‫آیچا می‌دانیچد اسچترس دوران بارداری مادر بچا جنیچن چچه‬

‫می‌كند؟‬

‫آیا می‌دانید استرس دوران بارداری مادر با جنین چه می‌كند؟‬
‫برای تولدش هزار جور تهیه و تدارك دیده بود‪ .‬لباس‌های رنگ و وارنگ نوزادی‪ ،‬انواع و‬
‫اقسام پتو و رختخواب كه آنها را توی تخت وگهواره پهن كرده بود‪.‬‬
‫شیشه شیر‪ ،‬ناخن گیر نوزاد‪ ،‬شامپو و صابون و روغن حمام‪ ،‬كالسكه‪ ،‬روروك‪ ،‬صندلی‬
‫مخصوص غذاخوردن‪ ،‬انواع اسباب بازی‪ ،‬حتی فكرش را كرده‌بود كه وقتی كودكش به‬
‫كلس اول برود چیه كیفیی براییش بخرد! امیا همیه این‌یها بیا كلی اسیترس و فشار تهییه‬
‫شده بود‪ .‬چقدر سر اینكه به جز گهواره حتما تخت چوبی رنگی هم بخرند‪ ،‬با شوهرش‬
‫جر و بحث كرده‌ و حرص خورده‌بود‪.‬‬
‫آخرش هم همسر بیچاره برای اینكه به خانم حامله‌اش فشار عصبی وارد نیاید‪ ،‬حاضر‬
‫شده بود زییر بار قرض برود! حتمیا بیا خود می‌گوییید خوب اشكالی ندارد‪ ،‬ایین چیز‌یها‬
‫عادی است و با به دنیا آمدن نوزاد همه چیز فراموش می‌شود! اشتباه نكنید‪.‬‬
‫ممكیین اسییت بدهی‌ییها پرداخییت شده و لباس ی‌ و تخییت برای كودك كوچییك شود‪ ،‬امییا‬
‫اسییترس مادر در دوران بارداری‪ ،‬اثری بر كودك گذاشتییه كییه فراموش نخواهیید شیید‪.‬‬
‫حداقییل اش اییین اسییت كییه محققان بییه تازگییی گفته‌انیید‪ :‬نوزاد مادری كییه در بارداری‬
‫استرس داشته باشد‪ ،‬در آینده دچار اضطراب و مشكلت روانی می‌شود‪ .‬فكر می‌كنید‬
‫داشتن یك اتاق زیبای كودك ارزشش را دارد ؟!‬
‫محققان بییه تازگییی دریافته‌انیید اسییترس شدییید مادر در دوران بارداری‪ ،‬ممكیین اسییت‬
‫موجیب ابتلی كودك او بیه شیزوفرنیی در آینده شود‪ .‬تییم محققان دانشگاه منچسیتر بیا‬
‫بررسی ‪ ۸۳/۱‬میلیون دانماركی بین سال‌های ‪ ۳۷۹۱‬تا ‪ ۱۹۹۵‬به این نتیجه رسیده و آن‬
‫را در مجله روانشناسی عمومی به چاپ رسانده‌اند‪.‬‬
‫در ایین مطالعیه مشخیص شید احتمال ابتل بیه شیزوفرنیی و اختللت مشابیه درفرزنید‬
‫زنانیی كیه یكیی از عزیزان خود را در ‪۳‬ماهیه اول بارداری از دسیت داده‌انید؛ حدود ‪۶۷‬‬
‫درصد بیشتر است‪ .‬لزم است بدانید این ارتباط ( یعنی ارتباط بین داغداری و احتمال‬
‫شیزوفرنی ) در كسانی كه سابقه بیماری روانی نداشتند‪ ،‬مشاهده شد‪.‬‬
‫● ژن‪ ،‬هورمون‪ ،‬محیط‬
‫یافته‌ اخییر دانشمندان تاییدی بر ایین تئوری اسیت كیه وضعییت روانیی مادر اثری عمییق‬
‫بر كودك زاده نشده‌اش دارد‪ .‬جالب اسیییت بدانیییید تحقیقات قبلی محققان نشان داده‬
‫بود كییه اسییترس مادر در بارداری می‌توانیید خطییر زایمان زودرس مادر را زیاد كنیید و‬
‫موجب كاهش وزن نوزاد در زمان تولد شود‪ .‬مطالعات دیگر هم حاكی از این است كه‬
‫اختللتیی در سیاختمان و عملكرد مغیز ایین نوزادان در آینده بوجود می‌آیید كیه بیا شیزو‬
‫فرنی مرتبط است و به‌نظر می‌رسد شروع این تغییرات از مراحل اولیه تكامل نوزاد‬
‫است‪ .‬با این حال محققان هنوز نتوانسته‌اند شواهدی پیدا كنند كه از دست دادن یكی‬
‫از عزیزان در زمان دیگری از بارداری ( ‪ ۶‬ماه دوم) اثری بر نوزاد داشته باشد‪.‬‬
‫محققان فكر می‌كنند مواد شیمیایی كه در پاسخ به استرس از مغز مادر آزاد می‌شود‬
‫اثر مستقیم بر مغز جنین‪ -‬كه در حال تكامل است‪ -‬دارد‪ .‬این اثر ممكن است در اوایل‬
‫بارداری كه سد محافظ بین مادر و جنین هنوز كامل نشده‪ ،‬بیشتر باشد‪ .‬علوه بر این‬
‫احتمال شیزوفرنیی بیه عوامیل دیگری از جمله ژن‌یها هیم ربیط دارد‪ .‬پروفسیور فیلییپ‬
‫بیكیر از بیمارسیتان سین ماری منچسیتر می‌گویید‪ :‬بیه تدرییج میا دارییم متوجیه می‌شوییم‬
‫محیطی كه جنین در رحم مادرش در آن قرار می‌گیرد نقش تعیین كننده‌ای در سلمت‬
‫دراز مدت او دارد با این حال ما نمی‌خواهیم مردم را بیش از حد نگران كنیم‪.‬‬
‫● ‪۲‬علت عمده مرگ نوزاد‬
‫متأسییفانه از هییر ‪ ۵۰‬زن باردار یییك نفربییه علت اسییترس بارداری مبتل بییه اختلل در‬
‫خوردن می‌شود‪ .‬اهمییت ایین قضییه هیم در ارتباط ایین اختلل بیا تولد نوزاد كیم وزن و‬

‫نارس اسیت‪ .‬بید نیسیت بدانیید كیه این‌یها ‪ ۲‬علت عمده مرگ نوزاد پیس از تولد و بیمار‬
‫شدن كودك در آینده اسییت‪ .‬منظور از اختلل خوردن بی‌اشتهایییی عصییبی(آنوركسیییا)‬
‫اسیت كیه در آن فرد از ترس چاق شدن‪ ،‬غذا نمی‌خورد و همچنیین بولیمییا كیه پیس از‬
‫خوردن برای اینكه چاق نشود‪ ،‬خود را وادار به استفراغ می‌كند‪.‬‬
‫جالب اسیت بدانیید اثیر اسیترس مادر در بارداری در جنیین دختیر و پسیر متفاوت اسیت‪.‬‬
‫محققان دانشگاه مگدیبورگ آلمان اثییر اسییترس در ‪۳‬ماهییه سییوم بارداری موش‌ییها را‬
‫بررسی كرده و متوجه شدند فرزندان چنین موش‌هایی ارتباطات مغزی كمتری بین دو‬
‫نیمكره مغیز داشتیه و در نتیجیه كمتیر قادر بیه كنترل احسیاسات خود هسیتند‪ .‬علوه بر‬
‫ایین در سیایر نواحیی مغزی هیم الگوی متفاوتیی از انشعابات عصیبی نسیبت بیه شراییط‬
‫طبیعی مشاهده شد كه البته در دختر و پسر با هم فرق داشت‪.‬‬
‫● پسر‌ها كم طاقت ترند!‬
‫بعضیی تحقیقات نشان داده كیه اسیترس بارداری باعیث دختیر شدن كودك خواهید شید‪.‬‬
‫ایین اولیین بررسیی اسیت كیه ارتباط اسیترس بیا جنیس جنیین را نشان داده‌اسیت‪ .‬آنچیه‬
‫محققان دانماركی در مجله پزشكی تولید مثل انسان چاپ كرده‌اند حاكی از این است‬
‫كه احتمال دختر شدن نوزاد درمادران باردار پر استرس تا ‪ ۵‬درصد بیشتر از مادرانی‬
‫اسیت كیه آرامیش خیال دارنید‪ .‬از آنجیا كیه كروموزوم پدری تعیین‌كننده جنسییت جنیین‬
‫اسیت‪ ،‬امكان دارد سیطوح بالی هورمون اسیترس لنه‌گزینیی جنیین پسیر را در رحیم‬
‫سخت كرده و باعث سقط جنین‌های پسر شود‪.‬‬
‫● مشكل رفتاری با منشأ جنینی!‬
‫كودكیی كیه مشكیل رفتاری دارد‪ ،‬مضطرب وترسیوست‪ ،‬ممكین اسیت در دوران جنینیی‬
‫در معرض اسیییترس مادر قرار گرفته‌باشییید‪ .‬محققان دانشگاه بریسیییتول انگلییییس در‬
‫یافته‌انیید اضطراب در اواخییر حاملگییی بییا افزایییش مقدار كورتیزول (یییا همان هورمون‬
‫اسیترس) در ‪ ۱۰‬سیالگی كودكیی كیه قرار اسیت بیه دنییا بیایید‪ ،‬ارتباط دارد‪ .‬جالب اسیت‬
‫بدانید كورتیزول خون جنین را می‌توان از هفته ‪ ۱۷‬جنینی اندازه گرفت‪.‬‬
‫متخصییصان معتقدنیید مقادیییر بالی كورتیزول از جفییت رد می‌شود‪ .‬اییین هورمون در‬
‫حالت طبیعیی بیه بدن كمیك می‌كنید كیه بیا شراییط پیر اسیترس بیه خوبیی كنار بیایید‪ .‬امیا‬
‫مواجهییه طولنی‌ مدت بییا آن می‌توانیید افراد را دچار افسییردگی‪ ،‬اضطراب و خسییتگی‬
‫شدیید كنید‪ .‬مطالعات قبلی در حیوانات هیم نشان داده بود كیه اسیترس حیوانات باردار‬
‫بر سییستم پاسیخ بیه اسیترس در بدن یعنیی محور هیپوتالموس‪ -‬هیپوفییز‪ -‬آدرنال كیه‬
‫استرس را كنترل می‌كند‪ ،‬تاثیر دارد‪.‬‬
‫آخریییین تحقیقات پروفسیییور ویوت گلوور از كالج سییلطنتی لندن نییییز نشان می‌دهیید‬
‫فرزندان زنانییی كییه در دوران بارداری اسییترس داشته‌انیید‪ ،‬مسییتعد مشكلت رفتاری و‬
‫روانییی ماننیید بیش‌فعالی و كییم توجهییی (‪ )ADHD‬هسییتند‪ .‬علوه بر اییین كودكانییی كییه‬
‫‪۱۸‬ماهگیییی ‪ IQ‬وهوش‬
‫دردوران تكامیییل در معرض كورتیزول فراوان قرار بگیرنییید‪ ،‬در ‌‬
‫كمتری خواهند داشت‪.‬‬
‫اییین كودكان بچه‌هایییی بسیییار ترسییو و مضطرب هسییتند‪ .‬بیید نیسییت بدانییید حدود یییك‬
‫میلیون كودك در انگلییییس از مشكلت ناشیییی از عدم تكامیییل عصیییبی ماننییید تاخییییر‬
‫شناختیی‪ ADHD ،‬و اضطراب رنیج می‌برنید كیه محققان معتقدنید ‪ ۱۵‬درصیدشان ممكین‬
‫است در اثر استرس قبل از تولد باشد‪.‬‬
‫در ایین بررسیی محققان عوامیل اسیترس مادر در بارداری را بررسیی كرده و متوجیه‬
‫شدنیید اثییر اییین اسییترس در تكامییل آینده كودك در زنانییی كییه همسییرشان در بارداری‬
‫نسبت به آنها بی‌رحم بوده و خشونت كرده‌اند‪ ،‬بسیار واضح است‪ .‬بنابر این شوهران‬
‫نقش مهمی در كاهش استرس زن باردار دارند‪ .‬عوامل ژنتیكی و محیط زندگی كودك‬
‫بعد از تولد هم عوامل دیگری هستند كه در تكامل كودك نقش دارند‪.‬‬
‫● یك اثر بزرگ!‬
‫طبییق اییین بررسییی‪ ،‬اسییترس مادر احتمال ابتل بییه یییك سییری مشكلت را افزایییش‬
‫می‌دهد‪ .‬مثل احتمال ابتلی كودك به بییش فعالی و كم‌توجهی را دو برابر می‌كند‪ .‬بنابر‬
‫اییین لزم اسییت اسییترس مادران در دوران بارداری‪ ،‬سیینجیده شود و درصییورت نیاز‬
‫مداخله برای كاهیییش آن انجام شود‪ .‬در واقیییع بیییا كاهیییش اسیییترس مادر در بارداری‬

‫می‌توان غییر مسیتقیم بر پیامید حاملگیی و بهبود تكامیل نوزادان تاثییر گذاشیت‪ .‬البتیه‬
‫همین حرف ‌ها و نتایج تحقیقات هم نباید نگرانی شما خانم باردار را فراهم آورد وگرنه‬
‫نقض غرض شده‌است‪.‬‬
‫دكتر دیوید كاگهیل از دانشگاه داندی در این باره می‌گوید‪ :‬ما درباره مقادیر بسیار زیاد‬
‫استرس صحبت می‌كنیم و گرنه كمی استرس بخشی طبیعی از زندگی روزانه است‬
‫كیه بدن بیه خوبیی از عهده‌اش برمی‌آیید‪ .‬ایین هشداری اسیت برای شمیا كیه خود را در‬
‫معرض اسیترس شدیید قرار ندهیید و همیین طور برای اطرافیان تیا در دوران بارداری‬
‫كاری نكنند كه میزان استرس‌ شما از حد مجاز فراتر رود‪ .‬متخصصان برای كم كردن‬
‫اییین اسییترس‌ها راه‌هایییی را پیشنهاد می‌كننیید كییه كلسییهای پیییش از زایمان یكییی از‬
‫آنهاست‪ .‬در این كلسها آنچه زنان لزم است درباره بارداری‪ ،‬زایمان و سلمت كودك‬
‫بدانند و روش‌های آرامش یافتن به آنها آموزش داده می‌شود‪.‬‬
‫● ریشه استرس را ببر‬
‫‪ )۱‬ورزش‪ ،‬تمركیز و تمریین آرامیش و تمریین تنفیس عمییق نیه تنهیا در كاهیش اسیترس‬
‫بارداری مؤثرند بلكه به راحتی زایمان هم كمك می‌كنند‪.‬‬
‫‪ )۲‬نداشتین خواب كافیی‪ ،‬نداشتین تغذییه مناسیب و اندوهگیین بودن خودشان عوامیل‬
‫استرس زا به حساب می‌آید و شما را مستعد آسیب در برابر هر استرس حتی كوچك‬
‫می‌كنند‪ .‬بنابر این مراقب خواب و تغذیه خود باشید و زیاد مواد كافئین‌دار نخورید‪.‬‬
‫‪ )۳‬امیدوار باشید و نگرش مثبت به وقایع داشته باشید‪ .‬دیدگاه شما به عوامل استرس‬
‫زا می‌تواند تاثیر آنها بر شما را كم و زیاد كند‪ .‬اگر امیدوار باشید‪ ،‬بر استرس بهتر غلبه‬
‫می‌كنید‪.‬‬
‫‪ )۴‬بچه‌دارشدن بزرگ‌تریین تغیییر زندگیی شماسیت و ممكین اسیت برای اینكیه بیا ایین‬
‫تغیییر كنار بیاییید نیاز بیه حماییت فامییل و دوسیتان داشتیه باشیید‪ .‬بنابر ایین حتیی قبیل از‬
‫تولد نوزاد از اطرافیان خود برای مواجهه با استرس كمك بخواهید‪.‬‬
‫‪ )۵‬اگییر بعیید از به‌كار گرفتیین تمام اییین روش‌ییها اسییترس داشتییید بییه روانشناسییان و‬
‫روانپزشكان مراجعه كنید‪.‬‬
‫دكتر مهشید چایچی‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful