You are on page 1of 131

ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną.1. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. instytucji na nich występujących. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji.1. w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. komplikuje się. lecz także działanie praw ekonomicznych. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. bieżącej kontroli i sterowania. Zakres i cele analizy finansowej 1. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. zasad jego funkcjonowania. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. . Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. właściwości przedmiotu. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych.

w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. Podstawy analizy finansowej. że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań .W związku z tym. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz. organizowanie. . Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. norm. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. w oparciu. szczegółowe analizy. Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. motywowanie i kontrola). Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych .. PWE. Warszawa 2005. 9-11.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. s. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Kierownictwo firmy. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. aby sprawnie zarządzać. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. ułatwia podejmowanie decyzji. zarówno w skali makroekonomicznej. planów. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych. Uzyskiwane wyniki mogą. Gabrusewicz. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa.

Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. Waśniewski. Wersty. R. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. . 59. dziedziny tej działalności . co miesiąc. Jak oceniać firmę. 12. Duraj. Kurtys. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. J. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. ODDK. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. T. np. bilanse roczne spółek akcyjnych. 3 L. Niestety. K. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. Oskara Lanego we Wrocławiu. Borowiecki. z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. B. Gdańsk 2004. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. węższe lub szersze. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. pracowników i całego społeczeństwa. s. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców). Wrocław 2003. Pałczyńska-Gościniak. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. R. dokonywane.za pomocą wskaźników. Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. potencjalnych inwestorów i odbiorców. Olzacka. Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców.: za okres jednego miesiąca. ma ona. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. najgorsza czy też przeciętna. s. Bednarski. 4B.

Dla nich ważne są. technologia. J. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. s. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. marketing. Treść wskaźników analitycznych. Właściciele firmy. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie. . Istota. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. 1. Jest ona. planowanie. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. matematyka.2. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. ale i działaniami praktycznymi. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. 143. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. rachunkowość. finanse. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. ma duży wpływ na obiektywność. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. zatem nie tylko dyscypliną naukową. a przede wszystkim ich konstrukcja. Gdańsk 1995. Sułowska. Uwzględniając zakres danych. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy.

Warszawa 2000. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. stopień nowoczesności wytwarzania. płynność. 13. . 7J. kapitał obrotowy. służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. s. rachunku wyników. 6Z. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. Więckowski. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. gospodarowanie zatrudnieniem itp. Warszawa 2000. magazynowanie. 25. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy.finansowa firmy. analizę wskaźnikową. gdyż zależy to min. • podejmowanie decyzji zarządczych. źródeł finansowania . określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. s. wyposażenie i majątek trwały. koszty działalności. jakość i strukturę działalności wytwórczej. Difin.ekonomiczną i analizę finansową. PWE. Analizie poddaje się ilość. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno .: od szczegółowości danych. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. rachunku przepływów pieniężnych). Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. Leszczyński. Analiza ekonomiczno . Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. ocenę procesów inwestycyjnych. że jej zakres jest stosunkowo szeroki. możliwości pozyskania informacji. A. rentowność. Skowronek -Mielczanek. dochody ze sprzedaży. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. czy podmiotu oceniającego.

Gabrusewicz opt. Schemat 1: Istota. cit. W. 23. ' T.analiza rentowności). Waśniewski. pochodzenie kapitału.Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. . pokrycie majątku kapitałem). bezpieczeństwo finansowe). Skoczylas op. 19. finansowanie (zmiany kapitału. płynność środków (zdolność płatnicza. 10-11. rotacja środków. cit. zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. s. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. terminowość spłaty zobowiązań. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). struktura pasywów. Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. upłynnianie majątku. s. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych . przestrzenny i podmiotowy.

dywidendy. a także ich weryfikacja. 10 . Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. PWE. s. jego zdolnością płatniczą i kredytową. Bednarski. rozliczenia w formie podatków.W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Warszawa 2001. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. itp. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. dotacje. zaangażowanych zasobów osobowych.3. majątkowych lub kapitałowych. koszty własne. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej).9. 1. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. Składa się on z trzech elementów. kwartału lub roku. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. 9-11. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. Ustala się go na określony moment. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości.

Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. 12 M. 26. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. 11L. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. J. T. s. którymi są w Polsce biegli rewidenci. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. 11 . drugą natomiast materiały zewnętrzne. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. Bednarski.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. R. kalkulacja ewidencyjna. Kurtys. 32. Waśniewski. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. Jachna. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. 10 L. Bednarski op. niewłaściwie zweryfikowane. B. plany. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Materiały niestarannie przygotowane. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Borowiecki. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . niekompletne. s. Wersty op. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. Sierpińska. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. poprzednie analizy ekonomiczne. Warszawa 2004. s. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. Duraj. K. Jakość przeprowadzonej analizy. 19. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. cit. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa.zawierające dane o przedsiębiorstwie. PWN. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. T. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. cit.

Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. 12 . którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. wiarygodności i porównywalności informacji. rzetelności. Leszczyński A. s. Warszawa 2001. 43. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. Bluszcz. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Skowronek-Mielczarek. Podstawę tej ' M. s.. Wydawnictwo Primath. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. 34. cit. Dla zachowania przejrzystości. op. Należy jednak zaznaczyć. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych.

charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku.wpływa na nią brak istotnych błędów.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń.to samo przedsiębiorstwo. cit.w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. stanowi kodeks handlowy. 13 . 694 z późn.sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. przedstawiają. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. Podstawowe zasady. przewaga treści ekonomicznej nad formą. dane są istotne. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Niezależnie od formy organizacyjnej. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów.1994 r. • wiarygodność . bowiem . zm. Skowronek-Mielczarek opt. to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) . Tak.choć w różnym aspekcie . gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze. według których należy sporządzać sprawozdania finansowe.U z 2002 nr 76. gwarantować czytelność informacji. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.09. istotność . s.regulacji. bezstronność. podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. poz. ciągłość i porównywalność . Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. . A. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny. • • sprawdzalność . jak i charakter informacji. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. Wartość Z. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14.decyduje o niej zarówno kwota. Dz. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. Ustawa z dnia 29. prawo podatkowe. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. Leszczyński. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. 20.o rachunkowości.

związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. s. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. M. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. 14 . stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. D. 16M. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. 1. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne. odzwierciedlania majątku. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. Pamiętać należy o tym. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. 17A. H. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. układu poszczególnych pozycji. PWN. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. 114 . Bury. Pomykalska. Konieczny. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Wypych. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. B. Zestawienie przepływu środków pieniężnych. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa .3.123. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Sierpińska. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. I. R. Łódź 2000. Pastusiak. Bilans Głównym sprawozdaniem. s. 115-124. a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Z. Czechowska. Mikulski. zwany momentem bilansowym.1. zatem niezbędne. Wędzki. Warszawa 2000. Absolwent. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników.

odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. s. operacyjnych czy finansowych. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. natomiast pasywa .majątku i kapitałów. A. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. jest równa sumie źródeł ich finansowania.uszeregowane według stopnia płynności. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. cit. Waśniewski W. czyli w dniu. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. od najmniej do najbardziej płynnych. prawidłowy i wiarygodny dokument. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. czyli aktywów. rzeczowe aktywa trwałe. na który został sporządzony. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . PWE.. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp . Warszawa 2002. iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. 86. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. 18 19 T. 15 .według terminu wymagalności tj. tj. Rutkowski. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. Zarządzanie finansami. Skoczylas opt. s. oraz zdarzeń gospodarczych. 30.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów.

• aktywa finansowe . udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Inwestycje długoterminowe V. ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1.o. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. • należności krótkoterminowe . wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 .Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Rezerwa na zobowiązania II. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. inne papiery wartościowe. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe . składek ubezpieczeń społecznych. udziały i akcje. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np. Kapitał (fundusz) zapasowy V. Grapa Wydawnicza INDOR Sp. Fołta. Bilans 2004.in. Zapasy II. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. Należności krótkoterminowe III.oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. AKTYWA TRWAŁE 1.. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B. Warszawa 2005. produktów gotowych i nie zakończonych. dostaw i usług. Należności długoterminowe IV.m. AKTYWA OBROTOWE 1. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III. 32.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). J. Inwestycje krótkoterminowe IV. Koc. Rzeczowe aktywa trwałe III. s. Wartości niematerialne i prawne II. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. podatków. 31-32. Kapitał (fundusz) podstawowy II. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. Zobowiązania długoterminowe III. Udziały (akcje) własne (-) IV. z o. s. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI.zapasy materiałów. T. towarów. Zysk (strata) netto IX. Godlewska. Zobowiązania krótkoterminowe IV.

zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. 22 Ibidem. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. cit. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Koc. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. Godlewska opt. Fołta. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. 35-36. Drugim . czyli: kredyty. 21 S. 17 . wyemitowane obligacje itp. kapitał z aktualizacji wyceny. Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. 31 ust. Ma on charakter stabilny. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. (czyli niewypłacone w formie dywidend). ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. 40. pożyczki. T. Określają one. Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału.). J. s. dzierżawa mieszkania z góry. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. prenumerata czasopism.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok. że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek . Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. kapitał zapasowego. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. s.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania. Wiadomo jednak.obok kapitałów własnych .

Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Szczegółowe elementy . Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. że są to potencjalne zobowiązania spółki. Warszawa 2002.) lub niespłacenia przez kontrahenta należności. inwestycyjna czy finansowa . Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. Finans-Service.: udzielonych poręczeń. Tak. Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. krótkoterminowe kredyty bankowe. postępowań sądowych itp. jest to jednak informacja syntetyczna. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. co zmniejsza wypracowany zysk. Bień. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. wobec ZUS itp. a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. 18 . 23 W. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę.. 39. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. Można powiedzieć. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat.przychody i rodzaje kosztów . Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. s.

Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. s.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Skoczylas opt. Jednak w zależności od formy organizacyjno .2. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą . przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. M. cit. towarów czy usług). Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang. Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu.rachunek kalkulacyjny. T.1. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Waśniewski. jak saldem . saldo 94- określa się mianem zysku. W przedsiębiorstwach. Sierpińska.. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . cit. będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. Jeśli te pierwsze przewyższają koszty.3. Jachna opt. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy. 24 25 T. wpływające ujemnie na generowane zyski. 42. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. 93-94. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników.prawnej. sporządzane przez każde przedsiębiorstwo.rachunek porównawczy lub II . Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych . W. prezentuje strumienie pieniężne. że zysk (lub strata) jest niczym innym. powiększające wynik finansowy. s. po drugiej natomiast rozchody (koszty). 19 . profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych.

Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. materiałów. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. Dotacje III. Koszty sprzedaży E.D . Dotacje III. 20 . Poltext. Zużycie materiałów i energii III. Pozostałe przychody operacyjne I. Koszty finansowe 1. w tym od jednostek powiązanych I. Inne K. Zysk / strata z sprzedaży ( C . Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D. Koszty działalności operacyjnej I. Zyski nadzwyczajne II. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Inne koszty operacyjne F. Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P. Koszty sprzedanych produktów.Odsetki III. Odsetki II. Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Pozostałe przychody operacyjne I. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Straty nadzwyczajne N. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Aktualizacja wartości inwestycji IV. Podatek dochodowy P. Usługi obce IV. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. koszty usług obcych.E ) G. zużycie surowców. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M.Strata ze zbycia inwestycji III. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Rybicki. Dywidendy i udziały w zyskach ll. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. zmniejszenie -) III.ll) I. w tym od jednostek powiązanych I. s.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Aktualizacja wartości inwestycji V. Inne L. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata brutto (L+M) O. materiałów: I. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Inne przychody operacyjne H. Przychody finansowe 1. koszty osobowe i pozostałe koszty. towarów i materiałów. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Koszty ogólne zarządu F. energii. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII.l-M. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Inne koszty operacyjne 1. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . Inne przychody operacyjne E. 74. Amortyzacja II. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Pozostałe koszty operacyjne I. Warszawa 2002.E ) Wariant kalkulacyjny A. B. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Pozostałe koszty operacyjne I.

który m. przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego. marketingu). in. uzyskane odszkodowania. do których zalicza się m. ceny obcych usług. (gdy firma prowadzi np. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. koszty sprzedaży. amortyzację. W przychody wpisuje się tu m. gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej. utworzone rezerwy. towarów i materiałów. Wynik ze sprzedaży .in. kosztu sprzedanych produktów. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. a po stronie kosztów . towarów i materiałów. otrzymane dotacje. podatki i opłaty.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. odpisane należności nieściągalne. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi".powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. sieć sklepów fabrycznych). rozwiązane rezerwy.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. towarów i materiałów. 21 . Wynik na działalności operacyjnej . koszty handlowe. wartość sprzedanych towarów i materiałów. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. czynsze z dzierżaw. wynagrodzenia dla pracowników. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. zużycie materiałów (energii). in.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. zapłacone odszkodowania. sprzedaży. koszty czynszów i dzierżaw. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów.

31. 26 A. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. s. o jej należnościach. Analiza finansowa. a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. cit. jak i stowarzyszonych). ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. in. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). Ustalony w rachunku wyników . D. in. Wędzki opt. 27 M. Dudycz. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. in. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. s. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. 56. s. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. inne podstawy opodatkowania. 36. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania.. posiadanego majątku. cit. posiadanych zapasach i rezerwach. Rutkowski op. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe. 22 . kapitału ulokowanego w innych firmach. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. Wrocław 2000. Wynik finansowy brutto i netto . dodatnie różnice kursowe. otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych. Przychody finansowe obejmują m. otrzymane odsetki. Oskara Lanego we Wrocławiu.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. które spowodowały zmianę wyniku finansowego . zdarzenia losowe. Koszty finansowe natomiast obejmują m. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. 28 T. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. Mamy tu na myśli m. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. Sierpińska.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo.

zm. Polega.3. • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego . do której przedsiębiorstwo zostało powołane. wartości niematerialne i prawne. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres.o rachunkowości.1.50 osób. inwestycyjnej i finansowej.3. Dz. wraz z korzyściami.równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. które w poprzedzającym roku obrotowym.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. usług i innych składników majątku. że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna.09. 23 . Odnosi się do działalności. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. lokaty finansowe. należności. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie . .1994 r. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych.U z 2002 nr 76. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. poz. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29.art. • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . 68. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. a więc środki trwałe. 694 z późn. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin.

która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. 24 . Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. Rachunek 30 s. zaangażowanego w postaci obligacji. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. Metoda ta. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. Ibidem. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia . inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. jak i długoterminowych. należności. Warszawa 2002. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. jak i przeznaczonych do obrotu. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Śnieżek. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. zobowiązania i inne.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. 61. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. 56. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3. Przewodnik po cashflow. Spowodowane jest to pewnie tym. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. s. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. 31 E. Podstawową wartością. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy.

T. 61. inwestycyjne i finansowe. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. s. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). M.BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki. przepływy pieniężne. 25 .. są w obydwu podejściach identyczne. cit. 71. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1. operacyjne. Śnieżek opt.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ . to suma wpływów minus sumę wydatków. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej. . jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. s. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. Jachna opt. Sierpińska. tj. Przepływy netto w danym obszarze. Oprócz nadwyżki finansowej. cit.

Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. cit. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Rachunek. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych. Mimo dużej zbieżności. więc analizą statyczną.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. 26 . Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. jest. a więc najbardziej płynnych aktywów. 49. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Rutkowski op. s. gdyż dopływ środków pieniężnych. przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. • krótkoterminowych. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza . gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach.a nie zapisy memoriałowe . że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. 33 A. w których zamrożone są środki pieniężne. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną.

Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych. analizy i interpretacji danych 27 . Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się. Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami. czy konieczne będzie. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. To. udziałów. prowadzący do zamierzonego celu. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. opracowania. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. uzupełnienie środków z innych źródeł. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. 1. załogi i właścicieli. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. zwiększenie kapitału obrotowego. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. sprzedaż papierów wartościowych.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. gruntów lub środków trwałych. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. i w jakim zakresie.4. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. emisja obligacji. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. dostawców. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego.

bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. s. możliwości równoległego stosowania innych. Metodologia badań Społecznych. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. w tym także w analizie finansowej.: statystyki. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. Siemińska. Toruń 2002. 55. s. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. 28 . 34 S. pracochłonności. lecz ich pomiarem i oceną. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. jak i ilościowe. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. PWN. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. koszt czy kapitał. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. Nowak. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. Zajmuje się. Przy omawianiu istoty. Warszawa 1985. • • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. 3 E. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. takich jak zysk. 19. metod w przyczynowej analizie finansowej. Są to zarówno metody jakościowe. obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej.empirystycznych.

Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. redukcji. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. od czynników do wyników. ma jednak ujemne skutki.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. Metoda indukcyjna polega na tym. Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. dedukcji. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych.sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. Wychodzi. od skutków do przyczyn. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. a więc w tym przypadku . wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. od wyników do czynników.

Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. Uniwersytet Szczeciński. Zaliczane do metod szczegółowych. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. Szczecin 2001. 59-63. Urbańczyk. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. 81. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. natomiast badanie czynników. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. s. które bada. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Metoda wymaga. na temat metodologii tego badania. werbalnej. z pośród metod ogólnych. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. na temat zjawiska. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. 37 E. 30 . zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji. Najbardziej kompleksową metodą badawczą.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. s. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. sformułowania problemu. • podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem. z których to zjawisko się składa. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. które problemy poddać badaniu.

Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań. s. T. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. in. Gabrusewicz opt. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. Skoczylas opt. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. organizacyjne i przedmiotowe. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne. stochastyczne. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb.: przedmiotu porównań. cit. Jedna wyraża stan faktyczny. podstawy porównań. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych . s. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. determistyczne. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . 34. że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. 34. cit. 31 . Waśniewski. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. Oznacza to. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną.in. Wyraża się to m.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń. cenowe. a druga stanowi podstawę porównań. w tym. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). W.

logarytmowania. Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. stanowiących przedmiot badań. różnic cząstkowych. Postępując w ten sposób. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. które je ukształtowały. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie.• • • porównania w czasie. który jest przedmiotem porównań. reszty. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. 32 . Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. odejmując od wyniku podstawienia. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa. porównanie z planem. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). np. funkcyjną. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. będącego przedmiotem porównania. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. aż do ostatniego czynnika włącznie. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia.

Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn. zakładając.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika.C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny. ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą". Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień. przyjmując z kolei. a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych. cit. Wadą tych dwóch metod jest to. 33 . Sierpińska T. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M.B. dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). s. Jachna opt. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie. lecz również w wypadku występowania ilorazów. Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A. 30.

Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. Warto zwrócić uwagę na fakt. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Metody stochastyczne pozwalają. procentu składanego. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania. logarytmicznej.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej.podstawień krzyżowych. a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. głównie w zakresie operacji finansowych. lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. Oprócz wyżej wymienionych metod. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. dyskontowe. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Do metod. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno . które charakteryzują się większą precyzyjnością. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych.

których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników. procentu składanego. Należy podkreślić. wręcz przeciwnie . 35 . że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. Mają one na celu wczesne rozpoznanie . werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu.zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. zwane również metodami opisowymi. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Waśniewski. Są to metody jakościowe i ilościowe. głównie w zakresie operacji finansowych. Metody analizy jakościowej. że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. Oprócz wyżej wymienionych metod. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. Wartości poznawcze wrażają się w tym. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. co w wielu przypadkach może być 41 T. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. Skoczylas opt. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. cit. W. s.najczęściej przez bank . determistyczne. ale i w czasie41. 51. dyskontowe. reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika.mogą się wzajemnie uzupełniać.

Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . s. s. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). ale tylko na etapie analizy wstępnej. 29. Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. Nie należy. jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. bowiem stosować metod złożonych.5. Gabrusewicz opt. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. Najlepszym rozwiązaniem jest. 1. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4.ważne. cit. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. . jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. 54. a więc mało pracochłonnych .

36 .

co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. 37 . s. Analiza całościowa. zwana także analizą kompleksową. strukturalnej i dynamicznej. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J.: produkcji.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. zatrudnienia. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. Duraj. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb . jakie występują pomiędzy nimi. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Pierwsza z nich. 18. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np. Warszawa 2004. PWE. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. Inne kryterium podziału. kosztów. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy.

Wartość i zmiana wskaźników. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. a także ich wzajemne relacje. 38 . Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. 19. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. analizę ex antę (antycypacyjną). weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną).skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. s. Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. Więckowski op. zwana także retrospektywną. należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Analiza ex post. cit. • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. Analiza wskaźnikowa. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną.i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych.

Wersty opt. 39 . lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. dekada. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. B. K. T. jak i te. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. s.zmiana. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np. 46 E.w przedsiębiorstwie. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. s.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. J. Urbańczyk opt. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. 4 L. Duraj. Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. R. Waśniewski. W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. Borowiecki. Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym.. Bednarski. które działały wcześniej. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. wykorzystując uzyskane wyniki. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. 29. Kurtys. 14. które mogą się pojawić w przyszłości. rok). Można także. cit. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. zakłady). Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. dzień. cit.

opt. 40 . cit. • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. 47 M.• • udziałowców i akcjonariuszy. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. s. ubezpieczycieli. T. Sierpińska. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47. Jachna. 21. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa.

. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. poz. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. właściciela. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. spółka komandytowa. państwa. Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . o ile działają zgodnie z prawem.2. zm. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). 2. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. transport morski i lotniczy. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie. że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. czy też usługowa oraz poszukiwanie. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. produkcja i sprzedaż wódek. budowlana. spółka komandytowo-akcyjna). Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. handlowa.1. 41 . art. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych.U. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. nr 101.0. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. spółka akcyjna. 1178 z późn.. pracowników i pożyczkodawców. np. z 0. spółka partnerska.Prawo działalności gospodarczej. Dz. 2. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. banki).

gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . jako forma współdziałania osób. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki.. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". wzory. usługowych. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. Kosikowski. Podstawy prawa gospodarczego. Jecyszyn.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). Rafalski.. a także banków. instytucji ubezpieczeniowych itd. to są to spółki osobowe. z najdawniejszymi włącznie. s. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). 81. można stwierdzić. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. 0 A. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych.możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. są to spółki kapitałowe. Warszawa-Jaktorów 2001. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). s. 42 . uregulowane przez kodeks cywilny. handlowych. transportowych i innych. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. C. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. Przyjmując. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. Spółka. znana była już w starożytności. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). 33. Warszawa 2004. procedury zakładania. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. najczęściej gospodarczy49. o spółkach z ograniczoną 49 J. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników.

Prawo gospodarcze kompendium. SPÓŁKA Z 0. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: . Warszawa 2002. Wydawnictwo C.) i innych systemach prawnych. -.H. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08.).SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.0. angielskim (1907r. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych..) jako private limited company.odpowiedzialnością. Oficyna Ekonomiczna. francuskim (1925r. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej. s.1919 r. BECK. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. Oznacza to. 276. 43 . Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J.Wach. s.na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5.podobnie jak spółka akcyjna . Kraków 2005. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . 49.02. Olszewski.

W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. Taka spółka nie musi. • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. wysokość jej kapitału zakładowego. poz. 54 Dz. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru . nr 94. 55 Dz. a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. także wniesienie tej nadwyżki. cit. 213 § 2.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. z 2000 r. więc prowadzić przedsiębiorstwa. Można tutaj. Prawo bankowe zastrzega. przedmiot działalności spółki. zm.. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . Ten ostatni rodzaj działalności. 44 .U. z 2000 r.l54§3. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. nadwyżkę taką zwaną "agio". W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych.. Rafalski opt. 1037 z późn. s. . Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. zm. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit).U. nr 94. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r.Kodeks spółek handlowych. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. który składa się z jednego albo większej liczby członków. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. • powołanie zarządu spółki. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. art. art. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . 1037 z późn. nr 94. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych.. zm. charytatywnych. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki. bądź społecznych. że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. 52 A. że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce... 201 § 3. Dz. poz. 17. art. poz. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. 1037 z późn. Należy jednak zaznaczyć. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . więc wyróżnić cele zarobkowe. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz.U.

Działalność gospodarcza. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. W przypadku. czyli tzw. a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Wspólnik może. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Warszawa 2001. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Sobczak. Należy wszakże pamiętać. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. ilość udziałów. że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. Uregulowania prawne. Aby być wspólnikiem należy posiadać. Jeżeli natomiast umowa stanowi. Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. a w konsekwencji . Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. s. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych. aporty. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Poprzez zawarcie umowy spółki. 45 . Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. gdy umowa spółki stanowi. 97. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki.prawa do swobodnego 6 K. PWE.

z 2001r. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Aport jako wkład do spółki z o.. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. "Gazeta Podatkowa" 2004. nr 17. . czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. czyli stwierdzenie. Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich. poz. PWE.dysponowania przedmiotami wkładu . Karczmarek. Kruczalak. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. 112. że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8. że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. Jednakże w celu ustalenia. 10.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. 209. 1-3.o. s. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). a ilość wspólników jest więcej niż 25. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. s. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. 46 .000 złotych. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. 8K.. Prawo handlowe dla ekonomistów. oświadczenie wszystkich członków zarządu. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. Warszawa 2002. 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. co oznacza. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki . czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów.Krajowy Rejestr Sądowy. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. konieczne jest określenie tzw. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek.U. Dz. art. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. nr 31.

Zwyczajne odbywa się raz w roku. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości.H. Szczecin 2004. ustrój. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.BECK. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. 47 . następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. . Górski. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki. w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Tarska. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. gdy nie zawarto umowy spółki. Prawo gospodarcze. s. s. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. C. Istota. s. funkcjonowanie. 86.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. 62 W. opt. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. 181. 60 M. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. cit. Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. Wach. kapitału zakładowego bądź wkładów. 61 K. przedmiotu działalności spółki. Postanowienie to nie może być jednak wydane. 125. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. Warszawa 2003. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.

o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. wymaga zgody wszystkich wspólników. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. 48 . Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. który może je uchylić tylko wówczas. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. wskutek rezygnacji jednego z członków. że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. z kodeksem spółek handlowych). Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników.albo wieloosobowy. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Zasadą jest. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. Podobnie. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń. Zarząd spółki może być jedno. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. których dotyczy. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. albo jego zorganizowanej części. dlatego ze względów praktycznych. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Sposób ten jest korzystny o. Zasadą jest. gdy wymaga tego przepis prawa. jak i osoby spoza ich grona. zapadają większością dwóch trzecich głosów.

wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. Dz. z 2000 r. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 . zm. bezwzględną większością głosów63. A.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. 208 § 6 i 7. jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. 245. nr 27. 72.. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. 1037 z późn.zmierzających do realizacji celu spółki64. w których członek zarządu może działać za spółkę. z 2000 r. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. 1037 z późn. a zarząd jest wieloosobowy. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki.. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne. poz. tj. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. co do zasady. Jeżeli brak stosownej regulacji umownej. art. co do zasady. podejmowaną w głosowaniu tajnym.U. Status prawny zarządu spółki z o. z art. s. do właściwości zarządu.Uchwały zarządu mogą być powzięte. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. 201 § 4 w zw. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną). w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu.. Herbet. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. zgromadzeniu wspólników. zm. poz. 247 § 2. Ewentualne ograniczenia. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. nr 94.U. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. 49 . Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . nr 94.o. art. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników.

zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. s. Wspólnik. nr 137. Dom Wydawniczy „Ostoja". jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. 64. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności. Raczek. Wspólnik może samodzielnie .U. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.o. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. . Dz. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. 50 . W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. lub wskaże mienie spółki. jeżeli wykaże. Akt założycielski może przewidywać.Ordynacja podatkowa. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą . Kraków 2002. Reprezentacja spółki z o. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. co do zakresu ich kompetencji. art. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu.. 116.. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. a zadaniem komisji 66 67 T. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. 926 z późn. jeżeli istnieje uzasadniona obawa. poz. zm.

kontroli wewnętrznej. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. a w szczególności stanowić. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. powinno wchodzić minimum trzech członków. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. członków rady nadzorczej powołuje się na rok.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. tak. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. kontrole zewnętrzną. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. z ważnych powodów. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej.. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . W skład rady nadzorczej. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. co do maksymalnej liczby członków tego organu. W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. Rys historyczny. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. co w warunkach należy do rzadkości. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. w tym szczególnie to. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. gdy planuje się spore. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim.2. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. 2.(wypłacana dywidenda). że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki.

Członek Zarządu Szała Paweł . samochodach dostawczych oraz na gadżetach. przetwórstwo mięsne i rolno . PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. KRS Jan Ludwiczak . akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15.1992r.10.2001 nr.zł Ludwiczak Jan . handel hurtowy produktami mięsnymi..Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. kalendarze. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą.04.734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld . Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. z o. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa.33_3_udziały 1 400 000. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. usługi transportowe. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp. XXII Wydział Gosp. 15. takich jak: torby plastikowe.spożywcze. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. 53 . długopisy. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów. parasole.o.Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg.Prezes Zarządu Ciesielski Jan .

Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. 54 . W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Zaawansowana technologia przetwórstwa. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości.

Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. antrykot. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. Firma zaopatruje również linie lotnicze. kiełbasy średniorozdrobnione. Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. a co za tym idzie zwiększenie zysku. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. biodrówka. wędliny surowe. pachwina. dbanie o ciągłość. mięsa drobne. a także krajów Dalekiego Wschodu.in. schab. stacjonujące w kraju. państw Europy środkowowschodniej i południowej. łopatka. kiełbasy gruborozdrobnione. podgardle. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. kark.in. elementy wołowe (tusze.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. karkówka. szynka. boczek. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach. zrazowa dolna. podroby). targach i wystawach. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. rostbef. podroby wołowe). hotele. żeberka. kiełbasy podsuszane. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. kiełbasy drobnorozdrobnione. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. 55 . ćwierci. tłuszcze.. wyroby drobiowe. udziec. łopatka. a także dogodne terminy płatności. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m. terminowe dostawy. jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. rozbratel. wędliny (wędzonki. Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. zrazowa górna. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy.: firmę AgroHandel. stabilność oferty asortymentowej.

2004 31. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.12.o.2004 22.173.3.04.03.27 96.03.13 252 614.07.01.2002 12.05 45 332.2005 31.2000 22.556.12.07.2002 29.2.2003 05. z o.969.89 1.03.2004 01.2002 31.07.04.2003 13.79 759.2004 03.2005 31. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.12.44 585.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.20 350.2004 31. W W W W. co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.2004 14.22 złotych .2002 31.2003 24.48 20 997.12.2000 11.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.04.12.01. W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch.2004 31.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.80 102 942.07.2004 07.07. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.706.911. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.29 630.148.01. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .2004 29.2003 08. z o.2004 Data zakończenia 31.84 77.027.12.2001 25. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.922.708. W W W.24 166.79 500.57 52 686.12.63 216 771.01.03.03.76 74 265.437. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .01.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.01.2001 31.07.2002 31.2004 31.2004 31.03.22 * K .2004 31.2004 31.2005 31.01.10.07.07.02.2000 31. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287.274.07.07.03.o.2003 31.648.2005 31.kredyt * W .07.12.03.2002 19.00 11 300.03.908.01.169.2005 31.2005 31.94 25 679.2000 05.2005 31.29 309.2004 31.12.2004 24.60 498.2005 31.

• dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o.o.o.188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 1 902 368. z o. 57 2002 2003 2004 2005 . z o.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. z o. 2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l.o.dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp.

Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. z o. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5.39% i 80.91 103. 66% KOBIETY.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.53% (tj. 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI . z o. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.2005r. Na dzień 31.61 124. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. 65% KOBIETY.82 119.z o.09%. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.99% w porównaniu do okresu wyjściowego. w firmie Agro-Handel Sp.o. 2005 MĘŻCZYŹNI.o. o 49 pracowników. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220. z o. 39.00 108. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY.o wzrosła o 53.12.745 sztuk.43% (tj.02 108. 58 .99% (tj.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.o. z o.82 109. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10. o 26. 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY.z o.o. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku.o.97 kg.107 szt) do roku 2004.59%. o 37.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.144 szt) do roku 2003.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 . Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. 60.772 szt) do roku 2002. więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku. 39.00 100. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.02% tj. 46. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. zatem była większa o 21.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. w latach 2002 .

W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! . SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. 2. 59 . na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.5 tyś sztuk.4. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne.8 kg na 1 ha użytków rolnych.1% pogłowia krajowego. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI .EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D.o.S. co stanowi 24.S. 295.S. Charakterystyka rynku. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. z o. czyli o 201% większa niż średnia krajowa. Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.

Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46.7 szt. podlaskim. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I.2 szt. sztuk w 1990 r. zatem przyjąć założenie.6% pogłowia krów. małopolskim. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. a trzody chlewnej w woj. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. w woj. w woj.łącznie znajduje się tam 46.550 50 Ą. mleka.2005 w tys. kujawsko-pomorskim. mazowieckim i wielkopolskim . rozbudowany przemysł paszowy. (318 tys. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. małopolskim i wielkopolskim. wobec 4159 tys.5%.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. W województwach: mazowieckim. Można.). Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych. występuje w największej ilości w woj. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. świętokrzyskim do 11. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski. 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. Pogłowie owiec. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. jaj w latach 1995 . Warszawa 2006. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. od 0. sztuk w 2004 r. wielkopolskim.5% pogłowia. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. którego liczebność wynosi w 2004 r.. GUS.

6 0 .na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków.

o. Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie. Zakłady Mięsne „DUDA". iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym.7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r. Warszawa 2005 2. 61 . Zakłady te stanowią grupę tzw. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa.Wykres 6: Pogłowie bydła. Agro-Handel Sp. „tygrysów sektora".5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6. GUS. z o.

Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. 62 . Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. mięso mielone . w szczególności na południe Polski.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów . w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I . Agro-Handel Sp. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę.HACCP . • • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa . przetwórstwo.o.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. w ramach.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej.GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. II . dostosowane do norm i standardów UE. rozbiór. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. Bada wpływ produkcji na środowisko. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. z o. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05. III . Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości". Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój.GMP .liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05.System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.

W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży. wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. Biskupiec PRIME FOOD Sp. z o. sklepami. . z o. Warszawa MRÓZ S. Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S. (-) Zródło:J... 63 . Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.o. z o.A. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. s. Pilica GRUPA DUDA. z hurtowniami. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh.A.. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006. Ranking ciągnie dalej .. k. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. Okrzesik. Przechlewo GK PPMiD MAT S.. z o. Rybno MARID Sp. z o.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. Mościszki ZM SKIBA. Łyse PKM DUDA S. nr 13. z o.o...o. Morfiny ZM SALUS Sp. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. Sp. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub. z o. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa.. Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. Bojanowo TARCZYŃSKI S. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp.. J. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej.. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport..A. zo.o.A.24..o.A. Trzebnica ZM VIOLASp.o.o. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. ZM ZAKRZEWSCY Sp.J.o... Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp.

co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. głównie zapasy. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Gabrusewicz op. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego.3. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. należności a także środki pieniężne. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. Aktywa. a zwłaszcza środki trwałe. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. to te zasoby majątkowe. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Analiza sprawozdań finansowych 3.1. to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. terminowości regulowania rozrachunków itd. s. Z reguły czas ten jest względnie krótki.cit. Obejmują one majątek trwały.64 64 .

stanowi wielkość zróżnicowaną. dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki.z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych . a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych). wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. natomiast wielkość poniżej 100%. jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym.bilansową. Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. tj. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa.angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Zarządzanie aktywami . powiększanie zdolności produkcyjnych. pożądanej proporcji różnego typu aktywów. Dla analizy zmian.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową .

istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności. które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. PWE. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary. a nawet powstanie strat.o. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp.względnie też pojawienie się na rynku substytutów . powinien być większy od majątku finansowego69. Natomiast wskaźnik produkcyjności. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową. wiąże się z wykorzystaniem danych. narastającej konkurencji . Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne).W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. które przedstawia poniższa tabela: 69 M. co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). wskaźnika przekraczającym 1. a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. 66 . s. wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. z o. Warszawa 2006. które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi. Jarzębowska. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej. 80-82. stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa. jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. Korzystna sytuacja występuje wówczas. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka.

Inwestycje krótkoterminowe IV. z o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117. Należy zauważyć. Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika.00 31681.00 98 604. z o.61 26 252 714.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497. którego wartość wzrosła o 7 020 188.79 818 830. w latach 2002 .05 14 130 704.42 9 847444.11 990 981.Aktywa obrotowe l.Rzeczowe aktywa trwale III.59 % 120.29 65 425.01 21 380.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.83 104 004. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106.44 9 798 718.49 % 111.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149.00 30 000.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.34 30 988.00 118 990.84 2004 13330676.Należności krótkoterminowe III.76 B.42 % 88.Aktywa trwałe 1.00 0. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779.05 1 068 370.25 zł.39% 100.36 0. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej. Inwestycje długoterminowe V. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.13 2005 14 343 047. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego.60 zł.04 11 765 755.50 % 113.71 1 249 311.07 Aktywa razem 21 766 071.o.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. w latach 2002-2005 2002 A.00 30 000. z o.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.36 23178120.11 691 198.00 % 106.78 7 585 104.76 3 151 655.29 8 796 435.75 8 238 820.12 93 351.31 7 195 752.27% 107.65 11909667.41 116 564.71 0.92% 163.o.lapasy II.16 13 098 068.02 0.79 1 170 552. Wartości niematerialne i prawne II.o.00 75 449.87 11 967353.78 0. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem. 67 .01 7470 895.44 98 594.50%). w przeciwieństwie do majątku obrotowego.43 18 458 356. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.Należności długoterminowe IV.11 1 191 643. z o.00 30 000.o.91 7322 858.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100. iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358.

35.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. niż 1. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.66 0.2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. z o. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika.o. w latach 2002 .15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0.3 5 1. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych.22 1. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.53 1.o.o. w latach 2002 .20 1. czyli poziom uznawany za korzystny. z o. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .o. iż systematycznie od początku badanego okresu.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności.5 2005 1. z o. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0.66 do 1. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. z o.

2004.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .54 252.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.45 56.49 2.23%.37 28.00 111.05.55 0.rzeczowe aktywa trwałe .06 0.6Ą 163.79 47. którego wartość wzrosła o 95. iż w latach 2002 .2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.14 545.95 84.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.59 106.14 0.66 142.46 do 1.87%.19%. z o.77 0.54 86.92 Majątek obrotowy .54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.32 144. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.35 45. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.należności długoterminowe .23 Majątek całkowity 100.51 158. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.35 38.00 0.16 0.wartości niematerialne i prawne .42 182. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.47 34.361 53.pozwala stwierdzić.00 100.o.96 163. z o.70 109. których wartość wzrosła o 445.14 57. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.15 88.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0.00 0.98 0.inwestycje długoterminowe . o o l100.51 0.zapasy .68% wartości niematerialne i prawne.krótkoterminowe rozliczenia 45.46\ 12.93 Majątek trwały .66 6.46\ o .45\ 4.98 0.01\ 0.83\ 146.00 100.27 461.00 311.43 42.68 196.69 0. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.00 0. o 96.55 3. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.94 117.97 182. przy czym wartość 69 . Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.43 93.44f 64.00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.o.należności krótkoterminowe .13 0.38 375. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.00 100.57 142.inwestycje krótkoterminowe .produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej.24 88.03 100.85 4.04 195.44 54.00 238.98 35.o o \ o .23 79.51 0.02 5.56%.17 60.56 65.00%.87 0.53 1.33 5.19 125. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.

zapasów wzrosła o 9. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. ZOBOWIĄZANIA.20%. o 19. cit. 103.111.83% tj. WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. który jest 70 . POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE. s. 3.66% do 28.85%. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI.2. Gabrusewicz op.56%.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć. które równe są aktywom jednostki.27%. należności krótkoterminowych spadła o 15. 107.46.98% do 53. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. o 14. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY. OBCE (KREDYTY.% tj.

kapitał stały przedsiębiorstwa. kapitał z aktualizacji wyceny. kapitał zapasowy. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. 290. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . Pomiędzy tymi 71 . Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok. spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców).w warunkach danego przedsiębiorstwa . W. pozostałe kapitały rezerwowe. Kapitał własny. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A . na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok. s. ceł. cit. Waśniewski op. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. s. podatków. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. zobowiązania z tytułu płac. kredyty.korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. zwłaszcza kapitał podstawowy.do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność).. 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe. cit. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). T. Gabrusewicz op. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. zysk (stratę) z lat ubiegłych. a także zobowiązania bieżące. ubezpieczeń społecznych. 107. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo.ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych.

Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. cit. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. s. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . Jarzębowska op. T.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury.. s. 72 . przy których płaci się często wysokie odsetki.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. cit. Nierzadkie są 72 73 M. 35. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . gdyż nieprzemyślane. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. 121. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Dudycz. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. op. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego . Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja.

. należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. s. . Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J.. .. „Przegląd Organizacji". 2001. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów.... Metoda praktyczna. . Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki... 30 73 .wypadki. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce . . _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o . Gajdka. nr 9. ..

że majątek obciążony dużym ryzykiem. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. s. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. 142 74 . Wydawnictwo Ekspert.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. pożyczki. czyli przez kapitał własny. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów . co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. Sawicki. a za taki uważa się majątek trwały. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. s. tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. Złota reguła bilansowa zakłada. Oddzielna niewystarczająca. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. Wrocław 2002. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. jest to pozytywny objaw. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki.Gabrusewicz op. Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. red. cit. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. K. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy.

w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. s. ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. op. że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). Ta część kapitału stałego. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. Kapitał obrotowy netto 7R . Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . s. Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. 75 . iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. cit. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym.MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . kłopoty ze ściąganiem należności). 123. Jest to.w zależności od podejścia .oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym.KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. W praktyce jednak obserwuje się. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. Gabrusewicz. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. Oznacza to.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. 143. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów.Do oceny struktury kapitałowo . W. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka.

—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ . Należy zauważyć.74 9 847444.—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym.45 301 684.86 Pasywa razem 18 458 356. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .00 65 2769.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. = ■ . Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.o.o. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.07 1 710 859.48 4 8358. iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000..12 3 687 533.00 805 400.Zobowiązania krótkoterminowe IV. w 4.94 26252714.69 1761190. którego wartość wzrosła o 4 198 047. z 0.53 244 121. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.00 5 003 448.44 1640.69 0.05 1 400 000.39 9 798 718..00 3 972.00 5 052 102.00 zł.00 3 664. w latach 2002-2005 2002 A.11 78 097.07 7 186.Kapitał (fundusz) zapasowy III. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ .75 652 769.36 23178120. z o.40 11 909 667.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //.78 8 027.18 10 337251. . Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.01 5 369 431.00 5 015 020.Kapitał (fundusz) własny I. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.34 0.75 9 132 173.15 0.30 12 162 308.12 1 874 759.25 10 617 599. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.42 0.89 11 135 497.60 9 226.91 1 000 000.56 301 684.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.07 3 664. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.00 3 221 688. z o.15 2003 4 540 809. . t t u t t■ ■ a..90 0.00 4 017200.78 0.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.77 70 070.79 9 226.34 1640.Zobowiązania długoterminowe Ill.65 1 400 000.Zysk (strata) netto B.97 zł. .53 zł. L.07 899 865. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.9 2005 10 335 103.79 244 121.00 3 972.Kapitał (fundusz) podstawowy II.00 2 339260.Zobowiązania i rezerwy I. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.52 1 000 000.31 21 766 071.78 2004 6 740 569.73 1712832.42 7 186.0.

Analizując wykres 8 można zauważyć.51 zł. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.45 zł.2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. był on większy o 1 976 673.o. z o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.32% do 60. w latach 2002 . iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79. wyniósł on: 3 687 533.2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.wypracować największy w całym badanym okresie zysk.63%. W latach 2002 . w latach 2002 . .40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku).79 zł do 17 225 261. z o.o.o. z o.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.o. z o.

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

96 0. iż ich poziom. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 . w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. iż w latach 2002 .93% 117.23 % 90. z o.2005 140% 1.92% 118. iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.84 % 140. Agro-Handel.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma.kapitałową dopiero w 2005 roku. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.88 % 83. . Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.49 % 148.33 % 96. Warto zauważyć.27 % 153.Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. co roku wzrastał szybciej.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.50 % 114.19 120%^ 1.80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0.43 % 126. z o.01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.44 % 95. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.91 % 113.Złota reguła bilansa % -^ .54% 106.38 2002 2003 2004 2005 -^ . Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .66% 122.07 z^-**— 0.o.o. oznacza to.72 0. w latach 2002 .2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.

8 0 .

27 % -12. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie. z o.94 % 80.84 % 112. z o.31 % 166. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.23 % 50.78% 4. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Jest to sytuacja niekorzystna.46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.00 % 95.14% 107. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny.79% -10. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej.02 % 77. ta zaś może doprowadzić do bankructwa. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52.38 % 131.92 % -5.08 % 133.65 % 3.16 % 124. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.56 % 90. z o.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11.o.84 % 8.o Powyższy wykres wskazuje.o 81 .16 % 175. iż w latach 2003 .91 % -24.40 % 72. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej. Oznacza to.06 % 107.60 % 37.o.48 % 2. z o.

79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem. jaka w tym czasie miała miejsce. Ze znaczącej roli. rozbudowano system wagowy. 33. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy .Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych. s. Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. Operując wielkościami strumieniowymi. który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. D. Sierpińska. 3. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. 82 . Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika.94% i 80. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. przychody ze sprzedaży towarów. co wskazuje na to. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów). Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. Wędzki opt. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. zakupiono nową linie ubojową. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju.16%.3. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego.. cit.

2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.13 376 987.33 73 661368. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.62 89998 011. z o.62 1 502 633.49 154 615.35 129 037. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950.31 75 803.17 zł. W porównaniu do 1 763 188.78%.18 359 091.69 Wynik finansowy netto 1 710 859.84 2 699 142.czynników biorących udział w jego tworzeniu.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707.41 261181. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. red. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa. K. 146.29 893 739.35 2 066 583.99 441769. ____________________________w latach 2002 .89 899 865.04 1041205. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży.41 2 389 881.05 955386.37 86 555 975.13 864 475.25 236 803. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.52 1727 581.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16).39 1 874 757.59 661847.o.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048.07 72 853 543.75 67 997 353. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników. z o.73 3 687 522. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.91 4 686 138. s.77 4 728 728.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313. Sawicki op.26 807 825.27 5 013 533. cit.88 1 341 634.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.o. 83 . w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji.96 627992.78 1032 773.68 74 286.02 515124.26 zł.01 Koszty finansowe__________________________________229 378.53 94 684149.70 67 726.02 84 489 391.

zestawienie analityczne. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów.06% 89.50% 27. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.24%l 18.88% -Sf)fi% ) -38. . w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103. z o.77% 1127.08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89.T 20% 0% . Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników. l -17.o.74%l \ -16. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto. z o.77% 77 71 o/.7? % '-28.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży.09%l I ■ 33. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.48 ' -7.o. Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto.89% IL -49.

84 .

pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.60 2.53 1.htm 03.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.73 2.10 2.54 66.82 0.22 -0.60 1.18 7. 96.39 1.82 124.95 1.69 97. 95.14 45.81 -0.08 0.o. 92.60 130.82 199.44 2.90 1.73 88.45 96.17 0.72 77.01.80% w 2003.58 -551.32 1.69 43.55 0.55 199.83 109.38 4.64 400.69%.84 667.. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www. stanowią analogicznie: 97.08 105.08 0.45%. i 102.14 52.30 157.16 202.73 141. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.05 4. z o.18 0.59 124.03 0. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.21 103.99 1.97 132.00 100. 97.78 110. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.30 0.61%. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.o.92 109.32 215.49 164.36 265.11 97.57%.00 100.00 92. Natomiast koszty działalności operacyjnej.45 0.24 0.00 100.96 60.61 2.25 117.01 0.50% w 2004.04 0. z o.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.30 3.10 3.35 1.66 5.39 98.33 3. 103.62 50.75 103.gov.57 92.76 58.40 0.57 135.40 2. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów.94 -561.10 0. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100. 98.39 168.52 406.22 3.75 52.stat.70 107.47 2.89 105.76 0.57 3.73 57.95 2.46 95.81%.10% w 2005 roku81.60 97.35 100. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.24 56.12 0.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.90%. 97.57 156.47%.2007 85 .92 6.

85 1 710 859. z o.80 124.84 58.33 73 661 368.o.89 3 461 848.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.28 132.59 124.05 376 987.68 955 386.55 157.49 124.02 84 489 391.78 129 037. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.o.04 627 992.13 441769.73% od poziomu z 2002 roku.73 864 475.57 135. z o. 24.31 75 803.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.32 133.99 236 803.75 107.24 66.13 359 091.39 52.96 67 997 353.8. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43.46 85 642 683.16 156.66 123.14 667.75 103.35 77. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.85 87 517 441. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.08%.83 110. Koszty działalności operacyjnej 86 .24 74 564 888.54%.70 893 739.o.25 168..2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.29 229 378.18%.07 72 853 543.35%. z o.89 92 026 300.96 74 286.52 57.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.69 69 043 194.19% i kształtuje się na poziomie 202. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13.06 108.18 515124.23 154 615.75 105.02 261181.36 406.04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.37 86 555 975.62 89 998 011.59%.13 75 464 753.01 1041205.96 103.49 1727 581. z o.08 135.62 95 713 822.o.60 1 710 859. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5. 892 723. w latach 2002 .25 199.53 94 684 149.13 1032 773.05 661847.69 106. 35. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215.41 67 726.92 164.

39 1 874 759. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.96 4 211939.89 899 865. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.235 686 589.12 -3 824 654. uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.74 3 687 533.45 583 342. w latach 2002 .40 Korekty razem -1807 898.48 -3 588 2186 423. 3. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych.22 1406 770.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.00 1374 422. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.41 z działalności finansowej 1750 000. z o.17 2 812 826.4.o.85 3 312 073. z o.22 2 936 477.902 332 824.98 -1027 772.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody.35 235 120.97 -1028 098.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859.49 1 999 055.92 -258 329.67 -172150. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.wzrastały szybciej o 1.55% w 2003 i o 0.83 1061717.45 -1 377 944.o.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.37%.59 -5 628 920.70 -5 740 816.06 132 684. Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty.29 111896.06 -3 691 970. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.38 -841 390.81 1158 651. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo. 87 .00 -2 229 484.93 -3 665103.80 1613 065.45 76 218. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3.

dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. W metodzie pośredniej. bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne.Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). że zysk netto to nie to samo. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają.

691. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.3 lzł. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.970.936.589.686.211. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów.920.06 zł. które wynosiły odpowiednio: 4. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji.22 zł. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy. Analiza struktury.29%.628. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841.96 zł. dla 2004: -3. 89 . Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.89 zł. Oznacza to.390. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.41 zł. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie.48 zł i dla 2005: -3.477.038. dla 2003: -5. że środki pieniężne.884. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania. wyrobów.939.23 zł i 5.588. 2.

36% 22.o.zysk na działalności operacyjnej . Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.00% 100.o. 68.94 % 52.o.41 % -1.zmiana sianu należności .92 % 17.57% -2. w latach 2002 .43 % 37.99%.2005.o.82% 100.92 % 68.08% 18.13% 2.02 % 0. 70. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 .zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.64 % 28.00% 100. w latach 2002 .33 % 0.zmiana sianu zapasów .85 % -0.80%.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja.26 % 13. ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.10% 32.80 % -5.50% -22.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE . z o.amortyzacja .76 % -22.zmiana sianu rezerw .25 % 28.21 % 6. która jest kosztem. całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 . z o.00% 100.04% -8. z o. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności. z o. ale nie jest wydatkiem. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej. stanowiący kolejno: 22.zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych . Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.99 % 70.92%.

00 % 100.64% 2.wpływy netto z dopłat do kapitału .4)"%"" Yl'.00% .00 % 100.00% 100.kredyty i pożyczki .87% 5.08% 80.36% odseiid " 45.6 0 % oo .00 ~ "i6 0 .2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.227o 13.00 % 100. z o.00% 100.00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00% 100.62% 19. w latach 2002 .38% '44. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.00% 100.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: .00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.00% 100.00 % 100. 91 .43 % 100.646.00% 100.00 % 100.32 zł. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.83% 14.79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00 % 100.o.00% 100.57% "i ""46.00 %> 100.39 % 16. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego. z o.34% 86.47% spłaty kredytów i pożyczek 10. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.72% 5.inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100.00% 100. z o. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.o.28% 30.o.o. w latach 2002 . Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp. z o.00% 100. z o. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.o.716.78% 61.o6 "% )4.10% wykup dłużnych papierów 7.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100.pieniężnych.00 % 100.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.099.nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.

oraz inne wpływy finansowe. Jednak nadal największy. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj.44%. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.5.43% ogółu wpływów na działalności finansowej.2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek. 44. O jakości analizy nie świadczy. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych.22% i 39. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. pozostały udział 13. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. bowiem duża liczba wskaźników.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. 3. 80.38%.57% należał do kredytów i pożyczek.10% gotówki działalności finansowej. Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. bo 46. Rodzaj i liczba wskaźników. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. W latach 2003 . Zbyt wysoka 92 .Z powyższych obliczeń wynika.83% w okresie początkowym do poziomu 5. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa.08%. że w latach 2002 . Uwzględniając zakres danych. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie.87. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) . celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. cit. oprocentowania kredytów.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE . A. Sułowska op. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. podobnych przedsiębiorstw. 91 96 . stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. przyjęciem.wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). możliwości i niezbędne usprawnienia . Leszczyński. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . jak również w porównaniach międzynarodowych. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. • • wskazuje sposoby. itp. 145. dlatego. a przede wszystkim. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. Również jej ilościowy i jakościowy Z. Skowronek-Mielczarek op. __________________P^ Źródło: J. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. grupy przedsiębiorstw. J^ ORGANIZACYJNE . podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. pocztowych. cit.wywoływane są przekazywaniem. robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów. ich duża elastyczność.powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. telekomunikacyjnych. s. . taryf przewozowych. może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu.jest to konieczne. s. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy.

3. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące. koniecznymi do uregulowania. że płatność nastąpi w najpóźniejszym .1. s.5.charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. Terminowość oznacza. jest zachowanie płynności finansowej. Gabrusewicz op. a w konsekwencji . Brak płynności finansowej . rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie).: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. • płynność strukturalna . który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. np. 97 . kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej.z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. 254. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. cit. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą .czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi.rozumianą jako zasób środków pieniężnych.terminie. aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu.

zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. cit. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. M. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. natomiast wadą . kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. Jerzembowska op. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. s. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji.odpowiednie informacje. 138. 254. 98 . s. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. • płynność potencjalną. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . a problemy te. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową.

to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. aby aktywa trwałe były. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. Oznacza to. 255. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . 99 . W. 140. Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. . Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. . . wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—.w miarę możliwości . co najmniej równe kapitałowi własnemu. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności.. cit. „ . przy czym. s. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. . że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. s.złota zasada bilansowa jest zachowana. Gabrusewicz op. . z tym jednak. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza.zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% .

Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. że powinien on oscylować w granicach 10 . gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. 93 Ibidem. że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. s. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum.20%. które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową. w myśl. 100 . Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. Spotykane są poglądy. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości. 257. Ponadto. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej.

s. cit. które informują o tym. Sierpińska. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. 61. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. D. Wyraża on. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . Wskaźniki wydajności gotówkowej. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. 101 . opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. informują o tym. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. wskaźniki wystarczalności gotówkowej.Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. Wędzki op. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza.

Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa.73 116.98 34. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego.93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80.31 -24. w latach 2002 .ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104. Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych.kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.04 82.61 2004 8. T. s. 55.04 -0. KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE .54 70. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Analizując powyższe dane można zauważyć. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M.po odpowiednich korektach . Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 . Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego.15 129. cit.78 11.69 34.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego . z o. Jeśli jest on rosnący. Jachna op.19 26.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40.ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny.określa długoterminowy potencjał finansowy.50 12. .76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89. z o.33 2003 -24. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych. Sierpińska. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego.2005 .03 -3.o.o. świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku.79 7. co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa.85 94.75 8.

102 .

13 -0.06 -0.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.27 0.21 0. natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.08 -0.83 -0.55 | 5.45 0.77 1.o.28 0. II i III stopnia odpowiednio o: 40.13 0.73 1. Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników.36 0.30 0.52 -1.00 -0. jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie.29 -1.41 0.27 2.79 -1.40 0.01 -0.01 -0.06 -0.o.23 0. z o.21 -0.22 0.04 -0.52 0.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.01 -0.18 0.42 1.04 -0.04 0.24 0.01 -0.35 0.73 -0. 103 . Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje.65 -0. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego.08 0.36 0.19% i 26.22 0.23 0.71 -0.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .o.44 0.85 -0.21 2.10 0.21 1.62 0. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa.21 0. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku.55 -0.09 0. 34.84 0. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego. iż rozwój przedsiębiorstwa . Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.35 0.08 -0. oceniane są jako bezpieczne. z o.25 0. z o. W latach 2003 i 2005 wzrasta.84 -1.18 0.93% powoduje.18 0. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.13 0.02 0. w latach 2002 . co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.2005 .41 0.52 -0.10 -0. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza.delikatnej poprawie. W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych.69%.09 5.80 0. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej.78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.01 -0.82 -3.

Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem. z o. iż niepokojące zjawisko . Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej.99 0. PWE. a wielkością zaangażowanego kapitału. podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna.03 2003 -2367254.66 -0. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać. 1974.85 0.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.jakie obserwuje się w latach 2003 -2004. który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925. Osiągnięty poziom rentowności .miało charakter przejściowy. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki .691.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. Warszawa. z o. Powyższa charakterystyka wskazuje.5. 104 . s. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć.o. 3.05 2005 2729 135. w latach 2002 . W teorii analizy finansowej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia.o.89 -0.10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.11 2004 -1212647. że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego.2. a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku.

jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Wskaźnik ten. Im wartość tego wskaźnika jest większa. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. A. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Im niższy jest ten wskaźnik. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . 98 Z. określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Większa wartość wskaźnika oznacza. należy stwierdzić. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. może być 97 W. ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. Skowronek -Mielczarek op. Leszczyński. Gabrusewicz op. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna).wieloma zasadniczymi względami. 234. Im wskaźnik ten jest wyższy. s. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). 142. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. cit. tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. zyskiem netto.. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. s. zysk netto. Informuje. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. cit. 105 .

x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn . większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE .ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. s. Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " . 106 . Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego. z^ . "ibidem. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy". 143. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie.return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. °. Im wyższy wskaźnik.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m .

41 -1.09 17.81 8.13 20.71 66.72 9.09 6.76 -5.47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.06 0.21 2.51 29.wskaźniki: rentowności sprzedaży 2.49 6.92 19.92 56.93 0.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.60 -34.91 -19.83 14.56 -10.94 11.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .79 1.35 2.24 2.33 8. w latach 2002 .56 -1.10 1.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.01 1.08 171.71 25.wskaźniki: rentowności majątku netto 11.62 2.11% do 2.99 -16.02 14.23 11. 107 .56 -1.26 1.50 8. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.23 4.72 2.99%.21 -6. a mianowicie.87 3.35 3.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA . w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.79 1.o. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy.27 43.55 -8.93 3.o. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.88 14.91 0.96 4.24 156.52 1.25 26.34 10.07 2. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.53 89.60 10.95 107.28 1.67 7.26 33.41 2.30 5.90 25. ich wielkości systematycznie wzrastały.13 4.37 3.66 -8. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.99 5.2004 kształtowała się na poziomie od 1.58 8. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 .26 2.52%.49 10.13 8.49 -1.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1. z o.50 3.98 3.63 12.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.32 21. w kolejnych dwóch badanych okresach.16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .19 263.82 19.7 2.89 19. z o.01 9.65 33. z poziomu 5608% do 4319%. tj.75 6. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.28 4.53%.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.98 4.43 13.

Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży. nazywane też wskaźnikami obrotowości. Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje.Sierpińska. T. z jaką obracane są aktywa ogółem. wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym .wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto. że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. 180. wskaźniki rotacji zapasów. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . Jachna op. netto lub kosztach własnych . Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika.3. zapasy.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych .a wskaźnikiem statycznym. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania.3. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. cit. Kolejnym wskaźnikiem. Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. 108 . stanowią wskaźniki obrotowości majątku. s. wskaźnik rotacji należności.5. Informują o szybkości. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku.

Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. cit. gdy liczba obrotów wzrasta. dlatego przedsiębiorstwo starsze. Skowronek -Mielczarek op. tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie. Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. Należy jednak pamiętać. Leszczyński. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego. 109 . w stosunku. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. A. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. s. posiadająca nowszy. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. Im wyższa jest wartość wskaźnika. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Korzystna sytuacja jest wtedy. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży .96. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. Z. s. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Im krótszy jest ten okres. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. mniej zamortyzowany majątek. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług.organizacji pracy. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna. będzie wykazywało rotację wyższą. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. 101 102 Ibidem. w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. 182.

0 . Jeśli jest mniejszy niż 7. Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. Według standardów zachodnich. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. cit. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.10. Informuje. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności. s. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności. co oznacza mniejsze koszty. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje.0 . którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. zatem kierownictwo firmy. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. dlatego zasadne jest. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. 110 . że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. Gabrusewicz op. określa ilość dni sprzedaży. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. 268. za którą nie uzyskano jeszcze należności. niski zaś o obrocie szybkim.0 to taka sytuacja może oznaczać. który informuje. Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie.

62 -5.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. z o. iż w dwóch ostatnich okresach. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.92.00 46.72 12.21 65.71 8.o.2005.66) w stosunku roku 2002.13) w roku 2005.89 -0.75 i 9. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.78 1.62 52. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.83 3.05 -3.07 93. po czym w 2004 wzrosła o 0.78.94 11.70 26.47 39. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów. zauważyć można. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.02 0.08 10.14.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności.19 3.06 3.00 -0.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3.85.13 -0.26 2005 3.89 6.60 3.85 -1.55 29.87 6.75 0. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.91 91. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.15 3.19 9.75 7. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.86 -27.85 -2.96 28.05) w 2005 roku.80 101.60 do 3. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.02). Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.71 do 6.11 9.94 1.82 7. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.51 -0.66 23. zwłaszcza w latach 2004 .75 1.87 35.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.62) w 2004 i 3 dni (3.o.95 43.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.92 8. w latach 2002 . Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.54 -6.90 1.92).29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4.38 -3. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej. co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach. co roku odpowiednio o 2 dni (1. z o.89 -0.43 -0.14 -0.60 10.93 33.87 spowodowany był gorszą.92 8. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.21 5. 111 . a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.

43 (5 dni) i o 3. Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni).2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32.2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. cit.54 (4 dni). co roku o: 5.Duraj op. iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa.s. Wskaźnikiem pomocniczym. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. albowiem znacznie wyższym. w latach 2002 . Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104.o. z o. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. 148. z o. Krótszy cykl oznacza. a następnie w latach 2004 . J. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych. Ujemna wartość cyklu oznacza.. że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane. 112 .o. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. a więc finansowane kapitałem obym.

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk.1. 116 . zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego . Oznacza to. iż wygospodarowany przez spółkę zysk.65. przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne.5 .korzystne zmiany w strukturze finansowania. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów.mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia.

Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.79 % w ostatnim badanym okresie.87 %.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić.33% do 45.69% w 2002 roku do 54. 152 147 800 zł. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. o.03% kapitału ogółem. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.90 zł osiągniętym w roku 2005. 117 .75.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. 138 463 400 zł. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym. z o.97 zł. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541. z o. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.63% w 2005 roku.37%.2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. co stanowi 65. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195.o. za lata 2002 . że w latach 2002 .52 % w 2002 roku do 34. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.33 zł do 94 684 149.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały.

3 665 103.37%. Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 . Pozytywnie należy jednak ocenić fakt.05 zł w 2005. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135.o. 44 dni. 2005 . Mimo pogorszeniu się w latach 2003 .52 zł w 2002 roku do 10 335 103. 46 dni.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne. Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. 2003 . Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52.12 zł. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni.73%. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . 118 .85%. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.14% w 2002 roku do 72. 107%.finansowej jest analiza wskaźników płynności.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej.04%. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat.06% w 2002 roku.29%. wskazuje. z o. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające.93 zł. iż firma Agro-Handel Sp.89. że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży.o.80. 2004 .104.54%. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 . Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. 52 dni. z o. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. 3 824 654.129.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133. Znacznemu wydłużeniu.

o. Agro-Handel Sp.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Przedstawione badania potwierdzają.W latach 2002 . że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa.39. 119 . jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. Rodzaj produkcji. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością. że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku. z o. Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0.

.. Metodologia badań Społecznych. Szczecin 2004 ll)Herbet A. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. Warszawa.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Pastusiak R. Łódź 2000 65) Dudycz T.. Duraj J. 9-11. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Difin. Czechowska I. Warszawa 2004 69) Karczmarek U. 70) Koc S. Skowronek -Mielczanek A. Metoda praktyczna.28 . PWN. Prawo gospodarcze.... Oskara Lanego we Wrocławiu. Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W. z o. s. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. nr 27.. Warszawa 2005 71) Kruczałak K.. Prawo handlowe dla ekonomistów. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie.... PWE. "Gazeta Podatkowa" 2004. Godlewska J. Wydawnictwo Primath. „Przegląd Organizacji". Warszawa 2001 64) Bury A. Analiza ekonomiczno .. Podstawy analizy finansowej. PWE. PWE.finansowa firmy..s.691 73) Nowak S. Wypych M. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Grupa Wydawnicza INDOR Sp.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Analiza finansowa. PWE. Oskara Lanego we Wrocławiu. Finans-Service. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. Kurtys K... Warszawa 2006 13)Jecyszyn J.. PWE... Wersty B. s. PWE. Konieczny Z. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Status prawny zarządu spółki z o. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. nr 9. s.. Mikulski H... Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. Warszawa 2002 63) Bluszcz M. 12 62) Bień W. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Kosikowski C.. Bilans 2004.. Pomykalska B. 2001.. Warszawa 1985 120 .o. Podstawy prawa gospodarczego..31 10) Górski W. Wrocław 2000 66) Duraj J. Wrocław 2003. nr31.. 1974. Aport jako wkład do spółki z o. Warszawa 2001 61) Bednarski L. Waśniewski T..... Borowiecki R. Warszawa 2005 68) Gajdka J. s. 72. Absolwent. 12) Jarzębowska M. Wydawnictwo Prawne LexisNexis.o..o.. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im... Fołta T.

PWN..BECK.U. poz.H..U. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki.Ordynacja podatkowa. PWN. Przewodnik po cashflow. 121 . procedury zakładania. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA..o.Kodeks spółek handlowych. Warszawa 2001 31)Sułowska J. Pałczyńska-Gościniak R. zm. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Wydawnictwo C. BECK. 1178 z późn. poz. Warszawa 2003 83) Urbańczyk E. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Warszawa 2002 33)Tarska M. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa. funkcjonowanie... ustrój. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. zm. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Warszawa 2004 81) Sierpińska M. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. 1037 z późn. . Istota.74) Olszewski J.H. . Sawicki. Zarządzanie finansami. PWE... zm. 926 z późn.U. Wydawnictwo Ekspert. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Warszawa 2002 75) Olzacka B. Reprezentacja spółki z o.. Wędzki D.. Dz. K. red. Działalność gospodarcza.. Warszawa 2002 78) Rybicki P. Gdańsk 1995 32) Śnieżek E. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. PWE. nr 101.. nr 137.. Jachna T.. Dz. C.. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A. Warszawa 2002 79) Siemińska E. poz. Toruń 2002 80) Sierpińska M. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.. Prawo gospodarcze kompendium. Uregulowania prawne. Kraków 2002 24)Rafalski A. Uniwersytet Szczeciński. Dom Wydawniczy „Ostoja". Dz. wzory. Poltext. .. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r.Jak oceniać firmę. nr 94.Prawo działalności gospodarczej. ODDK. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Warszawa 2000 82) Sobczak K. Wrocław 2002 23) Raczek T...

Dz. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym.U. Warszawa 2002 91) Więckowski J. Oficyna Ekonomiczna.o rachunkowości.87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r.U z 2002 nr 76.. 89) Wach K. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. Skoczylas W. Jak założyć firmę w Unii Europejskiej. 694 z pózn. Dz. zm. poz.. . PWE.Krajowy Rejestr Sądowy. Warszawa 2000 122 . . 209. z 2001r. poz. Kraków 2005 90) Waśni ewski T.... nr 17.

o. z o.o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________87 123 . z o. w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 .2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. z o. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.o.o. z o. z o. w latach 2002 .o. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. z o.o.o. z o. w latach 2002 .o. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z o.o. z o.

w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota.o. z o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp.o. z o. zakres i przedmiot analizy finansowej.o. z o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 .o.ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o. z o. w latach 2002-2005 .o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 . w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. z o.o.o.o.

z o. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej.o.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 .