P. 1
Razvojna-psihologija knjiga

Razvojna-psihologija knjiga

3.67

|Views: 108,775|Likes:

More info:

Published by: Zorica Radisavljevic on Apr 08, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/10/2015

pdf

text

original

U adolescenciji dolazi do značajnih promena u svim oblastima socijalnog života: u
porodici, kontaktu sa vršnjacima, kontaktu sa školom i drugim institucijama - gde od
posrednih odnosa preko porodice adolescent prelazi na direktnu komunikaciju (polaga-
nje prijemnih ispita, upis, prvo glasanje, ...). Kakva je priroda tih promena u socijalnim
odnosima?

Odnosi u porodici se menjaju ali međusobni uticaj ostaje i većina adolescenata
zadržava bliske odnose, učestvuje u porodičnim aktivnostima i planovima, deli sistem
vrednosti, gradi slične moralne stavove. To sve potvrđuje da roditelji na (in)direktan
način utiču na razvoj mladih.
Šta se menja u odnosima roditelji - adolescent? Menja se kvalitet odnosa. Od
dečje poslušnosti interakcija se sve više zasniva na recipročnosti. Roditelji koji prime-
ćuju da njihovo dete ne menja samo fizički izgled, nego i da poseduju sve razvijenije
intelektualne sposobnosti (mišljenja, zaključivanja), i to uvažavaju u komunikaciji - obi-
čno nemaju problema u odnosima. Ali roditelj je taj koji treba da primeti promene kod
svog deteta i njegova nastojanja da u odnose, interakciju unese više dogovaranja,
učešća u odlučivanju. Praktično u tom periodu treba da se događa obostrana socijali-
zacija, da se menjaju i prilagođavaju i roditelji, jer to je preduslov da ne nastanu prob-
lemi u odnosima.

Adolescent je u komunikaciji sa roditeljima selektivan: o nekim temama razgovara
sa ocem, o drugima sa majkom, a o nekima ni sa jednim od roditelja. Očevi su više u
toku školskog života i planova za budućnost. Majke su neposrednije uključene u soci-
jalni i emocionalni život dece. Ali ni jedan ni drugi roditelj nema sve informacije - neka-
da zato što ih ne traži poštujući privatnost, a drugi put zato što adolescent "cenzuriše"
informacije.

Kvalitativna novina je da adolescent postepeno napušta dečja nerealna gledanja i
vrednovanja roditelja - da je to osoba koja može da uradi sve ono što je njemu nedos-
tupno, a namesto toga formira se realnija slika - sa vrlinama i manama svakog od rodi-
telja. Ova transformacija se brže odvija u odnosima sa majkom, jer u većini slučajeva
deca sa njom više i opšte u vezi sa svakodnevnim problemima. Otac i dalje važi kao
autoritet koji postavlja određena očekivanja pred dete.
Adolescent se postepeno odvaja od porodice, oslobađa stanja zavisnosti, ali nas-
toji da ostane u vezi sa roditeljima. Međutim, potreba za osamostaljivanjem može u
pubertetu biti, naročito u prvoj fazi, ispoljena u formi oštre diferencijacije od roditelja

255

kroz negativizam i kritički stav. U drugoj fazi adolescent praktikuje, "uvežbava" tu svoju
nezavisnu poziciju. Večernji izlasci, za koje se "izborio", svakodnevno se praktikuju
iako nema posebnog plana o njihovom sadržaju. Tada su novostečene veze sa vršnja-
cima neka vrsta zamene za smanjene emocionalne veze sa porodicom. Međutim, kad
se formira osećanje nezavisnosti javlja se bojazan od potpunog kidanja veze sa rodite-
ljima, javlja se potreba za čvršćim osloncem u svojoj kući. Tada počinje treća faza koja
je u znaku ponovnog približavanja sa roditeljima, ali i njen početak i tempo zavise od
subjektivnog doživljaja adolescenta da je dobio sopstvenu autonomnost. To se pre jav-
lja u porodicama gde su se roditelji prilagodili nastalim promenama, shvatili da je umes-
to zahtevanja automatske poslušnosti deteta potrebno dogovaranje. Dakle, nova blis-
kost uslovljena je dobrovoljnom saradnjom i očekivanom slobodom odlučivanja svih
učesnika komunikacije. To je uslov i da u zadnjoj fazi osamostaljivanja adolescent gra-
di identitet koji obuhvata sva prethodna iskustva kao bazu za nezavisnost i individual-
nost. Uz osećanje nezavisnosti prihvaćeno je i oslanjanje na roditelje jer to adolescentu
više ne ugrožava viđenje samog sebe kao samostalne ličnosti.
Istraživan je i uticaj škole na socijalizaciju adolescenata. Nađeno je da adolescen-
ti koji se identifikuju sa školom bez većih problema prihvataju svet odraslih, sami dosti-
žu relativnu psihološku zrelost i ulaze u mlađe odraslo doba. U suprotnom, ako izosta-
ne ta identifikacija, obično nastaju veći problemi u prilagođavanju školi, društvu i zahte-
vima odraslog doba.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->