Coğrafi Konum: Bir yerin dünya üzerinde bulunduğu yere coğrafi konum denir.

Matematik ve özel konum olmak üzere ikiye ayrılır: 1. Matematik Konum: Bir yerin Ekvator’a ve başlangıç meridyenine göre yerinin belirtilmesine matematik konum denir. Bir yerin matematik konumunu belirlemek için paralel (enlem) ve meridyenlerden (boylam) yararlanılır. Sonuçlarına bakarsak:  Türkiye Kuzey Yarımküre’nin orta kuşağında yer alır. Ilıman iklim kuşağında yer alır.  Yıl içinde 4 mevsim belirgin olarak yaşanır. Ilıman iklim kuşağında yer alır.  Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla almayız. Dönenceler dışında yer aldığı için.  Enlem etkisiyle güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık azalır.  Kışın cephesel yağışlar olur.  Dağların güney yamaçları batı etkisiyle, kuzey yamaçlardan daha sıcaktır.  Kuzeyi ile güneyi arasındaki kuş uçuşu uzaklık 666 km. dir.  Doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı bulunur. 19° boylam farkı nedeniyle.  Yıl içinde II. ve III. Saat dilimleri kullanılır.  36° - 42° Kuzey Paraleli ve 26° - 45° Doğu Meridyeninde yer alır vatanımız.  Yaz saati uygulamasına geçerken Iğdır’ın (45° Doğu) yerel saati baz alınır. Kış saatine geçilirken ise Kocaeli (30° Doğu) yerel saati baz alınır. 2. Özel Konum: Bir yerin kıtalara, okyanuslara, denizlere, önemli geçitlere, boğazlara, ticaret yollarına, önemli madenlere, su yollarına uzaklığı, yer şekilleri, yükseltisi gibi özellikleri o yerin özel konumunu belirler. Türkiye’nin özel konumuna bakarsak:  Asya ile Avrupa kıtaları arasında yer alır.  Üç tarafı denizlerle çevrilidir.  Ortalama yüksekliği 1132 metredir.  Batıdan doğuya gidildikçe yükseklik artar.  Batıdan doğuya gidildikçe sıcaklık azalır.  Yer şekilleri, İklim çeşitliliği fazladır.  Doğal bitki örtüsü, tarım ürünleri çeşitliliği fazladır.  Doğu – batı yönlü uzanan sıra dağlar bulunur.  Kuzey – güney yönlü ulaşım zordur. Yer Çekimi:  Kutuplara gidildikçe artar. Özetle Sinop’ta ki yer çekimi en fazladır. Hatay’da en az. Çizgisel Hız:  Dünyanın kendi ekseni etrafında dönerken yaptığı hızdır. Ekvatordan kutuplara gidildikçe çizgisel hız artar. Özetle Sinop’ta ki çizgisel hız en az. Hatay’da en fazla.  Güneşin doğuş ve batış anındaki hızı etkilidir.  Güneşin ufuk düzlemindeki büyüklüğü yani görünümü etkilidir. Kutuplarda en fazla ekvatorda en azdır güneşin doğuş – batış süreleri.  Kutuplara gidildikçe güneş, son derece büyük ve kızıldır. Ekvatorda ise küçüktür. Türkiye’de Gece – Gündüz Süreleri  Yaz aylarında kutup noktasına yakın yerlerde gündüz süresi daha uzun olur. Yaz aylarında Sinop gündüz süresi en uzun iken gece süresi en kısadır.  Kış aylarında kutup noktasına yakın yerlerde gece süresi daha uzun olur.

1

 0° 29° 43° 43° . Iğdır’da güneş 05:00 doğmuş ise Kocaeli’nde ise 06:00 doğacaktır. 05:00 5. 28° Doğu Boylamında yer alan Aydın’da saat 18:50 iken saatin 16:30 olduğu yerin boylamı nedir?  X° 0° 28° (Aydın) Tam olarak 140 dakika fark var iki şehir arasında 140:4=35° Aydın’dan 35° boylam geri gideriz. 1 saat 12 dakika fark var. 05:20 üzerine 12 saat eklenirse güneşin batış zamanı bulunabilir. 21 Mart tarihinde 29° Doğu Boylamında İstanbul’da güneş sat 06:16 doğmuştur.4=72 dakika fark var. Aynı gün kış saati uygulanan ilimizde kaçta doğar?  30° 45° 45° . Doğudaki saat daha geç olacağı için çıkarırsak 08:48 27° 45° (Iğdır) 3.27°= 18° 18° . Türkiye’de yaz saati uygulanan merkezde 23 Eylül günü güneş saat 05:00 doğmuştur.29°= 14° fark var yani 14°. Aynı gün 43° Doğu Boylamında yer alan Erzurum’da güneş saat kaçta batar. İstanbul Erzurum 4. Greenwich’de saat 11:00 iken saatin 12:00 olduğu yerin boylamı nedir? 11:00 12:00 X yeri 1 saat geride 60:4=15° Doğu Boylamı çıkar. 0° X° 2.30°= 15° fark var o da 60 dakika yapar.4=56 dakika süre var. 16:30 18:50 2 . 7° Batı Boylamı olur. Türkiye’de 10 Temmuz günü saat yaz saati uygulandığı ilimizde saat 10:00 iken aynı anda 27° Doğu Boylamında yer alan İzmir’de saat kaçtır?  XX:XX 10:00 45° . İstanbul’da 06:16 güneş doğarsa Erzurum’da 05:20 doğar.Yerel Saat Hesaplamaları: 1.

 Doğu ve İç Anadolu bölgelerinde volkanik oluşumlar bulunur. miktarına ve çıktığı yerin özelliğine göre değişik şekillerde olur. Akdeniz: Nur Dağı. Magmadan yukarıya doğru bir hareket meydana gelir bu harekete iç kuvvet denir. Hasandağı. Dış Kuvvet: Kaynağını güneşten alarak iç kuvvetlerin bozduğu yeryüzünün deniz seviyesine kadar indirerek düzeltmeye çalışırlar. Süphan. Epirojenez. Volkan dağlarının olduğu yerler verimli topraklardır. Tendürek. volkanizma. Salt bu yüzden Muğla bölgesi Ege Bölgesinde en çok yağış alan yerdir. Kırık hatları arasındaki blokların bazıları çökerken (Graben).  İç Anadolu: Erciyes. Kuzey Anadolu dağları ve Toroslar Alp orojenezi sonucu kıvrılma ile oluşmuştur. ulaşım daha kolay yapılır. yeryüzüne çıkan magmanın bileşimine. taşındırma. Volkanik Dağlar: Yerin derinliklerinde bulunan kızgın. Bozdağlar. ergimiş ve basınç altındaki magmanın yeryüzüne çıkmasıyla oluşur. eski deniz tabakalarıdır. bazıları da yükselerek (Horst) dağlarını oluşturur.  Türkiye arazisi yakın jeolojik zamanlarda şekillendiği için. Karacadağ. 1 Menteşe Dağları. Magma yaptığı bu dikey akımla yeryüzünde yükselme ve çekme gibi şekil bozuklukları yaratır. başlıca dış kuvvetlerdir. 3 .  Marmara: Uludağ.  Akarsuların denize döküldüğü yerlerde verimli delta ovaları oluşmuştur. Aydın. Ege: Kaz.  Güney Doğu Anadolu: Karacadağ.  Kıvrım Dağlar: Esnek yapıdaki tabakaların bulunduğu alanlarda kıvrılma meydana gelir. buzul. Menteşe Dağları 1ile dağlar arasındaki ovalar bu şekilde oluşmuştur. dalga. Kıvrım dağlarının yükselen yerine Antiklinal alçalan yerine Senklinal denir. Volkan dağlarının yapısı ve biçimi.  Ülke topraklarının yarısından çoğu 1000 metre ve üzerindedir. Karadeniz: Canik Dağları.Türkiye’de Yerşekillerinin Özellikleri  Ortalama yükseltisi 1132 metredir. En son tabakada ise çekirdek yer alır. Aşındırma. biriktirme işlevlerini yaparlar.  Kırık Dağlar: Kıvrılma özelliğini kaybetmiş olan tabakalar. deprem (seizma) başlıca iç kuvvetlerdir. Buna paralel olarak da yer şekilleri ve arazi yapısı nedeniyle yaşam için elverişli bir yer değildir. 2. Bu tortullar. orojenez. üst üste birikerek tabakaları oluştururlar.  Karadeniz: Köroğlu. rüzgar.  Doğu Anadolu: Büyük Ağrı. Orojenik Dağlar: Dış kuvvetler tarafından aşınan malzemeler büyük su birikintilerinin tabanında tortulanır. Bu hareket dikey konveksiyonel akımı da denir. Marda. aktif deprem kuşağı üzerinde yer alır.  Dağlar doğu – batı doğrultusunda birkaç sıra halinde uzanır. Karadağ.  Türkiye aşınım döneminden sonra tekrar yükselmeye uğradığı için yüksek düzlükler geniş yer kaplar. Yer Şekillerini Oluşturan Etmenler İç Kuvvet: Yeryüzünün birinci katmanında Litosfer ikinci katmanında ise Magma (Manto) yer alır. iklim içerilere kadar sokulur. Ege Bölgesinde denize paralel uzanan tek dağdır. Nemrut. Türkiye’nin Dağları 1. Türkiye’de ki dağların büyük bir bölümü kıvrım dağlarıdır. Küçük Ağrı.  Batı Anadolu: Kula yöresi. Melendiz. Bu tabakların levhalar tarafından yan basınca uğramasıyla kıvrım ve kıvrık dağlar oluşur. Yunt. dağ oluşum hareketleri sırasında kıvrılmayarak kırılır. Akarsu. Graben oluşmasıyla verimli tarım araziler oluşur. Allahu Ekber. Kıvrım dağları oluşumundan önce.

Bafra (Kızılırmak). 2. Iğdır. Uzunyayla. Platolar 1. Kars. Türkiye’nin en verimsiz en az nüfuslanmış ovasıdır. Afyon. Ege Bölgesi: Bayat (Afyon). Erzincan. Tahıl ve baklagil aynı zamanda da küçükbaş hayvancılık ile uğraşılır. Isparta. deniz seviyesinde en yüksek platolar. 2. Bingöl. Gediz.  Ege Bölgesi: Akhisar. Hendek. D. Yazılıkaya. Ceyhan. tarıma çok elverişli. Çarşamba (Yeşilırmak). Bozok. Çatalca – Kocaeli: Türkiye’nin en gelişmiş en fazla nüfuslanmış yeridir. Bir ovanın delta ova olması için. Akdeniz Bölgesi: Taşeli. Dip Not: Türkiye’de delta oluşumu için gerekli tüm şartlar olsa da yeteri kadar delta yoktur.  Akdeniz Bölgesi: Korkuteli. İnönü. Acıpayam. (polye ovaları da denir). Çünkü. D. liman.  Ege Bölgesi: En çok bu bölgemizde var çünkü dağlar denize dik uzanmaktadır. akarsuyun döküldüğü deniz sığ olmalı.  Dağlar yayla ve kış turizmi için uygun yelerdir. koy. Altınbaşak. 3.  Marmara Bölgesi: Bursa.Dağların Etkileri:  Akdeniz ve Karadeniz’de dağların kıyıya paralel uzanmasından dolayı kıyıda girinti. Çukurova (en verimli ve en büyük delta).  G. Haymana. çıkıntı. Balıkesir. Zile. Anadolu Bölgesi: Erzurum. Horasan. Göksu. Erbaa. Elmalı.  Akdeniz Bölgesi: Hatay. Develi (çok yağış alır).  Dağların geniş yer kaplaması karayolu yapımında birim maliyetin artmasına neden olur. Niksar. 5. Kars. Kemal Paşa. iç bölgelerin karasallaşmasını sağlar. Pasinler. Elazığ. D. Delta Ovaları: Kıyı ova anlamına da gelir. 4 . denizin bu bölgede sığ olmasıdır. Seyhan.  Doğu Anadolu Bölgesi: Malatya. Kızılkaya.  Ege Bölgesi: Muğla. K/B Menderes.  Karadeniz Bölgesi: Tüm delta ovalar Orta Karadeniz’de yer alır. denizlerde tuzluluk oranının farklılığı sebebiyle meydana gelen yoğunluk farkına dayalı alt ve üst deniz akıntılarının olmasından kaynaklanmaktadır. burada gür ormanların yetişmesini sağlarken. Ardahan.  Karadeniz Bölgesi: Bolu. Kahramanmaraş.  Kıyı kesimine düşen bol yağış. Bu nedenle bu ovalar Türkiye’nin etkin deprem kuşağı üzerinde bulunur. İç Anadolu Bölgesi: Obruk. Karstik Ovalar: Karstik bir taştır. Bu kırıklar günümüzde de canlıdır. En alçak plato deniz seviyesine çok yakın. Düzce. 1. Gembos. Aksaray. Tektonik Ovalar: Tektonik kökenli ovalar belli kırık hatlar üzerinde sıralanmıştır. Ankara Çubuk ovası. Anadolu Bölgesi: Hakkari Yüksek Ova (en yüksek ova). Bakırçay. En az yağış alan Iğdır ovasıdır. 6. ada ve yarım ada çok azdır. Kestel. 3. çevresine göre alçak olan düzlüklerdir.  Kuzey ve Güney Anadolu dağlarının geniş yer kaplaması tarım alanlarını sınırlandırmıştır. Burdur. Anadolu Bölgesi: Gazi Antep. M. Gevede. G. akarsuyun bol alüvyon taşıması gerekir. Çorum.  İç Anadolu Bölgesi: Konya. suda eriyebilir. Cihanbeyli. 4. Şuhut. akarsularda gelgitlerin olmaması gerekir. Şanlıurfa. Bunun nedeni ise. körfez. Hakkari. Muş. Türkiye’nin Ovaları Ova: Akarsular tarafından yarılmamış. Yazılıkaya (İç Anadolu içerisinde de yer alır). En fazla plato bu bölgede var.  Akdeniz Bölgesi: Aksu. Denizli. Karacabey. Amasya.

 Debi: Akarsuyun herhangi bir yerinden bir saniyede akan su miktarıdır. Karadeniz Bölgesi:  Çoruh: Rejimi düzensiz dağlık alanlardan geçiyor. kaynak suları. Rejimi karma ve düzensizdir.  Yeşilırmak: Rejim düzeni normal. kendi topraklarımızın içerisinde. Tek taşımacılık bu akarsu ile yapılır. B/K. Sakarya. çok düzensizdir.  Türkiye’de görülen yarı kurak iklim koşullarından dolayı taşıdığı su miktarları (debi) düşüktür. 2 Ülkemizde en etkili dış kuvvet. Kızılırmak. hidroelektrik enerji potansiyelleri fazladır ve bol miktarda alüvyon taşırlar. Akış hızlarının fazla olmasından dolayı aşındırma güçleri. kurak dönemde suları iyice çekilir.  Bütün kolları ile beraber akarsuyun suyunu topladığı alana havza denir.  Topladıkları suyu denize ulaştıran akarsulara açık havza denir. En çok malzeme taşıyan akarsu. 5 . Türkiye akarsularının debileri yarı kurak iklim koşullarından dolayı düşüktür. akarsuyun geçtiği yerlerin arazi yapısı. Böyle akarsuların rejimine de karma rejimli akarsu denir. Bartın çayı hariç.  Sakarya: Ege’den doğup Karadeniz’e dökülür.  Endüstrinin geliştiği bölgelerdeki akarsuların sanayi atıklarından dolayı kirlilik oranı fazladır. Kaynaktan başlayan kısma ise yukarı bölümü denize dökülmesine yakın yerlerine de aşağı. En uzun akarsudur.  Dağların fazla olması. Bazı akarsuların yatağındaki su miktarı yıl içinde belirgin bir azalma ve çoğalma göstermez sürekli yağışlarla beslenen Doğu Karadeniz bölümü akarsuları böyledir. Gediz. buharlaşma miktarı. Açık havzalıdır. Açık havzalı. Türkiye Akarsularının Genel Özellikleri  Yer şekilleri ve Türkiye’nin üç tarafının denizlerle çevrili olmasından dolayı boyları kısadır. Ergene. Debiyi ölçmek için en uygun yer akarsuyun denize döküldüğü bölgesidir.  Kızılırmak: Karma rejimli bir akarsu.  Bir göle dökülüyorsa ya da kara içinde kuruyup kaybolursa kapalı havza denir.Akarsular 2 Akarsuyun başladığı yere kaynak denir. havzadaki kar ve buzulların miktarı. havzaya düşen yağış miktarı. Debiyi. Düzlüklerden akıyor. Bu tip akarsuların rejimleri düzenlidir. debilerinin düşük olması ve rejimlerinin düzensiz olmalarından dolayı ulaşım ve taşımacılıkta yararlanılmaz.  İklimde yağış rejiminin düzensiz olması ve özellikle yaz mevsiminin kurak geçmesinden dolayı akıttıkları su miktarı mevsimlere göre değişir yani rejimler düzensizdir.  Bazı akarsuların yağışlı mevsimde su miktarı artar. ortada kalan kısmına ise akarsuyun orta kısmı denir. Kurak bölgelerdeki akarsular böyledir. bitki örtüsü ve insan faktörü etkiler. Gürcistan’dan Karadeniz’e dökülüyor.  Akarsu Rejimi: Akarsuların akıttığı su miktarının yıl içindeki değişimine denir.  Bazı akarsuların sularını birden çok bölge ya da yöreden aldığı için tek bir rejimden söz etmek mümkün değildir. Çünkü buradaki yağış rejimi düzensizdir. Susurluk. Menderes.  Bartın (Kocaırmak): Rejimi düzenlidir. Bu akarsuların rejimi düzensizdir. Porsuk…  Kar erimelerinden dolayı debileri ilkbahar mevsiminde en yüksektir. yükseklik ve eğimden dolayı akış hızları fazladır.  Hızlı akmaları. Kaynak bölgesi İç Anadolu. Gerçek anlamda denge profiline ulaşan tek akarsu. Su miktarı yıl içinde belirsiz zamanlarda artar ve azalır. Açık havzalı.

Tuz gölü  İç Batı Anadolu: Akşehir gölü. Dip Not: Bir akarsu denge profili ve menderes için uğraşırken arazi üzerinde vadi oluşumlarını da sağlar. Bulgaristan için Ege denizi açık havzadır. Açık havzalı. Akdeniz Bölgesi:  Dalaman: Rejimi düzensiz çünkü Akdeniz iklimi. Çukurova deltasını oluştururlar. Çok kısa sürede Graben düzlüklere indikleri için denge profilini tamamlayarak menderes oluştururlar. Meriç nehrine katılır. Denge Profilleri: Her akarsu denge profiline ulaşmak ister. 3. Açık havzalı. Anadolu başta olmak 6 . Rejimleri düzensizdir.  Asi: Suriye’den gelir. Bartın çayı ve bazı Ege bölgesi akarsuları (Gediz. Sadece.Marmara Bölgesi:  Susurluk: Rejimi düzensizdir. Yurdumuzdaki Kapalı Havzalar  İç Anadolu: Konya. Afyon. Menderes: Denge profiline ulaşan bir akarsu bu sefer yatağını yana doğru aşındırmaya başlar. Bundaki amaç yatağını geriye ve derine doğru aşındırarak mümkün olduğunca sakin bir akım sağlamaktır. Açık havzalı.  Seyhan/Ceyhan: D. Karstik yer altı sularıyla beslenir. Vadiler akarsuların yaptığı aşındırmayla yanlamasına. Sonuçta ters S harfi yaparak akarsu yatağını meydana gelir ve buna Menderes denir. Açık havzalıdır. Açık havzalı.  Meriç: Kaynağı Bulgaristan Ege denizine dökülür.  Ege bölgesinde daha fazladır. D. Açık havzalıdır. derinlemesine genişler.  Fırat/Dicle: Basra Körfezine dökülür. eğimin azaldığı düzlüklerde yatık yamaçlı ve tabanlı vadiler oluşur. Rejimleri düzensizdir. 2.  Akdeniz Bölgesi: Göller yöresi  Doğun Anadolu: Van gölü  Hazar gölü  Bafra denizi Akarsu Aşınım Şekilleri 1. Açık havzalı.  Ergene: Kapalı havzalıdır. Bakırçay) ulaşmıştır.  Kura: Hazar’a dökülüyor. B/K Menderes.  Manavgat: Türkiye akarsuları içinde rejimi en düzenli akarsudur. Hazar denizi Türkiye’nin açık havzasıdır. Anadolu’dan gelir. topraklarımızdan İran’a geçer kapalı havzalıdır. Dolaylı yoldan Ege denizine dökülür. Vadi: Akarsuların içinde aktığı uzun çukurluklardır. Açık havzalı.  Aras: Hazara gidiyor. Bu akarsular üzerinde rafting yapılamaz. Ege Bölgesi:  Bakırçay:  Gediz.  Ülkemiz akarsuların büyük bir bölümü denge profiline ulaşmamıştır. Vadiler oluşum bakımına göre:  V vadi (çentik)  Boğaz vadisi  Kanyon vadi: Bu vadiler denge profili sırasında akarsuların yukarı ve orta çığırlarında yani eğimin yüksek olduğu yerlerde sık görülür. Bu vadiler D. Anadolu Bölgesi:  Zap: Kaynağı Irak. Eğimin fazla olduğu yörelerde derine arındırmanın etkisiyle dik yamaçlı kerkit vadiler oluşurken. Hidroelektrik enerji potansiyeli en yüksek akarsular. B/K Menderes: Kaynakları aynıdır.  Aksu: Kaynağı Eğirdir gölü.  Göksu: Rejimi düzensiz karlar ile beslenir.

2. 5. Bu tür oluşumlar İç Anadolu bölgesinde sık görülür. alçıtaşı. 3. Peneplen: Hafif dalgalı düzlüklerdir. kırmızı renkli bir topraktır. Lapyalar: Taşlar üzerinde küçük kanalcıklardır. G. Bu toprağın diğer adı. Akdeniz ve Ege: Terrerossa. Humusu çok zengin dünyanın en verimli toprağıdır. 7 . Obruklar: Baca ve kuyu biçimindeki erime çukurluğudur. Yürünmesi güç. Çay ve fındık yetişir zaten. Anadolu bölgeleridir. Çok yağmur yağdığı için topraktaki humus yıkanarak az verimli topraklar. 4. Kırgıbayır: Bitki örtüsünün tahrip edildiği eğimli arazilerde sel sularının oluşturduğu yarıklardır. Anadolu bölgesinde daha fazla. Peribacası: Volkanik tüflerin bulunduğu yarı kurak iklim bölgelerinde sel sularının oluşturduğu yarıntılar arasında meydana gelen piramit şeklindeki oluşumlardır. suda eriyen taşlardır. Marmara’da sık görülür. Organik parçalar ile toprağa humus karışır.üzere. Erozyon en çok İç Anadolu bölgemizde olur. G. çağlayan ve çavlanlarda suyun düştüğü yerde oluşan çukurluklarıdır. İçi su ile dolarsa gölet olur. Karadeniz. Belli Başlı Toprak Tipleri 1. Doğu Anadolu başta olmak üzere Akdeniz Bölgesinde de en çok olan bölgeler. İç Anadolu Bölgesi: Bozkır tipi toprak vardır. 3. Aşırı kuraklıktan dolayı aşırı tuzlu bir topraktır. Konya obruğunda olduğu gibi. günlük ve yıllık sıcaklık farklarının çok olduğu yörelerde görülür. 6. Heyelan ise en çok Karadeniz’de gerçekleşir. D. Eğimin azaldığı yerlerde görülürler. Erozyon ile humus ve toprak bir daha geri gelmemek üzere yok olur. Toprak Oluşumu 1. 2. Dip Not: Akdeniz Bölgesinde sıktırlar. Doğu Anadolu Bölgesi: Bozkır tipi toprak vardır. Bu çukurluklar suyun kireci eritmesi ile meydana gelir. Bitki örtüsünün zayıf olması sel sularının aşındırması etkilidir. tuz taşı gibi taşlardır. Kalker (kireç taşı). Biraz daha fazla verimli bir topraktır. Uvalar: Birkaç dolinin birleşmesi ile oluşan daha büyük erime çukurluklarıdır. 1. biçimsiz şekillerdir. İç Anadolu bölgesinde Ürgüp – Göreme – Nevşehir (Kapadokya yöresi) çevresinde görülür. Laterit (doğu) tipi topraklar yer alır. Doğu Anadolu Bölgesi: Çernozyom tipi toprak yer alır. Aşırı kuraklıktan dolayı aşırı tuzlu bir topraktır. 7. Akdeniz. 2.  Tabanlı vadi: Bu tür vadiler menderes yapan akarsularda daha çok sık görülür. Ege Bölgesinde daha çok. Tuz topraktaki canlıyı öldürür. 4. 5. Kimyasal Çözülme: Suyun ve nemin çok fazla olduğu yerler görülür. Karstik Şekiller Karstik. Organik (Biyolojik) Parçalanma: Canlı kalıntılarının toprağa karışmasıdır. Bu tür kayaçlar suda eriyerek aşındırma şekilleri buharlaşma yoluyla da biriktirme şekilleri oluştururlar. Karadeniz Bölgesi: Podzol (batı). kara topraktır. Güney Batı Ege’de görebiliriz. Dolinler: Çapları 5 metre ile 200 metre ile değişen küçük çukurluklardır. Hatta içme suyu olarak kullanılabilir. En az vadi görülebilecek yerler Marmara. Karadeniz’de çok fazla. Fiziksel (Mekanik) Çözülme: Dünya üzerinde nemin az olduğu. 3. Toprak içindeki demirden dolayı. Humus toprağın en üstünde yer alır. 4. Dev Kazanı: Akarsu yatakları içinde. Tuz topraktaki canlıyı öldürür.

Rüzgar aşındırmaları bir de deniz kenarlarında ki deltalarda görülür. Anadolu bölgelerinde görülür. Çekmece gibi)  Tombolo: Kıyı yakınındaki adanın kıyı oku ile karaya bağlanması sonucu oluşan yarımadalardır. Beyşehir. Eber. Terkos gölleri. Anadolu Bölgemizdir. en çok Ege ve İç Anadolu’da görülür. 2. Iğdır. K. Ulubat. Karadeniz’de görülür. Dalgalar dağların denize paralel uzandığı yüksek kıyılarda aşındırma. kıyı kordonu  Lagün: Kıyı set gölü (B. dalgalar tarafından işlenir. Doğu ve Batı Karadeniz ile Antalya bölümünde yaygın olan aşındırma şeklidir. Eğirdir. Güney Marmara’daki Kapıdağ yarımadası. Rize’de bulunan Kaçkar dağı en popüler dağ konumunda bu alanda. Rüzgar.  Tuz gölü. Rüzgarın Oluşturduğu Şekiller Rüzgar. Karstik Göller:  Kalkerli arazide çözünme sonucu oluşan göllerdir. Çekmece. çöl bölgelerinde olan bir dış kuvvettir. Tektonik Göller:  İç kuvvetlerin etkisi ile yer kabuğunun çöken bölümlerinde suların birikmesi ile oluşur.  Salda. Dalga aşındırma şekilleri:  Falez (Yalıyar): Dalgaların aşındırması sonucu kıyılarda oluşan dikliklerdir. İznik. kıyı düzlüklerin uzandığı alçak kıyılarda daha çok biriktirme şekilleri oluşturur. buzullarla birlikte ülkemizde yer şekillerimizin oluşumunda en az etkili olan dış kuvvettir.Göller Kara içlerinde oluşan. Dalgaların Oluşturduğu Şekiller Türkiye’de kıyı şekillenmesinde etkili olan en önemli güç dalgadır. Köyeceğiz. Dip Not: Bir göl suyunu dışarıya boşaltıyorsa suyu mutlaka tatlıdır. Bölge olarak en fazla buzullaşma D. Buzulların Etkileri Türkiye’nin matematiksel konumundan dolayı buzullaşmanın etkisi azdır. kurak. 8 . Oluşan birikim şekilleri:  Kumsal  Kıyı oku. denizlerde doğrudan bağlantısı olmayan durgun su kütlelerine göl denir. İç Anadolu ve G. acı veya sodalıdır. Elmalı…  Karstik göller erimeye devam ettikleri için büyümeye devam ediyorlar. Buzullaşma ortalama 2500 metre ve üzerindeki dağlarda etkilidir. Eymir. Bu materyal. Türkiye’de sadece 4 mevsim buzla kaplı olan dağ vardır o da Hakkari’de bulunan Cilo’dur. Volkanik Göller:  Volkan konilerinin tepesinde bulunan krater gölleridir. Ketse. Bu bölgelerde mekanik çözülme fazladır. Dağların denize paralel uzanmasından dolayı. Doğal Göller: 1. Akdeniz bölgesinde yaygındır. Akşehir. Bu nedenle Türkiye’de rüzgarların oluşturduğu şekiller çok azdır. En fazla etkili olduğu yöreler Konya – Karapınar çevresi ve kıyı kumullarıdır. Nemrut gölü. Burdur. Dışarıya akışı olmayan göllerin suları tuzlu. Avlan. dalgaların ileri – geri hareketleri sonucu alçak kıyılar boyunca birikir. Dalga biriktirme şekilleri: Kıyı yakınında deniz dibindeki materyal. En fazla D. Mogan.  Kıyı Set Gölü: B/K Çekmece. Buzulların oluşturduğu şekle moren denir. Set Göller:  Volkanik Set Gölü: Van gölü (nemrut dağından çıkan lavlarla oluşmuş)  Alüvyon Set Gölü: Bafa. Sapanca. 3. 4. Manyas ve Hazar Gölleri.

çıkıntı. ada. koy. Oluştuğu yerde hava açık ve güneşli. Dip Not: Farklı yönlerden gelen akımlar nedeniyle cephesel yağışlar görülür. Ülkemizde farklı iklim tiplerinin bir arada görülmesi bölgeler arasında. doğal liman fazladır. Bu basınç nem taşımaz. körfez. iklim koşullarının bölgeler arasında hatta bölge içinde farklılaşmasına neden olur. serin. En güçlü ve en etkili basınçtır ülkemizde. Karayel. Türkiye’de yer şekillerinin çeşitlilik göstermesi. Denizel etkiler iç kesimlere sokulamaz. Türkiye’de rüzgarın en şiddetli olduğu yeler Çanakkale. sıcaklığın doğuya gidildikçe azalmasına Doğu Anadolu bölgesinde kış aylarının çok kar şeklinde 9 . Türkiye’de yer şekillerinin çeşitlilik göstermesi ve kısa mesafelerde değişmesi. Basınç ve Rüzgarlar Basınç farkı ne kadar fazla ise rüzgarın şiddeti de o kadar fazladır. Alçalıcı ve yatay hava akımı yapar. karasal. kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım kolaydır. Türkiye’deki basınç merkezleri  Balkan YB: Süreklidir. doğal bitki örtüsünün. Dağların denize dik uzanmasından dolayı girinti. Anadolu’da yaz mevsiminin aşırı kurak geçmesine neden olur. Dip Not: Türkiye’de Haliç görülmez çünkü gel – git olayının olması gerekmektedir. Ege denizinden sonra. Serin yazlar. tarım ürünlerinin. Türkiye’de Esen Başlıca Rüzgarlar  Kuzey sektörlü. Lodos.  Enine kıyılar: Dağların denize dik uzandığı Ege kıyılarından görülür.Türkiye’de görülen kıyı tipleri:  Boyuna kıyılar: Dağların denize paralel uzandığı Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında görülür. Yükseltici dikey yönlü hava hareketi yapar (Hafif).  AB (Alçak basınç): Rüzgarı sıcak/ılık. toprak türlerinin. hava bulutlu. Bununla beraber ülkemizde özel konumun etkisiyle step. Kıble ve Keşişleme sıcak etki yapar. koy. kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım geçitlerle sağlanır. falezler fazladır.  Bu kıyıların dışında İstanbul ve Çanakkale boğazları Ria tipi kıyı. ılıman okyanus iklim gibi farklı iklim tipleri görülmektedir.  İzlanda YB: Süreklidir. kapalı ve yağışlıdır.  YB (Yüksek basınç): Rüzgarı soğuk. Basınç farkı için 1013 mb referans alıyoruz. altındaki değerler ise alçak basınca (AB) girer.  Sibirya YB: Kış aylarında etkilidir.  Basra AB: Yazın etkilidir. Bu kıyılarda girinti. ada. nüfus yerleşme türlerinin. körfez. Kuru soğuk kışlar. yarımada. doğal liman az.5 C° sıcaklık azalır. Türkiye’nin İklimi Türkiye genel olarak orta kuşakta Akdeniz iklim sahasında yer alır. Yıldız ve Poyraz soğuk hava getirir. G. Türkiye ortalama yüksekliği fazla olan bir ülkedir. Enine kıyının görüldüğü Ege’de kıta sahanlığı/şelfi çok daha geniştir. turizm faaliyetlerinin farklılaşmasına neden olmuştur. Oluştuğu yerlerde. Yer Şekillerinin Etkileri Türkiye’de aynı anda 4 mevsimin yaşanabilmesinin nedeni yer şekilleridir. yüksekliğin kısa mesafelerde değişmesi. Marmara ve Karadeniz gelir. yarımada. çıkıntı. Batıdan doğuya yüksekliğin artması. Kuru soğuk getirir. Antalya – Kaş çevresinde Dalmaçya tipi kıyı örnekleri de görülür. farklı mevsim özelliklerinin aynı anda görülebilmesini ve iklimin çeşitlilik göstermesini sağlamıştır. Marmara’dır. Denizel etkililer iç kesimlere daha rahat sokulur. Yani 1013’ün yukarısı yüksek basınca (YB).  Azor YB: Süreklidir.  Yükseklik: Atmosferde yükseldikçe her 100 metrede 0. akarsu rejimlerinin.  Güney sektörlü. Kuru soğuk kışlar.

Karadeniz bölgesinde yüksekliğe bağlı olarak bitki örtüsü kuşakları oluşturur.    3. En fazla yağış kışın en az yağış yazın düşer. 1. iç bölgelerin karasallaşmasını. Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgelerinde yoğunluk daha fazla. Şanlıurfa: Sonbahar: %17. Kışın: %28. Yazın: %3. Doğal bitki örtüsü makidir. Antalya: Sonbahar: %23. Yazın: %16. Fizyolojik yoğunluk İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde düşüktür. Tarımsal Nüfus Yoğunluğu Tarım nüfusunun. yapraklarını dökmeyen iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlardır. yazlar sıcak ve kurak en yağışlı mevsim kıştır. İlkbahar: %28 yağış alır. Yazın: %20. Kocaeli. 1997 yılında yapılan sayımın amacı seçmen dağılımı ve sayısını güncelleştirmek. Kışın: %44. yazlar serindir. o yerin yüzölçümüne bölünerek elde edilir. İlkbahar: %31 yağış alır. yukarı kesimlerde iğne yapraklı orman bulunur. Kars: Sonbahar: %18. İlkbahar: %26 yağış alır. Akdeniz: Kış sıcaklıkları ortalaması 0 °C üzerinde. Artvin. Kışın: %29. Hakkari. 1990’dan sonra her 10 yılda yapılmaya başlanmıştır. Doğal bitki örtüsü kışın yaprağını döken ağaçlar ile. tarım topraklarına bölünmesiyle elde edilir. İstanbul. Karasal: Kış sıcaklıkları 0 °C altına düşer. tarım ürünlerinin daha geç olgunlaşmasına neden olur. Aritmetik Nüfus Yoğunluğu Bir yerin toplam nüfusunun. karın uzun süre yerde kalmasına. Orman sınırının üzerinde Alpin çayırları bulunur. don olayının uzun süre görülmesine. Yazın: %15. düzlüklerin geniş yer kapladığı bölgelerde düşüktür. Şırnak. Yağış rejimi düzensizdir. Yazın: %5. Dağların alt kesimlerinde geniş yapraklı. orta kesimlerde karışık. İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde düşüktür. Yazın: %35. Yoğunluk en fazla Marmara.                   olmasına. Kar erimeleri ile ilkbahar mevsimi daha yağışlıdır. Ağrı. Kastamonu gibi illerde 50 kişinin altındadır. İlkbahar: %38 yağış alır. İzmir gibi illerde yoğunluk 200 kişinin üzerinde iken Sivas. Nüfus ve Yerleşme Türkiye’de ilk nüfus sayımı Cumhuriyet döneminde 1927 yılında yapılmıştır. Tarımsal nüfus yoğunluğu yer şekillerinin engebeli tarım arazisinin az olduğu dağlık bölgelerde yüksek. 10 . Kışlar ılık. Kışın: %16. En fazla yağış Doğu Karadeniz özelikle Rize alır. Konya: Sonbahar: % 19. Türkiye’de İklim Çeşitleri Karadeniz: Karadeniz kıyılarında ve özellikle Doğu Karadeniz’de görülen ılıman her mevsim yağışlı iklimdir. tarım alanları yüzölçümlerine bölünmesiyle elde edilir. kıyı iç bölge arasında iklim farklılıklarının artmasına neden olmuştur. Yağış rejimi düzenlidir. İlkbahar: %16 yağış alır. Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu Toplam nüfusun. Türkiye’deki Yağış Rejimleri Rize: Sonbahar: %35. İlkbahar: %21 yağış alır. Sıcaklık farkları nemlilikten dolayı azdır. Dağların uzanışı: Türkiye’de dağlar genellikle doğu – batı yönünde uzanır. Kışın: %54. En yağışlı mevsim sonbahar.      2. Gümüşhane. en Doğu Anadolu bölgesindedir. İstanbul: Sonbahar: %27. 1935 yılından itibaren her 5 yılda sayım yapılması dönemi açılıştır. Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde kıyıya paralel uzanan dağlar denizel etkilerin iç kesimlere sokulmasını engelleyerek kıyıda yağışı artırırken. en az yağış alan mevsim de ilkbahardır. Kışın: %36.

Kıyı Ege. Eskişehir.  Hayvansal yem ve bira yapımında kullanılır. Amik ovası ve diğer bölgelerin akarsularında yapılır.  En fazla İç Anadolu (Konya başta) %31 ve Güney Doğu Anadolu bölgesinde yetiştirilir. Ankara. Hatay vb. Kıyı Ege.  Diğer dağlık bölgeler. G. Iğdır. Pirinç:  Sıcak yaz ve bol su istediğinden dolayı üretimi vadi tabanlarında ve sulak ovalarda yapılır.  En az üretim Karadeniz’de (doğu). Sulak arazide sıtma hastalığına neden olmasında dolayı üretimi devlet kontrolünde yapılır. En fazla üretim yöre olarak Edirne başı çeker. Yazı sıcak – kurak (yağış almayacak) bölgelerimizde yetişir. Ege ve Güney Doğu Anadolu bölgesinde yapılır. Denizli vb. Çavdar:  Yetişme şartları buğday ve arpaya benzer ve soğuğa en dayanıklı tahıldır. Güney Doğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde üretilir. Urfa. Mersin. 11 . Ekmeğe katkı maddesi ve hayvansal yem olarak tüketilir. Bitlis. Karadeniz %25.  Çavdar daha çok diğer tahılların yetişemeyeceği verim gücü düşük kumlu topraklarda yetiştirilmektedir.En çok göç alan yerler:  Sanayisi gelişmiş olmasında dolayı. Batı Karadeniz. En çok göç veren yerler:  Sanayisinin gelişmemiş ve tarım arazilerinin yetersizliğinden dolayı. Ş. Konya. Arpa:  Buğdaya göre soğuğa ve sıcağa daha dayanıklı ve daha kısa sürede olgunlaşır. Antep. Mısır:  Yaz bitkisi olduğu için sıcaklığa ve bol suya ihtiyaç duyar. Üretim ülke tüketimini karşılayamadığı için ithal edilir.  En fazla üretim İç Anadolu %89 ve Doğu Anadolu bölgesinde yetiştirilir.  En fazla üretim Marmara %89 (Meriç Vadisi). Hakkari.  Kıyı bölgelerimizde ekonomik değeri yüksek ürünlerin tercih edilmesinden dolayı yetişme alanı dardır. iklimden dolayı Karadeniz bölgesinde yetiştirilir. yükseklikten dolayı Doğu Anadolu. Bu nedenle Doğu Anadolu bölgesinin yüksek bölümlerinde de yetişebilir.  Üretimi Akdeniz (Çukurova) %40.  Karadeniz bölgesi: Doğu Karadeniz ve dağlık iç bölgeler. Adana.  Sıcaklığın çok düşük olduğu yüksek yerler ve her mevsim yağışlı geçen Doğu Karadeniz bölümü dışındaki her yerde yetişebilir. Marmara. olgunlaşma döneminde ise sıcak ve kurak iklim koşulları ister. Marmara bölgesinde Çatalca – Kocaeli.  İç Anadolu’nun doğusu: Sivas yöresi.  En az yetiştirilen yer ise. Muş.  En fazla İç Anadolu %49. Doğal yetişme ortamı Karadeniz kıyı kesimidir.  Doğu Anadolu: Tunceli. Bursa.  Yıllar arasında yağış miktarının farklılaşmasından dolayı üretimde dalgalanmalar görülür. Adana. Batı Karadeniz. Bursa. Türkiye’nin Tarım Ürünleri Tahıllar Buğday:  Filizlenmek için nemli ve serin bir toprak.  Hem sanayi hem de tarımdan dolayı.

 Üretimdeki en büyük pay.  Üretimin %51’i Ege bölgesinde yapılır. Şeker Pancarı:  Yağışların yetersiz olduğu yerlerde sulama yapılarak üretilir. Marmara ve Doğu Anadolu izler. Nohut:  Yetişme şartları mercimeğe benzer. Akdeniz. %19’unu Akdeniz bölgesi karşılar. Zeytin ağacı 2 yılda bir ürün verir.  Üretimin %55’i Ege bu bölgeyi. Kuraklığa dayanıklıdır. Ülkemizin doğal koşullarına iyi uyum sağlamasından dolayı hemen hemen bütün bölgelerde yetişir. Gaziantep izler. Amik ve Antalya ovası). Doğu Anadolu bölgesinde üretilir. olgunlaşma ve hasat döneminde de kuraklık ister. Güney Marmara. %32’sini Ege.Baklagiller Mercimek:  Kuraklığa dayanıklıdır. Ancak kıyı bölgelerde yüksek gelir getiren ürünlerin yetiştirilmesinden dolayı üretimi pek fazla yapılmaz.  Şeker pancarı çabuk bozulan bir bitki olmasında dolayı fabrikalar üretim yerlerinin yakınına kurulur. Türkiye’nin her bölgesinde yetişebilir.  Mercimek üretiminin yarıdan fazlası Güney Doğu Anadolu’dan sağlanır. Diğer kısmı İç Batı Anadolu. İç Anadolu bölgesindedir. Zeytin:  Don olayında etkilenmesine karşın yazın kuraklığa dayanıklı. Sırasıyla Güney Doğu Anadolu. suyu ve sıcağı sever. olgunlaşma döneminde sıcaklığa ihtiyaç duyar. Akdeniz ikliminde kışların ılık geçmesinden dolayı yetişir. Filizlenme döneminde nemli toprak olgunlaşma döneminde sıcaklık ve kuraklık ister. Yağ Bitkileri Ayçiçeği:  Güneş ışığını iyi alan. Kırmızı mercimek Güney Doğu Anadolu yeşil mercimek ise İç Anadolu bölgesinde yetişir. Ege (kıyı ovaları). Üretimin bir kısmı ihraç edilir.  Yaz yağışı almayan ki en önemli koşul ve suyu tutmayan geçirimli alüvyonlu topraklarda yetişir. yetişme döneminde bol su. Akdeniz (Çukurova. Bu özelliğinde dolayı Akdeniz ikliminde yetişir. İkinci sırayı İç Anadolu bölgesi alır.  Üretimin yapıldığı yerler. Güney Doğu Anadolu (GAP). alüvyonlu toprakları.  Tütün üretim alanlarının belirli yörelerde toplanması doğal koşullardan çok üretimin devlet kontrolünde olması etkili olmuştur. 12 . Şeker pancarında elde edilen küspes hayvancılıkta kullanıldığı için fabrikaların yakınlarında besi hayvancılığı gelişmiştir.  Üretimin büyük bir bölümü İç Anadolu bölgesinde yapılır. Sanayi Bitkileri Tütün:  Yetişme döneminde bol yağış. Karadeniz bölgesi ile diğer bölgelerin sulanabilen alanlarında yapılır. Ayrıca Güney Doğu Anadolu ve Akdeniz bölgesinde de yetiştirilir. Orta Karadeniz. Marmara.  Üretimin %49’unu Güney Doğu Anadolu. Pamuk:  Yüksek yaz sıcaklığı. Bu bölge de %54’lük üretim söz konusudur. Türkiye üretiminin %78’i Trakya’da üretilir. Güney Marmara ve Doğu Anadolu bölgesidir. Fasulye:  Üretimi sulama ile yapıldığı için diğer baklagillere göre üretim alanları sınırlıdır. Çukurova. Üretimin bir kısmı ihraç edilir. Karadeniz.  En fazla Ege.

Bu nedenle çay fabrikaları çay üretim alanlarının hemen yakınında yer alır. Turunçgiller:  Don olayında olumsuz etkilenir.  En çok İç Batı Anadolu bölümünde %56 Afyon. Antep fıstığı:  İki yılda bir ürün verir. Haşhaş:  Yağ. Anason:  Üretimi en fazla Marmara. Meyvecilik Fındık:  Nemli iklim. Muz:  Alanya. Bolvadin’deki alkoloid fabrikalarında işletilir.  Üretim en çok Akdeniz %72 yapılır.  Çay yapraklarında toplandıktan kısa bir süre sonra işlenmesi gerekir. 13 . kireçsiz toprak ister. En fazla üretim Amasya. Buralarda çay ve fındık üretimi yapıldığı için en çok Akdeniz yetiştirilir. Isparta çevresinde yapılır. Uşak. Kastamonu) yapılır. Gümüşhane. Çay:  Sıcaklık farkları fazla olmayan. İncir:  Soğuğa dayanıklı değildir. Akdeniz ikliminin görüldüğü yüksek olmayan yerlerde en iyi yetişme ortamı bulur. Doğal yetişme alanı geniştir. Don olayına karşı hassastır. Soya Fasulyesi:  Nem ve sıcaklık ister. Bunun dışında Güney Marmara ve Rize çevresinde dar bir alanda yetişme ortamı bulmuştur. Üretimin yarısı Burdur’dan elde edilir. Tokat. Marmara ve Güney Doğu Anadolu bölgeleri gelir. Nevşehir. Ege.  Çayın %100’ü Doğu Karadeniz bölümünde (Çoruh Vadisi) karşılanır. Güney Doğu Anadolu %87 yetişir. Hemen hemen her bölgede yetişir. Marmara’dır. En fala üretim Akdeniz %86 ve Ege bölgesinin kıyı kesiminde yapılır. %80’i Karadeniz (Ordu. Burdur. Konya.  En çok Ege bölgesinde %78 üretilir. Elma:  Soğuğa karşı dayanıklı ekim alanı çok yaygındır.Yerfıstığı:  Akdeniz iklimine uyum sağlamış bir bitkidir. Sıcak ve kurak iklimi sever. Samsun) bölgesinde %20’lik kısmı ise Marmara bölgesinde İzmit çevresinde yetiştirilir. Susam:  Önemli üretim alanları. Trabzon. Sonra Akdeniz. Gül:  En fazla üretim Isparta çevresinde yapılır %90. Bir kısmı çerez için üretilirken diğer bir kısmı da yağ elde etmede kullanılır. Ancak ekim alanı ve üretim miktarı devlet kontrolü altında yapıldığı için üretimi düşük ve belli bölgelerde yapılır. kış ılıklığı ve humuslu toprak ister. Akdeniz. uyuşturucu madde ve ilaç sanayinde ham madde elde edilir. nemli. yağışlı iklim ile yıkanmış. Niğde. Keten – Kenevir:  En fazla üretim Batı Karadeniz (Sinop. Kütahya. Gazipaşa ve Anamur’da yetişir. Ege ve Akdeniz bölgelerinde yapılır. Doğal yetiştirme ortamı Doğu ve Orta Karadeniz’in kıyı kesimidir.

sebzecilik.  Doğu Anadolu ve sonra İç Anadolu’da yaygındır. Eskişehir. Maden (Elazığ). Yerli ırkların veriminin az olması  Modern olmayan hayvancılık yöntemlerinin (mera hayvancılığının) uygulanması etkili olmuştur. Eymir (Balıkesir).  Bu özelliğinden dolayı arap ülkelerine canlı satılır.  Karadeniz Bölgesi: Çay. Bor.  Akdeniz Bölgesi: Seracılık. turunçgil. Madenler Ülkemizde en çok maden Doğu Anadolu bölgemizdedir. Arıcılık: İlk sırayı Ordu. Yünü dokumacılıkta çok değerlidir. Tavukçuluğun geliştiği alanlar. merinos türleri vardır. yulaf. fındık. Büyük Baş Hayvancılık: Gür otlakların yer aldığı. Krom. Çıkarılan bakır madeni: Samsun. Murgul (Artvin). haşhaş. Bakır. sakız. şekerpancarı. Sivas ve İzmir’deki demir – çelik fabrikalarında işlenir.  Demir: Hekimhan (Malatya). muz. Dolayısıyla İç Anadolu’nun kurak yerlerinde Doğu Anadolu’nun yüksek yerleri hariç her yerde yapılabilir. tütün. Genelde gelişmiş ülkeler dışarıdan ham maden satın alırlar. tütün. Fethiye (Muğla). Bu cevherler: Ereğli. Tuz. arpa. Çıkarılan madenler Elazığ ve Antalya’da işlenir. Kırıkkale. mercimek. buğday. Karabük. Pınarbaşı (Kayseri). mısır. alma. şekerpancarı. mısır.  Dağlık alanları sevdiğinden başta Akdeniz ve Doğu Anadolu üretiminde öncüdür. pamuk. Bunun nedenleri ise. arpa. Manganez vb. çavdar.  İç Anadolu Bölgesi: Buğday.  Merinos yerli ırk değildir. 14 . Bolu. Adana illeri. 2. mercimek. Orhaneli (Bursa). pamuk. Adana. karaman. Angora yünü. Kangal (Sivas). yerfıstığı. Kütahya. İskenderun.  Sütü. Kümes Hayvancılığı: Yoğun nüfusun yumurta ve beyaz et ihtiyacını karşılamak amacıyla büyük kentlerimizin çevresinde yoğunlaşmıştır. İzmir. Divriği. Pozantı (Adana). tütün.  Bakır: Bakır yatakları. dağlıç. Küçük Baş Hayvancılık: En yaygın olanıdır.  Küçük baş hayvancılığın yaygın olması. zeytin. nohut.  Güney Doğu Anadolu Bölgesi: Antepfıstığı. gül. Balıkesir.Bölgelerimizde ön plana çıkan belli başlı ürünler:  Marmara Bölgesi: Ayçiçeği. Koyun: Kıvırcık.  Doğu Anadolu Bölgesi: Kayısı. pirinç. Küre (Kastamonu). Doğu Anadolu (Erzurum – Kars ve Hakkari yöresi) ile Doğu Karadeniz yaylaları oldukça yaygındır.  Ege Bölgesi: İncir. üzüm. Türkiye’de Hayvancılık Türkiye hayvan sayısı bakımından Avrupa’da birinci dünyada beşinci sıradadır. İskenderun. Rezerv bakımında en zengin Maden’dir. o ülkenin tam sanayileşmediğini gösterir. sütü çok yağlıdır. Civa. Özellikle bölgenin Yukarı Fırat bölümüdür. Murgul ve Ergani (Diyarbakır) tesislerinde işlenir. Buna karşılık birim hayvan başına alınan verim çok düşüktür. üzüm. Çamdağı (Sakarya). Eti lezzetli olmasa da süt verimi ve yapağısı ince kaliteli kumaş dokumacılığına elverişlidir. şekerpancarı. mısır. Geri kalmış ülkeler ham maden satar. peynir ve yoğurt yapımında değerlidir. 3. arpa. pirinç. çavdar. zeytin. Anakara. Ana vatanı İç Anadolu. ve Muğla çevresi (menteşe yöresi) alır. Bursa.  Türkiye’de süt kuzu kesimi en büyük tehlikedir. İhraç edilen ürünler. Kıl Keçisi: Eti çok yağsız.  Krom: Guleman (Elazığ). Denizli. Tiftik Keçisi: Anakara keçisi de denir. 1. Harmancık. Bu özelliği ile merinos en çok ıslah edilen hayvandır. Edremit. İstanbul. İpek Böcekçiliği: İpek böcekçiliği dut ağacının yetiştiği her yerde yapılabilir. Ülkemizde en yoğun Güney Marmara illerinde yapılır. soya fasulyesi. Köyceğiz. madenlerin ham olarak ihraç edilmesi.

İran. Ankara’da F – 16 montajı.  Deri: Malatya. Elazığ’da işlenir. Malatya. İzmir. Cezayir. İstanbul. Ödemi. Deniz tuzları içerinde en önemlisi İzmir Çamaltı tuzlasıdır. Seytiömer. Balıkesir. Enerji Kaynakları  Taşkömürü: Tamamı Batı Karadeniz’de çıkarılır. Balıkesir. Türkiye saat. İzmir. Gebze. Karaburun (İzmir). Genelde kimya sanayimiz İzmir – İstanbul – Bursa’da toplanmıştır. Zonguldak (Çaycuma). Türkiye’de Sanayi Kolları  Tütün: Devletin kurduğu: İstanbul. Boksit: Akseki (Antalya). Bursa. İzmit (Gölcük) gemi sanayisi. Tavşanlı (Kütahya).  Doğalgaz: Trakya’da (Hamitabat. Çayırhan (Ankara). Mersin ilaç fabrikası. Marmara adası. Yozgat’tan çıkartılır. Tire. Kaya tuzları ise. Güney Doğu Anadolu’dan çıkarılan ve ithal edilen ham petrol Batman. Adana.  Zımpara Taşı: Başta. Sarayköy’de Jeotermal ile çalışan santral bulunur. Sarayönü (Konya). Adapazarı. Ataş (Mersin). İzmit. Kütahya seramik tesisleri. Tunçbilek. Siirt. Kalori değeri düşük linyitler. İstanbul.  Mermer: En önemli yataklar Afyon. Samsun. Kütahya.  Çimento: İstanbul. İzmir (Aliağa).  Kükürt: Isparta Keçiborlu’da hem yatakları hem de fabrikası var ama kapatılmış. Gaziantep  Demiryolu ve vagon: Sivas.  Civa: Ege bölgesinde. Manisa. Yatağan. Balçova (İzmir). Ankara. Afyon.  Bor Mineralleri: Dünya bor rezervinin yaklaşık %70’i Türkiye’de bulunur.  Tuz: En çok Tuz gölünden elde edilir. Çankırı. Manisa. En büyük üretici Elbistan termik santralidir. Seydişehir (Konya) çıkarılan yerler. Muğla. Rezervler yetersiz kaldığı için ithal edilen yerler: Rusya. Türkmenistan ve Kazakistan. Ankara. İstanbul. Çorum  Kuruşun – Çinko: Keban (Elazığ). Erzurum. Yatağan (Muğla). Aydın. Tokat. Eskişehir. Soma.  Orman ürünleri: Giresun (Aksu). Mardin ve Siirt çevresinde bulunur. Dalaman (Muğla). Sinop  Tuğla: Afyon.  Jeotermal: Sarayköy (Denizli). Elbistan (Kahramanmaraş). Aliağa (İzmir). İzmir  Oto sanayisi: Bursa. Aydın.  Petrol: Tamamına yakını Güney Doğu Anadolu bölgesinden çıkarılır. İzmir  Giyim: İstanbul.ş.  Dokuma: Sümerbank tesisleri ve İstanbul. Raman. İstanbul (Haliç). Adıyaman. Muğla ve Bilecek yöresinde çıkartılır. Eskişehir ve Balıkesir çıkarılır. İzmir.  Linyit: Soma (Manisa). Doğalgazla çalışan termik santraller Hamitabat (Kırklareli).  Kimya Sanayisi: İzmir. Uşak. Özel sektöre ait ise: Torbalı. Taşkömürünün bir bölümü Çatalağızı termik santralinde kullanılır. Seydişehir’de işlenir. Mersin. Eskişehir. 15 . Çanakkale. İpraş (İzmit). Garzan. Orta Anadolu (Kırıkkale) işlenir. Aksaray. Bitlis. Kütahya. İzmir çevresi ile Manisa. Batman. Gökova termik santrallerinde kullanılır. İzmir ve Çanakkale  Cam: İstanbul. Bursa. gözlük ve mercek üretimi yapmaz. Manisa ve Denizli. Hayrabolu). Ambarlı (İstanbul) ve Bursa’da bulunur.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful