› öylesine büyüktü ki. hat›rl› dostlar›n›n arac›l›¤›na baflvurdu. Handel’in yaflam›nda yeni bir bafllang›ca neden olacakt›. vakit geçirmeden yeni bir oratoryo üzerinde çal›flmaya bafllad›. 1742 fiubat ay›nda bafllayacak ikinci bir konser dizisi daha planlamak zorunda kald›lar. 18 Kas›m 1741’de Dublin’e ulaflan Handel. Handel bu yap›t› yirmi dört gün gibi k›sa bir sürede tamamlad›. Op. Böylece besteci.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 224 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 60f . 3. 6 Grand Concertos. ‹talyan operas›n› bir kez daha canland›rmak için besteledi¤i Imeneo ve Deidamia be¤enilmemiflti. ayn› flekilde Dublin’de de hay›r kurumlar› yarar›na konserler düzenlemek isteyenlerin dikkatini çekmifl ve davet gerçekleflmiflti. Tam bu s›rada kral naibi Dük William Cavendish (1698–1755). Dublin’de bulundu¤u süre içinde verece¤i konserlerin bir k›sm›n›n gelirini kendisi alacak. Kutsal Kitap’›n farkl› bölümlerinden oluflturulmufltu. bestecinin bu kentte geçirdi¤i günlere yak›ndan tan›kl›k etmiflti. belirli bir dini olaydan yola ç›karak de¤il. 23 Aral›k günü konserlerine bafllad›. Londra’da oratoryolar›nda ve sahne yap›tlar›nda istedi¤i gibi bir baflar› yakalayamam›fl. V. Bestecinin bir süredir Londra’da yard›m kurulufllar›yla olan yak›n iliflkisi. di¤erleri de çeflitli hastanelere da¤›t›lacakt›. Günler öncesinden biletleri tükenen konserlerde.

Londra’ya döner dönmez metin yazar› Jennens’e yazd›¤› mektupta. Messiah’› Londra’da seslendirmek arzusundayd›. Messiah günümüze dek Handel’in en sevilen yap›tlar› aras›na girmeyi baflarm›flt›r. Samson göz önünde bulunduruldu¤unda. besteci uygun gördü¤ü yerlerde eklemeler ya da k›saltmalar yapm›flt›. burada da benzer tepkilere neden olaca¤›n› düflünüyordu. s. Bir süredir. son zamanlarda moda olan oratoryo seslendirmeleri üzerinde düflüncelerini aç›klamak istedi¤ini belirtiyordu. Samson’un be¤enilmesinde etkili olmufltu. Messiah’ta da sözlerin anlatt›klar›n› müzikle vurgulamaya büyük önem vermifl. konser duyurular›nda Messiah yerine “New Sacred Oratorio” (Yeni Dini Oratoryo) ifadesini kullanm›fl ayr›ca yap›t›n aras›nda bir org konçertosunun ve kemanc› Matthew Dubourgh’un (1703–1767) solosunun yer alaca¤›n› belirtmiflti. Daha önceki oratoryolar›n aksine. Ayn› tarihlerde Jennens bir dostuna. en önemli partilerin kastratolar taraf›ndan seslendirilmesi gelene¤ini bozmufltu. Handel. Sonunda Londra seslendirmesi için Jennens’in onay›ndan geçen ve oldukça ayr›nt›l› bölümlere ayr›lan bir libretto haz›rland›.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 225 Georg Friedrich Händel Handel. yap›t›n sonundaki tezahürat. Yap›t›n Dublin’deki olumlu yank›lar›n›n. onun karfl› ç›kt›¤› fleyin seslendirme mekân› ve seslendirecek flark›c›lar oldu¤unu belirtiyordu. yap›t›n metnine verdi¤i de¤eri de ortaya koyuyordu. Handel’in librettoda de¤ifliklikler yapt›¤›n› fark etti. Ancak Jennens metni olufltururken rastgele bir seçim yapmam›fl. Sonucu bir fiyasko olarak adland›rmak do¤ru olmasa da. bu konuda konuflmak istemedi¤ini. oldukça c›l›zd›. Handel. Bu baflar›n›n ard›ndan Handel. bir an önce Dublin’de yaflad›klar›n› ona anlatmak istedi¤ini belirtmifl ve kent d›fl›nda yaflayan librettisti en k›sa sürede Londra’da görmek istedi¤ini eklemiflti. Handel. Middlesex Dükü Charles Sackville’in (1711–1769) yönetiminde yeniden oluflturulmaya çal›flan opera temsillerinin ilgi görmemesi. Universal Spectator adl› gazetede yay›mlanan bir yaz›. günlerdir yap›ta karfl› yürütülen kampanyan›n nedenlerini a盤a vuruyordu. yeni oratoryosunun librettosunu bu kurula göndermifl ve gereken izni alm›flt›. 225 . Bir tiyatro sahnesi ve opera flark›c›lar›. henüz dinlemedi¤i Messiah’›n. Bu.32 Böylece oldukça tart›fl›lan bir yap›t halini alan Messiah. di¤er sahne ve vokal yap›tlar›nda yapt›¤› gibi. “Philalethes” takma ad›yla yazan ve Handel’in müzi¤ine hayran oldu¤unu belirten kifli. bunda da son derece baflar›l› olmufltur. Yaz›n›n sonunda yap›t› henüz dinlemedi¤ini belirten yazar. Yaz›n›n devam›nda ise tart›flman›n as›l nedeninin Messiah oldu¤u anlafl›l›yor ve yazar ana hatlar›yla flu sorular›n cevab›n› ar›yordu: Bir oratoryo. Ancak konser günü olan 23 Mart 1743’te. baflkarakter Samson’u bir tenor olarak düflünmüfl. Bir süredir uygulanmakta olan sansür kanunu gere¤ince. bu yüzden Handel’in tavr›na çok içerliyordu.g. Charles Jennens tümüyle Kutsal Kitap’tan derledi¤i metinler üzerine oluflturdu¤u librettoyu üç ana bafll›k alt›nda toplam›flt›r: 32. Messiah’›n dini içerikli bir metin üzerine bestelendi¤ini ileri süren bir grup. Yap›t›n seslendirilmesi için haz›rl›klar sürerken bir baflka zorluk daha bafl gösterdi. sahnelenecek her türlü yap›t›n metninin bir kurul taraf›ndan onaylanmas› gerekiyordu. Handel’in baflyap›t› oldu¤unu belirtiyordu. Ancak sonraki y›llarda yap›lan seslendirmeler yap›t›n gerçek de¤erinin ortaya ç›kmas›n› sa¤lam›fl. Messiah’›n tümü kutsal metinlerden al›nan bölümlerden oluflturuldu¤u için ilk bak›flta Handel’in bu uygulamas› normal karfl›lanabilirdi. ilk kez 18 fiubat 1743’te seslendirilen ve baflar› kazanan Samson oratoryosuyla Londra’da yeniden ilgi oda¤› olmufltu. yap›t› tenorun resitatif ve aryas›yla bafllatm›flt›. Handel. Londra’daki seslendirmede Handel’in umdu¤u ve Dublin’de karfl›laflt›¤› baflar›y› bulamad›. Christopher. böylesi bir tepkiyle karfl›laflaca¤›n› önceden sezmifl olmal› ki. böylesi bir yap›t› seslendirmemeliydi. Zaten bu uygulaman›n ilk sinyallerini Messiah’ta da vermifl. Bunlar için kendi fikri sorulmam›fl. 325. a. Ayr›ca yap›ttan sözederken “sizin Messiah’›n›z” fleklinde bir ifade kullanmas›. kilise d›fl›nda yap›lacak seslendirmenin uygun olmayaca¤› düflüncesindeydi. Messiah’› ‹sa’n›n yaflam›ndaki olaylar› ve bunlar›n insanl›k üzerindeki etkilerini gözeterek kaleme alm›flt›. Hogwood. yap›ta ve dini duygulara bir hakaret demekti. Ancak yap›t›n Londra’da seslendirilme haz›rl›klar› sürerken Jennens. e¤er dini içerikli bir metin üzerine bestelenmiflse onun kilise d›fl›nda seslendirilmesi düflünülemezdi..y. uzun süredir uygulad›¤›.

Accom. II. Bu liste. Paul McCreesh’in 1997 y›l›nda Archiv Produktion firmas› için gerçeklefltirdi¤i kay›tta (453 464–2) kulland›¤› 1754 y›l› Foundling Hospital Versiyonu esas al›narak haz›rlanm›flt›r. Accom (Bas) Arya (Bas) Koro Pifa Recit.Händel. Mesih özelli¤i ve ölümden sonraki yaflamda O’na inanarak H›ristiyanlar›n nas›l huzura kavuflacaklar› vurgulan›r. (Tenor) (Tenor) Koro Recit. Darkness… The People that walked… For unto us a Child is born There were Shepherds. (Soprano I) Koro Arya (Soprano I) Recit. Örnek 61a . And the Angel said… And suddenly there was… Glory to God… Rejoice greatly… Then shall the Eyes… He shall feed… His Yoke is easy… mi M‹ M‹ LA Re sol sol RE RE si SOL SOL DO FA LA-re RE RE RE S‹ bem re S‹ bem II III IV Mesih’in Do¤umunun Müjdelenmesi V Mesih’in Hastalara fiifa Da¤›tmas› Örnek 61b . II. b ve c’de Messiah’›n bölümleri ve bunlar içinde yer alan müzikler ayr›nt›l› olarak gösterilmifltir. Eski ve Yeni Ahit’te ‹sa’n›n “Mesih” özelli¤ini vurgulayan k›s›mlar› seçerek kendi içinde bütünlü¤ü olan bir libretto yazm›flt›r. Accom. (Soprano I) Recit. Mesih ve onun yapacaklar› hakk›nda kehanet I Tanr›n›n ‹nsanlar› Kurtaraca¤›na Dair Kehanet Mesih’in Gelifli ve Bunu Yarg›laman›n ‹zleyece¤ine Dair Kehanet Mesih’in ‹nsan Olarak Vücut Bulaca¤›na ve ‹nsanl›¤a Görünece¤ine Dair Kehanet 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Sinfonia Recit..5-Handel 19/9/06 16:12 Page 226 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem I. ‹ncil’in Dünyaya Müjdelenmesi Dünyan›n H›ristiyanl›¤› Reddetmesi Dinin Düflmanlar›n›n Yenilmesi. Bölüm Genel Plan. a Virgin… O thou that… For behold. Jennens ayr›ca her bölümü kendi içinde parçalara ay›rm›fl. 226 . Bölüm: Mesih’in Ölümden Sonraki Yaflamda Rolü. (Soprano II) Arya (Soprano II) Koro Comfort ye… Ev’ry Valley… And the Glory… Thus saith the Lord… But who may abide… And He shall purify. Accom. (Soprano I) Recit.. III. Behold. Ac›dan zafere I Mesih’in Ac›lar› 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 Koro Arya (Contralto) Koro Koro Koro Recit (Tenor) Koro Recit. (Soprano II) Arya (Soprano II) Koro Recit.33 Jennens’in metninde. Öbür Dünyaya Gidifli ve Dirilifli Gökyüzüne Yükselifl Gökyüzünde Kutsanmas› Kutsal Ruh’un Havarilerin Üzerine ‹nifli. Messiah. Bölüm: Mesih ve Onun Yapacaklar› Hakk›nda Kehanet. H›ristiyanl›¤›n Ebedi Zaferi VI VII 33. (Tenor) Koro Arya (Soprano I) Koro Arya (Soprano II) Koro Arya (Bas) Koro Recit. and see… He was cut off… But Thou… Lift up your Heads… Unto which of the Angels… Let all the Angels… Thou art gone… The Lord gave the Word How beautiful are the Feet Their Sound is gone… Why do the Nations… Let us break their… He that dwelleth… Thou shalt break them… Hallelujah sol M‹ bem fa fa FA S‹ bem do si mi M‹ M‹ FA re V RE sol S‹ bem re FA DO DO la V la RE II III IV V Çarm›ha Gerilmesi. (Tenor) Arya (Tenor) Koro Behold the Lamb of God He was despised Surely he hath… And with His Stripes… All we. Örnek 61a. (Bas) Arya (Soprano II) Koro Recit. ‹sa’n›n çekti¤i ac›lardan çok onun insanlar için ne denli büyük ifller yapt›¤›. And lo. Accom.. Bölüm: Ac›dan Zafere. the Angel. Accom. (Tenor) Arya (Tenor) Recit. Yap›t›n farkl› kay›tlar›nda baz› bölümler yer almayabilir ayr›ca esas al›nan versiyona ba¤l› olarak aryalar› seslendiren solistler de¤iflik olabilir. (Contralto) Arya (Contralto) ve Koro Recit. Bölüm Genel Plan. I. Accom... like Sheep… All they that see… He trusted in God They Rebuke… Behold.Händel. (Soprano I) Recit.. Messiah.

füg yaz›s›n›n kullan›ld›¤› h›zl› bölüm izler (Örnek 61d). 2) bölümünden al›nm›flt›r: “Ama onun gelece¤i güne kim dayanabilir? O belirince kim durabilir? Çünkü o maden ar›t›c›n›n atefli. Handel’in insan sesini çalg›larla birlikte büyük bir ustal›kla kulland›¤› örneklerdendir (Örnek 61e). çamafl›rc›n›n kül suyu gibi olacak. Accom. Örnek 61d . Messiah. Mesihin ölümden sonraki yaflamda rolü I II III ‹nsan›n Dirilifline ve Kurtulufluna ‹nanma Tüm ‹nsanlar›n Yeniden Dirilmeleri K›yamet Günü’nde Mesih’in Günahlar için fiefaat Etmesi 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 Arya (Soprano II) Koro Recit. 227 . Noktal› ritimlerle bafllayan yavafl bölümü. Sinfonia.” Son derece sakin bir atmosferde ve 3/8’lik ölçüde bafllayan arya.Händel. Messiah. III. (Contralto) Duet (Contralto & Tenor) Koro Arya (Soprano II) Koro I know that my… Since by Man came… Behold. (Bas) Arya (Bas) Recit. I tell you… The Trumpet shall sound Then shall be… O Death… But Thanks be to God If God is for us Worthy is the… Amen M‹ la RE RE S‹ bem M‹ bem M‹ bem sol RE RE IV Cennetteki Ruhlar›n Mesih’e Yakar›fl› Yap›t›n bafl›nda yer alan “Sinfonia” tipik bir Frans›z uvertürüdür. Bölüm Genel Plan.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 227 Georg Friedrich Händel Örnek 61c . “But who may abide the Day of his Coming?” (Ama onun gelece¤i güne kim dayanabilir?) sözleriyle bafllayan soprano aryas›n›n metni Eski Ahit’in “Malaki” (3.Händel.

Hi œ œ œœ J is like ? bb œ œ œ œ n œ œ œ œ œ œœœœœœœ œœœœœœœœ œ œœ œ œ œ œ œ nœ œ œ œb œ b œ œ œ nœ œ œ nœ œ œ œœœ œœœ a re fi œ œ œ œ œ œ ner's œ œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ 228 . œ œ œ œ œ J œ œ œ œ œ B bb 3 ‰ ‰ ‰ œ 8 œ œ œ œ J œ J J œ b 3 ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ &b 8 ‰ Larghetto Violino I Violino II œ J œ J œ J œ J œ. œœ œ œ & b ! !œ ! ! @ @ œ œ B b b !œ !œ !œ !œ @ @ b &b œœœœ œ œœ œ fi ner's œ œœ œœœœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œœœœœœœœ œœœœœœœœ œ œ œ nœ @ @ @ @ œ œ œ œ @ @ @ @ œ œ œ @ @ @ @œ ˙ for œ @ œ @ œ @ œ @ @œ @œ œ @ @œ œ @ œ @œ œ @ @ Ó œ œ œ œ œ œ œ œ ! ! ! !œ @œ !œ ! @ @ @ @ œ ! !œ œ œ œ! ! ! œ! ! ! n!œ œ œ bœ œ œ œ œ œ !! !@ !! Œ œœ œ œ œ œ @ @ @ @ œ œ œ œ @ @ @ @ œ œ @ @ œ œ @ @ œ œ @ @ œ @ œ @ œ œ œ œ @ @ @ @ œ œ nœ œ œ œ @ @ @ @ @ @ bœ œ œ œ œ œ œ @ @ @ @ @ @ @ œ œœ fire œ. œ œ œ œ œ J œ.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 228 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 61e . œ ‰‰ J 14 b &b b &b B bb ∑ ∑ ∑ œ. œ. œ j œ œ œ œ #œ. œ œ œ ‰ œ j ‰ ‰ ‰ œ œ œ œ J œ œ ‰ ‰ ‰ œ œ J J œ œj ‰ J com ing? ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ œ œ J J ‰ pear-eth? œ J œ ‰ ‰ œ œ. œ #œ œ œ œ J œ œ œ J œ œ ∑ ∑ ∑ œ. œ # œj whomay a Bassi œ ? bb 3 ‰ ‰ ‰ J 8 ∑ ∑ ∑ œ J the œ. œ œ œ œ œ œ. œ œ J œ. œ œ œ œ j œ Aryan›n B bölmesi olarak adland›rabilece¤imiz 59. j œ œ œ œ ∑ œ J œ œ œ œ ‰ ‰ J But ∑ ∑ ∑ j r œ . ölçüde “For He is like a Refiner’s Fire” (Çünkü o maden ar›t›c›n›n atefli gibi olacak) sözleriyle birlikte müzi¤in yumuflak havas› aniden kaybolur. Messiah. œ œ J ‰ ‰ œ œ J œ œ ‰ ‰ J ∑ œ J œ œ ‰ j œ œ œ ‰ œ J œ œ ‰ ‰ ‰ œ J when 14 b &b œ bide ∑ œ J ‰ ‰ œj œ #œ J and 14 ? bb œ . œ œ j œ œ œ. œ #œ œ J J b 3 œ œ œ j &b 8 ‰ ‰‰ j J œ œ œ. J Who shall - œ œ œ - stand œ. B bölmesi. œ œ œ. œ #œ œ œ œ œ œ ∑ œ œ J œ Viola Soprano œ œ J œ œ œ œ œ œ ∑ œ J œ ∑ œ œ J ∑ ∑ ∑ ∑ œ.Händel. 59 Violino Iœ b &b c œ œ œ œ œ œ œ œœœœœœœœ œ @ œ @ œ@ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ@ œ @ œ@ @œ œ @ b & b c œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ@ Viola œ B bb c œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ @ Violino II œ œ@ œ@ @ œ œ œ @ @ @ œ @ @œ @œ @œ œ œ @ @ @œ @œ œ œ @ @ @œ @œ ˙ For œ @ œ @ œ@ œ @ œ @ œ @ œ @ œ @ œ œ ! ! œ ! !œ œ œ JJ a re b &b c œ Bassi eth? Soprano Œ Ó œ. hi œ@ @œ œ œ œœ Œ J is like ? bb c œ œ œ œ œ œ œ œ b @œ @œ @œ @œ &b b œ . Yayl› çalg›lar›n tremolalar› her yan› kaplayan bir atefl gibi hissedilir (Örnek 61f). Messiah. b 3 œ œ. Soprano Arya “But who may abide”. Soprano Arya “But who may abide”.Händel. Ölçü 59. œ œ œ & b 8 œ œ. Örnek 61f . œ # œ œ of his œ J œ œ œ J œ œ. œ œ J R J daf œ ‰ ‰ J œ. œ œ œ J J J who shall stand when He up œ œ œ œ œ œ œ J J œ œ œœœ œ .

Yayl› çalg›larda duyulan onalt›l›k hareketi. 2. Ayr›ca ezginin iniflli ve ç›k›fll› bir çizgi izlemesi bu yürümenin karanl›kta oldu¤unu vurgular. and gross Darkness the People” (Halklar› koyu karanl›k örtüyor) sözlerinin ard›ndan. Messiah.but the Lord shall arise upon thee” (Oysa Rab senin üzerine do¤acak) cümlesi duyulur (Örnek 61g). “For behold. Resitatifi izleyen aryada da.. “. halklar› koyu karanl›k örtüyor. her yan› kaplayan karanl›¤› ifade etmek için kullan›lm›flt›r.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 229 Georg Friedrich Händel Eski Ahit’teki “Yeflaya” (60... Ölümün gölgeledi¤i diyarda yaflayanlar›n üzerine ›fl›k parlayacak. Örnek 61g .Händel. Yüceli¤i üzerinde görünecek. yükselifli vurgulamak için) ve parlak etkili Re Majör tonalitesinin de yard›m›yla “. 229 . Bas Recit. 2) bölümünden al›nm›flt›r: “Karanl›kta yürüyen halk büyük bir ›fl›k görecek. Sözler Eski Ahit’in “Yeflaya” (9. Ölçü 6. iki buçuk ölçü boyunca süren bir hareketle (do¤uflu. Oysa Rab senin üzerine do¤acak. Accom. Krallar üzerine do¤an ayd›nl›¤a gelecek” sözleri. Uluslar senin Ifl›¤›na. Darkness shall cover the Earth”. Handel “darkness” (karanl›k) sözcü¤ünü hüzünlü bir ton olan si minör ile “light” (›fl›k) sözcü¤ünü ise parlak bir ton olan Re Majör ile duyurur (Örnek 61h). karanl›k ve ayd›nl›k fark› ustaca vurgulan›r. birlikte yürüyen halk› anlatmak ister gibidir.” Arya boyunca kemanlar›n ünison çalmalar›. bas taraf›ndan seslendirilen efllikli resitatifin metnini oluflturur. 3) bölümünden al›nan “Dünyay› karanl›k..

8 œ œ J œ. Siyon K›z›: Yeruflalim Kenti’nin (bugünkü Kudüs) kuruldu¤u tepelerden biri olan “Siyon” sözcü¤ü “Tanr›’n›n konutu” anlam›nda da kullan›lmaktad›r. œ ˙. œ œ œ. œ œ œ œj œ . œœœ J J J Ÿ Ÿ œ . œ œ Ÿ. œ. œ. œ. œ. Örnek 61i . ‹talya’da k›rsal kesimde kullan›lan ilkel tulum çalg›s› “Piffaro”dan gelmektedir. J J J œ. sevinçle cofl) sözleriyle bafllayan aryad›r. œ œ œ.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 230 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 61h . œ œ œ w. bu küçük girifl müzi¤inde. œ j œ. œ œ œ. ‹sa’n›n do¤umunun müjdelenmesinin anlat›laca¤› bölümün öncesinde. œ œ œ.Händel. œ œ œ. œ. her fleyden önce parçan›n ad› nedeniyle ‹sa’n›n do¤uflunu. J œ ˙. œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ . & 12 œ . pastoral havas›ndan ötürü de. œ. J J ˙. œ œ œ. œ œ œ œ. “Pifa” sözcü¤ü. Ÿ œ . Ÿ ‰ ‰ œj œ œj œ œ œ J œ ‰ ‰ J œ. “Pifa” bafll›kl› k›sa bir çalg›sal girifl yer al›r. œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ. œ œ œ. œ J ˙. XV. œ œ œ . Bas Arya “The People that walked in Darkness”. œ œ œ œ œ. Handel. J Ÿ Ÿ œ. œ. & 12 œ œ 8 J Larghetto e mezzo piano Ÿ Ÿ œ. œ œ œ. œ œ œ . U œ bœ. œ œ œ j œ . œ œ œ. œ . e Viola all' 8va bassa Bassi œ œ J œ. J ˙. ˙. Ÿ. yüzy›ldan beri Noel zaman›nda sokaklarda köylüler taraf›ndan çal›n›yordu. Handel’in operalar›nda kulland›klar›n› ça¤r›flt›ran ve solistin teknik becerilerini sergilemesine olanak tan›yan parça boyunca orkestra ve soprano aras›nda sürekli bir yar›fl vard›r (Örnek 61j). œ.Händel. œ œ. bu kutsal olaya tan›kl›k eden çobanlar› an›msatmay› amaçlam›flt›r (Örnek 61i). œ œ œ œ œ . œ œj œ . O daughter of Sion” (Ey Siyon34 k›z›. œ œ. œ. œ. Pifa. 8 ? 12 w . U U 6 & Ÿ œ œ œ œ œ. Messiah’ta. “Siyon K›z›” Kudüs halk›n› ifade etmektedir. œ. œ . Messiah içinde yer alan en tan›nm›fl aryalardan biri de. 230 . Messiah. Ÿ & œ œ œ œ œ. e Violino III all' 8va bassa Violin II. 34. bœ. sopranonun seslendirdi¤i ve “Rejoice greatly. Bu çalg›. œ œ œ œj œ œ. Ÿ Ÿ œ. Ÿ œ. œ œ Ÿ œ œ . ˙. ‰‰J ‰‰œ œ œœ J J œœ J œj ˙ . w. œ œ œ . œ. ? ˙. œ. Messiah. œ œ œ œ J j œ œ. œ œ œ Ÿ œ. œ œ œ œ J ˙. Violino I.

5-Handel 19/9/06 16:12 Page 231 Georg Friedrich Händel Örnek 61j . 20) al›nan sözler. but there was no man. b˙ &c &c ˙ b˙ Bc Largo n˙ b˙ b˙ ˙ ˙ ˙ Violino I Violino II Viola Tenore ˙ b˙ ˙ w nw w #w w ˙ ˙ ˙ b˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ #˙ ˙. Tenor Recit. 8 #w w w 6 w 6 #w œ 6 4 œ #˙ 7 5 3 w ˙ ˙ Messiah’ta ‹sa’n›n çekti¤i ac›lar. Œ b œ œ œ ‰ œj œ œj œj œ Œ J J ˙ the re buke hath bro ken his heart.Händel. ˙. “Hakaret kalbimi k›rd›. ˙ ˙ r j jn œ ‰ œj œj . w ˙ ˙ j j œ œ . Ÿ #œ. Violino I Violino II Viola Tenore b˙ &c &c ˙ b˙ Bc Largo n˙ b˙ b˙ ˙ ˙ ˙ ˙ b˙ ˙ w nw w #w w w ˙ ˙ ˙ b˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ #˙ ˙. he is full of hea vi ness.Händel. Dayanacak gücü kalmam›fl birini vurgulamak istercesine.” flekline sokularak sanki bir anlat›c› taraf›ndan aktar›l›yormufl izlenimi yarat›lm›flt›r.ty on him. Parçan›n daha en bafl›nda üzüntülü ve karars›z bir ortam kendini duyurur. He loo-ked for some to have œ œ #œ œ Œ J J pi . Charles Jennens taraf›ndan üçüncü tekil flahsa çevrilmifltir.ty on him. Ÿ #œ. Örnek 61k . neith-er found he a . Ölçü 9. Accom.ked for some to have pi. r œ œ œ œ J œ œ Œ ‰ #J #œ œ J œ ‰R R J com-fort him. j j r ‰ J bœ œ œ Œ œj œjn œ ‰ œ œ . O daughter of Sion”. Bach’›n pasyonlar›ndakinin aksine. bulamad›m” fleklindeki Mezmur metni “Hakaretle kalbini k›rd›lar. 6 4 œ 8 & w & ˙ B w 8 w ˙ w bw ˙ bw w w œ œ œ œ ˙ #œ ˙ œ ˙ w w #w ˙ ˙ ˙ #˙ ˙ ˙ w bw nw r r œ œ bœ œ œ œ œ œ œ j j œœ œ Œ J J J J JJŒ Œ œ V Œ ‰ œj # œ œ œ œ ‰ R œ J œ œ Œ Œ œ œ R R J R ? He loo. Œ b œ œ œ ‰ œj œ œj œj œ Œ J J ˙ the re buke hath bro ken his heart.ty on him. Basssi ˙ 6 ˙ w ˙ w ˙ w 7 ˙ ˙ #˙ 7 ˙. ac›lar›m› paylaflacak birini bekledim ç›kmad›. He loo-ked for some to have œ œ #œ œ Œ J J pi . neith-er found he a . ˙. ˙. r œ œ œ œ J œ œ Œ ‰ #J #œ œ J œ ‰R R J com-fort him. but there was no man. müzik uzun süreli karar seslerinden ›srarla kaç›n›r (Örnek 61k). soprano Arya “Rejoice greatly.ked for some to have pi. “They Rebuke hath broken his Heart”. œ œ Œ œj œj œ ‰ œ b œ . Basssi ˙ 6 ˙ w ˙ w ˙ w 7 ˙ ˙ #˙ 7 ˙. Eski Ahit’teki “Mezmurlar”dan (69. ˙.ny to œ.ty on him.. Messiah. Tenorun “They Rebuke hath broken his Hearth” (Hakaretle kalbini k›rd›lar) sözleriyle bafllayan efllikli resitatifi. œ œ Œ œ œ J J R bw 4 2 he is full of hea vi ness. œ Ÿ #œ œ œ œ ‰ bœ Vc Œ J œ J J ?c b˙ Thy re buke hath j j œ œ œ œ Œ bro ken his heart. œ Ÿ #œ œ œ œ ‰ bœ Vc Œ J œ J J ?c b˙ Thy re buke hath j j œ œ œ œ Œ bro ken his heart..ny to œ. fazla vurgulanmaz. œ œ Œ œ œ J R bw 4 2 he is full of hea vi ness. Messiah. yap›t içinde ‹sa’n›n ac›lar›n›n vurguland›¤› birkaç örnekten biridir. 8 #w w w 6 w 6 #w œ 6 4 œ #˙ 7 5 3 w ˙ ˙ 231 . dertliyim. 6 4 œ 8 & w & ˙ B w 8 w ˙ w bw ˙ bw w w œ œ œ œ ˙ #œ ˙ œ ˙ w w #w ˙ ˙ ˙ #˙ ˙ ˙ w bw nw r r œ œ bœ œ œ œ œ œ œ j j œ ‰œ œ œ œ œ Œ J J J J JJŒ Œ œ œ ŒŒ œ œ R R V Œ ‰ œj # œ œ œ R R JJ ? He loo. Avutacak birini arad›m. he is full of hea vi ness.

jah. ‹lk olarak bas partisinde duyurulan tema daha sonra tenor. Hal œ. Handel bu bölümde yayl› çalg›lara ek olarak iki trompet ve timpani de kullanm›flt›r. œ J œ J œ J œ œœœ œ œ œœœ œ œ œœœ œ ‰ ‰ œœœ œ Œ œ œ œ œ ‰ œ J ‰ œ œ œ œ œ J œ œ œ œ œ ‰ J œ œ J lu jah.le lu . sert ve keskin bir ifade tafl›r. keman›n en kal›n telinde duyulan aksanl› figürler bu etkiyi kuvvetlendirir.Händel. Kemanda duyulan.le lu . Hal œ œ œ œ œ œ Œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ ‰ œœ œ œ ‰ œ œ œ œ œ œ œ œ - le .le - œ. orkestradaki “forte” ile desteklenir (Örnek 61l). sözlerdeki. ölçüde “iron” (demir) sözcü¤ü. Hal . Yeni Ahit’in “Vahiy” bölmesinden al›nan sözler. Hal-le . œœœ œ Œ ‰ œœœ œ Œ Soprano j j œ œ œ œ ‰ R œ œ œ ‰ œœ œ œ ‰ œ œ œ R J J le lu jah. Hal œ. œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ J œ œ œ œ œ Œ Œ œ. Bass0 œ œ œ œ œ œ œœ œ œ œ œ œ œ œ J J œ ‰ R R J J ‰ RR J œ ‰ J J Hal . Özellikle sekizlik de¤erde. lu .jah. Hal-le . Örnek 61m .jah. Hal-le .jah.jah.le lu .jah. Üç ölçülük bir orkestra giriflinin ard›ndan koronun güçlü hayk›r›fl›. Hal .lu .lu . j j œ œ œ Œ J le lu jah. Messiah.lu . œ.jah.le - - lu .lu .jah. œ œ œ J Œ œ.jah. sözleri müzikle ne denli ustaca duyurdu¤unu kan›tlar. Hal - le . j œ œ Œ œ j œ œ Œ œ œ Œ J œ œ œ. - le . Hal . œ.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 232 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem “Thou shalt break them with a Rod of Iron” (Demir çomakla k›racaks›n onlar›) sözleriyle bafllayan tenor aryas›nda Handel bir kez daha. Violin II Viola œ œ œ Œ J œ œ œ œ œ Œ B ## c œ # & # c # & # c # V # c ? ## c ∑ ∑ ∑ ∑ œ œ œ œ œ ‰ œ œ œ J œ œ œ œ œ J œ. - le . œ. Tenor Arya “Thou shalt break them with a Rod of Iron”. j œ œ Hal - le . Messiah. Tenore œ œ œ œ œ œ œ J œ œ ‰ œ œ J J ‰ Rœ J J ‰ œ J œ J R R R Hal .lu .jah.jah. œ. Müzik tarihi boyunca pek çok bestecinin yapt›¤› gibi Handel de bu görkemli t›n› için Re Majör tonaliteyi seçmifltir. 232 . Messiah’›n günümüzde en tan›nm›fl bölümü “Hallelulaj” bafll›kl› koro parças›d›r. “demir çubukla k›racaks›n onlar›” ifadesini pekifltirir. Bölümün 41. Hal j j œ œ œj Œ œ œ œ Œ J J J œ œ œ Œ J J J œ. œ. ölçüsünde bafllayan füg yaz›s›. & # c # & # c œ. œ œ œ œ œ œ œ œ Œ ‰ œ J Ó ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ Œ œ. büyük bir ustal›kla zafer ve kutlama coflkusunu hissettirir (Örnek 61m).jah. Hl r r j j j r r j j œ œ œj ‰ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œj œ J J Hal le lu . Violin I # œ. din düflmanlar›n›n yeniliflini ve H›ristiyanl›¤›n ebedi zaferini kutlamaktad›r. Örnek 61l .lu . iki ayr› figürden oluflmufl bu motif.jah. Arya boyunca kemanlarda duyulan motif.lu . Hal le Œ Œ Œ Œ Alto œ. 15. Hal le lu jah. Hal le lu jah. alto ve sopranoda gelir (Örnek 61n).jah. œ.Händel.lu .lu . Koro “Hallelujah!”. Tutti bassi ? ## c œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ œ Hal - le . final öncesinde bir soluklanma gibidir.jah.

œ œ œ œ œ œ J J al . 21–22) bölümünden al›nm›flt›r: “Ölüm bir insan arac›l›¤›yla geldi¤ine göre. 41 # & # c # & # c # V # c ? ## c Soprano Ó Œ Ó œ œ œ J œ Œ œ and Œ œ and œ He œ œ œ for Alto œ and œ œ He œ j j j j j œ j j ‰ jœ j Œ œ œ œ œ œ œ. solist girdikten sonra parça. ‰J #œ J Viola Soprano œ ‰œ œ œ J dead. Henry Purcell’in yap›tlar›yla benzerlikler göstermektedir. by man came œ œ œ œ œ al so the re sur Since man came death. “Hallelujah!” Füg Bölümü. K›yamet gününde çal›nacak boruyu ve ölülerin dirilece¤ini anlatan aryan›n bafl›nda trompetin uzun bir girifli yer al›r. Mektup” (15. ölümden dirilifl de bir insan arac›l›¤›yla gelir. for e ver and e ver for e ver and e ver. man œ came ˙ œœ w death. Buradaki ifade tarz› Handel’in tipik koro yaz›s›na iyi bir örnektir (Örnek 61o) Örnek 61o . Œ ˙ since œ by ˙ man ˙ came ˙ # œ# œ # w death j j œ œ œ œ œ œ œ œ œ al j œ ‰ œ œ. œ œ œ œ œ œ J J œ œ œ œ œ j j œ œ œ œ œ œ œ œ j j œ œ œ œ œ œ œ œ rec tion so the re sur rec tion of the œ ‰œ œ œ œ J J J dead. Messiah. yeniden dirilifli anlatan ve onu bir anlamda müjdeleyen “Allegro” gelir.rec . Herkes nas›l Âdem’de ölüyorsa. by man j j j j #œ œ œ œ œ.tion of the w death. for œ œ œ œ shall reign for and. He shall reign for e ver and Messiah içinde yer alan “Since by Man came Death” (Ölüm bir insan arac›l›¤›yla geldi¤ine göre) sözleriyle bafllayan koro parças›n›n “Grave” bafll›kl› girifli. by man came al so the re sur Messiah boyunca üflemeli çalg›lar›n ender olarak kullan›ld›¤› bölümlerden biri de “The Trumpet shall sound” (Borazan çal›nacak) sözleriyle bafllayan bas aryas›d›r. œœœ œ œ œ œ œ and he shall œ œ œ œ ‰œ œ œ ‰ œ œ œ ‰œ œ œ œ œ œ œ œ ‰ œ œœ ‰œ ‰ Œ ‰ J J œ ‰ J #œ œ ‰ œ œ J J J J J œ œ œœ J J œ. çalg› ve ses aras›nda söylefli biçiminde sürer (Örnek 61p). Ölçü 41. Grave Violin I Violin II &c &c Bc &c Œ ˙ ∑ ∑ ∑ œ by ∑ ∑ ∑ ˙ ˙ ˙ ˙ ∑ ˙ ˙ ˙ ˙ w ∑ ∑ ∑ Œ #˙ ∑ ∑ ∑ œ by ∑ ∑ ∑ ˙ #˙ man came ∑ ∑ ∑ w death.so the re .sur man came Basso ?c Œ ˙ Since œ by w œ #˙ n˙ man By man came al . herkes Mesih’te yaflama kavuflacak. since By man came Alto &c Œ ˙ Since œ by w death. ∑ ∑ ∑ ∑ Œ Œ Œ Œ Œ Œ Œ œ œ ‰ J œ œ ‰ J œ œ ‰ J œ œ ‰ J ‰ œj œ ‰ œ œ J j ‰ œ œ Allegro œ œ œ œ œ œ œ œ œ œœ œ œ œ œ œœœ œ œ œ œœœ œ œ œ #œ œ œ œ #œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. Bölümün sözleri Yeni Ahit’in “Korintoslulara I. and He shall reign for e ver and e ver. #œ J œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ al so the re sur rec tion of the œ ‰œ œ œ J œ œ œ.œ œ œ œ œ œ e ver and e ver for e ver and e ver shall reign ‰ j œ for Tenor Basso Ÿ œ œ œ œ ˙ œ Œ J J e ver j œ ‰œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Ó ‰œ œ œ J J J J J He shall reign for e ver and e ver. Œ b˙ Œ ˙ since œ by ˙. and He shall reign. Messiah.so the re .5-Handel 19/9/06 16:12 Page 233 Georg Friedrich Händel Örnek 61n . œ œ Œ j ‰œ œ œ J J for e ver and e ver. ∑ ∑ ∑ œ œ œ œ œ ‰J œ œ œ ‰J by man came œ œ œ J œ œ J œ œ œ œ œ man came death. Handel’den önceki ‹ngiliz “anthem” gelene¤inin bir devam› gibidir. œ ∑ ∑ ∑ j œ ‰ œ œ By man came al so the re sur of the dead.” Ölümün anlat›ld›¤› yavafl tempolu alt› ölçünün ard›ndan. since by came Tutti bassi ? c Ó.sur . Koro “Since by Man came Death”.Händel. dead. and He shall reign for e ve.Händel. #œ came al so the re sur man came By man came Tenore Vc Œ ˙ Since œ by w death. 233 .

œ œ . Œ Ó Œ œ œ #œ A - œ . # œ œ œ . A - Œœ A - œ œ men. Koro “Amen Fügü”. œ œ. A - j œ œ œ œ œ - j œ œj ˙ men. A - - - œœœœ œ - œœ œ œ men. and the Œ Œ œ Œ Œ œ ˙ œ œ œœœ dead shall be rais'd Œ Œ œ œ œ and the œ œ œ œ œ œ œœ œ œ œ œ dead shall be œ rup œ œ ti . Œ Œ œ œ œ œœ A 234 . A j œ œ. œ. men. œ œ . - œœ œ œ œ Œ men. œj œ . A œœ - men. J - œ J - œ œ J J œ# œ œ œ œ œ # œ œ œ men. œj œ œ œ œ œ œ œ œ ˙ œ. œ œ œ œ œ œ œ . œ œ Œ men. œ œ Œ œ. Bas Arya “The Trumpet shall sound” Trompet Solo. œœ œ œ ˙ œ œœ œ œœ œœ J œ men. J J j œ. œ œ œ œ œœ . œ œ. œ œ. Basso Tutti Bassi œ. œ. 28 # 3 & # 4 ˙ Œ # 3 ˙ Œ & # 4 # 3 ˙ Œ & # 4 3 B ## 4 ˙ Œ Tromba Violino I Violino II Œ Œ Œ Œ Œ Œ j œ Œ Œ œ. A - œ œœœœœ œ j œ œ œœ œ œœ œœœ œœ œ J œ.Händel. Messiah. œ œ. A œ œ œ œ œ œ œ œ#œ œ œ men. œ œ œ œ œ œ . A - œ œ œ œ Œ Ó Œ Ó Œ Ó Œ Œ #œ œ œ Œ œ Ó Ó Ó œ˙ Œ œ œ œ œ Œ œ œ œ Œ œ Œ œ œ œ œ Œ œ Œ œ Œ œ œ œ . œ œ œ œ. J Ÿ œœ œ œ œ œ. Messiah.men. # & # c # V # c ? ## c œ . A . œ œ œ œ œ œ œ. œj œ . œ œ . œj œ œ œ Œ men. œ œ œ œ œ œ œ ˙ œ œ ˙ J J J A men. œ œ ˙ J œ œ œ œ œ œ œ œ œœ œ œ œ œ rais'd in . œ œ œ J Messiah’›n finalinde “Amen” sözcü¤ü üzerine yaz›lm›fl uzun bir füg yer al›r. - j œ. A Örnek 61s . œ œ . œ œ Œ J ˙ œ. Messiah. kompozisyon yönünden de kusursuz bir flekilde noktalamak için ustal›kla tasarlad›¤› bölüm. œ Œ Œ . œj œ . œ œ. œ œ. ˙ œ œ Œ Œ sound . œ œ .Händel. Œ ? # # 3 ˙ Bassi Œ 4 j Œ Œ œ . - œœ œœ Alto œ. œ œ œ A Tenor œ. œ ŒŒ œ œ. A Alto œ. œ œ œ J œ œ #œ œ. Soprano Œ Œ# œ œ œ Œ œ A men. œ œ J men. œ œœ . œ #œœœ J men. œ œ. œ ˙ œ œ j œ œ# œ œ Œ Œ . ˙ œ œ A - œ œœ œœ . Ölçü 38. Œ Œ œ œ œœ œœ . œ œ Œ Œ œ œ ˙. A j œ œœœœ Tenor Basso Tutti Bassi j˙ œœœœœ œ œ J J men. œ œ J œ œ œ œ #œ. A - j œ œœ œ - œœœœœ ˙ œœ œœ œœ œ. A - œ #œ œ men.men. A . önce bas partisinde duyulan temayla bafllar (Örnek 61r). Handel’in bu görkemli yap›t›. œ #œ œ œ œ men. œ œ. œ. Timpani Violino I Violino II # & # c # & # c ? ## c # & # c # & # c B ## c # & # c # & # c # V # c ? ## c œ ‰ œ œ #œ J jœ œ œ ‰ œ j œ ‰ œ œ œ œ œ œ #œ ‰ J œ œ.cor - œ œ. œœ œ œ œ Œ œ œ œ œœ œ . œ ˙ J J Œ Œ Œ œ Viola ? ## 3 Œ Œ œ 4 Basso The œœ œ trum shall pet j Œ Œ œ œ. [Co pose ] 38 Trombe I.-A œ - œ ˙ - œ - œ. jœ Œ œ œ. A - œ œ - œ men. A - œ œ. #œ œ œ œ œ ‰ J œ œ J œ œ J j #œ œ - œ œ œ œ - Viola œ œœœœœ œ œ œ œ œ œ œœ œœ œ œœ œ œœ œœœ œœ œ œ. Koro “Amen Fügü”. œ . Ölçü 28.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 234 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 61p .Händel. œ j œ Œ Œ œ. œ œ.ble. A - œ˙ - œ - ˙ men. œ œ . Tromba II. A Œ œ œ œ Œ ˙ œ #œ œ Œ ˙ A œ Œ men. œ. œ œ #œ œ œ œ œ nœ œ œ œ œ œ œ men. A œ œ ˙ œ j œ. Bölüm boyunca füg ezgisinin bafllang›c›nda duyulan hareket de¤iflik partilerde (orkestra ve koroda) farkl› flekillerde duyulur (Örnek 61s) Örnek 61r .

Sezonun kapanmas›n›n üzerinden iki hafta bile geçmeden. Ancak besteci “oratoryo tarz›nda” ifadesini kullanm›flt›. 235 . Ancak bu kez durum o denli ciddi de¤ildi. Maria Theresia’ya ba¤l› kuvvetlerle ‹ngiliz askerleri. Kral II. Hogwood. bir süre sonra operaya getirdi¤i reformlarla ad›ndan söz ettirecek olan Gluck. 1745’in yaz aylar›nda ‹ngiltere’deki siyasi durum oldukça karmafl›k bir hal alm›flt›. Avusturya’da sürmekte olan veraset savafllar›nda. “Dettingen Te Deum’u” adl› yap›t›n› bestelemiflti. bir sald›r› an›nda kaçma planlar› yapanlar› kentten uzaklaflt›rmak için Thames üzerinde haz›r bekliyordu. Fransa. kendi vokal yap›tlar›ndan oluflan birkaç ayl›k sezonlarla seyirci karfl›s›na ç›kmay› tercih ediyordu. Handel. y›llarca süren çarp›flmalar. sahnelenmeden oratoryo gibi seslendirilmiflti. K›sa bir dinlenmenin ard›ndan besteci eski sa¤l›¤›na kavuflmufltu. Konu dini de¤il mitolojikti ve Ovidius’un Dönüflümler adl› yap›t›ndan. y›llard›r kendisinden beklenen ‹ngiliz operas›n› denemek istemiflti. 27 Haziran 1743’te Dettingen yak›nlar›ndaki muharebede. George’un ülkede bulunmay›fl›n› da f›rsat bilen Prens Charles Edward. Yap›t›n bir oratoryo mu yoksa opera m› oldu¤u konusunda farkl› görüfller öne sürülüyordu. Kral II. Ayn› tarihlerde. Bu arada 1739 y›l›ndan beri ‹ngiliz ordusunun Avrupa’da sürdürmekte oldu¤u savafllarda baz› geliflmeler olmufl. ülkede büyük bir coflkuyla kutlanan bu zafer için. James (1688–1766) olarak adland›ran Kraliçe Anne’in üvey kardefli ve onun o¤lu Prens Charles Edward (1720–1788). ‹ngiltere tac›n› ele geçirme planlar› yapmaya bafllam›fllard›. Händel. önceki y›llarda William Congreve (1670–1729) taraf›ndan bir opera metni olarak kaleme al›nm›flt›. istenilen baflar›y› bir türlü elde edemeyen ‹talyan opera toplulu¤u. Bir süredir sürgünde yaflayan ve kendini III. Kral’›n Londra’ya dönüflünün ard›ndan 27 Kas›m 1743 tarihinde Krall›k fiapeli’nde seslendirilen. burada sahnelenen operalar›ndan La caduta de’ giganti (Devlerin Düflüflü) ve Artamene istenilen baflar›y› elde edememiflti. ‹spanya ve Prusya ordular›yla karfl›laflm›fl. Milano’da Giovanni Battista Sammartini’nin (1700–1775) ö¤rencisi olan ve Poro operas›yla hayli ün kazanan bu kifli Christoph Willibald Gluck (1714–1787) idi. George’a ba¤l› kuvvetler duruma hâkim oldular. besteci Hercules (Herkül) ile benzer bir yap›t vermifl ancak bekledi¤i ilgiyi yine bulamam›flt›.”35 35. bir süredir yaflad›¤› Fransa’dan ayr›larak ‹skoçya’ya geldi. 1746 bahar›nda ‹ngiliz kuvvetlerinin kazand›¤› kesin zafer sonucunda durum normale döndü. elindeki hareket zorlu¤u yeniden ortaya ç›km›flt›. 1745 sonbahar›nda geldi¤i Londra’da yaklafl›k iki y›l kalm›fl. 351. s.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 235 Georg Friedrich Händel ‹lk seslendirmeden sonra üç kez çal›nan Messiah ve ard›ndan gelen Samson ile o y›lki “Oratoryo Konserleri” son bulmufl oluyordu. Bir opera metnini ça¤r›flt›rmas›na karfl›n. yaz aylar›n› genellikle Avrupa’da geçiren Kral II. planlar›n› uygulamaya geçirmek için. ‹ngiltere taraf› için zaferle sonuçlanm›flt›. Baflar› kazanamayan bu yap›tla Handel bir anlamda. George’un komutas›ndaki ‹ngiliz ordular› büyük bir baflar› kazanm›flt›. Bu düflüncenin sonucu olarak 1744 Ocak ay›nda bafllataca¤›n› duyurdu¤u yeni sezon için Semele’yi besteledi. her f›rsatta Handel’i birlikte çal›flmaya ikna etmek için çaba harc›yor ancak besteci. Christopher. Yaklafl›k bir y›l sonra. Pek çok gemi. 32 yafl›ndaki bir baflka Alman besteciyi Londra’ya davet etmiflti. Ancak aral›k ay›nda Prens Charles Edward’a ba¤l› gruplar›n Derby’i ele geçirmeleri Londra’da gerçek bir panik havas›na neden oldu. George’un bizzat yönetti¤i bir sald›r›yla. Messiah’tan Sonraki Y›llar King’s Theatre’de ‹talyan operas›n› sürdürmek isteyen Middlesex Kontu’nun yönetimindeki topluluk. Müzik tarihinde. Birkaç ay süren çarp›flmalar sonucunda Kral II. Handel bu genç bestecinin operalar›n› seyretmifl ve onun hakk›nda hemen her müzik tarihi kitab›nda yer alan flu yarg›ya varm›flt›: “Kontrpuan konusunda ancak benim aflç›m kadar bilgisi var. Handel’in eski rahats›zl›¤› yinelemifl. Hannover Hanedan›’na karfl› hoflnutsuzlu¤un artmaya bafllad›¤›n› hissedince.

bu sezondan bafllayarak. “II. Genel fiema. bu tören için infla edilen baz› dekorlar tutuflmufltu. Günümüzde bestecinin en s›k seslendirilen yap›tlar›n›n bafl›nda gelen.Krall›k Havai Fiflek Gösterisi ‹çin Müzik adl› yap›t›n kusursuz seslendirilmesi için bir hafta önce prova yap›lm›flt›. Water Music – Su Müzi¤i . Örnek 62a I. Ouverture Adagio e staccato 4 4 3 4 3 4 Allegro Andante 4 4 Allegro da A tempo di Air capo Menuetto (3 defa) (3 defa) 3 4 3 8 4 4 3 4 Menuet (3 defa) 4 4 Bourree (3 defa) Hornpipe (3 defa) 4 2 4 4 Allegro molto FA re V FA re FA FA V FA FA FA FA re 236 . gösteri günü müzik ve havai fiflekler aras›nda uyum sa¤lanamam›fl. Besteci ayr›ca. Yap›t. yap›t›n yay›mlanmas› s›ras›nda yayl› çalg›lar› da eklemifltir. Ço¤unlu¤unu üflemeli çalg›lar›n oluflturdu¤u iki küçük orkestra. Süit’in genel flemas›n› göstermektedir. Kudüs’ün IV. Londral›lar›n milliyetçi duygular›n› harekete geçirmiflti. II. Handel daha önceki y›llarda konserleri için sadece sezonluk bilet satarken. seyircinin ilgisini çekebilmiflti. Süit”. Avusturya ‹mparatoriçesi Maria Theresia’nin hükümdarl›¤›n› garanti alt›na alan anlaflma ayn› zamanda Hannover Hanedan›n›n ‹ngiliz taht›n›n varisi oldu¤unu bir kez daha teyit ediyordu. 1748 Ekimi’nde imzalanan ve Avusturya Veraset Savafllar›’n› tümüyle sona erdiren Aachen Bar›fl› ‹ngiltere’de büyük bir coflku yaratm›flt›. giderek artan masraflar›n karfl›lanmas›na katk› yap›yordu.Krall›k Havai Fiflek Gösterisi ‹çin Müzik Günümüzde bestecinin en s›k seslendirilen yap›tlar› aras›nda yer alan Water Music (Su Müzi¤i) ve Music for the Royal Fireworks. George. Music for the Royal Fireworks . Ayr›ca Handel’in bu sayfalarda incelenen orkestra yap›tlar›n›n. yap›tta yayl› çalg›lar›n bulunmamas›n› Handel’den özellikle istemiflti. 1747 y›l›nda itibaren her gösteri için de sat›fl yapmaya bafllad›. Bach’›n benzer yap›daki çalg› yap›tlar›yla karfl›laflt›r›lmas› Örnek 73a’da verilmifltir. Süit” ad› alt›nda benzer bölümler yer al›rken. çeflitli danslar›n bir araya gelmesiyle oluflan tipik birer süittir. Bunun bafll›ca nedeni yap›t›n orijinal el yazmalar›n›n kay›p olmas›d›r. yap›tlar›n bafll›klar› sonraki y›llarda müzik tarihçisi Friedrich Chrysander (1826–1901) taraf›ndan verilmifltir. “III. Günümüzde genellikle Su Müzi¤i ad› alt›nda üç süit çal›nmakta ve bu süitleri oluflturan bölümler tonalitelerine göre s›n›flanmaktad›r. de¤iflik tarihlerde farkl› bölümlerle yay›mlanm›flt›r. Handel birbirine benzer yap›da üç konçerto bestelemifl. Metni Thomas Morell (1703–1784) taraf›ndan kaleme al›nan yap›t. genellikle “I. Bu olay› kutlamak için 27 Nisan 1749 akflam› Vauxhall Bahçeleri’nde bir havai fiflek gösterisi düzenlenmifl ve Handel burada çal›nacak müzikleri bestelemekle görevlendirilmiflti. provalar s›ras›nda hiçbir aksakl›k ç›kmamas›na karfl›l›k. Örnek 62a – Händel. Besteci. sezonluk sat›fllar›n istenilen düzeyde olamad›¤› zamanlarda. daha parlak ve törensel yönü a¤›r basan örneklerin bir araya gelmesinden oluflmufltur ve Re Majör parçalar ço¤unluktad›r. “I. Süit için de¤iflik s›ralamalarla karfl›lafl›l›r. Günümüzdeki bask› ve konserlerde yap›lan seslendirmelerde. baz› bölümler re minördür. çeflitli oratoryolardan seçilen tan›nm›fl bölümlerin düzenlemelerini seslendiriyor böylece seyirci için farkl› bir ortam yarat›l›yordu. vokal yap›tlar›n›n aras›nda “Concerti a due cori” (‹ki Koro için Konçertolar) olarak adland›r›lan çalg› müzikleri seslendirmeye bafllad›. ve III. Buna göre. Kral’›n bu arzusuna ilk seslendirmede sad›k kalmakla birlikte. Süit” ad› alt›nda toplanan bölümlerin ço¤unlu¤unu Fa Majör tonundaki parçalar oluflturur. Süit” ise daha pastoral bir havadad›r ve bask›n tonalite Sol Majördür. Ancak her zaman oldu¤u gibi.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 236 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Handel 1 Nisan 1747 tarihinde seslendirilen Judas Maccabaeus oratoryosuyla. Music for the Royal Fireworks’ün alt› bölümlü yap›s›na karfl›l›k Su Müzi¤i. ‹ngiltere’nin bir süre önce kazand›¤› zaferin de etkisiyle. Su Müzi¤i. bestecinin ölümünden sonra. Antiochos yönetimindeki Suriye kuvvetlerinden kurtar›lmas›n› konu al›yordu.Music for the Royal Fireworks . Fa Majör Süit. Bu. Avrupa’da bulunan ‹ngiliz askerlerinin ülkeye dönmeleriyle y›llard›r süren savafl ortam› tümüyle ortadan kalkm›flt›. Kral II.

Süit içinde yer alan “Andante” bafll›kl› bölüm. hem de “Gayda” çalg›s›n› tan›mlamak için kullan›lan bu sözcük. pek çok ‹ngiliz bestecinin süitlerinde yer almaktad›r. I. 237 . Kornolar›n sundu¤u bu ezgi bir süre sonra tüm orkestra taraf›ndan çal›n›r. Andante. ölçüde yayl› çalg›lara geçer.Händel. Süit. Handel ilk süit içinde kulland›¤› bu örnekten baflka.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 237 Georg Friedrich Händel I. Su Müzi¤i. (Örnek 62b). Süit’teki “Menuet”nin giriflinde iki korno duyulur (Örnek 62c). Menuet. Örnek 62c . Handel’in yayl› ve üflemeli çalg›lar› birlikte kulland›¤› orkestra yaz›s›na iyi bir örnek oluflturur. Süit içinde yer alan bir baflka bölüm “Hornpipe” bafll›kl› oland›r (Örnek 62d). Hem bir dans›. Örnek 62b – Händel. I. yaz› paralel bir flekil al›r. II. Süit. Bölüm bafl›nda obua ve fagot taraf›ndan duyurulan tema 5. Su Müzi¤i. I. Yo¤un bir polifoninin bask›n oldu¤u bölümde her iki çalg› grubu da eflit önemde duyurulmufltur. Süit içinde bak›r üflemeli çalg›lar› öne ç›kartt›¤› çok tan›nm›fl bir baflka “Hornpipe” daha bestelemifltir (Örnek 62e). I. Kanonik bir hareketin ard›ndan dördüncü ölçüde.

œ œ nœ ˙ œ œ œ ˙. œ Örnek 62e . Allegro Molto.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 238 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem Örnek 62d . bir kez daha tahta üflemeli çalg›lar taraf›ndan sunulan teman›n. Süit’in sonunda yer alan ve baz› bas›mlarda “Dialogue” bafll›¤›yla yay›mlanan “Allegro molto” bölümü. Su Müzi¤i. Su Müzi¤i. I. I. Violino 1 Oboe 1 Violino 2 Oboe 2 Viola Tutti Bassi œ œœœ ˙ œ œœœ œ œ œ œœœ œœœœœ œ œ œ œ œ œ œ ˙ ˙ 3 ˙ œ œ œ œ ˙ œ œ œ &b 2 ˙ ˙ œ œ œ œ ˙ ˙ œ œ œ œ 3 ˙ ˙ œ œ ˙ œ œ œ œ ˙ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ˙ ˙ œ œ ˙ œ œ œ œ œ Bb 2 œ œ œ œ œ ? 3 ˙ ˙ œ œ œ œ ˙ ˙ œ œ œ œ œ œ œ ˙ ˙ œ œ œ œ œ œ œ œ œ b 2 3 &b 2 ˙ ˙ œ œœœ œ œ œœœ œœœœœ ˙ œ œœœ œ ˙ œ œnœ œ œ ˙ . œ ˙ . bak›r üflemeli çalg›lara özellikle önemli görevler verilmifltir. Su Müzi¤i. La Paix (Bar›fl). bestelenifl amac›na baflar›yla hizmet edecek yap›dad›r ve aç›k havada yap›lacak seslendirme göz önünde bulundurularak. œ ˙ .Händel. Alt› bölümden oluflur: Ouvertür. II. Süit Hornpipe. Music for the Royal Fireworks bafll›kl› yap›t.. Bourée.. ˙ œ œ nœ ˙. Örnek 62f . Süit.. tüm orkestraya geçmesinin baflar›l› bir örne¤idir (Örnek 62f).Händel. Süit. Hornpipe. La Réjouissance 238 . ˙ œ œ œ œ œ œ ˙ . Ölçü 11 I.Händel..

1749 y›l›n›n sonlar›na do¤ru Handel. Menuet I. e Viol. J ‰ ‰ œ œ œ œ J œ œ ‰ J œ œ ‰ J œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ. Bunlar Joshua. Örnek 63a – Händel. Oratoryo temsillerinin. œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œœœ œ œ œ œ œ œ ‰ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Son Y›llar Judas Maccabaeus’tan sonra Handel 1748–49 y›llar›nda dört oratoryo daha besteledi. œ œ œ œ œ œ.) # Allegro œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ . Büyük olas›l›kla. yap›t hiçbir zaman temsil edilmedi.C (Viola) œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ. # & # 12 œ œ œ œ J 8 œ . Solomon ve Susanna idi. œ. “La Réjouissance”. yap›tta yer alan yirmi alt› aryadan yedisi. “La Réjouissance” tam bir coflku havas› içindedir (Örnek 63b). œ. e Viol. œ œ œ œ œ œ. œ J œ. œ œ J œ.II. 8. œ. œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ. Handel’in son dönem yap›tlar›nda fazla yer vermedi¤i “Da capo” arya yap›s›ndayd›. œ. œ œ œ. Önceki y›llarda birlikte çal›flt›¤› tiyatro yöneticisi John Rich’den gelen öneri üzerine çal›flmaya bafllayan Handel istenilen müzikleri tamamlad›ysa da.Händel. Music for the Royal Fireworks. œ. Oboe I. œ œ œ œ J Corno 3 Oboe. œ œ œ œ œ. œ œ œ œ. # . œ œ œ œ œ œ. bestecinin ‹talyan operalar›n› ça¤r›flt›ran bir tarzda bestelenmiflti. Oboe II. bir önceki s›rada yer alan bar›fl›n ard›ndan gelen coflkuyu vurgulaman›n yan› s›ra. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Örnek 63b . Dördüncü s›radaki “La Réjouissance”. œ. œ œ œ œ œ œ œ J œ œ œ œ J œ. Tr. operaya göre masraf›n›n daha az olmas›. Music for the Royal Fireworks. œ œ œ œ œ œ œ œ œ. “La Paix”. # & # 12 Œ ‰ œ œ œ 8 # 12 & # 8 œ j œ œ. œ. Nefle). œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ. (Violino I. 1750 fiubat›’nda altm›fl befl yafl›na basan Handel. Handel’in y›llar içinde yeniden belirli bir parasal birikim oluflturmas›na yard›m etmiflti. Menuet II. œ œ œ œ œ œ. œ. œ œ œ œ œ 8 ? # # 12 œ . 2 Basson tutti. j & # c œ # & # c ∑ Œ ? ## c ∑ Œ ? ## c ∑ Œ j ‰ œ œ ‰ œ œ J ‰ œ œ J œ œ œ œ œ œ.000 pound ödeyerek ya¤l› boya tablolar sat›n ald›. Corno I. 8 œ . œ J œ.5-Handel 19/9/06 16:12 Page 239 Georg Friedrich Händel (Sevinç. œ œ. Alexander Balus. œ œ œ œ œ. Tr. œ. œ. œ œ œ œ œ œ.) Tympani. œ œ J œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. tablolar›n 239 . j ‰ œ œ œ œ œ œœ œœ œœ Œ Œ Œ Œ ‰ œ œ J ‰ œ œ J Œ Œ Œ œ œ œ œ œ J œ œ J œ œ œ œ œ œ. œ. Özellikle Susanna. œ. (Violino II. “La Paix”nin sakin ve huzur dolu atmosferine karfl›n (Örnek 63a). Barok dönemde süitlerde kullan›lan bir bölümdür. œ. yazar ve tiyatro yöneticisi aras›ndaki anlaflmazl›¤a o günlerde Londra’da meydana gelen depremin halk aras›nda neden oldu¤u panik de eklenmifl ve tiyatro temsilleri bir süre sekteye u¤ram›flt›. ‰ œj œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Bassons. œ œ J j œ œ Largo alla Siciliana Corno 1 Corno 2 œ. Tam say›s› bilinmemekle birlikte içlerinde Rembrandt’›n da bir yap›t›n›n bulunmas›. Tobias Smolett’in (1721–1771) Alceste adl› tiyatro yap›t› için sahne müzikleri siparifli ald›. J œ œ J Tromba II. # & # 12 œ . œ & # 12 œ œ œ 8 œ . 1 Oboe. Oratoryolar baflar› kazanmamakla birlikte bestecinin bu dönemde maddi durumunda önemli bir düzelme oldu. œ. œ œ œ œ. J j j œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ J œ. Tromba I. œ J œ œ œ œ œ œ œ. B.

‹kinci bölümün sonunda yer alan kapan›fl korosunda “How dark. Bu durumda bile zaman zaman baflkalar›na yazd›rarak düzeltmeler yapabiliyordu. bir hay›r kurumu için gerçeklefltirilen dinletiyi. 13 Nisan’da da Messiah seslendirilmiflti. yüksek bir rakamd›.36 Handel 1750 y›l›nda düzenledi¤i konserlerinde. ilerleyen y›llarda görme yetisi giderek azal›nca art›k tek bafl›na beste yapamaz oldu. ard›ndan 4 Nisan’da Samson. görme duyusu zay›flay›ncaya dek. Jeptha oratoryosunun bir temsilini 36. Ancak Londra’ya döndükten sonra. 13 fiubat günü sol gözünün görme yetisini büyük oranda yitirdi. Daha sonra çeflitli ekler ve düzeltmeler yapaca¤› bu belgeyle mal varl›¤›n›n büyük bölümünü Almanya’da bulunan ye¤eni ve di¤er akrabalar›na b›rak›yordu. eski dostu Georg Philipp Telemann’a nadide bir bitki tohumu yollamas›. yaklafl›k dört ay boyunca yaln›zca Hollanda’da kalmas› çok akla yak›n görünmemekle birlikte. 1751 Ocak ay›n›n son günlerinde yeni oratoryosu Jeptha üzerinde çal›flmaya bafllayan besteci. neredeyse eski ustal›¤›nda devam ediyor. Dublin’deki gibi bir baflar› yine elde edilememiflti. Handel 1 Haziran 1750 tarihinde vasiyetinin ilk fleklini kaleme ald›. Leben Händels. hükümlerin ne denli karanl›k) sözlerini bestelerken gerçekleflen bu yar› körlük. Handel’i uzun zamand›r bu denli nefleli görmedi¤ini belirtmiflti. Ancak yap›t› yeniden ele almas› için yaklafl›k üç ayl›k bir süreye ihtiyac› olacak ve oratoryo a¤ustos ay›nda noktalanabilecekti. 16 Mart 1750’de. yollar dinleyicileri getiren at arabalar›n›n çoklu¤undan bir süre t›kanm›flt›. yeni bir org konçertosu (Op. Ayr›ca org çalmas›na. Hollanda’da ziyaret etti¤i di¤er kentler bilinmekle birlikte. Pieck. ‹lk seslendirildi¤i günden beri. Ayn› y›l›n yaz aylar›nda Avrupa’ya do¤ru yola ç›kan bestecinin amac› do¤du¤u topraklar› son bir kez ziyaret etmekti. yüzy›lda. Hollanda’da Lahey ve Haarlem aras›nda geçirdi¤i bir araba kazas›ndan önemli bir yara almadan kurtulan Handel’in gezisinin sonraki duraklar› hakk›nda sa¤l›kl› bilgiler yok. Handel bölümü tamamlayabilmiflti. bu kez büyük baflar› kazanm›flt›. kay›tlarda baflka bir bilgiye ulafl›lam›yor. 1756 y›l›nda New York’taki City Hall’da Handel’in yap›tlar›ndan oluflan bir konser düzenlenmiflti. are thy decrees” (Tanr›m. No. Venedik’teki “Ospedale della Pieta” benzeri bir kurulufl olan “Foundling Hospital” 1749’da etkinliklere bafllam›fl. O günlerde besteciyi ziyaret eden bir dostu. Handel ilk y›ldan itibaren bu kurulufla deste¤ini esirgememiflti. Ancak 1 May›s’ta. 7. O Lord. iki bestecinin Avrupa gezisi s›ras›nda karfl›laflm›fl olabileceklerini akla getiriyor. Ancak. IV. konser salonlar›nda yap›ta ilgi göstermeyen halk. Yaflam›n›n son y›llar›nda besteleri ‹ngiltere’de ve Avrupa’n›n farkl› kentlerinde daha s›k çal›n›r olmufl. Y›l sonunda Londra’ya dönen Handel’in. Ancak. M. Körlü¤ünün ileri bir safhas›nda. Werner. eski yap›tlar›n›n yan› s›ra Theodora adl› yeni bestesini de seslendirdi. Thomas Morell’in kaleme ald›¤› metin. Handel bir süre daha çal›flmalar›n› sürdürebilirdi. Gözünü tedavi ettirmek için o dönemde ad› çok ünlenmifl Doktor John Smith ile görüflmüfltü. Roma ‹mparatorlu¤u dönemindeki ilk H›ristiyanlar›n öyküsünden yola ç›km›flt›. Ayr›ca yap›tlar›n›n bas›m› da sürüyordu. 236 240 . bestecinin Almanya’ya gidip gitmedi¤i bilinmiyor. oratoryonun ruhuna çok daha uygun bulmufltu. s. Böylece Londral›lar Messiah ile “bar›flm›fl” ve bu hay›r konseri her y›l yinelenerek bir gelenek haline dönüflmüfltü. 5) ile birlikte üç kez Theodora. Smith 1750 y›l›nda Leipzig’de Bach’› iki kez ameliyat etmifl ancak baflar›l› bir sonuç alamam›flt›. yetim çocuklar›n e¤itimi için kurulmufl olan “Foundling Hospital” yarar›na yinelenen yap›t. bestecinin resme her zaman büyük ilgi duydu¤unu. en büyük meraklar›ndan birinin tablolar›n sergilendi¤i galerileri gezmek oldu¤unu belirtecekti. f›rsat buldukça yap›tlar›n› kendi yönetiyordu. Kuruma ait kilisede gerçekleflen konsere Londral›lar büyük ilgi göstermifl. Sonraki y›llarda onunla ilgili an›lar›n› kaleme alacak olan müzik tarihçisi John Hawkins (1719–1789).5-Handel 19/9/06 16:12 Page 240 Müzi¤i Yaratanlar / Barok Dönem bu denli pahal› olmas›n› anlafl›l›r k›l›yordu ancak yine de bu. Pek çok kifli taraf›ndan bir flarlatan olarak tan›mlanan John Smith’in Handel’e nas›l bir tedavi önerdi¤i tam olarak bilinmiyor. Ancak yine de d›fl dünyadan oldukça kopuk yaflamak Handel’in sinirlerini y›prat›yordu. bir süre sonra ortadan kalkm›fl.S.

Hz. Almanya’n›n küçük bir kasabas›nda bafllayan yaflam›. Hogwood. Christopher.”37 1759 y›l›na gelindi¤inde fiziksel yönden çok yafllanm›flt›. Ancak iyice bozulan sa¤l›¤› onu 7 Nisan günü yata¤a mahkûm etti. Bu yüzden 20 Nisan’daki cenaze töreni. Henry Purcell’den beri en büyük ‹ngiliz bestecisi olarak kabul ettikleri Handel’i son yolculu¤una u¤urlamak için toplanm›flt›. 14 Nisan Cumartesi sabah› saat sekizde yaflama veda etti. yan›na doktorundan baflka kimsenin girmemesini tembih etmiflti. En büyük arzusu.000 pound tutan miras›n›n nas›l da¤›t›laca¤›na karar vermiflti. Händel. vasiyetinde belirtti¤i gibi herkesten uzak gerçekleflmedi: Yaklafl›k üç bin kiflilik bir kalabal›k. George Frideric Handel. s. Yine de 6 Nisan günü Messiah’› kendi yönetmifl. 11 Nisan’da vasiyetindeki son düzeltmeleri yapm›fl. yaklafl›k 20. yap›t›nda bir bölümün Purcell’i ça¤r›flt›rd›¤›n› söylediklerinde onlara oldukça sert bir ifadeyle flunlar› söylemiflti: “E¤er Purcell yafl›yor olsayd›. O y›l 13 Nisan’a gelen bu tarihte tüm dostlar›yla vedalaflm›fl. 389. 37. ayr›ca Westminster Kilisesi’nde özel bir bölmeye gömülmeyi ve törenin kimse kat›lmadan gerçekleflmesini istemiflti. konserin ard›ndan da Bath kapl›calar›na gitmek istemiflti. Art›k bu dünyadan ayr›lma vaktini geldi¤ini hisseden Handel. Akrabalar›ndan baflka hay›r kurumlar›na ve yan›nda çal›flanlara da ödeme yap›lmas›n›. 241 .5-Handel 19/9/06 16:12 Page 241 Georg Friedrich Händel dinlerken yan›nda bulunanlar. Avrupa’n›n en tan›nm›fl bestecisi olarak noktalanm›flt›. ‹sa’n›n çarm›ha gerildi¤i paskalyadan önceki cuma günü son nefesini vermekti. bu müzikten çok daha iyi fleyler bestelerdi.