Tourbillon De tourbillon is de wervelwind, de draaikolk van het moderne leven, toen jean jacques rousseau het gebruikte om de afgrond

van het moderne leven mee te beschrijven werd het iets later juist gebruikt als benaming voor een zeer fijn mechanisme om de werking van de zwaartekracht op een horloge mee op te heffen. Alsof de tourbillon zichzelf ophief in een moment van perfecte versmelting tussen sociale organismen en mechanica, de draaikolk zuigt de tijd op als een kosmische stofzuiger en de mens verdwijnt voor goed in de draaikolk van het leven, om nooit meer zichzelf te zijn in een eindeloze extase van het moment. Is de tijd niet ook zijn eigen stofzuiger? Waarin de tourbillon haar eindeloze numerieke reeksen produceert van telkens weer nieuwe reeksen. Het mechanisme is zo verfijnd dat het qua handwerk uitermate duur is en veelal swiss made (rousseau vormt ook het begin van de hype rond de natuur in Zwitserland, op zoek naar het sublieme, de afgrond, zelfverlies). Een tourbillon horloge is nu nog steeds ruim 200 jaar na de uitvinding een teken van echte welvaart. Doet me denken aan de fascinaties van thomas hirschhorn en andreas sieckmann met macht en representatie, zij het in horloges, schoolsystemen, educatie, stadswijken, pictogrammen. De horloges van Hirschhorn waren in 1997 meestal swiss made, later gebruikt hij de exclusieve merknamen als Breitling op reusachtige horloges van karton, zilverpapier, plakband. Sieckmann verwerkte de stadssculpturen uit Duitsland in een shredder en maakte daar een grote bal van voor het aartsbisschoppelijk paleis in Munster. Een belangrijk deel van de moderne kunst heeft zich al vroeg in de eeuw uitgesproken tegen de eeuwigheidswaarde van kunst, sterker nog een groot deel van de moderne kunst is zelfdestructief, het bepaalt haar schoonheid zelfs voor een deel. De moderne kunst als delirium, hysterie en verdwazing, en met de blik van een reiziger voorgoed onderweg, nooit meer een overzicht, nooit meer op tijd of te laat. Zoals Leger met zijn stadsgezichten net na WOI. Leger schreef al in 1914 dat de schilderkunst voorgoed veranderd was door de snelheid van het nieuwe verkeer zoals de auto. Het was niet de ruimte die veranderde maar de tijd die het overzicht over de ruimte onmogelijk maakt. Een enkelvoudig standpunt was definitief onmogelijk. But we can¶t seem to shred our primitive drive for standstill, for shouting cut, freeze frame. Stop de tijd nu het te laat is. Freeze frame foto en film tegelijk, medium in medium. De doorbraak van de gedachte dat kunst weleens met tijd te maken kon hebben ipv met een tijdloze Illusie komt in de jaren zestig met oa robert morris (notes on sculpture, 1966), ernst gombrich en later rosalind krauss. Het werk werd ondertussen groter en groter tot het moest erkennen dat ruimte niet de factor was maar juist tijd.Wortels van dit denken gaan verder terug. Feitelijk is het de ervaring die zich via het bewustzijn in de taal bevindt. Maar taal en ervaring zijn geen eenheid nog gaat de een aan de ander vooraf, in zekere zin is taal ook ervaring en zeker een dynamisch begrip dat aan tijd gebonden is, alleen al in het uitspreken van taal. De gestalt, of bliksemschicht die Morris en anderen nog zien als de (fundamentele) achtergrond voor de veranderende ervaring van de toeschouwer, kan dan ook geen stand meer houden. De gestalt is een gespenst, die toestand waarin het brein informatie op een dusdanige manier voortbrengt dat we in een flux terechtkomen die de kosmische stofzuiger klein doet lijken. courage, curiosity and perseverance zou hirschhorn zeggen. Deze woorden dwingen tot bewegen en handelen. Tony Conrad noteert in 1961: ³Sum.1961 to perform this piece do not perform it. this piece is its name. this is the piece that is any piece. watch smoke.´ Dus de gestalt is defintief gespenst geworden. We kunnen ook de rook bekijken. (en is dit in de kunst al niet veel langer een thema, vuur, rook, mist, licht? Filmpje David Horvitz, Disappear, 2007 http://www.basjanader.com/) Deze man was de jonge mark rothko die zijn eigen schilderij inloopt en verdwijnt, verdwijnen als zichtbaar maken. Dit vergt een definitief loslaten van dualisme in het denken over beeld en ervaring: het beeld is nooit buiten ons, het beeld vormt zich via ons en transformeert zo weer tot vele beelden en dit

in extenso. Richard Serra Hand Catching Lead 1968: ³If I define a work and sum it up within the boundary of a definition, given my intentions, that seems to be a limitation on me and an imposition on other people of how to think about the work. Finally, it has nothing to do with my activity or art. I think the significance of the work is in its effort, not in its intentions. And that effort is a state of mind, an activity, an interaction with the world... The focus of art for me is the experience of living through the pieces, and that experience may have very little to do with the physical facts.´

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful