Državno uređenje SFR Jugoslavije

4. Uvod Historijska pozadina osnivanja SFR Jugoslavije Od DFJ do SFRJ Uređenje SFR Jugoslavije Politika Savez komunista Jugoslavije Organizacija i upravljanje Skupštinski sistem Savezno izvršno vijeće Predsjedništvo SFRJ Predsjednik Republike Josip Broz Tito 9. 2. 8. a. a. 12. Izvršni organi 10. a. 7. 5. 11. Zaključak Literatura 2 .Sadržaj: 1. 6. Raspad SFRJ 3. a.

sastavljena od šest socijalističkih republika i dvije socijalističke autonomne pokrajine koje su bile u sastavu SR Srbije. Uvod Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija je bila federacija s konfederalnim karakteristikama. i Makedoniju. a postojala je od 1943.free.fr/JNA-SFRJ. planskom privredom i specifičnim sistemom tzv. Organizacije ujedinjenih nacija i drugih internacionalnih organizacija. sa jednopartijskim delegatskim sistemom predstavljanja. posebno nakon Titove smrti: videti spisak političara SFRJ. Bosnu i Hercegovinu. Hrvatsku. Kosovo. godine. 1 http://izvidjaci14cete. Jugoslavija je bila deo Grupe 9. uživala je visoki ugled u svijetu. radničkog samoupravljanja. prizvođač.“ Josip Broz Tito 1. nego ima jedan narod.1 Glavni politički vođa države je bio Josip Broz Tito. socijalistički čovjek. Socijalizam manjinu i većinu odbacuje. i održavala je bliske veze sa zapadnim vladama. Organizacije za evropsku bezbednost i saradnju.2010.11. Za razliku od ostalih evropskih socijalističkih zemalja.„Mi moramo u Jugoslaviji pokazati da ne može biti manjine i većine. Upravo zbog tog balansa između istoka i zapada. SFRJ nikada nije bila članica Varšavskog ugovora. Srbiju. a onda nema ni većine ni manjine. SFRJ je bila zemlja "samoupravnog socijalizma". radni čovjek.g) i jedan od najvažnijih članova Pokreta nesvrstanih. Pokreta nesvrstanih .) 3 . Crnu Goru.htm (17. ali je bilo i drugih važnih političara. On traži ravnopravnost između manjine i većine. Ona je obuhvatala današnje države: Sloveniju. SFRJ je bila osnivač (1961. do 1991.

II tom. za koju se tada službeno uvodi naziv Demokratska federativna Jugoslavija (DFJ). 2 Iako se često navodi da je 1941. godine. tako i izbjeglička vlada u Londonu. koja još uvijek legalno postoji.. Povijest Jugoslavije. VII 1917. predsjednik KPJ i vrhovni komandant NOVJ Josip Broz Tito postao je 7. koji ubrzo prerasta u narodnooslobodilački rat predvođen Komunističkom partijom Jugoslavije. U deklaraciji je izložen stav o otcjepljenju jugoslovenskih zemalja pod Austro-Ugarskom i njihovom ujedninjenju sa Kraljevinom Srbijom na načelima ravnopravnosti i parlamentarne monarhije pod dinastijom Karađorđević. 11 dana po bombradiranju Beograda. 1998. 2 3 Mala enciklopedija Prosveta.P. Na drugom zasjedanju AVNOJ-a u novembru 1943. godine Kraljevina Jugoslavija prestala postojati . te su vlade Velike Britanije. iako vlada ne kontrolira teritorij. Naklada P. Pavičić. marta 1945. Historijska pozadina osnivanja SFR Jugoslavije Pokret za ujedinjenje naroda koji su bili sastavni dio SFR Jugoslavije je djelovanjem vodećih društvenih i političkih snaga tokom i na kraju Prvog svjetskog rata doveo do stvaranja zajedničke države Kraljevine Jugoslavije 1. priznao je Titovu vladu. međutim. Hrvoje Matković. str.i to kapitulacijom od 17. Negira se legitimitet kako Nezavisne Države Hrvatske.54. aprila 1941. Na tom teritoriju. predsjednik višestranačke privremene vlade Jugoslavije. XII 1918. dolazi do snažnog pokreta otpora.I.3 a.2. 257 4 . Kralju Petru II zabranjen je povratak u zemlju. objavili vlada Kraljevine Srbije i Jugoslovenski odbor. 1918-1991: Hrvatski pogled. a vlada nove države postaje novoosnovani Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ). Beograd. Od DFJ do SFRJ Na osnovu Sporazuma Tito-Šubašić. Tom aktu je prethodila Krfska deklaracija koju su 20. str. Prosveta. vlada Kraljevine pobjegla je u inozemstvo jer su Saveznici očekivali da će po kraju rata biti opet uspostavljena Kraljevina Jugoslavija. 1986. u Jajcu AVNOJ je proglašen vrhovnim zakonodavnim i predstavničkim tijelom Jugaslavije. SAD i SSSR-a priznavale izbjegličku vladu kao legalnu vlast savezničke države. Ta je država formalno još bila kraljevina i kralj Petar II. kao okupatorske tvorevine.

16-17 5 . Srbi. godine odbačena je monarhija i proglašena Federativna Narodna Republika Jugoslavija (FNRJ). 5) SR Slovenija i 6) SR Srbija s Autonomnom Pokrajinom Vojvodinom i Autonomnom Oblašću Kosovom i Metohijom. Zagreb: Školska knjiga. godine FNRJ je proglašena za Socijalističku Federativnu Republiku Jugoslaviju (SFRJ) 4. Prema Ustavu. januara 1946. Novi Ustav donijet 31. socijalističko drtuštveno uređenje 4 Dušan Bilandžić. 3) SR Hrvatska. Ustavom iz 1963.a Jugoslavija je uređena kao federacija šest republika: 1) SR Bosna i Hercegovina. Na Trećem zasjedanju Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) 29. godine je bio izraz svih izvršenih promjena i dao je ustavno-pravne osnove za dalje društveno-ekonomske promjene. 3.Partizani međutim imaju punu kontrolu i surovim terorom guše svaki pokušaj konsolidacije predratnih stranaka. Hrvati. Makedonci i Crnogorci. novembra 1945. 1978. godine su izvršene veoma značajne promjene u društvenoekonomskom uređenju Jugoslavije. 4) SR Makedonija. 2) SR Crna Gora. Historija Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Ustavom je priznato pet južnoslavenskih nacija: Slovenci. str. Uređenje SFR Jugoslavije Ustavom SFRJ iz 1974. konfiskacija imovine licima koja su sarađivala sa okupatorom i ratnim profiterima. Poslije oslobođenja su preuzete značajne ekonomskopolitičke mjere: agrarna reforma i kolonizacija.

vremenom je taj projekt bio i osuđen i prikazan kao potpuni promašaj. Potonula je nekoliko godina poslije. njome su vladali centralizirana KPJ (kasnije preimenovana u SKJ) i Tito. str. Savez komunista Jugoslavije 5 Mala enciklopedija Prosveta. a štoviše. a po uzoru na sovjetski model. U skladu s ovim. bio Josip Broz Tito. bila je pod punom vlašću Komunističke partije Jugoslavije (kasnije mijenja ime u SKJ Savez komunista Jugoslavije). pa do pred kraj (slobodni izbori u Hrvatskoj i Sloveniji u aprilu 1990. 1986.54. socijalna i lična sigurnost čovjeka solidarnost i uzajamnost svakog prema svima i svih prema svakome slobodna incijativa u razvijanju proizvodnje i drugih društvenih i ličnih djelatnosti u korist čovjeka i društvene zajednice demokratski politički odnosi5 • • • • 4. Od početka. do 1980. 6 .Jugoslavije se zasniva na vlasti radničke klase i svih radnih ljudi in a odnosima među ljudima kao slobodnim i ravnopravnim proizvođačima i stvaraocima čiji rad služi isključivo zadovoljavanju njihovih ličnih i zajedničkih potreba. Izvršena je nacionalizacija imovine. Politika Iako je država imala ustroj federacije. Beograd. a. II tom. komasacija i arondacija. od samih vlasti napuštena.). na čijem je čelu od 1939. i kolektivizacija. Prosveta. neprikosnovenu osnovu položaja i uloge čovjeka čine: • • • • društvena svojina sredstava za proizvodnju oslobađanje rada kao prevazilaženje historijski uslovljenih društveno-ekonomskih nejednakosti i zavisnosti ljudi u radu pravo na samoupravljanje pravo radnog čovjeka da uživa plodove svoga rada i materijalnog napretka društvene zajednice ekonomska.

te je imala poseban položaj u političkom sustavu. godine. godine. partija je promijenila ime u Savez komunista Jugoslavije i usvojila politiku radničkog samoupravljanja i nezavisnog komunizma. i pobjedio u građanskom ratu.Savez komunista Jugoslavije. do 1945. Partija se raspala na svom Četrnaestom kongresu. Nakon oslobođenja. a ubrzo zatim je došlo do građanskog rata i raspada Jugoslavije. partija je brzo učvrstila svoju moć.. godine Komunistička partija Jugoslavije. 7 . kada je Staljin optužio Tita za nacionalizam i skretanje udesno. 68-70. godine. Partija je osnovana 1919. 6 5. koji je do izražaja došao u razdoblju raspada države. Organizacija i upravljanje 6 Istorija Saveza komunsita Jugoslavije. bila je pod striktnom partijskom kontrolom. je bila komunistička partija u Jugoslaviji. Jugoslavenska narodna armija. 1985. kraljevska vlada ju je je zabranila i ona je ostala ilegalna revolucionarna organizacija sve do početka Drugog svjetskog rata. koja u početku nosi naziv Jugoslavenska armija a od 1953. „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd. str. januara 1990. predvodila je Narodnoooslobodilački partizanski pokret. poznatu kao titoizam. godine bio Josip Broz Tito. je bila prva komunistička partija na vlasti u historiji komunističkog pokreta koja se otvoreno suprotstavila zajedničkoj politici koju je diktirao Sovjetski Savez i bila je izbačena iz Informbiroa 1948. na čijem čelu je od 1937. 1941. Partija. godine u Beogradu pod nazivom Socijalistička radnička partija (komunista). Vodeća uloga Komunističke partije Jugoslavije bila je zagarantovana Ustavom iz 1946. Josip Broz Tito je koncentrirao u svojim rukama sve ključne položaje u državi i njegov je autoritet bio neupitan sve do njegove smrti 1980. oslobodio Jugoslaviju. Nakon unutrašnjih čistki. do 1952. Vojska. koji je porazio sile Osovine i njihove marionetske saveznike. Nakon početnog uspjeha na izborima. godine. promijenila iz temelja državno uređenje i uvela jednopartijski sistem u novoj Jugoslaviji. Tokom rata od 1941. godine. Istraživački centar „Komunist“ Beograd. i kasnijim ustavima. godina. do 1980.

Puteme delegacija radnici su dobili mogućnost da neposredno učestvuju i odlučuju. samoupravnim sporazumijevanjem i društvenim dogovaranjem. Bitni faktor u vezi sa konstituisanjem i funkcionisanjem skupštine čini uvođenje delegatskog sistema koji ima za cilj zamjenu reprezentativnog sistema sistemom donošenja odluka putem izabranih delegata. 8 . Radni ljudi ostvaruju vlast i upravljaju drugim društvenim poslovima odlučivanjem na zborovima. 1986. Skupštinski sistem Skupština je organ društvenog samoupravljanja i najviši organ vlasti u okviru prava i dužnosti društveno-političke zajednice. referendumom i drugim oblicima ličnog izjašnjavanja u osnovnim organizacijama udruženog rada i mjesnim zajednicama. putem delegacija i delegate u skupštinama društveno-političkih zajednica. II tom. Beograd. 7 Mala enciklopedija Prosveta. Poslovima samoupravne interesne zajednice upravlja skupština koju čine delegate koje radni ljudi i organizacije udruženog rada i druge samoupravne organizacije i zajednice. sadržan je princip prema kome su radnička klasa i svi radni ljudi nosioci blast ii upravljanja društvenim poslovima.U Ustavu SFRJ iz 1974. kao i samoupravnim interesnim zajednicama. ne samo i poslovima ograničenim na njihovu sredinu. te usmjeravanjem i kontrolom rada organa odgovornih skupština. str. putem delegacija u organima upravljanja tih organizacija i zajednica. Učinjena je promjena u odnosu na raniji ustav utoliko što se u ranijem političkom sistemu u ostvarivanju vlasti i samoupravljanja polazilo od radnih ljudi i građana i njihovog učešća u raznim oblicima neposrednog odlučivanja. kao u izboru i opozivu predstavničkih tijela i drugih organa vlasti i samoupravljanja. Novim Ustavom se dosljednije utvrđuje da su organizovana radnička klasa i svi samoupravno organizovani radni ljudi nosioci vlasti i upravljanja drugim državnim poslovima.56. već i o politici društva uzetoj u cjelini.7 6. biraju i opozivaju. Prosveta. Ustavom je utvrđeno da se poslovi od zajedničkog interesa za članove samoupravnih interesnih zajednica i druga pitanja od značaja uređuju samoupravnim sporazumom o osnivanju interesne zajednice i njenim statutom koji mora da bude u skladu sa samoupravnim sporazumom.

godine Savezna skupština SFRJje bila najviše predstavničko tijelo i nosilac ustavotvorne i zakonodavne vlasti u Socijalističkoj Federativnoj Narodnoj Republici Jugoslaviji. Skupštinu republike sačinjavaju vijeće udruženog rada.8 Središte Skupštine SFRJ nalazilo se u Beogradu u zgradi današnjeg Doma Narodne skupštine Republike Srbije. skupština je nekoliko puta menjala sastav i nazive. januar 1953. str. od 1945. januar 1953. godine. februar 1974. Formirana je novembra 1945. • • • Skuština SFRJ sastojala se od dva doma: • Savezno vijeće kojeg su činili delegati samoupravnih organizacija i zajednica i društveno-političkih organizacija u republikama i autonomnim pokrajinama. 64 9 . april 1963. Skupština Socijalističke Federativne Narodne Republike Jugoslavije. . Beograd. godine.april 1963. novembar 1945. tako da se zvala: • • Ustavotvorna skupština. II tom. Savezna narodna skupština. Do tada je ulogu skupštine vršilo Antifašističko veće narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ). .januar 1946. godine . društvenopolitičko vijeće. Prosveta. posle izbora za Ustavotvornu skupštinu. Tokom svog postojanja. vijeće opština i društvenopolitičko vijeće.februar 1974. januar 1946. 1959.Opštinsku skupštinu čine: vijeće udruženog rada. . 8 Mala enciklopedija Prosveta. do 1992. Narodna skupština Federativne Narodne Republike Jugoslavije. vijeće mjesnih zajednica.april 1992. • Vijeće republika i pokrajina kojeg su činili delegacije skupština republika i skupština autonomnih pokrajina. Prema Ustavu SFRJ iz 1974. Savezna skupština.

Sekretarijat za unutrašnje poslove. direkcije. Komiteta za spoljnu trgovinu i 12 sekreterijata SIV-a (uprave. SIV su činili predsjednik. po Ustavu. Sjedište Saveznog izvršnog vijeća se nalazilo u Palati federacije na Novom Beogradu. str. predsjednik FNRJ. da vrši nadzor nad radom savezne uprave i obavlja druge poslove iz nadležnosti federacije. 1986. a. članovi Vijeća izabrani suglasno načelu ravnopravne zastupljenosti republika i odgovarajuće zastupljenosti autonomnih pokrajina i savezni sekretari i drugi dužnosnici koji su rukovodili saveznim tijelima uprave i saveznim organizacijama određenim saveznim zakonom. upravne ustanove.56. Imalo je zadatak da se stara o sprovođenju zakona. Sekretarijat za finansije i Sekretarijat za robni promet. Sastojalo se od najmanje 15 članova. U periodu do 1963. godine predsjednika SIV-a je birala Savezna narodna skupština. Predsjednici republičkih i pokrajinskih Izvršnih veća automatski su ulazili u sastav SIV-a. odnosno autonomnu pokrajinu. godine funkciju predsjednika SIV-a vršio je.9 7. koje je birala Savezna narodna skupština. kada je preuzelo nadležnosti Vlade FNRJ. II tom. Prosveta. Vladu Socijalističke Federativne Republika Jugoslavije. 10 . Predsjedništvo SFRJ 9 Mala enciklopedija Prosveta. godine. Savezno izvršno vijeće se sastojalo od pet državnih sekreterijata: Sekretarijat za narodnu odbranu. Savezno izvršno vijeće Savezno izvršno vijeće bilo je izvršno tijelo Skupštine SFRJ. inspektorijati i komisije).U republikama i autonomnim pokrajinama se obrazuje predsjedništvo republike odnosno predsjedništvo autonomne pokrajine koje predstavlja republiku. i vrši druga prava i dužnosti utvrđene Ustavom. Predsjednik i članovi SIV-a birali su se na četiri godine. Uspostavljeno je 1953. Sekretarijat za inostrane poslove. a od 1963. Beograd. tj.

P. godine. Predsjedništvo iz svojih redova bira predsjednika i potpredsjednika za period od godinu dana. a isto tako posebna ovlaštenja u oblasti vanjske politike i državne bezbjednosti. njegova prava uloga nastupila bi tek poslije smrti doživotnog predsjednika SFRJ Josipa Broza Tita.a predsjednik Predsjedništva CK Saveza komunista Jugoslavije je po položaju član Predsjedništva.10 a. Povijest Jugoslavije. Po Ustavu iz februara 1974. str. Mandat člana Predsjedništva je bio pet godina. Skupština SFRJ na zajedničkoj sjednici vijeća proglašava izbor i objavljuje sastav Predsjedništva SFRJ. osmorica su bili predstavnici federalnih jedinica . Predsjednik u ime Predsjedništva predstavlja SFRJ. Predsjedništvo ima niz funkcija i zadataka iz oblasti narodne odbrane i posebna ovlaštenja u slučaju ratnog stanja ili neposredne opasnosti. godine. postavlja i opoziva ambasadore i poslanike SFRJ. do 1988. Predsjedništvo SFRJ je bio kolektivni vrhovni organ rukovođenja u bivšoj Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. U Predsjedništvo SFRJ svaka skupština republika i pokrajina bira po jednog člana. Naklada P. Ono je vršilo funkciju kolektivnog šefa države i predstavlja SFRJ u zemlji i inostranstvu. a Predsjedništvo ostvaruje i komandovanje oružanim snagama. Predsjedništvo SFRJ predlaže Skupštini SFRJ kandidata za predsjednika SIV-a (Savezno izvršno vijeće). a deveti je bio predsjednik Predsjedništva CK SKJ. Predsjednik Republike Predsjednik Republike je bila funkcija koja je u Jugoslaviji uvedena Ustavnim zakonom iz 1953. 1918-1991: Hrvatski pogled. prima akreditivna i opozivna pisma. na temelju ustavnih amandmana. kada je Tito umro. Predsjedništvo je zvanično preuzelo rukovođenje zemljom a prvi predsjednik Predsjedništva bio je Lazar Koliševski. 82. ukazom proglašava savezne zakone. godine.Predsjedništvo SFRJ je ustanovljeno u ljeto 1971. a Ustavom iz 1974. 1998.I. Članovi Predsjedništva se biraju za vrijeme od pet godina i niko ne može biti biran više od dva puta uzastopno. Pavičić.šest republika i dvije pokrajine. godine. Predsjedništvo SFRJ se sastojalo od devet članova. godine. 11 . Maja 1980. godine je omogućeno da Skupština SFRJ na 10 Hrvoje Matković.

8. funkciju predsjednika Predsjedništva. kao prepreku daljem širenju sovjetskog uticaja. zaslužan za vraćanje Hrvatskoj Istre. te postupnu liberalizaciju zbog rastuće populacije gastarbajtera ili radnika na privremenom radu u zemljama zapadne Evrope. U januaru 1953. generalni sekretar KPJ. kao vrhovni komadant imao je posebne funkcije u odbrani zemlje i obavljao je čitav niz drugih funkcija. Godine 1955. Predsjednik Republike je vršio funkciju šefa države. godine Tito je izabran za predsjednika Republike. a katkad im dopuštao veći razmah. kao i proširenje Slovenije. normalizovali su se odnosi sa SSSR-om. Sve ustavne funkcije. Po završetku rata zauzimao je ključne državne i političke položaje: predsjednik privremene vlade Demokratske federativne Jugoslavije.prijedlog skupština republika i pokrajina može Josipa Broza Tita zbog njegovih historijskih zasluga izabrati za predsjednika Republike bez ograničenja trajanja mandata. Rijeke i ostrva. prava i dužnosti koje je vršio predsjednik Republike automatski su po ustavnim odredbama 1980. vođa u antifašističkom ratu. radikalizmom i eliminacijom ostataka građanskog društva koje je smatrao preprekom za ostvarenje totalnog samovlašća. naročito u razdobljima veće liberalizacije režima: komunistički centralizam i proklamovana nacionalna ravnopravnost. Vladao je Jugoslavijom 35 godina balansirajući među svjetskim političkim polovima koje je češće potiskivao. 12 . vrhovni komandant Jugoslovenske armije i ministar odbrane. jednopartijski totalitarizam i popuštanje stege zbog sve veće ekonomske zavisnosti Jugoslavije od zapada. godine prešle na Predsjedništvo SFRJ. nezavisnost Jugoslavije i uklopljenost u hladnoratovski poredak. U tom razdoblju Jugoslavija je počela da dobija i vojnu i ekonomsku pomoć zapada. Josip Broz Tito Josip Broz Tito je iz rata izašao kao priznati državnik. nakon Staljinove smrti i mlake sovjetske liberalizacije pod Hruščovim. U početnim godinama njegova vladavina se odlikovala doktrinarnom rigidnošću.

u republikama i pokrajinama republička i pokrajinska izvršna vijeća. ako ustavom ili zakonom nije drugačije predviđeno. propise i druge opšte akte skupštine i izvršnih vijeća. godina. U federaciji postoji Savezno izvršno vijeće. Prva je konferencija šefova država i vlada nesvrstanih zemalja održana je 1961. vrše upravni nadzor i druge upravne poslove.11 9. 13 . odnosno drugi kolegijalni izvršni organi. prate stanje u određenim oblastima i daju inicijativu za rješavanje pitanja u tim oblastima. godine. Izabrani ili imenovani funkcioneri se imenuju na vrijeme od četiri godine. na kojoj mu je posebnom poveljom odato priznanje kao glavnom protagonisti Pokreta nesvrstanih. Predvodio je jugoslovensku državnu delegaciju na Konferenciji o evropskoj bezbednosti i saradnji u Helsinkiju 1975. utvrđuju politiku i izvršavaju zakone. rješavaju u upravnim stvarima. 10 – 13. „Mir“ Novi Sad. i učestvovao je na Devetoj konferenciji nesvrstanih u Havani 1979. sprovode smjernice skupštine. pripremaju propise i druge opšte akte i vrše druge stručne poslove za skupštinu društveno-političke zajednice i izvršno vijeće. str. koji je uključivao veliki broj država Azije. Politikom mira i međunarodne saradnje stekao je svjetski ugled i svrstao se među ključne ličnosti svjetske politike. godine zahvaljujući putovanjima i vezama s vođama novooslobođenih zemalja poput Indije i Egipta. Članovi predsjedništva 11 Džasper Ripli. a u opštinama izvršni savjeti. odgovorni su za stanje u oblastima za koje su obrazovani. Izvršni organi U društveno-političkim zajednicama (od opštine do federacije) se obrazuju. godine u Beogradu. Afrike i Južne Amerike na svim kasnijim konferencijama. Tito je postao jedan od osnivača i najuticajniji državnik Pokreta nesvrstanosti – skupom izvanblokovskih zemalja koje su politikom aktivne miroljubive koegzistencije djelovale (bar djelimično) kao faktor smanjenja tenzija između zemalja NATO-a i Varšavskog pakta. a Tito je učestvovao kao najvažniji političar koji oblikuje globalnu politiku pokreta nesvrstanosti. Tito. kao izvršni organi skupštine. 1998. Organi uprave koje obrazuje skupština društveno-političke zajednice. izvršna vijeća.Najznačajniji preokret u vanjskoj politici dogodio se 1956.

Najviše tijelo vlasti u SFRJ postaje kolektivno predsjedništvo od osam članova (po jedan iz svake republike i pokrajine). započeto 1970-ih godina. zamišljen tako da se zadrži ravnoteža između "unitarističkih" i "separatističkih" tendencija. pa je hrvatska policija i paravojska napala srpske oblasti sa namjerom da i njih otcijepi od SFRJ. 10. koji se rotiraju na mjestu predsjedavajućeg svakih 12 mjeseci. Realna politička moć koncentrirana je ponajviše na razini republika i pokrajina. Slovenija i Hrvatska su odlučile da prekinu sve veze sa ostalim republikama i postanu nezavisne države. što je značilo decentralizaciju političke moći u rukama političkih elita republika i pokrajina. u junu 1991.org/wiki/Savez_komunista_Jugoslavije 14 . a još više provođenje odluka. usljed čega izbija rat. formirale Saveznu Republiku Jugoslaviju. Rat u Bosni i Hercegovini je završen Dejtonskim sporazumom 21. nakon referenduma o nezavisnosti Crne Gore.društveno-političkih zajednica i predsjednici izvršnih vijeća mogu biti birani najviše dva puta uzastopno. novembra 1995. reformisana i preimenovana u Državnu zajednicu Srbija i Crna Gora. ograničena je na ekonomska pitanja. Raspad SFRJ Nakon smrti Josipa Broza Tite tenzije između naroda Jugoslavije su porasle. a uloga Saveznog izvršnog vijeća SFRJ (savezne vlade). Vrlo kompliciran sustav odlučivanja na saveznom nivou.12 11. JNA je ostala jedinstvena i "nadnacionalna". Republike Srbija i Crna Gora su bile protiv nezavisnosti ovih republika. Zaključak 12 http://hr. Ova država je prestala da postoji juna 2006. Time je nastavljeno nastojanje ka decentralizaciji. činio je vrlo teškim donošenje.wikipedia. koja je 2003. Srbija i Crna Gora su 27. aprila 1992. Rat je vođen najprije u Sloveniji. Njih su pratile republike Makedonija u septembru 1991. zatim i u Hrvatskoj (19911995) i konačno u Bosni i Hercegovini. Srbi iz Hrvatske nisu htjeli da napuste SFRJ. a ne stvarnu demokratizaciju. i Bosna i Hercegovina u martu 1992. Međutim.

bez obzira u kojoj su republici ili pokrajini živjeli imali su miran i sretan život 45 godina sa standardom iznad mnogih zemalja Srednje i Istočne Evrope. II tom 15 . tolerancije za različitosti. Kada se sada pogleda sve izgubljeno razbijanjem Socijalističke federativne republike Jugoslavije i rušenjem socijalizma. Samoupravljanje u Jugoslaviji je bilo cijenjeno u svijetu. Stvarano je ozračje spoznaje da se jedino svojim radom i znanjem čovjek može potvrđivati i ostvarivati ravnopravno sa svim ostalima. pa su mnogi sindikalni čelnici i ekonomisti Zapadnih-kapitalističkih zemalja dolazili da ga izučavaju i mnogi su se izborili u svojim zemljama da radnici imaju više prava u upravljanju radnim organizacijama kroz razne vidove «participacije» i tako širili prava radnika i u tim zemljama. dobili smo nemilosrdni kapitalizam u državama korupcije i kriminala. 1986. Beograd. 12. kao najveće dostignuće u povijesti radničke klase u svjetskim razmjerima. U socijalizmu u Jugoslaviji je razvijan duh drugarstva. 1959. nesebičnosti. Prosveta. Beograd. stambenih. vjerskih. Rat je donio skoro stotinu hiljada žrtava. Prosveta. privrednih i drugih objekata. prava sa osnova rada. Uništen je samoupravni socijalizam. moralnosti i poštenja. tada postaje jasno da ima razloga za žaljenjem jer je država koja je radila za svoje građane otišla u nepovrat. solidarnosti. hiljade porušenih kulturnih. milione izgubljenih nada i toliko slomljenih duša. II tom Mala enciklopedija Prosveta.Svi građani SFRJ. Literatura   Mala enciklopedija Prosveta. preko milijun izbjeglih i prognanih na prostorima bivše Jugoslavije i po cijelom svijetu. Nametnut im je rat i dobili su nemir i nesretan život bez jasne budućnosti. nekoliko desetina hiljada invalida.

 Hrvoje Matković.org/wiki/Savez_komunista_Jugoslavije 16 .P. 1985. 1998. „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd. 1998. „Mir“ Novi Sad.I. 1918-1991: Hrvatski pogled.wikipedia. Pavičić.fr/JNA-SFRJ. Zagreb: Školska knjiga. Istraživački centar „Komunist“ Beograd. 1978. Tito.  Dušan Bilandžić.    Džasper Ripli. Povijest Jugoslavije.htm http://hr. Federativne Republike  Istorija Saveza komunsita Jugoslavije. Naklada P. godina http://izvidjaci14cete. Historija Socijalističke Jugoslavije.free.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful