Αρ.

Φύλλου 12
URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com
ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΟΡΓΑΝΟ ΓΕΝΙΚΩΣ

Διανέμεται Δωρεάν

2. Σημείωμα έκδοσης - Μαύρο Πρόβατο

10. Φράχτες παντού

3. Τείχη - Βλέποντας το χρόνο να περνά

11. Τρεις κηδείες και ένας γάμος

4. Τα κεφτεδάκια - Υπατία

12. Κάτσε κάτω από τη μπάρα- Λέξεις...

5. Δασαρχείο Υμηττού

13. Ποτέ μη κόβεις τα νύχια σου Παρασκευή

6. Φραγμοί στη γνώση & στη ζωή

14. Μουσικές Διαδρομές - Δρομολόγια

7. Επιστολές

15. Ποιήματα σκέψεις & λόγια...

8-9. Οι συντάκτες των Διαδρομών και οι μπάρες

16. Καλλιτέχνες του Βύρωνα

Αρ. Φύλλου 12

2

Μάντρες, συρματοπλέγματα, τείχη, φράκτες, μπάρες, κάγκελα. Όλα φτιαγμένα
από τον άνθρωπο. Τα μακρά τείχη της αρχαίας Αθήνας, τα Θεοδοσιανά της Πόλης, η “μάντρα” του Μεσολογγίου. Να κρατήσουν κάποιους απ΄ έξω και να μας προστατέψουν, καταπώς το ερμηνεύει η ιστορία, από τους εχθρούς.
Μα και άλλα, που φτιάχτηκαν για να “προστατέψουν” τους μέσα από τον εαυτό τους, από το ταξίδι στο όνειρο.
Έλεγαν πως είναι και αριστεροί παναθεμά τους.
Όλα έπεσαν, είτε από τους έξω, είτε από τους μέσα, αλλά έπεσαν.
Όμως δεν μάθαμε. Συνεχίζουμε να πιστεύουμε στα τείχη και στα κάγκελα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ, στο Γιβραλτάρ και σε λίγο και ΄δω. Ο χορτάτος δυτικός κόσμος νομίζει πως έτσι θα καθαρίσει.
Η φτώχεια, η πείνα, οι πόλεμοι, οι φυσικές καταστροφές από το βιασμένο κλίμα, θα ωθούν όλο και περισσότερο στην απελπισία και την απόγνωση την ανθρώπινη ύπαρξη. Η διαλυμένη αξιοπρέπεια,η
μάχη για τη ζωή που πολλές φορές χάνεται στο “ταξίδι”, οι ψυχές που εκλιπαρούν τη
στοργή και την αλληλεγγύη, θα μας κτυπούν καθημερινά την πόρτα.
Όσο αυτά παραμένουν άλυτα, τόσο οι μπάρες θα μεγαλώνουν
στα σύνορα αλλά και μέσα μας

ΜΑΥΡΟ ΠΡΟΒΑΤΟ
Ο Emet Aziz ήταν 44 χρονών, Αιγύπτιος στην καταγωγή, κόπτης
στο Θρήσκευμα.Είχε έρθει μετανάστης στην Ελλάδα από το 1992.
Δούλεψε σε οικοδομές, σε συνεργείο αυτοκινήτων, φαναρτζίδικο και
σε άλλες εργασίες. Τα τελευταία 10 χρόνια καθάριζε τζάμια σε διάφορα
συνεργεία άλλοτε με αυτασφάλιση, το τελευταίο διάστημα μάλλον
ανασφάλιστος.
Ήταν παντρεμένος, πατέρας 3 παιδιών και η σύζυγός του είναι εγκυμονούσα
και περιμένει το τέταρτο παιδί τους. Η οικογένειά του ζει πλέον στην Αίγυπτο
σε μια πόλη 250 χιλιόμετρα περίπου Βόρεια του Καϊρου.

Σκοτώθηκε την Κυριακή 19 Δεκεμβρίου πέφτοντας στον ακάλυπτο από
τον τρίτο όροφο του κτηρίου όπου στεγάζονται υπηρεσίες του Υπουργείου
Εργασίας. Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 23 Δεκεμβρίου
2010 στο χωριό του. Θα αναρωτιέστε γιατί επέλεξα τον Emet Aziz για μαύρο
πρόβατο ετούτη τη φορά. Πρώτα από όλα γιατί ένιωσα μια μεγάλη ενοχή κάτι
σαν να κουβάλησα τις τύψεις όλης της κοινωνίας που στον 21ο αιώνα έχει

επιστρέψει σε ένα νέο
τ ύ π ο δουλεμπορίου και το
βασικότερο αρνείται να το δει σαν
τέτοιο. Αναπτύσσονται θεωρίες και
γράφονται κείμενα επί κειμένων για τους
μετανάστες που δημιουργούν προβλήματα
στην χώρα μας, που τους χρεώνουμε την
εγκληματικότητα, την βρωμιά και την δική
μας ανασφάλεια.
Και τα εργατικά ατυχήματα που τους
στοιχίζουν την ζωή δεν απασχολούν τις ήρεμες συνειδήσεις μας γιατί απλά
είναι δικαιολογημένες απώλειες του ακήρυχτου πολέμου. Ας αφήσουμε λίγο
την σκέψη μας να μαζέψει όλα τα κομμάτια του πάζλ των ημερών. Η κυβέρνηση
στήνει νέο τείχος για να εμποδίζει την είσοδο μεταναστών. 2ΟΟ μετανάστες
ξεκινούν απεργία πείνας για να αποκτήσουν νόμιμα χαρτιά παραμονής. Οι
πολίτες του Αγίου Παντελεήμονα και όχι μόνο ανησυχούν, αγανακτούν με την
δική τους φτώχεια και στοχοποιούν τους πιο αδύναμους. Ο κ. Μιχαλολιάκος
και οι όμοιοι του βρίσκουν ευκαιρία να εκκολάψουν το νέο αυγό του φιδιού
και να μας κάνουν να ξεχάσουμε ότι πρόκειται για ανθρώπους που φυσικά
θα ήθελαν να μείνουν στην πατρίδα τους, μαζί με τους συγγενείς και τους
φίλους τους. Ξεχνάμε ότι με την μεγάλη οικονομική κρίση που βιώνουμε κάθε
μέρα ετοιμάζουμε την νέα γενιά των δικών μας μεταναστών που φυσικά δεν
θέλουμε να αντιμετωπιστούν με ρατσισμό, να δουλεύουν ανασφάλιστοι και
με λιγότερα δικαιώματα από τους κατοίκους των αντίστοιχων χωρών. Αυτό
που θέλω να πω με όλα ετούτα είναι πως πρέπει να γίνουμε πιο απαιτητικοί
από αυτούς που ασκούν την επίσημη μεταναστευτική πολιτική και να
απαιτήσουμε να δοθούν πραγματικές λύσεις με σεβασμό στα ανθρώπινα
δικαιώματα. Το μυαλό μας όμως οφείλουμε να το κρατήσουμε καθαρό και
να σκεφτόμαστε πίσω από την είδηση. Πίσω από την είδηση του εργατικού
ατυχήματος του Αζίζ υπήρχε ο άνθρωπος ο εργατικός, ο ταλαιπωρημένος, ο
ημιπαρόανομος, ο απόβλητος, ο μη ενσωματωμένος, ο αόρατος, αυτός που
προσπαθούσε να ζήσει την οικογένεια του που για να είμαστε ειλικρινείς για
καμιά από αυτές τους τις ιδιότητες δεν έπρεπε να βρεθεί στο κενό.

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

3

...στην Κοινωνία

Τείχη
Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.
Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη•
διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.
Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

Σκηνή 1

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Το ακούσαμε και αυτό. Και φρίξαμε. Στην κατασκευή ενός φράχτη, μήκους 12,5
χιλιομέτρων, στην περιοχή της Βύσσας θα προχωρήσει η ελληνική πολιτεία, σε
μία προσπάθεια να βάλει «φρένο» στην εισροή μεταναστών από τα χερσαία
σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας. Φρίξαμε γιατί η χώρα μας γκρέμιζε τα τείχη της
πόλης για να τιμήσει τους Ολυμπιονίκες της, στο συλλογικό μας ασυνείδητο
κυριαρχούν -παρόλο τον εκμαυλισμό μας τα τελευταία χρόνια- ο σεβασμός στην
διαφορετικότητα, το πνεύμα το ανυπότακτο, το ταξίδι κυριολεκτικά και μεταφορικά. Η ίδια χώρα είναι που διαθέτει εκατομμύρια ομογενείς σπαρμένους σε όλο
τον κόσμο, που καμαρώνει γιατί σε κάθε απομακρυσμένη γωνιά του πλανήτη
βρίσκεται και ένας Έλληνας, η ίδια χώρα δια των νομίμων εκλεγμένων κυβερνώντων της, ανακοινώνει τις προδιαγραφές του φράχτη με μεγάλους σιδερένιους
δοκούς τοποθετημένους χιαστί, ύψους περίπου 2,5 μέτρων και προσαρμοσμένες σε αυτούς τρεις σειρές, η μία πάνω στην άλλη, μεγάλα και κυκλικά αγκαθωτά συρματοπλέγματα. Σε συγκεκριμένα σημεία θα τοποθετηθούν και θερμικές
κάμερες για τον εντοπισμό των δουλεμπόρων και των οικονομικών μεταναστών.
Οι αντιδράσεις φορέων της περιοχής, της διεθνούς αμνηστίας και απλών ανθρώπων δεν έλαβαν φυσικά καμία δημοσιότητα. Για μια ακόμη φορά δεν ακούγονται οι φωνές που μιλούν για την αναποτελεσματικότητα του μέτρου, μιας και
οι «λαθρέμποροι του ονείρου» απλά θα συνεχίσουν το «έργο» τους και απλώς
θα μεταφέρουν και θα αφήνουν τους μετανάστες στην παρέβρια περιοχή, κι όχι
στα χερσαία σύνορα. Και αρχίσανε και στα δικτυακά blogs αστειάκια «μήπως
παιδιά δεν το φτιάχνουν για αυτούς που έρχονται αλλά για να μην φύγουμε εμείς
όταν θα το θέλουμε;».

Σκηνή 2

Η αντιτρομοκρατική στήνει επιχειρήσεις στις οποίες σε ρόλο τρομοκράτη η ίδια,
καταλύει κάθε έννοια δικαιώματος για τα άτομα που συλλαμβάνει ως ύποπτα.
Φορμίωνος ώρα 4.30 το απόγευμα. Άντρες οπλισμένοι και χωρίς κανένα διακριτικό στα ρούχα τους «απαγάγουν» τον Δημοσθένη Παπαδάτο φίλο και σύντροφο μας ως ύποπτο και τον οδηγούν με όλο το πακέτο προσφορών τους ξύλο,
βρισιές, χειροπέδες, στον 12ο όροφο της ΓΑΔΑ όπου τον υποβάλουν σε μια νέα
σειρά ψυχολογικών βασανιστηρίων μέχρι να διαπιστώσουν κανά δίωρο μετά
ότι απλά έκαναν λάθος. Και τον αφήνουν ελεύθερο χωρίς κανένα ίχνος μεταμέλειας, χτίζοντας και ένα πλέγμα επικοινωνιακών υπονοούμενων ότι υπήρχε
και «κάποιος λάκκος στη φάβα» με αφορμή την ταυτότητα που είχε βρει στον
δρόμο λίγη ώρα πριν την απαγωγή του. Και για την φιλήσυχη κοινωνία μας το

ερώτημα είναι στην περίπτωση σαν αυτή του Δημοσθένη τι μπορεί να συμβεί
με τον κάθε ανύποπτο νέο που δεν έχει πίσω του καμιά συλλογικότητα να τον
στηρίξει πρώτα από όλα κοινωνικά και ηθικά και σε επόμενο επίπεδο να φέρει
το θέμα στην δημοσιότητα και να απαιτήσει να σταματήσει ο αυταρχισμός και η
τρομοκράτηση των πολιτών ενεργών και μη.
Αυτές οι δυο σκηνές φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους απλά μου έδωσαν την
αφορμή για να σκεφτώ πόσο ανελαστικά είναι τα όρια της δημοκρατίας μας
και πόσο ελαστικές οι συνειδήσεις μας. Ξαναδιάβασα με μανία το ποίημα του
Καβάφη και αφέθηκα να νιώσω αυτό το «Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών
ή ήχον. Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.» Είναι καιρός να ξανασκεφτούμε όλοι τι είναι αυτό που τους λείπει ακριβώς, η συναίνεση ή η ψυχή
μας;
Πόπη Σταυροπούλου

ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΝΑ ΠΕΡΝΑ
Μετά από τριάντα χρόνια ευημερίας η κοινωνία μας φαίνεται πιο κλειστή, πιο φοβισμένη, πιο
απόλυτη. Είμαστε καχύποπτοι, αντιστεκόμαστε σε
κάθε αλλαγή, προτιμούμε το αδιέξοδο από οποιαδήποτε λύση.
Ίσως φταίει το γεγονός ότι τόσα χρόνια δε
λύσαμε κανένα πρόβλημα, κλειστήκαμε στο φρούριό
μας, υψώνοντας τα τείχη και βουλώνοντας τα αυτιά.
Καλλιεργήσαμε την ηττοπάθεια και τον συμβιβασμό. Πέσαμε στην παγίδα του αδιέξοδου.
Τώρα αλλάζουν όλα με τέτοια ταχύτητα , που
χάνεις τον προσανατολισμό σου. Σήμερα που μοιάζει ο ελληνικός λαός να μην ακούει τους «σοφούς»
να εξιστορούν τις ντροπές του, πρέπει να ανακτήσουμε τη χαμένη αισιοδοξία μας.
Απαιτούνται υπερβάσεις στις συμπεριφορές
, στις νοοτροπίες, ανατροπές στη στάση αντιμετώπισης των πραγμάτων. Μπορούμε και επιβάλλεται

να ξεπεράσουμε κάθε περιορισμό, αρκεί να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα με θέληση και χωρίς
παρωπίδες.
Υπάρχουν άπειροι τρόποι . Πρέπει να ανοίξουμε νέα μονοπάτια, να ανακαλύψουμε άλλους
τρόπους σκέψης, να ανατρέψουμε δεδομένα και
να αναλύσουμε τα προβλήματα από άλλες οπτικές
γωνίες , να ξορκίσουμε όλα τα ιδεολογήματα, που
προέκυψαν ανά καιρούς. Είναι απλό και δύσκολο
ταυτόχρονα.
Τελικά το θέμα κάθε είδους περιορισμού είναι,
όπως πάντοτε, πολιτικό αγαπητοί μου διαδρομιστές.
Δεν υπάρχει ένας δρόμος και μια λύση.
Ο φόβος που κυριαρχεί πάντα στην ανθρώπινη φύση μας κάνει να αμφισβητούμε , να αμφιβάλλουμε και να υψώνουμε συνεχώς τείχη. Αυτό
ακριβώς εκμεταλλεύεται το κοινωνικό σύστημα, για
να μην το αμφισβητούμε.

Ο νους, όμως, σε όλη την ανθρώπινη ιστορία έχει αποδείξει ότι καταφέρνει να ξεπερνάει κάθε
είδους εμπόδια. Γιατί να βάλουμε όρια σε κάτι που
μοιάζει φτιαγμένο να ξεπερνάει τα όρια; Άλλωστε τα
όρια γι αυτό το λόγο ακριβώς υπάρχουν, για να τα
ξεπερνάς.
Όταν όμως τα ξεπεράσεις, φαίνεται να συσπειρώνονται αυθόρμητα μικρά ρεύματα για να τιμωρήσουν τους αρνητές.
Τα θαύματα πιστεύω ότι προκύπτουν από κορυφαία υπέρβαση των ορίων από έναν λεοντόκαρδο, που δε φοβάται «να ανταγωνιστεί τα ουράνια και
να καεί από το φως των αποκαλύψεων».
Ας γκρεμίσουμε τα τείχη. Δεν ξέρω τι θα
βγει. Παρ’ όλα αυτά πρέπει να καλωσορίσουμε το
νέο με ενθουσιασμό.
Β. Πάγκαλος

Αρ. Φύλλου 12

4

...στην Κοινωνία

Πάντα θεωρούσα τα κεφτεδάκια της γιαγιάς μου τα νοστιμότερα και τα πιο μεζεκλίδικα. Καλοτηγανισμένα με μπόλικο κρεμμύδι και σκορδάκι, μικρά στο μέγεθος, να πηγαίνουν με τη μία στους αισθητήρες της γεύσης. Για συνοδεία είχαμε
το ουζάκι τότε. Η γιαγιά όμως μας άφησε χρόνους και μαζί και τα κεφτεδάκια
της. Όχι πως δεν βρήκα στο πέρασμα των χρόνων εναλλακτικές λύσεις, αλλά
να ρε παιδί μου εκείνα ήταν το κάτι άλλο.
Σήμερα λοιπόν που είναι της μόδας το τσίπουρο και τα απανταχού καφενεία
γίνανε και μεζεδοπωλεία, μπορεί να σταθείς τυχερός και να πέσεις σε καλούς
μεζέδες ενίοτε δε και σε καλά κεφτεδάκια. Να λοιπόν που τα κεφτεδάκια της
Μαρίας μας έφεραν στο τραπέζι του καφενείου της για “ένα” τσίπουρο. Στρογγυλοκαθίσαμε λοιπόν ένας τζαμάς, ένας αλουμινάς, ένας “ειδικός” στις αποφράξεις
και ένας συνταξιούχος σήμερα πια του ΙΚΑ . Η κουβέντα πολύ γρήγορα έφτασε στα προβλήματα που έχει φέρει η τρισκατάρατη κρίση. Μια κρίση θα έλεγα
πρώτα απ΄ όλα αξιών που μας έχει σβερκωθεί εδώ και καιρό και μετά η οικονομική και πολιτική που κάνανε την εμφάνιση τους τελευταία. Τέλος πάντων για
τα κεφτεδάκια όμως ήρθαμε. Αμ δε. Η πρώτη μπαταριά έσκασε και βρόντηξε. Οι
δημόσιοι υπάλληλοι είναι τεμπέληδες. Όπα. Γιατί ρε φίλε; Γιατί ο κουνιάδος μου
ο Τρύφωνας που δουλεύει στο δήμο μετά τις 10 πίνει μπύρες. Και ΄μεις πίνουμε
τσίπουρα. Ναι αλλά εμείς χάνουμε το μεροκάματο. Ποιο μεροκάματο; αφού το
μαγαζί σου είναι ανοικτό απέναντι. Ξέρετε τώρα. Αυτό το πάμε απέναντι για ένα
τσίπουρο. Ε, αυτό. Δεύτερη μπαταριά. Οι δημόσιοι υπάλληλοι πατώσανε οικονομικά τη χώρα. Όπα. Γιατί ωρέ αδέρφια; Γιατί είναι πολλοί. Μα, σε αναλογία
είναι από το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ναι αλλά παίρνουν
πολλά. Μα μόνο το 10% του ελλείμματος οφείλεται σε δημόσιες δαπάνες και το
50% σε φοροδιαφυγή Ναι αλλά παίρνουν και εφάπαξ. Και σένα τι σε χαλάει;
Γιατί εγώ δεν παίρνω.
Εδώ άρχισε να χαλάει το κλίμα και να έρχονται τα πρώτα σύννεφα μαζί με
τις παρατηρήσεις να κάνουμε σιγότερα από τους υπόλοιπους θαμώνες. Ζήτησα
συγγνώμη και ταυτόχρονα άλλη μια μερίδα κεφτεδάκια. Όπως σας προείπα η
Μαρία τα φτιάχνει πολύ ωραία. Σκέφτηκα ότι θα μας συνεπάρει η μοσχοβολιά
τους και θα αλλάξουμε κουβέντα. Αμ δε. Τα κεφτεδάκια στη μέση του τραπεζιού
να μου σπάνε τη μύτη και ΄μεις το βιολί μας.
Εσύ τι δουλειά κάνεις; Εγώ δούλεψα σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής

ΥΠΑΤΙΑ

Κάθε μέρα, κάθε ώρα περιμένουμε ν’ ακούσουμε στα
δελτία του Κόκκινου τα τελευταία νέα από την «Υπατία». «Το κτίριο της οδού Υπατίας» είπε ο Ανδρέας
Λοβέρδος στην περιβόητη συνέντευξη τύπου, όπου
το χαρακτήρισε «βόμβα λοιμώξεων για τη δημόσια
υγεία». Λες και μιλούσε για τη γιάφκα της οδού
τάδε…
26η μέρα απεργίας πείνας με τα λιποθυμικά επεισόδια να αυξάνονται στο κτίριο «Υπατία». Χτες, μετανάστης κατέρρευσε την ώρα που μίλαγε ζωντανά
στον αέρα, από το κτίριο «Υπατία». Υπάρχει ανάγκη
για διαθέσιμα αυτοκίνητα στην «Υπατία».
Υπατία. Ακούγοντας αυτό το όνομα θυμάμαι αυτόματα, συνειρμικά την κυρία Υπατία που είχε το ουζερί
στην περιοχή «Κουρέντι» στη Χαλκίδα όταν ήμουνα
παιδί. Από τότε δεν είχα ξανακούσει αυτό το όνομα.
Μετανάστες ήταν κι εκείνοι, επαναπατρισθέντες από
την Νότια Αφρική, Γιοχάνεσμπουργκ νομίζω. Όχι
δεν είχαν κάνει λεφτά.
Εγώ τους γνώρισα όταν ήμουν περίπου 7 χρονών.
Με την κόρη τους ήμουνα συμμαθήτρια. «Πάμε στης
Υπατίας» έλεγαν οι μεγάλοι… Ήταν τον καιρό που

ενέργειας και τώρα είμαι
συνταξιούχος. Ε ρε γλέντια. Τι ήθελα και το ΄πα;
Έγινε της αλεπούς ο θάνατος. Δεητζής δηλαδή.
Ναι. Α ρε κοπανατζήδες,
βολεμένοι, παίρνετε ένα
σκασμό λεφτά, μας έχετε
ταράξει στις απεργίες.
Να καταργηθεί η μονιμότητα, να καταργηθεί το
εφάπαξ, να καταργηθεί
η απεργία, που κόβετε το
ρεύμα στον κοσμάκη και το Κολωνάκι το αφήνετε απ΄ έξω. Κοιτώντας για τελευταία φορά τα κεφτεδάκια προσπάθησα να εξηγήσω για το δικαίωμα στην απεργία, τι σημαίνει βαρέα και ανθυγιεινά, ότι η ΔΕΗ δεν είναι δημόσιο και ζει από
τους δικούς της πόρους. Άσε τη σάλτσα. Εμείς μπορούμε να απεργήσουμε; Όχι
Εμείς μπορούμε να πάρουμε εφάπαξ; Όχι. Εμείς πληρωνόμαστε βρέξει χιονίσει;
Όχι. Ε τότε να κοπούν όλα.
Ξανά προσπάθεια να εξηγήσω ότι έτσι που το πάμε στο τέλος όλοι θα βγούμε
χαμένοι. Ξανά παρατηρήσεις για να κάνουμε ησυχία και τα κεφτεδάκια να κρυώνουν στο τραπέζι.
Δεν άντεξα άλλο. Δεν κατέφερα να συνεχίσω. Με τα νεύρα τσατάλια σηκώθηκα, αποχαιρέτησα τους “αγανακτισμένους πολίτες”, τα κεφτεδάκια της Μαρίας,
τίναξα τη σάλτσα και βγήκα έξω. Στο κεφάλι μου γύριζαν όλα ανακατεμένα; Το
να έχεις άγνοια για κάτι δεν είναι κακό, τo να μην θέλεις ν΄ ακούσεις όμως;
Τα κατάφεραν να μας βάλουν να φαγωθούμε; Και ποιος θα βγει κερδισμένος;
Ποιος αλήθεια πιστεύει ότι θα σωθεί άμα ψοφήσει ο γάιδαρος του γείτονα; Μου
΄ρθε στο μυαλό η παροιμία “Της στραβής ψ@λής οι τρίχες της φταίνε”. Για τραβάτε στον καθρέφτη και θα μας δοθεί ξανά η ευκαιρία. Μόνο να ξέρετε την άλλη
φορά δεν θα την γλιτώσουν τα κεφτεδάκια. Αν θα τη γλιτώσουμε εμείς; από μας
εξαρτάται.
Κείμενο-φωτό Γιώργος Τζανίνης

οι γονείς μας, ε, δεν το πολυσκεφτόντουσαν το ταβερνάκι, πόσο μάλλον ένα ταβερνάκι της γειτονιάς.
Εγώ, δεν ήθελα και τόσο να πηγαίνω. Ένιωθα άβολα να με σερβίρει η συμμαθήτριά μου, που παιδάκι
βοηθούσε στο μαγαζί.
Ναι ήταν μετανάστες, επαναπατρισθέντες και όχι
δεν είχαν καταφέρει να ενταχθούν πλήρως στη μικρή κοινωνία μας, τότε. Θυμάμαι η κυρία Υπατία και
ο άντρας της ήταν άνθρωποι κλειστοί, λίγο απόμακροι, ίσως λίγο θυμωμένοι ή απογοητευμένοι. Όσο
για τα παιδιά τους, όταν ήρθαν στο σχολείο μας, για
μας ήταν «ξένοι». Ο γιος μεγαλύτερος – στην ηλικία
του αδερφού μου, η κόρη μια ηλικία και μια τάξη με
‘μένα. «Ζουλού», αυτό έγινε το παρατσούκλι τους.
Κάποιος από τους μεγαλύτερους το είπε κάποια
φορά, το τσίμπησαν μετά και οι μικρότεροι και στο
τέλος έμεινε και στα δύο παιδιά. Παρατσούκλι που
τους το φώναζαν συχνά πυκνά˙ γιατί τα παιδιά εκτός
από αφέλεια και αθωότητα έχουν και σκληράδα μεγάλη και πονηριά. Οι δάσκαλοι προσπαθούσαν να
το κόψουν αλλά ίσως - μάλλον –, δεν προσπαθούσαν αρκετά. Όχι δεν είχαν ενταχθεί.
Αργότερα, το ουζερί το έκλεισαν και μετά δεν ξέρω
και πολλά πράγματα.
Ποιον ενδιαφέρουν οι συναισθηματικές αυτές και
ενοχικές ίσως αναμνήσεις μου; Δεν ξέρω.

Η κυρία Υπατία δε ζει πια. Έχει πεθάνει αρκετά χρόνια τώρα. Πέθανε νέα, χτυπημένη από τον καρκίνο
και νομίζω όχι δικαιωμένη από τη ζωή της, από τους
προσωπικούς της αγώνες. Γιατί ήταν αγωνίστρια.
Η άλλη «Υπατία» που γνώρισα αυτές τις μέρες, το
κτίριο «Υπατία» στεγάζει μέσα του Αγώνα Ζωής και
Αξιοπρέπειας. Μεγαλείο ψυχής και δύναμης από ανθρώπους που αποφασισμένοι, αψηφούν το θάνατο.
Και ευτυχώς συγκεντρώνει όλο και περισσότερη
αλληλεγγύη. Όλο και πιο ενεργή υποστήριξη. Και
πρέπει η «Υπατία» να σημάνει και δικαίωση! Όχι
μόνο μια προσωρινή λύση για τους απεργούς πείνας συνανθρώπους μας, αλλά απαρχή για πρωτοβουλίες, με πρώτη την κατάργηση του απαράδεκτου
«Δουβλίνο ΙΙ»
Ειρήνη Μόκα

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

5

...στον Υμηττό

Ταραταντζούμ!
Ταραταντζούμ!
Ιδρύθηκε Δασαρχείο Υμηττού! Μια αδικία ετών αποκαθίσταται. Ο Τρελός μας απολαμβάνει επιτέλους ισότιμη
θέση ανάμεσα στα υπόλοιπα
βουνά που περικλείουν το
λεκανοπέδιο. Ο Υμηττός απέκτησε από 1-1-11 το ολόδικo
του Δασαρχείο, τον δικό του
Δασάρχη, τους δικούς του
δασοφύλακες.

«Δικαίωση για τις
προσπάθειες του Συνδέσμου
Προστασίας και Ανάπτυξης
Υμηττού (ΣΠΑΥ) και του Δήμου μας αποτελεί η δημιουργία δασαρχείου Υμηττού»
αναφέρεται στον διαδικτυακό τόπο του Κέντρου Προστασίας Δασών & Φυσικού
Περιβάλλοντος (!!!) Βύρωνα.
Ο δήμαρχος Βύρωνα και πρόεδρος του ΣΠΑΥ, πιο μετριόφρων αλλά αρκετά
αισιόδοξος, δηλώνει ότι η ίδρυση του Δασαρχείου «ανταποκρίνεται σε ένα πάγιο αίτημα για το οποίο παλεύουμε εδώ και χρόνια. Το νέο δασαρχείο μαζί με
τα δύο δασονομεία θα συμβάλλει αποφασιστικά στην προστασία των δασικών
εκτάσεων του Υμηττού, ενώ παράλληλα θα αποσυμφορήσει και το δασαρχείο
Πεντέλης»

«Η κυβέρνηση, πιστή στις δεσμεύσεις της και με αταλάντευτη την προσήλωσή της στις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος, ίδρυσε το Δασαρχείο Υμηττού.» θα μπορούσε να λέει το σχετικό
ρεπορτάζ στην κρατική τηλεόραση.

Ευτυχώς τέτοιες κορόνες δεν αλίευσα πουθενά. Μόνο μια δήλωση του
Ειδικού Γραμματέα Δασών στην «Καθημερινή»: «Πρόκειται για μια πολύ θετική
εξέλιξη. Σε συνδυασμό με το νέο προεδρικό διάταγμα για τον Υμηττό θα ισχυροποιήσει την προστασία του βουνού». Πολύ μετριοπαθής δήλωση, δεν βρίσκετε;

Κι είναι να αναρωτιέται κανείς γιατί μια τόσο σημαντική (λέμε τώρα…)
εξέλιξη περνάει στα ψιλά. Γιατί δεν έσπευσε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΚΑ να
κομπορρημονήσει; Προφανώς γιατί γνωρίζουν ανάγνωση.

Διαβάζοντας λοιπόν, το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ 135/2010,
ΦΕΚ228/τ. Α’/27-12-10 για τους δύσπιστους), ανακαλύπτουμε το εξής ενδιαφέρον: Το Δασαρχείο θα στελεχώνεται με τον Δασάρχη, δυο δασοπόνους και 3
δασοφύλακες! Όποιος φαντασιωνόταν επιστήμονες δασολόγους να μελετούν τη
διαχείριση του δάσους, της χλωρίδας και της πανίδας του και στρατιές δασοφυλάκων και δασονόμων να οργώνουν το βουνό και να προλαμβάνουν τις αυθαιρεσίες εν τη γενέσει τους, ας γυρίσει πλευρό. Για το (αν)αρμόδιο Υπουργείο
Εσωτερικών, όλα τα δασαρχεία της Αττικής θα πρέπει να έχουν την παραπάνω
στελέχωση. Και πολύ τους είναι. Στην εποχή του μνημονίου και της τρόικας, και

που έχουμε ακόμα δασαρχεία είναι θαύμα.

Όσο για τις αρμοδιότητες, εδώ το ΥΠΕΣ μας επιφυλάσσει μια ακόμα
έκπληξη. Το Δασαρχείο μας έχει ακόμα λιγότερες αρμοδιότητες από τα υπόλοιπα της χώρας, τα οποία επίσης χάνουν αρμοδιότητες. Φτάνει να αναφέρω ότι
το Τμήμα εκτέλεσης δασοτεχνικών έργων ΔΕΝ έχει την αρμοδιότητα εκτέλεσης
των δασοτεχνικών έργων (άρα και της διαχείρισης των πόρων του Πράσινου
Ταμείου-άλλη πονεμένη ιστορία αυτό).
Οι κακόπιστοι λένε ότι το εν λόγω νομοθέτημα είναι άλλο ένα βήμα προς την
απόλυτη αποδιοργάνωση της (δημόσιας) δασικής υπηρεσίας μέχρι της πλήρους
διάλυσής της. Οι καλοπροαίρετοι ανταπαντούν ότι απλώς οι συντάκτες του Π.Δ.
είναι εντελώς ηλίθιοι! Μη με ρωτάτε αν είναι καλύτερο να σε κυβερνούν φαύλοι
ή ηλίθιοι, δεν έχω απάντηση.

Βέβαια, από μόνη της η ύπαρξη δασαρχείου έστω και επαρκώς στελεχωμένου, δεν αρκεί. Η δασική υπηρεσία εδώ και δύο δεκαετίες καρκινοβατεί.
Ουσιαστικά έχει καταργηθεί και δεν το ξέρει. Πέραν της αποδυνάμωσής της από
πλευράς προσωπικού και αρμοδιοτήτων και της πενιχρής χρηματοδότησής της,
μια σειρά νομοθετημάτων έχει αλλάξει το πλαίσιο προστασίας των δασών και
του φυσικού περιβάλλοντος γενικότερα. Ευτυχώς αντέχει ακόμα το άρθρο 24 του
Συντάγματος (για πόσο ακόμα;)
Κι όποιος γνωρίζει στοιχειωδώς οικολογία, αντιλαμβάνεται ότι όπου υπάρχει
πτώμα, μαζεύονται και τα όρνια.
Όσοι υποκριτικά θλίβονται με την απαξίωση της (δημόσιας, μην τον ξεχνάμε
αυτό) δασικής υπηρεσίας, ας μας πουν: Πόσα κονδύλια έχουν διατεθεί στην
κάθε αυτόκλητη και αυτοαποκαλούμενη «προστάτιδα του δάσους» οργάνωση
από τότε που η δασική υπηρεσία κατέβασε ρολά. Τι ποσά έχουν διαχειριστεί οι
Δήμοι και οι Νομαρχίες όλα αυτά τα χρόνια για έργα προστασίας των δασών και
τι έργα έχουν γίνει. Πόσο κοστίζουν οι εθελοντικές αναδασώσεις του ΣΚΑΪ και
τα εθελοντικά ποτίσματα του ΣΠΑΠ (όποιος τόσο καιρό νόμιζε ότι μας έρχεται
τσάμπα ο εθελοντισμός, να αναθεωρήσει άμεσα).
Και πόσοι από τους παραπάνω Ρομπέν των Δασών ετοιμάζονται να πάρουν
θέση στον Φορέα Διαχείρισης του Υμηττού (ο οποίος σταδιακά θα υποκαταστήσει τη δημόσια δασική υπηρεσία). Και για όσους δεν το γνωρίζουν, οι Φ.Δ
είναι Ν.Π.Ι.Δ. δηλαδή πρόκειται για ένα ακόμα βήμα προς την ιδιωτικοποίηση
των δασών.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ίδρυση ενός ακόμα Δασαρχείου, χωρίς προσωπικό,
χωρίς αρμοδιότητες, χωρίς χρηματοδότηση, χωρίς ισχυρά νομικά εργαλεία και
το βασικότερο, χωρίς η ασκούμενη πολιτική να στηρίζει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, μόνο ως ανέκδοτο μπορεί να εκλαμβάνεται.
Επί του πιεστηρίου: Φημολογείται ότι το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα θα τροποποιηθεί στο επόμενο διάστημα. Ενδεχομένως να γίνουν κάποιες βελτιώσεις,
ωστόσο η δασική πολιτική που ασκείται δεν αλλάζει, κι όταν αλλάζει είναι επί
το χείρον. Να το έχουμε αυτό υπόψη μας πριν αρχίζουμε να κόβουμε κορδέλες.
Νατάσα Βαρουχάκη
Δασολόγος

Αρ. Φύλλου 12

6

...στην Παιδεία

ΦΡΑΓΜΟΙ ΣΤΗ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΖΩΗ
«Νέος νόμος για σχολείο – πανεπιστήμιο»

Έχει πλέον γίνει αντιληπτό από όλους ότι η
Δημόσια παιδεία είναι ένας από τους μεγάλους
ΑΣΘΕΝΕΙΣ της κοινωνίας μας.
Με κυρίαρχα προβλήματα
- Την ανεπαρκή χρηματοδότηση
- Τη στρεβλή και επιφανειακή γνώση χωρίς κριτική σκέψη
- Το εξεταστικό σύστημα – λαιμητόμο – στηριγμένο στην αποστήθιση – που εξοντώνει
ψυχολογικά και κοινωνικά τον έφηβο και την
οικογένεια του.
- Το μεγάλο ποσοστό μαθητικής διαρροής
μέχρι το λύκειο, από τα ασθενέστερα κυρίως
στρώματα χωρίς στοιχειώδη μέτρα εκπαιδευτικής και κοινωνικής στήριξης των μαθητών
- Τη διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα της βασικής γνώσης με τα γενικά και επαγγελματικά
λύκεια.
- Την επιστημονική – εκπ/κη και οικονομική
υποβάθμιση των Εκπ/κων
- Τη μεγάλη εργασιακή – επαγγελματική ανασφάλεια για όλους τους νέους μετά το τέλος
των σπουδών.
Η κατάσταση όλα αυτά τα χρόνια – από
τη μεταπολίτευση και μετά έχει δημιουργήσει ένα διαχρονικό μορφωτικό
κοινωνικό έλλειμμα που σε συνδυασμό με τις βασικές λειτουργίες της
καπιταλιστικής οικονομίας αποτελούν
μια από τις βασικές αιτίες της «παθογένειας» της ελληνικής κοινωνίας σ’
όλες της τις εκφράσεις, στερούν από
τη χώρα την «ψυχή» της ανάπτυξης.
Σήμερα με δεδομένη την οξύτητα των
προβλημάτων στην Παιδεία μέχρι
τώρα, έρχεται ένας συνδυασμός αλλαγών με όχημα την οικονομική κρίση, που
θα δημιουργήσει συνθήκες κατάρρευσης
και ξηλώματος του δημοσίου χαρακτήρα της
Παιδείας.
- Είμαστε ήδη στο «κόκκινο» όριο της πλήρους
αποδιάρθρωσης και απορρύθμισης του ελληνικού σχολείου.
- Με κυριότερα χαρακτηριστικά:
- Την παραπέρα μείωση των δαπανών για την
παιδεία στο πλαίσιο του «καταστροφικού»
προγράμματος σταθερότητας της κυβέρνησης
(μνημόνιο) με συνέπειες:
Α) Λιγότερα έσοδα για τις λειτουργικές δαπάνες των σχολείων
Β) μείωση του ρυθμού ανέγερσης σχολικών
κτιρίων
Γ) συγχωνεύσεις τμημάτων – περισσότεροι μαθητές στα τμήματα (30αρια)
Δ) Συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων
Ε) Μείωση των προσλήψεων νέων Εκπ/κων
Στ) Κτύπημα των εργασιακών σχέσεων των
Εκπ/κων – περισσότεροι καθηγητές σε δύο ή
τρία σχολεία – περισσότεροι με ελαστικές σχέσεις εργασίας (ωρομίσθιοι) αναγκαστικές αποσπάσεις σε άλλες περιφέρειες.
Ζ) Μείωση των μισθών και αύξηση του χρόνου
εργασίας των Εκπ/κων χωρίς ταυτόχρονα ουσιαστική επιμόρφωση.
Η) Καμία πρόσληψη διοικητικών υπαλλήλων
στις σχολικές μονάδες όπως και κοινωνικών
ψυχολόγων, με τους Εκπ/κους να καλύπτουν
τα κενά εκ των ενόντων και το σχολείο να υπολειτουργεί.
- Η διοικητική μεταρρύθμιση μέσω του «Καλλικράτη» της ψευδεπίγραφης «αποκέντρωσης»
που πέρασε, σε συνδυασμό με τις αλλαγές

στη διοίκηση της εκπαίδευσης, το νόμο για
το «νέο» σχολείο και το πανεπιστήμιο που θα
επιχειρήσει να περάσει το υπουργείο παιδείας
θα φέρουν το τελειωτικό χτύπημα στη δημόσια
Παιδεία προωθώντας ακραία νεοφιλελεύθερα
μέτρα δοκιμασμένα ήδη σ’ άλλες χώρες ΗΠΑ,
Μ. Βρετανία με τραγικές συνέπειες:
Με κύρια χαρακτηριστικά
- Συγκρότηση Ειδικών Εκπ/κων Συμβουλίων
στο επίπεδο της περιφέρειας
από εκπροσώπους παραγωγικών – κοινωνικών φορέων
που θα καθορίζουν μέρος του
προγράμματος σπουδών,
θα επιλέγουν και θα αξιολογούν το Εκπαιδευτ ι κ ό

υλικό, θα επιλέγουν το βοηθητικό διδακτικό και διοικητικό
προσωπικό, θα χρηματοδοτούν τη σχολική
ζωή, εξασφαλίζοντας πρόσθετους πόρους.
- Καταργείται ο ενιαίος χαρακτήρας των σπουδών, της υποχρεωτικής Εκπ/σης αφού ένα
μέρος των αναλυτικών προγραμμάτων θα διαφοροποιείται κατά περιφέρεια ανάλογα με τις
επιδιώξεις της αγοράς και τις κατευθύνσεις των
επιχειρήσεων.
- Στο πρόγραμμα σπουδών του «νέου» λυκείου θα επιχειρηθεί μέσα από το συνδυασμό
υποχρεωτικών μαθημάτων (γλώσσα – αγγλικά
– γυμναστική) και των επιλεγόμενων να υποβαθμιστεί ακόμα περισσότερο η γενική μόρφωση μία που βασικοί κλάδοι επιστημών δεν θα
διδάσκονται για όλους τους μαθητές.
- Το σχολείο θα επιδιώκει να συμπληρώσει
τη λειψή κρατική χρηματοδότηση για να λει-

τουργήσει βρίσκοντας πόρους από χορηγούς
– σπόνσορες – διαφήμιση προωθώντας «καινοτόμες εκπαιδευτικές δράσεις» με ενίσχυση
του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας με τις άλλες σχολικές μονάδες.
- Οι εργασιακές σχέσεις των Εκπ/κων θα ελαστικοποιηθούν πάρα πέρα με τελικό στόχο την
υπογραφή ατομικής σύμβασης εργασίας και
την κατάργηση της μόνιμης και σταθερής δουλειάς. Στην πορεία αυτή θα επιδιωχθεί η «αξιολόγηση» των εκπαιδευτικών και του σχολείου
να γίνεται από τη μια με βάση τα αποτελέσματα
των εξετάσεων των μαθητών από την άλλη στο
κατά πόσο πετυχημένα προωθούν τις «καινοτόμες δράσεις που θα φέρνουν και το χρήμα
για τη λειτουργία του σχολείου. Είναι προφανές ότι σε ένα τέτοιο πλαίσιο λειτουργίας
του σχολείου θα κυριαρχεί η ανταγωνιστικότητα και η αλληλοϋπονόμευση στις σχέσεις των εκπαιδευτικών, θα διαμορφώνεται
το πρότυπο του υποταγμένου Εκπ/κου με
χειραγωγημένη συνείδηση, του Εκπ/κου
που θα «πλασάρει» την εμπορευματοποιημένη και κατευθυνόμενη γνώση
χωρίς δυνατότητες συλλογικών αντιστάσεων και διεκδικήσεων.
- Θα διατηρηθεί η διαίρεση της λυκειακής βαθμίδας σε γενική και επαγγελματική/τεχνική ενισχυμένη η δεύτερη
με στοιχεία επαγγελματικής κατάρτισης σύμφωνα με τα συμφέροντα και
τις επιδιώξεις των τοπικών επιχειρήσεων.
- Η εισαγωγή διπλών κεντρικών εξετάσεων για το Εθνικό Απολυτήριο με θέματα
από Τράπεζα θεμάτων θα διατηρήσει
και θα διευρύνει την παραπαιδεία την
ιδιωτική Εκπ/ση και την οικονομική αιμορραγία των οικογενειών.
- Το «κερασάκι στην τούρτα» σε μια τέτοια
προοπτική είναι οι εξαγγελίες για «ψηφιακή»
τάξη για την κυριαρχία δηλ. του ηλεκτρονικού
μέσου στην Εκπ/κη διαδικασία. Είναι δεδομένο
ότι οι νέες τεχνολογίες δημιουργούν νέες δυνατότητες και ταυτόχρονα κρύβουν σοβαρούς
κινδύνους ανάλογα με την χρήση τους. Αν δεν
υπάρχει ο ενιαίος βασικός κορμός της γενικής παιδείας και η δυνατότητα με την παρέμβαση του Εκπ/κου η γνώση ν’ αφομοιώνεται με κριτικό τρόπο και σε βάθος μέσα
από τις επιστημονικές διαδικασίες της ανάλυσης και της σύνθεσης τότε το όλο εγχείρημα του «νέου» «ψηφιακού» σχολείου μπορεί
να εκφυλισθεί στη πρόσληψη εξειδικευμένης
υπερπληροφόρησης με μονόπλευρο προσανατολισμό και οι Εκπ/κοι σε χειριστές της μεθοδολογίας για την απόκτηση της πληροφορίας.
Το αποτέλεσμα αυτών των μεταρρυθμίσεων
αποτελεί την ολοκλήρωση μιας εδώ και χρόνια
επιχειρούμενης απαξίωσης της γνώσης ως δημόσιο αγαθό και διασύνδεσής της (νόμος για
ΑΕΙ) με ένα πολύπλοκο προσωποποιημένο και
εξατομικευμένο σύστημα (πιστωτικές μονάδες)
μιας αγοραίας λογιστικής ώστε η γνώση να
μετατρέπεται σε ένα «μετρήσιμο» εφόδιο για
καλύτερη εξαγορά της μετέπειτα μισθολογικής
κλίμακας, του καλύτερου “deal”, της καλύτερης
«επιλογής» μέσω ατομικής εργασιακής σύμβασης του «ευέλικτου» και αναλώσιμου μελλοντικού νέου εργαζόμενου.
Με βάση τα παραπάνω, είναι φανερό ότι και η
Παιδεία όπως και όλοι οι τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής είναι σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Επειδή όμως το σχολείο και η Παιδεία
είναι το μέλλον της κοινωνίας – το σήμα κινδύ-

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

νου ακούγεται ολοένα και πιο δυνατά.

Ακόμα βέβαια δεν έχει συνειδητοποιηθεί πλατιά ότι σε τελική ανάλυση αυτό που
«παίζεται» σήμερα είναι αν, για τα παιδιά μας,
για το μέλλον, θα υπάρχει κοινωνία με τα χαρακτηριστικά της συνοχής, συνεργασίας, αλληλεγγύης, δημοκρατίας, δικαιοσύνης ανοικτής
στη πρόοδο και την εξέλιξη ή θα κυριαρχήσει η
κοινωνία του ατομισμού, της ανασφάλειας, της
ανεργίας, του καταναλωτισμού, της διαφθοράς
του ανταγωνισμού, του κέρδους των λίγων εις
βάρος των πολλών.

Αν περάσει η ιδιωτικοποίηση της Δημόσιας Παιδείας, και η γνώση από κοινωνικό
αγαθό γίνει εμπόρευμα, και ο μαθητής εξαρτημένος, ατομικός καταναλωτής, χωρίς μόνιμη
και σταθερή εργασία τότε μπαίνουμε στο Νέο
Μεσαίωνα και ο χειμώνας θα είναι μακρύς.

Το ζητούμενο για όλους εμάς είναι να
βρούμε τους τρόπους και τους δρόμους για να
κάνουμε ακόμα πιο μαζικές και αποτελεσματικές τις αντιστάσεις μας.
Σημαντική ώθηση στην αποτελεσματικότητα
των αγώνων θα δώσει η προβολή και δημόσια
συζήτηση ενός πλαισίου κοινών στόχων για
το σχολείο των αναγκών μας. Σαν συμβολή
σε αυτό το διάλογο προτείνουμε το παρακάτω
πλαίσιο:
1.
Ουσιαστική χρηματοδότηση της Δημόσιας Εκπαίδευσης.
2.
Ένα Λύκειο (στη θέση των Γενικών και
ΕΠΑΛ) που θα παρέχει ολοκληρωμένη γενική
μόρφωση και προεπαγγελματικά εφόδια (τεχνολογική γνώση) για όλους τους μαθητές.
3.
Ουσιαστικές αλλαγές στο περιεχόμενο σπουδών και στις μεθόδους διδασκαλίας
με στόχο την εμβάθυνση και την ανάπτυξη της
κριτικής σκέψης.
4.
Οργάνωση ενός αποτελεσματικού δημόσιου-δωρεάν συστήματος Μεταλυκειακής
Επαγγελματικής κατάρτισης με ενιαίο σχεδιασμό και σύνδεση με τη 12ετή υποχρεωτική εκπαίδευση.
5.
Συνεχής και ολοκληρωμένη επιστημονικά επιμόρφωση των καθηγητών με ουσιαστική οικονομική τους στήριξη, καθώς και δημιουργία νέων θεσμών στήριξης της διδακτικής
πράξης, συλλογικά, κατά ειδικότητα, σε συνεργασία με τους μαθητές και τους σχολικούς συμβούλους.
6.
Το νέο σχολείο στα πλαίσια ενός διευρυμένου σχολικού ωραρίου, θα καλύπτει με
επάρκεια πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, ξένες γλώσσες, ενισχυτική διδασκαλία,
χρήση Η/Υ γι’ αυτό και πρέπει να ενισχυθεί με
νέο διοικητικό προσωπικό και ψυχολόγους.
Οι απόφοιτοι ενός τέτοιου Λυκείου θα επιλέγουν ή επαγγελματική κατάρτιση και αγορά
εργασίας ή συνέχιση των σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με ανοικτή πρόσβαση.
Στο μεταβατικό στάδιο μέχρι τη δημιουργία
αυτού του σχολείου, η εισαγωγή των μαθητών
στα ΑΕΙ – ΤΕΙ θα γίνεται μετά την αποφοίτηση
τους με εξετάσεις με την ευθύνη της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε περιορισμένο αριθμό
μαθημάτων, με συντελεστές βαρύτητας ανά κύκλο σχολών, με πολλαπλές ευκαιρίες και χωρίς
φραγμούς.
Στους μήνες που έρχονται:
- Ένα νέο ριζοσπαστικό διεκδικητικό μορφωτικό – πολιτιστικό κίνημα πρέπει να είναι η απάντηση μας.
- Στα σχολεία και τις σχολές, στις συνοικίες
της πόλης γονείς – μαθητές- Εκπ/κοι πρέπει να
βρεθούμε να συζητήσουμε και να παλέψουμε.
Οι δρόμοι μας περιμένουν…

Β. Τζαφάς
Αντιπρόεδρος ΕΛΜΕ Ν. Αθήνας

7

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Η ΚΡΙΣΤΑ ΝΙΚΟΛΑ Σπουδάστρια Δημοσιογραφίας
μας έγραψε:

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Γιάννη Βουρβαχάκη
Μετά το για τρίτη φορά ατυχές αποτέλεσμα των
δημοτικών εκλογών για το πασοκ στον Βύρωνα
και με την εκφρασμένη θέση του Παν. Κόνσουλα ότι δεν θα είναι ξανά υποψήφιος χαράζει μια
καινούργια μέρα για την δημοκρατική παράταξη
Πρέπει να δημιουργηθεί ένας πόλος σκέψης και
έκφρασης που να εκφράζει την τοπική κοινωνία
και που να μην πηγάζει από κομματικούς σωλήνες, χωρίς εξαρτήσεις και δεσμεύσεις.
Με νέα πρόσωπα που να μην τα χαρακτηρίζει
η συναλλαγή και τα μπρος πίσω (κατεβαίνω
– δεν κατεβαίνω) που να μην τους βαραίνουν
<<αμαρτίες>> του παρελθόντος
Πρέπει να αφουγκραστούμε την κοινωνία του
Βύρωνα σε μια δύσκολη συγκυρία και μέσα
από συζήτηση μετά από μαζικές συμμετοχικές
διαδικασίες να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα σχήμα ελπιδοφόρο για το αύριο με
όραμα και προοπτική. για τον Βύρωνα.
Πρέπει όλοι μαζί να ανοιχτούμε στην κοινωνία
να μιλήσουμε μαζί της, να ζωντανέψουμε την
ελπίδα και όσον αφορά τον επικεφαλής αυτής
της κίνησης
ας επιτρέψουμε στην κοινωνία του Βύρωνα να
την αξιολογήσει και να την επιβάλλει

Έτος μηδέν προδιαγράφεται το 2011, καθώς η χώρα
μας βρίσκεται μπροστά στην κορύφωση της κρίσης.
Ήρθε η ώρα να αναδειχθούν πλήρως τα επίδικα του
Μνημονίου και του Καλλικράτη. Παρόλα αυτά, εμείς
που θέλουμε να βλέπουμε πάντα το ποτήρι του μέλλοντος μισογεμάτο ζητήσαμε από τον Άγιο Βασίλη
να χαράξει νέους ορίζοντες το νέο έτος.
Πως θα πραγματοποιηθεί η ευχή μας; Είναι απλο.
Είναι στο χέρι μας!
Ο δρόμος είναι το όραμα και η προσπάθεια. Ζω στο
Βύρωνα.
Ο Βύρωνας είναι μια μικρή, αγαπημένη για μένα
πόλη που θέλω να βελτιώσω το ζην και το ευ ζην
μέσα σε αυτήν.
Η αλήθεια είναι πως καθημερινά βιώνουμε το τέλμα
στο οποίο έχει περιέλθει η Τοπική Αυτοδιοίκηση,
κατά κύριο λόγο εξαιτίας της οικονομικής εγκατάλειψης εκ μέρους του κράτους. Από την άλλη και εμείς
είμαστε μέρος μιας σκληρής κοινωνίας που ο καθένας κοιτάει πως θα τη βολέψει. Αλλά μέσα σε αυτή
τη κοινωνία πρέπει να δούμε τι κάνουμε για κάτι
καλύτερο. Το καλύτερο εξαρτάται πρώτα απ εμάς,
τους ώριμους πολίτες. Με αυτοπειθαρχία θα έπρεπε
ο καθένας ξεχωριστά να επιδιώξει να προσαρμόσει
τον τρόπο ζωής του με τις υποχρεώσεις που του επιβάλλει η χώρα. Η τήρηση των νόμων, η διαχείριση
των απορριμμάτων, ο σεβασμός του περιβάλλοντος,
η λογική στην κατανάλωση η αίσθηση ευθύνης και
αλληλεγγύης είναι στοιχεία που θα πρέπει να εμπεδωθούν στη καθημερινότητα μας.
Όταν ο κάθε πολίτης της κοινωνίας συνειδητοποιήσει τα παραπάνω οι προοπτικές για ένα αξιοπρεπές
αύριο είναι πολλές., οι προοπτικές για κάτι καλύτερο, για μια σύνθεση, σε κάτι νέο συλλογικό, ομαδικό, ελπιδοφόρο, αποτελεσματικό. είναι δυνατή. Σε
αυτό παίζει ρόλο η σωφροσύνη όλων των πολιτικών
δυνάμεων όπως και η διάθεσή τους να προσφέρουν.
Το ίδιο ισχύει για όσους έχουν δημόσιο κύρος απο
τους συνδικαλιστές και τα ΜΜΕ μέχρι την Εκκλησία.
Και επειδή το μέλλον ανήκει σε εμάς που ονειρευόμαστε, στη νεολαία αυτού του τόπου, δηλώνουμε ότι θα αγωνιστούμε μέχρι το τέλος. Μέχρι
τη νίκη (όσο και αν κάποιοι παρουσιάζουν τη
νεολαία ως απούσα, παρακινούμενη από συμφέροντα, βολεμένη).
Εγώ οραματίζομαι έναν τόπο που να παρέχει στους
νέους ανθρώπους όλα εκείνα τα ερεθίσματα, ούτως
ώστε αντί να τους στρέφει στην αστυφιλία, να τους
κρατά στα κύτταρα του, προσβλέποντας σ΄ένα ελπιδοφόρο μέλλον. Για πόλεις ανθρώπινες με κοινωνική αλληλεγγύη.
Ας ενωθούμε όλοι μαζί λοιπόν νέοι, μικροί, μεγάλοι
για μια άλλη κοινωνία που είναι εφικτή (τόσο σε
τοπικό αλλά και σε γενικό επίπεδο). Αυτό είναι το
μήνυμα που θέλω να στείλω στη νέα δημοτική αρχή
του Βύρωνα καθώς και στις αρχές όλης της Ελλάδας
(μαζί με τις ευχές μου για καλή δύναμη και κουράγιο).

Αρ. Φύλλου 12

8
Επιλογή Κ. Πανόπουλος

Πως να κρυφτείς απ’τα παιδιά
Επιλογή Π. Σταυροπούλου

«Ο τόπος μας είναι κλειστός.
Το
μαύρες Συμπληγάδες. Στα λι ν κλείνουν οι δυο
μάνι
τεβούμε ν’ ανασάνουμε βλέπ α την Κυριακή σαν καουμε να φωτίζουνται στο
ηλιόγερμα σπασμένα ξύλα απ
ό
ωσαν σώματα που δεν ξέρουν ταξίδια που δεν τέλειπια πως ν’ αγαπήσουν».Σεφέρης

Ένα χαμόγελο πίσω από τα

κάγκελα

Επιλογή Δ. Κόκαλης

ΟΙ ΜΠΑΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΑΣ

Μπαράκι, χαμηλός φωτισμός, αδιάφορη μουσική και φόντο τα μπουκάλια με
ποτά πίσω απ’ τη μπάρα.
Η ατμόσφαιρα μάλλον αδιάφορη, θέλει να σου δώσει την αίσθηση ότι αποτελείς
ένα ακόμη στοιχείο σε κάποιο πίνακα της εποχής του ρεαλισμού, εκεί όπου ο
ζωγράφος έχει στόχο να αναπαραστήσει την πραγματικότητα, λες και, ο ίδιος,
είναι φωτογραφική μηχανή.
Να μεταφέρει τη μιζέρια και τη σκοτεινιά του χώρου.
Να σβήσει κάθε φως που θα μπορούσε να αποτελέσει ελπίδα, σπίθα ζωής.
Να βγάλει στον καμβά όλους τους φόβους των θαμώνων, τις αποτυχίες, τον
πόνο, τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες που χάνονται στην αδηφάγα καθημερινότητα.
Στα τραπέζια καθισμένοι, κουρασμένοι, οδοιπόροι μιας άδικης ζωής.
Κάπου στο βάθος, ένας βιοτέχνης που σκέφτεται το φπα κι απέναντί του ένας
οδηγός νταλίκας που έχει μήνες να πάρει αγώγι.
Δίπλα μου ένας δημόσιος υπάλληλος σε απόγνωση, συνομιλεί χαμηλόφωνα με
τον εαυτό του. Δεν ξέρω γιατί αλλά έχω την αίσθηση πως τα χώνει σε κάποιο
τύπο που παλιά έτρωγε μαζί του.
Στην άκρη της μπάρας ο καφετζής της γειτονιάς.
Βρε πως αλλάζουν οι καιροί. Μέχρι πριν λίγους μήνες κοίταζες τις τσέπες τους
κι αναρωτιόσουν «τι διάολο είν’ αυτό που φουσκώνει εκεί μέσα?» και σήμερα
ακούς το χαρακτηριστικό ήχο κερμάτων που αλλάζουν θέση χωρίς αποχρώντα
λόγο.
Κάπου εκεί μέσα κι εγώ να περιμένω με ανυπομονησία την έκρηξη που αργεί. Κι
όσο αυτή καθυστερεί, κι όσο ο ζωγράφος δεν αλλάζει τεχνοτροπία σκέφτομαι τη
μπάρα, που με χωρίζει απ’ την αγαπημένη μου stolisnagia.
Αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που με εμποδίζει να γεμίσω άλλη μια φορά το ποτήρι
μου?
Αναρωτιέμαι ποιος είναι ο ρόλος του μπάρμαν. Να με εξυπηρετήσει ή να με
εμποδίσει να βάλω το ποτό μου?
Αναρωτιέμαι αν οι πελάτες πηδάγανε πάνω απ’ τη μπάρα και γεμίζανε τα ποτήρια τους, χωρίς την άδεια του μπάρμαν, τι θα γινόταν. Αρκεί ο μπάρμαν για να
τους εμποδίσει να το κάνουν?
Τι έγινε που βάλανε τις μπάρες στα διόδια? Όταν ο κόσμος αγανάκτησε τις
άνοιξε και συνέχισε την πορεία του.
Τι θα γίνει με το σύρμα του ¨συντρόφου Παπουτσή¨? Ο απεγνωσμένος μετανάΕπιλογή Μ. Βλαδιμήροβιτς

Έργα graffiti –με τη μέθοδο
το
καλλιτέχνη και πολιτικού ακ υ stencil- του Βρετανού
τιβ
στο τείχος της ντροπής στη ιστή Banksy,
Δυτική όχθη
(Αύγουστος 2005) www.banks
y.co.uk/

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Επιλογή Σ. Παπαμιχαήλ

στης θα δειλιάσει μπροστά σ’ αυτό, όταν το διακύβευμα της παραμονής του
είναι η ίδια του η ζωή?
Αναρωτιέμαι τι διάολο γίνεται με όλους αυτούς τους φράχτες, όλα αυτά τα
εμπόδια, τι στόχο έχουν και ποιος τα βάζει?
Κι όσο αναρωτιέμαι, τόσο δυσκολεύομαι να πιστέψω πως τα ίδια τα εμπόδια
είναι αυτά που μας εμποδίζουν.
Κι ενώ εγώ βυθίζομαι σ’ αυτές τις τόσο αντιερωτικές σκέψεις, ο ζωγράφος μας
επιτέλους αποφασίζει ν’ αλλάξει τεχνοτροπία κι αρχίζει να ρίχνει στον καμβά
άναρχες πινελιές. Ο πίνακας αλλάζει όψη κι ο ρεαλισμός του εξαφανίζεται σε
ποταμούς χρώματος. Η νέα εικόνα ανήκει πλέον στο φωβ. Το «αγρίμι – φωβ»
κυριαρχεί και έχει σάρκα και οστά.
Είναι μια χορεύτρια σε στύλο !!!
Ένα κορμί βγαλμένο από τις 1001 νύχτες, που με τις αισθησιακές κινήσεις του
τροφοδοτεί τη λίμπιντο των θαμώνων.
Η σεξουαλική πρόκληση, βρίσκει γόνιμο έδαφος στις αντρικές φαντασιώσεις
κι αλλάζει τα πάντα στο χώρο.
Ακόμη και τα κέρματα σταματούν την κίνησή τους και προσηλώνονται στο θέαμα.
Και τώρα φίλε μου τι λες? Με ρωτά ο μπάρμαν, λες και τόση ώρα άκουγε τις
σκέψεις μου.
Κι άντε εσύ Σωτήρη να του εξηγήσεις πως όλα είναι στο μυαλό μας.
Άντε τώρα να του πεις ότι οι φράχτες και οι μπάρες είναι ΜΟΝΟ ΣΥΜΒΟΛΑ.
Άντε να του συζητήσεις πως τις μπάρες τις βάζουν, αυτοί που θέλουν να ορίσουν τους όρους της συνδιαλλαγής.
Πως τις βάζουν αυτοί που έχουν συμφέρον, να ζούμε με τους δικούς τους κανόνες.
Κι άντε να χάσεις το θέαμα εξηγώντας , πως ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ
ΜΑΣ.
Πως για ν’ αλλάξουμε τη μίζερη ζωή μας πρέπει να βγάλουμε το φράχτη από
μέσα μας.
Τον κοιτάζω λοιπόν με νόημα και μια μικρή δόση ευτυχίας.
Έχεις δίκιο φιλαράκι, του απαντώ, η τελευταία μπάρα που θα ρίξουμε είναι ο
στύλος της χορεύτριας, γιατί κι αυτός υπάρχει για να καθορίσει το ύψος των
ερωτικών μας φαντασιώσεων.
Σωτήρης Παπαμιχαήλ

λθόν, τρέχει ο ιδρώτας
...Χείλη μισάνοιχτα στο παρε λλον...
μέ
στο παρόν κι οι θύμησες στο ίξω την ενοχή μου
πν
Θα πιεις μαζί μου? θέλω να
Σ. Π.

9

Φωτογραφία Γ. Τζανίνης

εις και
...και τώρα με τι χέρια να ‘ρθ
τα.
να μ’ αγγίξεις μεσ’ από τη σί εξάνδρου
Άρης Αλ

Εκεί έξω,μας περιμένει η νί
κη.
Πέρα από τα συρματοπλέγματ
α ζο
εξαιρέσεις που επιβεβαιώνου υν οι
ν τον κανόνα.

Επιλογή Β. Τζαφάς

Επιλογή Β. Πάγκαλος

anksy.co.uk/

...θα σχεδιάσουμε το δικό μας αύριο www.b

Αρ. Φύλλου 12

10

...στην Κοινωνία

Όταν άκουσα τον Παπουτσή να εξαγγέλλει τον φράχτη στον Έβρο σκέφτηκα «πλάκα κάνεις» ;
Ο πάλαι ποτέ ηγέτης του φοιτητικού κινήματος, ο τελευταίος πρόεδρος της συγχωρεμένης ΕΦΕΕ, ονειρεύεται φράχτες, τείχη, ηλεκτροφόρα σύρματα.
Ότι σιχαμένο μαθαίνουμε από την ιστορία του Βερολίνου, του Μεξικού, του Γιβραλτάρ, του Ισραήλ, της
Λευκωσίας και δεν ξέρω πού αλλού, οι «από εδώ»
να θέλουν να εμποδίσουν τους «από εκεί» να περάσουν στον παράδεισο και τούμπαλιν, οι «από εκεί»
να πρέπει να κρατήσουν όσους περισσότερους
μπορούν στη κόλαση που ευθύνονται οι «από εδώ».
Πραγματικά «πλάκα κάνεις»;
Πώς προκύπτει τελικά το πρόβλημα των «από εδώ»;
και παραπέρα πως προβάλλεται ως μέρος της λύσης ένα συρματόπλεγμα που θα περιφράξει και θα
περιφρουρήσει την ευδαιμονία μας, την ασφάλεια
μας, την «φυλή» μας από τους μελαψούς και επιρρεπείς στην εγκληματικότητα «λαθρομετανάστες».
Είπα λαθρομετανάστες και σκέφτομαι πότε πρωτάκουσα αυτή τη κακόηχη και ανιστόρητη λέξη που
προσπαθεί να περιγράψει, με πονηρούς σκοπούς,
όλους όσους περνάνε τα σύνορα χωρίς χαρτιά .
Πριν χρόνια, όταν ακόμα τα μυαλά μας δεν είχαν
πάθει ομαδική υστερία, χρησιμοποιούσαμε τον όρο
πρόσφυγας, οικονομικός μετανάστης, γνωρίζοντας
προφανώς ότι οι μετακινήσεις πληθυσμών οφείλονται σε μεγάλες μεταβολές οικονομικών, κλιματικών
συνθηκών ή, ακόμα χειρότερα, στο ξέσπασμα πολεμικών συγκρούσεων στα διάφορα μήκη και πλάτη
του ταλαιπωρημένου μας πλανήτη.
Το αυτονόητο δηλαδή . Αυτό που μαθαίναμε στο
σχολείο για την ιστορία του ανθρώπινου είδους
ήταν ότι οι πληθυσμοί μετακινούνται. Τελεία και
παύλα.
Ξαφνικά λοιπόν αυτά άλλαξαν, ενώ τα κεφάλαια ταξιδεύουν με ένα enter στον υπολογιστή, οι ανθρώπινες ζωές βαφτίζονται «λαθραίες» όταν αναγκάζονται
να αναζητήσουν αλλού τη τύχη τους.
Η ερμηνεία της ιστορίας γίνεται με όρους μόλυνσης
από το διαφορετικό-έχουν άλλη κουλτούρα λένε κάποιοι- δεν έχουν καθόλου κουλτούρα λέει η Άννα
Νταλάρα, ως αρμόδια υφυπουργός αλλά αναρμόδια
για θέματα πολιτισμού και κουλτούρας .
Κάποιοι άλλοι έχουν βάλει το θέμα της χωρητικότητας: «είναι πολλοί ,δεν χωράει άλλους η χώρα»,
όπως πολλοί είναι και οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι

συνταξιούχοι, οι άνεργοι, οι φτωχοί, οι τοξικομανείς του ιστορικού κέντρου……πολλοί
άνθρωποι με πολλά προβλήματα
Γεμίσαμε «λαθρομετανάστες» ουρλιάζουν
τα ΜΜΕ, αντιστρέφοντας τη λογική σειρά
«άνθρωποι με πρόβλημα» σε «πρόβλημα
οι άνθρωποι». Χωρίς συζήτηση για τα αίτια, χωρίς ενημέρωση για τις ευρωπαϊκές
συνθήκες (βλ. Συνθήκη Δουβλίνου 2) αφήνουν τη κουβέντα και το προβληματισμό να
μαραζώνουν πάνω σε φράχτες και στην
επιχειρηματολογία του Καρατζα-φύρερ και
του άλλου original φύρερ που «κοσμεί» το
νέο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας.
Από την άλλη το πρόβλημα διογκώνεται και η «αγορά» αναλαμβάνει το έργο της, με την εκμετάλλευση των ανέστιων μεταναστών , τη δημιουργία γκέτο, όπου η εξουσία ασκείται από συμμορίες και το
μαύρο χρήμα από πορνεία και ναρκωτικά γίνεται το
τοπικό ΑΕΠ.
Για αυτό τους στοιβάζουν κατά δεκάδες σε διαμερίσματα στον Άγιο Παντελεήμονα και αλλού με κατά
κεφαλή ενοίκιο, αυτό που λέμε στα οικονομικά «κατά
κεφαλή εισόδημα» κυριολεκτικά..
Ο ιδιοκτήτης βέβαια δεν έμενε ποτέ εκεί, απλά το
αγόρασε ή το υπενοικίασε για ένα κομμάτι ψωμί
όταν άρχισε η υποβάθμιση της περιοχής και τώρα
χτίζει φούρνο με το εισόδημα που απολαμβάνει.
Μπορεί να τους παρέχει και κανένα μεροκάματο-χωρίς ΙΚΑ εννοείται αφού είναι «λαθραίοι»-ώστε να το
παίζει και φιλάνθρωπος στο καφενείο.
Ωραία όλα αυτά θα πει κάποιος αλλά τι προτείνεις ;
Συμφωνώ με όλα αυτά θα πει ένας δεύτερος αλλά
τώρα τι κάνουμε ;
Να πάς μια βόλτα στο άγιο Παντελεήμονα να δεις τι
σημαίνει πρόβλημα, θα πει ένας τρίτος.
Το παράξενο είναι ότι τις ίδιες ερωτήσεις κάνουν και
οι αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες κατηγορώντας
τους αριστερούς ότι δεν έχουν προτάσεις, όταν δεν
τους προτρέπουν να τους πάρουν
στα σπίτια τους.
Προτάσεις έχουν κατατεθεί πολλές από πολλούς(της αριστεράς
συμπεριλαμβανομένης). Προτάσεις που ,αναγνωρίζουν ότι ριζική λύση στο μεταναστευτικό δεν
μπορεί να υπάρξει σε μία μόνο
χώρα ιδίως όταν αυτή με ευθύνη
τρίτων έχει μετατραπεί σε «αποθήκη ψυχών», αφού όσοι περνούν τα σύνορα εγκλωβίζονται
σε αυτή ασχέτως προορισμού.
Εγώ ειδικός δεν είμαι ,απλά με
τη μικρή μου πείρα καταλαβαίνω
ότι όταν λες «μεταναστευτική πολιτική» μιλάς για μία πολιτική για
τους μετανάστες και όχι εναντίον

τους.
Όταν θέλεις να λέγεσαι ευαίσθητος δεν χορηγείς πολιτικό άσυλο με το σταγονόμετρο (1% εγκρίσεις επί
των αιτούντων σε σχέση με 20% στην Ε.Ε.)
Όταν μιλάς για αίσθημα ασφάλειας δεν φαντάζεσαι
ένα φράχτη που αποκλείει – ούτε αυτό κατορθώνειτους «απέξω».
Όταν θέλεις πραγματικά να λύσεις προβλήματα δεν
παίζεις επικοινωνιακά παιχνίδια δήθεν ρεαλισμού
με πρωταγωνιστή την καταστολή.
Αν θέλεις να μιλήσεις με το πρόβλημα πρέπει να
ξεκινάς από την Αλληλεγγύη, την υπεράσπιση του
δικαιώματος, και όχι να διαχειρίζεσαι την υστερία
μίας δηλητηριασμένης από το φόβο και το μίσος
,κοινωνίας.
Αν θες να λέγεσαι άνθρωπος, διαλέγεσαι με ανθρώπους και όχι με «αγέλες» «λαθρομεταναστών» όπως
απαξιωτικά τσουβαλιάζονται οι άνθρωποι που αναγκάστηκαν ή επέλεξαν να αφήσουν το σπίτι τους με
την ελπίδα κάτι καλύτερου από τη μιζέρια.
Όταν θες να μιλήσεις σοβαρά, δεν βολεύεσαι στο
«πέρα από τον φράχτη μου και όπου θέλει ας είναι»,
γιατί τότε το μόνο που θα καταφέρεις είναι να δικαιωθεί το σύνθημα πολλών αντιρατσιστικών διαδηλώσεων…Στις νάρκες (και στους φράχτες πλέον) του
Έβρου, στο πάτο του Αιγαίου, κρύβεται η ασφάλεια
του κάθε Ευρωπαίου.
ΥΓ1. Όταν ξεκίνησα να γράφω το άρθρο δεν είχε ξεκινήσει η απεργία πείνας των μεταναστών στη Νομική . Το ότι το γεγονός καταγράφηκε σαν κατάληψη
της Νομικής από «λαθρομετανάστες» μαζί με τους
εγχώριους «συνοδοιπόρους» τους που τους «υποκίνησαν», σημαίνει ότι έχουμε χάσει τη μπάλα …
ΥΓ2 .Η απόφαση του Δ’ Τμήματος του Συμβουλίου
της Επικρατείας για το «Δίκαιο του αίματος» στην
απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας ,σημαίνει ότι αρχίζουμε να χάνουμε και το παιχνίδι…
Κώστας Πανόπουλος

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

11

...στην Κοινωνία

Τρεις κηδείες και ένας γάμος

Α. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν
έχουν απονεμηθεί τα βραβεία Oskar. Ίσως η ταινία
του Γιώργου Λάνθιμου “Ο Κυνόδοντας” να είναι από
τις επιτυχούσες στις βραβεύσεις της κινηματογραφικής ακαδημίας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο θα ήθελα να σταθώ με λίγα λόγια σ΄ αυτή
την εξαιρετική ταινία. Ούτε κινηματογραφικός κριτικός είμαι, ούτε κάποιος ειδικός γύρω από το σινεμά.
Θα σας μιλήσω από καρδιάς όμως. Αυτό ίσως είναι
στο κάτω κάτω για τους “αδαείς” το διαβατήριο για
το ταξίδι στην τέχνη.
Λιτό, μεστό, τολμηρό στις ερωτικές του σκηνές όχι
από ροζ αποχρώσεις αλλά από την δική του “αλήθεια”, με στιγμές σκληρές και βίαιες που σε σοκάρουν, χωρίς glamurιές, με πρωταγωνιστές που σε
αφοπλίζουν με την υποκριτική τους και με μια λάμψη
στην άκρη του τούνελ το σημαντικότερο. Μακάρι να
τα καταφέρει.
Δεν ξέρω αν θα βγούμε στους δρόμους να πανηγυρίσουμε μια τέτοια Ελληνική διάκριση αν τελικά

βραβευτεί. Σίγουρα όμως θα έχει επιβεβαιώσει “ότι
ευτυχώς που υπάρχει και η τέχνη για να μπορούμε
να αντέξουμε την πραγματικότητα”.
Β. Συναντήσαμε χθες τη φίλη μας τη Φανή, ένα κορίτσι σαν τα κρύα τα νερά, που μας χωρίζει κοντά μια
γενιά αλλά που αυτό δεν εμποδίζει τις ανατροπές,
τις ροές των λέξεων και των συναισθημάτων. Σπουδαγμένη στην Ελλάδα και στη Γαλλία στη φιλολογία,
έχοντας ιδιαίτερη αγάπη στη λογοτεχνία, ψάχνει για
δουλειά. Ελάχιστα μαθήματα σε παιδάκια, κάνα δυο
ταξίδια σαν ξεναγός και η μάχη που δίνει για να μεταφράσει Γαλλική λογοτεχνία. Διακόσια μετρημένα
βιογραφικά έχει στείλει σε εκδοτικούς οίκους σε όλη
την Ελλάδα. Όχι μόνο απάντηση δεν πήρε αλλά σε
μία και μοναδική εισέπραξε και το “ποιος θα διαβάσει σήμερα κυρία μου Γκιστάβ Φλωμπέρ”. Μάλιστα.
Κρίμα για την κατάντια που μας οδήγησαν, κρίμα για
τη Γαλλική λογοτεχνία, κρίμα για τη Φανή μας.

Γ. Θα θυμάστε το μέτρο που είχε πάρει ο Αντρέας
6 με 8 να μην πληρώνουμε εισιτήριο στις συγκοινωνίες. Τι λέγαμε τότε; Kοινωνική πολιτική με τζάμπα
εισιτήριο σε βάρος του οργανισμού συγκοινωνιών
που “έμπαινε” μέσα οικονομικά. Τι λέμε τώρα; Δεν
πληρώνω δεν πληρώνω. Ωραία. Υπέρογκες αυξήσεις. Συμφωνώ. Δεν πληρώνω δεν πληρώνω όμως,
ποιος ζημιώνει; Και τι κάνουμε; Συμφωνία με τους
εργαζόμενους και τα σωματεία τους στα ΜΜΜ για
έκδοση εισιτηρίων με μηδενική αύξηση. Αυτά θα
χρησιμοποιούν οι πολίτες και τα χρήματα με ευθύνη
των συνδικάτων θα πηγαίνουν στην εταιρία. Έτσι
απλά.
Δ. Τι γίνετε ρε παιδιά εκεί κάτω στην Κουμουνδούρου; Γιατί βάζετε στο στόμα των ανθρώπων τα
επιχειρήματα που λένε οι απέναντι; Γιατί κάνετε την
ευλογία κατάρα; Γιατί αυτοστοχοποιείστε; Δεν αντέχετε ούτε το 3%;
Κείμενα -φωτό Γιώργος Τζανίνης

Ημέρα Γυναίκας: επαγρύπνηση και εφησυχασμός…
8 Mάρτη ημέρα αφιερωμένη στην γυναίκα. Και βγαίνει ο αντρικός πληθυσμός
παραπονούμενος και σκεπτόμενος ότι αυτή η μέρα είναι μια επιλογή που προσπαθεί στη βάση της αποφυγής διαχωρισμού να εισάγει μια νέα; Ή επίσης
εμείς τις γυναίκες τις αγαπάμε όλες τις μέρες του χρόνου και δεν θέλουμε επετείους και άλλες αηδίες για να τιμήσουμε τη μάνα μας, την μάνα των παιδιών
μας, την γκόμενα μας ρε αδελφέ. Η αλήθεια είναι ότι έχουν κάποιο δίκιο αν
την ημέρα την δούμε επετειακά όπως την ημέρα προστασίας των δασών σε
συνέχεια αποψιλώσεων, φωτιών και άλλων μαζικών δασικών καταστροφών.
Επίσης πιστεύω ότι η μέρα υπάρχει για υπενθύμιση των αγώνων γυναικών
σε όλο τον πλανήτη για ισότητα σε δουλειά, δικαιώματα, αμοιβές και ελεύθερη
διαχείριση του εαυτού τους. Και σε τελική ανάλυση ας πούμε ότι η ημέρα καταλήγει σε ένα φιάσκο. Όμως δεν είναι φιάσκο ότι στην Ελλάδα του 2011 αυτό
που πλήττετε πάνω από όλα είναι και πρώτα από όλα είναι η κοινωνική πολιτική που κατά κύριο λόγο έχει στο κέντρο της την γυναίκα και τις δυσκολίες που

αντιμετωπίζει στην καθημερινότητα της. Όταν κόβονται επιδόματα, κλείνουν οι
παιδικοί σταθμοί, μειώνεται το προσωπικό τους, συγχωνεύονται σχολεία και
γενικότερα οι γυναίκες είναι πρώτες στην λίστα των απολύσεων και της ανεργίας. Αν λοιπόν η μέρα έγινε αφορμή να σκεφτούμε λίγο σοβαρά τι κοινωνία
θέλουμε και τι περιεχόμενο δίνουμε στο ρόλο του καθένα μας μέσα σε αυτή,
η μέρα πέτυχε. Αλλιώς κρατάω τις ευχές από τον φίλο μου τον Αλέξη και το
τηλεφώνημα του Θοδωρή να διαμαρτυρηθούμε για την απαράδεκτη διαφήμιση
γνωστής εταιρείας που παρουσιάζει μια όμορφη, συμπαθητική και νοικοκυρά
γυναίκα μπροστά σε ένα περιποιημένο τραπέζι να είναι στο μυαλό του άντρα
της σαν ένα ελαττωματικό εμπόρευμα που μπορεί να το επιστρέψει όποια ώρα
θέλει. Τα συμπεράσματα δικά σας και εμείς να μας χαιρόμαστε…

Πόπη Σταυροπούλου

Αρ. Φύλλου 12

12

...στην Κοινωνία

ΚΑΤΣΕ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΜΠΑΡΑ
Από το βιβλίο του Τάκη Nαστούλη

Είναι βέβαιο ότι ο προπονητής της Εθνικής ομάδας
άρσης βαρών Χρήστος Ιακώβου, όταν προέτρεπε τον Πύρο Δήμα στους Ολυμπιακούς, να κάτσει
κάτω από την μπάρα, δεν μπορούσε να προβλέψει
ότι η συγκεκριμένη φράση θα γνώριζε τόσο μεγάλο
σουξέ. Είναι αλήθεια ότι είναι μία φράση που σου
δίνει την αφορμή να γράψεις γύρω από αυτήν πολλά
πράγματα. Είτε σοβαρά είτε αστεία.
Δεν είναι μόνο οι μπάρες που υπάρχουν παντού
στη ζωή μας. Δεν είναι μόνο ότι καλούμαστε είτε
να τις σηκώσουμε, είτε να τις πηδήξουμε, είτε να τις
σπάσουμε, είτε να καθίσουμε πάνω τους. Είναι ότι
συνήθως υπάρχει και κάποιος που δίνει το σύνθημα. Είναι αυτός που σου βάζει το πρόβλημα και εσύ
πρέπει να το λύσεις. Τις μπάρες, άνθρωποι τις βάζουν και άνθρωποι τις βγάζουν.
Δεν είναι η μπάρα το θέμα. Είναι το επιχείρημα
που βρίσκει ο καθένας για να την βάλλει και το
θάρρος και το ανάστημα που βρίσκει ο άλλος για
να την βγάλει.
Και διαχρονικά πάντα βρίσκονται και οι δύο πλευρές.
Θα ασχοληθώ με την μπάρα που σήκωσε ο Πύρος Δήμας, η οποία μάλιστα είχε και πολλά κιλά.
Αν αφήσουμε στην άκρη την αθλητική πλευρά, ότι
δηλαδή είναι ένα άθλημα με το οποίο ασχολείσαι
για να γυμνασθείς, θα δούμε ότι υπάρχει η πλευρά
αυτών που βάλανε το εξής πρόβλημα στον αθλητή.
Αν θέλεις να γίνεις διάσημος, να βγεις από την αφάνεια και την ανυποληψία λόγω και της καταγωγής
σου και να αποκτήσεις χρήματα, τότε κάτσε κάτω
από την μπάρα. Με οποιοδήποτε τίμημα και οποιοδήποτε ρίσκο. Και αυτός τα έκανε όλα. Σήκωσε,
όπως λένε και όλη την Ελλάδα μαζί με την μπάρα,
δίνοντας μια πρόσκαιρη χαρά στους Έλληνες. Τους
έδωσε και ένα παράδειγμα. Ότι άμα γυμνασθείς και
έχεις πίστη – τα άλλα που σας έρχονται στο μυαλό ας τα αφήσουμε είναι άλλο ζήτημα – μπορείς να
σηκώσεις βάρη. Άμα δε, έχεις και καλό προπονητή,
που σε εμψυχώνει και σε βοηθάει ακόμα καλλίτερα.
Βγαίνεις μετά και λες «οι κόποι και οι θυσίες μου δεν

πήγαν χαμένοι». Με την βοήθεια του προπονητή μου
και του θεού – πάντα χρειάζεται ο θεός στη μέση –
κατόρθωσα και σήκωσα την μπάρα με τα βάρη και
έκανα και το λαό υπερήφανο.
Αλήθεια στις μέρες μας τι γίνεται; Στόχους μας βάλανε. Προπονητές μας βρήκανε. Προπονημένοι φαίνεται πως είμαστε. Η πίστη μας λείπει και η βοήθεια
του θεού, που μάλλον σε τέτοιες περιπτώσεις μας
ξεχνάει. Και κάτσαμε κάτω από την μπάρα. Και μας
προσθέτουν συνέχεια βάρη. Και ο Παπανδρέου συνέχεια μας παροτρύνει. Για να γίνουμε διάσημοι.
Να δείξουμε και στους υπόλοιπους ότι μπορεί να
αντέξουν αν προπονηθούν καλά. Βέβαια όπως και
στην περίπτωση του Πύρου Δήμα, υπάρχουν κάποιοι που από αυτήν την ιστορία βγάζουν τεράστια
κέρδη. Έτσι θα γίνει και τώρα. Εμείς θα σηκώσουμε
τις μπάρες με τα βάρη και άλλοι θα γίνουν πλουσιότεροι.
Πρέπει να πάρουμε τις μπάρες στα χέρια μας και να
τους πάρουμε στο κυνήγι. Για φανταστείτε τον Πύρο
Δήμα, την ώρα που του λέει ο Ιακώβου «κάτσε κάτω
από την μπάρα», να γυρίσει και να του πει: « Με
ζάλισες ρε φίλε. Άμα θέλεις έλα να κάτσεις εσύ κάτω
από την μπάρα. Εγώ δεν μπορώ άλλο». Αρκεί να το
πιστέψουμε.
Ο Noam Chomsky έχει πει ότι το σύστημα κάνει τα
άτομα να πιστέψουν ότι αυτά και μόνον αυτά είναι
ένοχα για την κακοτυχία τους, εξαιτίας της ανεπάρκειας της νοημοσύνης τους, των ικανοτήτων ή των
προσπαθειών τους. Έτσι, τα άτομα αντί να εξεγείρονται ενάντια στο οικονομικό σύστημα, υποτιμούν
τους εαυτούς τους και νιώθουν ενοχές, κάτι που
δημιουργεί μια γενικευμένη κατάσταση κατάθλιψης,
της οποίας απόρροια είναι και η αναστολή τής δράσης. Συμπέρασμα: Μην κάθεστε κάτω από μπάρες.
Μπορεί να πέσουν να σας πλακώσουν. Πάρτε τες
στα χέρια σας και πιστέψτε ότι μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε αλλιώς.
Δημήτρης Κόκαλης

«Δε μύρισα τα νύχια μου»

Όταν ο Πλάτωνας πήγε ηλικιωμένος για τελευταία φορά στην Ολυμπία, του έγινε μοναδική
υποδοχή, γιατί στα νιάτα του ήταν ξακουστός
ακοντιστής και νικητής δυο φορές στα Πύθια
και μια φορά στα Νέμεα.
Καμιά τιμή στην αρχαιότητα δεν ε(χε την αξΙα
του τίτλου «Ολυμπιονίκης».
Οι νικητές, όταν γύριζαν στην πόλη τους, ε[χαν
το δικαίωμα να φορούν πορφύρα και στεφάνι,
γκρέμιζαν ένα μέρος του τείχους της πόλης,
για να περάσει η πομπή τους και έστηναν το
άγαλμά τους στην αγορά.
Οι Ολυμπιονίκες της Σπάρτης πολεμούσαν
κοντά στο βασιλιά.
Στην Αθήνα τους έτρεψαν δωρεάν, μέχρι να
πεθάνουν, όπως ακριβώς γινόταν και με τους
μεγάλους άνδρες του Πρυτανείου.
Λίγο προτού οι αθλητές μπουν στο στίβο,
πολλοί θεατές απ’ έξω από το Στάδιο έβαζαν
μεγάλα στοιχήματα, για τον ένα ή τον άλλο
αθλητή, όπως γίνεται σε πολλές περιπτώσεις
και σήμερα.
Πολλοί ακόμη πήγαιναν στα διάφορα μαντεία,
για να μάθουν το νικητή.
Οι «μάντισσες» , .. Βουτούσαν» τότε τα νύχια
τους σ’ ένα υγρό, καμωμένο από δαφνέλαια,
ύστερα τα έβαζαν κοντά στη μύτη τους κι έπεφταν σ’ ένα είδος καταληψίας.
Τότε ακριβώς έλεγαν και το όνομα του νικητή.
Από το περίεργο αυτό γεγονός έμεινε ως τα
χρόνια μας η φράση:
.. «δε μύρισα τα νύχια μου»,
που τη λέμε συνήθως, όταν μας ρωτούν για
κάποιο γνωστό συμβάν, το οποίο εμείς δεν
έχουμε μάθει.

«Ομόνοια»
Η λέξη Ομόνοια, που είναι αρχαία λέξη, θα πει
το να ομονοεί κανείς με τους άλλους, να μην
τσακώνεται.
Η Ομόνοια είναι αρχαία ελληνική θεότητα,
κόρη του Σωτήρα και της Πραξιδίκης και αδελφή της Αρετής και που προσωποποιεί την
ομόνοια των πολιτών.
Όμοια θεότητα είχαν και οι Ρωμαίοι, που την
έλεγαν .. Κονκόρντια».
Στο κέντρο της Αθήνας υπάρχει η πλατεία Ομονοίας, το όνομα στην οποία δόθηκε το 1862,
που τότε τη λέγανε πλατεία Λουδοβίκου, από
το όνομα του πατέρα του, του βασιλιά Όθωνα.
Το όνομα στην πλατεία δόθηκε, γιατί σε κείνο
το μέρος συμφιλιώθηκαν οι πολιτικά αντίπαλες παρατάξεις των ‘ορεινών’ και των ‘πε-

δινών’

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

13

Ποτέ μην κόβεις
τα νύχια σου
Συνήθως δεν με βλέπουν, απλά με αντιλαμβάνονται.
Συνήθως πιάνω τον κώλο των αντρών & τις θηλές
των γυναικών. Οι άντρες τρελαίνονται ευχάριστα
όταν τους πιάνω τον κώλο, πιστέψτε με, οι γυναίκες
δεν τρελαίνονται πάντα ευχάριστα όταν στρίβω την
ρώγα τους σαν να ψάχνω ραδιοφωνικό σταθμό που
να παίζει μονίμως Ρέμο. Συχνά χαστουκίζουν τον
αέρα…
Βέβαια μόλις καταλάβουν ποιος είμαι όλοι γίνονται
χαρούμενοι, φορώντας ένα χαμόγελο που με τυφλώνει, αφού ασφαλώς ρυθμίσουμε πρώτα το θέμα του
φύλου μου.
Σπανιότερα, όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, παίρνω σάρκα & οστά, επιλέγω πάντα να είμαι κοντός &
αλλήθωρος εξαντλώντας την γοητεία μου στα απαστράπτοντα 31 δόντια μου & σε ένα φούσκωμα στο
παντελόνι.
Με λένε Φορτούνα, είμαι ένα γλυκό αγόρι, γιος άλλωστε του Ερμή & της Αφροδίτης & έχω μια δίδυμη
αδερφή που χρησιμοποιεί όχι το λατινικό της όνομα
όπως εγώ, αλλά το ελληνικό, θέλει να την φωνάζουμε
Τύχη. Φοράει πάντα μανδύες αφήνοντας το ένα της
στήθος σε κοινή θέα, άτιμο θηλυκό η αδερφή μου,
κερδίζει όλες τις ματιές, τις καυλωμένες των αντρών,
τις παρακλητικές των γυναικών. Το ελληνικό μου
όνομα είναι Τύχος αλλά με την λάθος ορθογραφία,
φαινόμενο συχνό στους κύκλους που περιφέρομαι
στο βασίλειο των Βλακών, το όνομα μου με κάνει
ελαφρά δυσπρόσιτο. Είμαι ο αγαθός Δαίμονας που
μεσολαβεί μεταξύ ανθρώπων & Θεών αν & οι Θεοί
τον τελευταίο καιρό είτε λόγω μοναξιάς, είτε λόγω
σκατοναρκισσισμού (αυτό θεωρώ πιθανότερο),
άφησαν τα ουράνια & σουλατσάρουν ανάμεσά μας
σαν δευτεροκλασάτες βεντέτες.
Σήμερα κόβω βόλτες σε ένα πάρτυ που γίνεται επειδή ένα δίποδο ονομάζεται Ιωάννης & είναι η ονομαστική του γιορτή. Το γεγονός πως πριν από αυτή την
γιορτή μεσολάβησαν Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά &
Φώτα, έχει μετατρέψει την αγέλη σε χοντρή, καταθλιπτική & υπερφίαλη κινούμενη μάζα ανάμεσα σε
μπουφέδες, καναπέδες & ένα τραπέζι που χαρτοπαίζουν μερικοί Ντόναλντ & ελάχιστοι Γκαστόνε. Μου
αρέσουν οι πάπιες, γευστικότατες, αλλά περισσότερο συμπαθώ το ανθρώπινο είδος, το θεωρώ καλοσυνάτο & εφόσον το θεωρώ ως τέτοιο (ανεξάρτητα
αν ψεύδομαι), δέχομαι & τις συνέπειες της καλοσύνης τους.
Σήμερα αποφασίζω να πλησιάσω ανθρώπους που
φοράνε πράσινα ρούχα, είναι μια νέα τακτική που
υιοθέτησα για να μην βολοδέρνω αριστερά & δεξιά
σπαταλώντας ενέργεια, διαλέγω χρώμα, εντοπίζω
τους πελάτες μου.
«Γαμώ την ατυχία μου» ψιθυρίζει μέσα από τα χαλασμένα του δόντια ένας ευτραφής κύριος που μόλις τράβηξε από 22 & κάηκε. Τον ακουμπώ τρυφερά
στον ώμο, τον ηρεμώ, η Ατυχία είναι μια ξαδέρφη
μου περίπου στα κιλά του, μια χαρά θα γαμηθούν.
Στις αρχές του 18ου αιώνα κάποιοι σάχλες ανακάλυψαν τον ντετερμινισμό*, την σχέση αιτίας – αιτιατού, για κάθε τι που γίνεται υπάρχει κάποιος λόγος
διεκήρυτταν, είχαν αρχίσει τα βάσανά μου, άρχισα
να γίνομαι έκπτωτος.
Πλησιάζω μια κυρία με έκπτωτο στήθος, η πράσινη
μπλούζα της δεν μπορεί να το συγκρατήσει ενώ χρυ-

σόσκονη
αναπαύεται στην
σχισμή
του. «Να
ήμουν τυχερή να
με κοίταγε λίγο ο
Γιώργος»
σκέφτεται,
ο Γιώργος
που δοκιμάζει την
τύχη του στο μπαρμπούτι. Έστριψα την ρώγα της,
ορθώθηκε, πήρε θάρρος, τον πλησίασε νιαουρίζοντας, μου αρέσει να προσφέρω.
Στις αρχές του 20ου αιώνα συνέβη ραγδαία εξέλιξη
στην μαθηματική επιστήμη, η τυχαιότητα άρχισε να
με σπρώχνει στο χείλος της ανυπαρξίας, η θεωρία
των πιθανοτήτων** απέκτησε πιστούς, έχανα ακόμα
περισσότερο έδαφος.
Κουβαλάω πάντα μαζί μου δύο μικρές γάτες, τις κρύβω μέσα στο βρακί μου, έτσι εξηγείται και το εξόγκωμα, πετάω την μαύρη γάτα μπροστά από ένα κύριο
που συνεχώς κερδίζει στο πόκερ. Αναστατώνεται,
φωνάζει, «μην γίνεσαι φαταλιστής***» του λέω, «δεν
είμαι φαταούλας» μου απαντάει, απελπίζομαι.
Σύμφωνα με την Θεωρία του Χάους**** ακόμα και
το χάος, ο κακός χαμός, προκαλείται από μια αιτία
που οι απλοί άνθρωποι δεν
μπορούν να ερμηνεύσουν.
Όταν μου μιλάνε για αυτή την
θεωρία τους ρίχνω μία στο
κεφάλι με ένα πέταλο αλόγου
που κουβαλώ πάντα μαζί μου.
Είναι σημάδι καλοτυχίας!
«Γιατί να είμαι τόσο άτυχος;»
αναρωτιέται ένας δανδής της
φάπας μπροστά σε μια νεαρή
μούτζα της καλής κοινωνίας
που τον πληροφορεί πως είναι ήδη παντρεμένη. «Γιατί
κόβεις τα νύχια σου ημέρα
Παρασκευή, βόδι» λέω & απορημένοι ψάχνουν να βρουν
από πού προέρχεται η ένρινη
φωνή μου. Υπάρχουν ακόμα
ζώα που πιστεύουν σε μένα,
κοιτάει έντρομος τα νύχια του,
δαγκώνω μια παρανυχίδα
στον αντίχειρά του, με έκανε
χαρούμενο.
Όταν οι άνθρωποι πάψουν να
πιστεύουν στην Τύχη ή όπως
κάποιοι λένε «θελήσουν να
πάρουν την Τύχη στα χέρια
τους» τότε όχι μόνο κινδυνεύει η αδερφή μου από βιασμό
αλλά & εγώ.
Όταν η γνώση αυξηθεί πλησιάζει το τέλος μας.
Όταν το «ρίξε μια ζαριά καλή
& για μένα ρε ζωή» πάψει να

Παρασκευή
είναι το τραγούδι που έχει μείνει χρόνια στο Top Ten
του Box Office, θα πάρω σύνταξη, μειωμένη βέβαια.
Ως τότε πιστεύω στην βλακεία των ανθρώπων &
όταν πιστεύεις σε κάτι πρέπει να δέχεσαι και τις συνέπειες του
Και για να σας πω την αλήθεια το όνομα μου είναι
ΤΟΙΧΟΣ.
Δημήτρης Νότας
*ντετερμινισμός: αιτιοκρατία, τα πάντα στον κόσμο
γίνονται με μια αιτιώδη συνάφεια. Δεν υπάρχουν
ανεξήγητα ή τυχαία γεγονότα
**Θεωρία των Πιθανοτήτων: κλάδος των μαθηματικών που ασχολείται με την ανάλυση τυχαίων γεγονότων. Είναι θεμέλιο της στατιστικής & αποδεικνύει
πως τα τυχαία γεγονότα παρουσιάζουν στατιστικά
μοτίβα που μπορούν να μελετηθούν & να προβλεφθούν
***Φαταλισμός: μοιρολατρία, ο κάθε άνθρωπος έχει
ένα δοσμένο πεπρωμένο, τα πάντα είναι καθορισμένα & τυχαία
****Θεωρία του Χάους: μελετά την συμπεριφορά μη
γραμμικών δυναμικών συστημάτων που κάτω από
ορισμένες συνθήκες μπορούν να προκαλέσουν
χάος. Τα συστήματα αυτά είναι ντετερμινιστικά &
επομένως εύτακτα υπό μια έννοια

Αρ. Φύλλου 12

14

Καλλιτέχνης Emmanuel Jal

The Warchild

Bronx, Νέα Υόρκη. Χοντρές αλυσίδες με ένα κρεμαστό σήμα δολαρίου στην άκρη, όπλα, φαρδιά παντελόνια και ιαχές Yo. Σίγουρα κομμάτια μιας Rap
- Hip Hop κουλτούρας, που βρίσκει και αυτή το χώρο
της στον μουσικό χάρτη. Βέβαια όλα αυτά τα κλισέ
αποτελούν ένα στιλιστικό trick και χάνουμε την ουσία του πράγματος. Hip - Hop ίσον αντίδραση, μία
μεγάλη φωτιά που καίει μέσα σου, όπως και κάθε
άλλο είδος μουσικής που κατατάσσεται στα αντιδραστικά.
Μαζεμένα γύρο από το βαρέλι με αυτή τη φωτιά
να σιγοκαίει, 12χρονα και 13χρονα μαυράκια, περιμένουν υπομονετικά να κερδίσουν την εμπιστοσύνη
των μεγαλύτερων, να έρθει η ώρα τους να ζήσουν
και αυτοί τον μύθο του Notorious, του 2Pac και του
Snoop. Όχι και οι καλύτερες συνθήκες να μεγαλώνει
ένας πιτσιρίκος, ίσως όμως λίγο καλύτερα από το
να είναι ένα Warchild.
Κάτω από χειρότερες συνθήκες κάπου εκεί στο Σουδάν, μεγάλωσε ο Emmanuel Jal, ένα πραγματικό
Warchild (παιδί του πολέμου) που όμως αυτή η φλόγα που έγραψα παραπάνω έκαιγε μέσα του. Ας τον
γνωρίσουμε.
Στα μέσα της δεκαετίας του 80, όταν ήταν περίπου
7 ετών, ο πατέρας του τάχθηκε στο στρατό του Σουδάν (S.P.L.A.). Στρατιώτες πιστοί της κυβέρνησης
σκότωσαν τη μητέρα του και έτσι μέλη του S.P.L.A.
τον πίεσαν να μπει στην ομάδα τους. Με τη χρήση
ναρκωτικών ουσιών και στρατιωτική πειθαρχία, τον
εκπαίδευσαν μαζί με άλλα παιδιά, ώστε να γίνουν
«δολοφόνοι πολεμιστές - παιδιά στρατιώτες».
Ύστερα από ένα μικροκακούργημα που διέπραξε
οδηγήθηκε στη φυλακή όπου υπέστη άγριο ξυλοδαρμό και άλλες κακουχίες από τους φύλακες. Το
πρώτο σημάδι ότι ίσως αλλάξει η ζωή του, ήταν η
γνωριμία με έναν φυλακισμένο ο οποίος του έμαθε
ότι η μουσική δίνει κουράγιο και θάρρος στις καρδιές και απαλύνει τον πόνο.
Όταν αποφυλακίζεται βρίσκει ευκαιρία και ξεφεύγει από τον πόλεμο στο Σουδάν και πάει σχολείο
στην Κένυα για να αποκτήσει την μόρφωση που πάντα ήθελε, ενώ παράλληλα άρχισε να καλλιεργεί τις
ικανότητες του ως ράπερ.

Δεν χάνει την ευκαιρία και σχηματίζει μαζί με ντόπια παιδιά το Group Jaeem και ξεκινάει να γράφει
και να τραγουδάει χριστιανική μουσική. Έτσι άρχισε να γίνεται πολύ δημοφιλής στη μικρή κοινωνία.
Αργότερα γράφει το Gua που σημαίνει δύναμη στα
αραβικά και ειρήνη στη μητρική του γλώσσα, το
οποίο του απέδωσε παγκόσμιο ενδιαφέρον. Είναι
γραμμένο συνδυάζοντας αγγλικά και αραβικά και
είναι σαν μια προσευχή προς τιμή των πολλών θυμάτων του Σουδάν.
Από το 2005 έχει 3 στούντιο άλμπουμ (Ceasefire,
Gua, War Child), επίσης η μουσική του χρησιμοποιήθηκε στην ταινία Blood Diamond και το 2008 τραγούδησε για τα 90στα γενέθλια του Μαντέλα. Βέβαια
δεν λείπουν και οι πιο εμπορικές συνεργασίες του
όπως αυτή με την Alicia Keys, βέβαια πάντα στα
πλαίσια των σκοπών που ο Emmanuel Jal πρεσβεύει. Γενικά, έχει χρησιμοποιήσει τη μουσική του ως
πλατφόρμα για την παγκόσμια δράση ως εκπρόσωπος της Παγκόσμιας Αμνηστίας, της Oxfam, αλλά
και για λογαριασμό της International Action Network.
Ακόμα και σήμερα επισκέπτεται πολλά σχολεία μιλώντας στη νεολαία για τη βία των όπλων, καθώς
και σε εκπροσώπους της αμερικανικής κυβέρνησης
και των Ηνωμένων Εθνών με στόχο αυστηρότερων
μέτρων για το εμπόριο των όπλων.
Τι κι αν από παιδί-στρατιώτης έγινε ένας πετυχημένος καλλιτέχνης, ο ίδιος δεν θεωρεί την ιστορία
του μοναδική γι’ αυτό και στον επίλογο του βιβλίου
του αναφέρει ότι, όλοι έχουν να πουν μια ιστορία και
εγώ λέω τη δική μου γι’ αυτούς που δεν μπορούν,
είμαι ακόμα ένας στρατιώτης, πολεμάω με χαρτί και
την πένα μου για ειρήνη μέχρι να πεθάνω.
Ανδρέας Μαραγκός

ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΠΑΙΡΝΕΙΣ ΤΙΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ
ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΟΥ;
ΚΑΝΑΜΕ ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΑΝΟΜΕΩΝ
(ΤΟ ΠΙΣΤΕΨΕΣ;) ΔΕΝ ΚΑΝΑΜΕ ΑΛΛΑ
ΘΑ ΒΡΟΥΜΕ ΤΡΟΠΟ ΝΑ ΣΤΙΣ ΦΕΡΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ ΣΟΥ.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΕ ΜΑΣ ΣΤΕΛΝΟΝΤΑΣ

Ε-MAIL: diadromes.byron@gmail.com
Η΄ ΠΑΡΕ ΜΑΣ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 6936 640250

Για την ιστορία των ονομάτων των δρόμων της Πόλης μας
Επιμέλεια: Μαρία Βλαδιμήροβιτς

Ηρώς Κωνσταντοπούλου:
Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου, γεννήθηκε στις
16 Ιουλίου 1927 και εκτελέστηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1944 σε ηλικία 17 χρονών. Ήταν
αγωνίστρια της εθνικής αντίστασης.
Οι γονείς της ήταν από την Σπάρτη. Η ίδια
γεννήθηκε κι έζησε στην Αθήνα. Ήταν μαθήτρια Γυμνασίου και οργανωμένη στην ΕΠΟΝ,
όπου είχε αναπτύξει έντονη απελευθερωτική
δράση, παρά το νεαρό της ηλικίας της. Μιλούσε τέσσερις γλώσσες.
Δύο φορές συλλήφθηκε, ξυλοκοπήθηκε, βασανίστηκε, αλλά αφέθηκε τελικά ελεύθερη.
Λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών,
όμως, συμμετείχε στην ανατίναξη ενός τρένου που μετέφερε πυρομαχικά και έτσι συνελήφθη, για τρίτη –και τελευταία- φορά, στις
31 Ιουλίου 1944.
Εκείνη τη μέρα είχε τελειώσει τις απολυτήριες εξετάσεις του Γυμνασίου. Στις 2 μετά τα
μεσάνυχτα, οι χιτλερικοί, με τα ελληνόφωνα
όργανά τους, σπάνε την πόρτα της, στην
οδό Βεΐκου 57. Την οδηγούν στο άντρο των
βασανιστηρίων της οδού Μέρλιν.
Η Ηρώ φτύνει κατάμουτρα και μπατσίζει τον
«Ελληνα» μεταφραστή. Επί τέσσερα μερόνυχτα τη βασάνιζαν να μαρτυρήσει τους συνεργάτες της. Δε μίλησε. Την έστειλαν στο Χαϊδάρι, στην απομόνωση και σε συνέχεια στο
θάλαμο των μελλοθανάτων (Ιούλης 1944).
Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1944, μαζί με άλλους
49 κρατούμενους, οδηγήθηκε στο Σκοπευτήριο Καισαριανής.
Δεκαεφτά σφαίρες καρφώνονται στο κορμί
της απ’ τους φασίστες, για τα δεκαεφτά της
χρόνια, για «παραδειγματισμό», είπαν οι χιτλερικοί...

«Υπομονή κι υπομονή,
καρτέρι και καρτέρι
και τούτος ο Σεπτέμβριος
τη Λευτεριά θα φέρει».

Ένα από τα τετράστιχά της, λίγο πριν εκτελεστεί.

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Αυτές τις μέρες δίνονται μάχες, μικρές και μεγάλες,
απο ανθρώπους που σηκώνουν το κεφάλι ψηλά κι
αντιστέκονται στην υποδούλωση της σκέψης, της
ψυχής, στο βιασμό της λογικής, της αξιοπρέπειας
και της δημοκρατίας, στην απαξίωση της ανθρώπινης ύπαρξης, στην αλαζονεία των ισχυρών, στον κυνισμό και την αδιαφορία των βολεμένων, στην ισοπεδωση της ηθικής, στους μηχανισμούς της λήθης
και της υποταγής.
Κι έχουν όλο το σύστημα και τα κοράκια του απέναντί τους.
Κάποιοι δίνουν τη μάχη κοιτάζοντας το χάρο στα
μάτια. Καποιοι ίσως γιατί δεν έχουν πια τίποτε να
χάσουν. Πολλοί γιατί καίγεται η ψυχή τους για ελευθερία και δικαιοσύνη. Μιλάω για αυτούς, τους λίγους, που γίνονται πολλοί
Γιατί αυτοί είναι το φως στα σκοτάδια που ζούμε.
Αναφέρομαι στους 300 μετανάστες απεργούς
πείνας και δίψας. Στους εξεγερμένους λαούς του
αραβομουσουλμανικού κόσμου. Στον εξεγερμένο λαό της Κερατέας. Στα κινήματα των πολιτών
που έγιναν ποτάμι ενάντια στα άδικα χαράτσια
των μεγαλοεργολάβων των εθνικών οδών.
Στους εργαζόμενους που ξαναβρίσκουν το βηματισμό των διεκδικήσεών τους μέσα από την
αυτοοργάνωση, τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη
Σε αυτούς αφιερώνω στίχους και λόγια ποιητών/συγγραφέων που φώτισαν κάποτε τα σκοτάδια της δικής τους εποχής.

Μενάλαος Λουντέμης
Αν δε βρεθεί να πεθάνει κανείς για τη λευτεριά τότε
θα πεθάνει η ίδια η λευτεριά.
Φτηνά τη Λευτεριά δεν την πουλούν πουθενά. Ούτε
και τη χαρίζουνε. Όσοι την πήραν χάρισμα τη
χαράμισαν.
από τα «Θυμωμένα στάχυα»
Το καπάκι του ματιού το ’χει ο άνθρωπος για να
σκεπάζει το μάτι του σαν κοιμάται, όχι σαν είναι
ξύπνιος!
από το «Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα»
* Το 1956 κι αφού ήδη έχει περάσει 8 χρόνια στην
εξορία, μεταφέρεται στην Αθήνα για να δικαστεί -με
την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας- για το βιβλίο
του «Βουρκωμένες μέρες» και συγκεκριμένα για το
διήγημα «Οι λύκοι ανεβαίνουν στον ουρανό»
Ο Λουντέμης καλείται να απολογηθεί και κάνει μια
αναδρομή στη ζωή του και περιγράφει μαζί με το
δράμα το δικό του το δράμα ενός ολόκληρου λαού.
Όταν φτάνει να περιγράψει το δράμα του παιδιού
του όταν ο ίδιος βρισκόταν στη Μακρόνησο ο πρόεδρος παρατηρεί: «Απορώ ... πώς δεν υπογράψατε

15

μια δήλωση για να σώσετε από τη δοκιμασία εσάς
και το παιδί σας...».
Και ο Λουντέμης απαντά: «Χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να γίνουν τα τέσσερα πόδια δύο. Δεν
θα τα κάμω πάλι τέσσερα εγώ!»

Τάσος Λειβαδίτης

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι
για την ειρήνη και για το δίκιο.
Θα βγεις στους δρόμους , θα φωνάξεις
τα χείλη σου θα ματώσουν απ’ τις φωνές
Το πρόσωπό σου θα ματώσει απ’ τις σφαίρες
μα δε θα κάνεις ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου θα ‘ ναι μια πετριά
στα τζάμια των πολεμοκάπηλων.
Κάθε χειρονομία σου θα ‘ναι
για να γκρεμίζει την αδικία.
Δεν πρέπει ούτε στιγμή να υποχωρήσεις,
ούτε στιγμή να ξεχαστείς.
Είναι σκληρές οι μέρες που ζούμε.
Μια στιγμή αν ξεχαστείς,
αύριο οι άνθρωποι θα χάνονται
στη δίνη του πολέμου,
έτσι και σταματήσεις
για μια στιγμή να ονειρευτείς .
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα
θα γίνουν στάχτη απ’ τις φωτιές.
Δεν έχεις καιρό, δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί και να πεθάνεις
για να ζήσουν οι άλλοι.
Θα πρέπει να μπορείς να θυσιάζεσαι
ένα οποιοδήποτε πρωινό.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
θα πρέπει να μπορείς να στέκεσαι
μπρος στα ντουφέκια!

Κωστής Παλαμάς
[...] Κάλλιο φυτρώστε αγραγκαθιές
Και κάλλιο ουρλιάστε, λύκοι,
Κάλλιο φουσκώστε ποταμοί,
Και κάλλιο ανοίχτε , τάφοι,
Και , δυναμίτη, βρόντηξε
Και σιγοστάλαξε αίμα
Παρά σε πύργους άρχοντας
Και σε ναούς το ψέμα.
Των πρωτογέννητων καιρών
Η πλάση με τα’ αγρίμια
Ξανάρχεται. Καλώς να’ ρθη.
Γκρεμίζω την ασχήμια…

Εν κατακλείδι:

Ναζιμ Χικμέτ

[...] Μολύβι ο καιρός κι ο άνεμος πικρός,
βάλτε όλοι σκοπό ν’ αλλάξει ο καιρός.
Φωνάζω κι ας καώ κι εγώ σαν τον Κερέμ:
Αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ,
αν δεν καούμε εμείς ν’ ανάψει πυρκαγιά,
πώς θέλεις να γενεί να φύγει η σκοτεινιά.
Για να λάμψει η νύχτα πώς θέλεις να γενεί,
αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ.

Υ.Γ. Αφιερώνω, τέλος, αυτή
την άτσαλη σελίδα σκέψεων
και στίχων «δανεικών» σε
όλους αυτούς τους αγωνιστές
και τις αγωνίστριες που με τη
ζωή τους πότισαν κάποτε την
ελπίδα της ανατροπής και το
όραμα για μια άλλη κοινωνία.
Λείπει σήμερα ένα τραγούδι
για την ελευθερία γραμμένο
από εμάς.
Μαρία Βλαδιμήροβιτς
* οι φωτογραφίες είναι χαρακτικά της Βάσως
Κατράκη

Αρ. Φύλλου 12

16

...στην Τέχνη

Κ α λ λ ι τ έ χ ν ε ς του ΒΥΡΩΝΑ

ΝΙΚΟΣ ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ
Γεννήθηκε το 1957 στην Αθήνα αλλά από το 1987 ζει και εργάζεται στο Βύρωνα. Τελείωσε τη Σχολή Καλών Τεχνών στην

Αθήνα με δάσκαλο τον Παναγιώτη Τέτση. Παράλληλα στην ίδια
σχολή παρακολούθησε μαθήματα φορητής εικόνας και νωπογραφίας. .Δούλεψε σαν καθηγητής καλλιτεχνικών στη μέση εκπαίδευση για έξη χρόνια την οποία στη συνέχεια εγκατέλειψε για να
ασχοληθεί αποκλειστικά με τη ζωγραφική. Έχει στο ενεργητικό
του έως τώρα εννέα ατομικές εκθέσεις και πολύ περισσότερες
ομαδικές, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τα έργα του, παραστατικά και αφηγηματικά, διακρίνονται από έντονο συμβολισμό

με σουρεαλιστικές νύξεις και ανατροπές. Δημιουργεί ένα δικό
του εικαστικό σύμπαν γεμάτο από προσωπικά βιώματα που όμως
δεν εμποδίζουν την επικοινωνία αλλά αποδεικνύονται κοινοί
τόποι με τους θεατές- αποδέκτες των έργων του.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΖΩΗ:
Θα μπορούσα να πω ότι η Τέχνη είναι επεξεργασία της ζωής
και των φαινομένων της με σκοπό την προσέγγιση της ουσίας.
Μία προσπάθεια του καλλιτέχνη για δημιουργία αποστάγματος
που προσφέρεται στο θεατή για κοινωνία. Το θαυμάσιο είναι ότι
υπάρχουν τόσα πολλά αποστάγματα, όσα και οι ιδιοσυγκρασίες
των καλλιτεχνών. Η Τέχνη είναι μία περιοχή που η πλήξη δεν

έχει θέση.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ:
Στη χώρα μας η παιδεία έχει πάρει κατεύθυνση πραγματιστική και ωφελιμιστική προσπαθώντας να καλύψει τις ανάγκες
της κοινωνίας και της αγοράς. Όμως η φαντασία, η ανάγκη για
δημιουργία και έκφραση και η γενικότερη καλλιέργεια είναι συνιστώσες εξ’ ίσου σημαντικές για την ολοκλήρωση του ατόμου.
Φοβάμαι πως δημιουργούμε μονοδιάστατους ανθρώπους, ότι κι
αν σημαίνει αυτό για τους ίδιους και για το σύνολο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ:
Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι ένας φορέας που θα μπορούσε να
καλύψει εν μέρει το εκπαιδευτικό κενό. Λίγο -πολύ όλοι οι δήμοι
έχουν οργανώσει καλλιτεχνικά εργαστήρια αλλά αυτό δεν είναι
αρκετό. Πιστεύω ότι διαλέξεις ή σεμινάρια Τέχνης από καλλιτέχνες ή άλλους εδικούς, θα διευκόλυναν στην προσέγγισή της
και θα βοηθούσαν κάπως στην άνοδο της γενικής καλλιέργειας.
ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΙΔΕΑ:
Να οργανωθούν πολιτιστικοί περίπατοι για μικρές ομάδες δημοτών σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, γκαλερί Τέχνης, με
ξεναγήσεις και κατάλληλα καταρτισμένους ανθρώπους για συνοδούς.
ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ:

Nα παιδαγωγούν με παράδειγμα τους ίδιους και όχι με νουθεσίες.
Έχουν καθήκον να προσφέρουν ερεθίσματα, να σπέρνουν χωρίς
να τους απασχολεί αν και πότε θα βλαστήσει κάτι...
Επιμέλεια Ελένη Βασιλοπούλου