Graf Teorisi (Graph Theory

)

Giris
G grafi nedir ? p G = (V, E)
p
n n

V = V(G) = dügümler kümesi E = E(G) = kenarlar kümesi V = {s, u, v, w, x, y, z} E = {(x,s), (x,v) 1, (x,v) 2, (x,u), (v,w), (s,v), (s,u), (s,w), (s,y), (w,y), (u,y), (u,z),(y,z)}

p

Örnek:
n n

Kenarlar (Edges)
Kenar bir çift dügüm ile etiketlenmis olup e = (v,w) seklinde gösterilir. p Ayrik dügüm (Isolated vertex) = a kenar baglantisi olmayan dügümdür.
p

Özel Kenarlar
p Paralel

kenarlar(Parallel

edges)
n

Iki veya daha fazla kenar bir dügüm çifti ile baglanmistir.
pa

ve b iki paralel kenar ile birlesmistir

p

Döngüler (Loops)
nKenarin

baslang iç ve bitis noktasi ayni dügümdür.
pd

dügümü gibi.

Özel Graflar p Basit • (Simple) Graf Yönsüz. çoklu graftir fakat çoklu graflar basit garf degildir. p Çoklu • (Multi) Graf v1 v2 v3 v4 • Basit graflarin yeterli olmadigi durumlarda kullanilir. paralel kenari olan ve döngü içermeyen graflardir. paralel kenar olmayan ve döngü içermeyen graflardir. n Yönsüz. p Pseudo Graflar Çoklu graflarin yeterli olmadigi durumlarda kullanilir. . Yönsüz. p Agirlikli (Weighted) Graf Her bir kenarina nümerik bir deger. Paralel kenari olan ve döngü içeren graflardir. agirlik verilmis bir grafd ir. n n Yönsüz graflarin en temel halidir. Basit graflar.

Yönlü (Directed) Graflar (digraphs) G. yönlü bir graf (directed) veya digraph ise her bir kenari sirali bir dügüm çifti ile iliskilendirilmis ve her kenari yönlüdür. Tip Kenar Çoklu Kenara Izin ? Hayir Evet Evet Hayir Evet Döngüye Izin ? Hayir Hayir Evet Evet Evet Basit Graf Çoklu Graf Pseudo Graf Yönlü Graf Yönlü Çoklu Graf Yönsüz Yönsüz Yönsüz Yönlü Yönlü .

3 gibi: 1. Kullanilan “return” sayisi 3. Program # of lines # of “return” # of function calls 1 2 3 4 5 66 41 68 90 75 20 10 5 34 12 1 2 8 5 14 . Örnek: n n n n Bilgisayar programlarinda üç ayri özelligin oldugunu kabul edelim. 2.Graflarda Benzerlik (similarity) (1) Problem: Nesnelerin degisik özellikleri referans alinarak nesneleri siniflandirabiliriz. Programin satir sayisi 2. k = 1. Çagrilan fonksiyon sayisi Graflarda benzerlik (2) Asagidaki tabloda 5 programin birbirleriyle karsilastirildigini farzedelim.

2) v3 = (68. p2 .w) ile ölçülür. 2.w) = Σ |pk – qk | k=1 q q q v ve w gibi iki programin dissimilarity s(v. 5) v5 = (75. Her dügüm. p2. vi bir üçlü ile gösterilir (p1. 3 s(v. 5. 14) Benzer olmayan fonksiyonlar (1) p p Benzer olmayan (dissimilarity function) bir fonksiyon asagidaki gibi tanimlanir. v2 . q2 .Graflarda benzerlik (3) p G grafini asagidaki gibi olussun: n n n n n n n n V(G) programlardan olusan bir küme {v1. Eger s(v. burada p k özellik degerleridir k = 1. 10. 34.w) < N ise v ve w arasindaki kenar eklenir. v5 }.20. Her bir dügüm çifti v = (p1 . v3 .1) v2 = (41. v 4 . veya 3 v1 = (66. N seçilen sabit bir sayi olsun. q3) ile gösterilsin. 8) v4 = (90. . 12. p3). Sonra: Eger v = w veya v ve w arasinda bir yol varsa v ve w nun ayni sinifta oldugunu söyleyebiliriz. p 3) ve w = (q1.

v5) = 46 Benzer olmayan fonksiyonlar(2) N = 25.v3) = 24 s(v1.v4) = 76 s(v2.v3.v4) = 42 s(v1. s(v1.v5) = 30 p s(v2.v3) = 38 s(v2.Benzer olmayan fonksiyonlar(2) N = 25.v4) = 54 s(v3. p .v3) = 24. s(v3. p s(v1. v5}.vj) > 25 p Üç sinif vardir: p {v1. {v2 } and {v4} p similarity graph sekildeki gibidir.v2) = 36 s(v1.v5) = 48 s(v3.v5) = 20 s(v4.v5) = 20 ve digerleri s(vi.

.v1}. {v2.v3 }. .. Soru: K3. C5. dügüm çiftlerinden olusan kenarlardan meydana gelir. C3 p .. K6 graflarini çiziniz. {vn-1.v2}. {vn . p Cycles (Çember) Graf C n p p p n>3 cycles graph Cn : n adet d ügüm ve {v1 . diger d ügümlere bir kenar ile baglantilidir. Sekilde K5 grafi gösterilmistir.vn}. Her dügüm. Sekilde C3 grafi gösterilmistir.Tam (Complete) Graf K n p p p n>3 complete graph Kn : n adet dügüm içeren basit graf yapisindadir. Soru: C 4. K4. C6 graflarini çiziniz.

(000. W3 Soru: W4. 010. Eklenen yeni d ügüm. W5 . 110. 000) p Sekilde Q3 grafi gösterilmistir. Q2 graflarini çiziniz. Soru: Q1. 011. Sekilde W3 grafi gösterilmistir. bir dügümden digerine geçerken ayni anda sadece bir bitin degerini degistirmektedir. p N-Cube (Küp) Graf Q n p N-cube Qn : Grafin dügüm noktalari n uzunlugunda 2 n bit stringi ile gösterilir. W6 graflarini çiziniz. 100. diger b ütün dügümlere baglidir. . 101. D ügümlerin string degeri. 001.Wheel (Tekerlek) Graf W p n p wheel graph Wn : Cycle C n grafina ek bir dügüm eklenerek olusturulur. 111.

bir kenar ile birbirine baglanabilecek durumda olan d ügümleri ayni küme içerisine yerlestirmemektir. bipartite graf ise: n V(G) = V(G 1) ∪ V(G 2) n |V(G 1)| = m. Bu ayirma isleminde izlenecek yol.hypercube veya 4-cube 16 dügüm. |V(G 2)| = n n V(G 1) ∩V(G 2) = ∅ • Bir grafi olusturan d ügümleri iki ayr i kümeye bölerek grafi ikiye ayirabiliriz. . • Mevcut küme içerisindeki d ügümler birbirlerine herhangi bir kenar ile baglanmamalidir. 32 kenar ve 20 yüzey p Dügüm etiketleri: 0000 0001 0010 0011 0100 0101 0110 0111 1000 1001 1010 1011 1100 1101 1110 1111 Iki Parçali (Bipartite) Graflar p G.

5} ve {2.4.e.f.• K3 Bipartite graf midir ? Hayir • C 6 Bipartite graf midir? Evet {1.g} g f a e d . {a.6} Yandaki graf Bipartite graf midir? f Hayir a b c e d b c Yandaki graf Bipartite graf midir? Evet.b.d} ve {c.3.

6 .n seklinde gösterilir. Bir kenari birbirine baglayan iki dügümünde farkli alt kümelerin elemani olmak zorundadirlar. Ilgili grafin dügümlerinin kümesi m ve n elemanli iki alt kümeye ayrilir.n q q q q complete bipartite graf Km.Tam (complete) bipartite graph Km.3 K 2.3 3. |V(G1)| = m |V(G2)| = n K K 2.

W n. Uzunlugu n olan bir döngüde n adet dügüm vardir.n Qn n dügüm n dügüm n+1 dügüm m+n dügüm 2 n dügüm n(n-1)/2 kenar n kenar 2n kenar m*n kenar n2 n-1 kenar Yollar (Paths) ve Döngüler(Cycles) n uzunlugundaki bir yol’un (path) n+1 adet dügümü ve n adet de ardisi k kenari vardir p Bir döngü içeren yol basladigi dügümde son bulur.n. p . K m. C n. Q n graflarinin kenar ve d ügüm sayilarini formüle edecek olursak: Kn Cn Wn Km.Kn.

δ(d) = 6. δ(f) = 4. q Bir dügümün derecesi v dügümünün derecesi δ(v) ile gösterilir ve bu da yönsüz bir grafta dügüme gelen kenarlar toplamidir. . p Örnek: p nδ(a) = 4. yedi köprüden sadece bir kez geçerek baslangiç noktasina dönmek mümkün müdür? Bu problemi grafa indirgeyelim. p Königsberg köprü problemi: p q Balangiç ve Bitis noktasi ayndir. nδ(e) = 4.Euler Döngüsü (Euler cycles) G grafi içerisindeki Euler cycle basit bir çevrim olup G grafi içerisindeki her kenardan sadece bir kez geçilmesine izin verir. q Kenarlar köprüleri ve dügüm noktalarida bölgeleri göstersin. nδ(c) = 4. δ(b) = 3. nδ(g) = 3. Dügüm noktalarindaki döngü dügüm derecesine 2 kez katilir.

p Dügüm derecesi bir olan dügüme pendant denir. p Grafin dügüm derecelerinin toplami Sifir dereceli bir dügüm isolated olarak adlandirilir. e=30 . Isolated olan bir dügümden.Euler Grafi Bir G grafi Euler cycle’ina sahip ise Euler Grafi adini alir. p Konigsberg bridge problemi bir Euler grafi degildir.E) d ügümlerinin toplami kenar sayisinin iki katidir. p Euler grafinda tüm dügümlerin derecesi çifttir. n Σ δ(vi) = 2e i=1 Örnek:Her birinin derecesi 6 olan 10 dügümlü bir grafin kaç tane kenari vardir. p Konigsberg bridge probleminin çözümü yoktur. p pTeorem: Handshaking e adet kenarli ve n adet d ügümlü bir grafin G(V. baska bir dügüme yol yoktur.

stop start stop Path var. q Yönlü bir grafta. out_degree’si δ +(v) olarak gösterilir. v ∈V Σ δ -(v) =Σ δ +(v) w ∈V Örnek: Asagida verilmis olan graflardan hangilerinde her kenardan en az bir kez geçirilerek graf gezilmistir. q Yönlü bir grafin in_degree ve out_degree’lerinin toplami birbirinin aynidir. eger degilse sebebi nedir ? start. Euler grafi degil Dügüm dereceleri çift degil start Euler grafi start.w) yönlü bir kenar olsun ve yön v’den w’ya verilsin. w’da terminal veya end vertex olarak adland irilir. Bir dügüm noktasinda döngü söz konusu ise bu d ügümün initial vertex’i ve end vertex’i birbirinin aynidir. Euler grafi degil Dügüm dereceleri çift degil Euler grafi . hangileri Euler grafidir. herhangi bir d ügümün in_degree’si δ -(v).stop stop Path var. v initial vertex.q G grafinda (v.

n Hamiltonian cycle sahip bir G grafi Hamiltonian graf olarak adlandirilir. n 3-cube Hamiltonian cycle (000. 100.Hamilton Döngüsü (Hamiltonian Cycles) G grafinin üzerindeki her dügümden yanliz bir kez geçmek sarti ile kapali bir yol olusturabilen graflardir (Traveling salesperson ) n Bu kapali yol Hamiltonian cycle olarak adlandirilir. 110. . 000) örnek bir graf 3-cube olarak verilebilir. 001. 101. 010. 111. 011.

S1 a:0 S2 b:1 S3 c:a+1 S4 d:b+a S5 e:d+1 S6 e:c+d S6 e:c+d S3 c:a+1 S5 e:d+1 S4 d:b+a S1 a S2 b .. Round-Robin Tournament Graf: Turnuvada yer alan her takimin.Graf Modelleri Farkli alanlarda farkli graf modelleri kullanilir. kendisinden önce gelen islemin sonucuna bagli olarak degisen sistemleri modellemede kullanilir. hangi takimla karsilastigini ve oyunu kimin kazandigini göstermede kullanilir. Niche Overlap Graf : Eko sistem içerisindeki farkli grublari modellemede kullanilir. Precedence grafa örnek.. Influence Graf: Grup çalismalarinda. grup içerisindeki kisilerin birbirlerini etkilemesini modellemede kullanilir. Precedence Graf: Bir islemin sonucu..

Planar Graflar Bir G grafinin kenarlari birbirlerini kesmeyecek sekilde çizilebiliyorsa Planar graf olarak adlandirilir. Euler’in formülü q Eger G bir planar graph ise v = dügüm sayisi q e = kenar sayisi q f = yüzey sayisi q q Öyleyse v – e + f = 2 .

Izomorfik (Isomorphic) Graflar Iki grafin izomorfik olup olmadigi nasil kontrol edilir ? p Kenar sayilari ayni olmalidir. Örnek u1 u2 v1 v2 Bu iki graf izomorfik midir? EVET Her iki grafinda 4 dügümü. p Dügüm dereceleri ayni olmalidir. p Dügümler arasindaki iliskiyi gösteren matrisler ayni olmalidir. p Dügüm sayilari ayni olmalidir. 4 kenari ve her dügümünün de derecesi 2 dir v1 v2 v3 v4 u1 u2 u3 u4 u1 u2 u3 u4 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0 v1 v2 v3 v4 0 0 1 1 0 0 1 1 1 1 0 0 1 1 0 0 u3 u4 v3 v4 u 2 ve u 4 satir ve sütunlar yerdegistiriyor . Bu matrislerdeki benzerlik satir ve sütunlardaki yer degisikligi ile de saglanabilir.

Örnek p Asagida verilmis olan iki graf izomorfik midir? EVET a 0 1 1 0 0 b 1 0 0 1 0 c 1 0 0 0 1 d 0 1 0 0 1 e 0 0 1 1 0 a b c d e Örnek Bu iki graf izomorfik midir ? HAYIR Bu iki graf izomorfik midir ? EVET .

Whell.n complete Bipartite Graf kullanilir. « Hybrid Topology : Star ve Ring topology’sini birlikte kullanir. Bu tekrarlilik network’ün daha güvenli olmasini saglar. K 1. « Star Topology : Bütün cihazlar. .Özel Tip Graflar q Özel tip graflar genellikle veri iletisimi ve paralel veri isleme uygulamalarinda kullanilir. merkezdeki cihaz üzerinden birbirlerine baglanirlar. « Ring Topology : Bu modelde her cihaz diger iki farkli cihaz ile birbirine baglidir. Bu aglarin farkli topolojileri mevcuttur. W n graf modeline karsilik gelir. n-cycles C n modelidir. Local Area Network : Bir bina içerisindeki midi ve pc gibi farkli bilgisayarlari ve çevrebirimlerini birbirine baglamak için kullanilir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful