You are on page 1of 6

Diskusije : Istorija

K
+0 / -0 0

Kotao za pretapanje drugih u 'rvate


TROFAZNI-3
(Penzioner)
24. mart 2011. u 23.47

Kotao za pretapanje drugih u Hrvate

Kolumne | Ratko Dmitrović

Piše Ratko Dmitrović

Uz Srbe, čiji je posredni i neposredni doprinos hrvatskoj istoriji i kulturi veliki i


nesporan, ogroman je broj izuzetno značajnih ličnosti u hrvatskom nacionalnom korpusu,
hrvatskih državotvoraca, nacionalista, umetnika… koji nemaju hrvatsko poreklo

Hrvatska je danas etnički najčistija država u Evropi. Više od 93 odsto stanovnika ove
zemlje izjašnjavaju se kao Hrvati. Novi popis samo što nije počeo ( u aprilu ove godine),
a realne procene govore da će se na tom popisu preko 95 odsto stanovnika Hrvatske
nacionalno opredeliti kao Hrvati.

Zašto je to tako?

Postoji kod Hrvata nešto što se mora posmatrati kao fenomen i što tek treba objasniti.
Ako je nekome do te vrste analize. Naime, Hrvatska ima „sposobnost” da brzo, do kraja i
vrlo efikasno svoje nacionalne manjine ili došljake u tu ranije regiju, a odnedavno
državu, pretvara u Hrvate; gorljive, žestoke, velike hrvatske nacionaliste, neretko i
šoviniste.

HRVAT SVIH VREMENA

Ostaviću u ovom tekstu na stranu Srbe i njihovo pretapanje u Hrvate. Ceo ovaj serijal u
„Pečatu” posvećen je toj pojavi i red je da vidimo kako drugi stoje na tom planu. A stoje
slično Srbima; posebno Austrijanci, Nemci, Česi, Slovaci, Jevreji…Najbolje je da to
posmatramo na polju nauke, kulture i politike, gde su imena poznata i zvučna.

Josip Juraj Štrosmajer „jedan od najvećih Hrvata svih vremena” poreklom je iz nemačke
vojničke porodice, iz Gornje Austrije. Rođen je u Osijeku 1815. godine. Danas će samo
površno obavešteni reći da je Štrosmajer začetnik ideje jugoslovenstva. On jeste radio na
tome, ali je njegovo jugoslovenstvo bilo uslovljeno i prohrvatsko…Zalagao se da
Austrija, pod krunom Habzburgovaca, bude federalna država unutar koje će Južni
Sloveni biti ujedinjeni pod bečkom krunom i papom, odnosno, Vatikanom. Verski centar
te nove države, po Štrosmajeru, trebalo je da bude u Zagrebu.

Iako svešteno lice, predsedavao je Narodnom strankom od 1860. do 1873. godine.


Okosnica njegovog političkog programa bila je ideja da se svi muslimani u Bosni
pokatoliče i privedu hrvatskom nacionalnom korpusu, a Srbi pounijate.
Da je Štrosmajer unutar austrijskog carstva hteo da napravi veliku hrvatsku, a ne
jugoslovensku državu, govori njegovo zalaganje da ceo prostor današnje Bosne i
Hercegovine, te Srem i Bačka, budu obeleženi kao hrvatska teritorija.

Tridesetih godina 19. veka kod Hrvata se javlja kulturni i društveno-politički pokret
nazvan ilirizam, ilirski pokret, hrvatski narodni preporod. Glavni vođa tog pokreta bio je
Ljudevit Gaj. Hrvat? Ne. Gaj dolazi iz francusko-nemačke porodice; otac mu je iz
Burgundije, prezime se u originalu piše Gay, a majka je Nemica, Schmit. Godine 1835.
pokrenuo je „Novine horvatske”.
Najbliži saradnici Ljudevita Gaja u tom „hrvatskom preporodu” bili su Stanko Vraz
(pravim imenom Jakob Frass, rodom iz Štajerske) i Dimitrije Demetar, grčko-cincarskog
porekla.

Bez sumnje najznačajniji muzički stvaralac u doba ilirizma, jedan od najvećih u hrvatskoj
istoriji inače, bio je Vatroslav Lisinski. Ni on nije Hrvat po poreklu; rođen je kao Ignac
Fuchs, bavio se kompozicijom, a prvu hrvatsku operu „Ljubav i zloba” napisao je
Lisinski, odnosno Fuchs. Prvi put je izvedena 28. marta 1846. godine.
+0 / -0 0

TROFAZNI-3
(Penzioner)
24. mart 2011. u 23.48

DETALJI IZ RODOSLOVA

Najznačajniju nacionalnu operu kod Hrvata, čuvenu „Nikola Šubić Zrinski” napisao je
Ivan Zajc, po mnogima najveći „hrvatski glazbenik”. Zajc je rođen u Rijeci, ali u svom
rodoslovu nema ništa hrvatsko, potiče iz češko-jevrejske porodice, a njegovo prezime u
izvornom obliku piše se – Zaytz.

Po svom poreklu ni August Šenoa, tvorac moderne hrvatske književnosti i prvi pravi
hrvatski romanopisac, nema ništa sa Hrvatima: on dolazi iz nemačko-češke porodice,
njegov otac se u potrazi za boljim životom doselio u Zagreb 1830. godine. Osam godina
kasnije svet je ugledao mali August. Napisao je nekoliko istorijskih romana, među kojima
se izdvajaju: „Zlatarevo zlato” i „Čuvaj se senjske ruke”.
Prvi hrvatski profesionalni pisac Pavao Vitezović, izvorno se prezivao Ritter i potiče iz
jedne nemačke porodice koja se u Senj doselila iz Alzasa.

Nesumnjivo veliki slikar, izuzetnog talenta, Vlaho Bukovac, koga Hrvati stavljaju u sam
vrh nacionalne umetnosti, nije bio Hrvat. Rođen je u Cavtatu 1855. godine, a u knjige
krštenih zaveden je kao Biagio Faggioni. Bio je Italijan.
Slikari i vajari koji su obeležili dvadeseti vek hrvatske umetnosti: Vaništa, Tartalja,
Kinert, Herman, Radauš, Kulmer, Pal, Džamonja…nisu po poreklu bili Hrvati, ali su se
gotovo svi tako izjašnjavali.
Čuveni pesnik Ivan Goran Kovačić, autor poeme „Jama”, bio je Jevrejin, majka mu se
prezivala Klein. Najveći hrvatski karikaturista svih vremena, još uvek živi Oto Rajzinger,
austrijsko-nemačkih je korena.

Lavoslav Ružička, veliki naučnik rođen u Vukovaru, Čeh poreklom, dobio je 1939.
godine Nobelovu nagradu za hemiju. I po očevoj i po majčinoj liniji bio je stranac, ali ga
Hrvatska tretira kao Hrvata.
Hrvati nemaju nikakav problem da Eduarda Slavoljuba Penkalu predstave kao Hrvata,
mada on sa Hrvatskom ima veze samo utoliko što se posle ženidbe, već kao formiran
naučnik, doselio u Zagreb, po preporuci jednog prijatelja koji mu je savetovao da bi taj
grad mogao da bude pogodno mesto za biznis. Ispostavilo se da je bio u pravu.

Penkala je rođen u mestu Liptovski Mikulaš u Slovačkoj, 1871. godine, a isključivo


njegovom zaslugom mi se danas koristimo tehničkom i hemijskom olovkom i
nalivperom. Do pre dvadesetak godina hemijsku olovku zvali smo, sećate se – penkalo.
Po Eduardu Penkali. On je 1906. godine patentirao mehaničku olovku, a godinu dana
kasnije i nalivpero. Pored 80-ak inovacija i patenata, uz Penkalu se veže i prvi deterdžent
za pranje veša.

STRANO TELO U KORPUSU HRVATSKE

Ovih dana Hrvatska televizija reprizira seriju „Gruntovčani”, bez konkurencije najbolje
ostvarenje te vrste napravljeno u Hrvatskoj. Nikada niko ni pre, ni posle „Gruntovčana”
nije i neće na tako jednostavan, slikovit i autentičan način prikazati Hrvatsko zagorje kao
autori „Gruntovčana”.

Neki od glumaca koji dominiraju u tom serijalu ostaće zauvek na visokim mestima
lestvice hrvatskog glumišta, i sami su se izjašnjavali kao Hrvati, a bili su iz čeških ili
nemačkih porodica. Na primer: Martin Sagner (Dudek) i Smiljka Bencet (Regica), pa
Mladen Šerment, Rikard Brzeska, Marija Geml, Joža Šeb…Scenario za seriju napisao je
Mladen Kerstner, čije prezime jasno govori o njegovom nemačkom poreklu.

Među hrvatskim glumcima, uz spomenute (a izostavljajući Srbe) nalazimo i druge


glumce, televizijske i filmske stvaraoce, čije je poreklo, rekoh već, nemačko, češko,
slovačko, jevrejsko: Ivan Hetrich, Sanda Langerholc, Vanja Drach, Marija Kohn, Josip
Marotti, Magda Fodor, Zvonimir Črnko, Sven Lasta…Ovaj poslednji, Sven Lasta, bio je
dobrovoljac u „domovinskom ratu” na liniji razgraničenja kod Sunje i bio je, po
sopstvenom opredeljenju, snajperista.

Za one kojima je politika opsesija ova priča je posebno interesantna, tek tu dolazimo do
onog fenomena, u nekim elementima paradoksalnog, čije objašnjenje još uvek nemamo.
Radi se o „stranom telu” u korpusu hrvatske nacije koje je uzdizalo hrvatstvo i preko
linije nacionalizma.
Opisivao sam na ovim stranicama slučaj Ante Starčevića (otac pokatoličeni Srbin, a
majka pravoslavna Srpkinja) za čije se ime veže osmišljena, sistematizovana i precizno
širena mržnja prema Srbima, pa nema razloga da je ponovo razmatramo.
Ali, u ovoj priči mora se reći da je tu mržnju, u idejnom, političkom i sprovedbenom
smislu od Starčevića, na samom kraju 19. veka, preuzeo Jošua Josip Frank, osječki
Jevrejin koji se dobrovoljno pokatoličio, postao hrvatski šovinista i najveći zagovornik
hrvatske nezavisnosti i samostalnosti. Upravo je on predvodio one strašne, rušilačke,
antisrpske demonstracije 1902. godine u Zagrebu, i još nekoliko gradova Hrvatske.

+0 / -0 0

TROFAZNI-3
(Penzioner)
24. mart 2011. u 23.48

PREDLOŽAK ZA RASPRAVU

Čuveni hrvatski komunista Andrija Hebrang, otac sadašnjeg potpredsednika HDZ-a


Andrije Hebranga, bio je istovremeno i žestoki hrvatski nacionalista, otvoreno se zalagao
za Hrvatsku kao samostalnu i nezavisnu državu. Za tzv. „hrvatski komunizam” to je
uobičajeno. Kod Srba je sasvim suprotno.

Hebrang je, samo prezime govori, nemačkog porekla, a i majka Hebranga starijeg bila je
sa tih prostora; prezivala se Štraser. Doda li se svemu ovome podatak da je stariji
Hebrang oženio Olgu Štraus, Jevrejku, i da je iz tog braka ovaj današnji Andrija Hebrang,
hadezeovac, žestoki hrvatski nacionalista, veliki poštovalac osnivača logora Jasenovac
Maksa Luburića, čovek koji redovno odlazi u Blajburg da se tamo pokloni pred
spomenikom ustašama, iako zna da je maltene cela porodica njegove majke pobijena u
Jasenovcu – onda sve ovo dobija iracionalnu dimenziju. Slabašan je moj mozak da to
shvati i objasni.
Franjo Tuđman takođe ima nemačko poreklo, samo prezime kaže da je tuđi čovek,
stranac. Ivan Šibl je poreklom Nemac, Bakarić je vešto skrivao svoje pravo prezime,
Kupferštajn, Vječeslav Holjevac je poreklom Slovak, Vladimir Šeks vuče nemačke
korene… Od savremenih hrvatskih političara, uz Šeksa, nehrvatsko i nesrpsko poreklo
imaju: Ivan Šuker, Damir Polančec, Božidar Kalmeta, Radovan Fuchs…Uglavnom su svi
u HDZ-u i svi su veliki Hrvati.

Umesto odgovora na brojna pitanja i dileme unutar ove teme, neka vam ovaj tekst posluži
kao predložak za raspravu sa onima koji govore o Hrvatima kao „starom autohtonom
narodu