You are on page 1of 5

Tư tưӣng Hӗ Chí Minh vӅ giáo

dөc
ViӃt bӣi Lê Gia Thanh
Chӫ nhұt, 22 Tháng 8 2010 07:36
ĐiӅu 3, Luұt giáo dөc, năm 2005 cӫa nưӟc ta đã khҷng đӏnh: ³NӅn giáo dөc ViӋt
Nam là nӅn giáo dөc Xã hӝi chӫ nghĩa, có tính nhân dân, dân tӝc, khoa hӑc, hiӋn
đҥi, lҩy chӫ nghĩa Mác Lê Nin và tư tưӣng Hӗ Chí Minh làm nӅn tҧng´.

Tư tưӣng phát triӇn toàn diӋn con ngưӡi cӫa Mác và Ăngghen trong ³Tuyên Ngôn
cӫa Đҧng Cӝng Sҧn´ đã trӣ thành tư tưӣng chӍ đҥo công cuӝc giáo dөc ngày nay.

Mӝt tư tưӣng vĩ đҥi mà Mác và Ăngghen đã tuyên bӕ trong ³Tuyên ngôn Đҧng
Cӝng Sҧn´ đó là: ³sӵ phát triӇn tӵ do cӫa mӛi ngưӡi là điӅu kiӋn cho sӵ phát triӇn
tӵ do cӫa tҩt cҧ mӑi ngưӡi´ [19]. Tư tưӣng coi con ngưӡi là trung tâm cӫa cuӝc
sӕng gҳn liӅn vӟi tiӃn trình phát triӇn văn hoá cӫa loài ngưӡi và ngày nay, phát
triӇn toàn diӋn con ngưӡi đã trӣ thành mӝt tư tưӣng chӍ đҥo cӫa thӡi đҥi.

³Tuyên ngôn Đҧng Cӝng Sҧn ´ còn nhҩn mҥnh làm cho con ngưӡi đưӧc phát triӇn
tӵ do đó là phát triӇn trí tuӋ và thӇ lӵc, đҥo đӭc và tay nghӅ, tính đӝc lұp cá nhân,
cá tính và tính cӝng đӗng, trách nhiӋm và quyӅn hҥn, lӧi ích và đóng góp, dân chӫ
và kӹ cương là nhӳng điӅu kiӋn cho sӵ phát triӇn tӵ do cӫa tҩt cҧ mӑi ngưӡi.

Tҥi diӉn đàn Đҥi hӝi giáo dөc toàn Nga lҫn thӭ nhҩt, ngày 28-8-1918 [20] LêNin
đã khҷng đӏnh vai trò to lӟn cӫa công tác giáo dөc, coi đó là mӝt điӅu kiӋn đҧm bҧo
thҳng lӧi trong sӵ nghiӋp xây dӵng chӫ nghĩa xã hӝi.

Quan điӇm coi giáo dөc như là bӝ phұn cӫa kӃt cҩu hҥ tҫng xã hӝi, trong văn kiӋn
³Nhӳng nhiӋm vө trưӟc mҳt cӫa chính quyӅn Xô ViӃt´ (26-4-1918) Lênin đã coi
giáo dөc như giao thông, bưu điӋn, Lênin đã khҷng đӏnh vai trò kӃt cҩu hҥ tҫng cӫa
giáo dөc trong xây dӵng chӫ nghĩa xã hӝi.

Mӝt tư tưӣng hӃt sӭc có ý nghĩa đӕi vӟi thӡi kǤ công nghiӋp hoá là tư tưӣng vӅ
giáo dөc kӻ thuұt tәng hӧp. Tӯ đó tҩt cҧ các trưӡng phә thông đӅu mang các tính
chҩt: giáo dөc phә thông, giáo dөc lao đӝng, giáo dөc kӻ thuұt tәng hӧp.

Khҭu hiӋu nәi tiӃng cӫa Lênin: ³Hӑc, hӑc nӳa, hӑc mãi´ đã trӣ thành triӃt lý sӕng
cӫa hàng triӋu, hàng triӋu con ngưӡi trong các thӃ hӋ. Uӹ ban quӕc tӃ vӅ giáo dөc
thӃ kӹ XXI đã đưa giáo dөc suӕt đӡi thành mӝt nguyên lý cӫa nӅn giáo dөc mӣ đҫu
thiên niên kӹ mӟi.
Nhӳng quan điӇm giáo dөc cӫa Mác-Lênin đã rҩt gҫn gũi vӟi thӵc tiӉn giáo dөc
cӫa đҩt nưӟc ta. Đҧng ta đã gҳn cuӝc đҩu tranh chӕng chính sách ngu dân vӟi cách
mҥng giҧi phóng dân tӝc khӓi ách thӵc dân đô hӝ, coi dӕt nát là mӝt thӭ giһc như
giһc đói và giһc ngoҥi xâm, trong nӱa thӃ kӹ đã thӵc hiӋn ba cuӝc cҧi cách giáo
dөc, đӇ đào tҥo các thӃ hӋ phөc vө đҳc lӵc các nhiӋm vө chiӃn lưӧc cӫa cách mҥng.
Nghӏ quyӃt cӫa Hӝi nghӏ lҫn thӭ hai Ban chҩp hành trung ương Đҧng khoá VIII đã
tiӃp thu tinh hoa cӫa tư tưӣng giáo dөc cӫa thӡi đҥi Cách mҥng Tháng Mưӡi Nga,
tәng kӃt 50 năm phát triӇn giáo dөc nưӟc ta, đưa truyӅn thӕng hiӃu hӑc cӫa dân tӝc
ta lên mӝt trình đӝ mӟi, đã đưa ra các đӏnh hưӟng chiӃn lưӧc nhҵm chҩn hưng giáo
dөc đúng quy luұt, hӧp lòng dân, hoà vào trào lưu chung cӫa nhân loҥi tiӃn bӝ, đưa
nưӟc ta thành mӝt nưӟc giàu mҥnh, công bҵng, dân chӫ, văn minh.

Giáo dөc và văn hoá như hình vӟi bóng, cái này sinh ra cái kia, hӛ trӧ, bә sung cho
nhau tҥo ra sӵ sinh tӗn cӫa loài ngưӡi. Nhà văn hoá lӟn thưӡng là nhà sư phҥm lӟn,
liên kӃt trong nhân cách ý tưӣng và phương châm hành đӝng. Hӗ Chí Minh là mӝt
trong nhӳng nhân cách lӟn như vұy. Ngưӡi là anh hùng dân tӝc, mӝt danh nhân
văn hoá thӃ giӟi, vì trưӟc hӃt Ngưӡi đã là mӝt nhà giáo dөc, mӝt nhà sư phҥm.

Trong di sҧn tư tưӣng cӫa Hӗ Chí Minh , tư tưӣng vӅ giáo dөc luôn có ý nghĩa lí
luұn và thӵc tiӉn sâu sҳc đӕi vӟi sӵ nghiӋp giáo dөc nưӟc nhà.

Tư tưӣng giáo dөc cӫa Hӗ Chí Minh không chӍ bó hҽp trong viӋc giáo dөc tri thӭc,
hӑc vҩn cho con ngưӡi, mà có tính bao quát, sâu xa, nhưng lҥi vô cùng sinh đӝng
và thiӃt thӵc, nhҵm tҥo ra nhӳng con ngưӡi toàn diӋn, có tri thӭc, lý tưӣng, đҥo
đӭc, sӭc khoҿ, thҭm mĩ«

Tư tưӣng Hӗ Chí Minh vӅ giáo dөc vӯa là thành qӫa cӫa sӵ chҳt lӑc tinh tӃ tinh
hoa văn hoá dân tӝc và nhân loҥi, vӯa mang đұm hơi thӣ cӫa cuӝc sӕng. Do vұy, ӣ
Hӗ Chí Minh, lý luұn giáo dөc và thӵc tiӉn giáo dөc có sӵ thӕng nhҩt hӳu cơ,
không tách rӡi nhau. Đúng như Nghӏ quyӃt UNESCO đánh giá: "Sӵ đóng góp quan
trӑng vӅ nhiӅu mһt cӫa Chӫ tӏch Hӗ Chí Minh trong các lĩnh vӵc văn hoá, giáo dөc
và nghӋ thuұt là kӃt tinh cӫa truyӅn thӕng hàng ngàn năm cӫa nhân dân ViӋt Nam
và nhӳng tư tưӣng cӫa Ngưӡi là hiӋn thân cӫa nhӳng khát vӑng cӫa các dân tӝc
trong viӋc khҷng đӏnh bҧn sҳc dân tӝc cӫa mình và tiêu biӇu cho viӋc thúc đҭy sӵ
hiӇu biӃt lүn nhau´. Hӗ Chí Minh đã đưa ra quan điӇm hӃt sӭc sâu sҳc và mӟi mҿ
vӅ vai trò, mөc đích, nӝi dung và phương pháp giáo dөc.

2  
  

Nói đӃn tư tưӣng giáo dөc cӫa Hӗ Chí Minh, các nhà nghiên cӭu giáo dөc thưӡng
nhҩn mҥnh đӃn sӵ đһc sҳc trong quan điӇm cӫa Ngưӡi vӅ vҩn đӅ nhân cách, viӋc
hӑc tұp đӇ rèn luyӋn phát triӇn nhân cách đӕi vӟi mӛi ngưӡi.

Hӗ Chí Minh đã tӯng nói: ³ThiӋn ác vӕn chҷng phҧi là bҧn tính cӕ hӳu, phҫn lӟn
đӅu do giáo dөc mà nên´. Ngưӡi muӕn nhҩn mҥnh đӃn vai trò cӫa giáo dөc trong
viӋc hình thành phҭm chҩt nhân cách con ngưӡi, ³thiӋn´, ³ác´ không phҧi là bҧn
chҩt sҹn có cӫa con ngưӡi mà chӫ yӃu là do quá trình giáo dөc hình thành nên.

Không nhӳng thӃ, giáo dөc còn góp phҫn đҳc lӵc vào công cuӝc đәi bҧo vӋ và xây
dӵng đҩt nưӟc. Ngưӡi kêu gӑi: ³Quӕc dân ViӋt Nam! muӕn giӳ vӳng nӅn đӝc lұp,
muӕn làm cho dân mҥnh nưӟc giàu, mӑi ngưӡi ViӋt Nam«phҧi có kiӃn thӭc mӟi,
đӇ có thӇ tham gia vào công cuӝc xây dӵng nưӟc nhà và trưӟc hӃt phҧi biӃt đӑc,
biӃt viӃt chӳ quӕc ngӳ´.

Hӗ Chí Minh còn quan tâm chӍ đҥo cho giáo dөc tích cӵc phөc vө hoҥt đӝng kinh
tӃ, làm cho hai lĩnh vӵc này liên hӋ chһt chӁ vӟi nhau. Ngưӡi đánh giá tác dөng
tích cӵc cӫa giáo dөc trong quá trình phát triӇn kinh tӃ: ³Không có giáo dөc, không
có cán bӝ thì cũng không nói gì đӃn kinh tӃ´.

2 
  :

Mөc đích cao cҧ trong suӕt cuӝc đӡi phҩn đҩu cӫa Hӗ Chí Minh đó là mong cho
dân tӝc, nhân dân có cuӝc sӕng ҩm no, tӵ do, hҥnh phúc.

Ngày nay nưӟc ta đã đưӧc đӝc lұp, dân ta đã đưӧc tӵ do, thanh niên đã là ngưӡi
làm chӫ đҩt nưӟc, vì vұy mөc đích cӫa nӅn giáo dөc là đào tҥo ra nhӳng con ngưӡi
biӃt làm chӫ nưӟc nhà, phҧi lҩy nhiӋm vө hӑc tұp làm chӫ yӃu.

Ngưӡi đã chӍ rõ mөc đích cӫa viӋc hӑc đó là: hӑc đӇ yêu Tә quӕc, hӑc đӇ yêu nhân
dân, hӑc đӇ yêu lao đӝng, hӑc đӇ yêu đҥo đӭc, hӑc đӇ phөng sӵ Tә quӕc, hӑc đӇ
phөng sӵ nhân dân.

Mөc đích giáo dөc lӟn nhҩt trong tư tưӣng cӫa Hӗ Chí Minh là vì con ngưӡi, cho
con ngưӡi, là xây dӵng con ngưӡi mӟi, đào tҥo ra nhӳng con ngưӡi biӃt làm chӫ
nưӟc nhà.


  

Ngưӡi đã đһt ra nhiӋm vө cө thӇ cho tӯng cҩp hӑc, cҩp Đҥi hӑc, cҩp Trung hӑc,
cҩp tiӇu hӑc. Ӣ cҩp trung hӑc, Ngưӡi nói rҵng cҫn phҧi đҧm bҧo cho hӑc trò nhӳng
tri thӭc phә thông chҳc chҳn, thiӃt thӵc, thích hӧp vӟi nhu cҫu và tiӅn đӗ xây dӵng
nưӟc nhà, bӓ nhӳng phҫn nào không cҫn thiӃt cho đӡi sӕng thӵc tiӉn.

2  

  

ĐӇ xây dӵng xã hӝi chӫ nghĩa theo Ngưӡi: ³trưӟc hӃt cҫn phҧi có con ngưӡi xã hӝi
chӫ nghĩa´. Đào tҥo con ngưӡi xã hӝi chӫ nghĩa không có con đưӡng nào khác
ngoài giáo dөc tri thӭc khao hӑc và lý tưӣng, đҥo đӭc xã hӝi chӫ nghĩa. Đó là nӅn
giáo dөc nhҵm phát triӇn con ngưӡi toàn diӋn trong thӡi đҥi mӟi. Hӗ Chí Minh cho
rҵng phҧi xây dӵng cho ngưoiӯ hӑc toàn diӋn nhӳng mһt chính sau: trí dөc, đӭc
dөc, thӇ dөc, mĩ dөc, giáo dөc lao đӝng kӻ thuұt. Ngoài ra cҫn phҧi hӑc lý
luұn Mác Lênin kӃt hӧp vӟi đҩu tranh và công tác hàng ngày, phҧi luyӋn tài, rèn
đӭc, trong đó Hӗ Chí Minh đһc biӋt nhҩn mҥnh tӟi giáo dөc đҥo đӭc. Ngưӡi nói
³dҥy cũng như hӑc là phҧi biӃt chú trӑng cҧ tài và đӭc´, đӭc đưӧc coi như là ³cái
gӕc´ cӫa cҩy, ³nguӗn´ cӫa sông, nӃu không có đӭc thì ngưӡi có tài cũng vô dөng.

2 
 
  

Tuy Hӗ Chí Minh không đӇ lҥi cho chúng ta mӝt tác phҭm, mӝt hӋ thӕng lý luұn vӅ
phương pháp giáo dөc, nhưng nhӳng viӋc làm thiӃt thӵc, nhӳng bài viӃt ngҳn gӑn,
súc tích cӫa Ngưӡi đã hàm chӭa các phương pháp giáo dөc mүu mӵc. Ngưӡi lҩy
nguyên tҳc thӕng nhҩt giӳa lý luұn và thӵc tiӉn làm nguyên tҳc cơ bҧn cho viӋc xây
dӵng các phương pháp vӅ giáo dөc. Nó đưӧc coi như "kim chӍ nam" đӇ lӗng dүn
nhұn thӭc, hành đӝng và bӗi dưӥng tinh thҫn yêu nưӟc cho tҩt cҧ mӑi ngưӡi. Hơn
nӳa, nguyên tҳc này có tính chҩt quyӃt đӏnh trong viӋc chuyӇn hưӟng giáo dөc và
trӣ thành đһc trưng cӫa nӅn giáo dөc xã hӝi chӫ nghĩa. Ngưӡi nhҩn mҥnh: "Hӑc
phҧi suy nghĩ, hӑc phҧi liên hӋ vӟi thӵc tӃ, phҧi có thí nghiӋm và thӵc hành. Hӑc
vӟi hành phҧi kӃt hӧp vӟi nhau´.

ĐӇ nâng cao trình đӝ nhұn thӭc cӫa ngưӡi lao đӝng, Hӗ Chí Minh cho rҵng cҫn có
quan điӇm dân chӫ, thҷng thҳn, không thӭc nhӗi sӑ và cҫn có sӵ đӕi thoҥi trong
quá trình hӑc tұp, nhұn thӭc.

Trong giáo dөc, theo Hӗ Chí Minh, cҫn có phương pháp phù hӧp vӟi điӅu kiӋn
giáo dөc và đӕi tưӧng giáo dөc. Giáo dөc phҧi căn cӭ vào "trình đӝ văn hoá, thói
quen sinh hoҥt, trình đӝ giác ngӝ, kinh nghiӋm tranh đҩu, lòng ham, ý muӕn, tình
hình thiӃt thӵc cӫa quҫn chúng". Cҫn có phương pháp tә chӭc giáo dөc sao cho bҧo
đҧm đưӧc sӵ phù hӧp giӳa điӅu kiӋn, hoàn cҧnh giáo dөc vӟi đӕi tưӧng giáo dөc.

Hӗ Chí Minh đһc biӋt coi trӑng viӋc kӃt hӧp các hình thӭc giáo dөc, không tuyӋt
đӕi hoá bҩt cӭ mӝt hình thӭc giáo dөc nào. Ngưӡi viӃt: "Giáo dөc dù trong nhà
trưӡng có tӕt mҩy nhưng thiӃu giáo dөc trong gia đình và ngoài xã hӝi thì kӃt quҧ
cũng không hoàn toàn".

Đӕi vӟi Hӗ Chí Minh, tҩt cҧ các phương pháp giáo dөc như phương pháp đӕi thoҥi,
phương pháp hӑc đi đôi vӟi hành, lý luұn gҳn vӟi thӵc tiӉn, phương pháp làm
gương, phương pháp kӃt hӧp giӳa gia đình, nhà trưӡng và xã hӝi... đӅu nhҵm mөc
đích "nêu cao tác phong đӝc lұp suy nghĩ và tӵ do tư tưӣng", nâng cao nhұn thӭc,
chҩt lưӧng và hiӋu quҧ giáo dөc. Các phương pháp này vӯa mang tính truyӅn
thӕng, lҥi vӯa hiӋn đҥi, vӯa hӋ thӕng, khoa hӑc, lҥi vӯa cө thӇ, thiӃt thӵc, luôn gҳn
vӟi đӡi sӕng và thӡi đҥi.

Nhұn thӭc sâu sҳc vӅ vai trò cӫa giáo dөc, Hӗ Chí Minh đã gҳn bó cҧ cuӝc đӡi
mình vӟi viӋc chăm lo, mӣ mang và xây dӵng mӝt nӅn giáo dөc mӟi, nӅn giáo dөc
xã hӝi chӫ nghĩa - mӝt nӅn giáo dөc mà mӑi ngưӡi đӅu có cơ hӝi phát huy khҧ
năng sáng tҥo, mӑi ngưӡi đӅu đưӧc hӑc hành, không phân biӋt giai cҩp, tuәi tác,
trình đӝ, giӟi tính... Hơn 50 năm qua, tư tưӣng Hӗ Chí Minh vӅ phương châm,
chiӃn lưӧc, mөc đích, nӝi dung, phương pháp giáo dөc - đào tҥo con ngưӡi luôn soi
sáng sӵ nghiӋp trӗng ngưӡi ӣ ViӋt Nam. Tư tưӣng đó không chӍ là cơ sӣ lý luұn
cho viӋc xác đӏnh chiӃn lưӧc đào tҥo con ngưӡi, chӫ trương, đưӡng lӕi chӍ đҥo phát
triӇn nӅn giáo dөc ViӋt Nam cӫa Đҧng ta qua các thӡi kǤ cách mҥng, mà còn là
nhӳng bài hӑc, nhӳng kinh nghiӋm thӵc tiӉn giáo dөc hӃt sӭc sinh đӝng, thiӃt thӵc
và hiӋu quҧ đӕi vӟi ngưӡi làm công tác giáo dөc nói riêng, ngành giáo dөc nói
chung hiӋn nay.

  

(