1

Mga Isinaplakang Musikang Pilipino: 1950-1980 Villa M. Gonzalez

Ipinasa nina:
Barnido, Jessica Garcia, Hanna Mendoza, Grace Sy-Alvarado, Wilhelmino Te, Ivan

1 Psy-5 Ipinasa kay:
Bb. Aurora Domingo

2

TALAAN NG NILALAMAN:

1. Panimula

3

2. Kabanata I

5

3. Kabanata II

7

4. Kabanata III

10

5. Kabanata IV

15

6. Konklusyon

22

7. Listahan ng sanggunian

23

mula pa noong sinaunang panahon. Mula sa arkitektura. I. Ito ay isang napakahalagang aspeto sa ating buhay. masasabing ang musika ang pinakahihiligan nating mga Pilipino. mga palabas at pagsasadula. . ito ay aming isinagawa upang mabigyang halaga ang mga nasabing plaka at ang mga taong lubos and dedikasyon sa musika lalo na sa pangongolekta nito. upang malaman nila ang kahalagahan ng mga plakang Pilipinong hindi nabibigyan ng pansin. Kaya sa papel na ito. literature. at makita ang hitsura nito. Kahalagahan ng Pag-aaral Mahalaga ang pag-aaral na ito sa mga mamamayang Pilipino. Hanggat maaari. Layunin din ng pag-aaral na ito ang magtala ng mga kanta o mga likhang Pilipino na nailagay sa plaka. Mahalaga ring magkaroon tayo ng ideya sa galing at husay ng mga musikero noong nagdaang taon. II. lalo na sa mga kabataan ngayon. Layunin ng Pag-aaral Ang pag-aaral na ito ay aming isinagawa upang tuklasin ang nakaraan na ngayo’y lipas ng mga plaka. makikita ang pagkahilig natin sa musika. Bukod doon. sining. lalapatan natin ng himig o tunog ang ating mga sinasabi upang maging kaaya-ayang musika. Layunin din namin ang alamin ang hisoriya.3 PANIMULA Kapansin-pansin ang pagiging malikhain ng mga Pilipino. Ngunit sa lahat ng mga ito.

ipahawak. at ilathala ang kanyang koleksyon dahil na rin sa ito nga ay luma na at madaling masira kung hindi iingatan. At dahil hindi na madalas gamitin ang mga plakang ito sa kasalukuyan at bihira ng makakita ng mga bagong gawa. III. .4 Sa parte naming mga estudyante. limitado lamang ang proyektong ito sa mga taong nangongolekta. Hindi rin ito magiging posible kung hindi pumayag ang kolektor na ipakita. Saklaw at Limitasyon Tanging mga orihinal na gawa lamang ng mga Pilipino ang saklaw ng pag-aaral nito. ito ay mahalaga dahil ito ang daan upang aming malaman o matuklasan ang kagandahan ng mga plaka at mga kantang nakapaloob dito.

5 .

6 .

• Dekada 60 Si Sylvia La Torre ay isang personalidad sa radyo. nakakuha siya ng papel sa pelikulang “Rose Tattoo ng Buhay Ko” kung saan nakasama niya si Charito Solis.7 KABANATA II Ang mga plakang nasa koleksyon ni G. mang-aawit at artistang Filipino na anak ni Leonora Reyes at ang tanyag na direktor ng Sampaguita Pictures na si Olive La Torre kaya di dapat pagtakhan ang pag-imbulog niya sa larangan ng pelikula. Noong 1984. Gonzalez ay nilika sa pagitang noong dekada 50 hanggang dekada 80. Narito ang ilan sa mga sikat na recording artist noong mga panahon iyon: • Dekada 50 Unang sumabak si Diomedes Maturan sa mga palahok sa pagkanta at umusbong ang kanyang pag-sikat nang manalo siya bilang kampeon sa isang palabas noong 1958 na pinamagatang “Tawag ng Tanghalan”. nakakuha siya ng Cecil Award in Outstanding Light Classical Vocal Recording para sa kanyang rendisyon ng ‘Gaano Ko Ikaw Kamahal’ na isinulat ni Ernani Cuenco (Wikipedia). Dahil sa magaling niyang interpretasyon sa kantang “Rose Tattoo”. Kilala din siya sa kanyang mataas na sopranong boses. Ilan pang mga klasikong awitin na kanyang pinasikat ay ang “Dahil Sa’yo” at “Gabi at Araw” ni Velarde. .

• Dekada 70 Si Claire de la Fuente ay isang mang-aawit noong 70’s na sumikat sa kanta niyang. Siya ang tinaguriang "Reyna ng Kundiman" noong dekada 1950 at 1960 (Wikipedia). Isa rin siyang matagumpay na business woman kung saan siya ang president Integrated Metropolitan Bus Operators Association (IMBOA) at kinokonsider na pinakamakapangyarihan sa industriya ng pampublikong transportasyon. Aretha Franklin at Richard Carpenter ng “The Carpenters”. • Dekada 80 . Siya din ay bininyagan ng titulong “Queen of Tagalog Songs”. Una niyang awitin ang "Si Petite Mon Amour" sa ilalim ng Bataan Records noong 1950 ngunit lumipat siya sa kalaunan sa Villar Records. Tinagurian siyang “the Karen Carpenter of the Philippines” dahil sa pagkakahawig ng boses niya sa yumao ng bokalista. nakasama niya sa Manila Grand Opera House ang malalaking pangalan sa teatro katulad nina Bayani Casimiro at Katy de la Cruz. Puno ang lalaki bersyon. “Sayang”. Nag-umpisa din siyang lumabas sa teatro noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.8 Nagsimula ang kanyang pag-awit noong limang taong gulang siya na sumali sa mga paligsahan sa pag-awit noong 1938 sa Maynila. Nag-aral si La Torre sa Konserbartoryo ng Musika sa Unibersidad ng Santo Tomas pagkatapos ng digmaan. kasabayan nina Imelda Papin at Eva Eugenio at tinaguriang “Asia’s Sweetest Voice” na siya ring pinuri ng mga sikat na mang-aawit tulad nina Stevie Wonder. Gumawa siya ng pelikula noong 1948 at lumipat sa Sampaguita Pictures kung saan niya nakatambal si Ramon Revilla sa pelikulang Ulila ng Bataan. Tinawag din siyang “Jukebox Queen”. Ang kanyang unang album noong 1977 ay ang pinakasikat sa Pilipinas. kung saan si Rico J. Noong 1948.

Ang mga damit nila noon ay mga acid wash at faded na pantalon at dyaket. sipa na gawa sa tingga at straw na tali. Usong-uso noon ang jeprox look na puting pantaas at bell bottom na pambaba.9 Binansagang “Disco Queen of the Philippines” noong 80’s. betamax rewinder at blank tape na bihira nang gamitin ngayon. Ang ilan naman sa mga sumikat na awitin at sayaw noong dekada 80 ay “Hataw Na” at “Kapag Tumibok Ang Puso”. Ang mga kanta namang “Mamang Sorbetero” at “Manila” ang mga nagpapaindak ng sayaw noong 70’s. 2005). hanggang ngayon ay hindi maitatangging siya na ang ating pinakapaboritong heroine sa panitikang Pilipino at popular na kutura (Leomo. Sumunod”. Ayon naman sa aking mga magulang. noong dekada 60 sumikat ang mga awiting “Bongga Ka ‘Day” at “Sumayaw. Kung tatanungin ang mga kabataang Pinoy ngayon kung sino ang kanilang paboritong superhero. Taong 1951. Si Cristina Aragon Bilang Valentina. Simula pa lang ng ilabas siya noong 1950. Halatang-halata na kinagiliwan ito ng mga Pinoy dahil kumita ito ng malaki sa takilya (Leomo. Si Rosa Del Rosario ang gumanap bilang Darna. si Ella Del Rosario ang dating bokalista ng bandang “Hotdog”. Mahilig din ang mga bata sa larong tex. Noong dekada 50 simulang sumikat ang mga komiks ni Mars Ravelo. 2005). 2006). rubbershoes at mahahabang medyas. jolen. habang si Mila Nimpa naman ang aktres na gumanap kay Narda. natunghayan ng mga Pilipino ang paglipad ni Darna sa pelikulang “Darna” ng Royal Films sa direksyon ni Fernando Poe. Dalawang beses din siyang pinarangalan bilang Most Versatile Soloist ng Aliw Awards (Cultural Heritage. Talaga ngang napakalakas ng kamandag ni Darna sa mga Pilipino. Usong-uso pa noon ang mga kagamitang tulad ng mga betamax. tiyak na marami sa kanila ang babanggit sa pangalan ni Darna. buhok nila ay tis-tis sa gilid at .

Juanita M. Gonzalez. Para sa mga babae. Rosalino M. nakatali sa gilid ng ulo ang ponytail. City of Malolos Bulacan Eskwelahang Pinasukan: Tagbaya Elementary School Tagbaya. Gonzalez. Lonita M. Ibaja. Gonzalez at Bernardita M. Gonzalez Nakasal kay: Tolentino Estrella Nahalal na kagawad ng Barangay: 1994-1002 Nahalal na kapitan ng Barangay: 2002-2007 . Gonzalez. KABANATA III I. Gonzalez. Gonzalez at Natividad Mangilog Mga kapatid: Federico M. Trinidad. Eliseo M. Aklan Paaralan Vocational: Tenedor de Libro at Musika (Book and Cd Kepper) Office Procedure Mga magulang: Amado T.10 mahaba ang likod. Gonzalez Gulang: 66 taon Tirahan: 88 Stma. Biografia ng Kolektor: Pangalan: Villa M.

.11 Saan Matatagpuan ang kanyang Koleksyon: Sa kanilang Bahay na pinamana sa kanya ng kanyang mga magulang.

. habang ako ay nag-aaral ng aking leksyon sa kolehiyo ay lubos na pinakikinggan ko ang mga plakang ito na para bang nakapagbibigay sa aking ng matinding ligaya at nahihiligan ko lalaong mag-aral. Pokus: Ang kanyang pagiging kolektor ng plakang Pilipino: Una sa lahat. awiting bukid at iba pang sikat na mang-aawit ng kanilang panahon. Nang bata bata pa kasi ako ay pag-aaral lang talaga ang aking pokus kaya’t hindi ko pa masyadong nahihiligan ang musika at ang mga plakang laging bukambibig ng aking mga magulang. Tumutulong din ako noon sa paglilinis ng mga plaka ng aking ama sa kanyang silid. mahilig kasi akong makinig sa awiting sariling atin sa namana ko pa sa aking ina at ama na lagi akong kinakantahan ng mga kundiman. Kaya’t di naglaon ay natutunan ko na ring mahalin at bigyan ng pamsin ang mga plakang ito. parang parte na ng aming pamilya. hindi ko na talaga maiaalis ang pagkahilig ng aking pamilya sa musika sa sadyang parang naging kabiyak na ng aming pamilya. Halimbawa na lamang ay. Kitang–kita ko pa ang matagal at mabusising paraan nang paglilinis ng aking ama ng kanyang mga plaka. sabi pa nga niya ay dapat ituring ang mga itong parang aking sariling kapatid. Kasabay pa rin nito ang paglilinis ko at pangangalaga ng mga plakang Pilipino na nakaimbak sa kwarto ng aking mga magulang. Pamilya na talagang maituturing ang mga ito sa mga Gonzales. sabi pa kasi niya. Ngunit. siguro noong ako’y nasa elementarya at malapit nang mag High School ay nakita ko na ang mga plaka ng binibili ng aking mga magulang at mga nakatatanda kong kamag-anak na kanilang pinakikinggan at pinag-uusapan tuwing sila ay magkikita-kita. nang ako’y nag-aaral pa ay nagsimula na rin akong bumili ng mga plakang ito na ibinibigay ko sa aking mga magulang dahil hindi na rin sila gaanong nakabinbili at nakakapagkolekta. Ikalawa. naalala ko pa nga ang mga ngiti ng aking ama kapag nakikita niyang nililinis ko ang kanyang mga plaka.12 II. Noong bata pa lang kasi ako.

Ang ilan pa sa aking koleksyon na masasabi ko ng koleksyon ng aking pamilya ay ibinibigay o inireregalo sa amin ng aking mga kaibigan at kamag-anak. Yung mga plaka ko naman. Paminsan-minsan ay pinakikinggan naming magasawa ang mga plakang ito. kasama na ang mga kundiman. Paano po ang ginagawa ninyo sa mga plaka ninyo samantalang ang teknolohiya sa panahon ngayon ay mga CD na? Kalian nga lang ay nasira ang player ko ng plaka. talagang . May gumagawa pa rin naman ng mga ganito kaya lang may kahirapan na rin maghanap ng pin nito na kailangan ding palitan pag napupudpod sad alas nang pagpapatugtog. Kaya na lamang nakita ng aking mga kaibigan na mahilig ang aking pamilya sa pangungolekta ng mga plakang Pilipino.13 gayang-gaya ko na raw ang paraan nang paglilinis na gusto niya sa kanyang mga plaka. Nakakatuwang isipin na pati ang aking asawa ay nakikisabay sa aking kagustuhan sa mga plakang Pilipino. hindi na ako tumanggi kahit alam ko na sila talaga ang natatanging kolektor ng mga ito. Mula noon. Nang kinasal kasi ako at nagbalak nang bumukod ng tahanan sa aking mga magulang ay ipinamana na sa aking ng aking mga magulang ang kanilang plaka. kantang pang-pag-ibig at mga kanta ng buhay. nakita ko na ang paglago ng koleksyon ng aking mga magulang at mga kamag-anak ng mga plakang Pilipino. Masarap talagang isipin na lubos na naging kolektor na ang batang dati ay hindi man lang pinapansin ang ganitong mga bagay. Isinama ko ang mga ito sa aking bahay at iba sa aking opisina. Sabi kasi nila ako lang raw ang nagtitiyagang mag-alaga sa mga ito kaya nararapat lamang na isama ko ito sa aking pagbukod ng tahanan sa aking mga magulang. Nagsimula akong makilalang kolektor ng mga plakang Pilipino ng aking mga kaibigan at katrabaho pagkatapos kong magpakasal sa aking katuwang na si Tino. Nakikita ko rin kasing nililinis at inaalagaan niya ang mga ito. Ito kasi ang paraan na nakikita ko sa kanya noon.

Mahal na yan sa panahon ng aking mga magulang. maraming kaugnayan sa ating kultura at musika ang maipapasa sa ating kasaysayan. Hindi na nila nakita ang mismong lumang plaka.50 pa ang unang plaka sa koleksyon ng aking pamilya. may sarili akong lalagyan para sa mga ito. maipapasa mo pa sa mga bagong henerasyon. Iyan ang halagang aking natatandaan. kundi ang mga nilalaman nito ay talagang authentic na musikang Pilipino at mga koleksyon na maituturing na mga hard-to-find.14 itinatago ko na lamang yan bilang bahagi ng koleksyon ko at ng aking pamilya. Bukod sa may kani-kaniyang lalagyan ang bawat plaka. sa litrato at kwento na alang nalalaman ang mga iyon. Minsan naiisip ko na katulad pa yan ng sinaunang plantsa na nilalagyan pa ng uling para lamang makapagunat ng mga damit. Dahil ipinamana lang sa akin gang mga plakang iyan marahil ay nasa P0. Sa paraan na nakita ko ng paglinis ng aking ama sa plakangng ito. Kailangan din na mainggt ang paghawak sa mga plaka para hindi magasgasan. Lalo na itong mga plaka ng aking pamilya. may kalakihan nga lang. Hindi man ito uso sa ngayon. hindi lang siya souvenir na pruweba. Pero kung ikaw ay nakagtago noon. lubos na nasa magandang kondisyon pa ang ang aming mga plaka. Ang mga henerasyon ngayon. Para din naman CD ang mga iyan sa panahon ngayon. Kahit lumipas ang mga ilang henerasyon. . Ang importante lang sa mga plakang ito ay huwag mabasa at magasgas. Hindi ko ibebenta ang mga iyon kahit wala na sa teknolohiya dahil mga collector’s item na ang mga iyon. Paano ninyo po pinangangalagaan ang mga ito at magkano ang halaga ng unang plaka sa kanyang kolekyon? Madali lng naman itago at i-preserve ang mga plakang iyan dahil matitibay ang mga ito. mayroon akong souvenir ng bahagi ng aking kasaysayan at musika.

Bulacan ay pumapayag na mailathala ng grupong nakipanayam ko. Gonzales na nakatira sa 88 Stma. City of Malolos. Trinidad. ang aking interbyu at ang mga koleksyong plakang Pilipino ng aking pamilya. .15 Ika-28 ng Enero 2008 Ako. si Villa M.

Pamagat: Banahaw Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records 3. 2. Pamagat: Pook na Kaakit-akit . Pamagat: Ang Dalagang Nayon Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records 3. Pamagat: Tunay na Ligaya Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records Nagsaplaka: Villar Records 2. Pamagat: Sa Libis ng Nayon Pamagat: Katakataka Umawit:Sylvia La Torre Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records Nagsaplaka: Villar Records 3. Pamagat: Buhay Nayon Side B 1. Pamagat: Dalaga’t Binata Umawit: Sylvia La Torre Side B 1. 3. Pamagat: Halina’t Magsaya Pamagat: Sa Bukid Umawit: Sylvia La Torre Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records Nagsaplaka: Villar Records Side A 1. Pamagat: Maligayang Araw Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records 2. Pamagat: Ang Paglalaba Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records 2.16 KABANATA IV Side A 1.

2. 2. Inc. Pamagat: Unang Pag-ibig Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Inc. D. Pamagat: Pamulinawen(2:50) Umawit: P. Pamagat: Paminsan-minsan Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Pamagat: Pag-ibig Mo Langit Ko Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Inc. Side A 1. Pamagat: Nakaw na Pag-ibig Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products.17 Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records Umawit: Sylvia La Torre Nagsaplaka: Villar Records Side A 1. Side B 1. Nagsaplaka: AM Records Note: tugtog sa Bumbong(single-note tube) at Tulali( bamboo flute) Side B 1. Inc. D. 3. Pamagat: Dapat Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Inc. Pamagat: Leron-Leron Sinta(3:10) Umawit: P. Pamagat: Kailangan Ko’y Ikaw Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products.Klung( bamboo piano) . Inc. Nagsaplaka: AM Records Note: tugtog sa Bumbong(single-note tube) at Tipang. 3.

Inc. Inc. 2. 3. 2. Inc. Pamagat: Kitang-kita Ko Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Pamagat: Saranggola ni Pepe Umawit: Celeste Legaspi Nagsaplaka: Blackgold Records Side B 1. Side B 1. 3. Inc.18 Side A 1. Pamagat: Kasal Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Pamagat: Kitang-kita Ko Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Pamagat: Lahat ng Gabit Bawat Araw Umawit: Celeste Legaspi Nagsaplaka: Blackgold Records Side A Side B . Inc. Side A 1. Pamagat: Minsan Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Pamagat: Sayang Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products. Inc. Pamagat: Buksan ang Puso Umawit: Claire de la Fuente Nagsaplaka: Dyna Products.

Pamagat: Ikaw ang Dahilan Umawit: Tessie Miranda Nagsaplaka: Silahis Records Side A 1. Pamagat: Kay Hirap Pala ng Iwanan Umawit: Diamedes Maturan Nagsaplaka: Villar Records 1. Pamagat: Ako’y Mahalin ng Buong Puso Umawit: Silahis Trio Nagsaplaka: Silahis Records Side B 1. Pamagat: Kita’y Laging Mamahalin Umawit: Tessie Miranda Nagsaplaka: Silahis Records Side B 1. Pamagat: Dinggin Umawit: Diamedes Maturan Nagsaplaka: Villar Records Side A 1. Pamagat: Pasko sa Puso Ko Umawit: Joey Abando and Baby Gil Nagsaplaka: Canary Records . Pamagat: Luha sa Aking Mata Umawit: Tessie Miranda Nagsaplaka: Silahis Records Side A Side B 1. Pamagat: Araw ng Pasko Umawit: Jun Matillin Nagsaplaka: Canary Records 1.19 1.

Side A Side B . Int’l. Pamagat: Mr. Int’l. Pamagat: Gumising Ka Umawit: Bong Valenzuela Nagsaplaka: Octoarts. Int’l. Pamagat: Bistado na Kita Umawit: Manuel Matilin Nagsaplaka: Octoarts. Int’l. Pamagat: Ako’y Litong-lito Umawit: Ella del Rosario Nagsaplaka: Octoarts. DJ Umawit: S. Pamagat: Magbago Ka Umawit: Bong Valenzuela Nagsaplaka: Octoarts. Side B 1.20 Side A 1. Pamagat: Ako’y Mahal Mo Rin Umawit: Manuel Matilin Nagsaplaka: Octoarts. Lebay and Baby Gil Nagsaplaka: Octoarts. Int’l Side A 1. Side A 1. Int’l. Side B 1. Side B 1.

Pamagat: Kundiman. Pamagat: Madaling Araw Umawit: Leopoldo Silos Nagsaplaka: Villar Records Note:Kasama ang Villar Symphonettes and piano Side B 1.21 1.Pangarap Umawit: Leopoldo Silos Nagsaplaka: Villar Records . Pamagat: Aking Minamahal Umawit: N. Pamagat: Luha sa Kalipay Umawit: Leopoldo Silos Nagsaplaka: Villar Records Note:Kasama ang Villar Symphonettes and piano Side A 1. Aragon Nagsaplaka: Silahis Records 1.Pag-ibig Umawit: Conching Rosal Nagsaplaka: Villar Records Side B 1. Pamagat: Nawa’y Lumigaya Ka Umawit: Tessie Miranda Nagsaplaka: Silahis Records Side A 1. Pamagat: Kundiman. Pamagat: Paalam Umawit: Leopoldo Silos Nagsaplaka: Villar Records Note:Kasama ang Villar Symphonettes and piano Side A 1. Pamagat: Parang Kahapon Lamang Umawit: Leopoldo Silos Nagsaplaka: Villar Records Note:Kasama ang Villar Symphonettes and piano Side B 2.

15 Side B 1.22 Side A 1. Pamagat: Tugtugin sa Bukid (3:10) Umawit: Chino Toledo Nagsaplaka: AM Records Note: kasama ang 50 Bata edad 8. Pamagat: Barangay (2:20) Umawit: Chino Toledo Nagsaplaka: AM Records Note: kasama ang 50 Bata edad 8.15 .

Nakakatuwa pong isipin na kahit tayo ay mabilis na umiikot sa modernisadong mundo. naging malaking bahagi po ito sa aming kaalaman. LISTAHAN NG MGA SANGGUNIAN . nalaman naming ang iba’t ibang mahahalagang personalidad noong kapanahunan ng aming mga magulang. marami kaming natutunan tungkol sa uri ng pamumuhay noong mga panahong 50’s hanggang 80’s. Higit po sa lahat. Gonzalez. mayroon pa ring iilan na may dedikasyong preserbahin ang mga ganitong uri ng musika. marami kaming nalaman hindi lamang tungkol sa kanyang pagiging kolektor. Dahil sa aming pakikipanayam sa kanya. Dahil sa pamanahunang papel na ito.23 KONKLUSYON Batay sa aming nagawang pananaliksik. natutunan namin kung paano makitungo sa mga kolektor tulad ni G. nagkaroon kami ng mas malawak na ideya tungkol sa mga origihinal na musikang Pilipino noong unang panahon. Sa mga nabasa at naibahagi sa amin ng aming magulang noong kapanahunan nila. habang ginagawa namin ito. Hindi lamang iyon. kundi pati na rin sa kulturang Pilipino.

Remollino.tinig. http://www.html .tw/cayley/dissertation/ga_temp/5145 573.Diliman.Si darna at ang babaeng tunay.wikipedia.Unibersidad ng Pilipinas.com/v7/v7id.2005. Alexander Martin.org/wiki/Claire_de_la_Fuente http://www. QC.24 Leomo.mis.com/ch/index.2001.wikipedia.phtml#0.yzu.org/wiki/Sylvia_La_Torre http://en. Nastassa.175237281411.globalpinoy.http://webminer.Huwag hayaang maulit.net/text.edu.html http://tl.php http://sawikaan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times

Cancel anytime.