P. 1
SESOTHO_INTERNATIONAL_DICTIONERY

SESOTHO_INTERNATIONAL_DICTIONERY

|Views: 3,003|Likes:
Published by Molete Mathaba

More info:

Published by: Molete Mathaba on Apr 12, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/11/2013

pdf

text

original

Sections

1

PATLAMANTSOE YA SESOTHO YA MACHABA
KA M. CHITJA

SESOTHO INTERNATIONAL DICTIONARY
BY M. CHITJA

1

2

Published by Nalane PO Box 1452 Alberton 1450 Web: www.nalane.org.za Email: ffuthwa@nalane.org.za Copyright © 2010 by Madiela Chitja First Published: April 2010, first imprint. ISBN: 978-0-620-46963-0 ALL RIGHTS RESERVED. No part of this publication may be reproduced, stored in any retrieval system or transmitted in any recording or otherwise without the prior written permission of the author or publisher.

2

3

HO TSOA HO MONGODI
Ho nkukile dilemo tse mashome a mabedi ho bokeletsa mantsoe a Sesotho a ngotsoeng bukeng ena (1985 ho isa 2006). Ka mora ‘lemo tseo, ke hlokometse hore 70% ya mantsoe a mang ke a sile. Hona kapa sena se etsa hore ho duloe fatshe ke bangodi ba Sesotho hore a kenyeletsoe. Mme seo se batla maikemisetso a maholo le dithuso le ditshehetso tsa tonana ho tswa ho lefapha la Arts and culture. Ho thola moelelo wa mantsoe a mang, dipatlisiso di entsoe ka ho botsa Basotho ba fetang bohlano, dibakeng tse fapaneng tsa naha ya Afrika Borwa le Lesotho. Ho tholahetse hore meelelo e ka fapana ho ya ka dibaka. Mohlala: lentsoe tebuka le ka bolela seseng Lesotho, ha Qwaqwa kapa Foreisetata (Free State) kapa Gauteng e hlalosoa ka tsela enngwe. Lebakabaka la ho batla kapa ho batlisisa mantsoe a Sesotho le ho a ngola ke hore ekare babang ba Basotho ba tshaba Sesotho: ho se bua kapa ho se ngola. Babang ba nahana hore ha ho letho leo kapa seo Sesotho se ka ba etsetsang sona; babang ba tlasa khatello ya dipuo tsa dichaba tse ding; babang ha ba se tsebe; babang ke mawatla a nahanang hore puo tse ding di bohlokoa hofeta tsa bona (inferiority complex); babang ba kene kapa ba kena dikolo tse hlokang Sesotho; babang ha ba tsebe ho ngola mantsoe ka tsela e nepahetseng mme ba koekoetla Sesotho. Babang ba ngola puo ya Sesotho ka tsela eo ba e ratang, ho sa natsoe hore lentsoe leo ba le ngolang le nepahetse kapa che. Babang ba kopanya mantsoe a sa kopanyoeng, le a kopanyoang ba a arola ka lebaka la ho se tsebe kapa ka lebaka la ho hloka buka e hlalosang nepahalo ya mantsoe a Sesotho. Bonneteng ke hore kajeno nka o hlapanyetsa hore ha ho motho ya ka tsebang setho, moetlo kapa puo tsa dichaba tse ding ka botlalo a sa tsebe puo ya habo, moetlo kapa mekgwa le ditlwaelo tsa habo!!! (You will never excel in any language, culture, tradition or custom if you do not know your language, culture, tradition and custom!!). Millenium eo re leng ho yona e batla diqhenqha, dikokonono, dihanyatha le difonthoane tsa sebopeho puo ya Sesotho e le hore o phomelle. MADIELA CHITJA 20060725 smchitja@hotmail.com madiela.chitja3@gauteng.gov.za

3

4

PATLAMANTSOE YA SESOTHO YA MACHABA (SESOTHO INTERNATIONAL DICTIONARY)

KETAPELE
Sesotho ke enngwe ya ‘puo tse kgolo ka ho fetisisa Afrika Borwa. Ke puo ya tse ding tse nang le mantsoe a mangata ka ho fetisisa Afrika e ka Borwa. Hona ha ho makatse hobane bongata ba Basotho ba mahareng a Afrika Borwa (Lesotho, Free State, Qwaqwa, le dikarolong tse ding tsa Northen Cape). Hofeta moo, o fumana Basotho dibakeng tse tshoanang le Kwa-Zulu; bao Sesotho sa bona se itshetlehileng ho SeZulu joalo ka ba ha Molefe le ba ha Moloi. O fumana Basotho ba mabapi kapa ba phelang Eastern Cape joalo ka boMatatiele; bao Sesotho sa bona se itshetlehileng ho SeQhotsa (Xhosa). O fumana Basotho Limpopo province, Mpumalanga provice, North West province bao Sesotho sa bona se itshetlehileng dibakeng tseo. Historing, re utloa ka bo-Sebetoane ba ileng ba tsamaya dibakeng tse tshoanang le bo-Zambia le boZimbabwe mme ba amarela puo ya bona bakeng tseno. Ke ka hoo re fumanang diphororo tse kgolo ka ho fetisisa Afrika tse nang le lebitso la Sesotho joalo ka Mosiwa-thunya (Victoria falls). Ha ho makatse ha Sesotho se nonne hakanakana!! Dipuo tse ding tse buang Sesotho (sotho speaking nations) joalo ka Basotho ba Leboa (Bapedi) le Batswana bana le mantsoe amang ao ba sa a sebediseng joalo ka “Q” ha ka hlakoreng leleng Basotho ba na le mantsoe a qalang le a sebedisang “Q” hofeta puo efe kapa efe Afrika e ka borwa (ebang o na le kgwao ka sena bala patlamantsoe ya Sesotho mme o shebe mantsoe a sebedisang kapa a qalang ka tlhaku “Q”). Hape, Sesotho se sehlale (scientific) ka baka la hore a mang a mantsoe a sona a kadimiloe puo tse ding joalo ka “setulo, lolololo, melodi, joalo joalo”. Basotho ha ba sebedise 50% ya mantsoe a bona ka mabaka a mangatanyana a fapaneng: amang a mantsoe a sona ha a ngoloa; amang ha a rutoe; amang ho nahanoa hore ha se Sesotho kapa lentsoe/lebitso le itseng ha le eo ka Sesotho; leleng la mabaka ke hore bangodi ba Sesotho ba banyane hofeta puo ya bona; babang ba tshaba puo ya bona; leleng ke hore ho na le batho ba iqapelang mantsoe a Sesotho neng kapa neng ebe ba a sebedise joalo ka Sesotho empa ho se mantsoe a joalo puong ya Sesotho; la ho qetela, babang ba babatlisisi ba puo ya Sesotho (lexicons) kapa baqapi ba ngolo ya Sesotho ha se Basotho. Mona ho ka qolloa Mafora joalo ka bo-Thomas Abbousett, Eugene Cassalis le ba bang ba fihlileng ka mora 1833. Kahoo, ho tloha hona joale, mmadi o tla fumana mantsoe a mangatahadi a sokang aa utloa kapa ho a bona-- kapa mantsoe ao a sa tsebeng tlhaloso ya ona empa a le teng. Amang a mantsoe a sebedisoa dibakeng tse fapaneng tsa Afrika Borwa tseo ho fumanoang Basotho teng tse sa tsoa boleloa. Hobaneng PATLAMANTSOE YA MACHABA YA SESOTHO? Hobane ha ho buuwa ka machaba re bua ka se kopanyang Sesotho sa Lesotho mmoho le sa Afrika Borwa. Ho bolelang hore mongolo o sebedisoang mona o kopantse wa naha tsena tse pedi. Sena se bolela hore ha ho latelloe tokafalo ya Sesotho sa naha tsena tse pedi, empa sepheo ke ho hlalosa mantsoe a puo ena ho ya ka dipatlisiso. Seseng sa dipheo 4

5

sa patlamantsoe ena etla ba ho bokella mefuta yohle kpa karolo ya ditshoantsho tsa dinonyana, diphoofolo, dihahabi, dikokonyana, dimela, difate le tse ding ho ruta ngwana Mosotho hore di shebahala jwang. Ha ho thuse letho ho hlalosa mantsoe a mang ho sa kenyeletsoe le ditshoantsho tsa ona. Tse ding tsa dibuka tse hloahloa tse matlafatsang Sesotho ke Maratha a dilepe (Damane M); Dikoma (Guma S.M); Litshomo tsa Basotho (Jacottet E); Lithoko tsa makoloane (Jankie H.E); Kgekge (Lenake J.M); Ditshomo tsa rona (Lenake J.M); Liphoofolo, linonyana, litaola le lithoko tsa tsona (Mapetla J.); Ithute lilotho (Moletsane I.R.M); Liparola thota (Moletsane I.R.M); Mmantilatilane (Moletsane I.R.M); Ngaka ya Mosotho (Matlamelle M.P); Mekgwa le maele ya Basotho (Sekese A); Mehla ya boholoholo (Tladi A.K); Mmampodi (Afrika Borwa) e ngotsweng ke bangodi: B.T KHOALI, J.M. LENAKE, R.J.R. MASIEA, I.M. MOEPHULI, C.F. SWANEPOEL. SEBOPEHO-PUO sa Sesotho (Lesotho Sesotho Grammer). Diqatjwa tsa Basotho ka D.J.M Ngcangca, le tse ding tse ngata tse sa bolelwang mona. PELE YA PELE BANA BESO!!! Ditebo tse kgolo di lebisoa ho Mmamadiela Mmakoete Chitja ya tsebileng ho hlalosa mantsoe amang a sekgalekgale; Ruth Chitja; Diako Chitja; Tsoarelo Chitja; Basotho bao ba neng ba botsoa emeng ya meelelo ya mantsoe; mmoho le Lesedi FM. Hofeta bohle, re leboha Ramasedi ka ho etsa hore morero wa buka ena o phethalale.

5

6

TEMOSO LE TSHEBEDISO
Hore o tsebe ho sebedisa Patlamantsoe ya Sesotho, o tlameha hore o tsebe tshebediso ya didumi (vowels) ho ya ka Sesotho. Didumi tse tsebahalang lefatshe ka bophara ke: “a” “e” “i” “o” “u” (A-E-I-O-U). Tsona di bitsoa joalo ka ha di ngotsoe, ntle le “O” eo ka Sesotho enang le medumo e meraro. Mohlala: lentsoe “seboko” le na le meelelo e meraro e sa boleleng ntho e le nngwe empa le ngoloa ka ho tshoana. 1. Seboko sa phoofotsoana (worm) 2. Seboko sa lebitso (surname) le 3. Seboko sa ho lla (crying, yell). Joale mohlala wa lesakana le ka tlase mona le tla o bontsha pitsetso ya lentsoe seboko. Lentsoe Pitsetso English Tlhaloso Seboko Se-bu-ku Worm Modumo o tibile. Seboko Se-baw-kaw Surname Modumo o tlase. Seboko Se-bo-ko Yelling, a cry Modumo o mahareng. “O” e tlwaelehileng =O (jwalo ka ohle, tsohle) “O” ya modumo o tlase = aw (jwalo ka kokonono, konokono) “O” ya modumo o phahameng = U (jwalo ka maponapona, mohetene) Bangodi ba bang ba sebedisa matshoaho kapa difonotiki ho bontsha mofuta wa “O”, empa motho ya batlang ho tseba Sesotho ntle le matshoao ao, ho thata ho ena ho thola phapang haholo ebang a ithuta Sesotho kapa a batla moelelo wa Sesotho ka Patlamantsoe kgetlo la pele. Sedumi “e” le sona se na le pitsetso tse pedi: mohlala, lentsoe “pele” modumo wa lona o hodimo (pi-li) ha lentsoe “pene” modumo wa lona o tloaelehile. Sheba mehlala e ka tlase mona: Lentsoe Pele Pene Sepelete Senyesemane Pitsetso Pi-le Pe-ne Si-pe-le-te Sen-yi-si-ma-ni English First pen Pin English Tlhaloso Modumo o phahame Modumo o tlwaelehileng Medumo e ya fapana Medumo ya “E” e ya fapana

“E” ya modumo o hodimo= I (jwalo ka pele /pi-li/) “E” ya modumo o tlwaelehileng= E (jwalo ka pedi /pe-di/) Ho tla ba bonolo ha o utloisisa hore didumi tsena tse pedi, “O” le “E” ha di tshoane, mme seo se tla bebofaletsa motho ya batlang ho tseba Sesotho, kae kapa kae neng kapa neng .

MATSHOAO LE DIKGUTSUFATSO TSA PATLAMANTSOE
() (//) Masakana (brackets) ao bokahare ba ona a bontshang peleto (pronounciation) ya lentsoe ka leng. Masakana le metoa (slash) e mmedi e bontsha hore peleto e tshoana le e kahodimo kapa eseng e hlalositsoe.

6

7

//
Bap. Mohl. Bon. L. Lts. Les. Leb. JJ. Bok. Tlh. Tem. mm. Mael. Sheb. ??

Metoa e emeng e le meng: e bolela hore lentsoe le hlalosoang ha le na sekgowa kapa ha le hlalosehe hantle ka puo ya senyesemane. Kgutsufatso ya bapisa le. (compare). Kgutsofatso ya mohlala. (example). Kgutsufatso ya bongata. (plural). Kgutsufatso ya lereho kapa lebitso (noun). Kgutsufatso ya leetsi (verb). Kgutsufatso ya lesupa/lesupi (demonstrative pronoun. Kgutsufatso ya lebotsa/Lebotsi (interrogative pronoun). Kgutsufatso ya jwalo jwalo (etc). Kgutsufatso ya bokgale (past tense). Kgutsufatso ya tlhokomediso e hlokomedisang. (notice). Kgutsufatso ya temoso e hlokomedisang ka botebo. (notice). Mantsoe mabapi (related words). Kgutsufatso ena ha e bolele hore lentsoe leo ho fanoang ka lona le tlameha ho hlalosoa, empa le bolela tsela le kgetho eo lentsoe leo le ka ngoloang ka yona mmoho le mantsoe a bapelaneng le lona. Kgutsufatso ya maele/maelana/ sekapuo (proverbs, idiom, figurative speech). Kgutsufatso ya sheba. (look for). Letshwao le bolelang hore tlhaloso ya lentsoe ha e kgotsofatse ka botlalo ho ya ka dipatlisiso.

TLHOKOMEDISO: Mmadi a ele hloko hore patlamantsoe ena e sebedisa Sesotho sa Lesotho mmoho le sa Afrika Borwa ka ho ngoloa. Sena se bolela hore tsela eo lentsoe le ngotsoeng ka yona le nepahetse: sepheo ke ho hlalosa feela. Kahoo o se ke wa ferekana. Sena se etseditsoe ho kgotsofatsa emong le emong!! Jwalo ka ha sekgowa sa Amerika, England le Australia se ka tholoa patlamantsoeng (bukantswe) e le nngwe. Ebang ha o thole lentsoe ka Sesotho sa Lesotho, se batle ka sa Afrika Borwa. Ebang ha o thole ka sa Afrika Borwa, se batle ka sa Lesotho. Ebang o mosothohadi, netefatsa hore o lokisa diphoso eseng ho tshoaya diphoso patlamantsoeng yena!! Hona ho tla yetsa hore re matlafatse puo ya rona. Ka sekgowa re ka re: “if you are a real Mosotho, ensure that you correct mistakes, not to criticize the dictionary!! HOW TO FIND AN ENGLISH WORD IN SESOTHO BY COMPUTER (normal micro-soft word except for adobe): 1. Press key ctrl F. 2. Type the alphaphet trice for the word you are looking for. (like aaa). 3. Type the word you are looking for and: 4. Press find next or enter until you get the word you are looking for. TSELA YA HO FUMANA LENTSOE LA SEKGOWA KA SESOTHO: (ka tsela e tloaelehileng ya mantsoe a khomphutha ntle le Adobe). 1. Tobetsa konopo ctrl le F. 2. Tlanya tlhaku ya lentsoe leo o le batlang hararo. (joalo ka aaa). 3. ngola lentsoe leo o le batlang ebe o: 4. Tobetsa letshwao “batla” kapa “kenya” hofihlela o thola lentsoe le batloang.

7

8

Aaa
PALE: Tlhaku ya pele ya puo ya Sesotho. Yona e akga ka maetsi a mangata a semelo kapa a tlhaho. Ha e le mareo/mabitso, ho tletse a melata jwalo ka: apole, api, abuti, jwalo jwalo. Karolo ya maetsi a qalang ka tlhaku ena a fetohela ho tlhaku ya “K” ha eba mareho kapa mabitso. Mohlala: aba=kabo, abelana=kabelano, aha=kaho, ahlamisa=kahlamiso, ahlola=kahlolo, akaretsa=kakaretso, atleha=katleho, jj. A (a) /ei/ A (a) /these/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang bongata ba dintho tse haufunyane. A (a) /he or she in the past tense/ Seemedi se mothofatsang; lentsoe le sebedisoang bakeng sa motho ka ho bontsha seo a se etsang nako e fetileng. Mohl. A tsamaya le batho ba bangata. A kgutla a le mong. (bap. O). A (a) /of/ Bongata ba “tsa”. Mohl. Ke batla a hao eseng tsa bona. Aa (a-a) /that is, those that/ Mohl. Mmadi o tla fumana mantsoe a mangatahadi a sokang aa utloa bukeng ena. Re bua ka aa bonang feela. Aba (a-ba) /share/ Ho fa ka ho lekana. Ho arolela ka ho lekana. Abela (abe-la) /share for/ Ketsetso ya ho aba. Ho fa karolo; ho fana ka ho arola. Abelana (abe-la-na) /share amongst/ Ho arola ka bongata. Ketsetsano ya ho aba: ho fa emong mme le yena a fe ya mo fileng. Abelanang (abe-la-na-ng) /to share amongst/ Taelo ya ho aba ka ho etsetsana. (mm. Abetse, abelaka, kabelano, kabelo, abeloa). Abeloa (a-be-lwa) Boetsuwa ba ho abela. Mael. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. Abetse (a-be-tse) // Bokgale ba ho abela. Abetsoe (a-be-tswe) // Bokgale le boetsuwa ba ho abela. Abile (a-bi-le) /shared/ Bokgale ba ho aba. Tem. Mantsoe “abile” mmoho le “ebile” a na le phapang e kgolo ka meelelo. Abjoa (ab-jwa) /shared/ Boetsuwa ba ho aba. Abuti (a-bu-ti) /brother/ Ngoaneso e motona eo ke mo hlahlamang. Moholoane waka. /bon. boabuti/ (bap. moholoane, ngoaneso). Acha (a-cha) /atchaar/ Sejo sa Maindia e entsoeng ka manko le metsoako emeng e babang ya dinoko. /bon. diacha/. Ache (a-chi) /exclamation: oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho teneha. Acheke (a-chi-ki) /exclamation: oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho teneha ka ho toboketsa haholo. Adima (a-di-ma) /borrow/ Ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana; ho neha motho seo a se hlokang nakoana. (bap. kadima). Adimela (a-di-me-la) // Ketsetso ya ho adima. Adimile (a-di-mi-le) /borrowed/ Bokgale ba ho adima. Adingoa (a-di-ng-wa) /lent/ Boetsuwa ba ho adima. (mm. Adingwa). Adinngoe (a-din-ng-we) // Bokgale ba ho adingoa. Adisa (a-di-sa) // Ketsiso ya ho ala. Aena (a-i-na) /to iron/ Ho otlolla seaparo ka aene. Ho sebedisa tshepe e chesang kapa e futhumetseng hodima seaparo ka sepheo sa ho e otlolla. Tlh. Lentsoe lena, “aene” ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane, “iron”.

8

9

Aene (a-e-ne) /iron/ Tshepe e boima e futhumaditsoeng, e sebedisoang ho otlolla diaparo; tshepe e etsang hore diaparo di otlolohe ha e pikitloa kapa e tsamaisoa hodima tsona. /bon. Diaene/. Aenile (a-e-ni-le) /ironed/ Bokgale ba ho aena. Aenoa (a-i-nwa) /ironed/ Boetsuwa ba ho aena. Aennoe (a-in-nwe) /ironed/ Boetsuwa le bokgale ba ho aena. Afakato (afa-ka-to) /avocado/ Mofuta wa tholona e letlaloana le letalahadi kapa le botala bo botsho, eo bokahare ba yona bo jewang, ebile e na le thotse e kgolohadi kahare. /bon. diafakato/ (sheb. Ditholona). Aha (a-ha) /build/ Ho etsa moaho. Ho bopa ntho kapa motho hore a be le sebopeho; ho etsa hore ntho kapa motho a be le sebopeho se batloang. Ho atisa kelello. Mael. Ho aha ka tshiba tsa emong: ho sebedisa bohlale, leano, leqheka kapa kakanyo ya motho emong ho phethahatsa morero wa hao. (mm. ahela, ahile, ahelana, kahelo, kahisano, moaho). Ahile (a-hi-le) /built/ Bokgale ba ho aha. Ahiloe (a-hi-lwe) /built/ Boetsuwa le bokgale ba ho aha. Ahisana (a-hi-sa-na) /to leave together, coexist/ Ho phela mmoho. Ho ba moahisane. Ahisane (a-hi-sa-ne) // Bokgale ba ho ahisana. Ahlama (a-hla-ma) /gape/ Ho bula molomo. Ho bula lehano. (bap. edimola). Ahlame (a-hla-me) // E butseng molomo kapa lehano. Ahlamela (a-hla-me-la) /gape for/ Ketsetso ya ho ahlama. Ahlameloa (a-hla-me-lwa) // Boetsuwa ba ho ahlamela. Ahlamisa (a-hla-mi-sa) // Ketsiso ya ho ahlama. Ho etsa hore motho a ahlame. Ahlamisitse (a-hla-mi-si-tse) // Bokgale ba ho ahlamisa. Ahlamisoa (a-hla-mi-swa) // Boetsuwa ba ho ahlama. Ahlola (a-hlu-la) /judge, adjudicate/ Ho fana ka kahlolo. Ho thola molato. Ahlolaka (a-hlu-la-ka) // Phetako ya ho ahlola: ho ahlola ka makgetlo a mangata. Ahlolela (a-hlu-le-la) /to sentence/ Ketsetso ya ho ahlola. Ho isa kahlolong. Ahloleloa (a-hlu-le-lwa) /sentenced/ Boetsuwa ba ho ahlola. Ahloloa (a-hlu-lwa) Boetsuwa ba ho ahlola. (mm. Ahlolela, ahlotse, ahlotsoe, ahlolela, ahlolaka, ikahlola, kahlolo, kahlolelo, boikahlolo). Ahlotse (a-hlu-tse) /judged/ Bokgale ba ho ahlola. Ahlotsoe (a-hluts-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho ahlola. Aka (a-ka) /kiss/ Ho thetsana ka puonama; ho thetsana ka dipounama ho bontsha lerato; ho thetsana ka molomo ho bontsha tumediso; ho aka ka baka la lerato kapa tumediso. Ho suna motho. Ho otla ka sefene. (bap. suna, meta). Akana (a-ka-na) /kiss each other/ Ketsetsano ya ho aka: ho suna kapa ho aka emong mme le yena a ake ya mo akang. Akanya (a-kan-ya) /assume, presume, guess/ Ho lekanya ntle le ho tseba; ho bua taba e hlokang botlalo kapa nnete; ho bua ntle le ho tseba ka botlalo. (bap. lekanya). Akanyang (a-kan-ya-ng) // Ho nahana hoa batho ba bangata ntle le ho tseba. Akanyoa (a-kan-wa) Boetsuwa ba ho akanya. Akarelletsa (a-ka-rel-le-tsa) /to include/ Ho kenyeletsa ho sehlopha: ho kenya le seseng se ka thoko. Akarelletsoa (a-ka-rel-lets-wa) /included/ Boetsuwa ba ho akarelletsa. Akaretsa (a-ka-re-tsa) /generalise/ Ho kgutsufatsa puo ka botlalo. Ho qetella taba ka ho kenyeletsa mantsoe kapa dintho tse ding. Akaretse (a-ka-re-tse) // Bokgale ba ho akaretsa. Akaretsoa (a-ka-rets-wa) Boetsuwa ba ho akaretsa.

9

10

Ake (a-ke) /may she or he please/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho kopa. Akere (a-ki-ri) /by the way, infact, matter of fact/ Ka tsela eo; ka moo ho leng kateng; ho ya ka moo ke bonang ka teng; ka lebaka lena. Mohl. Akere wena o tshepisitse batho nama. Akere o itse o tla ba felehetsa. Akere o itse ke tlohele. Akere o wa tseba hore ha ke kgone. (bap. ankere). Akga (a-kga) /include, consist/ Ho kenyeletsa le. Ho ameha le. Akgeha (a-kge-ha) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ka baka la bohloko kapa boemo ba pelo bo qeteng ho etsahala. Ho wela fatshe ke bohloko. Akgotsa (a-kgu-tsa) // Ho isa matsoho hodimo le tlase ka lebaka la ho teneha; ho lahla matsoho ka ho a lebisa tlase le hodimo ka sesupo sa ho se kgotsofale; ho tsoka matsoho moeng ho bontsha maikutlo a ho se ananele. Akgotse (a-kgu-tse) // Bokgale ba akgotsa. Akgotsoa (a-kguts-wa) // Boetsuwa ba ho akgotsa. Akgotseha (a-kgu-tse-ha) // E isang matsoho hodimo le tlase ka lebaka la ho teneha; ya lahlang matsoho ka ho a lebisa tlase le hodimo ka sesupo sa ho se kgotsofale; ya tsokang matsoho moeng ho bontsha maikutlo a ho se ananele. Ako (a-ko) (aku) /may you please/ Lentsoe le sebedisoang ho kopa ka boikokobetso. Akofa (a-ku-fa) /hurry up, accelerate/ Ho tsamaya ka potlako e kgolo; ho bontsha matjato a motsamao; ho tsamaya ka ho phakisa haholo. ho baka motsamao o potlakileng. Akofile (a-ku-fi-le) // E, kapa ya bontshang motsamao o potlakileng haholo; ya bontshang matjato ka ho tsamaya; ya tsamayang ka ho phakisa haholo. Akofile (a-ku-fi-le) // Bokgale ba ho akofa. Akofisa (a-ku-fi-sa) // Ketsiso ya ho akofa. Akofisoa (a-ku-fi-swa) // Boetsuwa ba ho akofa. Ala (a-la) /make bed for sleeping/ Ho hlophisetsa ho robala. Ho lokisa diphate bakeng sa ho robala. Alafa (a-la-fa) /heal/ Ho fodisa ka ho oka kapa ka ho fa moriana. Ho tlosa bohloko ka setlhare. Ho suthisa lefu ke mooki kapa motho ya alafang. (mm. Alafela, alafile, alafang, alafjoa, kalafo, kalafong, moalafi, sealafi). Alafshoa (a-laf-shwa) /healed/ Boetsuwa ba ho alafa. Alemanaka (a-le-ma-na-ka) /calender/ Se bontshang nako tsa selemo joalo ka letsatsi, beke le kgoedi. /bon. dialemanaka/. Aloa (a-lwa) // Boetsuwa ba ho ala. Alodisa (a-lu-di-sa) // Ketsiso ya ho alola. Alola (a-lo-la) /make bed for waking up/ Ho lokisa moalo bakeng sa ho tsoha kapa ho lokisa diphate ka mora ho tsoha. Ketsollo ya ho ala. Alolaka (a-lo-la-ka) /prepare bed repeatly/ Phethako ya ho ala. Alolisa (a-lo-li-sa) // Ketsiso ya ho alola. Aloloa (a-lu-lwa) // Boetsuwa ba ho alola. Alosa (a-lu-sa) /look after herds or domestic animals/ Ho disa diphoofolo. Ho shebana le mohlape kapa diphoofolo. Ho ba modisa kapa moalosi. Alositse (a-lu-si-tse) Bokgale ba ho alosa. Alositsoe (a-lu-sits-we) // Boetsuwa ba ho alosa. Alotse (a-lo-tse) // Bokgale ba ho alola. Alotsoe (a-luts-we) // Boetsuwa ba ho alola. Ama (a-ma) /touch/ Ho tshoara ka letsoho. Ho thetsa ka nthoe itseng. Ama (//) /to arm/ (sheb. Hlomela bakeng sa tshebediso). Amahana (a-ma-ha-na) // Ketsahalo ya ho amana.

10

11

Amahanya (a-ma-han-ya) /compare, analogize/ Ho bapisa ka ho bontsha kamano. Amana (a-ma-na) /related/ Ho ba le kamano le motho kapa batho ba lelapa le itseng; ho ba seng le motho emong. Ho ba leloko le kapa la. Amanang (a-ma-na-ng) // Taelo ya ho amana: ho joetsa batho hore ba amane. Amang (a-ma-ng) /of things: others/ Ao ho buuwang ka ona ntle le tsona tsena kapa ona ana. Mohl. Ke batla amang hape. Ebe o fumane amang ntle le ao. ba re ba tla tlisa amang hosane. (bap. tseding, enngwe, hohong, emong, babang). Amanya (a-man-ya) /compare, relate to/ Ho bapisa le. Ho kgemisa mmoho le. Ameha (a-me-ha) /involved/ Ho nkga lefotha bobodung. Ho ba le seabo nthong e itseng haholo ka tsela e sa lokang. Amme (am-me) // Bokgale ba ho ama. Amoha (a-mu-ha) /dispossess/ Ho nkela kapa ho nka ka tsela e mpe. Amohaka (a-mo-ha-ka) Phetako ya ho amoha. Amohela (a-mo-he-la) /welcome/ Ho ananela ka matsoho a mabedi se fanoang kapa motho e mocha ya fihlang sebakeng. Ho ananela mofihli. (bap. fihlisa). Amoheloa (a-mu-he-lwa) // Boetsuwa ba ho amohela. Amoheleha (a-mu-he-le-ha) /acceptable, admissible, tolerable/ Ketsahalo ya ho amohela kapa sesupo sa kamohelo. Ho dumela kapa ho fa moeti kapa motho ya fihlang kananelo. Amohelehe (a-mu-he-le-hi) /unacceptable/ E sa batleng kamohelo kapa kananelo. Amohetse (a-mu-he-tse) // Bokgale ba ho amohela. Amose (a-mu-si) /Amos/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo ya testamente ya bibele ya kgale. Ana (a-na) /these ones/ Lesupi le bontshang dintho tse haufinyane tseo mantsoe a tsona a qalang ka “ma” bongateng. Ana (an-aa) /interrogative pronoun: are you? is it?/ Lebotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho botsa potso. Mohl. Ana o rata mosadi eo kapa che? Ana (a-na) /honour, respect/ Ho hlompha seboko, lebitso kapa seo motho a rehelletsoeng ka sona. Ho bontsha thlompho ya seboko. Anana (a-na-na) /these ones here/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyane ka ho toboketsa ebile mantsoe a teng a le ka bongateng. Ananela (a-na-ne-la) /abide by, accept, acknowledge/ Ho amohela sepheto le ntlha e hlahisoang kapa e hlahisitsoeng. Ho dumela se buuwang kapa se hlahisoang ka puo. Ananeloa (a-na-ne-lwa) (ananelwa) // Boetsuwa ba ho ananela. Ananetse (a-na-ne-tse) // Bokgale ba ho ananela. Ananyese (a-nan-ye-se) /onion/ Mofuta wa semela se monko o bohale, oo kotola ya teng e jewang ebile e ka sebedisoa joalo ka motsoako wa dijo ha e phehiloe le ho habeloa. /bon. Diananyese/. Aneha (a-ne-ha) /dry/ Ho etsa hore ntho e ome. Ho omisa phahlo ka ho e beha moo honang le moya teng. Ho ntsha mongobo seaparong kapa nthong e metsi kapa e lesoe. Anehela (a-ne-he-la) // Ketsetso ya ho aneha. Anehile (a-ne-hi-le) // Bokgale ba ho aneha. Anehisa (a-ne-hi-sa) // Ketsiso ya ho aneha. Anela (a-ne-la) /to fit every body/ Ho fa kapa ho tholoa ke bohle kapa tsohle. Aneloa (a-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho anela. Anetse (a-ne-tse) // Bokgale ba ho anela. Anetsoe (a-nets-wi) // Boetsuwa ba ho anela. Angoa (ang-wa) (angwa) /touched, impressed/ Boetsuwa ba ho ama.

11

12

Ankere (an-ki-ri) by the way, infact, matter of fact/ Ka tsela eo; ka moo ho leng kateng; ho ya ka moo ke bonang ka teng; ka lebaka lena. Mohl. Ankere wena o tshepisitse batho nama. Ankere o itse o tla ba felehetsa. Ankere o itse ke tlohele. Ankere o wa tseba hore ha ke kgone. (bap. akere). Tlh. Mantsoe “akere” mmoho le “ankere” a bolelela ntho e le nngwe phapang ke hore la bobedi le sebedisoa ke bana haholo. Ano (a-nu) /those ones/ Lesupi le bontshang bongata ba mantsoe a qalang ka “ma.” Anoa (an-wa) /respected/ Boetsuwa ba ho ana. Anono (a-nu-nu) /those over there/ Lesupi le bontshang ntho tse hojana tseo mabitso a tsona a qalang ka “ma” ebile di le ka bongateng ka ho tobeketsa. Anthe (ant-he) /actually/ Lentsoe le bontshang netefatso ya polelo. Mohl. Anthe wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie anthe ha ho joalo. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha a le hole anthe o mosoeu. Anthe o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! (bap. kanthe). Anthenyane (ant-hen-ya-ni) /in actual fact/ Ho netefatsa polelo kapa seo ho buuwang ka sona ka ho toboketsa. Mohl. Anthenyane wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie anthenyane ha ho joalo. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha a le hole kanthenyane o mosoeu. Anthenyane o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! (bap. kanthenyane). Antsha (ants-ha) /to breast feed/ Ho fa lebese ka letsoele. Ho fepa ka letsoele. Antshoa (ants-hwa) // Boetsuwa kapa ketsetso ya ho antsha. Anya (an-ya) /to suck milk/ Ho noa lebese ke ngoana kapa phoofolo ka ho momorotsa lebese la letsoele. Mael. Ho anya leleme: ho nonya maikutlo; ho batla taba ka ho botsa potso e itseng. Anyesa (an-yi-sa) /to breast feed/ Ketsiso ya ho anya. Anyesoa (an-yi-swa) // Boetsuwa ba ho anya. Ao (aa-u) /what / Lekgotsa lebontshang ho makala kapa ho makalla se buuwang. Ao (a-u) /those ones/ Lesupi le bontshang ntho tse hojana tseo mantsoe a tsona aleng ka bongateng. Aohe (a-u-he) /exclamation: oh shame! Ag shame/ Lekgotsa le bontshang ho hauha kapa kutloelo bohloko ya motho ya etsoang hampe kapa ya entsoeng hampe. Aohele (a-u-he-le) /exclamation: oh shame! Ag shame/ Lekgotsa le bontshang ho hauha kapa kutloelo bohloko ya motho ya etsoang hampe kapa ya entsoeng hampe. Apara (a-pa-ra) /to wear/ Ho tena diphahlo. Ho kenya seaparo. Ho iphuthela ka diaparo bakeng sa ho pata bofeela kapa ho tsola. Aparehisa (ap-a-re-his-a) /to make poor/ Ho etsa hore motho a be mofutsana. Aparehisitse (a-pa-re-hi-si-tse) // Bokgale ba ho aparehisa. Aparehisoa (a-pa-re-hi-swa) // Boetsuwa ba ho aparehisa. Aparela (a-pa-re-la) // Ketsetso ya ho apara. Apareloa (a-pa-re-lwa) /cover/ Boetsuwa ba ho apara kapa ho dikaneloa ke. Apareloe (a-pa-re-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho aparela Aparetse (a-pa-re-tse) // Bokgale ba ho aparela. Aparetsoe (a-pa-rets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho apareloa. Aparoa (a-pa-rwa) // Boetsuwa ba ho apara. Apeha (a-pe-ha) /to cook/ Ho lokisa dijo hore di butsoe. Ho pheha dijo kapa sejo se tlang ho jewa. Ho etsa hore sejo se butsoe. Apehoa (a-pe-hwa) // Boetsuwa ba ho apeha. (mm. Apehile, apehela, kapeho). Apere (a-pe-re) /wore, wearing, clad/ Bokgale le ketsahalo ya ho apara.

12

13

Apesa (a-pe-sa) /to dress/ Ketsiso ya ho apara. Ho thusa ho apara. Ho thusa ho ba le diphahlo kapa ho di apara (mm. Apara, apere, apesoa, apesitsoe, kapeso, kaparo). Apesitse (a-pe-si-tse) // Bokgale ba ho apesa. Apesoa (ape-swa) // Boetsuwa ba ho apesa. Api (a-p-i) /baby hat/ Katiba ya ngoana. /bon. diapi/. Apoha (a-po-ha) /disperse/ Ho tlosa ka ho fefola ka moya. Ho tloha hoa maru. Apola (ap-o-ha) /to undress/ Ho hlobola diphahlo. Ho tsola. Ho ba feela. Apolaka (ap-o-la-ka) /to undress repeatly/ Phetako ya ho apola. Apole (ap-u-le) /an apple/ Mofuta wa tholoana ya sefate sa apole. /bon. diapole/. Apolela (ap-u-le-la) /to give clothes to the needy/ Ho fa mohloki seaparo. Ho nehelana ka seaparo ho motho ya di hlokang. Apolela (ap-u-le-la) /undress for/ Ho tsolela motho. Ho hlobolela diphahlo. Apoloa (a-pu-lwa) // Boetsuwa ba ho apola. Apotse (a-pu-tse) // Bokgale ba ho apola. Araba (a-ra-ba) /to answer/ Ho fana ka karabo. Ho fetola potso ebe karabo. Ho nehelana ka seo potso e se lebelletseng. Arabela (a-ra-be-la) /to respond, answer/ Ho fana ka maikutlo. Ho buisana. Arabelana (a-ra-be-la-na) /to communicate/ Ho sebedisana mmoho ka mokgoa o eketsang kutlo, kutloano kapa kutloisisano. Arabetse (a-ra-be-tse) // Bokgale ba ho araba. Arabisa (a-ra-bi-sa) /to urgue/ Ho ba le kgang ka puo. Ho ngangisana ka mantsoe. Arabisana (a-ra-bi-sa-na) /to make an urgument/ Ketsetsano ya ho arabisa. Arabisoa (a-ra-bi-swa) // Boetsuwa ba ho arabisa. Areka (a-re-ka) /ark/ Moaho o moholo, seka sekepe, o neng o ahiloe ke Noa ho ya ka buka ya Genese, oo sepheo sa ona eneng e le ho tshireletsa ba lokileng kgahlanong le moroallo o moholo wa metsi. /bon. diareka/. Aroha (a-ro-ha) /to divide, split/ Ho etsa hore ntho di se be mmoho. Arohana (a-ro-ha-na) /to separate/ Ho etsa hore ntho di se kopane kapa mmoho; phelo ya bommoho. Arohane (a-ro-ha-ne) /separated/ Bokgale ba ho arohana. Arohanya (a-ro-han-ya) /to cause to split/ Ho qhala bonngwe. Ho fedisa setsoalle. Arohanyoa (a-ro-han-wa) // Boetsuwa ba ho arohanya. Arola (a-ru-la) /to share equally/ Ho etsa hore ntho di fete bonngwe; ho poma kapa ho seha ka tekanyo kapa dikotoana; ho poma ka ho lekana. Arolela (a-ro-le-la) /to share to someone/ Ketsetso ya ho arola. Arolelana (a-ro-le-la-na) /to share amongst/ Ketsetsano ya ho arola. Aroleloa (a-ro-le-lwa) // Boetsuwa ba ho arolela. Ata (at-a) /increase, multiply/ Ho eketseha kapa ho etsa dintho di be ngata. Atamela (a-ta-me-la) /to come close/ Ho ba haufi le. Ho tla pela ntho e itseng. Atamelana (a-ta-me-la-na) /to be close to each other/ Ketsetsano ya ho atamela. Atamelang (a-ta-me-la-ng) // Taelo ya ho atamela: ho joetsa bongata ba batho ho tla haufinyane le mmuwi kapa moetsi. Atameloa (a-ta-me-lwa) /approached/ Boetsuwa ba ho atamela. Atametsa (a-ta-me-tsa) /to bring near/ Ho tlisa haufinyana. Ho beha haufi. Atametsa (a-ta-me-tsa) /affiliate/ Ho kgema mmoho le seo motho a leng ka lehlakoreng la sona; ho tsamaisana le mokgatlo, mokga kapa sehlopha. (bap. boikatametso). Atametse (a-ta-me-tse) // Bokgale ba ho atamela. Atametsoa (a-ta-mets-wa) // Boetsuwa ba ho atametsa.

13

14

Atamisetsa (a-ta-mi-se-tsa) /to bring near for/ Ketsetso ya ho atametsa. Ate (a-te) /increase/ Boemo ba ho ata. Mohl. Re batla hore tsohle di ate. Athe (at-he) /only to find that/ Netefatso ya ketsahalo. Lentsoe le bontshang netefatso ya polelo. (bap. anthe, anthenyane). Athenyane (at-hen-ya-ne) /only to find that/ Netefatso ya ketsahalo e nyane. Ho netefatsa polelo kapa seo ho buuwang ka sona ka ho toboketsa. Atisa (a-ti-sa) /to multiply/ Ho ngatafatsa kapa ho eketsa. Ho etsa bongata. Atisana (a-ti-sa-na) /prolifirate, reproduce/ Ho eketsa batho kapa ntho. Atisetsa (a-ti-se-tsa) /to multiply for/ Ketsetso ya ho atisa. Atisitse (a-ti-si-tse) // Bokgale ba ho atisa. Atisitsoe (a-ti-si-tswe) // Boetsuwa ba ho atisa. Atisoa (a-ti-swa) // Boetsuwa ba ho ata. Atlara (a-tla-ra) /clinch, hug/ Ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore ntho e se ke ya baleha kapa ya chopoha. Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. (bap. haka, tlapurela, mamarela, kakatlela). Atlarela (a-tla-re-la) /clinch, hug/ Ketsahalo ya ho atlara: ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore ntho e se ke ya baleha kapa ya chopoha. Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. (bap. tlapurela). Atleha (a-tle-ha) /prosper, succeed) Ho ba le tse hlokahalang. (bap. phomella). Atlehisa (a-tl-hi-sa) /to make prosperous/ Ho thusa emong kapa ho baka hore tse ntle tsohle tse batlahalang di be teng. Atleha (a-tle-ha) /succeed/ Ho phomella ho etsa ketso e itseng. Ho kgona ho etsa. Atlehile (a-tle-hi-le) // Bokgale ba ho atleha. Atlehisoa (a-tle-hi-swa) // Boetsuwa ba ho atleha. Atolla (a-tol-la) /to expand, extand/ Ho eketsa moaho kapa se tlamehang ho ba seholo. Atolloa (a-tul-lwa) // Boetsuwa ba ho atolla. Atolosa (a-tu-lo-sa) /enlarge/ Ho etsa hore ntho e be kgolo ka ho atisa bophahamo, bophara kapa bolelele ba yona. Ho etsa hore sebopeho kapa chebahalo e be kgolo. Atolosoa (a-tu-lo-swa) // Boetsuwa ba ho atolosa. Atolotse (a-tu-lo-tse) // Bokgale ba ho atlolosa. Au (a-u) /wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla sephetho se hlahisoang kapa ketsahalo e sa lebelloang. (bap. ao!). Ausi (a-u-si) /sister/ Ngoaneso e motshehadi. Motho e motshehadi eo mmae le ntatae eleng batsoadi baka. Ngoanana e moholo ho nna. /bon. boausi/ Tlh. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke kgaitsedi; ausi ke lereo molata kapa lebitso le adimiloeng ho puo ya seafrokanse kapa seburu. (bap. kgaitsedi, abuti, moholoane). Ausinyana (a-u-sin-ya-na) /girl friend/ Mosetsana ya ratoang ke mohlankana. /bon. boausinyana/ (bap. kgarebe).

14

15

Bbb
PALE: Tlhaku ya bobedi ya Sesotho. Bongata ba maetsi a qalang ka tlhaku ena a fetohela ho “P” ha a fetohela kapa a fetoleloa ho mareho (nouns). Mohlala: bapisa=papiso, babatsa=pabatso, bapatsa=papatso, bapala=papadi/papalo, jwalo jwalo. Hona ha ho bolele hore kaofela maetsi a qalang ka “B” a ka fetoleloa ho mareho a qalang ka “P”. Mohlala wa mareho a semelo a “B” ke: bohlale, bohlola, bokakalope, boyena, botona, jwalo jwalo. Tlhokomediso: bongata ba mantsoe a maetsi a bitsoang boiketsi/maiketsi a fetoha “Boi” ha eba mareho. Mohlala: ikgohomosa=boikgohomoso, itloaetsa=boitloaetso, icheba=boichebo, ikutloa=boikutlo, jwalo jwalo. Ha a fetoleloa bongateng, a sebedisa tlhaku “M”. Mohlala: boikemisetso=maikemisetso, boikutlo=maikutlo, jwalo jwalo. B (bi)// Ba (ba) /races pluralizing prefix/ Sehlongoapele se sebedisoang ho ngatafatsa mabitso a merabe ya batho le sebopeho mmoho le tlhaloso ya batho. Mohl. Mosotho=Basotho, mopedi=bapedi, motswana=batswana, motho=batho, mosuoe=basuoe, mosadi=basadi, mopedi=bapedi, morena=barena, monna=banna, ngoana=bana, mosetsana=basetsana, mohlankana=bahlankana, moruti=baruti, jj. Ba (ba) /these ones (people)/ Lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi se bontshang ka ho supa batho ba ka bongateng ba haufinyane. (bap. tse). Ba (ba) /they (people)/ Seemedi Se sebedisoang bakeng sa batho ka bongateng. Baahlodi (ba-a-hlu-di) /Judges/ Buka ya bosupa ya bibele testamenteng ya kgale ya bibele. /bon. 0/. Baale (ba-a-le) /Baal/ Modingoana wa bohata ya neng a kgumameloa ke Bakanana bakeng sa pelehi kapa thari ho ya ka tlhaloso ya buka ya bibele, eo molekane wa hae eneng e le Ashara. /bon. bobaale/. Baba (ba-ba) /bitter/ E nang le tatso e mpe, e bohale. E sa latsoeheng hamonate. Babababa (baba-baba) /little bitter: not sweet/ E tatseho e babang: e batlileng e ba le tatso ya mohalakane hanyane. (mm. babang, babisa, babela, pabiso, mobabi). Babalase (ba-ba-la-se) /hang-over/ Boemo ba letsatsi le hlahlamang ka mora tai. Baballa (ba-bal-la) /protect/ Ho boloka ntho hore e se senyehe; ho boloka le ho tshireletsa motho hore a se hlaheloe ke kotsi. Baballa (ba-bal-la) /preserve/ Ho hlokomela kgahlanong le tshenyeho kapa phelo. Baballoa (ba-bal-lwa) /protected, saved/ Boetsuwa ba ho baballa. (mm. baballwa). Babang (ba-ba-ng) /others/ Ntle le bongata ba batho ba itseng. Batho ba itseng ntle le ho kenyeletsa sehlopha seseng. (bap. tseding, emong). Mohl. Bana bana ba bana baka ba hana ho bapala le bana babang. Mael. Motho ke motho ka batho babang: motho o kgona ho atleha, tsoelapele, thaba, nyakalla le ho rua ka lebaka la ho phedisana le babang. O keke wa kgona ho phela bophelo bohle o le mong kapa ntle le leloko, baahisane mmoho le metsoalle. Babasedisa (ba-ba-se-di-sa) // Ketsiso ya ho babasela. Babasela (ba-ba-se-la) /painful/ Ho ba bohloko hoa leqeba kapa setho sa mmele.

15

16

Babatsa (ba-ba-tsa) /to praise/ Ho rorisa ka tsela e ntle. Ho bua hantle ka motho kapa ntho e itseng. Babatseha (ba-ba-tse-ha) /praise worthy/ E batlang thoriso. E ntle haholo e loketsoeng ke pabatso kapa thoriso. (bap. rateha). Babatsoa (ba-bats-wa) // Boetsuwa ba ho babatsa. (mm. babatswa). Babedi (ba-be-di) /twosome/ Ba fetang bonngwe ka palo empa ba le ka tlase ho tharo kapa boraro. Mael. Metsotso e jele babedi: nako e ile; nako e tsamaile haholo; nako e se e re sihile haholo. Babela (ba-be-la) /to be bitter for/ Ketsetso ya ho baba. Babetse (ba-be-tse) // Bokgale ba ho babela. Babisa (ba-bi-sa) /to cause to be bitter/ Ketsiso ya ho baba. Babo (ba-baw) /their relatives/ Ba amanang le yena kapa bona. Bao eleng baamani le mmuuwa kapa moetsuwa. Seemedi thuo se supang hore batho ke ba mmuuwa feela ntle le ba bang. Seemedi se supang hore mmuuwa ke motho wa bo babuuwa. (bap. wabo) (mm. wabo). Babola (ba-bu-la) /clap/ Ho natha ka bokahare ba letsoho. Ho tlatsela ka boima ba seatla. Ho natha ka thata ka letsoho. Babotse (ba-bu-tse) // Bokgale ba ho babola. Nathile kapa shapile ka seatla. Bacha (ba-cha) /youth/ Batho ba lemo tse tlase. Bongata ba mocha. Tlh. Lentsoe lena le ka bongateng; bonngwe ba lona ke “mocha”. (bap. Mocha). Badile (ba-di-le) /learned/ Bokgale ba ho bala. Badile (ba-di-le) /learned/ Ya rutehileng. Ya ileng sekolong. Ya tsebang haholo. Badimo (ba-di-mo) /gods/ Bao ho dumeloang ho bona ba shoeleng; bafu kapa mofu eo ho nahanoang hore ona le seabo ho ba phelang; motho ya patiloeng lebitleng eo ho dumeloang hore o na le matla ho ba phelang; moya wa mofu. /bon. Badimo/. Badimo (ba-di-mu) /ancestors/ Batho kapa motho wa kgale ya sa pheleng ya amanang le ya phelang, eo ho dumeloang hore o na le tshutshumetso mmoho le matla ho ba phelang. /bon. badimo/ (bap. ledimo). Badisa (ba-di-sa) /to help read/ Ketsiso ya ho bala. Ho thusa ho bala. Badisisa (ba-di-si-sa) /to scrutinise/ Ketsisiso ya ho bala. Ho bala ka hloko. Badisisa (ba-di-si-sa) /to read thoroughly, scrutinise/ Ho bala ka boikemisetso. Baehlotse (ba-e-hlu-tsi) /contumacious, mulish/ Motho ya hlotseng keletso tsohle: ya boemong ba ho se eletsoe kapa ba ho fuwa keletso; ya hlooho e thata ka ho fetisisa; ya sa natseng keletso efe kapa efe. /bon. bobaehlotse/. Baefese (ba-e-fe-se) /Ephesians/ Buka ya leshome ya bibele testamenteng e ncha. Baesekele (bai-se-ki-le) /bycircle/ Sepalangoang se mabidi a mabedi se tsamaisoang ka ho hata le ho sututsa tlhako (pedal) ya yona. /bob. Dibaesekele/. Bafilipi (ba-fi-li-pi) /Philippians/ Buka ya leshome le motso o le mong (11) ya bibele testamenteng e ncha. Bagalata (ba-kga-la-ta) /Galatians/ Buka ya borobong (9) ya testamente e ncha ya bibele, e lateloang ke buka ya Baefese. Baheberu (ba-he-be-ru) /Hebrews/ Buka ya leshome le metso e robong ya bibele testamenteng e ncha. Baheso (ba-he-su) /my people, my compatriot, my relatives/ Batho ba amanang le mmuwi kapa moetsi ka tsoalano, lelapa kapa bodulo ba sebaka, naha le boahisane. Baji (ba-ji) /cheaters/ Ba qhekanyetsang ba bang. Ba jalletsang. Motho ya sebedisang boqhekanyetsi bakeng sa ho fumana seo a se batlang. (sheb. moji bakeng sa tshebediso) Mael. Le pele di na le baji: moo o yang teng o tla fumana ba bohlale hofeta wena. Ho qhekanyetsoa ke babang pele.

16

Baleisa (ba-le-is-a) // Ketsiso ya ho baleha. Ho etsa kgang. Bakela (ba-ke-la) /cause troubles for/ Ketsiso ya ho baka. Bakolose (ba-ko-lo-se) /Colossians/ Buka ya leshome le metso e mmedi (12) ya bibele testamenteng e ncha. dibaki/. because of/ Seo eleng sona sesosa sa ketsahalo e itseng. Komakoma). Ho ya le se ngotsoeng bukeng. Tem. Bakeng (ba-ke-ng) /instead of/ Ka lebaka la. ho ba sesosa sa ketsahalo kapa ketso. Ho kenyeletsoa palong. Ho se phete se sebe. Balakatha (ba-la-kat-ha) /exclamation: in he/she comes!/ Ho fihla ho sa lebelloa. ho bala mmoho le se sa hlokahaleng. Baka (ba-ka) /to be apologetic. /bon. Ho sebedisa hlama ho etsa sejo kapa bohobe ba koro. “baka” le lateloa ke “la” ho phethahatsa se boleloang. Ngoale ha di le pedi kapa di feta bonngwe. Bakisa (ba-ki-sa) /to spite/ Ho etsa ntho ka lebaka la ho utloisa bohloko. leqhepheng kapa leboteng. Balehela (ba-li-he-la) /to ovoid/ Ketsetso ya ho baleha. ngoale). Ho utloisa bohloko ka sepheo sa ho bontsha emong lebaka le itseng. Baleha (ba-le-ha) /flee. Baka (ba-ka) /to bake/ Ho etsa kuku kapa borotho. Balloa (bal-lwa) /to be counted for/ Ketsetso ya ho bala. seo ketsahalo e itshetlehileng ka sona. (bap. Balla (bal-la) /to read for someone/ Ketsetso ya ho bala. Ka baka la. Tlh. Lentsoe le nepahetseng ke “baleha” hofeta “balea”. Bakile (ba-ki-le) /repentant/ Ya sa hloleng a etsa phoso kapa sebe. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le lateloa ke “sa” joalo ka “bakeng sa”. Baloa (bal-wa) /to be counted/ Ketsetso ya ho latellisa ka tatellano. Ho etsa hore ntho e balehe. Bakorinthe (ba-ko-rint-he) /Corinthians/ Buka ya bosupa (7) le ya borobedi (8) (bakorinthe ba bobedi) testamenteng e ncha ya bibele. to be sorry/ Ho itshoaya phoso. (sheb. Balabala (ba-la-ba-la) /to complain/ Ho bontsha ho sekgotsofale ka ho bua mantsoe a tletlebo kapa a boipelaetso. Bala (ba-la) /to read/ Ho bua le mongolo. Tlh. Bale (ba-le) /those ones over there/ Lesupi le bontshang batho ba hole. Baka (ba-ka) /reason. Bakisana (ba-ki-sa-na) /to compete vigorously/ Ho phehisana. ho hlaseloa ke mohatsela pele ho putso. Ho koekoetla. 17 . Hangata lentsoe lena. Lentsoe lena. Mohl. Baki (ba-ki) /jacket/ Seaparo sa mmele o ka hodimo haholo se aparoang ke monna.Tlh. Ho thusa ho bala. Bala (//) /to count/ Ho latellisa ka tatellano ya lenane ho tloha ho ya pele ho fihla ho ya ho qetela kapa e qetellang. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bonngweng hangata. “balabala” le sebedisoa ho batho ba batshehadi hofeta ho ba batona. Tlh. (bap. Bale (ba-li) /girls for initiation school/ Basetsana ba mophato wa lebollo. Bokgale ba ho baka. seaparo se boimanyana se aparoang ka ntle ho diaparo tse ding. Balleloa (bal-le-lwa) /be assisted to read/ Boetsuwa ba ho balella.17 Bajoa (baj-wa) /to freeze before riping/ Hoa semela: ho hatsela pele se butsoa. escape/ Ho tloha ka ho matha ka sepheho sa ho koekoetla. Balea (ba-le-a) /to escape/ Ho qoba ntho e itseng ka ho matha kapa ho tloha pela yona ka lebelo. Baka (ba-ka) /to cause/ Ho etsa hore ketsahalo kapa ketso e itseng e etsahale. Balella (ba-lel-la) // Ho bala se sa tlamehang ho kengoa palong. lebaka bakeng sa tshebediso).

ho bua puo ya bosoasoi. Bapala (ba-pa-la) /to play/ Ho etsa ketso kapa ketsahalo e akgang ho sebedisa mmele kapa ditho tsa mmele ka sepheo sa ho ithabisa kapa ho etsa ditlhodisano. (bap. Bapisoa (ba-pi-swa) // Boetsuwa ba ho bapisa. Lentsoe lena “bareng” le utloahala joalo ka popo ya mantsoe a mabedi eleng “ba” mmoho le “reng”. ho batla ho tseba seo ba se bolelang. same. Ho bapala le. Ntlo ya thitelo. bapiswa). /bon. Bapisitsoe (ba-pi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho bapisa. segregate/ Ho kgesa ka ho se natse emong kapa babang. Banna-we (ban-na-we) /exclamation: oh boy!/ Lekgotsa la ho makala ka ho bontsha senna kapa bonna. bapadiswa). Bapisitse (ba-pi-si-tse) // Bokgale ba ho bapisa. tse batlileng di tshoana kapa tse tshoanang haholo. tse mmoho haholo ka baka la ho tshoana. Bane (ba-ni) /those ones/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang batho ka bongateng ba le hojana. dibanka/ (bap. Bao (ba-u) /those/ Lesupi le bontshang batho ba hojana ka tello. polokelong). Bapatsa (ba-pa-tsa) /to advertise/ Ho pepesa ntho hore e rekoe. ka ho toboketsa. (mm. ho kgetholla ho ya ka botshehadi kapa botona. Banono (ba-nu-nu) /those ones over there/ Lesupi le bontshang batho ba hojana kapa ba hole ka ho toboketsa. Ho nka ka masawana. Bapetse (ba-pe-tse) // Bokgale ba ho bapala. moo ho bewang dintho tse tlamehang ho bolokoa. Bareng (ba-ri-ng) /what do they say/ Lebotsa le botsang seo batho ba se bolelang. equivalent. similar/ Eo sebopeho sa yona se tshoanang le seseng. Bapelane (ba-pe-na-ni) /like. Ho kgetholla ho ya ka sebopeho kapa mmala. papiso). Bapisa (ba-pi-sa) /to compare/ Ho lekanya ka sepheo sa ho bona tekanyo kapa phapang. Banna-we.18 Balolla (ba-lul-la) /discriminate. dibara/ (bap. equivalent. Banka (ban-ka) /bank/ Sebaka sa ho boloka kapa ho bea chelete. Bapalla (ba-pal-la) /to take for granted/ Ho se nke ka botio. Bana (ba-na) /children/ Bongata ba ngoana. same. Bapalla (ba-pal-la) /to play for/ Ketsetso ya ho bapala. Bapadisoa (ba-pa-di-swa) // Boetsuwa ba ho bapala. basadi!). thitelo). Mohl. bapisitswe). dibanka/. ngoana bakeng sa tshebediso). Tlh. (mm. Bara (ba-ra) /bar/ Sebaka seo ho rekisoang joala ho sona. similar to/ Ho ba boemong bo tshoanang kapa bo shebahalang ka ho tshoana. a tla hlekefetsa mosadi Chomane! Bano (ba-nu) /those ones (people)/ Lesupi le bontshang batho ba hojana kapa hole ka bongateng. Bapelana (ba-pe-la-na) /like. phepheseleng. /bon. Bokgale ba ho bapelana. (bap. Bapadisana (ba-pa-di-sa-na) /to play with each other/ Ketsetsano ya ho bapala. Ho bapala bakeng sa. /bon. Banka (ban-ka) /badly ploughed arable land/ (Ho lema dibanka) karoloana ya mobu wa tshimo e sa lengoang hantle ka mohoma wa kgomo tse pannoeng. ho boledisa kapa ho pepesa ntho e itseng bakeng sa ho etsa hore e rekisoe. (mm. Bana (ba-na) /these ones (people)/ Lesupi le bontshang batho ba bangata ba haufinyana. (sheb. (mm. Papelano). Bapadisa (ba-pa-di-sa) /to play with/ Ketsiso ya ho bapala. Sepheo sa ho le etsa lentsoe 18 . Banene (ba-ni-ni) // those ones over there/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang batho ba bangata ba le hojana. Bapala (ba-pa-la) /joking/ Ho etsa ketso e hlokang botio. karoloana eo mohoma o sa fihlang ho yona nakong ya ho lema. motho a tla omella mosadi ka phafa! Banna-we.

banna-we!). motle. batlilwe). Mohl. ba mekgoa le diketso tse ratehang. needed/ E hlokahalang kapa e batloang: eo ka baka la tlhokeho ya yona e batloang ke batho kapa ntho tse ngata. Batisa (ba-ti-sa) /cause to be cold/ Ketsiso ya ho bata. ba tshobotsi e kgahlang mahlo. unnecessary/ E sa hlokahaleng. (bap. wished/ Bokgale ba ho batla. chill. Batetsoa (ba-tets-wa) /chilled/ Boetsuwa ba ho batetsa. re batle haholo ha re apere diaparo tse ntle. Bohle re batle mahlong a Modimo. Batle (ba-tle) /of people: beautiful. Che kea utloa. Batalla (ba-tal-la) /to run smoothly/ Ho matha ntle le tshitiso. Baroma (ba-raw-ma) /Romans/ Buka ya botshelela ya bibele testamenteng e ncha. eo boteng ba yona bo sa hlokoeng. re batla dipuisono feela mokgatlong mona. Mohl. setle. Batlahale (ba-tla-ha-li) /unwanted. hlokahala). Ho matha haholo. Batleloa (ba-tle-lwa) // Boetsuwa ba ho batla. refrigerate/ Ho etsa hore ntho kapa motho a hatsele: a hloke mocheso kapa mofuthu o batlahalang. Batana (ba-ta-na) /hit each other/ Ketsetsano ya ho bata: ho bata emong mme le yena a bate ya mmatileng. e atamelang le. botle. (mm. Ba fapaneng le rona. Batle (ba-tli) /don’t want to. osele) Bata (ba-ta) /cold/ E sa futhumalang. (bap. ya kgahlanong le taelo kapa lebaka. patiso). Ha ke batle ho tsamaya bosiu. e sebakeng ntle le ho batloa. (bap. Seqolli se hlakisang batho bao ho buuwang ka bona ka ho kgetholla hara babang. refuse/ E sa rateng ho etsa ketso e itseng. 19 . Lehola ha le batlahale mona. seek/ Ho shebana le ntho e sa fumanoeng kapa e ipatileng. kgohlahetse. batetswa). freeze. Ho shebana kapa ho tsoma nnete kapa bonnete ba ntho e itseng. Batliloe (ba-tli-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho batla. empa taba ya hao ha e batlahale. Batleha (ba-tle-ha) /wanted. (mm. Basadi (ba-sa-di) /oh dear!/ Lekgotsa le bontshang ho makala hoa mosadi kapa motho e motshehadi. (bap. Bathesalonika (bat-he-sa-lo-ni-ka) /Thessalonians/ Buka ya leshome le metso e meraro (13) ya bibele mmoho le ya leshome le metso e mene (14) eleng bathesalonika ba bobedi testamenteng e ncha. Batlela (ba-tle-la) // Ketsetso ya ho batla: ho batla bakeng sa. Ho etsa hore ntho e bate. ha monate ntle le ho sitisoa. Batla (ba-tla) /want. good or handsome/ Hoa batho: ba nang le chebahalo e ntle ya sefahleho. E hlokang mocheso. (bap. Basele (ba-si-li) /different ones/ Seemedi qollo se bontshang batho bao ho buuwang ka bona ka ho qolla: ba sa tshoaneng le rona kapa bona. Batisoa (ba-ti-swa) /cooling/ Boetsuwa ba ho bata kapa batisa. Batisitse (ba-ti-si-tse) /cooled/ Bokgale ba ho batisa. Batlana (ba-tla-na) // Ketsetsano ya ho batla: ho batla ntho kapa motho mme le yena a batle seo kapa ya mo batlang. Batetsa (ba-te-tsa) /to cool off. Batlahala (ba-tla-ha-la) /essential. E hatsetsang. (bap. necessary/ Se hlokahalang: ho ba boemong ba ho batloa. hlokahale). Ho ne ho sa batlahale hore o ahlamise moloma hakana. Ho rohakana ha ho batlahale. ba sebopeho se setle haholo. Mohl. Batlile (ba-tli-le) /wanted. ya hananang le ketso kapa boemo bo itseng. Bata (ba-ta) /hit with a stick/ Ho otla ka molamu kapa thupa hloohong. Ha a batle kgethollo ya mmuso ona o fetileng. mandatory.19 leleleng ke ho qoba tlhaloso ya lentsoe “reng” leo tlhaloso ya lona leleleng e fanang ka moelelo o sa hlakang. letle). Batlile (ba-tli-le) /almost/ Eo eleng sebopehong sa ho tshoana le. Ha re batle diketso tsa Mugabe.

masututsa. kgena). popompo. ho tsitsinyeha joalo ka popompo kapa ntenya. nolofatsa). e etsahalang ka tsela e sa lebelloang. e kapa ya dinama tse eketsehileng hofeta tekanyo. Bebofaletsa (be-bo-fa-le-tsa) /easen for/ Ketsetso ya ho bebofatsa. Befisana (be-fi-si-na) /to infuriate each other/ Ketsetsano ya ho befisa. Befisa (be-fi-sa) /to infuriate/ Ketsiso ya ho befa. Beberisa (be-be-ri-sa) /cause to talk too much/ Ketsiso ya ho bebera. (bap. (bap. nolofaletsa). Batlisisa (ba-tli-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho batla: ho batla ka ho etsa diphuputso. Mael. ebile o phetse hantle haholo. Batsi (ba-tsi) /strong and healthy. Behela (be-he-la) /to lay eggs/ Hoa kgoho: ho ntsha lehe ka setono sa kgoho kapa nonyana. Beheletsa (be-he-le-tsa) /mulch/ Ho beha matlakala kapa joang bo bosesane bo ommeng hodima dijalo bakeng sa ho ngobisa mobu le ho bo nchafatsa. nonopetse). Ho etsa hore metsi kapa ntho e itseng e be boemong bo chesang. Beberisoa (be-be-ri-swa) /caused to talk too much/ Boetsuwa ba ho beberisa. ho isa nqa ya. ebile o na le boko bo chatsi. tebeletso). Batlisoa (ba-tli-swa) // Boetsuwa ba ho batlisa: ho thusoa ho batla se lahlehileng. place on/ Ho tlohela ntho e tshoeroeng ka letsoho ho e beha hodima. ho isa fatshe kapa hodimo ka sepheo sa ho tshetleha hodima ntho e itseng. very fat/ Ya mmele o motenya haholo. Bea (be-a) /put down. Mael. dibehlebehle/. Motho ya mmele o mafura haholo hofeta tekanyo. Batloa (ba-tlwa) /wanted/ Boetsuwa ba ho batla. fuama). Bebera (be-be-ra) /to talk too much. Becha (be-cha) /bet/ Ho sebedisa chelete bakeng sa ho lotha se tla hlola. Mael. Behletseha (bi-hli-tse-ha) /to walk like obese person/ Ho tsamaya joalo ka motho e motenya haholo. Beberile (be-be-ri-le) /talked too much/ Bokgale ba ho bebera. Beheletsa (be-he-le-tsa) /to lay by/ Ho reka ntle le ho nka se rekiloeng: ho ntsha chelete bakeng sa se tla nkoa hamorao. Ho sothaka molomo. Ho beha matsoho: ho hlohonolofatsa ka ho thetsa ka diatla kapa seatla hodima hlooho. (bap. Bebofatsa (be-bu-fa-tsa) /to easen/ Ho etsa ntho e be bobebe. ntenya. Ho beha ka mosing: ho ba boemong bo bakang mathata mmoho le ho se tshireletsehe. Ho bua lolololo. Bedisa (be-di-sa) /boil/ Ketsiso ya ho bela. ho ba maemong a ka bakang kotsi. bo nang le mocheso kapa mofuthu. Be (be) /exclamation: oops!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso e itseng. /bon. Mohl. (bap. polopotloana). Ho halefela. batlwa). ho ba le mamello ya se tshepisitsoeng le ha se nka nako ho phethahala. kgenela). Ngoana enoa ha a batsi feela mmeleng. Behlebehle (bi-hli-bi-hli) /obese. Bebenya (be-ben-ya) /to move lips/ Ho tsitsinya pounama. ho batla ka ho etsa tekolo. Ho etsa hore motho a kgene. chahlo. (bap. Beha (be-ha) /put down/ Ho tlohela ntho e tshoeroeng ka letsoho ho e beha hodima. able body/ E mmele o moholo o matla. Befile (be-fi-le) /angry/ E bontshang boteng ba khalefo kapa bohale. (bap. Beha (be-ha) /to set conditions/ Ho fana ka se tlamehang ho etsahala bakeng sa thekiso kapa ditumellano. Ho chesisa metsi. (bap. Ho beha pelo sekotlolong: ho se potlakele tebello e itseng. prate/ Ho bua haholo. 20 . Befisoa (be-fi-swa) // Boetsuwa ba ho befa. (bap. (mm. Befela (bi-fe-la) /angry for/ Ketsetso ya ho befa. Befa (bi-fa) /to be angry/ Ho bontsha bohale bo boholo. ho isa nqa ya. (bap. ho isa fatshe kapa hodimo ka sepheo sa ho tshetleha hodima ntho e itseng. beha).20 Batlisa (ba-tli-sa) // Ketsiso ya ho batla. chatsi.

21

Behletseho (bi-hli-tse-haw) /a walk of obese person/ Motsamao wa motho e motenya haholo; motsamao wa ntenya kapa setutla. Motsamao wa motho ya nonneng. Beka (be-ka) /to cut biltong/ Ho seha sehoapa. Ho poma nama bakeng sa ho e omisa. Beke (be-ke) /week/ Matsatsi a supileng ho tloha Sontaha ho isa Moqobelo. /bon. dibeke/ Tem. Motho ya neng a reha matsatsi a beke ho ya ka tlhaloso ya batho ba batsho Afrika e ka borwa o ferekantse sechaba. Lebaka? Letsatsi la boraro la beke le bitsoa “Labobedi” ha le tlameha ho ba la boraro; letsatsi la bone la beke le bitsoa “Laboraro” ha le tlameha ho ba la bohlano; letsatsi la bohlano la beke le bitsoa “Labone”; letsatsi la botshelela la beke le bitsoa “Labohlano” bakeng sa la botshelela; ha “Moqobelo” le “Sontaha” tsona e le matsatsi a bitsoang hantle, leha tatellano ya ona le yona e bolela hore Moqebelo ke tsatsi la botshelela leha hose joalo. Sena se bolela hore babang ba batho ba thetsitsoe ka ho hlalosetsoa hore “Mantaha” ke tsatsi la pele la beke. Ke mang ya tla lokisa bothata bo? Ha re shebeng matsatsi a beke ho ya ka Genese (Genesis) kgaolo ya pele le ya bobedi. (bap. sabata). Bela (be-la) /boiling/ Ho ba boemong bo bakang hore ntho e metsi e tsitsinyehe ke mocheso. Mael. Dia bela dia hloeba, makgulo ho psha a matala: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle, matla, mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse, a le mobe ebile a hloka matla le botle. Belaedisa (be-la-e-di-sa) /doubtful/ Ho etsa hore motho a se tshepe. Belaela (bi-la-ela) /doubt/ Ho ba le kgwao ka ntho e itseng. Ho se tshepe. Belaetsa (be-la-ets-a) /suspicious/ Ketsiso ya ho belaela. Beleha (be-le-ha) /to deliver a baby/ Ho tsoala lesea kapa lekgabunyane. Ho ntsha ngoana ka setho sa botshehadi. Belehisa (be-le-hi-sa) /help to deliver a baby/ Ketsiso ya ho beleha. Belesa (be-le-sa) /to load/ Ho jarisa moroalo. Ho imetsa phoofolo ka moroalo. Beng (be-ng) /owners/ Batho ba nang le tokelo ya thepa e itseng. (bap. Monga). Bengbaka (be-ng-ba-ka) /bosses, employers/ (sheb. Mongaka bakeng sa tshebediso). Bengele (be-ng-e-le) /wrist ornament, bangle/ Mokgabiso o kengoang letsohong; seka sefaha sa kgauta kapa ntho e ntle e kgabisang letsoho. /bon. dibengele/. Benghadi (beng-ha-di) /sir(s)/ Bongata ba batho ba hlomphehang. (bap. monghadi). Beno (be-nu) /your relatives/ Batho ba amanang le wena kapa lona. Bentsha (ben-ts-ha) /to make shine/ Ketsiso ya ho benya: ho etsa hore ntho e phatsime kapa e benye. Benya (ben-ya) /shine/ Ho etsa hore ntho e phatsime kapa e kganye ka ho baka mahlasedi kapa kganya. Beodisa (be-o-di-sa) /complete shaving/ Ketsisiso ya ho beola. Ho beola haholo ka tsela e bakang hore moriri o fele ka botlalo. Beola (be-ul-a) /shave, make bold/ Ho tlosa moriri hloohong kapa mmeleng. Bere (be-re) /bear/ E nngwe ya diphoofolo tse kgolo tse boya bo bongata, tse hlaha, eo hangata e fumanong dibakeng tse batang tsa lefatshe. /bon. dibere/.

BERE

Berebela (be-re-be-la) /to lock/ Ho notlela ka tshepe e thata. (bap. notlela). 21

22

Bereka (be-re-ka) /work/ Ho sebetsa. Ho etsa mosebetsi bakeng sa chelete. Ho theohela mosebetsing ka sepheo sa ho thola moputso. /bon. Dibere/ Tlh. Lentsoe lena, “bereka” ke molata wa lentsoe la seburu, “werk”. Berekisa (be-re-ki-sa) /to use, utilise/ Ho sebedisa. Ketsiso ya ho bereka kapa ho etsa hore ntho e sebetse. (bap. sebedisa). Berella (be-rel-la) /press down, compress/ Ho hata ka boima bo boholo ka ho isa tlase. Ho belesa ka kgatello e bakang ho isa tlase. Berellana (be-rel-la-na) /to press down each other/ Ketsetsano ya ho berella. Besa (be-sa) /to make fire/ Ho etsa hore mollo o tuke. Ho hotetsa patsi kapa leshala. Besa (be-sa) /fry/ Ho pheha sejo, haholo nama, ntle le metsi. (bap. hadika). Bese (bi-si) /bus/ Sepalangoang se jarang batho ba bangata se tsamayang mmileng; koloi e kgolo e nkang kapa e kalamisang batho ba bangata ba etang kapa ba yang mosebetsing. /bon. Dibese/ (sheb. Sepalangoang). Bese (be-se) /bass/ Mocha wa mmino wa lentsoe le letenya. Besetsa (be-se-tsa) /to make fire at or for/ Ketsetso ya ho besa. Ho thusa ho besa. Beso (be-su) /friends, relatives, compatriots/ Bao ke amanang le bona. Ba heso. Beta (bi-ta) /to rape/ Ho boka ntle le tumello. Ho robala le motho ka dikgoka, ntle le tumello ya hae. Ho sebedisa matla bakeng sa ho kota. (bap. tharasa). Mael. Ho betoa ke pelo: ho kgena kapa ho halefa hofeta tekano. Mael. Letshoele le beta poho: ho sebetsa mmoho ho fana ka matla a ho qeta mosebetsi kapele; kopanelo ya mosebetsi e potlakisa qeto ya ona. Betaka (bi-ta-ka) /to rape repeatly/ Phetako ya ho beta. Ho beta ka makgetlo. Betana (bi-ta-na) // Ketsetsano ya ho beta. Betana (bi-ta-na) /to wrestle/ Ho dielana kapa ho wisana fatshe ka ho batla ho hlola papading ya petano. Betere (bi-ti-ri) /better/ (sheb. Molemo bakeng sa tshebediso). Betla (be-tla) /sculpt/ Ho etsa ditshoantsho ka patsi, tshepe kapa dintho tse betlehang. Betla (//) /pave way/ Ho etsa hore maemo a be matle bakeng sa nako e tlang. Betla (//) (ho betla meno) /expose teeth vigorously/ Ho hlahisa meno ka tsela e bohale kapa ya khalefo; ho sena ka ho bontsha ho kgena. Betlela (be-tle-la) /pave way for/ Ketsetso ya ho betla: ho etsetsa emong kapa hohong maemo a matle bakeng sa nako e tlang. Mohl. Ehlile o betlela bana ba hae tsela ya kamoso. Ho isa ngoana sekolong ke ho mo betlela bokamoso. Betsa (bi-tsa) /to beat/ Ho otla ka ntho e itseng. Betsaka (bi-tsa-ka) /beat repeatly/ Phetako ya ho betsa. Ho otla ha ngata. Betsetsa (bi-tse-tsa) /to throw at/ Ketsetso ya ho betsa. Betsetsana (bi-tse-tsa-na) // Ketsetsano ya ho betsa. Betsoa (bets-wa) /to be defeated/ Boetsuwa ba ho betsa. Ho otloa. Bidietsa (bi-di-ets-a) /assume, guess/ Ho bua ka ho akanya se ka etsahalang; ho hlalosa kapa ho lepa ntle le botlalo kapa tsebo e tsitsitseng; ho bua nnete ntle le ho tseba; ho hlalosa ka ho phopholetsa. Bidika (bi-di-ka) /to roll down/ Ho thetheha motheong. Ho ya tlase ka ho thetheha. Bidikana (bi-di-ka-na) /to roll repeatly/ Ketsahalo ya ho bidika. Bidikanya (bi-di-kan-ya) /to make to roll down/ Ketsiso ya ho bidikana. Bile (bi-le) /we then, eventually we/ Ha nako e tsamaya re ile ra; qetellong re qetelletse re; hamorao re ile ra. (bap. Ile, ebile). Mohl. Re bile ra tsamaya morena a eso ho fihle kopanong. Ba bile ba kgetha ho qhalana.

22

23

Bile (bi-le) /moreso, moreover, on top of that, and/ Ho kenyeletsoa le; mmoho le; hofeta moo. Mohl. Sehlopha sa batho ba rapelang mmoho ba bile ba kena kereke kaofela. Bina (bi-na) /to sing/ Ho etsa mmino ka molomo kapa seletsa. Binaka (bi-na-ka) /beat badly/ Ho otla ha bohloko. Ho otla ha ngata. Binakela (bi-na-ke-la) /thwack repeatly/ Ho otlaka kgafetsa. Ho natha ntle le kgefutso. Ho mamola. Bintsa (bin-tsa) /to cause to sing/ Ketsiso ya ho bina. Ho etsa hore ho binoe. Binoa (bin-wa) /sung/ Boetsuwa ba ho bina. Bipa (bi-pa) /to smother, refuse inhilation/ Ho fedisa phefumoloho ya mabele a inetsoeng ka metsing ka ho a koahela bakeng sa ho etsa mmela; ho koahela mabela a ngobisitsoeng hore a se utloe moya bakeng sa ho etsa mmela wa joala. Bipa (bi-pa) /to be secretive/ Ho pata taba; ho se phatlalatse taba kapa lekunutu; ho hana ho hlahisa pinyane. Bipetsa (bi-pe-tsa) /to suffocate, choke, smother/ Ho koala moya. Ho etsa moya o fele; ho koala moya ka ho kgama. Bipetsoa (bi-pets-wa) /to be smothered/ Boetsuwa ba ho bipetsa. Bipile (bi-pi-le) // Bokgale ba ho bipa. Biri (bi-ri) /beer/ Jwala boo eseng ba setho bo entsoeng ka motsoako wa koro le opose (hops) ebile bo babababa. /bon. dibiri/ (bap. Boranti, wisiki, jini). Bito (bit-o) /to come out from the hole suddenly/ Ho tsoa mokoting hanghang. Bitoha (bit-o-ha) /to erupt/ Ho tsoa mokoting kapa tlasa ntho e itseng hanghang. Bitoloha (bit-o-lo-ha) // Ketsahalo ya ho bitoha. Bitsa (bits-a) /to call/ Ho hoeletsa lebitso la ntho kapa motho; ho tlisa kopanong kapa sebokeng ka ho bolella pejana. Ho tlisa motho kapa phoofolo haufi ka modumo wa lentsoe kapa ka tsela e itseng. Bitsana (bi-tsa-na) // Ketsetsano ya ho bitsa. Mael. Bana ba kgoale ba bitsana ka molodi: moferefereng le bothateng bobong le bobong bana ba motho ba batlana mme ba thusane. Bitsetsa (bits-ets-a) /to spell words/ Ho hlalosa lentsoe le ngotsoeng ka ho ngola. Bitsetsa (bits-ets-a) /to summon, solicit, supplicate/ Ho batlela motho batho bakeng sa thuso e itseng. Ketsetso ya ho bitsa. Ho isa kgotla ka ho ngolla lengolo. Bitsitse (bi-tsi-tse) /called/ Bokgale ba ho bitsa. Bitso (bits-o) /same name/ Ho ba le lebitso le tshoanang le la motho e mong. Bitsoa (bits-wa) /to be called/ Boetsuwa ba ho bitsa. Ho hoeletsoa. (mm. bitswa). Bitsokunutu (bi-tso-ku-nu-tu) /password/ Palo e sebedisoang ho bula khomputa kapa sesebedisoa ke mtho a le mong kapa ya nang le tokelo e joalo. /bon. dibitsokukutu/. Bitsolla (bits-ol-la) /to call one’s name badly/ Ho bitsa lebitso la motho ka tsela e mpe. Ho bitsa ka tsela e hlokang tlhompho. Bjabjaretsa (bja-bja-rets-a) /to crush bone with teeth/ Ho thuba lesapo ka leino. Ho choatla lesapo ka meno. Bjabjaretso (bja-bja-re-tso) /crushing, breakage/ Ketso ya ho bjabjaretsa kapa ho thuba lesapo ka meno a mohlahaare. (bap. pjapjaretso). Bjaratsa (bja-rats-a) /to break with force/ Ho thuba ka leino ka matla. Bjatla (b-ja-tla!) /exclamation: break!/ Lekgotsa le sebedisoang ho fana ka modumo wa se thubehang ka ho wela fatshe. Mohl. Ya wela fatshe ya re bjatla! Bjatlanya (bja-tlan-ya) /to throw down with force/ Ho lahlela fatshe ka matla. Bo (bo) /names plurilizing prefix/ Sehlongoapele se etsang hore mabitso a batho a be ka bongateng. Mohl. Chitja=bochitja, matshediso=bomatshediso, morui=bomorui

23

24

kgaketla=bokgaketla, mme=bomme, raditapole=boraditapole, morojele=bomorojele, tshepo=botshepo, rapuleng=borapuleng, mmadiepetsane=bommadiepetsane. Bo (bo) /things pluralizing prefix/ Sehlongoapele se ngatafatsang mabitso a dintho tse qalang ka “mma” ho di etsa hore di be ka bongateng. Mohl. Mma=bomma, Mmankgane=bommankgane, mmamokgodutsoane=bommamokgodutsoane, jj. Boahisane (bo-ahi-sa-ne) /neighbourhood/ Ho phedisana mmoho. Ho ba ngatana hoa batho tulong e le nngwe. Ho ba tulong e le nngwe kapa sebakeng seleseng. Boahlodi (bo-a-hlo-di) /judgemental/ Ketso ya ho ahlola kapa ho thola molato; mosebetsi wa moahlodi. (bap. moahlodi). Bobatsi (bo-ba-tsi) /strength and healthy/ Ketso ya ho ba batsi kapa sebopeho se matla sa mmele. Chebahalo ya mmele o phetseng hantle o matla. Bobatsi (bu-ba-tsi) /Urtila dioica/ Mofuta wa moroho o hlaha wa naheng, oo hangata o ratang ho mela pela moru, o nang le mahaba a hlabang. /bon. 0/. Bobe (bu-be) /ugliness/ Tlhokeho ya botle. Ntho kapa sebopeho se hlokang botle kapa makgethe. Ponahalo kapa ketsahalo e hlokang botle. (bap. mobe, mpe, sebe). Bobebe (bo-be-be) /easy/ Ka tsela e bonolo. Ha bonolo. Ka mokgoa o seng thata. Bobebo (bo-be-bu) /light/ E hlokang boima. E sa imeleng. E boima bo bonyane. Bobedi (bo-be-di) /duo/ Tse kapa ba babedi ba binang kapa ba etsang ketso e itseng. Bobete (bo-be-te) /solidified blood, clot/ Madi a phoofolo a phehiloeng; madi a hoammeng a phehoa ho etsa sejo. /bon. 0/. Bobetli (bo-be-tli) /art, sculpture/ Tsebo ya ho betla: ho etsa ditshoantsho ka patsi, tshepe kapa dintho tse betlehang. (bap. mobetli). Bobi (bo-bi) /wasp/ Mofuta wa kokoanyana ya lelapa la notshi e fofang, e lomang ha bohloko haholo. /bon. 0/. Bobodu (bu-bo-du) /corruption/ Ketso ya ho qhekanyetsa kapa ho jalletsa. Hoa sebopeho sa motho kapa batho: ketso ya ho bola: ho nka le ho sebedisa chelete kapa thepa ya mmuso kapa ya mosebetsi ka boqhekanyetsi; tloaelo ya ho utsoa thoto kapa diphahlo tsa mosebetsi ntle le tumello ya ramosebetsi. (bap. polo). Bobokanya (bu-bu-kan-ya) // Ho etsa hore ntho di be mmoho jwalo ka dikokonyana; ho dula mmoho hoa dikokonyana. (bap. kgobokanya). Bobola (bo-bo-la) /to sound sick/ Ho etsa modumo wa motho kapa ntho e kulang; ho buela fatshe haholo joalo ka sekulane. Bobolela (bo-bo-le-la) /cause to sound sick/ Ketsetso ya ho bobola. Bobona (bu-bo-na) /themselves/ Batho ba itseng ntle le babang. Boborana (bo-bo-ra-na) /to cluster/ Ho kgoborana, ho dula mmoho ka sehlopha se sengata kapa ho aha mmoho. Bobotheha (bo-bot-he-ha) /to smile like a sick person/ Ho tseha hoa motho ya kulang kapa ya bohlokong. (bap. lebonyo, leboso, bososela, bojabotsheha). Bocha (bu-cha) /youthfulness/ Boemo ba motho ya so nyaleng empa ese lesea; boemo bo tlase ba dilemo tsa motho. Bocha (bu-cha) /new/ Boemo bo nchafetseng kapa bo nang le phetoho e sa tshoaneng le ya kgale. (bap. ncha, secha, mocha, lecha). Bochaba (bu-cha-ba) /nationality, nationalism, patriotism/ Lerato la naha, moetlo, mokgoa, tloaelo le puo ya yona; pontsho ya lerato la naha mabapi le moetlo, setho, tloaelo le puo ya yona. /bon. Bochaba/ (bap. sechaba). Bochabela (bo-cha-be-la) /east/ Moo letsatsi le chabang teng kapa le hlahang teng; sebaka seo ho dulang batho kapa motho wa bochabela. Sebaka se shebaneng kapa se lebaneng le bophirima. Bochaki (bo-cha-ki) /a visit/ Ketso ya ho chaka. Ketso ya ho etela kaekae.

24

25

Bochaki (bo-cha-ki) /tourism/ Tloaelo ya ho etela dibaka tse ncha ka sepheo sa boithabiso le ho hahlaula. (bap. Bohahlaudi). Bochobocho (bo-cho-bo-cho) /soft and gentle/ E bonolo ha ho duloa hodima yona. Bochobolo (bu-chaw-baw-law) /rudeness/ Ketso ya ho chobola: pontsho ya puo e mpe kgahlanong le motho emong; tshebediso ya mantsoe a mabe kgahlanong le motho; bohale bo hlokang kelello. (bap. Chobolo). Bochosela (bo-cho-se-la) /soft and gentle/ E bonolo ha ho duloa hodima yona; enang le kutloahalo ya ho bothosela. (bap. bothosela). Bodiba (bo-di-ba) /pond/ Metsi a noka a entseng letsha le leholo. Pokello e tebileng ya metsi a noka /bon. madiba/ Mael. Madiba ho psha a matala: ho shoa hoa morena e moholo, ho fela hoa lerua le leholohadi le ho wa hoa motho e moholo sechabeng. Ho fela hoa ntho ya bohlokoa e phetseng nako e telele. Bodiba (bo-di-ba) /floating star, limosella capensis/ Mofuta wa semela se melang ka ho phaphamala hodima metsi kapa mahlakoreng a ona. /bon. Madiba/. Bodila (bo-di-la) /common pink sorrel/ Mofuta wa semela se nang le tatso e hoayahoayang ka hanong; se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana; se nang le kutloahalo e bohale ya tatso lelemeng le qoqothong. Mofuta wa semela se senyane se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana; seo mahlaku a sona a nang le karoloana tse tharo; ebile se ka sebedisoa joalo ka mokgabiso wa serapana. /bon. Bodila/. Bodila (bo-di-la) /sour/ Enang le tatso ya finika. Bodile (bo-di-le) /rotten, decomposed/ E senyehileng tatso, sebopeho kapa chebeho. Bodimo (bo-di-mo) /canibalism/ Boemo ba ho ja motho kapa batho. Boemo kapa ketso ya seja batho. Tloaelo ya ledimo. Bodisa (bu-di-sa) /sherperdness/ Ketso ya ho shebana le mohlape kapa diphoofolo: mosebetsi le tloaelo ya modisana kapa modise. Bodisa (bo-di-sa) /to decompose/ Ho etsa hore ntho e bole kapa e senyehe. Boditsi (bo-di-tsi) /long tail hair/ Boya ba mohatla wa phoofolo bo bolelele haholo boo ka nako tse ding bo sebedisoang ho etsa lechoba. /bon. maditsi/. Bodulo (bo-du-law) /residence/ Sebaka seo motho a dulang ho sona. Moaho wa motho. Lehae la ntho e phelang joalo ka motho. (bap. Seahelo). Bodumedi (bo-du-me-di) /religion/ Ketso ya ho dumela. Mokgoa wa tumelo e itseng; boemo ba ho kgoloa ho mekgoa le ditloaelo tse fapaneng le tse ding; tumelo ya semoya e mabapi le ketsahalo e itseng. Bodutli (bo-du-tli) /discharge, emission, seepage, secretion/ Ketso ya ho dutla: ho tsoa hoa metsi kapa lero sebakeng se nang le puleho; boemo ba ho phalla hoa metsi ho tsoa lesobeng. Lefu le bakang ho tsoa lero sethong seseng sa mmele. Bodutu (bo-du-tu) /loneliness/ Tlhokeho ya boithabiso kapa monyaka. Ho se be monate kapa bosio ba ntho e tshehisang kapa e nyakallisang. Boeha (bo-e-ha) /lovely/ E ratehang kapa e shebahalang hantle. E ntle ho leihlo. Boeki (bo-e-ki) /betrayal, disloyalty/ Ketso ya ho eka. Mokgoa wa moeki. Ho phoqa ho sa lebelloa. Ho etsetsa wa heno phoso ka bomenemene. (bap. Keko). Boela (bo-el-a) /to go again, back slide/ Ho kgutlela hape. Ho etsa ketso ya kgale. Boelana (bo-e-la-na) /to reconcile/ Ho kgutlelana ka ho kgema mmoho hape; ho tshoarelana melato le diphoso; ho jarelana mefokolo. Boemafofane (bu-ema-fu-fa-ni) /airport/ Sebaka seo sefofane se fihlelang teng; moo sefofane kapa difofane di theohelang teng ka mora ho fofa. Setsi sa dipalangoang tse fofang. /bon. maemafofane/. Boemakepe (bu-ema-ke-pe) /seaport, harbour/ Sebaka seo sekepe se fihlelang teng; moo dikepe kapa sekepe se emisang teng ka mora leeto. /bon. maemakepe/

25

26

Boemanotshi (bo-ema-nots-hi) /nonalignment/ Hoa naha: ketso ya ho se amane le letho la dinaha tse ding. Ho ikemela hoa naha ka ho se etse dilekane le tse ding. Boemedi (bo-e-me-di) /representativeness, representativity/ Ketso ya ho emela kapa ho nka sebaka sa motho emong. Boemo ba ho ema bakeng sa. Boemo (bo-e-maw) /state of/ Tsela kapa mokgoa oo ntho kapa ketsahalo e etsahalang ka yona; lebaka le hlalosang ketso kapa ketsahalo. /bon. Maemo/ Mohl. Boemo ba hae ha bo mo dumelle hore a ka tsoela pele. Boemo (bo-e-maw) /status, rank/ Tlhaloso ya ntho kapa motho ka sebopeho, mosebetsi, ketsahalo kapa bophelo. Sebopeho sa motho ha se bapisoa le borui kapa bofutsana ba hae. /bon. Maemo/ Mohl. Monghadi Motsepe ke motho wa boemo bo hodimo. Kaizer Motaung le yena ke monna wa boemo bo phahameng. Boemo (bo-e-maw) /condition, position/ Sebopeho sa ntho, maikutlo kapa mmele o hlokang bophelo bo botle kapa bokudi. /bon. Maemo/ (bap. seemo). Boemo (bo-e-maw) /stage/ Nako ya sebopeho, tloaelo, mokgoa le diketso tsa motho nakong eo a etsang ntho tse itseng; nako eo dintho tse fapaneng le tsa pele di etsahalang ka yona. /bon. Maemo/ Mohl. Boemo boo a leng ho bona ba papdi bo ka nna ba mo tsoela molemo. Boena (bo-in-a) /brotherhood, fraternity/ Kamano e ntle ya motho le batho ba habo. Boena (bo-ye-na (boyena) /self/ Motho ntle le ba bang. Mmuuwa ka botlalo, ntle le mmuiswa. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “boyena” hofeta “boena”. (bap. bosona, botsona, bolona, boyona). Boetse (bu-e-tse) /hairy/ E tletseng boya kapa moriri. (bap. moetse, mohoete). Boetsi (bo-e-tsi) // Ketso ya ho etsa. (sheb. Boetsuwa bakeng sa tshebediso). Boetsuwa (bo-etsu-wa) // Ketso e etsahalang ho moetsi kapa monga taba. Lentsoe le bontshang hore ketso e etsoa ho moetsi ke moetsuwa kapa ntho e itseng. Mohl. otloa, nathoa, bitsoa, noesoa, chakeloa, tsamaisoa, kalamisoa, palamisoa, potlakisoa, jj. Boetsuwa (bo-etsu-wa) /part participle/ Lentsoe le bontshang hore ketso kapa ketsahalo e qeta ho etsoa ho moetsuwa kapa mmuwisoa; moetsi kapa mmuwi le ho mmuuwa kapa motho wa boraro ntle le ho bontsha bokgale hakalo. Mohl. shapjoa, tsamaisoa, thabisoa, ratoa, nathoa, shejoa, rongoa, sebedisoa, shasharoa, rutoa, jesoa, badisoa, jj. Tlh. Amang a mantsoe a boetsuwa a sebedisoa joalo ka bokgale le boetsuwa moelelong wa ona: joalo ka shapiloe, tsamaisitsoe, thabisitsoe, ratiloe, nathiwe/nathiloe, shebiloe, ronngwe, rutuwe, jj). Bofa (bo-fa) /to tie/ Ho tlama ka thapo kapa ntho e tlamang. Bofa (bo-fa) /to commit/ Ho kenya motho ditabeng tsa leshano. (bap. Etseletsa). Bofani (bu-fa-ni) /generosity/ Hoa mekgoa ya motho: ya fanang, ya letshoho le lelelele, ya nehelang ka lerato ntle le ho tsilatsila. (mm. Fa, file, fana, fanana, fiwe) Bofanyi (bo-fan-yi) /erroneousness/ Ketso ya ho fanya kapa ho fosa. Bofe (bu-fe) /which one/ Lebotsa le botsang lentsoe le qalang ka “B”. Bofebe (bo-fe-be) /adultery, fornication, promiscuity/ Ketso ya ho bokana ntle le lenyalo; thobalano e manyala. Ho robala le batho ba bangata ba fapaneng ka sepheo sa ho kgotsofatsa takatso tsa nama. Ho hloleha ho itshoara mabapi le kotano. Kotano kapa thobalano e hlokang boitshoaro. (bap. Sefebe, botekatsi). Bofeela (bu-fe-ela) /nakedness/ Ntle le diaparo: ho se be le diphahlo mmeleng; tlhokeho ya diaparo kapa seaparo mmeleng. /bon. mafeela/ (bap. lefeela). Bofefo (bo-fe-fu) /light/ E hlokang boima kapa kimelo. E bobebe haholo. (bap. bobebe, bobebo). Bofela (bo-fe-la) /nakedness/ Ntle le seaparo kapa diaparo. E sa aparang diphahlo. E feela ntle le seaparo. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “bofeela”. (bap. bofeela).

26

27

Bofelo (bu-fe-law) /an end/ Pheletso ya ntho kapa qetello ya yona. (bap. phello). Boferekanyi (bo-fe-re-kan-yi) /terrorism/ Ketso ya ho ferekanya kapa ya moferekanyi: ketso tsa motho ya bakang boemo ba pherekano, sephethephethe, morusu, letshethetshethe, lejojo, mokutu le tlhokeho ya botsitso; mekgoa ya motho ya chehang maraba a diqhomane ka sesupo le tumelo ya tokoloho ho ba direng; ketso tsa motho ya ferekanyang kapa wa morero wa ho kopakopanya sechaba le naha ka diketso tse akgang morusu. /bon. 0/ (bap. moferekanyi, pherekano). Boferene (bo-fe-re-ne) /vagabonce/ Ho tsamaya ntle le moreho o tsebahalang. Bofetoa (Bo-fet-wa) /spinstership/ Boemo ba ho se nyaloe kapa ho hloka monna. Bofifi (bo-fi-fi) /mourning, bereavament/ Ketso ya ho ba bohlokong ka baka la lefu kapa ho lahleheloa ke molekane kapa moratuwa. Bofokodi (bu-fo-ko-di) /weakness/ Boemo ba ho hloka matla a mmele kapa kelello. Bofolla (bo-fol-la) /untire/ Ho tlosa ntho e tlammeng kapa e thatetseng ntho e itseng. Bofollisa (bo-fol-li-sa) /to help untire/ Ketsiso kapa ketsollo ya ho bofolla. Bofubedu (bo-fu-be-du) /redish, redishness/ E mmala wa madi kapa lelakabe la mollo o tukang. Bofuma (bo-fu-ma) /poverty, destitute/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho; boemo ba ho ba mokopakopa: ho ba motho ya kopang ka baka la tlhopheho. Bofumahadi (bo-fu-ma-ha-di) /status of being Mrs/ Boemo ba ho ba mofumahadi kapa mosadi wa morena. Boemo ba ho ba mosadi wa monna ya nyetseng ka molao. Molekane wa monna emong. (bap. mofumahadi). Bofumahatsana (bp-fu-ma-ha-tsa-na) /status of being a Miss/ Boemo ba ho ba mosetsana ya so nyalloeng. (bap. mofumahatsana). Bofutsana (bo-fu-tsa-na) /poverty/ Boemo ba ho futsaneha kapa ho ba mofutsana. Boha (bo-ha) /stare/ Ho sheba, tadima kapa ho lebisa leihlo ketsahalong e itseng. Bohadi (bo-ha-di) /groom’s dowry/ Tefo ya monyadi ho ba bo monyaduwa: se lefelloang bakeng sa ngoanana kapa mosetsana ya nyaloang. /bon. mahadi/. Mael. Ho thethesa bohadi: puisano e mabapi le tumellano ya dikgomo kapa tefo e amanang le nyalo la moroetsana ke mohlankana. Mael. Ho hlabisa bohadi: mokete wa lenyalo ka mora hore monyadi a qete tefello (bohadi) ho ba ha bo monyaduwa, oo ho ona ho hlajoang kgomo mme ba bo mosadi le monna mmoho le bamemuwa ba keteke ka ho etsa diketso tse amanang le keteko eo. Bohadi (bo-ha-di) /dowry ceremony/ Mokete wa ho ntsha tefo ya lenyalo. Sekepele. Bohahlaodi (bo-ha-hla-u-di) /tourism/ Ketso ya ho hahlaula kapa ya mohahlaudi: ho tsamaya le dibaka tsa naha kapa lefatshe ka sepheo sa leeto. Tsebo ya dibaka tse fapaneng tsa naha kapa lefatshe le tsohle tse ho lona. (bap. Bochaki). Bohale (bo-ha-li) /cantenkerous, wild, sharp/ Ya sebopeho se halefileng kapa sa ho halefa; hoa motho, ntho kapa phoofolo e hlokang kgotso; hoa sesebedisoa se sehang ka bonolo kapa ka potlako. Mael. Mma ngoana o tshoara thipa ka bohaleng: motsoadi e motshehadi wa motho o tshireletsa ngoana wa hae ka tsela tsohle tseo anang le tsona le ha ho le thata joang. Bohale (//) /heroism, legentary/ Boemo ba ho hlola ntoa. Diketso tsa mohale kapa motho ya hlolang ntoa. (bap. mohale). Bohanka (bu-ha-nka) /imperialism/ Mokgoa, tloalo kapa lepetjo la sehanka kapa motho ya matla haholo; mokgoa wa mmuso o tloaetseng ho nkela mebuso e menyane tseo e nang le tsona ka lebaka la matla a maholo. Tloaelo ya naha enngwe ya ho hapa tseding ka lebaka la matla. (bap. sehanka). Bohanyatha (bo-han-yat-a) /gigantism/ Boemo ba ho ba le mmele o moholo; chebeho ya mmele wa sehanyatha.

27

28

Bohanyatsa (bo-han-yats-a) /of maze: unripe/ Boemo ba poone e so butsoeng. Bohanyele (bo-han-yel-e) /terrorism/ Boemo kapa ketso ya sehanyele: toantsho ya muso wa naha; ho ba kgahlanong le puso ya naha ka ho loana kapa ho nka dihlomo kgahlanong le yona. (bap. sehanyele). Bohanyetsi (bu-han-ye-tsi) /opposition/ Hoa diketso le boemo ba motho: ya bontshang ho hanyetsa, ya sa dumellaneng le mokga o mong; ya sa dumellaneng le maikutlo le diketso tsa mokgatlo o mong; motho ya hananang le puo, tloaelo, ketsahalo ya badireng. (bap. mohanyetsi). Bohare (bo-ha-ri) /centre, middle/ Dipakeng tsa ntho tse itseng. (bap. mahareng) Bohareng (bu-ha-re-ng) /at the centre, middle/ Hara ntho tse itseng kapa mahareng. Bohashana (bo-ha-sha-na) /small quantity/ Ya seemo se senyane ka sebopeho. Bohata (bo-hat-a) /untruthfulness, untrustworthy/ E hlokang nnete kapa bonnete. Bohato (bo-hat-aw) /step, action/ Ketso ya ho etsa lethonyana ka ketsahalo e itseng. Bohato (bo-hat-aw) /sole/ Sebaka sa leoto se ka pele ho serethe moo leoto le nang le masapo a manoanyetso. Bokatlase bo kapele ba seeta kapa seqhathola. /bon. Mehato/. Bohatsu (bo-hats-u) /numbness/ Boemo ba ho felloa ke kutlo ya setho sa mmele ka lebaka le itseng. Bohelehele (bo-he-le-he-le) /act of gossiping/ Mosebetsi wa lehelehele: boemo ba ho seba kapa ho bua ka babang ka nako tsohle. Bohetene (bo-he-te-ni) /heathenism/ Ketso ya mohetene kapa ho se dumele tumelong. Boemo ba motho wa diketso tse mpe, tse sa rateheng, tse tsamaisanang le ho ba kgahlanong le bodumedi. Bohla (bo-hla) /break air, belch/ Ho ntsha moya ka molomo ka baka la se jeweng kapa boemo ba bokahare ba mala. Bohlabane (bo-hla-ba-ne) /heroism, legendary/ Boemo ba mohlabane kapa mohlodi: boemo ba motho ya hlotseng ntoa; ya loanang ka bokgabane ka sepheo sa ho hlola le ho hapa; ya bontshang bompodi ntoeng; ya tummeng ka tlholo kapa khapo; ya tloaelehileng mekgoeng ya ho hlola. Bohlabaphio (bo-hla-ba-pi-o) (bohlaba-phio) /conspiracy, scheming/ Ketso ya lehlabaphio: boemo ba motho ya rekisang ba habo ho ba direng; motho ya nkang ditaba tsa mokgatlo kapa mokga wa habo ho di phatlalatsa mokgeng kapa mokgatlong o mong; ya lahlehisang sehlopha sa habo ka ho tshehetsa sehlopha seseng. Bohlahlobi (bo-hla-hlu-bi) /inspection/ Mosebetsi wa mohlahlobi; diketso tsa motho ya hlahlobang: ya shebisisang tokafalo ya dintho. Bohlale (bo-hla-li) /wisdom, wise/ Boemo ba tsebo e kgolo ya tlholeho e sa itshetlehang dithutong tsa sekolo kapa tsa batho.Tsebo ya ho etsa ntho kapa ketso e itseng ka bobebe ba tlholeho kapa ba tsoalo. /bon. Mahlale/. Mael. Sethoto ke lefa la ba bohlale: motho ya hlokang bohlale o nkeloa leruo kapa tse ntle tseo a nang le tsona ke ba hlalefileng. Bohlale (bo-hla-le) /intelligence, intelligent/ Tsebo ya dithuto tsa sekolo; tlhalefo e mabapi le thuto ya sekolo le diketso tsa teng. Bokgoni ba ho etsa dintho tsa letsatsi le letsatsi ntle le thupello e phethahetseng. Ketso ya ramahlale kapa rabohlale. Botsebi ba ho etsa ntho tse ngatanyana ntle le ho rutoa. /bon. Mahlale/ (bap. Masene). Bohlanka (bo-hla-nka) /slavery, surbodination/ Boemo ba ho mamela molaodi le molao wa hae. Boemo ba ho ba lekgoba la motho ya itseng. Bohlankana (bo-hla-nka-na) /ladhood/ Boemo ba motho e motona ya so nyaleng empa ese ngoana. Motho e motona ya fitileng dilemo tsa bongoana empa a so nyale. Bohlano (bo-hla-nu) /pentagon/ E mahlakore a mahlano kapa e nang le ntlha tse hlano. (bap. sehlano, hlano).

28

29

Bohlanya (bo-hlan-ya) /madness, insanity/ Boemo ba bokudi ba hlooho bo bakang hore ketso tsa motho di hloke botsitso kapa tloaeleho. Mokgoa wa lehlanya. Bohlasoa (bo-hla-swa) /untidiness/ Tlhokeho ya makgethe. Ketso ya ho etsa ntho tse hlokang bohloeki kapa boqhetseke. (mm. bohlaswa). Bohle (bo-hle) /all, of people/ Leakaretsi le bontshang ntho ka sebopeho sa yona kaofela. Lentsoe le akaretsang seo kapa tseo ho buuwang ka tsona ka botlalo. Batho ka kakaretso kapa kaofela. Seemedi kakaretso se sebedisoang ho hlalosa batho ka bongata. (bap. ohle) Mohl. Batho bohle ba tsamaile mmoho le dintja tsohle. Bohlela (bo-hle-la) /to decrease, to dwiddle/ Ho kokobela hoa ntho e kokomohang kapa e phahameng. Ho eba boholong. Bohlela (bo-hle-la) /to break air towards/ Ketsetso ya ho bohla. Ho etsa kapa ho baka ho bohla. Bohlisa (bo-hli-sa) /to lessen constipation/ Ketsiso ya ho bohla. Ho thusa ho bohla le ho fedisa kapa ho fokotsa ho pipitloela. Bohlisaka (bo-hli-sa-ka) /to lessen constipation repeatly/ Phetako ya ho bohla. Bohlo (bu-hlu) /exclamation: emptish from a bag/ Lekgotsa le bontshang ho tsoa hoa ntho e itseng ka hara mokotla kapa setshelo. Bohloa (bo-hlwa) (bohlwa)/ant/ Mofuta wa kokoanyana e nyane e dulang e bonahala e sebetsa ka ho nka, ho isa le ho aha ka nako tsohle. /bon. 0/. Bohloeki (bo-hlwe-ki) /tidiness, handiness/ Ponahalo ya makgethe kapa ho hloeka: boemo ba ho ba ntle le ditshila kapa tshilafatso. Bosio ba bohlasoa. (mm. bohlweki). Bohlohloni (bo-hlo-hlo-ni) /itchiness/ Boteng ba ho ingoaya kapa ho hlohloneloa. Bohloki (bo-hlo-ki) /poverty/ Ketso ya ho hloka kapa ho se be le letho: boemo ba ho futsaneha; boemo ba mohloki kapa mohlophehi. Bohloko (bo-hlu-ku) /pain/ Kutlo ya ho opeloa ke setho se itseng sa mmele kapa ho ba le maikutlo a seng monate. (bap. hlokofatsa, lehlaba). Bohlokoa (bo-hlo-kwa) (bohlokwa) /important/ Ntho e molemo, e hlokoang kapa e batlahalang hofeta tse ding tse ngata. Bohlola (bu-hlo-la) /fornication, promiscuity/ Ketso ya sehlola kapa motho ya hlolang: ya tsamayang a robala hohle pele ho lenyalo; ya bokanang le babang ka ntle ho lenyalo. mokgoa wa ho tsamaya le bosiu ka sepheo sa ho bokana le motho emong. Bohlomphehi (bo-hlom-pe-hi) /gentlemanliness/ Boemo ba motho ya hlomphehang kapa wa diketso tse mekgoa e hodimo e metle. Mokgoa wa mohlomphehi. Bohlonami (bo-hlo-na-mi) /sadness/ Ketso ya ho hlonama: ho se be monate; ho hloka monate kapa tlhokeho ya ho thaba. (bap. Tlhonamo). Bohlotsa (bo-hlu-tsa) /empty/ Ho tsholla ntho eo eseng metsi ho tsoa mokotleng kapa setshelong. Ho qhatsa ho tsoa ho mmethe kapa setshelo. Bohlotseha (bu-hlu-tse-ha) /to come out of a bag or container/ Ketsahalo ya ho bohlotsa kapa ho tsoa mmetheng kapa mokotleng. Bohoa (bu-hwa) /in-laws’s place/ Moo motho a nyetseng teng. Habo mosadi ya nyetsoeng; lapeng la bo mosadi. /bon. 0/ (bap. bohoeng) (mm. bohwa, bohweng). Bohoba (Bo-hu-ba) /traditional Sesotho dancing and singing/ Ketso ya ho ba sehoba kapa ho ba sebini sa mmino wa Sesotho. Tsebo ya mmino wa Sesotho ya banna kapa batho ba batona. Ho bina joalo ka Sehoba. Bohobe (bu-ho-be) /bread, staple food/ Sejo se entsoeng ka phofo ya koro kapa ya poone ebile se tloaelehile haholo sechabeng. Sejo se ikgethang se entsoeng ka ho bedisa hlama ka tomoso mme se phehoe ka ho futhumatsoa le ho kokomosoa ke mofuthu wa mosi wa metsi. /bon. mahobe/.

29

30

Bohodimo (bo-ho-di-mu) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya hodimo kapa ha e lekanyoa ka botlase le bophahamo. (bap. bolelele). Bohoehadi (bo-hwe-ha-di) /belonging to the in-laws/ Boemo ba ho ba mohoehadi: ho ba le kamano ya lenyalo le motho ya nyetseng moradi wa hao. (mm. bohwehadi). Bohoeng (bo-hwe-ng) (bohweng) /at the in-laws place/ Sebaka seo motho a nyetseng mosadi ho sona; moo motho a nyetseng teng. Habo mosadi ya nyetsoeng; lapeng la bo mosadi. (mm. Bohweng) Mael. Selepe sa bohoeng se ratha se iname: mokgoenyana o thusa ka tsohle tseo anang le tsona moo a nyetseng teng ho sa tsotellehe boima ba seo a tlamehang ho se etsa. Mael. Le sele ebile le sele le bohoeng ba ntja: ha ho ponahalo ya maru hohle lehodimong kapa sepakapakeng. Bohoho (bu-haw-haw) /meal crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng; letlalo la sejo se itseng ha se chele. /bon. mahoho/ (bap. bokhokho, lekhalokhalo). Bohojana (bu-haw-ja-na) /little meal/ Bohobe bo bonyane. /bon. mahojana/ Bohola (bu-ho-la) /bark/ Hoa ntja: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. hobula). Bohole (bu-haw-le) /paraplegic/ Boemo ba ho ba sehole: ho lemala setho se itseng sa mmele kapa kelello. Tshitiseho ya ho etsa ntho ka baka la kotsi ya boko kapa setho sa mmele. Boemo ba motho ya sa itekanelang kelellong eo ditho tsa hae tsa mmele di holofetseng, kapa eo a sa kgoneng ho fana ka puo e nang le botsitso; ya nang le lenama la ho utloisisa ka baka la sebopeho sa boko kapa kelello ya hae; eo a sa tsebeng ho etsa ntho tse tloaelehileng ka baka la bokudi ba kelello kapa ditho tsa hae tsa mmele. (bap. boqhoala). Bohole (bu-hu-le) /distance, far/ Boemo ba ho se be haufi: sebaka se nkang nako ho fihla ho sona. Nako e telele ya ho tsamaya kapa ho fihla moo ho uwang. Boholo (bu-hu-lu) /greatness/ Boemo ba ho ba kgolo ka sebopeho kapa mmele; ponahalo e sephara bo kopaneng le botenya le bolelele. Bohome (bu-hu-me) // Mofuta wa semela se nang le peo e homelang kapa e hlabang ha e omme. Peo ya semela sa naha se hlabang ka ho homela. (bap. tshehlo). Bohwai (bo-hwa-i) (bohoai) /soil husbandry/ Boemo ba ho sebetsa ka mobu, sejalo le seruuwa. Mosebetsi wa sehwai kapa motho ya jalang. (mm. sehoai). Boi (bo-i) /coward/ E tshabang ho loana, ho bua kapa ho kena ditabeng. Mohl. Ba boi ba cheche. Boi (//) /stage freight/ Ya tshababang ho bua hara mokgopi kapa sechaba. Boi (bo-i) /prefix for verbs starting with ‘I’/ Sehlongoapele se sebedisoang pele ho maetsi (verbs) a qalang ka tlhaku “I”. Sehlongoapele se sebedisoang ho etsa leiketsi ebe lereho kapa lebitso. Mohl. itshoara=boitshoaro, itlhopha=boitlhopho, imamela=boimamelo, inahana=boinahano, ipontsha=boipontsho, jj. Boichadimo (bo-icha-di-mo) /self-centredness, selfishness/ Ketso ya ho ichadima le boiketsi ba ho shadima. Boichahliso (bo-icha-hli-so) /self trained, exercise/ Ketso ya ho ichahlisa. Boiketsi ba ho shahlisa. Ketso ya ho etsa hore mmele o shahle kapa o be boemong bo botle. Boichebo (bo-iche-bo) /self interestedness, self centerdness/ Ketso ya ho icheba: boiketsi ba ho sheba. Boemo ba ho natsana le bowena feela. Boichebo (bo-iche-bo) /introvertness/ Boemo ba motho ya nkang nako e ngata a nahana ka ena feela, seo a se batlang a le mong ebile a batla bomong ba hae feela. Boicheno (boi-che-naw) /self folding/ Ketso ya ho ichena: ho etsa hore ntho e phuthoe ka tsela eo eleng nyane haholo. (bap. cheno, chenano). Boichoehelo (boi-chwe-he-law) /self shiting/ Ketso ya ho ichoehela: ho kaka ntle le ho tshoara masepa; ho nyela ntle le taolo ya moetsi wa ketso eo.

30

31

Boichopodiso (boi-cho-pu-di-so) /self freeing/ Ketso ya ho ichopodisa: ho chopola kapa ho chopoha ntle le ho thusoa. Boikabelo (bo-ika-be-lo) /self sharing/ Ketso ya ho ikabela. Boiketsi ba ho abela. Ho arolela wena feela. (bap. Aba). Boikabelo (bo-ika-be-lo) /destiny/ Ketsahalo e hlahang ho ratoa kapa ho sa ratoe e bakoang ke tlholeho. Boemo bo etsahalang bo sa reroa. (bap. Kabelo). Boikaho (bo-ika-ho) /self development/ Ketso ya ho ikaha kapa ho lokisa bowena ba hao feela. Boiketsi ba ho aha. Boikaketsi (bo-ika-ke-tsi) /hypocrism/ (sheb. Boikaketso bakeng sa tshebediso). Boikaketso (bo-ika-ke-tsi) (boikaketsi) /hypocrism/ Boemo ba motho ya buang seo a sa se etseng; ya rutang seo a sa se etseng; ya hlokang nnete empa a batla ho joetsoa nnete; wa diketso tse hananang le seo a se buang. (bap. moikaketsi, kaketso, ikaketsa) Boikano (bo-ikan-aw) /undertaking/ Ketso ya ho ikana kapa ho nka boikarabelo bo tletseng. Boiketsi ba ho kana. (bap. Kano). Boikaparo (bo-ikap-aro) /poverty/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho. Ketso ya ho ikapara kapa ho hloka. Boikapolo (bo-ikap-ul-o) /nakedness/ Ketso ya ho apola kapa ho tsola phahlo e mmeleng. Ketso ya ho ba ntle le ho apara. Boiketsi ba o apola. Boikarabello (bo-ika-ra-bel-law) /responsibility, accountability/ Ketso ya ho etsa mosebetsi o itseng ntle le ho laeloa kapa ho susumetsoa; tloaelo ya ho nka qeto e nepahetseng ntle le tshutshumetso; boemo ba ho jara phoso e ka hlahang ka baka la qeto e nkuweng. /bon. Maikarabello/ Tem. “boikarebello” le “boikarabelo” ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho e le nngwe. Boikarabelo (bo-ika-ra-be-lo) /resposibility, answerability, accountability/ Ketso ya ho ikarabela kapa ho amohela seo o se etsang. Boiketsi ba ho arabela. Boikarabo (bo-ika-rab-o) /self answering/ Ketso ya ho ikaraba kapa ho ipha karabo; ho etsa hore potso e hlalosoe kapa e hlalosehe ka bowena. Boikarolo (bo-ika-ru-lo) /self division/ Ketso ya ho ikarola kapa ho etsa hore ntho di be pedi kapa ngata. Boiketsi ba ho arola. (Bap. Arola). Boikarolo (bo-ika-ru-lo) /binary fision/ Boemo ba dikokoanahloko kapa diphoofotsoana tse sa bonahaleng ka mahlo ha di ngatafala ntle le thobaloano. Boikatoloso (bo-ika-tu-lu-so) /self raising, self enrichment/ Ketso ya ho ikatolosa kapa ho ikeketsa. Boiketsi ba ho atolosa. Ho iketsa boholo. Boikatametso (bo-ika-ta-me-tso) /affiliation/ Ketso ya ho ikatametsa kapa ho ba mabapi, pela kapa haufi le mokgatlo kapa motho ya itseng. Boiketsi ba ho atametsa. Boikatiso (bo-ikat-is-o) /self multiplication/ Ketso ya ho ikatisa kapa ho eketsa ntle le thuso ya motho kapa ntho e itseng. Boiketsi ba ho atisa. Boikatoloso (bo-ika-tu-lo-so) /self expansion/ Ketso ya ho ikatolosa kapa ho ikhudisa kapa ho iketsa kgolo ntle le thuso. Boiketsi ba ho atolosa. Boikekeletso (bo-ike-ke-le-tso) /self rewarding/ Ketso ya ho ikekeletsa kapa ho iphaella ka chelete, mokgolo kapa tefo e itseng bakeng sa ho iteboha. Boiketsi ba ho ekeletsa. Boemo ba ho itefa kapa ho ipha haholo. Boikelelloi (bo-ike-le-lwi) /self realisation, self awareness/ Ketso ya ho ikelelloa kapa ho hlokomela bowena ba hao. Boiketsi ba ho elelloa. Ho inatsa. Boikelelloi (//) /disillusionment/ Boemo ba ho thola nnete ka mora ho thetsoa ka mora nako e telele. Ketso ya ho ikelelloa kapa elelloa bonnete le nnete, leshano le bohata bo etsahetseng pejana. (bap. boiphumano, thetsollo). Boikemariso (bo-ike-ma-ri-so) /pseudo-pregnancy/ Boemo ba ho etsa eka motho o mmeleng, o tlo beleha kapa o emere ho se jwalo. Boiketsi ba ho emara.

31

32

Boikemelo (bo-ike-me-law) /self dependency/ Ketso ya ho ikemela kapa ho etsa ntho ntle le thuso ya motho, naha enngwe kapa mmuso. /Bon. Maikemelo/ . Boikemisetso (bo-ike-mis-ets-o) /preparedness, readiness/ Ketso ya ho ikemisetsa kapa ho etsa ketso e itseng ntle le ho qobelloa kapa ho susumetsoa. Ho sebetsa kapa ho etsa se itseng ka boinehelo. Boiketsi ba ho emisa. /Bon. Maikemisetso/. Boikemisetso (bo-ike-mis-ets-o) /ambition/ Monahano wa phethahatso ya se itseng; chesehelo ya phethahatso ya ditoro. /Bon. Maikemisetso/. Boiketlo (boi-ke-tlo) /leisure/ Ketso ya ho iketla kapa ho phomola ha monate ntle le boteng ba mosebetsi. Boiketsi ba ho ketla. Boiketlo (boi-ke-tlo) /slowness/ Boemo ba ho etsa ntle le potlako; ho se tate kapa ho etsa ntle le potlako; motsamao o butle kapa o lesisitheho. Boiketsi (bo-ik-etsi) // Lentsoe, haholo lereho le bontshang hore moetsi wa ketso o etsa ketso ho ena kapa o wa iketsa. Mohl. Boikarabelo=arabela, boikoetliso=koetlisa, boikgantsho=kgantsha, boitlhetlheello=hlehleella, boimathiso=mathisa, jj. Boiketsiso (boi-ke-tsi-so) /pretence/ Ketso ya ho iketsisa kapa ho etsa eka ho ka tsela eo eseng yona. Boiketsi ba ho itsisa. /bon. Maiketsiso/ (mm. Etsa, etsisa, etsetsa, entse, etsang, etsahala, etsolla). Boiketso (boi-ke-tso) // Ketso ya ho iketsa kapa ho etsa ketso e etsahale ho wena kapa bowena. Boiketsi ba ho etsa. (bap. moiketsi). Boikgakanyo (bo-ikga-kan-yaw) /disguise/ Ketso ya ho ikgakanya: ho etsa phetoho chebahalong ya sebopeho kapa ponahalo. Boiketsi ba ho kgakanya. Boikgofolo (bo-ikgu-fu-law) /usage of skin lightening cream/ Ketso ya ho ikgofola kapa ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesweu; tloaelo ya ho sebedisa setlolo se bakang hore letlao le kganye. /bon. 0/. Boikgopotso (boi-kgu-pu-tsaw) /revision/ Ketso ya ho ikgopotsa kapa ho etsa hore motho a se lebale. Boiketsi ba ho hopola: ho ithuta hape. /bon. Maikgopotso/. Boikgabiso (bo-ikga-bis-aw) /beautification, self decoration/ Ketso ya ho ikgabisa kapa ho iketsa botle ka ntho tse itseng. Boiketsi ba ho kgabisa. /bon. Maikgabiso/. Boikgahliso (bo-ikga-hlis-aw) /self gratification/ Ketso ya ho ikgahlisa kapa ho etsa ntho e kgotsofatse wena feela. Boiketsi ba ho kgahlisa. /bon. Maikgahliso/. Boikgakanyo (bo-ikga-kan-yaw) /disguising, pretence/ Ketso ya ho ikgakanya kapa ho iketsa seo o seng sona. Boiketso ba ho kgakanya. /bon. Maikgakanyo/. Boikgakollo (bo-ikga-kul-law) /self freeing/ Ketso ya ho ikgakolla kapa ho itokolla ntle le thuso. Boiketso ba ho hakolla. /bon. 0/. Boikgalefiso (bo-ikha-lef-is-o) /anger pretence/ Ketso ya ho ikgalefisa kapa ho etsa eka motho o halefile empa ho se jwalo. Boiketsi ba ho halefa. /bon. 0/. Boikgalemo (bo-ikha-lim-aw) /self restrain/ Ketso ya ho ikgalema kapa ho itshoara ho etsa ketso e mpe. Boemo ba ho itshoara. Boiketsi ba ho kgalema. /bon. Maikgalemo/. Boikgamo (bo-kga-maw) // Ketso ya ho ikgama kapa ho ipolaya ka ho beha ntho e itseng molaleng. Ketso ya ho etsa ketso tse fetang matla a motho. Boiketsi ba ho kgama kapa ho bolaya bowena. /bon. 0/. Boikgathatso (bo-ikgat-hats-aw) /self troubling, attempt/ Ketso ya ho ikgathatsa kapa ho etsa ketso e itseng ntle le tefo ka baka la boithaopo. /bon. Maikgathatso/. Boikgathollo (bo-ikgat-hol-law) /relaxation, leisure time/ Ketso ya ho ikgatholla kapa ho phomola ka ho etsa ketso e monate ka mora mosebetsi. Boiketsi ba ho kgatholla. Ho roba monakedi. /bon. 0/. Boikgeso (bo-ikge-saw) /recluse act/ Ketso ya ho ikgesa kapa ho se dule, tsamaye kapa bue le batho ba bang. Boemo ba ho ja o le mong.

32

33

Boikgethelo (bo-ikget-hel-aw) /choice/ Ketso ya ho ikgethela kapa ho etsa ketso ka bowena le maikutlo a hao ntle le tshutshumetso kapa ho sututsoa. Boiketsi ba ho kgetha. /bon. Maikgethelo/ (bap. Kgetho). Boikgetho (bo-ikget-aw) /self elect/ Ketso ya ho ikgetha kapa ho ipeha boemong bo itseng ntle le ho etsetsoa joalo. Boiketsi ba ho kgetha. /bon. 0/. Boikgethollo (bo-ikget-hul-law) /isolationism, isolation/ Tloaelo ya ho se ikamanye le batho, sechaba kapa dinaha tse ding; mokgoa wa ho etsa dintho ntle le thuso ya batho babang; ho phela bomong. (bap. kgethollo, moikgetholli). Boikgoabetlello (boi-kgwa-be-tlel-law) /bid, venture, strive/ Ketso ya ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Boiteko ba ho iphumanela se itseng ntle le thuso. /bon. Maikgoabetlello/. Boikgodiso (bo-ikgo-dis-aw) /evidence/ Ketso ya ho ikgodisa kapa ho batla bonnete kapa sesupo sa ketsahalo e itseng. Ho inoesa ka nkgo. Boiketsi ba ho kgodisa. /bon. 0/ Boikgohomoso (bo-ikgo-ho-mo-saw) /egotism, pride/ Ketso ya ho ikgohomosa kapa ho nahana eka motho o tseba hofeta bohle ka boemo ba hae bo itseng. Boiketsi ba ho kgohomosa. /bon. Maikgohomoso/. Boikgoni (bo-ikgo-ni) /capability/ Ketso ya ho ikgona kapa ho etsa ketso tse itseng ntle le thuso ya mang kapa mang. Boiketsi ba ho kgona. /bon. 0/ (bap. bokgoni). Boikgopolelo (bo-ikgo-pu-le-law) /selfishness/ Ketso ya ho ikgopolela kapa ho nahana ka bowena feela. Boemo ba hose nahanele ba bang. Boiketsi ba ho hopolela. Boikgopolo (boi-kgu-pu-law) /selfishness/ Ketso ya ho ikgopola kapa ho nahana ka bowena feela. Boemo ba ho se nahanele ba bang. Boiketsi ba ho hopola. Boikgulo (bo-ikhu-law) /withdrawal/ Ketso ya ho ikhula kapa ho lesa ho etsa ketso e itseng. Boemo ba ho tlohela morero wa pele. Ketso ya ho tswa ditabeng kapa ntoeng; boiketso ba ho hula. /bon. 0/ (mm. Boikhulo). Boikitlaetso (bo-iki-tla-ets-aw) /an attempt, endeavour/ Ketso ya ho ikitlaetsa kapa ho leka ho etsa se itseng leha ho le thata. Boiketsi ba ho kitlaetsa. /bon. Maikitlaetso/ Boikoahlaho (bo-ik-wa-hla-haw) /regret, remorse/ Ketso ya ho ikoahlaha kapa ho bontsha bohloko ka se sebe seo motho a se entseng. Ho ipona mafolo mabe. Pontsho ya masoabi ka ketso e mpe e entsoeng ke moetsi; ho bontsha ho itshoaya phoso bakeng sa sebe se entsoeng. Boiketsi ba ho koahlaha. /bon. 0/ (bap. itshola). Boikoetliso (bo-ikwe-tli-saw) /training, exercise/ Ketso ya ho ikoetlisa kapa ho etsa mmele o be motle le sebopeho se kgahlang. Boiketsi ba ho koetlisa. Boikoetliso (bo-ikwe-tli-saw) (boikwetliso) /internship, learnership/ Boemo ba moithuti, morutoana kapa morutuwa ya sa tsoa phetha thuto tsa hae mme a etsa mosebetsi o mabapi le thuto eo a e entseng ebile a le tlasa taolo ya morupelli. Mosebetsi wa motho ya sebeletsang ho tseba thuto eo a e phethileng ka ho etsa diteko. (bap. moikoetlisi, morutwana, morutuwa, moithuti). Boikokobetso (bo-iko-ko-bets-o) /humility, meekness/ Ketso ya ho ikokobetsa kapa ho hloka lerata, tletlebo le manganga. Tloaelo ya ho ipeha fatshe kapa ho bontsha bosio ba boikgohomosa. Boiketsi ba ho kokobetsa. /bon. Maikokobetso/. Boikonko (bo-ik-aw-nk-aw) /proud move/ Ketso ya ho ikonka kapa ho tsamaya ka boikgantsho bo boholo. Ketso ya ho tsamaya jwalo ka mohlodi. Motsamao o nang le boikgohomoso. Boiketsi ba ho konka. /bon.0/. Boikopelo (bo-ik-op-el-aw) /pardon/ Ketsetso ya ho ikopela kapa ho batla tshoarelo, mohau kapa ntho e itseng. Boiketsi ba ho kopela kapa ho etsetsoa mohau. Boikotlollo (bo-iko-tlul-law) /aerobic, exercise/ Ketso ya ho ikotlolla: papadi ya ho thapolla ditho tsa mmele le ho etsa hlanaphetho.

33

34

Boikoto (bo-ikaw-taw) /masturbation/ Ketso ya ho ikota kapa ho pikitlaka setho sa bonna kapa botshehadi ka sepheo sa ho kgotsofatsa takatso ya thobalano. Ho bapala ka kooma kapa nnyoana. Boiketsi ba ho kota. /bon. 0/. (bap. Sekomola). Boikudiso (bo-iku-dis-aw) /fake sickness/ Ketso ya ho ikudisa kapa ho etsa eka motho o bohlokong, matetetsong kapa bokudi empa ho se joalo. Boiketsi ba ho kula. Boikukelo (bo-iku-ke-law) /ego, egocentricity/ Ketso ya ho iphahamisa kapa ho ipeha maemong a hodimo ka lebaka la monahano o hodimo; ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa haholo; tloaelo ya ho ba le maikutlo a phahameng. Mohl. Boikukelo hodimo ba hae ke ntho e tloaelehileng. Boikutlo (bo-iku-tlaw) /feeling/ Boemo ba ho ikutloa: kutloahalo ya mmele e bakang kapa e hlahisang takatso ka lebaka la pono kapa ho thetsoa. Kutlo ya mmele kapa setho sa mmele e susumetsoang ke boemo bo itseng ha bo hlalosoa ke boko. /Bon. maikutlo/. Boikutlo (bo-iku-tlaw) /confidence/ Ketso ya ho ikutloa kapa ya ho ba le monahano wa tlholo. Monahano wa motho wa tlholo ka ketsahalo. Boiketsi ba ho utloa. /bon. 0/. Boima (bo-im-a) /heavy/ Boemo ba ho hloka bobebo kapa bobebe. Kutlo ya ho imeloa kapa ho sitoa ke ntho e kgolo. Ho se phomelle ka baka la kimelo. /bon. 0/. Boimakatso (bo-ima-kats-aw) /pretence/ Ketso ya ho imakatsa kapa ho etsa eka motho ha a tsebe letho. Ho ikgakanya ho seo motho a se tsebang. Boiketsi ba ho makatsa. /bon. 0/. Boimafefe (bo-ima-fe-fe) /in boxing: light weight/ Boemo ba mmapala ditebele kapa raditebele bo tlase kapa bo hlokang boima bo boholo. (bap. boimatshintsi). Boimana (bo-ima-na) /pregnancy/ Boemo ba motho ya immeng kapa ya lebeletseng lesea kapa ngoana. Ketso ya ho ima kapa ho lebella ho tsoala. Boteng ba bophelo popelong ya mosadi kapa motho e motshehadi. /bon. 0/ (bap. kemaro) Tlh. Lentsoe, “boimana” le sebedisoa feela ho batho, ha “kemaro” e sebedisoa ho diphoofolo le batho ka ho tshoana. Boimatahanyo (bo-ima-ta-han-yaw) /association, affiliation/ Ketso ya ho imatahanya: ho etsa kamano le motho, mokga, sehlopha kapa ntho e itseng; ho ipapisa le boemo bo itseng; ho kgema mmoho le; ho ba motsoalle kapa mmate wa. Boimathiso (bo-imat-his-aw) // Ketso ya ho imathisa kapa ho matha ntle le lebaka le utloahalang. Boiketsi ba ho matha. /bon. 0/. Boinahanelo (bo-ina-ha-nel-aw) /selfishness/ Ketso ya ho inahanela kapa ho hopola bowena ka nako tsohle. Monahano o mabapi le wena feela. Boiketsi ba ho nahana; ketso ya ho nahana ka wena feela. /bon. 0/. Boinehello (boi-ne-hel-law) /addiction/ Ketso ya ho inehella: ho ba lekgoba la sethethefatsi; tlholeho ya ho tlohela mokgoa o mobe. Boinehelo (bo-ine-he-law) /give up, surrender, abdication/ Ketso ya ho inehela: ho lahla tshepo ka se setle se tlamehang ho phethahala kapa ho etsahala; ho inehela ho se batlang thlolo kapa sera; ho fa bobe kapa tlholeho monyetla. Tlh. Mmadi a ele hloko hore mantsoe, “boinehello” le “boinehelo” ha a bolele ntho tse tshoanang. Boingatafatso (bo-ing-ata-fa-tsaw) /self multipication, binary fission/ Ketso ya ho ingatafatsa kapa ho eketsa bongata ba ntho kapa batho ba teng. Boiketsi ba ho ngatafatsa. /bon. 0/ (bap. boikarolo). Boinkelo (bo-in-ke-law) /a claim/ Mokgoa wa ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo; tokelo ya ho nka ntho, thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo kapa kabelo. (bap. boikukelo). Tlh. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe, “boinkelo” mmoho le “boikukelo”. Boinosi (bo-in-osi) /oneness/ Boemo ba ho ba mong ntle le ba bang kapa tse ding.

34

35

Boinyadiso (bo-in-ya-dis-aw) // Ketso ya ho inyadisa kapa ho nyala ntle le thuso ya mang kapa mang. Lenyalo ntle le thuso ya ho nyadisoa. Boiketsi ba ho nyala. /bon. 0/. Boinyahamiso (bo-in-ya-ha-mis-aw) /low moral causing/ Ketso ya ho inyahamisa kapa ho ipha boikutlo ba ho hloleha kapa ho tlohela ho etsa ntho e itseng. Boiketsi ba ho nyahama. /bon. 0/. Boinyakalliso (bo-in-yak-al-lis-aw) /entertainment/ Ketso ya ho inyakallisa kapa ho ikutloisa monate. Ketso ya ho etsa hore ho be monate. Boiketsi ba ho nyakalla. /bon. menyaka/ (mm. Nyakallisa, nyakalla, nyakallang, nyakaletse, monyaka, monyakeng) Boinyametso (bo-in-yam-ets-o) /disappearance/ Ketso ya ho inyametsa kapa ho ba sio. Ho hlokahala pontsheng ya motho kapa batho. Ho se be teng pepeneneng. Boiketsi ba ho nyamela. /bon. 0/ (bap. Nyametso). Boinyatso (bo-in-yam-ets-aw) /rependance, remorse/ Ketso ya ho inyatsa kapa ho amohela phoso ya hao. Boemo ba ho etsa tse lokileng ka mora ho etsa diphoso kapa bobe. Boiketsi ba ho nyatsa. /bon. Mainyatso/. Boinyefolo (bo-in-yef-o-law) /self slandering/ Ketso ya ho inyefola kapa ho bua sebe ka wena. Boemo ba ho rohaka kapa ho bua bobe ka bowena ba hao. Boiketsi ba ho nyefola. Boipaballo (bo-ip-abal-law) /save, safety/ Ketso ya ho ipaballa kapa ho hlokomela bowena ba hao ka ketso tse itseng. Boemo ba ho hlokomela bowena ba hao bakeng sa ho qoba kotsi mmoho le tsietsi. /bon. maipaballo/. Boipabatso (bo-ip-abats-aw) /self praising/ Ketso ya ho ipabatsa kapa ho rorisa bowena ba hao ntle le ho rorisoa. Boiketsi ba ho babatsa. /bon. 0/ Mael. Boipabatso ha bo tsoele molemo: ho ithorisa ha ho thuse letho. Boipapiso (bo-ip-ap-is-aw /comparison, collation, contrast/ Ketso ya ho ipapisa kapa ho ipeha sebakeng sa boemo bo sa lekaneng le bowena. Boemo ba ho itekanya le semangmang. Boiketsi ba ho bapisa. /bon. 0/. Boipato (bo-ip-at-aw) /evanescence/ Ketso ya ho ipata kapa ho nyamela. Boemo ba hose bonoe ke mang kapa mang le eng kapa eng. /bon. 0/. Boipatong (bo-ip-at-ong) /solitary confinement/ Sebaka seo ho ipatoang ho sona: sebaka seo motshoaruwa ya kotsi haholo, ya tshoenyang a koalloang ho sona. Karolo ya ntloanatshoana eo ho koalloang motshoaruo eo ho nahanoang hore o kotsi haholo hofeta babang. /bon. 0/ (bap. seipati). Boipebofaletso (bo-ip-eb-uf-fal-est-o) /simplification/ Ketso ya ho ipebofaletsa: tsela eo mosebetsi kapa ketso e itseng e etsoang bonolo kapa bobebe. Boiketsi ba ho bebofaletsa. /bon. 0/ (mm. Bebofatsa, bebofatsoa, bebofaletsa, bebofaletsoa, pebofaletso, pebofatso, bobebe, bobebo). Boipehelo (bo-ip-ehe-law) /self decision/ Ketso ya ho ipehela kapa ho fana ka peho ya theko kapa ntho e itseng ka bowena. Boiketsi ba ho behela. /bon. 0/. Boipeho (bo-ip-e-haw) /self appointment/ Ketso ya ho ipeha kapa ho kgetha bowena boemong bo hodimo. Ketso ya ho dula sebakeng ntle le tumello. Boiketsi ba ho beha. Boipelaetso (bo-ip-ela-ets-aw) /grievance, complaint, injustice/ Ketso ya ho belaela kapa ho bontsha hose kgotsofale. Pontsho ya tletlebo kapa kgwao. Boiketsi ba ho belaetsa kapa belaela. /bon. Maipelaetso/ (bap. tletlebo). Boipepeso (bo-ip-ep-saw) /self advertisement, pride/ Ketso ya ho ipepesa kapa ho bontsha bowena pepeneneng kapa pontsheng. Pontsho ya boikgohomoso kapa boikutlo ba maemo. Boiketsi ba ho pepesa. /bon. 0/. Boiphahamiso (bo-ip-ha-ham-is-aw) /self exaltation/ Ketso ya ho iphahamisa kapa ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. Boemo ba ho phahamisa kapa ho nyolla bowena. Boiketsi ba ho phahamisa. /bon. 0/.

35

36

Boiphapanyo (bo-ip-hap-an-yaw) /ignoring/ Ketso ya ho iphaphanya kapa ho etsa eka ha ho letho le etsahalang. Boiketsi ba ho fapanya. /bon. 0/. Boiphasollo (bo-ip-ha-sul-law) /self freeing/ Ketso ya ho iphasolla kapa ho tloha kholehong ka bowena. Boemo ba ho ntsha bowena ho kotsi eka lebelloang. /bon. 0/ Boiphediso (bo-ip-hedi-saw) /self extinction, suicide/ Ketso ya ho iphedisa kapa ho tlosa bophelo ka ho ipolaya. Phediso ya bophelo ka bowena bakeng sa bowena; boiketsi ba ho fedisa. Boiphekolo (bo-ip-ek-ul-aw) /self healing/ Ketso ya ho iphekola kapa ho tlosa mahlaba a mmele kapa bohloko ka bowena; boiketsi ba ho phekola. /bon. 0/. Boiphenetho (bo-ip-hin-net-aw) /self inflicting, suicide/ Ketso ya ho iphenetha kapa ho ikutloisa bohloko ka ho ikotla kapa ho ipolaya. Boiketsi ba ho fenetha. Boipherekanyo (bo-ip-he-rek-an-yaw) /self confusing/ Ketso ya ho ipherekanya kapa ho kopanya kelello ya hao ka bowena. Boemo ba ho jala morusu sehlopheng sa heno le ba heno. Boiketsi ba ho ferekanya. /bon. 0/. Boiphetetso (bo-ip-het-ets-aw) /revenge, vindictiveness, vendetta/ Ketso ya ho iphetetsa kapa ho ho pheta se entsoeng ho wena ke motho kapa ntho e itseng ka ho kgutlisetsa ketso e tshoanang; ketso ya ho busetsa molamu sefateng. Boiketsi ba ho phetetsa. /bon. 0/ Mael. Ho busetsa molamu sefateng: ho iphetetsa kapa ho etsa se entsoeng ho wena ho moetsi. Boiphethatso. Boipheto (bo-ip-het-aw) /self repeating/ Ketso ya ho ipheta kapa ho etsa ketso lekgetlo leleng. Ho etsa ntho hangata. Boiketsi ba ho pheta. /bon. 0/ (bap. Pheto). Boiphetolo (bo-ip-he-tu-law) /disguise/ Ketso ya ho iphetola kapa ho etsa phetoho chebahalong ya sebopeho kapa ponahalo. Boiketsi ba ho fetola. (bap. boikgakanyo). Boiphihlelo (bo-ip-hi-hle-law) /ability/ Tsebo ya ho etsa ntho tse ngata. Ketso ya ho iphihlela kapa ho tseba bongata ba dintho. Boiketsi ba ho fihlela. Boiphodiso (bo-ip-ho-dis-aw) /self calming/ Ketso ya ho iphodisa kapa ho kokobetsa mocheso. Ketso ya ho tseba ho tlosa lehlaba kapa bohloko ka bowena; boiketsi ba ho fodisa. (bap. Iphodisa). Boiphumano (bo-ip-hu-man-aw) /disillusionment/ Ketso ya ho iphumana kapa ho thola bonnete ka bowena ka mora ho jalletsoa. Ho thola nnete ka bowena ka mora ho phelekanyetsoa. Boiketsi ba ho fumana. (bap. thetsollo). Boiphutho (bo-ip-hut-aw) /collectiveness/ Ketso ya ho iphutha kapa ho etsa ketso ka hloko. Boemo ba ho sebetsa jwalo ka phutheho kapa sehlopha. Boiketsi ba ho phutha. Boipiletso (bo-ip-il-lets-aw) /an apeal/ Ketso ya ho ipiletsa kapa ho tletleba ka kotlo e ntshitsoeng. Pontsho ya ho se kgotsofale. Boiketsi ba ho biletsa. Boemo ba ho bontsha tletlebo kgahlanong le qeto kapa sepheto se entsoeng ke lekgotla la dinyewe; boipelaetso bo etsoang kgahlanong le sepheto kapa tsela eo dintho di etsahalang ka teng; tsela ya ho lla ka ho ipiletsa ho moetsi wa ketso kapa motho wa boemo bo hodimo. /bon. Maipiletso/ (bap. sello, tletlebo, boitlatlarietso). Boipipetso (bo-ip-pets-aw) /self destruction, self smothering/ Ketso ya ho ipipetsa: ho ikoala moya ka sepheo sa ho itlhokofatsa kapa ho ipolaya. Boipoho (bo-ip-u-haw) /egocentricity, selfishness/ Ketso ya ho ipoha, ipona kapa ho bontsha boikgohomoso ka ho shebana le ho natsana le bowena feela. Boiketsi ba ho boha. (bap. boikgantsho, boipono). Boipokellelo (bo-ip-ukel-le-law) /wealth accumulation, aggrandizement/ Ketso ya ho ipokellela leruo ka bowena. Ketso ya ho iketsa morui. Boiketsi ba bokellela. Boipokello (bo-ip-okel-law) /self accumulation/ Ketso ya ho ipokella kapa ho eketsa se teng bakeng sa bowena. Boiketsi ba ho bokella.

36

Bobokanya. show of/ Ketso ya ho ipontsha kapa pontsho ya bowena ka sebele. (mm. tokoloho). Boiketsi ba ho bolaya. Boiketsi ba ho bona. Boipolokelo (bo-ip-ulu-kel-law) /savings account/ Ketso ya ho ipolokela kapa ho beha chelete polokelong. Boiketsi ba ho bonahatsa.37 Boipolao (boi-pu-la-aw) /suicide/ Ketso ya ho ipolaya kapa ho fedisa bophelo ba hao ka bowena. Boiketsi ba ho qapa. Boemo ba ho hana dijo. qabantsha. /bon. Boipopokanyo (bo-ip-u-pu-kan-yaw) // Ketso ya ho ipopokanya kapa ho ba sebakeng seleseng jwalo ka dikokoanyana. Puo e hlokang nnete. Boiketsi ba ho qabanya. Ketso ya ho itaola kapa ho etsa borata. creativeness/ Ketso ya ho iqapela kapa ho hlahisa ntho e ncha kgetlo la pele. Boipuello (bo-ip-u-el-law) /eloquence. hunger strike/ Ketso ya ho itapisa kapa ho phela ntle le sejo. mokgoa wa ho ipolela molato ntle le ho qobelloa ke emong. sebolai. Boipuso (bo-ip-uso) /independence/ Ketso ya ho ipusa kapa boemo ba ho sebe tlasa taolo ya naha enngwe kapa motho emong. Boiketsi ba ho laela. Boiketsi ba ho lapa. Boiketsi ba ho qobella. Boitapiso (bo-it-ap-is-aw) /fasting. Polao. “boitaolo” le “boitaelo” a na le meelelo e fapaneng. Boitaolo (bo-it-a-ol-aw) /autonomy/ Boemo ba naha e tsamaisoang ke batho kapa baahi bateng ntle le tshihetso ya naha tse ding. boiketsi ba ho laola. coerciveness/ Ketso ya ho iqobella kapa ho etsa ketso e itseng ka sheshe ka bowena. 0/ (mm. Boitatolo (bo-it-at-ul-aw) /refuting/ Ketso ya ho itatola kapa ho hana se boleloang ka bowena ka ketsahalo e itseng. /bon. Boiqotsetso (bo-iqo-tse-tso) // Ketso ya ho iqotsetsa kapa ho nka qubung kapa bongateng ba ntho e itseng. (mm. Maitapiso/. Pono. Ratas. bontsha. qabanyo. /bon. polokeho). Boiqobello (bo-iqo-bel-law) /self coersion. /bon. 0/. polokong. boiketsi ba ho buella. Boitataiso (bo-it-ata-is-aw) /self discipline/ Ketso ya ho itataisa kapa ho etsa ntho ntle le thuso e itseng Boiketsi ba ho tataisa. Boiqabanyo (bo-iqa-ban-yaw) // Ketso ya ho iqabanya kapa ho etsa hore ho be le qabang ka bowena.0/. Boiketsi ba o bobokanya. Poloko. responsiveness/ Ketso ya ho ipuella kapa tsebo ya ho beha ntlha ka bowena ntle le thuso. Boiketsi ba ho bopa. ponano. Qabang. buisa. buang. popokanyo) /bon. Boitahlo (bo-it-a-hl-aw) /abscond/ Ketso ya ho itahla. Boipono (bo-ip-on-aw) /self centerdness. Boiqapelo (bo-iqa-pe-law) /invention. Boiketsi ba ho bontsha. Bua. egocentricity/ Ketso ya ho ipona kapa ho bona bowena feela ntle le motho e mong. Boipolelo (boi-pu-le-law) /confession/ Boemo ba ho bolela melato kapa dibe. (mm. 0/ (mm. Boiketsi ba ho qhena. Boiqheno (bo-iq-hin-aw) // Ketso ya ho iqhena. Boiketsi ba ho bolokela. qabana. Ratas). /bon. orderless/ Ketso ya ho itaela kapa ho etsa ntho ntle le ho joetsoa kapa taolo. bolaya). pontsho). ho nyamela kapa ho tsamaya ntle le ho bua. bona. qabantsho. qabantse). Bokgoni ba ho araba ka bokgeleke. puo. 37 . Boiketsi ba ho latola. qabanya. (bap. maipolelo/. Mantsoe. Boiqeko (bo-iqe-kaw) /slow moving/ Ketso ya ho iqeka kapa ho tsamaya hanyane ka ho itlhokomela. puisano). bone. Boiponahatso (bo-ip-ona-ha-tso) /transfiguration/ Ketso ya ho iponahatsa ka tsela e sa tloalehang kapa ho fetoha sebopeho se tsebahalang. buisana. (mm. (bap. qabane. boithatelo) Tlh. Boipontsho (bo-ip-onts-aw) /symbolism. sebui. buile. Ketso ya ho tsamaya nako e sa dumela kapa e sale teng. posing/ Ketso ya ho ipopa kapa ho lokisa sefahleho kapa mmele hore o hlahe hantle. Boiketsi ba ho busa. (bap. Boipopo (bo-ip-op-aw) /pose. Boiketsi ba ho lahla. mmolai. Boitaelo (bo-it-a-el-aw) /uncontrolableness.

(bap. Boithapello (bo-it-hap-el-law) /pray for self/ Ketso ya ho ithapella kapa ho rapella bowena ba hao. Boemo ba ho nka kotsi ka baka la tumelo. ho sala morao ha ho etsoa ketso tse itseng. (bap. Ketso ya ho shoela nnete. Boiketsi ba ho lesella. Boiketsi ba ho tela. entertainment/ Ketso ya ho ithapolosa kapa ho roba monakedi ka ho etsa ketso e itseng. lebatsoa. Boitekolo (bo-it-eku-law) /introspection/ Ketso ya ho itekola kapa ho sheba phoso kapa bofokodi ba hao. /bon. Maiteteko/. Boitesello (bo-it-esel-law) // Ketso ya ho itesella kapa ho tlohela mmele kapa kelello e etse borata. Boiketsi ba ho thaopa. Boiteto (boi-te-taw) /confrontation. Boiketsi ba ho lebala. Boithapoloso (bo-it-hap-u-lu-saw) /relaxation. Boiteteello (bo-it-ite-el-law) /overdressing/ Ketso ya ho iteteella: kaparo ya diphahlo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. Maitebalo/ (mm. /bon. Boiketsi ba ho teteka. Ketso ya ho etsa se lekanang bowena. Boithaopo (bo-it-ha-op-aw) /volunteering/ Ketso ya ho ithaopa kapa ho etsa se itseng ntle le ho joetsoa. Boiketsi ba ho thatafatsa. Kgongoana). lebetse. ho bua kgahlanong le motho ya tshajoang. Boiketsi ba ho rapella. /bon.38 Boitebalo (bo-it-iba-law) // Ketso ya ho itebala kapa ho se ele hloko ka bowena ba hao mabapi le kotsi e ka etsahalang. Lebala. (bap. Boitereko (boi-te-re-kaw) /smart dressing/ Ketso ya ho itereka: ho apara diphahlo tse ntle tse ncha. Boithatafatso (bo-it-ha-ta-fats-aw) /stubborness/ Ketso ya ho ithatafatsa kapa ho ba manganga kapa ho satallisa molala ha o joetsoa. Boitekanyetso (bo-it-ekan-yets-aw) /self sizing/ Ketso ya ho itekanyesta kapa ho nka moroalo o kgonahalang. /bon. Ho ya le kgongoana hodimo. tebalo) (bap. boikoetliso). Boiteboho (boi-te-bu-haw) /self rewarding/ Ketso ya ho iteboha: ho fa bowena lethonyana bakeng sa mosebetsi o phethiloeng. Maithaopo/ (bap. Boithapiso (bo-it-ha-pi-so) /leniency. ho lebana le kotsi ntle le tshabo. indulgence/ Ketso ya ho ithapisa: ho ba bonolo kgahlanong le. /bon. steadfastness/ Ketso ya ho itekanela kapa ho ba boemong ba botsitso ba kelello. /bon. Boitepelliso (bo-it-epel-lis-aw) // Ketso ya ho itepellisa kapa ho tlohela mmele hore o tepelle. Boithapollo (bo-it-hap-ul-law) /excercise/ Ketso ya ho ithapolla: ho koetlisa mmele kapa ho etsa hore mmele o be boemong bo botle ka ho ikoetlisa. ho qenehela motho ya entseng phoso. /bon. Boiketsi ba ho thapolosa. lebalang. /bon. Boiketsi ba ho lekanela. Ho se natse kotsi e ka etsahalang. /bon. Maitepelliso/. Maitelo/ (bap. Boitebelo (bo-it-eb-el-aw) /self guarding/ Ketso ya ho itebela kapa ho sheba bowena bakeng sa kotsi e ka hlahang. Maiteko/. /bon. Titiello). moitedi. Boithabiso (bo-it-hab-is-aw) /entertainment/ Ketso ya ho ithabisa kapa ho etsa monate ka ho bapala kapa ho ya sebakeng se natefatsang. /bon. Boiteko (bo-it-ek-aw) /an attempt/ Ketso ya ho iteka kapa ho etsa ketso eo ho nahanoang hore e thata. 38 . (bap. Boiketsi ba ho tepella. audacity/ Ketso ya ho iteta: ho ba le sebete sa ho loana kgahlanong le se tshajoang. Boitemoho (bo-it-emo-haw) /introspection. teto). Boitekanelo (bo-it-eka-nel-aw) /stability. tesello). Boemo ba ho nka mohato bothateng. iteta. tereko). Boitelo (bo-it-el-aw) /martyrdom/ Ketso ya ho itela kapa ho fana ka bophelo ba hao bakeng sa tumelo e itseng. Maitekanyetso/. forbearance. Maitebelo/. Maitemohelo/. self realisation/ Ketso ya ho itemoha kapa ho lemoha bowena ba hao. Maitekolo/. telo). Maitesello/ (bap. ho apara hantle haholo. Boiketsi ba ho lebela. Boiketsi ba ho lekola. moithaopi). Boiteteko (bo-ite-tek-aw) /self inflicting/ Ketso ya ho iteteka kapa ho ikutloisa bohloko ka ho ichapa kapa ho inatha. Boiketsi ba ho thabisa. lebatsa. Boiketsi ba ho lemoha.

Boemo ba ho etsa ketso e itseng ka borata kapa ka tsela e bontshang ho hana. Boitholelo (bo-it-hu-le-law) /neutrality/ Ketso ya ho itholela: tloaelo kapa mokgoa wa ho bontsha tlhokeho ya leeme kapa tsela e sa bontshahatseng kgetho e otlolohileng. rekoa). thibela. haholo ngoana. Mohl. Boitherelo (bo-it-he-rel-aw) /self decision/ Ketso ya ho itherela kapa ho etsa morero ka bowena. thetso). thibeha. 39 . /bon. Maitherelo/. (mm. Ketso ya ho ithata. Boithero (bo-it-he-raw) /self scheming. Boiketsi ba ho ithata. thibane. Boithekiso (bo-it-hek-is-aw) /marketing. timaka. nna ke tla ba bontsha boitholelo tabeng ena: nkeke ka hlahisa maikutlo a ka.39 Boithatelo (bo-it-ha-te-law) /preference/ Ketso ya ho ithatela: ho rata ka ho kgesolla kapa ka kgetho ya motho ya kgethang. ho llela ntho tse sa lleloeng kapa tseo ho seng lebaka la ho di newa. mokgoa wa ho etsa dintho ka tsela e hlokang tshekamelo ka ho thola kapa ho se bontshe maikutlo. timo. le hlalosang tsebo ya hae ya kgale le ya joale ka mosebetsi oo a o batlang. Tiisetso. Boiketsi ba ho ratela. Boithekiso (bo-it-hek-is-aw) /curriculum vitae. (bap. rerang. Boithibo (bo-it-hib-aw) /self control. Boiketsi ba ho tiisa. time). Ho ba mokhachane kapa moimana. Morena De Klerk o bontsha boitholelo ha ho buuwa ka ditaba tsa kgethollo. boiketsi ba ho rekisa. thibisa. bed wetting/ Ketso ya ho ithotela: ho rotela diphahlo kapa moalo ntle le boikemisetso. Maithepetliso/. Hobaneng eka o sebedisa boitholelo tje monna. Che. (mm. Boiketsi ba ho rera. Boiketsi ba ho tima. Ketso ya ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya dipuisano. self marketing/ Ketso ya ho ithekisa kapa ho bapatsa le ho reneketsa bowena ba hao ka ho bua kapa ho ngola se itseng ka bowena ba hao. Boitiiso (bo-it-is-aw) /self strengthening/ Ketso ya ho itiisa kapa ho etsa hore mmele. rerisa. thoalo). /bon. ho balabala ntle le lebaka le utloahalang. rerela. caucus/ Ketso ya ho ithera kapa ho rera ka ntho kapa motho. Maithekiso/ (mm. Ho ba mmeleng. Boiketsi ba ho thonkga. /bon. Boithohako (bo-it-hwak-aw) /self insulting/ Ketso ya ho ithohaka kapa ho bua tlhapa e lebesitsoeng ho bowena. rekile. (bap. CV/ Lengolo le ngotsoeng ke motho ya batlang mosebetsi. boiketso ba ho thepetla. Boithepetliso (bo-it-hep-e-tlis-aw) // Ketso ya ho ithepetlisa kapa ho bontsha ho tefa. thibaka). rekela. Reka. Boithusi (bo-it-hu-si) /self help/ Ketso ya ho ithusa kapa ho fana ka tshehetso bakeng sa hao kapa bowena. timme. Boiketsi ba ho thiba. Boiketsi ba ho rohaka. Boithotelo (bo-it-hu-te-law) /self pissing. Boithoalo (bo-it-hwal-aw) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana popelong kapa ho emara. Setlankane sa boitlhaloso sa motho ya batlang mosebetsi. ho batla. thibo. Tima. timana. restrain/ Ketso ya ho ithiba kapa ho kgona ho itshoara kgahlanong le ho etsa ketso e itseng. Boitimo (boi-ti-maw) /fasting/ Ketso ya ho itima sejo kapa ho hana dijo ka mabaka a itseng. rekisang. /bon. thibang. kelello kapa bowena ba hao bo be matla. rerile. Boiketsi ba ho thusa. Lefu la serota. Boiketsi ba ho roala. keketseho ya bohloko ba leqeba e bakoang ke monga lona. thibile. rekelana. Boiketsi ba ho itherela kapa ho nka qeto ka bowena. rekisa. timang. rerelana). Thiba. (mm. 0/. Boiketsi ba ho thetsa. ntho e itseng ka ho kgetha le nako eo e batloang ke yena. Rera. Boithati (bo-it hat-i) /neatness/ Boemo ba ho bontsha makgethe kapa bohloeki. Boithetso (bo-it-hets-aw) /self decieving/ Ketso ya ho ithetsa kapa ho nahana hore ntho e ka tsela e itseng empa ho se jwalo. bontsha maikutlo a hao! Boithonkgo (bo-it-hun-kgaw) /injury aggravation/ Ketso ya ho inthonkga: ho etsa hore bohloko ba leqeba ho eketsehe.

Boemo ba ho ipaballa. Boemo ba ho kgalema bowena ba hao bo sa lokang. tlamme. tlamana. (bap. (mm. hlahafetse. Boiketsi ba ho hlekefetsa. hlalosang. (bap. Boitjariso (bo-it-ja-ris-aw) /self commitment/ Ketso ya ho itjarisa kapa ho nka moroalo ka bowena ntle le taelo. Boemo ba ho ikhalefisa. /bon. (mm. Maitjoetso/ Boitlamahanyo (bo-itla-ma-han-yaw) /association.40 Boitjalo (bo-it-jal-aw) /seed dispersal/ Ketso ya ho itjala kapa ho hlaha hoa semela kapa sejalo ntle le ho jaloa. tlhahafatso). Boiketsi ba ho tlama. Boitlhaloso (bo-itl-ha-lu-saw) /identification/ Ketso ya ho itlhalosa kapa ho hlalosa bowena ba hao le morero wa hao. Hlalosa. Boiketsi ba ho hlahafatsa. undertaking. complaning/ Ketso ya ho itlatlarietsa kapa ho balabala lolololo. tlamaka). Boiketsi ba ho tlatlarietsa. Boiketsi ba ho hlahisetsa. Boiketsi ba ho hlahloba. hlahafatsa. Maitlamo/ (mm. jalang. Boitjoetso (bo-it-jwe-tsaw) /self discipline/ Ketso ya ho itjoetsa kapa ho ikgalema ka bowena ntle le tshutshumetso ya mang kapa mang. hlalositse. tlhaloso). boiketsi ba ho tlamahanya. Boitlhatlhobo (bo-itl-ha-tl-hu-baw) /self-analysis/ Ketso ya ho itlhatlhoba kapa ho sheba phoso kapa dintle le dibe tsa hao. Hlaha. Boiketsi ba ho hloekisa. Boiketsi ba ho hlahisa. Boemo ba ho bontsha hore o mang. Hloekisa. tlamolla. Ketso ya ho dumela ho etsa ketso e itseng tlasa tumellano. jalaka. bonyofu). tlamang. jetse. tlamo. Boiketsi ba ho joetsa. Boemo ba ho kena mathateng ka bowena kapa ho kena tabeng tse boima ntle le ho laeloa. hlolosetsa. Boitlhahiso (bo-itl-ha-hi-saw) /manifestation/ Ketso ya ho itlhahisa: ho ba pontsheng ya leihlo moo ho bonahalang mekgoa. Boitlhahiso (bo-itl-ha-is-aw) /self appearing/ Ketso ya ho itlhahisa kapa ho hlaha ka bowena ntle le ho batloa. Boiketsi ba ho jala. Boitlhokomelo (bo-itl-haw-kom-el-aw) /self caring/ Ketso ya ho itlhokomela kapa ho nka bohato ba ho thibela kotsi pele e hlaha ka bowena. Boitlhahisetso (bo-itl-ha-his-ets-aw) /self producing/ Ketso ya ho itlhahisetsa kapa ho etsa ka ho sibolla ntho ka bowena. Boitlhekefetso (bo-itl-hi-ki-fe-tso) /self inflicting/ Ketso yaho itlhekefetsa kapa ho ikutloisa bohloko ka baka le itseng. choachoaselo). Ketso ya ho hlobola diphahlo ka bowena. tlhahafiso. boipaballo). Boitlhetlheello (bo-itl-hetli-el-law) /overdosage/ Ketso ya ho itlhetlheella kapa ho ipha dijo tse ngata hofeta tekanyo. jalajala. (bap. sebopeho le boemo. Boitlhahafatso (bo-itl-ha-fats-aw) // Ketso ya ho itlhahafatsa kapa ho iketsa bohale ka lebaka le itseng. Tlama. boiketsi ba ho hlalosa. Boemo ba ho bua haholo. hloekisitse. /bon. tlamang. tlamahanya). (mm. hlahafala. Boiketsi ba ho hlobodisa. Boiketsi ba ho jara. Boitlheketlho (bo-itl-hek-etl-haw) /self shaking/ Ketso ya ho itlheketlha kapa ho tsitsinyeha ntle le ho etsisoa joalo. Boitlhobodiso (bo-itl-hu-bu-dis-aw) /self empoverishing/ Ketso ya ho itlhobodisa kapa ho etsa hore o futsanehe ka bowena ka baka la ketso tse itseng. tlamme. Jala. Boemo ba ho tsitsinyeha ka bowena. Boitlamo (bo-i-tla-maw) /commitment. 40 . tlhoekiso). Ketso ya ho tjeka ka baka la mmino. Boitlatlarietso (bo-i-tla-tla-ri-ets-aw) /nagging. jalla. affiliation/ Ketso ya ho itlamahanya kapa ho kgetha ho wela ho mokga o itseng ka bowena ntle le taelo. (mm. Tlama. (bap. hlahafisa. hloekisang. (mm. Boiketsi ba ho hlehleella. vow/ Ketso ya ho itlama kapa ho nka kano. Boiketsi ba ho hlekehla. wa hokae. boiponahatso). Boitlhoekiso (bo-itl-hwe-kis-aw) /purification/ Ketso ya ho itlhoekisa kapa ho tlosa sekodi mmeleng ka ho hloekisa kapa ho hlatsoa ka ntho e itseng. boiketsi ba ho hlokomela. jadile. tjalo).

Boitsamaiso (bo-its-ama-is-aw) /independence/ Ketso ya ho itsamaisa kapa ho etsa ntho ka bowena ntle le thuso. ho hlahisoa sehlopheng kgetlo la pele. tsebisa. motsamai) (bap. Boiketsi ba ho tseka. tlhopho). Hlompha. boipuso). Boiketsi ba ho lokisetsa. Boitsebo (bo-its-eb-aw) /self awareness/ Ketso ya ho itseba kapa ho tseba bowena ba hao ka botlalo. hlomphaka. Boitsebiso (bo-its-ibi-saw) /introduction/ Ketso ya ho itsebisa kapa ho hlalosa bowena ba hao. Maitlhompho/. (bap. leading/ Ketso ya ho itlhoma pele kapa ho ba ka pele. Boitshebetso (bo-its-he-bets-aw) /self employment/ Ketso ya ho itshebetsa kapa ho sebetsa ntle le ho ba mosebeletsi wa motho e mong. tsekisana. 41 . /bon. Tlohelo). Boiketsi ba ho tshabehisa. Boitloaetso (bo-itl-wa-ets-aw) /addiction. (mm. (mm. tsebile. tsamaisa. Boitokollo (bo-ito-kol-law) /resignation/ Ketso ya ho itokolla: ho lesa mosebetsi. ketsahalo e bonahatsoang le ho tsebahatsoa qalong. launch. e tlang ho etsahala nako e tlang. ho joetsoa ka melao ya mosebetsi lekgetlo la pele. Boiketsi ba ho hloma pele. Boitlontlollo (bo-itl-ontl-ul-law) /self humilation/ Ketso ya ho itlontlolla kapa ho etsa ketso e kgesehang ho wena. Boemo ba ho se nkele batho fatshe. hlophehile. Maitlhophiso. Tsamaya. Boitokisetso (bo-it-uki-se-tso) /readiness/ Ketso ya ho itokisetsa kapa ho ba maemong a ho etsa ketso e itseng. Boemo ba ho utloisisa bowena ba hao.41 Boitlhomopele (bo-itl-haw-maw-pi-li) /a lead. Boiketsi ba ho hlophisa. Boiketsi ba ho hlonama. Boitlhonamiso (bo-itl-hu-na-mi-saw) /self saddening/ Ketso ya ho itlhonamisa kapa ho etsa ketso tse etsang hore o hloke monate. setsebi) /bon. Tseba. Boiketsi ba ho hlompha. Boemo ba ho dula o itlhophisitse. motsamao. ho se tsoelepele ka ho sebetsa. tseko. (mm. tsebiso. Boitshabehiso (bo-its-ha-be-his-aw) // Ketso ya ho itshabehisa kapa ho etsa sebopeho sa hao se be sebe kapa se mpefale. hlopheha. Boitlhopho (bo-itl-hup-aw) /self troubling/ Ketso ya ho itlhopha kapa ho ithaopa ho etsa ketso e itseng bakeng sa motho emong kapa bowena. Tseka. disagreement/ Ketso ya ho itoantsha kapa ho se dumellane ka taba kapa ketso e itseng pakeng tsa batho kapa mokgatlo. (mm. hlomphile. Boitsebahatso (boi-tse-ba-ha-tso) /induction. Hlopha. tsekisaka. Boemo ba ho laola bowena. tsamayang. tsekile). Boitokiso (bo-it-uki-saw) /preparedness/ Ketso ya ho itokisa kapa ho ba malala-alaotsoe. /bon. ho tlohela tshebeletso. tsekisitse. Maitlontlollo/. tsebang. tsebano. Boemo ba ho ja tloae. hlomphana. presentation. Boiketsi ba ho sebetsa. Boiketsi ba ho hlopha. tlhompho) /bon. Boitlhompho (bo-itl-homp-haw) /self respect/ Ketso ya ho itlhompha kapa ho lesa ketso tse ka o tlontlollang kapa tsa o tshehisa ka batho. tsekisa. kapa ho nka ketapele hoa sehlopa sa ditlhodisano kapa sebapadi sa papadi e itseng. Maitsebiso/. Mokgoa wa ho ba maemong a lokileng bakeng sa ketsahalo e itseng. mohlophehi. tsebana. hlompheha. tsekang. selelekela). Boemo ba batho ba ntoeng ya boipuso. tlhompho) (bap. Boitlhophiso (bo-itl-hop-is-aw) /preparation/ Ketso ya ho itlhophisa kapa ho itukisetsa ketsehalo e itseng. sebopeo le hore o mang. Boiketsi ba ho loantsha. Boiketsi ba ho tlontlolla. (bap. tsamaile. /bon. addictiveness/ Ketso ya ho itloaetsa kapa ho ba lekgoba la ketso tse itseng. boitukiso). Maitloaetso/. mohlomphehi. tsebo. Boitseko (bo-its-ek-aw) /freedom struggle/ Ketso ya ho itseka kapa ho loanela tokoloho kapa ditshoanelo. hlophile. debut/ Ketso ya ho itsebahatsa: ho bonoa lekgetlo la pele. Boiketsi ba ho tseba. (mm. tlhopheho. boiketsi ba ho tsebisa. (bap. Boemo ba ho ba malala-a-laotsoe. Boemo ba ho tsebahatsa bowena ba hao. Boitoantsho (bo-it-wants-haw) /conflict.

(mm. Boitshokolelo (bo-its-huk-ul-el-aw) /self suffering/ Ketso ya ho itshokolela kapa ho sokola ka bowena ntle le ho sokodisoa. Boemo ba mmele o moholo hofeta tekanyo. tshitiso). Boitshukudiso (bo-its-huk-udi-saw) /self troubling/ Ketso ya ho itshukudisa kapa ho etsa ketso tse sokodisang bowena.42 Boitshepo (Bo-its-hep-aw) /confidence/ Ketso ya ho itshepa kapa boikutlo ba ho ba mohlodi. e tlontlollang. Boemo ba ho etsa ketso e senang mosola. Boitshoabiso (bo-its-hwa-bis-aw) /self disappointing/ Ketso ya ho itshoabisa kapa ho phoqa bowena ka ketso tse itseng. Boemo ba ho ba haufi. tsebo ya ho hlola mofutuhi kapa sera ntle le thuso. sokolaka. boiketsi ba ho sita. soabile. (mm. Boemo ba ho kokobetsa bohloko ba pelo kapa maikutlo. Soaba. sitile. ho etsa matsapa a ho phethahatsa ketso e itseng bakeng sa motho emong kapa bowena. Boitshidiso (bo-its-hi-dis-aw) /self condolence/ Ketso ya ho itshidisa kapa ho thoba bohloko ba pelo kapa maikutlo ka bowena. Boiketsi ba ho sotetsa. Boitshihlollo (bo-its-hi-hlul-law) /conception. overweight/ Ketso ya ho itshita kapa ho ba le mmele o motenya kapa boima haholo. Boiketsi ba ho soabela. etiquette/ Ketso ya ho itshoara kapa ho bontsha mokgoa o motle. Lentsoe le nepahetseng ke “boitshokodiso” hofeta “boitshukudiso” 42 . Boitshoenyo (bo-its-hwen-yo) /an attempt. Boiketsi ba ho sokodisa. Boitshokodiso (bo-its-huk-dis-aw) /self troubling/ Ketso ya ho itshokodisa kapa ho etsa hore o sokole ka bowena. (mm. copy/ Ketso ya ho itshoantshisa kapa ho etsa hore ntho di tshoane kapa di shebahale ka tsela e le nngwe. accouchment/ Ketso ya ho itshihlolla kapa ho tsoala ngoana kapa lekgabunyane. Boemo ba ho ikutloa o le motle kapa o ka hlola. sihlolla). Boemo ba ho nka mohato o boima ka bowena ka baka la tshokolo kapa tshotleho. tshokolako). Boiketsi ba ho tshidisa. Boiketsi ba ho sokodisa. tshireletso). Maitshoenyao/. Boemo ba ho ithiba ho se etse ketso e itseng. Boitshoaro (bo-its-hwa-raw) /behaviour. sokolang. Boiketsi ba ho soabisa. Boiketsi ba ho sokolela. Sita. /bon. Boitshohlometso (bo-its-hu-hlu-me-tso) /interruption/ Ketso ya ho itshohlometsa: ho kena ditabeng tse sa ameng moetsi. tshoabo) /bon. (bap. Boemo ba ho etsa hore o tshoehle ka bowena. protection/ Ketso ya ho itshireletsa: ho kgona ho loana kgahlanong le sera ntle le ho thusoa. (bap. diitshoantshisi/. Boiketsi ba ho sotla. Boitshotlo (bo-its-hot-law) /self suffering/ Ketso ya ho itshotla kapa ho baka tshotleho ka bowena ka ketso tse itseng. sokotse. tshoabiso. Boitshito (bo-its-hit-aw) /obesity. Boiketsi ba ho tshoenya. Boitshireletso (bo-its-hi-re-le-tso) /self defence. Masoabi. /bon. Boemo ba ho ba le tshoabo. Boiketsi ba ho tshoantshisa. sitiloe. sitoa. soabang. Tshihlollo. tshokodiso. Boitshoantshi (bo-its-hwa-nts-hi) /duplication. Boitshoabelo (bo-its-hwa-bel-aw) /embarrassment/ Ketso ya ho itshoabela kapa ho ba dihlong ka bowena ba hao ka baka la ketso e itseng. Sokola. Maitshoantshiso. /bon. Boitshotetso (bo-its-hot-ets-aw) /self approaching/ Ketso ya ho itshotetsa kapa ho atamela pela motho kapa ntho e itseng. Tshohlometso). an endevour/ Ketso ya ho itshoenya kapa ho leka ho etsa ntho e itseng bakeng sa motho e mong. maitshoabelo/. sokodisa. Boiketsi ba ho tshepa. Boemo ba ho nka diketso tsa tshokolo. Boiketsi ba ho sihlolla. soabisa. Boiketsi ba ho tshoehlisa. Tlh. ho etsa ketso e itseng ntle le tumello kapa taelo. (bap. tshito. manner. sitisa. tshokolo. Boitshoehliso (bo-its-hwe-hlis-aw) /self dirty/ Ketso ya ho itshoehlisa kapa ho itshilafatsa. boiketsi ba ho tshoara. Matshidiso/.

moitshunyatshunyi) /bon. (bap. Bojoalo (bo-jwa-lo) /typical/ Sebopeho seo ntho kapa motho a hlalosoang ka sona se nepahetseng ka botlalo. /bon. boqaba). sokotse. Bojoang (bo-jwa-ng) /grass/ Semela se ka sebedisoang molemong wa phoofolo kapa motho bakeng sa ho jewa kapa ho etsa mosebetsi o itseng. Bojoale (Bo-jwa-le) /present/ Nako yona ena. Boemo ba ho ja dikatana ka baka la ho sokola kapa bosio ba dijo. Boemo ba ho thaba kapa ho ba motlotlo haholo. drop out/ Boemo ba sekakalope kapa motho ya tsamayang ntle le morero kapa sepheo. Bokahodimo (bu-ka-ho-di-mu) /top of. (bap. Mohl. tshokodiso. Boitshunyatshunyo (bo-its-hun-ya-ts-hun-yaw) /interference/ Ketso ya ho itshunyatshunya kapa ho kena ‘taba tse sa batleng wena. Boiketsi ba ho tumisa. self exaltation/ Ketso ya ho itumisa kapa ho etsa setumo bakeng sa hao kapa bowena. /bon. Boitumiso (bo-it-umi-saw) /self fame. Eseng hosane kapa maobane empa kajeno. Boemo ba ho ba ditabeng tse sa hlokeng boteng ba hao. Boemo ba ho iphahamisa kapa ho ipeha boemong bo hodimo ka bowena. (bap. upper/ Sebaka se hlahelletseng hodimo. bojabotseha). Malala a laotsoe. sebaka se ka hare sa ntho e itseng. Mokgoa wa sekgalekgale wa ho phela. Bojoala (Bo-jwa-la) (bojwala) /beer/ Seno se tahang kapa tawang.43 le ha batho babang ba rata ho sebedisa lentsoe lena ka modumo wa “U” o tebileng haholo. Bokaba (bo-ka-ba) /primitive/ Boemo ba motho kapa ntho e sa hlalefang. 0/. readiness/ Ketso ya ho itukisa kapa ho ba makgatheng a ho etsa ketso e itseng. sokodisa. Boitukiso (bo-it-uk-is-aw) /preparedness. e aparetseng boholo ba naha. Ho boka dikgomo: ho dumedisa. 0/. Motsotsong ona. Re a tseba hore ke bojoalo ba hae. Honajoale. Tloaelo 43 . Ho boka ha di oroha: ho lebella sephetho sa se etsahalang kapa se buuwang honajoale. Nako yona ena. /bon. joala). Tloaelo tsa leqaba. Mael. Ho bontsha teboho ka pina kapa diketso tse itseng. sokolang. Boitumelo (bo-it-ume-law) /happiness/ Ketso ya ho itumela kapa ho bontsha thabo e kgolo bakeng sa bowena. lefetodi la bokatlase. Hangata lentsoe lena le sebedisoa ke Batswana. hamorao. Ketso ya motho kapa ntho e sa rutehang. tshokolako) /bon. Bokahare (bu-ka-ha-re) /an inside of/ Dipakeng tsa ntho e itseng. Majoang/. Boka (bo-ka) /to make love. Seno se kopantsoeng ka metsoako ya ditomoso. sunyasunyile. fatshe ka hara ntlo kapa thepa ya ka tlung e phatsimisoang. Mael. Tlh. bohare). /bon. tshokolo. Sokola. 0/. Boiketsi ba ho dumela. to have sex/ Ho robala le motho e motona kapa e motshehadi ka baka la ho kotana. Boka (bu-ka) /polish/ Mafura a tlotsang dieta. mejadikata/.Tem. (mm. Boiketsi ba ho sunyasunya. Bokakalope (bo-ka-ka-lu-pe) /vagrance. Basotho ba boroa ha ba sebedisa lentsoe lena ba poma “bo” mme ho sale “joang”. Maitshukudiso/. boemo bo bonahalang ka sebopeho sa sona se hlahelletseng. Bojadikata (bo-ja-di-ka-ta) /great starvation/ Tlhokeho ya dijo e kgolo ka ho fetisisa. /bon. (mm. Boka (bo-ka) /praise/ Ho paka boholo ba Modimo le matla ohle a Hae. sokolaka. Boiketsi ba ho tsitsinya. sa riteloa mme sa tlhotloa. Boiketsi ba ho lokisa. Bojabotsheha (bu-ja-buts-he-ha) /eat-and-smile-person/ Motho ya dulang a bososela kapa a tsheha ha a ja. Mokgoa wa motho ya joalo. Sunyasunya. Boitsitsinyo (bo-its-its-in-yaw) /action plan/ Ketso ya ho itsitsinya kapa ponahalo ya ho nka mohato kapa bohato ka ketso e itseng. majaatsheha/ (mm.

Bokebekoa (bo-ke-be-kwa) /crime/ Ketso ya motho ya phelang ka ho utsoa. Monyako. Bokaota (bo-ka-o-ta) /vagrant. Bokamorao (bu-ka-mu-ra-u) /back side/ Lehlakore le ka morao la mmele kapa ntho. Lesoba la ho kena ka hare. dikgobi/. kgoedi kapa selemo se tlang. (bap. rolling stone/ Boemo ba motho ya tsamayang dibakeng tse ngata ntle le morero kapa sepheo sa bohlokoa. Ho robalana pakeng tsa motho e motshehadi le e motona. Boemo ba ho ba moimana kapa ketso ya ho emara. lefetodi la bokapele. Ho nka ho tloha fatshe. Ho eketsa ka ho ngatafatsa. 0/. (bap. (mm. Sekebekoa). Boemo ba ho betla sefate. eo le ha e le teng leihlo le kgonang ho bona bokahare ba yona. lejoe kapa ntho e itseng ho etsa setshoantsho. (bap. Ketso e bontshang hose be le thahasello kapa botio ba ketsahalo e etsoang. motsotsoana. Tlh. e pepeneneng. Lefetodi la bokahare. Bokella (bu-kel-la) /collect/ Ho etsa qubu kapa qhowa ya dintho. (bap. Bokella (bu-kel-la) /to assemble. lehlafi). (bap. Ketso ya ho bopa kapa ho etsa setshoantsho ka sefate. sekgobi. qhekanyetsa le ho hlekefetsa ho fihlella seo a se batlang. 44 . Nako e latelang e tlang ho fihla ka mora nakoana e itseng. hora. Bokantle (bu-ka-ntle) /crust. kgobang. Boemo ba mohlankana kapa monna ya ketso tse ntle kapa mekgoa e metle. ponahalo ya ntho ha e hlauwe ka pele. lejoe kapa ntho e itseng. Bokeletsa (bu-ke-le-tsa) /accumulate. Ho ba teng nqa e le nngwe kapa sebakeng seleseng. Makgabane/. transparent. Bokanya (bo-kan-ya) /unify/ Ho etsa hore batho kapa dintho di be sebakeng seleseng. Kamoso). Bokeno (bu-ken-aw) /entrance/ Sebaka seo batho ba tsamayang ho sona ha ba kena moahong o itseng. Ho etsa hore batho ba be pitsong. to amass/ Ho etsa hore batho ba be bakeng seleseng. Kgoba. Ho kgobokana nqa e le nngwe. kgobile.44 le mokgoa wa motho ya hlolehileng dithutong tsa hae ebile a etsa diketso tse mpe haholo. bomorao. (bap. lekaota). Lentsoe le nepahentseng ke “bokakalope” hofeta “boqaqalope”. mokgoa wa lekako. Bokeleme (bo-ke-le-me) /chicanery/ Ketso ya ho sebedisa puo ya ho jalletsa. ho etsa hore batho kapa dintho di be mmoho sebakeng seleseng. ponahalo eo leihlo le e bonang. mosebetsi wa sekeleme kapa moqhekanyetsi. bokebekoa). Bakgobi. ntle le bokahare ba yona. Bokapele (bu-ka-pe-le) /front side/ Lehlakore le ka pele la mmele kapa ntho. Ho thonaka ka ho etsa bongata ba ntho. Bokgobi (bo-kgo-bi) /sculpture/ Mosebetsi wa mokgobi kapa sekgobi. (bap. (bap. kgobo. outside of/ Sebopeho sa ntho ha e shejoa kapa e hlahlojoa kantle. Bokanqane (bo-ka-nqa-ne) /transparence. tlhokeho ya mafolofolo le botio. Bokgachane (bo-kga-cha-ni) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana ka mpeng kapa boteng ba bophelo ka popelong ya mosadi kapa motho e motshehadi. Bokako (bo-ka-ku) /frivolousness/ Ntle le ho tia kapa pontsho ya botio. Bokgabane (bo-kga-ba-ni) /gentlemanlike. bokamorao). porosity/ E bonahalang kapa e bonahatsang bokahare. gentleness/ Ketso ya ho ba kgabane kapa ho bontsha tlhompho. letsatsi. Nako e tlang. mokgobi) /bon. Bokana (bo-ka-na) /to gather/ Ho ba mmoho kapa kaofela. Mosebetsi wa sekebekoa kapa motho ya utsoang le ho qhekanyetsa. lemati. conglomerate/ Ho etsa hore dintho di be ngata kapa di ngatafale. Kgabane) /bon. Bokana (baw-ka-na) /to have sex with/ Ketsetsano ya ho boka. Bokamoso (bo-ka-mus-aw) /future/ Motsotso. /bon. Boemo ba motho ha bo hlalosoa ho ya ka nako e tlang. Kotana).

boemo le tloaelo e lebisang kotsing ka lebaka la bohlasoa ba moetsi. /bon. carelessness/ Boemo ba ho ba sekgoahlapa kapa motho ya bohlasoa. Bokgoni (bo-kgo-ni) /capability/ Ketso ya ho kgona kapa ho tseba ho etsa ntho e itseng ka bokgabane. bona. Boemo ba motho ya tsebang ho bina. Ketsahalo ya polelo kapa maemo a ntho e etsahetseng kgale. Bokhokho (bo-kho-kho) /pap crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng. Boemo ba mokoma. Bokgonono (bu-kgaw-naw-naw) /scepticism/ Boteng ba pelaelo kapa ho se tshepe. Ponahalo ya tshabo ya ho ithaopa kapa letsoalo la ho etsa ketso e itseng. /bon. Bokgoahlapa (bo-kgwa-hlap-a) /untidiness. kgutsufatsa. Ketsahalo e etsahetseng pele ho hona joale. Letlalo la sejo se itseng ha se chele. oversight/ Mokgoa wa ho baka diketso tse lebisang kotsing kapa tsietsing eneng e ka qojoa. Bokollisa (baw-kawl-li-sa) /cause to cry/ Ketsiso ya ho bokolla. Sekoeta). Boemo ba ho ba mokoma kapa ngaka e laolang ka masapo le ho sebedisa methokgo. kgonne. Boemo ba ntho kapa motho ya seemo seseng seholo ho ya hodimo. bokhalokhalo). boqhetseke kapa botle. Seboko) /bon. Ketso ya ho etsa ntho tsa sekgale kgale. makhalokhalo/. kgutsofatso. /bon. Tlhokeho ya makgethe kapa ho se ithate. Boemo ba ho koetela kapa ho nka ntle le tumello. uncivilised act/ Boemo ba koata kapa motho ya etsang diketso tse sa tsamaisaneng le sejoalejoale. Kgona. (bap. kgeleketso. kgono). Boemo ba ho ba le lekgonono. Bokoeta (bo-kwi-ta) /hijacking/ Ketso ya sekoeta kapa motho ya nkang motho emong ka mahahapa. Bokgutshoanyane (bo-kguts-wan-yan-e) /shortness. Mosebetsi wa lekgoba. Bojoale). Bokgoahlapa (bo-kgwa-hlap-a)/negligence.45 Bokgale (bo-kga-le) /past tense/ Ntho kapa ketso e etsahetseng nako e fitileng kapa kgale. Bokgoba (bu-kgaw-ba) /bondage/ Boemo ba lekgoba kapa motho ya sebedisoang ka thata a sa lefjoe. makhokho/ (bap. Kgutshoanyane. Ka tsela eo eseng telele. parsimonity/ Boemo ba motho ya timanang haholo. thetsa. Mosebetsi kapa boemo ba lekoala. mokgutshoanyane). Sekgoahlapa). Diboko/. disregard. Bokoma (bo-ko-ma) /an act of being a traditional healer/ Boemo ba ho ba mokoma kapa motho ya fodisang wa setho ka ho sebedisa mothokgo kapa taola. Bokolla (bo-kol-la) /to cry/ Ho bontsha bohloko ka ho ntsha keledi kapa ho hoeletsa haholo. leqaba). (mm. Boemo ba ho ba 45 . Ketso ya ho sebetsa ka thata ntle le moputso. Bokgeleke (bo-kge-le-ke) /good singing. utloa. koata. kapa ho bontsha diketso tsa motho kapa phoofolo e phelang. stardom/ Ketso ya ho ba kgeleke kapa ya ho tseba ho bina. rera. Kgeleketsa. Ponahalo kapa tsebo ya ho tuma ka baka la mmino kapa ho bua haholo. Bokgonatha (bu-kgu-na-tha) /stinginess. Ho lla haholo ha bohloko. motho ya sa faneng ka seo anang le sona le ha se le sengata. kgeleke). (mm. (mm. Bokoala (bo-kwa-la) /cowardice/ Boemo ba lekoala kapa motho ya tshabang ho loana kapa ho ya ntoeng. in short/ Ketso ya ho ba kgutshoanyane kapa ho hloka bolele. kgutsufala. pohahalo ya ho tsilatsila kapa ho belaela. Bokhalokhalo (bu-kha-lu-kha-lu) /pap crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng. Lentsoe le bontshang ketsahalo e etsahetseng kgale kapa nako e fetileng. kgonahala. Bokoata (bo-kwa-ta) /barbarism. maboko/. letlalo la sejo se itseng ha se chele. (mm. (bap. Phodiso ka ho laola le tshebediso ya moriana wa setho. (bap. (bap. Boko (baw-kaw) /brain/ Bokahare ba lehata kapa lesapo la hlooho moo ho nang le lero seka sereledi seo eleng sona se ikarabellang bakeng sa ho nahana. kajeno. kgutsufalo.

/bon. dinaha kapa mekgatlo. Bolacha (bo-la-cha) /simple/ Ka tsela e bobebe kapa e bobebo. makuduba/ (bap. lekomonisi). Ha bonolo ntle le tshitiso. Tshepiso enang le tiisetso e 46 . (bap. Mohl. boemo ba molebadi. (bap.46 nkgekge kapa ngaka ya setso e sebedisang ditaola kapa moriana wa setho. Ho tlosa bophelo kapa ho etsa hore motho kapa ntho e phelang e shoe. O bua ka bohobe bole. Bola (bo-la) /to get rotten. tumelo le moetlo o sebedisoang ke lekomonisi kapa motho wa naha ya makomonisi. Ho etsa hore ntho e nkge ka baka la ho hloka bophelo bo botle kapa bokgale. (bap. Ka tsela e bonolo e hlokang bothata. selao). (bap. Bokopa (bo-kop-a) /without tail/ E hlokang mohatla. ho se hopole se etsahetseng ka botlalo. Mphe bohobe bolala. Moetlo wa ho beha maruo a naha mmusong le batho ba teng. pokola. tebatso. malekana/. Bosio ba mafolofolo kapa matjato. Bolehe (bo-le-he) /stupidity/ Boemo ba selehe kapa motho ya hlokang bohlale kapa tlhalefo ka ketso tsa hae. Bolala (bo-la-la) /that one over there/ Lesupi le bontshang ntho e hole e qalang ka tlhaku “B” . mabolakara/. Bokomonisi (bo-ko-mo-ni-si) /communism/ Mokgoa. Ketso tse hlokang tjantjello kapa mafolofolo. /bon. lentsoe le sebedisoang ho supa ntho e hole ka ho toboketsa. 0/ Mael. Bolaisoa (bo-la-is-wa) // Boetsuwa ba ho bolaisa. E senang mohatla kapa mosela. koatola. purulence/ Madi a bodileng a leqeba. Ho phunya seso se tsoe boladu: ho bua taba ntle le ho potoloha kapa ho tsilatsila. Bolekane (bu-le-ka-ni) /friendship. Mohl. /bon. Bokuduba (bo-ku-du-ba) /horse. Ke batla boleke bolala. Mael. Bolao (bo-la-o) /habitat/ Sebaka seo phoofolo kapa ntho e itseng e dulang ho sona kapa teng. Lentsoe le sebedisoang ho supa ntho e hole. Bolaisa (bo-la-is-a) /to lead into troubles/ Ho kenya kgathatsong kapa ho isa bothateng kapa boemong ba ho otloa kapa ho fenethoa. kgapane. Ke tsamaya le bolala bo mane. Bolala (bo-la-la) /vagabonce/ Boemo ba ho ba selala kapa ho dula le ho tsamaya hohle ntle le sepheo kapa morero o tsitsitseng. 0/ (bap. Mpa tshehla ha e bolaye: ha feela motho a jele a kgotshe. Boledisa (bo-le-dis-a) /to advertise/ Ho pepesa ntho e itseng ka sepheo sa hore e rekoe kapa e rekisoe. to decompose/ Ho etsa hore ntho e lahle boleng ba yona ka ho senyeha kapa ho fetola sebopeho se setle. /bon. Bokudi (bo-ku-di) /sickness. (bap. Metsi. camel or donkey dung/ Masepa a pitsi. bolokoe. Tlhokeho ya ho phela hantle. covenant. Bolaya (bu-la-ya) /to kill/ Ho fedisa bophelo ba motho kapa ntho e phelang. Boladu (bo-la-du) /pus. tseding ha di hlokahale. kamela kapa leloka le lelapa la phoofolo tsena. /bon. lethuela). illness. haholo tse metsi. seka lero. Bolapa (bu-la-pa) /nepotism/ Tloaelo ya ho etsetsa ba lelapa botle. sehaelo sa phoofolo kapa ntho e itseng. kapa tse ka tsheloang. haholo ka ho ba fa mosebetsi o lefang tshebeletsong tsa mmuso kapa tsamaiso. a hlahang mmeleng e le pontsho ya bokudi ba leqeba kapa mmele. pere. tebalo) Bole (bo-le) /that one/ Lesupi le bontshang ntho e hole e qalang ka tlhaku “B”. Bolakara (bo-la-ka-ra) /candle holder/ Sesebedisoa se tshoarang lebone kapa ntho e kgantshang. alliance/ Setsoalle kapa botsoalle bo tiileng bo etsoang ke batho. Ho hoebisa ka ho bua ka ntho hore e rekoe. Selehe) Bolekana (bo-le-ka-na) /small tin/ Lebekere le lenyane le sebedisoang ho tshela ntho. selelapa). sesu). Bolebadi (bo-le-ba-di) /amnesia/ Lefu le bakang ho lahleheloa ke kgopolo e kgolo. mokoma. ailment/ Boemo ba hose be monate mmeleng kapa kelellong.

Boleng (bo-le-ng) /worth. absconding/ Boemo ba ho ba sio mosebetsing kapa ho se be teng mosebetsing. Boloetse (bo-lwe-tse) (bolwetse) /disease/ Lefu le kudisang kapa le etsang hore mmele o be bohloko kapa o kule. polelako). Boya ba semela se joalo ka poone ha e bontsha ho butsoa kapa ho aheha. haholo tse metsi. Hantlentle lentsoe lena ke popo ya mantsoe a mabedi eleng “boo” le “eleng”. dijalo le diphoofolo. polelo. Boloi (bo-lo-i) /wictchcraft. 47 . Molemi. amoeba/ Semela se melang majoeng a dinoka tse phallang metsi. “B”. Pontsho kapa tjoetso pele ho ketsahalo. Bolele (bu-le-li) /does not mean/ Se sa hlaloseng seo ho buuwang ka sona. (bap. Koekoetlo kapa palehelo ya mosebetsi. Bolelele (bo-le-le-le) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya hodimo kapa ha e lekanyoa ka botlase le bophahamo. sehwai). /bon. lelelele). Ho etsa hore ntho e se fele kapa e nyamele. Bolofa (bo-lo-fa) /absenteeism. Bolepi (bo-le-pi) /weather forcast/ Ketso ya ho lepa kapa ho hlahisa boemo ba lehodimo pele bo ipontsha. Bosio). Sena ha se bolele hore o nepile. Ho bua ka se etsahetseng. quality/ Boemo bo boholo ba ntho ha e bapisoa le tse ding. preserve/ Ho beha polokelong. Bolepu (bo-le-pu) /spider web/ Moaho o etsoang ke sekgo. Tem. Ketso ya ho lelera kapa ho tsamaya hohle hohle ntle le sepheo. Ho etsa hore ntho e dule e le teng kapa e le ngata. Bolela (bo-le-la) /report/ Ho fana ka tlaleho ya ketsahalo e itseng. Boleke (bo-le-ke) /tin container/ Lebekere le sebedisoang ho tshela ntho. (bap. selekane).47 etsoang ke Modimo ho batho ba dumelang ho Yena le molao wa Hae. Mokgoa kapa mosebetsi wa molepi. Bolla (bawl-la) /to circumcise/ Ho ya mophatong bakeng sa lebollo. se hlokang mahlaku joalo ka dimela tse tloaelehileng. Boleleri (bo-le-le-ri) /act of wandering/ Boemo ba moleleri kapa motho ya tsamayang a lelera. pelompe kapa ya kgahlanong le botle. seo eseng sona se lebeletsoeng kapa se hlalosoang. phinu). value. boledisa. Ho apara hantle ha ho bolele hore o motle. bosoto. Bolepi (bo-le-pi) /fortelling/ Boemo ba ho bontsha ketsahalo e tlang ho etsahala pele e etsahala. chitja kapa pitikoe se rawang kapa kapjoang bakeng sa ho bapala kapa dipapadi. Boloditse (bu-lu-di-tse) /circumcised / Bokgale ba ho bolotsa. mmolopita). moya wa bosatane kapa diketso tse itseng ho diela kapa ho lematsa wa heno. Tshebediso ya mobu le dijalo bakeng sa bohwai. mona. (bap. wizardry/ Ketso ya ho loya kapa ho ba moloi. Hore o badile haholo ha ho bolele hore o nkgekge ya puo ya Sesotho. (bap. Bolele (bo-le-le) /amoebic plant. Boemo ba ho kula. selelele. Bolemi (bo-le-mi) /agriculture/ Ketso ya ho lema kapa ho sebetsa ka mobu. kapa tse ka tsheloang. boo lebitso ba lona bo qalang ka tlhaku. Tokafalo le netefalo ya ntho e rekisoang kapa e rekoang. Mohl. maleke/ (bap. bolelang. Bolo (baw-law) /ball/ Sesebedisoa se sedikadikoe. /bon. Bolepu (bo-le-pu) /corn hair/ Boya ba poone kapa lehanyatsa. Boloditsoe (bu-lu-di-tswe) /circumcised/ Boetsuwa le bokgale ba ho bolotsa. molelele. Ho poma tshuinyo. Boemo ba ho sebedisa moriana. 0/. bolelaka. Boleng (bou-ileng) /that is/ Boo eleng: boo eleng bona boo ho buuwang ka bona. faola. (bap. Ho etsa moetlo wa Basotho wa ho poma letlalo la kooma kapa bokapele ba ntoto (foreskin) le ho ithuta koma le meetlo ya senna le bonna. Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo kapa e bapisoa le bohodimo. Boloka (bo-lo-ka) /save. (mm. Mokgoa wa moloi kapa motho ya nang le lehloyo. tumellano e nang le tshepiso ha e phethahatsoa. Bolella. Hona ha ho bolele hore ke tla o fa chelete. bolelletse.

ho bona diketsahalo borokong. maboloukomo/. nahana. (bap. Bomadimabe (bo-ma-di-ma-be) /bad luck. Bolotsa (bu-lu-tsa) /circumcise/ Ho isa lebolloang kapa ho poma letlalo la pele la kooma (foreskin) kapa la ntlha ya kooma. boomo). Bolotse. (bap. Ho ba le seabo tlefetsong ya motho ya itseng. Ho tshoawa phoso ntle le mabaka. luckless/ Tlhokeho ya lehlohonolo kapa ho se phomelle nthong tse ngata tse labalabeloang. unity/ Boemo ba ho dula. (bap. manipulation/ Mosebetsi wa molotsana kapa motho ya jalletsang ba bang. Tem. Boloukatlele (bo-lou-ka-tle-le) /blue wattle. Ka tsela eo oleng mong. moitedi). (mm. Bolokoe (bo-lo-kwe) /cow. mokgoa wa motho ya tloaelehileng ka boqhekanyetsi. Bolotsoa (bu-luts-wa) /circumcised/ Boetsuwa ba ho bolla. Boloukomo (bo-lou-ko-maw) /blue gum tree/ Mofuta wa sefate se holang haholo. Bolona (bu-law-na) /itself/ Lesupi le bontshang lebitso kapa lereo le qalang ka “L” Bolori (bo-law-ri) /hallucination/ Ketso ya ho lora kapa mokgoa wa mophofi: ho ba le ketsahalo e bonoang nakong ya boroko. ya leshome kapa palo e latelang robong ka palo. Tokoloho). Ho etsa hore motho a phethe moetlo wa lebollo. /bon. Bomo (baw-maw) /bomb/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho qhoma ka sepheo sa ho bolaya ba direng kapa ho heletsa moaho. bafe. polotso. sebopeho le mokgoa wa motho ya lokileng. Diboloukatlele. leshome). Bolotsana (bo-lo-tsa-na) /deception. Mmitedi. /bon. Ho etseletsoa ntle le bonnete. Bolokoa (bu-lu-kwa) // Boetsuwa ba ho boloka. Ho fumanoa molato o sio. bolawa kapa lemala ka baka la ho ba le molebedi kapa tebelo. diboloukomo. (mm. cattle. Ketso ya moqhekanyetsi. bolokwa). se makgapetla a boputsoa bo botalana ka mmala kapa bothokoa ba silefera. pollo). ox or bull dung/ Masepa a kgomo kapa lelapa la diphoofolo tsa kgomo. ho kgaotsa ho ba tlasa taolo ya mmuso wa naha enngwe le bahatelli ba yona. lebollo. se setala selemo ho pota. (mm. Bolokolohi (bo-lo-ko-lo-hi) /emancipation/ Boemo ba ho lokoloha: ho etsa hore batho kapa ntho e ditlamong e lokolohe. /bon. 0/ (bap. Bolona (bu-lu-na) /yourselves/ Lona ntle le batho kapa motho emong. Bolotsa (bu-lu-tsa) /to send to initiation school/ Ketsiso ya ho bolla. Bomashome (bu-ma-shu-me) /tenth/ Ya makgetlo a leshome. Ho etsa hore batho le naha ya bona e ipuse kapa e kgaotse ho busoa ke naha enngwe. Bolotswa). (bap. Ketso ya sehlopha sa batho ka mmoho. Semela sena ke sa molata le ha se fumanoa mona Afrika e ka borwa. tsamaya le ho dumellana ka bolona.48 Bolokeha (bo-lo-ke-ha) /save. solo. botsona). oneness/ Ka tsela eo ho senang mothusi. dibomo/ (bap. ho etsa hore batshoaruwa kapa makgoba a tsoe ditlamong tsa bokgoba. mang). motho wa diketso tse qhekanyetsang. Ho ba madi a mabe. ho etsa hore bokgoba bo fele. utsoa. ho nahana ka diketsahalo nakong ya ho kgaleha. molato). Bomadi-matsohong (//) /guilty/ Boemo ba ho ba le seabo polaong ya motho ya itseng. Bomodimo (bo-mo-di-mu) /godliness/ Ponahalo ya tokafalo ka diketso. Bomenemene (bu-me-ne-me-ne) /betrayal/ Mosebetsi kapa boemo ba lemenemene: boemo ba motho ya jalletsang ba bang. protected/ E tlasa tshireletso kapa bolebedi. acacia dealbata/ Mofuta wa sehlahlaseka sefate (shrub). /bon. Ka bowena feela. Bomang (bo-ma-ng) /who (plural)/ Batho ba feng: lebotsa le batlang ho tseba ka batho ba itseng ba sa tsejoeng. 48 . (bap. Bomong (bu-mu-ng) /soloism. e kekeng ya hlekefetsoa. Bommoho (bum-maw-haw) /togertherness. seo kutu ya sona enang le ho fetohela bosoeung nakong ya kholo ya sona. Semelo sa sona ke Australia.

visible/ Eo sefahleho. Bonahala (bo-na-hal-aw) /clear. Bongaka (bo-nga-ka) /medical/ Boemo ba ho ba ngaka kapa motho ya phekolang mokudi. letsatsi. Bonatla bonana ba hao bo a hlopha hobane bo re qabanya le batho. (bap. see/ Ho lebisa mahlo nthong e itseng.49 Bomorao (bu-mu-ra-u) /backward. (bap. Bona (bo-na) /look. Bonesa (bo-nis-a) /to light/ Ho etsa kganya ka tlung kapa hara ntlo kapa moo holeng lefifi. 49 . (bap. boemo ba motho ya hlolang ntoeng. Ho hlahisa pepeneneng se patiloeng. motho ya tshajoang ka baka la matla a hae a ho loana. on time/ Motsotsoana. Bongata ba ntho tsa bohlokoa tse batlahalang. (bap. 0/. hora. Bona (bu-na) /them/ Seemedi se sebedisoang ho emela batho ka bongateng. monono le ntho tse batloang bophelong. Mongolo ona ha o bonahale hantle. Bonako (bo-nak-aw) /panctuality. motho kapa ketso e bonoe kapa e be pepeneneng ya mahlo. Bonala (bo-na-la) /wealth. hora. Ho sheba ka mahlo. Boemo ba lehlakore le fapaneng le le kapele kapa bokapele. /bon. kapa kgoedi e latelang. kamoso. see each other/ Ketsetsano ya ho bona. Ba fetang boraro ba le ka tlasa bohlano. Bonamelo (bo-na-mel-aw) /outskirt/ Bokantle ba motse kapa toropo. Moo maoto a nameloang teng. Sekgutlo. Bonaila (bo-na-ila) // Boemo ba mmala o mosoeu wa maoto a pitsi bo akgang makgisa. Moo ho fellang ntho e itseng teng. Tshebetsano le bakudi kapa batho ba tshoeroeng ke mafu. abundance/ Boteng ba kgora. hosane. Joalo ka bohobe bonana. Bonahale (bo-na-ha-li) /unclear/ Eo leihlo le sa e boneng hantle. sebopeho. (bap. Ho etsa hore ho bonahale ka ho kgantsha. Bona (bo-na) /visualize/ Ho bopa setshoantsho kapa monahano ka kelello. Hanghang ka motsotso o beiloeng kapa nako e nepahetseng ntle le ho fetisa. Ho bona bofeela ba motho kapa maponapona a mangmang. E pepeneneng mahlong a mmohi. Qamaka. letsatsi. Ho nepisa leihlo le ntho e itseng. Ho tsometsa kapa ho hlaha lesumatha. Bonana (bo-na-na) /this one here/ Lesupi le bontshang mabitso kapa mareho a qalang ka “B” ka ho toboketsa. bonoanyetsi). (bap. leqola). kgoedi le selemo se fihlang ka nako e tshoanetseng. Ho tlisa kganya ka ho sebedisa lebone. ho etsa kapa ho ba le tshoantshiso nakong ya boroko kapa thoabalo e bontshang se etsahalang. Bompodi (bum-pu-di) /championship/ Boemo ba ho ba mmampodi: motho ya boemong ba taolo ka baka la tlholo ya hae. beke. (bap. Bomoso (bo-mos-aw) /future/ Nako e tlang: motsotso. Ntho ena ha e bonahale hohang! Bonahatsa (bo-na-hats-a) /make clear. Kgantsha). Bonana (bo-na-na) /contact. (bap bokapele). Ho tadima. Bonanari (bo-na-na-ri) /ambushing/ Ketso ya ho nanara kapa ho noanyetsa motho kapa ntho e sa bone. Bonesetsa (bo-ni-se-tsa) /give light to/ Ketsetso ya ho bonesa. Senatla). Ho ya ho motho le yena a ye ho wena ka mabaka a itseng. motsotsoana. beke. nala). Mohl. Ho hlakisa taba kapa ketsahalo e itseng. Ho thusa ho etsa hore kganya e be teng kapa lefifi le fele. clarify/ Ho etsa ntho. Bonatla (bo-na-tla) /giganticness/ Ponahalo kapa boteng ba mmele o moholo. mokgoa kapa chebeho ya yona ya leihlo e kgonang ho e bona. tjama). Boholo ba mmele ba motho. Bone (bo-ni) /seen/ Bokgale ba ho bona. Ho boha. ka morao. motsotso. Ho bona motho emong le yena a o bone. makgisa a maoto a koatola a mmala o fapaneng. Bone (bu-ne) /foursome/ Ba bane ka palo. Boemo ba ho ba senatla kapa sefonthoane. Bonela (bo-ne-la) /expose/ Ketsetso ya ho bona. Mohl. backwardness/ Boemo ba ho ba morao.

Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. /bon. (bap. Ketso ya ho ba ngata. Bongoathana (bo-ng-wat-ha-na) /peace of meal/ Bohobe kapa sejo se senyane. Bonna (bon-na) /male genital organ/ Setho sa mmele sa motho e motona: marete mmoho le kooma. Bonne (bon-ne) /foursome/ Tse nne kapa tse nang le mahlakore ka palo. Ho etsa hore ho be le kganya. togetherness/ Hoa batho kapa sehlopha: ho ba ntsoeleng. senility/ Ketso tsa ngoana kapa boemo le sebopeho sa motho ya dilemong tse tlase. Bongata (bo-nga-ta) /multitude. batho ba palo e hodimo. ntsoeleng. 0/. bosona. (bap. Bonngwe (bun-ng-wi) (bonngoe) /singular. Batho ha ba tletse sebakeng. marematlou). tshebediso ya botsotsi ho hapa dintho. masses. personally/ Nna ka sebele ntle le emong. Tsela eo motho e motona a itshoarang ka yona. simple/ E etsahalang ka tsela e bobebe. naiveness. Bosetsana). Bongoanana (bo-ng-wa-na-na) /girlish like/ Sebopeho. single/ Boemo ba ho ba nngwe kapa ho ba ka tlase ho pedi. many/ Tse ngata kapa ba bangata ka palo. ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. tse ngata hofeta bonngwe. sengoanatha). Bongata (bo-nga-ta) /plural/ Palo e fetang bonngwe. karoloana ya sejo. (bap. Bonoanyetsi (bun-wan-ye-tsi) /ambush/ Ketso ya ho noanyetsa: tlhaselo ka ho noanyetsa kapa ho hlaha lesumatha. Palo e habedi kapa hofeta moo. ka tsela ya motho e motshehadi ya so nyaloang ebile a le monyane. Pontsho ya toka. sebopeho kapa ketso ya monna. botsona. Bonisa (bo-ni-sa) /to light/ Ho etsa kganya ebe teng. tse fetang boraro empa di le ka hlase ho bohlano kapa hlano. bowena). Boupelli). senohe). (bap. actuality/ Ketso ya nnete kapa tsela e bontshang tlhokeho ya leshano. Batho ba palo e hodimo ha e baloa. ho se hanyetsane le ho dumellana ka nako tse ngata. seena. Bonnete (bun-net-e) /reality. Eo hoseng thata ho e etsa. Bonna (bun-na) /I. sengangata). boyena. motho ya ngangellang ho latela le ho emela tumelo e itseng. (bap. senna). Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Bonohi (bo-no-hi) /prophecy/ Ketso ya senohi kapa motho ya profetang ketsahalo tsa ka moso tse amanang le bokamoso ba motho kapa ketso e itseng. Senokoane). E etsahalang ntle le bothata kapa boima. (bap. Tloaelo kapa mokgoa wa motho e motona. (bap. Bongoana (bo-ng-wa-na) (bongwana) /childishness. tsela le ketso ya ngoanana. Bonna (bun-na) /myself/ Seemedi se bontshang motho ka boyena ha e le moetsi wa ketso.50 Bongangata (bu-ng-ang-ata) /fundamentalism/ Boemo ba motho ya inehetseng le ho mamarela tumelo ya hae le ha ho ka ba le diphetoho tsa mofuta ofe kapa ofe. 50 . senohi. Boemo ba netefatso. Tlhokahalo ya ho bontsha diketso tsa motho ya hodileng maikutlong kapa kelellong. Bonolo (bu-naw-law) /easy. Ketso ya ho nkela kapa ho utsoetsa ka boqhekanyetsi. (bap. E lelemelang ha e etsoa. /bon. ho etsa diketso kapa dintho ka tumellano ya sehlopha. Palo e nyane kapa bonyane bo sa feteng bobedi. boemo. mme ho se tsela ya hore a ka e koenehela kapa a e fetohela. dingoathana/ (bap. Kgantsha). Bonohe (bo-nu-he) /fortune telling/ Ketso ya senohe kapa boemo ba motho ya bolelang tse tla etsahala nako e tlang ka sepheo sa tefo. /bon. ketsahalo e mabapi le motho wa monna kapa e motona. Bonngwe (bun-ng-wi) (bonngoe) /oneness. manolo/ Mael. (bap. bobona. Bonna (bon-na) /manhood/ Seemo. Bonokoane (bo-nuk-wa-ne) /crime/ Mokgoa wa senokoane kapa motho ya jalletsang le ho qhekanyetsa ba bang.

Motho ya ikokobeditseng. bonoa. (bap. (bap. hlaha). Ketso ya ho okamela batho mosebetsing. Bonono (bu-nu-nu) /art/ Tsebo e ikgethang ya ho etsa eng kapa eng. leadeship/ Boemo ba mookamedi kapa motho ya moholo mosebetsing o itseng wa letsema. Tloaelo ya moahi wa Britain. lenyolonyolo. e sa seheng hantle. mookamedi). Bonyesemane (bon-yi-si-ma-ni) /English like/ Ketso. Nyatsi. (bap. pontsho. (bap. 51 . Mmaloa). Butleng boo! Ha e lale boo! Che boo! Bookamedi (bo-uka-me-di) /management. Ho etsa hore motho kapa ntho e itseng e lebise mahlo ho ntho e itseng. Bonyofu (bon-yo-fu) /gluttony/ Ketso ya ho ja haholo kapa boemo ba senyofu. Ketso ya ho nyofa. Ka tsela e bobebe. Lerato la motho ya nyetseng le mosadi kapa monna eo eseng wa hae. lenyofonyofo. of a nomadic/ Ketso ya senonnori kapa motho ya tsamayang hohle a sa dule sebakeng seleseng ka baka la mosebetsi wa hae o itseng. pono. e hlokang bohale ba ho seha kapa ho hlaba. cabalism/ Boemo ba lenyolonyolo: motho ya hlokang nnete ka ho iketsa eka o wa tseba empa ho sejoalo. Bodutu). tame/ Ketso tsa motho kapa phoofolo tse hlokang bohale kapa bothata. Bookelo (bu-aw-ke-law) /clinic/ Sebaka se senyane seo bakudi ba okeloang teng. Bonthiti (bont-hi-ti) /blundness/ Hoa thipa kapa lerumo: e hlokang motsu. Mantsoe “bonyolonyolo” le “bonyofonyofo” ha a bolele ntho tse tshoanang. (bap. Bowena feela ntle le motho kapa ntho e itseng. Mohl. Bonyatsi (bon-ya-tsi) /adultery/ Mokgoa wa nyatsi kapa motho ya ratanang le mosadi kapa monna wa motho emong yena a nyetse kapa a nyetsoe. Bonyane (bon-ya-ne) /dimunitiveness/ Ketso ya ho ba nyane kapa ho ba ka tsela e nyenyefatsang. bonang. lenyolonyolo) Tem. (bap. Bobotheha). motho ya fetolang nnete ka tsela ya hae kapa e utloisisoang ke yena fela. Mohl. Ho bososela ka tsela e bontshang taba e itseng. (bap.51 Bonolo (bu-naw-law) /unsophisticated. ponahalo). Bonono (bo-no-no) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “B” ka ho toboketsa. (bap. Bonyane o ke be o kgethile lebese hona le hore o noe joala. O ke be o thotse bonyane hona le hore o bake lerata. Bonyane (bon-ya-ni) /at least/ Ka mokgoa kapa tsela enngwe e itseng ntle le e kgethiloeng. boqhetseke ba ho etsa se itseng hofeta bongata ba batho. (bap. (mm. (bap. Ketso ya ho nyofa. Bonya (bon-ya) /to smile intimatly/ Ho tsheha hanyane ka ho bontsha lerato. Bonyolonyolo (bon-yaw-lawn-yaw-law) /of slandering. Boo (bo-o) /exclamation: please stop!/ Lekgotsa le bontshang hore ketso e itseng e tlameha ho emisa. bofebe). manyofonyofo). (bap. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. sebaka sa batho ba kulang kapa ba lemetseng se senyane. e hlokang bothata. senyesemane). bone. senyofu. sebokeng kapa femeng. mokgoa le sebopeho sa lenyesemane kapa moahi wa naha ya England. (bap. Bonyenyane (bon-yen-ya-ne) /smallness/ Ketso ya ho ba nyenyane kapa ho hloka boholo ba sebopeho. Bonotshi (bo-nots-hi) /oneness/ Ntle le batho kapa ntho tse ding. Bononnori (bo-non-no-ri) /nomadism. senyofu). Senonnori). bonana. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. kalafong). Bona. Bontsha (bo-nts-ha) /to show/ Ketsiso ya ho bona. Bonyofonyofo (bun-yaw-fawn-yaw-faw) /gluttony/ Ketso ya ho ja haholo kapa boemo ba senyofu. Tlhokeho ya boholo.

(bap.52 Bookgolane (bu-o-kgo-la-ni) /type of grasshoper/ Mofuta wa lerutle kapa tsie eo hangata e tholahalang naheng ebile e jewa. Bophetheho (bop-het-he-aw) /completion. boikgodiso). Bolele ka ho phahama. boemo ba motho ya sa batleng ho hula ka thata kapa ho theohela. /bon. Bopelompe (bu-pi-lu-mpi) /cruelty/ Boteng ba ho hloka mohau. bomo) Boona (bu-aw-na) /selves/ Seemedi se bontshang mabitso kapa mareho a ka bongateng. Bophelo (bop-hil-aw) /life/ Boteng ba ntho tsohle tse phelang lefatsheng. Tlhaloso ya boemo ba motho ha bo bapisoa le diketsehalo tse mabapi le yena. Bopaki (bo-pa-ki) /evidence. Boomo (bu-omo) /deliberatly. diphoofolo le dikokoana hloko. Bapapaedi/. Mosotho). 0/. fulfilment/ Ketso ya ho phetheha kapa ho fihlela boemo bo felletseng. Ho se be le lerato. Mohl. mosebetsi wa motho ya shebanang le bababi. (bap. Maburu ka boona. Boemo ba ho akaretsa sephetho. 0/ (bap. Bolelele) /bon. affidavit/ Se bontshang bonnete kapa nnete ya taba. mosebetsi wa paki kapa motho ya hlahisang nnete. Bophatshoana (bop-hats-hwa-na) /female animal colour: black and white/ Boteng ba mmala o mosoeu le o motsho phoofolong e tshehadi. (bap. phatshoana). 0/. e bontshang mohau. mamelo le kutloelo bohloko. /bon. intentionally/ Ka tsela e supang kapa e bontshang boikemisetso. Majoe ka boona. seotsa). (bap. Bophara) /bon. Bopapaedi (bo-pa-pa-e-di) /fugitiveness/ Ketso ya ho papaela kapa boemo ba motho ya mathang a sa kgaotse. Seo paki e se buang. Khemeselo ya batho. Ntho e nepahatsang ketsahalo ka ho hlahisa ntho e itseng. (bap. 52 . Bopedi (bo-pe-di) /of north sotho (bapedi)/ Ka boemo kapa tsela ya Sesotho sa Lebowa. Bosotho. kutloelo bohloko kapa ho etsa wa heno hampe. Bophirima (bop-hi-ri-ma) /west/ Sebaka seo letsatsi le dikelang teng. Bophethehi (bop-het-he-hi)/perfectionism. Sebaka se ka lebowa sa Afrika Boroa seo ho dulang teng kapa ho tsoang teng Basotho ba sebaka seo.Tlhokahalo ya botle ho motho kapa ntho e itseng. integrity. Bootsa (bu-o-tsa) /slothfulness/ Ketso ya seotsa kapa motho ya sa batleng ho sebetsa. Bopa (baw-pa) /stiffen face or neck/ Ho etsa hore sefahleho se be thata kapa se tie ka ho satallisa molala. Bopeha (bu-pe-ha) /forming/ Ketsahalo ya ho bopa kapa ho fihlella ho etsa ntho ka matsoho hore e thole sebopeho. Tokafalo). (bap. ho ba le mekgoa e metle. Boholo ba lehlakore. Phirimana). create/ Ho etsa sebopeho ka matsoho ka ho kopanya ntho tse ngatanyana. (bap. Ho phela lefatsheng. Tlhokeho ya lerato. Mooki). jj. bakudi kapa batho ba lemetseng sepetlele kapa bookelong. Ho etsa hore sebupuwa se be teng. Bopela (bo-pe-la) /to make face or neck stiff/ Ketsiso ya ho bopa. Bopa (bup-a) /form. Bosoeu le botsho ho ntho e le nngwe. Bophatshoa (bop-hats-wa) /black and white colour format/ Mmala o kopantseng bosoeu le botsho. Sebaka se shebaneng le nqa ya bochabela. Ho ba boemong baho phethahatsa le ho etsa dintho ka ho bontsha toka. Boemo ba mopapaedi kapa motho ya balehang ka ho matha haholo. meokgoloane/ (mm. precision/ Ketso ya ho phetheha: ho ba boemong ba ho loka: ho ba boemong ba maikutlo le pelo e ntle. Bophara (bop-ha-ra) /width/ Boemo ba ntho efe kapa efe ha e lekangoa ka ho isa ka mahlakoreng kapa botenya ba yona. Ka mokgoa o nahannoeng wa ho etsa ketso e itseng. (bap. Lesotho. (bap. /bon. Bophahamo (bop-ha-ham-aw) /height/ Boemo ba ntho efe kapa efe ha e lekangoa ka ho isa kapa isoa hodimo. Sepedi. Bookholoane) Booki (bu-oki) /nursing/ Boemo ba mooki kapa motho ya okang bakudi kokelong. prove.

ho ba joalo ka lerole.53 Bophirimela (bop-hi-ri-me-la) /west/ Sebaka seo letsatsi le dikelang teng. outdatedness/ Boemo ba leqaba kapa ketso tsa motho ya sa rutehang. (bap. Tlh. Bolori. Boputsoa (bo-puts-wa) /blue like/ Boteng ba mmala o moputsoa. Boqheku (bo-qhe-ku) /agedness of a man/ Boemo ba motho e motona ya tsofetseng. setsohatsana). (bap. Tem. (bap. (bap. (bap. Ketso e bontshang lepotlapotla kapa ho potlaka. Mokgoa wa motho ya phelang sekgale. (bap. morumuwa wa Modimo ya hlalosang tse tlang ho etsahala. Moo ho dulang batho ba bophirima. Bopotlopotlo (bu-pu-tlu-pu-tlu) /clumsiness/ Boemo ba mmele bo boholo haholo. ho qhaqholla bothata ba se hlalosang. Ha ho thoe motho o moputsoa ho boleloa hore o ditshila joalo ka molora kapa mobu. Boporofeta (bo-pro-fe-ta) (boprofeta) /prophecy/ Boemo ba motho ya tsebang ho bona ntho tse tlang ho etsahala ka moso ka semoya. ho fumana se batloang ka tsela ya ho jalletsa. Mokgoa wa moprofeta kapa motho ya bonang kapa ya tsebang tse tlo etsahala ka thuso ya moya o halalelang. Boemo ba leqheku. senohe). Senohi. Bophoofolo (bop-haw-awf-awl-law) /animalism. e utloang ke bohle. Bopoho (bo-paw-haw) /masculinity/ Boemo bo bontshang hore motho ke e motona kapa wa monna ka sebopeho se itseng sa diketso. (bap. Ketso ya poho. bo botenya hofeta dilemo tsa motho. Boqaqi (bo-qa-qi) /clarity/ Boemo ba ho qaqa kapa ho qaqisa: ho etsa hore se buuwang se utloahale. Mokgoa le kgopolo ya mophofi kapa sephofi. bo sephara. Sebaka se shebaneng le nqa ya bochabela. Phirimana). (bap. Boqaba (bo-qa-ba) /primitive. Tloaelo le mokgoa wa motho ya hlolehileng dithutong tsa hae ebile a etsa diketso tse mpe haholo. brutality/ Boemo ba ho fihleloa kapa ho etsa diketso tsa phoofolo. Boqhetseke (bu-qhe-tse-ke) /flair/ Pontsho ya kguba. ho hlalosa kapa ho hlakisa ka tsela e bobebe. Ketso ya phoofolo ha e etsoa ke motho. Boqhekwana). Tsebo kapa boiphihlelo ba ho etsa ketso e itseng ka ho bontsha menyakoe. (bap. bo holang hofeta dilemo tsa monga ona. pudutsoana). Boputsoa (bo-puts-wa) (boputswa) /dirty/ Boteng ba ho se hloeke kapa ho ba tshila. 53 . boqheku) (mm. toro). Lentsoe le nepahentseng ke “bokakalope” hofeta “boqaqalope”. E putsoa ka mmala. Bopotlapotla (bo-pu-tla-pu-tla) /hastiness/ Ketso ya ho phakisa kapa ho potlaka ha ho etsoa dintho kapa diketso tse itseng. Bokakalope). Boqhekoana (bo-qhe-kwa-na) /agedness of a woman/ Boemo ba motho e motshehadi ya tsofetseng. (bap. boemo ba monnahoholo kapa ntatemoholo ya dilemong tse hodimo haholo. leqai). Boqapi (bo-qa-pi) /invention/ Ketso ya ho qapa kapa ho ba motho wa pele wa ho etsa ntho e itseng. qaqo). Bophofi (bop-ho-fi) /hallucination. Boqhekanyetsi (bo-qhe-kan-ye-tsi) /fraud/ Ketso ya ho qhekanyetsa: ho nka le ho hapa ka tsela e mpe. delusion/ Ketso ya ho phofa kapa ho bona dintho borokong. Mokgoa wa moqapi kapa seqapi. ya mmala wa lehodimo le hlakileng kapa le seleng le bohoeng ba ntja. Boemo ba mosadimoholo kapa leqhekoana le dilemong tse hodimo haholo. Bopile (bo-pi-le) // Bokgale ba ho bopa. Boqaqalope (bo-qa-qa-lup-e) /vagabonce. (bap. Boqai (bo-qa-i) /being uncircumcised/ Boemo ba motho ya sa bollang kapa ya etsang diketso tsa leqai. (bap. Boemo ba ho bona ntho tse sio. Lepotlapotla). drop out/ Ketso ya seqaqalope kapa motho ya sollakang hohle. Mokgoa kapa boemo ba ho utloahala puong: ho etsa puo e utloang ke kelello. kguba). Leqaba).

sealemoya kapa khasong e itseng. Boemo ba morapedi. e etshalang ha ho rata monga yona. direng). batho kapa mokga. Boqolotsi (bu-qaw-law-tsi) /journalism/ Boemo ba ho qolotsa ditaba kapa ho batla ditaba tse ngoloang ho lesedinyana. little dog/ Ngoana ntja. e dulalng dithoteng le dibaka tsa masimo. Marikgoana/. (bap. kgubedu le o mosehla. e tsahalang ntle le boikemisetso. maborane/. butchery/ Ketso ya ho retla kapa ho bolaya ka ho poma setho sa mmele. e sefuba sa mmala wa namune. Tharo) /bon. /bon. e nang le nako e nyane e tsoetsoe. 54 . Ntja e nyane. eo hangata e bonahalang nakong tsa mocheso. Borakana (bo-ra-ka-na) /puppy/ Ngoana ntja. Seaparo se qalang thekeng ho isa maqaqailaneng. extermination. Sera. Borena (bu-re-na) /chieftainship. e tholahalang haholo Afrika Borwa le Lesotho. /bon. kingship. ntja e nyane. Bobong ba majoala a bohale a sekgowa.54 Boqhoala (boq-hwa-la) /paraplegia/ Boemo ba seqhoala kapa motho ya sa tsebeng ho sebedisa setho se itseng sa mmele. Ketso ya moqolotsi kapa motho ya batlang ditaba bakeng sa ho di hasa. serena). Borata (bu-ra-ta) /as it likes. Tlholeho ya ho etsa dintho tse itseng ka baka la boemo ba mmele kapa kelello e hlokang bophelo bo botle. as he/she wishes/ Hoa ketso ya motho: e hlokang taolo. Leqhoetha). Borahane (bo-ra-ha-ne) /Waxbill/ Mofuta wa nonyana e nyane. Borapedi (bo-ra-pe-di) /worship/ Tloaelo ya ho rapela kapa ho kgumamela Modimo kapa ntho e itseng.. e jang peo. ka tsela ya dibini tse tharo. Borikgoe (bo-ri-kgwe) (borikgwe) /trouser/ Seaparo seo hangata se aparoang ke motho e motona. ledinyane). /bon. ntjanyana). Boemedi ba naha. /bon. mokga kapa sechaba sa habo naheng kapa sebakeng seseng. E lelemelang ha e jewa kapa e koenyoa. Ketso ya ho ba sera kapa mohlouwa. Borane (bo-ra-ne) /Orange-breasted Waxbill/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la borahane. amputation/ Mokgoa wa ho retla: ho ntsha setho sa mmele ka ho se poma kapa ho buwa mmele ka morero wa ho fodisa kapa ho lokisa. (bap. Mararo/. Borikgoana (bo-ri-kgwa-na) /short(s)/ Borikgoe bo bonyane bo fihlang ka hodima mangoele kapa mangoleng. Ketso ya seqhoala. Ketso ya ho rena kapa ho busa batho kapa ntho tse itseng. maraki/ (bap. /bon. e mebala e mengata ho kenyeletsoa o mothokoa. Bodumedi). (bap. Boreledi (bo-re-le-di) /smooth/ E thellang ha e thetsoa. Maborahane/. Boraro (bo-ra-ru) /triple. Maranti/ (bap. e jang dithotse kapa peo. E hlokang lekukuno ha e thetsoa. Ratas). ledinyane la ntja. Bora (bu-ra) /enemty. trio/ Ka tsela ya palo e fetang bobedi e le ka tlase ho bone. (bap. Boretli (bo-re-tli) /slaughter. /bon. e mokobolo o monyane. Boranti (bo-ran-ti) /brandy/ Joala bo bohale bo entsoeng ka ho tlhotla kapa ho ritela feini. Moqopothi). marikgoe/. /bon. E lelemelang ha e jewa kapa e koenyoa. le ha ka nako tse ding e ka nka mmala o mong. Boretli (bo-re-tli) /operation. Mosebetsi wa morena. rivalty. Borata (bu-ra-ta) /voluntarily/ Hoa ketso kapa ketsahalo ya mmele: ka tsela e hlokang taolo ya kelello kapa mmele. royal/ Boemo ba morena kapa motho ya busang. antagonism/ Boemo ba ho hloka setsoalle kapa puisano le motho kapa ntho e itseng. Boreletsana (bo-re-le-tsa-na) /very smooth/ E thellang haholo ha e thetsoa. E hlokang lekukuno ha e thetsoa. (bap. marakana/ (bap. Boqhoetha (bo-qhwet-ha) /ambassadorship/ Mosebetsi wa leqhoetha kapa motho ya emelang naha. Boraki (bo-ra-ki) /puppy. (bap.

Boemo ba ho ba le leruo. e nyane haholo e hlaselang mahlaku kapa makgapetla a dimela ka ho a ja. (bap. Ha hona kgomo ya boroko: ha ho motho ya dumelletsoeng ho ja feela ntle le ho sebetsa. Bosatane (bo-sa-ta-ni) /satanism/ Ketso tsa satane kapa mokgoa wa ho etsa dintho ka tsela e mpe ka ho fetisisa. Bohobe). Moo Basotho ba Lesotho ba dulang kapa ba tsoang teng ho Afrika e ka borwa. frivolousness/ Ketso e hlokang botio kapa boikemisetso. dimunitiveness/ Bonyane ba ntho e itseng ha e fiwa motho kapa e etsoa. Borokgo (bo-raw-kgaw) /bridge/ Sebaka se ka hodima noka kapa ntho e itseng se sebedisoa bakeng sa ho tshela kapa ho ya ka nqa enngwe. (bap. (bap. Boruti (bo-ru-ti) /priesthood. Borotho (bu-rawt-haw) /bread/ Sejo se entsoeng ka phofo ya koro. Borurusi (bo-ru-ru-si) /swelling/ Boemo ba ho topa kapa ho kokomoha hoa setho seseng sa mmele ka baka la kotsi kapa bokudi. ho phomotsa kelello ka ho kgaleha le ho se nahane tse etsahalang nakong ya ho robala. Mael. Borutehi (bo-ru-te-hi) /being learned. /bon. Borwa (bu-rwa) (boroa) /south/ Sebaka se shebaneng le lebowa kapa se ka lehlakoreng le letshahadi la bochabela kapa le letona la bophirima. Diketso tsa satane. Moaho o sebedisoang ke makoloi le batho bakeng sa ho tshela le ho tsamaya ho ya sebakeng seseng. boroku/. maborokgo. /bon. Robedi). Ketso e tletseng papadi ebile e hloka maikemisetso le botio bo hlokahalang. (bap. Sejo sa hlama ya koro e phehiloeng. Morui. bosaooana). Bosadi (bos-adi) /act of staying/ Ketso ya ho sala hae kapa ho dula ntle le ho se ye moo ho uwang teng. Boroku (bo-ro-ku) // Mofuta wa kokoanyana. Marotho/ (bap. pupil/ Boemo ba ho ba tlasa thupello ya sekolo tlasa mosuwe kapa mosuwetsana. se etsang hore ntho e tsamayang e eme kapa e se tsoele pele ka ho thella. Bosadi (bo-sa-di) /womanhood/ Boemo ba mosadi bo tletseng. lepella le ho matha. (bap. thuto) . E nang le makgutla kapa ntlha tse robedi. intellectual/ Boemo ba ho tseba kapa ho ba le tsebo e ngata ka baka la ho kena sekolo kapa ho rutoa. pastorship/ Boemo ba ho ba moruti kapa motho ya fanang ka thuto ya sedumedi kapa tumelo e mabapi le Modimo. bosoto. (bap.55 Boriki (bo-ri-ki) /brake/ Se kginang ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. ka botlalo le nnete. Borobong (bu-ru-bu-ng) /nonagon/ E nang le mahlakore kapa palo e fetang borobedi empa e le ka tlase ho leshome. academic. marokgo/. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “sekgini” kapa “haneo”. Mael. lehloyo le diketso tsohle tse mpe. Boemo ba motho e motshehadi ka mora bosetsana kapa bongoanana. ho ya le sephume. /bon. Robong). Mariki/ Tlh. Kgomo ya boroko: motho ya botsoa haholo. Morutwana). nonsensical. masawana/ (bap. 55 . /bon. /bon. Tshutshumetso ya satane e bontshang bokgopo. Boseberoane (bo-se-be-rwa-ni) /meagre. Sekgoba. o keke o fuwa feela ntle le ho sebetsa. Boroko (bu-raw-kaw) /sleep/ Boemo ba ho robala kapa ho kgaleha: ho kena dikobong bakeng sa ho kgaleha. Bosawana (bo-sa-wa-na) /nonsense. E nang le makgutla a robong. ka ho phethahala ntle le leshano. /bon. mohlape kapa dintho tse ngata haholo. Borobedi (bo-ro-be-di) /octagon/ Ka tsela ya mahlakore kapa palo e fetang bosupa e le ka tlase ho robong. chelete. Morutoana) (mm. Bosa (bo-sa) /is true/ Kannete. 0/. Moruti). Borutoana (bo-ru-twa-na) /being a student. 0/. seka kokoanahloko. /bon. Borui (bo-ru-i) /wealth/ Boemo ba morui kapa motho ya nang le thepa. ho ba diphateng kapa moalong ka sepheo sa boroko. leruo). Bokako) (mm.

56 . nako ka mora shoalane ha letsatsi le diketse kapa ho le lefifi ho isa hoseng pele letsatsi le chaba. thinness/ Tlhokeho ya botenya le bophara ba mmele kapa sebopeho sa ntho e itseng. “bosio” le “bosiu” a na le tlhaloso e fapaneng haholo. (mm. Bosedi (bu-se-di) /carefulness. Tshehla). Ketso ya ho ba lekgonatha. leshano). Bosoe (bo-swe) /dampness/ Boteng ba mongobo kapa metsi nthong e itseng. moharo). boemo bo metsi. Boshodu (bo-sho-du) /theft. seshemane). dutla). Moketa). tlhokeho ya nnete kapa bonnete. Tlh. puo e tshehisang. Bosio (bo-si-aw) /absence/ Tlhokahalo kapa ho se be teng hoa motho kapa ntho e itseng. Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. (mm. Bosesi (bo-se-si) /swimming/ Ketso ya ho sesa: ho kena metsing a mangata kapa ho bapala metsing ntle le ho kgaqa. ho hana nyenyenye. fallacy/ Ketso ya leshano. stealing/ Boemo ba motho ya nkang tseo kapa seo eseng sa hae ka tsela e sa amoheleheng kapa eseng molaong. meso) Tem. Bosesanyane (bo-si-san-ya-ni) /lankiness. (bap. Bohobe bosele. /bon. (bap. “bosio” le “bosiu” a na le tlhaloso e fapaneng haholo. Bosiu (bo-si-u) /night/ Nako eo letsatsi le diketseng ka yona. shoalane. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. Ketso ya ho phaphamala hodima metsi kapa ho tsitsinyeha ka hodima metsi ntle le ho kgaqa. (bap. Bosoasoi (bu-swa-swi) /joke. ho tsamaya metsing ka mpa le ho sebedisa matsoho ho thibela ho qoela. leshano) Boshemane (bo-she-ma-ne) /boyishness/ Mokgoa le sebopeho sa moshemane kapa motho e motona ya so beng monna kapa ntate. (bap. (bap. Ntle le bo bong.56 Bosebi (bu-se-bi) /crime/ Tloaelo ya ho utsoa le ho nka dintho ntle le tumello. Lentsoe le nepahetseng ke “boshano” hofeta “boshako”. (bap. (bap. (bap. Ketso ya ho hlokomela se etsahalang kapa se etsoang. Ho latola bosehla: ho hana ka botlalo. jj. Boshano (bo-sha-nu) /untruthfullness. Boshodu (bo-sho-du) /stinginess/ Boemo ba ho tima dijo kapa ntho e itseng. Tlh. ketso ya ho seba: mosebetsi wa ho utsoa kapa ho choatla moaho bakeng sa ho nka tse kahare le ho qhekanyetsa batho ka dikgoka ho ba nkela tsa bona. Bosele (bu-se-le) /different one/ Seemedi qollo se emelang mantsoe kapa mareho a qalang ka “B”. (bap. mongobo). Lentsoe le nepahetseng ke “boshano”. bojabotsheha). meticulousness/ Ketso ya ho ba sedi kapa maikutlo a kelohloko e kgolo. lie/ Ketso ya leshano. tshebo). Mael. lesoe. Mosebetsi wa leshodu kapa motho ya utsoang. Bosefesefe (bo-se-fe-se-fe) /porosity/ Boemo ba ho ba sefesefe kapa ho kena metsi kapa moya dipakeng tsa ntho e itseng. Boshoabotsheha (bu-shwa-buts-he-ha) /die-smiling-person/ Motho kapa ntho e shoang e bososela kapa e tsheha. Maseka/ Bosekana (bo-se-ka-na) /wire/ Thapo e sesane (tshetshane) eo hangata e sebedisoang le disebedisoa tsa motlakase. Botle bosele. Boseka (bo-se-ka) /cable/ Thapo e kgolo e tsamaisang motlakase. Ho ota. (bap. Bosesane (bo-si-sa-ni) /narrowness/ Boemo ba mmele kapa sebopeho se hlokang botenya kapa boholo. (bap. boswe). Ketso ya ho ba sio kapa ho se be teng. Boswaswi). Boshako (bo-sha-ku) /fallacious. tlhokeho ya nnete kapa bonnete. /bon. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. Bosehla (bo-se-hla) /yellowish/ Boemo ba mmala wa mothoebe o hlakileng wa lehe kapa kopanyo ya botala le mmala wa namuni.bohlankana. Leshodu). mashoaatsheha/ (bap. Tem. joking/ Ketso ya ho soasoa kapa ho etsa motlae. Sefe. Mohl. Puo e hlokang botio. Ho se tholahale.

Botei (bo-tei) /mechanics/ Tokiso ya makoi. drunkardness/ Ketso ya ho tawa ke joala kapa seno se tahang. boemo ba ho ba supa. (bap. Tlhokeho ya mosa le lerato. Bosudu-pere (//) /horse fart. Mosebetsi wa motaki. Sefate ka bosona. boemo ba letawa kapa diketso tsa letawa. Bosolla-kgwale. orisi). Bosotho (bu-sut-hu) /sutuism/ Boemo ba ho ba Mosotho. Ho tsheha hanyane ho bontsha kamohelo kapa lerato la. tsebo ya ho bua dipuo tse ngata tse fapaneng. Botebi (bo-te-bi) /intricacy. boemo ba monna ya so beng le molekane kapa mosadi. Mosuwe) Bosweu (bo-swe-u) (bosoeu) /whitishness/ Boteng ba mmala wa lehloa. abomination/ E mpe e sa kgahlising. (bap. puo. (bap. Puo e hlokang moelelo kapa e se nang kelello. (bap. bonono). Bosudu (bo-su-du) /silent farting/ Sephinya se thotseng kapa se hlokang lerata. monko wa sephinya se hlokang lerata. (bap. (bap. Bosoto (bo-su-tu) /cruelty/ Ketso ya ho ba soto kapa ho ba pelo e mpe. Bosona (bo-saw-na) /itself/ Seemedi se sebedisoang le mantsoe kapa mabitso a qalang ka tlhaku “S”. Boemo ba ntho e sootho kapa ya mmala wa se hadikiloeng. Botaki (bu-ta-ki) /art/ Mokgoa kapa tsebo ya ho ngola setshoantsho jwale ka motaki. sootho). Letawa. (bap. Ketso ya ho teba kapa ho kenella hare tlhalosong ya ntho e itseng. Ponahalo ya mmala o mosoeu kapa mmala wa lehloa. makgetlo a masupa. (bap. phasoloha). Boteng (bu-te-ng) /presence/ Ponahalo ya ntho e itseng haufinyane. taka. motaki. Mokgoa. (bap. deep. Mokgoa o thata bakeng sa ho utloisisa ke kelello. Bosula (bo-su-la) /abominable. nonsense/ Sephinya sa pere se nkgang ha bohloko haholo. Boteng (bu-teng) /availability/ Ketso ya ho ba teng kapa ya ho tholahala: boemo ba ho fumanoa ha bobebe ntle le bothata. motsamao le monahano wa Mosotho. Boemo bo tebileng ba ho hlalosa ketsahalo kapa ketso. Soto) Bosowa (bo-so-wa) /erupt/ Hoa seretse se chesang: ho tsoa mokoting kapa fatshe hanghang. Botawa (bo-ta-wa) /alcoholism. dikoloi kapa mechini e tseng. Boteng ba bopelompe. Bosuwe (bo-su-we) /of a teacher/ Boemo ba ho ba mosuwe kapa motho ya rutang makoloane mophatong. lefetoa). Boyona). (bap. 57 . Sefebe ka bosona. (bap.57 Bosoha (bo-su-ha) /bachelorship/ Boemo ba lesoha kapa motho ya so nyaleng. /bap. Botala (bo-ta-la) /greenishness/ Boteng ba mmala wa semela kapa setlama. latsoeheng kapa batlahaleng. (bap. Bolemengata). Lesoha. Bososela (baw-saw-se-la) /smile/ Ho tsheha ntle le ho keketeha kapa ho ahlamisa lehano. Botemengata (bu-ti-mi-ng-ata) /multilingualism. Boemo ba ho ba pelothata. Bososedisa (baw-saw-se-la) /cause to smile/ Ketsiso ya ho bososela kapa ho etsa hore motho a bososele. manyala). ramaleme/. Bosollakgoale (bo-sul-la-kgwa-li) // ?? (mm. (bap.tshweu). linguism/ Boemo ba motho ya nang le neo ya ho bua dipuo tse ngata tsa merabe emeng. Supa). tsebo ya ho etsa setshoantsho ka ho ngoapa kapa ho ngola hodima ntho e itseng ka tsela e ntle haholo. Ponahalo ya mmala o joalo. jj. unfathomableness/ Boemo ba ketsahalo eo kelello e hloloang ho e hlalosa. bosolla-khoale). boemo ba ho fumana ha bonolo. Boemo ba motho ya rutang bana ba sekolo. tai. (mm. dilatsoa. kguba le moetlo wa Mosotho. Bosupa (bo-su-pa) /seventh/ Palo e fetang botshelela empa e le ka tlase ho robedi. Sephinya). Botebo (bo-tib-aw) /depth/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e bapisoa ka bolelele ka ho ya tlase tlasa metsi. Tala). Mohl. profound. Bosootho (bo-saw-ot-aw) /brownish/ Mmala wa Mosotho.

Lethisa). E mabothobotho ha mmele e thetsa kapa ho ya ka kutlo ya thetso. Ketso ya ho ba thata. tharasa. (mm. Tloaelo ya ho hoeba ka mmele. Bothaka (but-ha-ka) /peer/ Boemo ba ho lekana ka dilemo: ho tsoaloa ka nako e tshoanang le motho emong. decency. Bokgale ba ho botha. Botho (but-haw) /membership. letharaso). Mael. Bothosela (bawt-haw-se-la) /soft. spongy/ E bonolo ha e thetsoa ka letsoho. (bap. predicament/ Boemo bo etsang hore ho se be bonolo ho etsa ketso e itseng. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. (bap. (bap. Dithaka/ Bothamaha (bot-ha-ma-ha) /brutishness. ramosa). Kamano le tshebeletso e itseng e akgang ngollano le thomello ya dintho tse itseng ho moetsi. fatness/ Boemo ba mmele o moholo haholo. haholo motho e motshehadi. Bothisa (but-hi-sa) /cause to lie down/ Ketsiso ya ho botha. Bothobotho. (bap. Paqama. philanthropism. Ketso ya ho ba tenya kapa mafura. /bon. Botharasi (but-ha-ra-si) /hermaphroditism/ Boemo ba motho kapa phoofolo e nang le ditho tsa botshehadi le botona mmeleng o le mong. sponginess/ Ketso ya ho bothosela: ho ba boemong ba ho ba bonolo ho ya ka thetso ya letsoho. 58 . (bap. Botha (bot-ha) /lie down/ Ho dula fatshe kapa hodima ntho e itseng ka mpa bakeng sa ho phomola. /bon. motho. letharaso) Botharaso (but-ha-ra-saw) /homosexuality/ Boemo ba motho ya robalang. Mebala). boholo ha bo hlalosoa ka mahlakore. ebile a sa tsotelle letho. Boitshoaro bo botle ba ntho e phelang. Se bakang hore diketso tse ntle di bonahale ho motho. setho). Botenya (bo-ten-ya) /obesity. Bothobotho (bawt-haw-bawt-haw) /spongy and soft/ E bonolo haholo ha e thetsoa ka letsoho. Botenya (bo-ten-ya) /width/ Bophara ba ntho ha e bapisoa ka ho phatlalla kapa ho nama hoa yona. mabothobotho). tharasi. decrease/ Ho kokobela hoa ntho e itseng. Bothile (but-hi-le) // E boemong ba ho botha. Bothoselo (bawt-haw-se-law) /softness. Bothokoa (but-hu-kwa) /greyish/ Hoa mmala: o tshoanang le molora o fifetseng kapa e botsho bo hlakileng haholo. Ketso kapa mokgoa wa letekatsi. Bothata (bot-ha-ta) /difficulty. hospitality/ Boemo ba motho ha a phedisana le batho ba bang. (bap. ho ba boemong ba ho ba mabothobotho. wayward/ Mokgoa wa ho phela joalo ka thamaha: tloaelo ya motho ya phelang ka tsela e hlaha. Botelele (bo-te-le-le) /height/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo kapa e bapisoa le bohodimo. bokanang kapa kotanang le motho ya tshoanang le yena ka botona. (bap. Letekatsi. Bothela (bawt-hel-a) /dwiddle. Bolelele). Bothokwa) (sheb. Boemo ba ho ba setho sa sehlopha mabapi le tshebedisano. subscription/ Ketso ya ho nka karolo kapa ho ba setho sa mokga kapa mokgatlo o itseng. setho. Thobalano e sa hloekang mahlong a Modimo: e pakeng tsa monna le monna. (bap. Mathata). Botho (but-hu) /benevolence. Bothisa (bot-his-a) /undisciplned woman/ Boemo le mokgoa wa motho e motshehadi ya sa bollang: mosebetsi wa lethisa kapa mosadi kapa ngoanana ya sa bollang. E mabothobotho ha mmele o e thetsa. brutish. kakalla/. (bap. roarious. e bohale. sefebe). Phelo ya borurusi kapa ho ruruha.58 Botekatsi (bo-te-ka-tsi) /prostitution/ Boemo ba letekatsi kapa motho e motshehadi ya febang bakeng sa chelete. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe.

Ho kgineha boko. (bap. setumo sa motho ya tsebahalang mokgatlong. /bon. haholo ya monyane dilemong. Botle (bo-tle) /beauty/ Chebahalo e ntle ya sefahleho. (bap. moo ho tsoang Batlokoa teng. (bap. mokgeng. Letlaila). Borena ba hae botla fela haufi. setlanyi). Ka mokgoa o felletseng. ya boitshoaro le diketso tse mpe. Botlola (bo-tlo-la) /intimidate/ Ho tshosa ka mantsoe a boima kapa ka diketso tse tshosang. sebopeho sa ntho kapa mmele wa motho. Ketso ya letlaila. Botloaelehi (bu-tlwa-ele-hi) (botlwaelehi) /populism/ Mokgoa wa ho tsebahala haholo mokgatlong. Botla tsamaya bohloa. Botlolo (baw-tlaw-law) /bottle/ Setshelo se entsoeng ka kgalase ho sebedisoa ho tshela dintho tse metsi kapa tse itseng. Kgahleho e bonoang ke leihlo. ho jethema. setla). brainlessness. moipelekanyi) (mm. Boemo bo supang boikemisetso. blunder. botshehadi). lephaka). ya nang le tshutsumetso bongateng ba batho ka baka la puo tsa hae tse ikgethang. Botlokwa). Botlaila (bo-tla-i-la) /blundering. Botlodi (bu-tlu-di) /jumping/ Ketso ya ho tlola: mosebetsi kapa tloaelo ya ho tloha ka nqena ka morero wa ho ya ka nqane. setlodi). Ketso tsa sethoto. (bap. Dibotlolo/ (bap. ho bua ntle le ho bapala kapa ntle le papadi. kapa ya nahanang ka tsela e fosahetseng. crime. Tlholeho ya ho bina. tlolo. dullness/ Boemo ba setlatla. tlolo. Botona (bu-tun-a) /masculinity/ Boemo ba ho ba motona kapa ponahalo ya bonna bo feletseng ho motho.59 Bothoto (but-haw-taw) /stupidity/ Boemo ba motho ya etsang diketso tse hlokang tlhaloso e nepahetseng. Botio (bo-ti-aw) /seriousness. 59 . Letlaila). Ho etsa hore motho abe le letsoalo kapa a tshohe. setumo). Setlatla). ya phelang ka ho utsoa. kelello kapa motsamao. Botlololli (bo-tlu-lul-li) /acrobatic/ Papadi ya ho etsa hlanaphetho le ho tsoetla ditho tse itseng tsa mmele. mokgoa wa motho eo ketso tsa hae di sa kgahlising. Botlaila (bo-tla-i-la) /inability to sing/ Boemo ba ho se tsebe ho bina. mistake/ Ketso ya diphoso ka ho se tsebe ho bua hantle kapa ho sebedisa mantsoe a sa lokang. ho ba sebopehong se thata kapa se thatafetseng sa mmele kapa sa puo. ho qhothoma le ho pelekanya ditho tsa mmele. ho ya ka lehlakoreng leleng la ntho ka ho jethema kapa ho qothoma se mahareng. tlololla. Ho ba boemong bo tsitsitseng ba mmele. firmness/ Ketso ya ho tia. Mokgoa wa ho ngola ka seetsoa seo ho tobetsoang dikonopo tsa sona bakeng sa ho ngola mantsoe kapa ditlhaku. ho qhoma. completely/ Ketso ya ho tlala kapa ho phetheha hoa ntho e itseng. Botlalo (bo-tla-law) /completeness. Ketso ya ho etsa dintho kapa diketso tse hlokang bohlale kapa masene. tjethemo. qhomo). Botla fela bosiu. sehlopheng kapa sechabng ka lebaka la diketso le dipuo tse itseng. Botlokoa (bu-tlaw-kwa) /place of Motlokoa/ Sebaka seo ho dulang Batlokoa teng. ho seba. (bap. kapa motho eo kelello ya hae e notlelehang hangata. tlolaka. Tlola. mabitso kapa mantsoe a qalang ka “B”. tshosa). Tlokoeng) (mm. Sethoto). (bap. Botlanyi (bo-tlan-yi) /typing/ Tshebediso ya mochini wa ho ngola ho etsa mantsoe afe kapa afe. (bap. (bap. (bap. jj (bap. qhothomo. boitshoaro le mekgoa ya setlokotsebe: boemo ba motho. Tlhodisano ya papadi ya hlanaphetho. it will/ Seemedi se sebedisoang mmoho le mareho. ho hlekefetsa kapa ho tlola molao ofe kapa ofe wa naha le wa lelapa. Botla (bu-tla) /it shall. Boteng ba setho sa bonna mmeleng. Botlokotsebe (bo-tlu-ku-tse-be) /deliquence. Mohl. kapa ho bontsha bosio ba papadi ketsong e itseng. (bap. (bap. Botlatla (bo-tla-tla) /asinity. vandalism/ Ketso.

Botshekalle (bots-hik-kal-le) /mountaineering. eo ha e le mothong e bakang ho ingoaya kapa botsikinyane bo boholo. 0/ (mm. Ketso ya ho tsitsa kapa ho laola maemo ka tsela e ntle. Setsetse. senonnori. Boemo ba ho etsa diketso tsa nnete ka nako e beiloeng. Botshepuwa (bots-he-pu-wa) (botshepuoa) /trusteeship/ Tloaelo ya ho ba mosebeletsi ya ikarabellang ho matlotlo. Potsetso). public esteem/ Boemo ba ho tsejoa kapa ho tloaeleha sechabeng kapa bathong ka baka la ketso tse itseng. tloaeleho ya motho ya binang. boemo ba motho ya fumanang boemo bo bonolo bo le thata. Boemo ba ho robala matsekela kapa tloaelo ya ho robaletsa moo eseng haeno. celebrity. bohahlaudi). wandering/ Ketso ya setsetse. Sereledi). Botsikoane (bo-tsi-kwa-ne) /fowl flea/ Mofuta wa kokonyana seka nta eo hangata e tholahalang ho dikgoho. Botsamai (bo-tsa-ma-i) /tourism. Botsetse (bu-tsi-tsi) /itinerancy. Boemo ba motho eo papadi ya hae eleng ho hloella dithaba le dilomo. (bap. Botshelo (bots-hel-aw) /container/ (Sheb. motshepuwa). (bap. thepa yohle kapa tsamaiso ya mafa a mosebeletswa kapa ramosebetsi. Botsetsa (bu-tse-tsa) // Ketsetso ya ho botsa. tshela. phatlalatsang ditaba. renown. Tsebahalo sechabeng le naheng ka bophara. Botshaetshae (bots-ha-ets-hae) /stupidity/ Boemo ba tshaetshae: tloaelo kapa mokgoa wa motho ya hlokang tlhalefo le bohlale ba ho etsa ntho tse bonolo kapa tse tloaelehileng. Botshwana). setumo). setshelo bakeng sa tshebediso). tshelela). setshoana) (mm. (mm. /bon. Phediso mmoho le bosio ba morusu le pherekano. Botsikwane). Botsetseke (bu-tse-tse-ke) /flair. Botsitso (bo-tsi-tswa) /stability/ Boteng ba kgutso le taolo. Sephoqo. wa sebapadi kapa ya tummeng ka ketso e itseng. boqhetseke bakeng sa tshebediso). Botsikinyane (bo-tsi-kin-ya-ne) /itchiness/ E bakang kapa e etsang hore motho kapa ntho e ingoahe kapa e ipikitle. Boteng kapa ponahalo ya mmala o motsho wa motho e motshehadi. tshaetshae). lazy/ E sa kgoneng ho sebetsa. nkgono kapa phoofolo e tshehadi. (bap. Ketso ya ho tsikinyetsa. Ho ba le setho sa mosadi. (bap. Botshoana (bots-hwa-na) /dark female complexion/ Boemo ba mmala wa motho e motshehadi o motsho. ngoanana. Botshepehi (bots-hep-e-hi) /trustworthiness. Potsano). Botumi (bo-tu-mi) /stardom. (bap. Botshelela (bots-hi-le-la) /hexagon/ Palo e ka hodimo ho bohlano empa e le ka tlase ho bosupa. (bap. (bap. /bon. 0/ (bap. reliability/ Ketso ya ho tshepeha kapa pontsho ya ho tshepjoa. Tloaelo ya ho etsa diketso tsa setsetse. eminence. Botswa). dibotoro/ (bap. boemo ba ho tsebahala sebakeng le sechabeng ka baka la mosebetsi o itseng. Boteng ba mahlakore a fetang bohlano empa ale ka tlase ho bosupa. (bap. cliffhangering/ Papadi kapa tloaelo ya motho ya tshekallang: wa tloaelo ya ho tsamaya methating ya dithaba le ho hloa dilomo. travelling/ Ketso ya motsamai kapa motho ya chakelang sebaka ka morero wa ho tseba sebaka kapa ho ya phomolong. E tsoafang ho iketsetsa kapa ho hula ka thata. (bap. ability/ (Sheb. Mafura a ka sebedisoang ho hadika sejo kapa dijo tse itseng bakeng sa ho di natefisa. Botsa (bo-tsa) /ask/ Ho batla karabo bakeng sa ketsahalo kapa lebaka le itseng. bononnori). Bohlohloni). /bon. Botsoa (bots-wa) /slothful. Bosadi). Botsana (bo-tsa-na) /ask each other/ Ketsetsano ya ho botsa. Botshehadi (bots-he-ha-di) /feminity) Boemo ba motho e motshehadi kapa ponahalo ya bosadi bo tletseng. 60 .60 Botoro (baw-taw-raw) /butter/ Mafura a sebedisoang ho neta kapa ho tlotsa bohobe ba koro kapa sejo sa koro. (bap.

bolt/ Mofuta wa tshepe e sebedisoang ho kopanya. phasoloha. pepeta. bosona. pota. (mm. bolona). kgomathetsa kapa tsitsisa dintho tse pedi kapa tse fetang moo ka ho e potapotisa lesobeng la moo e tlangoang teng. Boupelli (bo-u-pel-li) // Boemo ba seupelli kapa motho ya upellang. Dintja ka botsona. /bon. Bua (bu-a) /talk/ Ho etsa molaetsa ka ho ahlamisa molomo le ho ntsha lentsoe. bebera. Bowena (bu-we-na) /yourself. tsotsi). Lentsoe le nepahetseng haholo ke “boyena” hofeta “boena”. tsetsela). Boemo ba motsoetse kapa mosadi kapa ngoanana ya antshang lesea. (mm. (bap. inhabitance. paternal/ Boemo ba ho ba motsoadi. Ho nahanela moratuwa wa hao hore o ratana le mangmang empa ho se joalo. Botsotsi (bo-tso-tsi) /thuggery/ Boemo kapa mokgoa wa tsotsi kapa motho ya phelang ka ho utsoa. Botsoadi (bots-wa-di) /parenthood. Boutu (bo-u-tu) /screw. (bap. tleroloha. homohomotha. Boyena (bo-ye-na (boena) /self/ Motho ntle le ba bang. maternal. Botsoafi (bots-wa-fi) /slothfulness. letsoalla) Botsoetse (bots-we-tse) /new motherhood/ Boemo ba motho ya sa tsoa tsoala lesea. Dihoete ka botsona. ho hapa ka dikgoka le ho bolaya ka ho hlokofatsa bakeng sa ho thola se batloang. Boyabatho (bu-ya-bat-hu) /death. (bap. Naha e jele boya: kotsi di hohle naheng. boemo ba seotsa. Boemo ba ho ba moahi wa sebaka ka tlhaho. Botsona/ (bap. Ho etsa modumo o bitsoang puo. Botsoallo (bots-wal-law) /citizenship. Sebaka sa mofu. phatsimisa). Boulela (bo-u-le-la) /to be jealous/ Ho bontsha lerato ka tsela ya ho hloya motho ya ratang kapa eo ho nahanoang hore o rata moratuwa wa moetsi. Mohl. Boya (baw-ya) /wool/ Bolepu bo tholahalang letlalong la diphoofolo kapa bathong boo sepheo sa bona eleng ho tshireletsa letlalo. Lebitla. buisoe kapa a qoqe le batho babang ntle le mabaka a utloahalang. Tlh. burghership/ Boemo ba ho tsoalloa sebakeng. (bap. Botsofe (bo-tsu-fe) /old-age/ Boemo ba motho ya hodileng haholo dilemong kapa eo e seng e le leqheku kapa leqhekoana. Motsofe). Ketso ya ho tsoafa. Mmuuwa ka botlalo. qhekanyetsa. Tloaelo ya seotsa. laziness/ Ketso ya ho tsoafa ho sebetsa: ya kapa e tshabang ho sebetsa. antigue/ Boemo ba motho wa kgale kapa ya nang le nako e telele a phela. lefu). self/ Seemedi se supang kapa se emelang wena ntle le motho emong kapa babang. ntle le mmuiswa. Botsona (bo-tsaw-na) /of things: themselves/ Seemedi se sebedisoang mmoho kapa bakeng sa mabitso a qalang ka “DI” ka bongateng. ho hlahisa modumo o kgonang ho hlalosoa ke tsebe ka thuso ya boko. (bap. Boemo ba motsofe. Booena). Botsoahatsana (bots-hwa-tsa-na) (botsohatsana) /antic/ Boemo ba setsohatsana kapa motho ya tsofetseng haholo hofeta tekanyo. boyona). diboutu/ (bap. a nyantsha. mmamaotoanafinyela. Bonohe). (bap. jj. Bouna (bo-u-na) /to make shine (shoes)/ Ho etsa hore seeta se phatsime ka ho se pikitla ka lesela ka mora ho se kenya boka (polish) (bap. botsona. tiisa. botswahatsana). Botswa). (bap. Ho se batle hore moratuwa wa hao a bue.61 Botsoa (//) /slothfulness. Botsofadi (bo-tsu-fa-di) /acience. 61 . Ka botsona di keke tsa bua. sepekere). laziness/ Boemo ba ho tshaba ho sebetsa kapa ba ho baleha mosebetsi. Boyona (bo-yaw-na) /itself/ Seemedi se bontshang kapa emelang lebitso la ntho e le nngwe ha e qolloa hara tseding. botlokotsebe bo tletse kapa bo atile naha yohle. shoashoatha. parental. /bon. Leqheku kapa leqhekoana le hodileng haholo. Dihole ka botsona. Boemo ba seotsa. Ketso ya ho tsoala kapa ho ba le bana ba tlhokomelong ya motsoadi. (bap. /bon. qoqa. bolona. Bokebekwa. homotha. Maboya/ Mael. graveyard/ Sebaka seo motho kapa ntho e shoeleng e yang teng. setsohatsana). (mm.

Buletsoe (bu-lets-we) // Boetsuwa ba ho bulela. Buela (bu-ela) (buella) /talk about/ Ketsetso yaho bua. poma. (bap. Ho ba moetapele wa sechaba. Buisa (bu-is-a) /talk to. Buisana (bu-isa-na) /negotiate. converse/ Ketsetsano ya ho bua. reimburse/ Ho kgutlisa ka baka la ditshenyehelo. Ho buela nonyana mollong: ho senya ditaba kapa ho ntsha sephiri pele ho nako. Ho etella naha pele. Busa (bu-sa) /rule/ Ho ba le taolo ya mmuso. patlamantsoe). ka thata. Burama (bu-ra-ma) /lay over/ Ho robala kapa ho paqama hodima ntho ka mpa kapa mmele o moholo. Ho ba le dipuisano bakeng sa ho rarolla qaka kapa bothata bo itseng. ho qoqa ka tsela e hlokang botio. Buduletse (bu-du-le-tse) /blew/ Bokgale ba ho budula. Buile (bu-i-le) // Bokgale ba ho bua. superintend/ Ho ba le matla a ho laela lapeng. dibukantswe/ (bap. Bulela (bu-le-la) /welcome/ Ketsetso ya ho bula. Ho butsoela ka moya. Buresitsoe (bu-re-di-tswe) // Boetsuwa ba ho buretsa. (bap. Buella (bu-el-la) /to advocate/ Ho ba moemedi wa motho lekgotleng la dinyewe kapa ho emela motho nyeweng. Ho ba le puo pakeng tsa batho ba babedi kapa ba fetang moo. Buretsa (bu-re-tsa) /hit hard/ Ho otla ha bohloko. butsoela). Mael. converse/ Ketsiso ya ho bua: ho etsa moqoqo. lesedi. cuase to talk. sent back/ Bokgale ba ho busetsa. emela). Ho nkgisetsa ka monko o bohale. Buang (bu-ang) /talking/ Tsoelopele ya ho bua: ho etsa molaetsa ka ho ya pele. Budulela (bu-du-le-la) /blow air towards/ Ketsetso ya ho budula. Buseditse (bu-se-di-tse) /returned. atone. /bon. Ho ba le taolo ya dintho. Buletse (bu-le-tse) // Bokgale ba ho bulela. Budula (bu-du-la) /blow/ Ho sebedisa moya ho atolasa ntho e itseng. Bureditse (bu-re-di-tse) // Bokgale ba ho buretsa. amohela). Fuama). Tlh. (bap. Ho dula hodima. Bula (bu-la) /open/ Ho etsa hore meaho ya ditshebeletso e qale ho sebetsa. Busa (bu-sa) /govern.62 Bua (bu-a) (buwa) /operate/ Ho qhaqha mmele wa phoofolo bakeng sa ho ntsha dikahare. qhaqha le ho roka mmele wa motho ke ngaka e itseng. moemedi. Buduletsoe (bu-du-lets-we) /blown/ Boetsuwa le bokgale ba ho budulela. /bon. refund. Lentsoe le nepahetseng ke “buwa” eseng “bua”. ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing. ho lokisa bokahare ba motho ya kulang ka ho rokolla. reign. eo sepheo sa ho e bala eleng ho fana ka thuto. Buseletsa (bu-se-le-tsa) /compensate. boithabiso kapa ho batla bohlale le tsebo e itseng. dominate. kapa ka ntho e thata. Ho etsa hore mosebetsi o qale ka ho fana ka puo. mosebetsing kapa sebakeng se itseng. Mmuelli. ho fa 62 . (bap. Bula (bu-la) /open/ Ho etsa hore monyako kapa bokeno bo amohele ba kenang le ba tsoang. Ho etsa lemati le kenye ya kenang kapa ya tsoang. Buketsa (bu-ke-tsa) /to produce bad smell/ Ho ntsha monko o mobe haholo ka setho seseng sa mmele. (bap. Puisano). tlhokomediso. Buka (bu-ka) /book/ Pampiri e hatisitsoeng enang le maqhephe. dibuka/. naha le moruo wa yona. Buabua (bu-a-bu-a) /to chat/ Ho etsa moqoqo o hlokang bohlokoa. Bukantswe (bu-ka-nts-we) (bukantsoe) /dictionary/ Buka e hlalosang mantsoe a puo ho ya ka mongolo wa sechaba sa teng. Ho laola sechaba. Ho kenya moya ka hara ntho e sarolohang. Ho amohela motho kapa ntho e itseng ka ho bula monyako kapa ka ho mo dumella sebakeng sa hao. Ho etsa hore moaho kapa sebaka se secha se qale ho sebedisoa semmuso.

Ho kgutlisetsa morao moo ntho e tsoang teng. (bap. Butle (bu-tle) /exclamation: wait a minute!/ Lekgotsa le laelang ho emisa ketsahalo kapa boemo bo itseng. Mohl. regurgitate/ Ho hlafunisa joang kapa se jewang ke diphoofolo ha di phomotse. Tlh. regurgitate/ Ho hlafunisa joang kapa se jewang ke diphoofolo ha di phomotse. Buuwang (bu-uwang) // Boetsuwa ba ho bua ka ho tsoela pele. (bap. Busolosa (bu-so-lo-sa) /chew cud. Ho busetsa molamu sefateng: ho iphetetsa kapa ho etsa se entsoeng ho wena ho moetsi. Butsoisa (buts-wi-sa) /ripen/ Ketsiso ya ho butsoa. Kgalapa di a buseletsana: Motho ya kileng a etsoa hantle ke emong le yena o etsa joalo. Mohl. (mm. Ho etsetsana botle. Buang). Butha-buthe (but-ha-but-he) (Botha-Bothe) /Butha-Buthe/ Setereke sa Lesotho se pakeng tsa Mokhotlong le Leribe. 63 . Mael. Khutlisa) (bap. (bap. Tem. (bap. Sebaka kapa setereke se ka lebowa ba bochabela ba Lesotho. Buseletsana (bu-se-le-tsa-na) /reciprocate/ Ketsetsano ya ho buseletsa: ho kgutlisa se entsoeng ho ya se entseng. Butswela). Butsoella (buts-wel-la) /pump towards/ Ketsetso ya ho butsoela. Butsoela (buts-we-la) /pump/ Ho sebedisa moya bakeng sa ho etsa hore mollo o tuke. ho lefa bakeng sa ditshenyehelo. Ke sefe se buuwang moo? Ho buuwang mole ha Moletsane? Buwa (bu-wa) /to operate. ho lokisa bokahare ba motho ya kulang ka ho rokolla. Lentsoe “Bua” le hlalosa puo le molaetsa o itseng. butlebutle). Butsoiso (buts-wi-saw) /ripening/ Ketso ya ho butsoisa. Butle hle monna! Butle o nkutloisa bohloko! Butlebutle (bu-tle-bu-tle) /slow but show/ Hanyane hanyane. said/ Boetsuwa ba ho bua. Butsoa (buts-wa) /ripe/ Ho ba boemong ba ho jewa kapa ho koenyoa. extradite/ Ho kgutlisetsa moo ntho kapa motho a tsoang teng. boemo ba batho ba etsetsanang tse ntle ka ho kgutlisetsana botle mmoho. Butle (bu-tle) /gently/ Ka tsela e bonojana e sa kgehlepetseng. butcher/ Ho ntsha kapa ho sebetsana le dikahare tsa motho kapa phoofolo. Tlh. butle-butle). hlapisa). Ho isa ntho kapa motho morao sebakeng sa hae kapa sa yona. (mm. (mm. (mm. Buuwang). Lentsoe le nepahetseng ke “buwa” eseng “bua”. qhaqha le ho roka mmele wa motho ke ngaka kapa motho ya itseng. Busetsoa (bu-sets-wa) /returned/ Boetsuwa ba ho busetsa. Mael. Butle (bu-tle) /slowly/ Ka tsela e lenama kapa e sa tatang. thunya) (mm. hangata bosiu. thuisa. Pitsetso ya semelo e nepahetseng ya lebitso lena ke Botha-Bothe. pusuloso).63 chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang. (bap. kgakapa di a buseletsana). Buuwa (bu-u-wa) /talked. Butsoela (buts-we-la) /shoot/ Ho thunya ka sethunya. Busolla (bu-sul-la) /chew cud. Lentsoe le nepahetseng ke “putsoiso” hofeta “butsoiso”. (bap. Ho qhaqha mmele wa phoofolo bakeng sa ho ntsha dikahare. hangata bosiu. Butswisa). ka tsela e iketlileng empa e bontshang hore ketsahalo e tla fela. Busetsa (bu-se-tsa) /return. Putsoiso). poma.

(mm. tjhabela). Chabile (cha-bi-le) /of the sun: shining/ Ketsahalo ya ho chaba. ha ho phoso ka yona. Chitja.64 Ccc PALE: Tlhaku ya boraro (3) Sesothong. Chacharo (cha-cha-raw) /trouncing. Mohlala: sheba=chebo. tjhabetswe). yellow or red body/ Hoa mmala wa phoofolo: e hlooho kapa sefahleho se sesoeu le mmala wa mmele o motsho. (mm. jwalo jwalo. Ebang ho fosahetse ho Mosotho ho sebedisa “C”. Chabisoa (cha-bi-swa) // Boetsuwa ba ho chaba. Ho salang ke hore “C” etla dula e le teng Sesothong hobane e nepahetse. tjhabisa). Ho otla ka tsela e phoqang ya shatjoang kapa ya otloang. Chachametsa (cha-cha-me-tsa) /run swiftly/ (sheb. tjhabetse). Chalametso bakeng sa tshebediso). mochochonono le ba bang. ha ho lebaka la hore e bitsoe “tj” le utloahalang. (mm. Chabeloa (cha-be-law) Boetsuwa ba ho chaba kapa ho chabela. 64 . tjhatjharo). C (si). (mm. Ho bonahala hoa kganya ya letsatsi. (mm. Ho utloa mocheso wa lelakabe kapa mofuthu o moholo wa mollo. kapa o mosehla. shapa=chapo. Hantlentle. Chabana (cha-ba-na) /white face with black. to give a hiding/ Ketso ya ho shashara kapa ho hlola ka ho shapa ha bohloko pontsheng. tjhabiswa). ha ho lebaka la hore e se sebedisoe. Tlhokomediso: bongata ba maetsi a qalang ka “Sh” bongata ba mareho kapa mabitso (nouns) a ona a fetohela ho “C”. (mm. (mm. Ketso ya ho otla ha bohloko ka ho tlontlolla pontsheng ya bohle. shoba=chobo. (mm. Ho hlaha hoa letsatsi kapa boteng ba letsatsi. Sesotho se etseditsoe Basotho eseng baqapi ba Sesotho ba dichaba. Chabetsoe (cha-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chaba. tjhaba). Le ha hole jwalo. kapa o mosehla. beating. (mm. Lebakabaka e le ho kgotsofatsa (appease) Bakone (nguni speaking people) hobane tlhaku ena e bitsoa ka tsela e nngwe ho morabe wa Bakone. Chabisa (cha-bi-sa) // Ketsiso ya ho chaba. Chaba (cha-ba) /of sun (to rise)/ Ho hlaha hoa letsatsi bochabela. Chaba (cha-ba) /of male animal: white face with black. Chabela (cha-be-la) // Ketsetso ya ho chaba. tjhomane tjhomane. kapa o mokgunong. tjhaba). Chalametsa). yellow or red/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e hlooho kapa sefahleho se sesoeu le mmala wa mmele o motsho. Etsoe le Basotho ba Leboa ba a e sebedisa mantsoeng a mangata. Chomane Chomane. mantswe a qalang ka “tj” a kenyeleditswe patlamantsweng ena ho etsa hore mmatli wa mantswe a seke a sokola. shahlisa=chahliso. Re ka re ena le dikgang (controversy) hobane batho ba neng ba re ba nchafatsa Sesotho ba ile ba e fetolela ho “tj”. Chachametso (cha-cha-me-tso) // (sheb. Cha (cha) /burn/ Ho otloa ke mollo. Hape. tjhabelwa). tjhabana). Tjha). bo-Mochochoko. (mm. ba tlameha ho fetola mabitso a bona ho bo-motjhotjhoko. (mm. (mm. Chabetse (cha-be-tse) // Ketsetso le bokgale ba ho chaba. kapa o mokgunong. tjhabile).

Chakatsa (cha-ka-tsa) /to flower/ Ho etsa palesa ke semela sa poone ha e le boemong ba ho beha kapa ho bontsha kholo. tjhaelo). “chase” hase sothofatso ya lentsoe lena ka lebaka la moelelo o fapaneng wa lona. o batsi. (mm. (mm. Chaisoa (cha-i-swa) // Boetsuwa ba ho chaisa. Chadimiso (cha-di-mi-so) /browsing/ Ketso ya ho shadimisa: ho sheba ka bonngwe ka hloko e kgolo. Chaisitsoe (cha-i-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chaisoa. tjhakatsa). mashala. Chafo (cha-fu) /mining/ Sebaka se ka tlasa lefatshe seo ho rafjoang dirafjoa teng: mokoti oo ho ona ho fumanoang dirafjoa. (mm. ho natlafala hoa mmele. (mm. tjhakile). Chaisa (cha-is-a) /collide/ Ho thetsa. (mm. (mm. tjhadimo). tjhaiswa). polathinamo le tse ding. (bap. Chadimelo (cha-di-mel-aw) // Ketsetso ya ho shadimela: ho bona ntho ka tsela e nngwe le ho e nahana ka tsela e fapaneng. Letona le chaela kakanyo ya rona monoana. Lentsoe lena ha le utloahale joalo ka lentsoe la Sesotho le ha le hloka sothofatso e ka bapisoang le lona. Chakile (cha-ki-le) // Bokgale ba ho chaka. robust/ Ketso ya ho shahla: ho ba le mmele o matla o phetseng hantle. thula kapa ho otlana ka mmele ka baka la kotsi e sa reroang. (mm. thulano) (mm. dichafo/ (mm. Ha ho motsoadi ya ka chaelang taba ena monoana. (mm. tjhaka). Chahliso (cha-hli-saw) /robustness/ Ketsiso ya ho shahlisa: ho etsa hore motho kapa ntho e be le mmele kapa sebopeho se phetseng hantle se batsi. tjhafo). Chakatsa (cha-ka-tsa) /maize flower/ Thunthuru ya semela sa poone. Chaka (cha-ka) /visit/ Ho etela motho kapa ho ya sebakeng se itseng. Ho dumella hore ketso e itseng e etsahale kapa e phethahale. Ho etsa kotsi ya makoloi. Ketso ya ho tadima kapa ho sheba. tjhaisa). Ho hlahisa palesa kapa thunthuru. Chadimisiso (cha-di-mi-si-so) /examining/ Ketso ya ho shadimisisa: ho sheba ka ho batlisisa kapa ka ho etsa diphuphutso. (mm. thula) (mm. ho sheba ho tloha qalong ho isa qetellong. Chaela (cha-e-la) /approve/ Ho dumella ketso e itseng hore e tsoele pele. taemane. Mohl. Boteng ba se hlokahalang ka bongata. tjhadimisiso). Chaisitse (cha-i-si-tse) /collided/ Bokgale ba ho chaisa. Tem. (mm. Ho chaela taba monoana: ho dumellana le seo ho buuwang ka sona kapa se koptjoang (mm. Chadimo (cha-di-maw) /staring/ Ketso ya ho shadima kapa ho lebisa mahlo ho ntho e itseng. (bap. Mokoti kapa sekoti seo ho epjoang dirafjoang teng. abundance/ Boteng ba kgora ka mora kotulo. Chai (cha-i) /yield. (mm. tjhakatsa). Chaiso (cha-i-so) /collision/ Ketso ya ho chaisa: ho thetsa. (mm. Chaelo (Cha-el-aw) /approval/ Ketso ya ho chaela kapa fana ka tumello. tjhakela). Chadimeho (cha-di-me-haw) /lookable/ Ketso ya ho shadimeha kapa ho ba le sebopeho se setle sa sefahleho kapa mmele. Ho etsa kotsi ya makoloi. (mm. ponahalo ya mmele o matla. Lentsoe la senyesemane. tjhadimeho). Mael. tjhadimelo). Tjhaela. 65 . Palesa ya semela sa poone ha se le maemong a ho beha. chaella). (mm. Chaisana (cha-i-sa-na) // Ketsetsano ya ho chaisa. Chakela (cha-ke-la) /to visit/ Ketsetso ya ho chaka. (mm. tjhaisitse). thula kapa ho otlana ka mmele ka baka la kotsi e sa reroang. tjhadimiso). (mm. moo ho chekoang le ho epolla dirafjoang tse tsoanang le gauta. /bon. Bongata ba se kotutsoeng. Chahlo (cha-hlaw) /body strength.65 Chadimano (cha-di-ma-naw) // Ketso ya ho shadimana kapa ho shebana: ho shadima emong mme le yena a shadime ya mo shadimileng. Ho rateha tshobotsi. Ho nahanela motho. tjhaisana). Tjhaisano). Chaisano (cha-is-an-aw) /collision/ Ketso ya ho chaisana: thulano ya makoloi kapa dipalangoang mmileng. ho dumella hore ketso e itseng e etsahale. tjhahliso). tjhaisitswe).

to give a hiding. puo e hananang le tshepiso e entsoeng pejana. ho hlola ka papadi. (mm. Chakisa (cha-ki-sa) /to make a visit/ Ketsiso ya ho chaka. Chapo (cha-paw) /beating. (mm. (mm. nyala) (mm. tshetshetha ) (mm. Ho ya sebakeng se itseng ka sepheo sa ho bona kapa ho kopana le mangmang. Chalaka (cha-la-ka) /roam/ Ho tsamaya ka sepheo sa ho sheba kapa ho batlisisa se etsahalang. (mm. here and there/ Ketso ya ho chalametsa: boemo kapa mokgoa wa ho tsoa le ho kena le ho ya mane le mona ntle le botsitso. (mm. Moaho wa batho ba tlotseng molao kapa ba ahlotsoeng lekgotleng la dinyewe ka baka la tlolo ya molao. (mm. Chankana (cha-nka-na) /jail. Chalametsa (cha-la-me-tsa) /to go in and out. tjhathjametso). tjhankana) /bon. dichankana/. teronko) (mm. Chalakisa (cha-la-ki-sa) // Ketsiso ya ho chalaka. Chalametso (cha-la-me-tso) /going in and out. (bap. (mm. prison/ Sebaka seo ho koalloang motshoaruwa kapa moo setlokotsebe se koalloang teng. (mm. Boemo ba ho supa tlhokeho ya nnete. Chapaletso (cha-pa-lets-aw) // Ketso ya ho chapaletsa. tjhakiswa). (bap. Tem. Solla. tjhapaletso). ho bontsha emong hore seo a se etsang ha se sona. Chalakaka (cha-la-ka-ka) // Phetako ya ho chalaka. tjhalakisa). tjhalakiswa). Chanotso (cha-nuts-aw) /falsification. tjhalametso. Chalakile (cha-la-ki-le) // Bokgale ba ho chalaka. Ho nka molekane ka ho etsa mokete wa lenyalo. Chapano (cha-pa-naw) // Ketso ya ho shapana: ho shapa emong mme le yena a shape ya mo shapang. Tjhakelo). tjhata).66 Chakelo (cha-ke-law) /visitation. “chachametsa” bakeng sa “chalametsa”. tjhalakiswa) Chalako (cha-la-kaw) /roaming/ Ketso ya ho chalaka kapa ho tsamaya hohle ka sepheo se itseng. Ho batla taba ka ho sollaka. (mm. thwacking/ Ketso ya ho shapa: ho natha ka ho utloisa mmele kapa setho sa mmele bohloko. ho shashara ka letsoho. Ho otla kaofela ntle le kgethollo. tjhalakaka). (bap. here and there/ Ho tsamaya ka ho kena le ho tsoa mona le mane ka sepheo se sa tsejoeng. tjhapano). tjhalakile). tjhakisa). tjhalaka). tjhatjhametsa. tjhalametsa). (mm. mamola ka seatla kapa ka setebele. Chapello (cha-pel-law) /indiscriminate beating/ Ketso ya ho shapella: ho otla ntle le ho kgetholla kapa ho natha le motho kapa ntho e hlokang molato. ketsetso ya ho chapatsa. (mm. Chalakisoa (cha-la-kiswa) // Boetsuwa ba ho chalaka. Chapaletsa (cha-pa-lets-a) /perjure/ Ho bontsha phetoho tshepisong e entsoeng pejana. Batho babang ba sebedisa lentsoe. tjhapo). (mm. (mm. Chakisoa (cha-ki-swa) // Boetsuwa ba ho chaka. Chapatsa (cha-pa-tsa) /perjure/ Ho bontsha phetoho tshepisong e entsoeng pejana: ho bua leshano ka mora ho tshepisa ho bua nnete. Chata (cha-ta) /to make marriage ceremony/ Ho etsa mokete wa lenyalo. Chapatso (cha-pa-tso) /perjury/ Ketso ya ho chapatsa: puo e hlokang nnete. (mm. ho mula ka thupa kapa phafa. Chalakisitsoe (cha-la-ki-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho chalaka. tjhalakisitswe). (mm. ho lokisa puo e hlokang nnete kapa bonnete. tjhanotso). ho kgitla ka molamu. ho ntsha leshano le buuwang ka ho hlalosa nnete. refutability/ Ketso ya ho shanotsa kapa ho bontsha hore ntho e itseng e hloka bonnete. 66 . visit/ Ketso ya ho chaka kapa ho etela motho kapa ntho e itseng.

ho rateha ka baka la bohloeki le moaparo o motle. 67 . Chechella (che-chel-la) /retreat. (mm.67 Chatelo (cha-te-lo) (shatelo) /intransigence/ Ketso ya ho shatela: ho bua mantsoe a ho hana. (bap. (mm. shesheello) (mm. (mm. hohang) (mm. Checheello (chi-chi-el-law) /indiscriminate/ Ketso ya ho shesheella kapa ho nka kaofela ntle le ho kgetha. tjhebano). ho bontsha pelaelo le khanyetso kgahlanong le se buuwang ke emong. (mm. Chebo (che-baw) /a look/ Ketso ya ho sheba: ho bula mahlo bakeng sa ho tadima. leucosidea sericea/ Mofuta wa sefate o nang le bofubedu o hlahang kapa melang dithabeng kapa letsoapong le pela dilomo. Che-bo (che-bo) /exclamation: no. (mm. tjhebello). (bap. ho batlisisa ka mahlo. an idea/ Ketso ya ho sheba kapa ho bontsha maikutlo ka ketsahalo kapa ntlha e itseng. chahlo) (mm. (mm. Chechello (che-chel-law) /retreat/ Ketso ya ho chechella: ho kgutlela morao ka baka la ho baleha ntoa. (mm. Chatsi (cha-tsi) /vivicious/ E tletseng bophelo le matjato. (mm. tjhe). tjhetjhile). tjhetjhisana). tjhetjhe). go backward/ Ho ya morao kapa ho tsamaya ka santhao. Mohl. e mafolofolo ka ho bua le ka seemo sa kelello. Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa puo kapa ketsahalo e itseng. tjhebeho). tjhatiso). Ha e che hobane mollo o tuka hantle. ho suthisa mmele ohle kapa karolo ka ho lebisa nqa enngwe. Chatisa (cha-ti-sa) // Ketsiso ya ho chata. /bon. (mm. Che (//) /burn/ Mohl. Ho kgoechisa kapa ho isa morao. go backward/ Ho kgutlela morao ka baka la ho baleha ntoa. (mm. Hohang! Checha (che-cha) /withdraw. Dicheche/ (mm. tjhetjha). Chebisiso (che-bi-si-saw) /analysis/ Ketsisiso ya ho sheba kapa ho sheba hantle ka hloko e kgolo. (mm. ebile o kelello e chatsi haholo. shape/ Ketso ya ho shebeha kapa ho ba boemong ba mmele ba ho kgahla leihlo ka baka la botle kapa ho apara hantle. tjhatsi). tjhe). Chebano (che-ba-naw) // Ketso le ketsetsano ya ho shebana: ho lebisa leihlo ho motho. (bap. ho qotsa kapa ho ngoatha mmoho le ho sa batlahaleng. (bap. Chechisana (che-chi-sa-na) // Ketsetsano ya ho checha (mm. Chebo (che-baw) /view point. Chechile (che-chi-le) // Bokgale ba ho checha. (mm. ebile se sebedisoa haholo bakeng sa patsi . Ngoana enoa ha a mmele o batsi feela. tjhetjhisa). Chatiso (cha-tis-aw) /marriage/ Ketso ya ho chatisa. ho bula mahlo bakeng sa ho a lebisa nqa ya se bonoang. Ho latola kapa ho latolela. Che (che) /no/ Lentsoe le sebedisoang ho bontsha khanyetso kapa ho hana seo ho buuwang ka sona kapa se etsahalang. Chebahalo (che-ba-ha-law) /attractiveness. ho rateha ka baka la botle le sebopeho. Chebello (che-bel-law) /watching. Chechisa (che-chi-sa) /reverse/ Ketsiso ya ho checha kapa ho etsa hore ntho e ye morao. tjhatelo). nonopetse. tjhebisiso). tjhebo). Chatile (cha-ti-le) /married/ Bokgale le ketsahalo ya ho chata. ho suthisa mmele ohle kapa karolo ka ho lebisa nqa enngwe. Chebeho (che-be-haw) /lookable. viewing/ Ketso ya ho shebella kapa ho lebisa leihlo ketsahalong e itseng kapa nthong e itseng. E tle e che feela ke tla o lokisa. pono e ntle e kgotsofatsng mahlo a mmohi. tjhetjheello). tjhatiso). ho se dumellane ka ho hana. le motho a lebisa leihlo ho wena. Chatisoa (cha-ti-swa) // Boetsuwa ba ho chata. gorgeousness/ Ketso ya ho shebahala: ho ba boemong bo hohelang ba sebopeho sa mmele le tshobotsi ya sefahleho. lenyalo). batsi. no!/ Lekgotsa le bontshang ho hana ka botlalo seo ho buuwang ka sona. Re batla hore sefate sena se che. tjhatile). (mm. Cheche (chi-chi) /old or red wood. Ho baleha ka ho kgoecha. Ho nka ntle le ho kgetholla. tjhebahalo). (mm.

Ebe ke nnete hore monna ha a chele a ka hlokometsa bana ba masea? Chelete (che-le-te) /money/ Se sebedisoang bakeng sa ho reka kapa ho fapanyetsana ka se nkuwang le se fanoang. Chehiloe (chehiloe) // Boetsuwa ba ho cheha. tjhello). (mm. tjheha). makgekgeba) (mm. tjhekolla). Chekollotse (chi-kul-lo-tse) /exhumed/ Bokgale ba ho chekolla. tjheko). ensnaring/ Ketso ya ho cheha: ho etsa hore ntho kapa motho a tshoasehe. chele) (mm. Takatso ya pokano kapa thobalano. Cheko (chi-kaw) /excavation. Chehile (che-hi-le) // Bokgale ba ho cheha. Kepo ka ho baka lesoba fatshe. /bon. tjheka). lokoloha. sejeso) (mm. tjheho). ho ba boemong ba ho tsoa ditlamong. tjhetjhisano). Ketsollo ya ho cheka. Chefu (che-fu) /poison. ya lakatsang ho kopana le motho e motshehadi kapa e motona bakeng sa motabo. (bap. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. tjhelete). Chehollotse (che-hul-lu-tse) // Bokgale ba ho cheholla. (mm. ya nang le takatso ya pokano kapa thobalano. Chekollo (chi-kul-law) /exhumation/ Ketso ya ho chekolla. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. Ho epolla se tsetetsoeng kapa se kentsoeng tlasa mobu. Chehoa (che-hwa) // Boetsuwa ba ho cheha. (mm. (mm. Chella (chel-la) /lust for/ Ho ba le takatso ya mosadi kapa monna. Cheha (che-ha) /trap/ Ho etsa hore ntho kapa motho a tshoasehe. lustfullness. se sebedisoang bakeng sa ho lefa. tjhefu). tjhehwa). Chehollotsoe (che-hul-luts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho cheholla. /bon.68 Chechisano (che-chi-sa-naw) // Ketso ya ho chechisana. Dichelete/ (bap. Ho tshoasolla kapa ho hakolla lerabeng. (mm. tlamoloha kapa ho tlamolloa. Ho epa ka ho baka lesoba fatshe. (mm. tjheko). Chekolla (chi-kul-la) /exhume/ Ho ntsha tlasa mobu ka ho epa. Chele (chi-le) /horny. Cheholla (che-hul-la) /untrap/ Ketsollo ya ho cheha kapa ho etsa hore sefi se seke sa tshoasa. Chele (chi-le) /burnt/ Bokgale ba ho cha. Cheka (chi-ka) /dig/ Ho etsa mokoti fatshe kapa ho tlosa mobu ka ho sebedisa sesebedisoa se itseng. Chemola (che-mu-la) /get away/ Ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa. tjhetjhiswa). 68 . lustful/ Hoa maikutlo a takatso ya thobalano: ya batlang ho boka kapa ho bokoa. Cheholloa (che-hul-lwa) /untrapped/ Boetsuwa ba ho cheholla. diketo) (mm. (bap. (mm. digging/ Ketso ya ho cheka kapa mosebetsi wa ho etsana le mokoti. toxin/ Motsoako o nang le makumane a ka bolayang kapa a ka holofatsang mmele ha a jewa kapa a newa. Ho tshoasolla kapa ho hakolla lerabeng. Cheko (chi-kaw) /girls’ game/ Papadi eo hangata e bapaloang ke banana ka ho thala mela e nang le masakana fatshe ebe ba sututsa sementu ka leoto leleleng ho se lebisa masakaneng ohle. Kepollo ya se tsetetsoeng kapa se kentsoeng tlasa mobu. dichefu/ (bap. tjheholla). aroused. (mm. Chechisoa (che-chi-swa) // Boetsuwa ba ho checha. (mm. concupiscence/ Ketso ya ho chella. Motsoako o bolayang. (mm. tjhekollo). Chekollotsoe (chi-kul-lots-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chekolla. tjhehollo). (mm. Chekolloa (chi-kul-lwa) /exhumed/ Boetsuwa ba ho chekolla. Cheho (che-haw) /trapping. tjhella). sefi) (mm. Chello (chel-law) /lust. Mohl. se emelang moruo wa naha ha ho bapisoa le dirafjoa kapa dihlahisoa tsa naha tse kenang naheng le tse tsoang naheng ka phapanyetsano. o entsoeng ka ho kopanya meriana e kotsi bakeng sa mmele wa motho kapa ntho e phelang. Chehollo (che-hul-law) /untrapping/ Ketso ya ho cheholla: mokgoa wa ho etsa hore sefi se seke sa tshoasa. (bap.

cheko) (mm. Chesitse (che-si-tse) // Bokgale ba ho chesa. desire. tabatabelo ya monahano e kgolo. (mm. ho ba boemong ba ho tsoa ditlamong. tjheso). lore!) (mm. tjhesela). Cheseletsa (chi-se-le-tsa) /to weld/ Ho kopanya tshepe le tse ding ka sesebedisoa sa ho kgomathetsa kapa ho mamaretsa ditshepe mmoho. (bap. (bap. tjhesitswe). tjhi!). lakabetsa kapa ho tuka. tjhitjhirisa). Chesela (che-si-la) /to chisel/ Ho thuba. Ho ba phateng tse chesang: ho kula haholo ka tsela eo mokudi a hlolehang ho tsoha moalong. Chesele (chi-si-li) /chisel/ Se sebedisoang bakeng sa ho petsola. lokoloha. masalla a chelete ka mora theko ya thepa. (mm. dichesele/ (mm. ignite/ Ho hotetsa kapa ho etsa hore ntho e tuke. Patlo ya ntho e itseng ka tsela eseng ntle. (bap. tlamoloha kapa ho tlamolloa. Chesisa (che-si-sa) /cause to burn/ Ketsiso ya ho chesa. Tlh. tjheseho). Cheselo (chi-se-law) /welding/ Ketso ya ho chesela. tletleranya kapa ho thuba ka ho se otla ka hamore. tjhesele). tjhesetsa). Ho cha ka botlalo. moo a robetseng teng. Bo tsholoa bo chesa. Chesehela (chi-se-he-la) /crave for. hotetsa) (mm. Cheseletso (chi-se-le-tso) /welding/ Mosebetsi wa ho cheseletsa kapa ho kopanya ditshepe le disebedisoa tse tshoanang le tshepe. (mm. /bon. Tjhesetso). Chesetso (che-sets-aw) /ignition. tjheseletso). Cheseho (chi-se-haw) /covetousness/ Boemo ba ho batla kapa ho labalabela ntho e itseng ka tsela e kgolo. Chesela (che-se-la) ) // Ketsetso ya ho chesa. 69 . tjheno). (bap. Chesa (chi-sa) /burn. Cheka. Cheseho (chi-se-haw) /eagerness/ Mokgoa le maikutlo a ho batla ntho e itseng ka matla. Ho labalabela haholo. Chichirisa (chi-chi-ri-sa) // Ho thella motheong kapa theledisaneng. tjhesitse). Chesitsoe (che-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho chesa. (mm. (mm. Chi (chi!) /exclamation: completly burnt/ Lekgotsa le bontshang boemo kapa tsela eo ntho e cheleng ka teng. Chepa (chi-pa) /dig/ Ho etsa mokoti ka ho epa fatshe. ho phutha ka ho etsa nyane. (mm. (bap.tjhenano). Tjhentjhe).69 Chemolo (che-mu-law) /getting away/ Ketso ya ho chemola: ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa. Chesehelo (chi-se-hel-law) /covetousness. pshemola). Mael. Ho etsa hore ntho e che. Chenano (che-na-naw) // Ketso ya ho shenana: ho phutha ka tsela eo ntho ebang nyane haholo. Ho lakatsa ka tsela e kgolo. (mm. thella) (mm. tjheselo). /bon. Chepo (chi-paw) /excavation/ Ketso ya ho chepa. (mm. Chesela (chi-se-la) /weld/ Ho kopanya tshepe le tse ding ka sesebedisoa sa ho kgomathetsa kapa ho mamaretsa ditshepe mmoho. (mm. Ketso ya ho etsa mollo hore o senye ntho e itseng. burning/ Ho etsa hore ntho e apareloe ke mollo kapa lelakabe. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “thella”. Cheno (chi-naw) // Ketso ya ho shena: ho phutha kapa ho honyetsa lesela kapa ntho e itseng ka ho e etsa hore e be nyane. (mm. desire/ Ketso ya ho chesehela: tabatabelo kapa takatso e kgolo haholo. (mm. tjheseletsa). ho etsa hore ntho e tuke kapa e hotele. Ho etsa hore naha kapa sebaka se apareloe ke mollo. tjhepo). covet/ Ho batla ntho e itseng ka mokgoa o moholo. tletleranya kapa ho thuba ka chesele. Ho baka kubello. Chenche (chin-chi) /change/ Chelete e kgutlisetsoang ho moreki ka mora ho reka. tjhesehela). Chesetsa) (mm. Chesetsa (chi-se-tso) /ablaze. Chichiriso (chi-chi-ri-so) // (bap. (mm. tjhesela). ablazing/ Ketso ya ho chesetsa kapa ho hotetsa: ho etsa hore naha kapa sebaka se apareloe ke mollo. Tabatabelo e sa lokang. (mm. (mm. tjhesehelo). tjheseho). (mm. tjhitjhiriso). (mm. thello) (mm. Mael. bo tsohe bo fodile: maikutlo a khalefo a kokobela ha nako e ntse e tsamaya. Dichenche/. epa). Cheso (chi-saw) /burning/ Boemo ba ho chesa. (bap.

mokgibo) (mm. (bap. Ho fochosela bakeng sa mmino wa diletsa. Hoa thaba: e sedikadikoe. bohale bo hlokang kelello. Choachoasela (chwa-chwa-se-la) /dance. Chobela (chaw-be-la) /disappear/ Ho nyamela ka mokoting kapa hara ntho e itseng ka potlako. Choachoaselo (chwa-chwa-sel-aw) /painfulness/ Ketso ya ho choachoasela kapa ho utloa bohloko bo boholo hoa leqeba. (bap. Thuba. koetela) (mm. (bap. (bap. tjhitjana). Lenyalo le sa hlohonolofatsoang ke batsoadi. nyame!) (mm. sedikadikoe) (mm. (mm. (mm. Ho nka ka dikgoka. ho se dulesehe sebakeng seleseng. e nang le mahlakore a senang sekgutlo kapa lekgutla. Chobachoba (chaw-ba-chaw-ba) /devious. Choachoaselo (chwa-chwa-sel-aw) /dancing/ Ketso ya ho choachoasela kapa ho tsitsinya mmele ka ‘baka la mmino wa diletsa. thubo) (mm. (bap. Ho etsa hore motho a tsitsinye mmele bakeng sa mmino. Motho eo kgetho ya hae ya mantsoe e hlokang tlhompho. tjhobediso). Mohobelo. tshebediso ya mantsoe a mabe kgahlanong le motho. tjhwatjhwaselo). Chobolo (chaw-baw-law) /wild woman/ Motho e motshehadi ya sa tsebeng ho bua hantle le batho. Choachoasela (chwa-chwa-se-la) /painful/ Ho ba bohloko haholo hoa leqeba. (bap. tjho). nyamela) (mm. tjhwatleha). Ho kena poteletsaneng. Chobelo (chu-be-law) /elopment/ Ketso ya ho shobela kapa ho tsamaya hoa ngoanana le mohlankana ka sepheo sa ho dula mmoho. thubeha) (mm. tjhitja). (bap. evasive/ Ho hloka botsitso ka ho se arabe potso hantle. Chitja (chit-ja) /oval like. Boemo ba ho thubeha kapa ho petsoha ka dikoto. Chochoasedisa (chwa-chaw-se-di-sa) // Ketsiso ya ho choachoasela kapa ho etsa hore leqeba le be bohloko. Bochobolo). Cho (chaw) /say/ Ho tla ka taba. (mm. Chobachobo (chaw-ba-chaw-baw) /deviousness/ Ketso ya ho chobachoba kapa ho hloka botsitso ka ho se arabe potso hantle kapa ho se dulesehe sebakeng seleseng. tletleranya) (mm.70 Chifona (chi-fo-na) /rural youth night party/ Timiti ya bacha ba mahaeng. jive/ Ho thothometsa mmele kapa ditho tsa mmele bakeng sa mmino. (mm. tjhwatla). ho bua hona joale. Chobe (cho-be!) /exclamation: sudden disappearance/ Lekgotsa le bontshang ho nyamela hoa ntho e itseng ka potlako. (bap. tjhobela). (bap. hornless/ Hoa kgomo: e hlokang manaka kapa e senang manaka. Chobediso (chu-be-dis-aw) /elopment/ Ketso ya ho shobedisa kapa ho nka ngoanana ke mohlankana ka sheshe ho mo etsa mosadi. tjhobola). (bap. Choatlo (chwa-tl-aw) /breakage/ Ketso ya ho choatla kapa ho arola ka ho thuba ntho e itseng. Ho nka motho wa mosetsana ka dikgoka ho ya mo etsa mosadi. Chobola (chaw-bu-la) // Ho bua hampe le motho ka ho se bontshe tlhompho le kgetho e ntle ya mantsoe. (mm. Choatleho (chwa-tle-haw) /breakage. Chobolo (chaw-baw-law) /rudeness/ Ketso ya ho chobola: pontsho ya puo e mpe kgahlanong le motho emong. Ho nyamela hanghang mokoting kapa poteletsaneng. tjhwatla). tjhobe!). eo manaka a yona a leng sio. round/ E sebopeho se sedikadikoe. Chitja (chit-ja) /without horns. Ho tjeka ka lebaka la pina kapa mmino. 70 . Choatla (chwa-tla) /break. tjhobatjhoba). tjhwatjhwasela). Mokete wa bosiu wa bacha ba metsaneng. (mm. crash/ Ho petsola ka ho otlanya fatshe kapa ka ho otla ka ntho e boima. tjhwatjhwasela). tjhitja). joalo ka monna le mosadi ntle le tumello ya batsoadi. (bap. kwetelo). Choatleha (chwa-tle-ha) /breakable/ Ketsahalo ya ho choatla. Echo) (mm. mokoting kapa hara ntho e itseng. breaking/ Ketso ya ho choatleha: mokgoa wa ho thubeha kapa ho petsoha ka dikoto. Chitjana (chit-ja-na) /of a cow: hornless/ Hoa kgomo e tshehadi: e hlokang manaka. e hlooho e hlokang manaka.

chopola) (mm. Ho ba chomi ya motho emong. tjhomi). tjhopola. mokgotsi wa motho emong. Chopoha (cho-pu-ha) /slip/ Ho tsoa matsohong ka baka la ho thella. Lentsoe le nepahetseng ke “choeha” kapa “choea”. Chofachofano (chaw-fa-chaw-fa-naw) /repeat pushing/ Ketso ya ho chofachofana. Choelello (chwel-lel-law) // Ketso ya ho shoelella: ho shoa mmoho le batho ba tlamehang ho bolawa. (mm. chopolo) (mm. (mm. tjhofa).71 Choeha (chwe-ha) (choea) // Ho ntsha masepa a metsi ka sebono. Chofile (cho-fi-le) // Bokgale ba ho chofa. Ho lokoloha matsohong ka lebaka la ho thella. tloaelo ya ho ba chomi ya motho emong ntle le bothata. Chomane (chaw-ma-ne) /befriended. Chopohile (cho-pu-hi-le) // Bokgale ba ho chopoha. (mm. Chofana (chaw-fa-na) // Ketsetsano ya ho chofa. Chofano (chaw-fa-naw) // Ketso ya ho chofana. dichoko/ (mm. ho ba motsoalle le motho emong. (mm. Choko (chaw-kaw) /chalk/ Se se sebedisoang bakeng sa ho ngola leboteng ke mosuwe. (mm. ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. acquintance/ Motho eo le amanang le yena ka setsoalle feela empa ese wa heno kapa wa leloko. Boemo ba ho ntsha moya mothong kapa ho fedisa bophelo ba ntho e itseng. Chofachofana (chaw-fa-chaw-fa-na) /to push repeatly/ Ketsetsano ya ho chofa. acquinted to/ Bokgale ba ho chomana. Motsoalle wa motho. tjhwello). tjhwea. ho shoa ka phoso ka baka la molato wa batho kapa motho emong. Chomachomano (chaw-ma-chaw-ma-naw) /friendship making/ Ketso ya ho chomachomana: mokgoa wa ho etsa setsoalle le motho emong kapelenyana. Chomano (chaw-ma-naw) /acquintance. ho isa pele ka matsoho. Chomana (chaw-ma-na) /befriend each other/ Ho ba motsoalle le motho emong. Ho lokoloha kapa ho itokolla ka sepheo sa ho baleha. phoso kapa ntle le boikemisetso. (mm. Ho lokoloha ka sepheo sa ho baleha. phoso kapa ntle le boikemisetso. baleha) (mm. Chomachomana (chaw-ma-chaw-ma-na) /to form friendship/ Ho etsa setsoalle hanghang le motho emong. tjhopohile). Cholo (chu-law) /said so/ Bokgale ba ho cho. tjhwello). tjhopoha). Choeya (chwe-ya) // Tlh. Chopodisoa (cho-pu-di-swa) // Boetsuwa ba ho chopola (mm. morutuwa kapa morutwana. Choeisa (chwe-is-a) /laxative/ Ketsiso ya ho choeha: ho etsa hore motho a nyele masepa a metsi kapa a thapileng haholo. tjhopoho). (mm. Chofako (chaw-fa-kaw) // Ketso ya ho chofaka. tjhoko). ho nka sebaka sa eo a loketsoeng ke lefu. (bap. (bap. (mm. Ho ba chomi ya motho emong. sututsaka). ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. /bon. (bap. Choello (chwel-law) // Ketso ya ho shoella: ho shoa bakeng sa motho ya tlamehang ho bolawa. (bap. mosuwetsana. ho nyela masepa a thapileng haholo. tjhopodisa). Chopoho (cho-po-haw) /slipery/ Ketso ya ho chopoha kapa ho tsoa matsohong ka baka la ho thella. motsoalle) (mm. Chofaka (chaw-fa-ka) // Phetako ya ho chofa. tjhomatjhomano). Choeso (chwe-saw) /killing of/ Ketso ya ho shoesa kapa ho bolaya. Chofiloe (cho-fi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho chofa. befriend/ Ketso ya ho chomana: mokgoa wa ho kgema mmoho le motho emong bakeng sa setsoalle. tjholo). 71 . chopotse). (mm. bochomi/ (bap. ho ba metsoalle ka nako e kgutshoane. Chopodisa (cho-pu-di-sa) // Ketsiso ya ho chopoha kapa ho chopola. Chopola (cho-pu-la) /escape/ Ho tsoa ditlamong ka sepheo sa ho baleha kapa ho ja fatshe. /bon. tjhweisa). Chomi (cho-mi) /friend. Chofa (chaw-fa) /push/ Ho sututsa ka matsoho. tjhweso). tjhweha).

chopoho. terene. tjhutjhumakgala).72 Chopolo (cho-pu-law) /an escape. mafongfonyane) (mm. (mm. Chuchisa (chu-chi-sa) // Ho etsa mosebetsi wa mochuchisi. paleho) (mm. Chorisitse (cho-ri-si-tse) // Bokgale le ketsiso ya ho chorisa. tjhopotse). tjhorisa). (mm. tjhutjhiso). Chorisoa (cho-ri-swa) // Boetsuwa ba ho chora. Chora (chaw-ra) /well postured/ Ho ba le mmele o emeng hantle. tjhopolo). /bon. Ho lokoloha ka sepheo sa ho baleha. Chopotse (cho-pu-tse) // Bokgale ba ho chopola. locomotive/ Mofuta wa sepalangoang se seholo. (mm. (mm. (bap. tjhoro). dichuchumakgala/ (bap. phoofolo kapa ntho e tsamae. Chuo! Ha e tloe mona! Chuo! Ha e ye! 72 . (mm. breakout/ Ketso ya ho chopola kapa ho tsoa ditlamong ka sepheo sa ho baleha kapa ho ja fatshe. Chuo (chu-o) /exclamation: go away!/ Lekgotsa le sebedisoang ho laela hore motho. se nang le materoko. tjhorile). Chorisa (cho-ri-sa) // Ketsiso ya ho chora. (bap. o molelele. o molelele. oo seemo sa ona se otlolohileng hantle. Choro (chaw-raw) // Ketso ya ho chora: ho ba le mmele o emeng hantle. Chuchumakgala (chu-chu-ma-kga-la) /steam train. o tsamayang ka matla a mashala le metsi. Chuchiso (chu-chi-saw) // Ketso ya ho chuchisa. tjhora). (mm. oo seemo sa ona o otlolohileng. Chorile (chaw-ri-le) // Bokgale ba ho chora. mochuchisi). tjhoriswa). Mohl. Chorisitsoe (cho-ri-si-tswe) // Boetsuwa ba ho chora. (mm.

amang a mantsoe a qalang ka tlhaku ena a sebedisoa a le ka bongateng. ntja=dintja. kgomo=dikgomo. Di tsamaile le rangoane.73 Ddd PALE: Tlhaku ya bone (4) ya Sesotho. pitsa=dipitsa. 73 . tjepa=ditjepa. Di ntle ha di dutse fatshe. Ho molemo ho kopanya lentsoe lena ho qoba tlhaloso e sa utloahaleng ya lentsoe “a” ha e arotsoe ho “di” joalo ka “di a” bakeng sa “dia”. Le ha ho le jwalo. diha). Batho ba ngangellang hore tlhaku ena ha e sebediswe Sesothong ba phelekanyeditswe (indoctrinated) ke badichaba ba neng ba ngola Sesotho ka mora selemo sa 1833!! Tlhokomediso: ha ngata mantsoe a qalang ka “D” ke mangatafatsi (pluralizer). Lentsoe “dia”(they) le sebedisoa haholo joalo ka seemedi se hlalosang dintho ka bongateng joalo ka: “dia tsamaya”. Tlh. sefate=difate. ho ntse hona le mantswe a semelo/tlhaho a mangata a ka bonngweng a qalang ka tlhaku ena. Hape. jwalo jwalo. “deuteronoma” le bolela “tshoantshiso ya molao” ka puo ya Sesotho. Daniele (ta-ni-e-le) /Daniel/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi le metso e tsheletseng (26) testamenteng ya kgale. haholo diphofolo. Lentsoe le nepahetseng haholo la puo ya Sesotho ke “ diha” hofeta “dia”. Mohlala: katse=dikatse. dintho le dimela. Diabanneng (di-a-ban-ne-ng) /man’s confrontation/ Ketso e thata kapa e boima eo ho nahanoang hore e tshoanetse banna feela. stumbe/ Ho isa fatshe ka sepheo sa ho loana. ho isa boemong bo tlase ka ho tlosa boemong ba boetapele. natha kapa ho otloa. Deuteronoma (di-ute-raw-naw-ma) /deuteronomy/ Buka ya bohlano (5) ya bibele testamenteng ya kgale. Di (di) /pluralizing preffix/ Sehlongoapele se ngatafatsang lentsoe kapa mantsoe a dintho kapa diphoofolo. Dia tsamaya. Mohl. “Dia baba”. dutla. dikanyetsa. Jj. Dia (di-a) (diha) /cause to fall. seabanneng) (mm. jwalo jwalo. E sebediswa ke Basotho mantsweng a mangatahadi jwalo ka: disa. Dia (dia) /of things: they are/ Seemedi kapa leemedi le bontshang ntho tse ka bongateng. sepekere=dipekere. A ngatafatsa mantswe a dintho tse itseng. Dia bonahala. duba. diabolosi. pene=dipene. (bap. Bothata boo motho a kopanang le bona bophelong. Tlhaku ya bone ya puo ya Sesotho e ya sebediswa. tlou=ditlou. jj Di (di) /they (things)/ Seemedi se sebedisoang ho emela mabitso a ka bongateng a dintho. Ditshoantsho tsa mefuta ya dinonyana tse phatlaladitsoeng bukeng ena ha dia hatisoa kaofela. poone-dipoone. dula. Baqapi kapa bangodi ba pele ba Sesotho ba ne ba nahana hore tlhaku “D” ha e sebediswe ka Sesotho. Ho etsa hore eng kapa eng e wele. Tem. Dia kenyeletsoa le tsona. Ha se nnete. Di teng kaofela. Di kgutlile di kgathetse haholo. pere=dipere. liabanneng). D (di) //. Tem. Lebitso lena. Mohl. ho tlosa mmuso ka dikgoka ka sepheo sa ho kenya o mmuso omong. (bap. plunge. Mohl.

wela. ha ka puo ya setswana ba re ke “ngwanyanakgape”. seengwane). mehlolo e meholo ka tsela e makatsang. Didibolotsoe (di-di-bo-lots-we) /detached/ Boetsuwa ba ho didibolotsa. tielo) (mm. Mael. (mm. Bodieketseng/ Tem. fanya) (mm. liehile) . Dieketseng (di-eke-tse-ng) /girl after girl/ Lebitso la ngoana e motshehadi ya hlahileng ka mora bana ba banana habo. (mm. (mm. 74 . Ho etsa mohowo wa tlholo ka molomo. Diehisa (di-e-his-a) /to delay/ Ketsiso ya ho dieha. /bon. Kepollo) (mm. Qaqapolotsa) (mm. lilietsa). diehiswa). Lebitso la ngoanana eo eleng keketso ho banana ba teng lapeng labo. Didietsa (di-di-ets-a) /ululate/ Ho etsa modidietsane kapa modumo wa tlholo ka molomo. Diana (di-a-na) /cause each other fall/ Ketsetsano ya ho dia. liabenya). Ho ba lenama ho etsa ketso e itseng. Diabolosi (dia-bo-lo-si) /satan/ Moya o kgahlanong le Modimo. Didibolotse (di-di-bo-lo-tse) /detached/ Bokgale ba ho didibolotsa. dihana). (bap. diha. Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe. wisa. Difanya/ (bap. Lengeloi le leholo la tahleho le qapileng boikgohomoso le tshenyeho.(mm. (mm. Difanya (di-fan-ya) /errors. liehisa). potolohisa) (mm. /bon. liehisitsoe). Diepetsane (di-epe-tsa-ne) /trouble maker/ Motho e motona ya masene. Bodiepeepe/ (bap. Ka meso. (bap. Lilibolotsa). Dieha (di-e-ha) /delay/ Ho se fihle ka nako e nepahetseng. Didibolotso (di-di-bu-lo-tso) /detachement. luxate/ Ho mamarolla se mamaretseng ka ho se hotsula kapa ho se ntsha moo seleng teng. lifanya). /bon. mohowo) (mm. howa. (mm. Diela (di-e-la) /retire/ Ho lesela mosebetsi ka lebaka la botsofe. bodiengoane/ (bap. eo ka nako tse ngata a dulang a le dikgathatsong. ho baka ho wela. mme o eketsa bokudi le bomadimabe. Diehisoa (di-e-hi-swa) /delayed/ Boetsuwa ba ho dieha. qhekanyetsa). ho lahlehisa ka puo e fosahetseng. liela). lieha). botsitso ba batho lefatsheng. (bap. (bap. hoseng ka meso kapa ka madungoadungoane. liehisoa. Dialla (di-al-la) /before daybreak/ Nako pele letsatsi le chaba. Ketso ya ho ntsha bafu mabitleng. liepollo).74 Diabenya (di-a-ben-ya) /lightning/ Kganya e etsoang ke maru a pula nakong ya dipula tsa letsolo. Diehile ( di-e-hi-le) // Bokgale ba ho dieha. mistakes/ Ketso e tsoileng tseleng kapa e sa nepahalang. luxation/ Ketso ya ho didibolotsa kapa ho mamarolla se mamaretseng ka ho se hotsula kapa ho se ntsha moo seleng teng. (bap. ho ba madiela. Diala (di-ala) // Se kgonang ho sheba ka ho phatlalla ntle le tshiro. Diela (di-e-la) (dihela) /deceive/ Ho etsa hore motho emong a lahlehe ka dipuo kapa diketso tse hlokang nnete. Diengoane (di-eng-wa-ne) /a girl born during noise of the crickets/ Ngoana ngoanana ya hlahileng nakong eo seongoane kapa diongoane di neng di bakile lerata le leholo. Diepeepe (di-e-pe-e-pe) /marvel(s)/ Boemo ba diketsahalo tsa meka le mehlolo. phoso e entsoeng. botlaila bo etsahalang. diengwane. seongoane) (mm. dia). Diela (di-e-la) /cause to fall/ Ho wisa kapa ho etsa hore ntho kapa motho a wele fatshe. ho emisa ho sebetsa ka lebaka la boqheku. mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe. Mmadiepetsane) Diepollo (di-ep-ul-law) /exhumation/ Ketso ya ho epolla kapa ho ntsha ntho e epetsoeng tlasa mobu. Ka puo ya Sekone (nguni) lebitso lena le bolela “ntombifuthi” kapa “ntombizodwa”. (mm. liepeepe). /bon. liabolosi). Didibolotsa (di-di-bo-lo-tsa) /detach. Moya o sa batleng toka. (bap. Diehisitsoe (di-e-hi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho dieha. Ho fihla ka mora nako e beiloeng. lieketseng). (bap. (mm. (bap.

/bon. (mm. masses/ Palo e kgolo ya batho e tlileng sebokeng. papading. Dihele/. Sekete). skeptic. Haeya bakeng sa tshebediso). (mm. Tlholeho ya ho nka mohato ka baka la ho tshoha kapa ho tshaba batho. /bon. Dihaka (di-ha-ka) /wisdom teeth/ Meno a hlahang motho ya hodileng kapa ya fetileng bongoana. 75 . ya thitsitsoeng a mathise ya mothitsitseng ho fihlela le yena a mo thetsa. natha kapa ho otloa. ntja e ja ntja. lihibo). ho ba ka mahohle hoa ntho kapa motho. Tem. (bap. Dihaeya (di-ha-e-ya) /miracles/ Boteng ba ketsahalo tse makatsang mmohi kapa mobohi. /bon. (bap. mehleng ya morena Moshoeshoe le Chaka. bolemi ba karolelano boo sepheo sa bona eleng ho thusa monga tshimo ya sa kgoneng. hiba) (mm. /bon. lihaka). faqana) (mm. lifaqane). Lentsoe le nepahetseng haholo la puo ya Sesotho ke “ diha” hofeta “dia”. Dihoro (di-haw-raw) /ricketts/ Ponahalo ya masapo a maoto a sa emang hantle ka baka la lefu le bakoang ke tlhokeho ya lebese kapa bosio ba dijo tse akgang khalesiamo (calcium). Dikadika (di-ka-di-ka) /encapsulate. Dihaba/ (bap. Tshoteho ya masapo ka baka la phepo e mpe. blockade/ Ho futuha ka bongata kapa mmoho. Dihibo (di-hi-baw) /touch game/ Papadi ya ho thetsana ka matsoho mme ya thitsitseng pele a balehe. Dihalefote (di-ha-le-fo-te) /share cropping/ Bolemi kapa temo eo batho ba babedi ba dumellanang ho lema tshimo ya emong ka sepheo sa ho fumana chai mmoho. Ebe o tla fihla ka dikae? Kajeno ke diake. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako e ngata. encircle. likae). ho tlosa mmuso ka dikgoka ka sepheo sa ho kenya o mmuso omong. enclose/ Ho potapota ka mahlakore ohle. Ho phirima hoa letsatsi. Dikela (di-ke-la) /to set/ Hoa letsatsi: ho nyamela bophirima. nako) (mm. tsilatsila). (bap.75 Difaqane (di-fa-qa-ni) /great slump. Ho loana kapa ho loantsha ka sehlopha. Dika (di-ka) /surround/ Ho ba ka mahlakoreng ohle a motho kapa ntho e itseng. (mm. (bap. Ho hlasela sera ka ho futuha ka sehlopha kapa bongata. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng ha le hlalosa boemo ba batho ba bangata. ho le hobe. dia). likalika). Lentsoe “dia”(they) le sebedisoa haholo joalo ka seemedi se hlalosang dintho ka bongateng joalo ka: “dia tsamaya”. lihaba). Dihaba (di-ha-ba) /vegetable leaf/ Lekgapetla kapa makgapetla a moroho kapa semela se sebedisoang joalo ka sejo. mehlolo. moo rafifi a dulang teng kapa a tla isoa teng ka tsatsi la kahlolo. Dikae/ Mohl. Dihloho (di-hlaw-haw) /news head lines/ Selelekela sa ditaba tse phatlalatsoang. doubtfull/ Ho bontsha pelaelo kapa ho se dumele ka ho etsa kapa ho bua kgahlanong le. mahlaku) (mm. lika). Ho etsa hore eng kapa eng e wele. (bap. pitsong kapa kopanong e itseng. Dihele (di-he-le) /hell/ Sebaka seo ho dumeloang hore satane o dula teng. ngoaneso? (bap. “Dia baba”. ho isa boemong bo tlase ka ho tlosa boemong ba boetapele. dihalefote/ (bap. Jj. Ding). Tem. Dihlong (di-hlo-ng) /shy. Dihibo/ (bap. stumble/ Ho isa fatshe ka sepheo sa ho loana. (bap. /bon. meka. sehoro). (bap. (bap. Meno a hlahang dilemong tse pakeng tsa 16 le 20. diepeepe) (sheb. seahlolo). Diha (di-ha) /cause to fall. haka) (mm. Diketekete (di-ke-te-ke-te) /multitude. ho ba ka nqa tsohle tsa ntho. Tlh. Dife (di-fe) (difeng) /which ones/ Lebotsa le sebedisoang bakeng sa ho tseba tseo ho buuwang ka tsona di le ka bongateng. likanyetsa). Dikadika (di-ka-di-ka) /sceptic. shyness/ Ponahalo ya ho tshaba ho bua kapa ho etsa ketso e itseng. Dikanyetsa (di-kan-yets-a) /besiege. Dikae (di-kae) /date/ Lebotsa kapa lentsoe le bontshang hore moetsi o batla ho tseba nako kapa letsatsi la kgoedi ho ya ka alemanaka. plunge. Lehae la satane. Nako eo tlala e kgolo eneng e rena ka yona: motho a ja motho. tribal wars/ Nako tsa kgale tsa dintoa tsa merabe tseo di neng di etsahala Afrika e ka Borwa.

Ho tsamaya ka ho potoloha sebaka. Tem. /bon. limo). dilatswa). Bonngwe ba lona ke kgoka. (bap. madimo/ (bap. liketo). (mm. (mm. bodimakatso/ (bap. Bodimo/ (mm. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. offering/ Karoloana ya chai kapa se kotutsoeng seo ho fanoang ka sona ntlong ya thapelo. likhetho). “ditatellano”. “dilopotsia” le sebedisoa lele ka bongateng hangata. /bon. dilala/ (mm. (mm. ya makaditseng batsoadi ka ho hlaha ho sa lebelloa pele ho nako kapa kgoedi eo a neng a tlameha ho tsoaloa ka yona. Dikoloha (di-ku-lu-ha) /to be uncertain/ Ho se tsebe se tlamehang ho etsoa ka ho bua dipuo tse sa utloahaleng le ho etsa diketso tse hlokang botsitso. (bap. Leha batho ba rata ho sebedisa lebitso lena le le ka bongateng bakeng sa ntho e le nngwe. ngangello kapa matla a bosula a ho etsa ntho. Tem. /bon. Dillo (tsa Jeremia) (//) /lamentations/ Buka ya bomashome (24) a mabedi le metso e mene testamenteng ya kgale. Dimakatso (di-ma-kats-aw) /miracles and wonders/ Ketso tse makatsang motho ya tadimileng. Dila (di-la) /paint/ Ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu kapa pente ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. leba) Mael. tikoloho). (mm. monehelo o isoang tlung ya thapelo. Dikoloha (di-ku-lu-ha) /to go around in circle/ Ho potapota sebakeng seleseng ntle le ho ya pele. Dimo (di-mu) /fairy tale monster/ Sebupuwa sa ditshomong se tshosang ebile se tshabeha haholo. Karolo e fumanoeng ka mora ho kotula e lebisoang kerekeng. ledimo) (mm. Dimo (di-mo) /cannibal/ Seja batho. lila). haholo wa ngoanana. limo). /bon. likoloha). Motho ya jang nama ya batho. “tlhatlhamano” kapa “ditlhatlhamano”. lilatsoa. Boemo ba ho itahla kapa ho nyamela ka sepheo sa ho qoba kahlolo. 76 . Dilopotsia (di-lo-po-tsi-a) /tithing. Ho hlahisa se ratoang ke bongata ba batho. orisi) (mm. (mm. Lentsoe lena. (mm. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako e ngata. lilala). Ketso ya ho kgetha moetapele kapa baetapele. Dilatswa) Tlh. Tlh. Dilatsoa (di-lats-wa) /liquor red lips syndrome/ Bofubedu bo hlahang dipuonama ka lebaka la ho noa joala bo bohale haholo. Dimakatso (di-ma-kats-aw) /girl born by surprise/ Ngoana.76 Diketo (di-ke-taw) /playing stones/ Papadi ya ho bapala ka majoana a boreledi (haholo batho ba batshehadi) a kapjoang ka ho a isa hodimo le tlase ka letsoho. (mm. (mm. 0/ Dikgetho (di-kget-haw) /elections/ Boemo ba ho kgetha motho kapa ntho etlang ho etella pele babang ka moso. bonngwe ba kobo ena ke “selala”. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako tsohle. /bon. likhoka). Ha ho tsebahale hantle hore hobaneng bangodi ba bibele ya puo ya Sesotho ba ne ba sebedisa lentsoe lena “dikronike” ha hona le kgetho ya lentsoe kapa mantsoe.pongpong). limakatso). Diketso (di-ke-tso) /acts/ Buka ya bohlano (5) ya bibele testamenteng e ncha. /bon. Tlh. Motho ya jang batho ba bang. Ketso tsa mehlolo tseo monahano o sa di utloisising hantle. Dikgoka (di-kgu-ka) /by force/ Tsela ya ho etsa ntho ka ho sebedisa matla kapa manganga. (bap. Dimenyane (di-men-ya-ni) /escape/ Ketso ya ho baleha chankaneng kapa ho balehela bobodu bo entsoeng. Dilatsoa/ (mm. Dikronike (di-kro-ni-ke) /chronicles/ Buka ya bibele ya leshome le metso e meraro (13) testamenteng ya kgale. Tlh. Dilala (di-la-la) /type of Basotho blanket/ Mofuta omong wa kobo ya Basotho. (bap. Ho ipha dimenyane: ho baleha ka ho nyamela. lillo). bofubetsoana bo bonahalang puonameng bo bakoang ke dino tai tse bohale. semakaleng) Dimenyamenya (di-men-ya-men-a) /sweets/ Sejo se nang le motsoako wa tsoekere se sa jelloeng ho kgora empa se jelloa monate kapa boithabiso. lilopotsia).

Seqi) (mm. Ntle le meno kapa leino. lisitse). Dipapadi (di-pa-pa-di) /sport/ Ketsahalo tsa ho ithabisa ka ho sheba. Tlh. bosele. Ke monna wa dipalo tse hodimo. Ntho tse feng. Dipalopalo (di-pa-law-paw-law) /statistics. Dipakeng (di-pa-ke-ng) /between. lipalopalo). ling). palohare. (mm. neo) (mm. e senang meno. osele. palopatlo). Bodisebo/. Ditaba (di-ta-ba) /news/ Maemo a tikoloho ha a phatlalatsoa ke boraditaba. masedinyana. /bon. modisa) (mm. in between/ Hara dintho tse pedi kapa tse fetang palo eo. maths. bohlale ba tokiso le tlhaloso ya dintho ka sehlale. physics/ Lefapha la thuto le sebetsanang le tloso. Dipalo (di-pa-law) /abilities/ Tsebo ya ho etsa dintho kapa ho nahana kapele ka ho rarolla mathata a itseng. /bon. Diswa). Lentsoe lena le dula le le ka bongateng. Ho alosa kapa ho etsa mosebetsi wa moalosi. Disele (di-se-le) /different ones/ Seqolli se hlakisang ntho tseo ho buuwang ka tsona ka bongateng ka ho kgetholla hara tse ding. Diprovebia (di-pro-fe-bia) /proverbs/ Buka ya bibele ya bo mashome a mabedi ka mora buka ya Dipesalema. stats/ Bongata ba dintho ha di balloa bakeng sa dipatlisiso kapa ho fana ka dikarabo. bapala kapa ho nka karolo ketsong eo sepheo sa yona e ka bang tlhodisano. Basele. (bap. (bap. heat markings/ Seka mongoapo o hlahang mmeleng ka baka la lefu le itseng. Disene (di-se-ni) /teethless. Lefapha la thuto le itshetlehileng ho botei. /bon. (mm. Diqhenqhe (di-qhen-qhe) // Seka metsi se tsoang molomong ka baka la ketsahalo e itseng ya mmele kapa bokudi. Seka mongaopo o bakoang ke botenya kapa ho ipikitla pela mollo kapa mofuthu wa mollo. Dipalo (di-pa-law) /mathematics. Lentsoe kapa lebitso la Sesotho ke Maele. Disitse (di-sits-we) // Bokgale ba ho disa. sesene) (mm. Dipesalema (di-pe-sa-le-ma) /psalms/ Buka ya bibele ya leshome le metso e robong ya testamente ya kgale. lesele) (mm. Diqi (di-qi) /foot steps/ Modumo wa direthe kapa maoto a motho a sa bonoeng. Hara mahlakore a mabedi. (mm. lipala). kopanyo. (bap. lisele). Lesako. lisetsa). Seka lemina se tsoang molomong ka lebaka la bokudi kapa ketsahalo e itseng ya mmele. bohlale) Mohl. boithapoloso kapa tlholo. esele. palomola. pakeng). Phatlalatso ya diketsahalo tsa 77 . Tlh. Disebo (di-se-baw) /gods’ given baby girl/ Ngoana ngoanana eo batsoadi ba hae ba dumelang hore ke mpho ya badimo. (bap. toothless/ E hlokang meno. Tse ding ntle le tseo ho buuwang ka tsona. (mm. Le tlile le ding kajeno? Ding (di-ng) /what things/ Seemedi se bontsang kapa se sebedisoang joalo ka lebotsa. (mm. Disoa (di-swa) // Boetsuwa ba ho disa. (bap. lisene). (bap. sealemoya le tse ding tse phatlalatsang. Dipala (di-pa-la) /silver stripes.77 Dineo (di-neo) /gifted female/ Lebitso la ngoanana kapa motho e motshehadi eo ho dumeloang hore ona le neo. Tharollo ya marangrang ka ho sebedisa bohlale. Dife) Mohl. arethmetics. 0/ (bap. (bap. Ke batla tse ding. eng) (mm. Disa (di-sa) /guard/ Ho shebana le mohlape kapa diphoofolo tse ruuwang. (bap. lineo).Tse fapaneng le tse bonoang kapa tse boleloang. Ding (di-ng) /which ones/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa dintho haholo ha di le ka bongateng. Disetsa (di-se-tsa) /to guard for/ Ketsetso ya ho disa. palo. lerata la direthe kapa bohato ba leoto. lisa). mosetsana eo ho nahanoang hore o filoe batsoadi ke badimo. palotshoano. keketso le katiso ya palo tse itseng. (bap. bodineo/ (bap. liqi). mosele. Ketso ya ho fana ka palo ya dintho bakeng sa ho bapisa kapa ho etsa dipapiso. Lesebo). sesele.

/bon. ho phara le ho kenya mebala e metle matlong. luba). lithole). (mm. Ho ferekanya ka diketso tse hlokang taolo. Ho etsa hore metsi a be mabe. Mohl. (bap. Ho ferekanya ka diketso tse hlokang taolo. Dubile (du-bi-le) // Bokgale ba ho duba. Tse sa jeseng ditheohelang: ditaba kapa diketsahalo tse mpe ebile di sa utloise monate. Mekgabiso ya ditshoantsho e etsoang ke Basotho matlong a bona. (mm. lubakanyo. (mm. lubakanya). Tebela. Setebele ha se sebedisoa joalo ka papadi ya ho hlodisana. dubilwe). Duba (du-ba) /mix/ Ho isa ka tlase ka hodimo. (bap. (mm. bo etse hore mmetso o hlolehe ho koenya hantle. Ho dubisa thankga: ho kopakopanya maikutlo a emong ka ho ferekanya kelello. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. Dudisa (du-di-sa) /detain/ Ho koalla chankaneng hofihlela letsatsi la nyewe kapa la lekgotla ha le kopana. Ho etsa motsoako o kopane hantle. Ditheohelang (dit-he-u-he-la-ng) /good news/ Hoa ditaba kapa diketsahalo: tse monate ebile di thabisa haholo. Ho duba thankga: ho kopakopanya maemo a dintho ka lebaka la pherekano. (mm. ka hoo lentsoe “setulo” hase lentsoe la 78 . liteboho). Mael. ka hodimo ka tlase. lubiloe. /bon. Didolara. lula). Basotho ba dula setulong. Lentsoe lena “dula” ke lentsoe la semelo la Sesotho. Tlh. Ditebele (di-te-bi-li) /boxing/ Papadi ya ho otlana ka makotofa. tolara). (mm. fatshe kapa ntho e itseng. Dula (du-la) /sit/ Ho beha marao hodima setulo. setebele) (mm. luka). (mm. (mm. (mm. Dula (du-la) /stay/ Ho ba sebakeng se itseng ntle le ho tsamaya. Mathemalodi). Dubakanya (du-ba-kan-ya) /disarrange/ Ho kopanya dintho ka tsela e mpe e hlokang makgethe. sebaka le lefatshe. tonsilitis/ Bokudi bo bakoang ke kokoana hloko bo ruruhisang mmetso. Dubaduba (du-ba-du-ba) /besmirch/ Phetako ya ho duba. letlakala. ho isa koana le koana. matlakala. lubile). Ditema (di-te-ma) /Basotho mural decoration/ Mekgabo le mekgabiso ya Basotho e etsoang matlong a mahaeng ka ho dila. Ho dubisa thankga. Dubisa (du-bi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho duba. lubaluba). litebele). Diteboho (di-te-bu-haw) /compliments/ Takaletso ya mahlohonolo. Dudisa (du-di-fsa) /stay with/ Ketsiso ya ho dula. Tlh. Ditaba/ (mm. (bap. Dolara (do-la-ra) (to-la-ra) /dollar/ Chelete ya United States ya Amerika eo e sebedisoang hape ke dinaha tse ding tsa lefatshe. garbage/ Tshila ya ntlo e fielehang kapa e fieloang ho isoa thotobolong. luba). lubisoa. teboho) (mm. Ho kena ditaba ka sehlotho: ho ba ditabeng tse sa o ameng ebile o sa mengoa. lubiso). Mael. (mm. litaba). (bap. lenya). Dubakanyo (du-ba-kan-yaw) /disarrangement/ Ketso ya ho dubakanya kapa ho kopanya dintho ka tsela e mpe e hlokang makgethe. (mm. tubakanyo). 0/ Ditemetoane (di-te-me-twa-ni) /tonsils. Dubisoa (du-bi-swa) // Boetsuwa ba ho dubisa. ho neta. Ditolobonya (di-to-lo-bon-ya) /female Basotho musical/ (sheb. (mm. Dubiloe (du-bi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho duba. ditolara/ (mm. lubisa).78 tikoloho. (mm. dubiswa). Ho kopakopanya ka tsela e sitisang. ho ferekanya maikutlo. /bon. Letolobonya bakeng sa tshebediso). Ho ba sebakeng moo o ahileng teng kapa moo o tsoaletsoeng teng. Dudiso (du-dis-aw) /detention/ Ketso ya ho dudisa kapa ho koalla chankaneng hofihlela letsatsi la nyewe kapa la lekgotla ha le kopana. Duka (du-ka) /to impurify water/ Ho tshilafatsa metsi ka ho a kenya tshila kapa ntho e sa hloekang. Dithole (dit-hu-le) /rubbish. Mael. Mael. Duba (du-ba) /mess up/ Ho kopanya dintho. (mm. katleho le ntho tse ntle. litemetoane).

ha ka nqe nngwe ba na le lebitso la bona la se Dutch le bolelang setulo. lumela). concur/ Ketsetsano ya ho dumella kapa ho ba ntsoeleng. (bap. lulesehe). (mm. e molaong kapa e ka buang kapa ya etsoa ka tloaelo. Mona ha ho dulesehe ka baka la mocheso. Dumedisitsoe (du-me-di-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho dumedisa. lumelletsoe. Dumelang/ (bap. lulela). reckless/ Ho hloka botsitso ka baka la ho kula kapa boemo bo hlokang monate. moahisane kapa motho ofe kapa ofe. Ho ba mahata mmoho. (mm. Dumeleha (du-me-le-ha) /acceptable/ E amohelehang. ho hloleha ho dula sebakeng seleseng. Dumellane (du-mel-la-ni) // Bokgale ba ho dumellana. hellow/ Lentsoe le bontshang ho ananela motho eo o phelang le yena. Dulesehe (du-li-se-he) /unstable. Fonaneng). (mm. Dumedisitse (du-me-di-si-tse) // Bokgale ba ho dumedisa. Dumelehile (du-me-le-hi-le) /permissible/ E ka etsoang hobane taelo ya ho e etsa ho fanoe ka yona. (mm.79 seafrokanse “stoel” empa ba le adimile Sesothong ha ba fihla ka mora selemo sa 1652. lumela). 79 . good day. lumellana). agree/ Ho ananela kapa ho amohela ntho ka tsela eo eleng ka teng. belief/ Ho ba le kananelo ka ho tshepa seo motho a nahanang hore se tla etsahala. tumediso) (mm. Dulela (du-le-la) /represent. Ho bua mantsoe a tumediso. Duma (du-ma) /to make sound/ Ho etsa modumo kapa lerata. Thabo one a sa dulesehe. (bap. lumedisitse). Ho ba moetapele nakoana e itseng ka baka la bosio ba ya tshoereng marapo. lumelehile). /bon. Ho ba le mokgoa o bontshang tshepo ho ntho e itseng kapa ho ketso e itseng. Ho ananela molato kapa phoso. lumaela). lumeleha). ka ho mmuisa ha o kopana le yena. Dumelloa (du-mel-lwa) /given permission/ Boetsuwa ba ho dumella. Dumela (du-me-la) /accept. Mohl. Tshepa) (mm. ka ho ba buisa ha o kopana le bona nako efe kapa efe ka puo ya Sesotho. (mm. incompatible/ Tse sa etseng qeto e tshoanang. Dumelehe (du-me-le-he) /unacceptable/ E sa amoheleheng: e sa hlokahaleng kapa e sa ratoeng. (mm. e ananeloang. (mm. E boemong bo hananang le nepahalo kapa tokafalo. (mm. Dumedisoa (du-me-si-swa) // Boetsuwa ba ho dumedisa. Bokgale ba ho dumeleha. Mohl. Ka mora ho joetsoa ditaba tse bohloko. (bap. lumelisoa). (mm. permitted/ Boetsuwa le bokgale ba ho dumella. Ho etsa mosebetsi wa moetapele ka baka la bosio ba hae. hi. lumelloa). lumedisa). Dumelang (du-me-la-ng) /good morning! Good day!/ Lentsoe le bontshang ho ananela batho bao o phelang le bona joalo ka baahisane kapa batho bafe kapa bafe. (mm. Ho hlodia. (bap. Ho utloana ka puo le. e hananang le se batloang. (mm. Dumella (du-mel-la) /give permission/ Ketsetso ya ho dumela kapa ho fana ka taelo ya ho etsa ketso e itseng ntle le ho hana. Dumela (//) /to have faith. Dumela (du-me-la) /good morning. emela) (mm. Boitshoaro ba hao ha bo dumelehe mohlankana tooe! Ha ho dumelehe ho sotla bana le basadi. Dumellane (du-mel-la-ne) /disagreeing. e hanyetsanang le se buuwang kapa sephetho se nkuwang. Dumelletsoe (du-mel-lets-we) /authorised. (mm. Fonaneng) (mm. Dumaela (du-ma-e-la) /groan. deputise/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. lumella). dumelletswe). Dumellana (du-mel-la-na) /agree amongst. Ho dumellana le qeto e entsoeng. murmur/ Ho etsa modumo kapa lerata la motho ya kulang kapa ya bohlokong bo boholo. lumellane). luma) Dumedisa (du-me-di-sa) /greet/ Ho botsa motho ka tsa maphelo ha o kopana le yena kapa ha o fihla sebakeng sa habo.

lumisa). Dutlisa (du-tli-sa) / to cause to leak/ Ketsiso ya ho dutla. lutla). ho ba boemong ba ho bontsha. hore peleho ya lesea kapa namane e ka ba neng kapa. (mm. lusa) Dutla (du-tla) /leak/ Ho tsoa metsi ka baka la lesoba kapa mokoti nthong e itseng. lumisoa. lutlile). (mm. (mm. Dutlile (du-tli-le) // Bokgale ba ho dutla. Ho tseba kapa ho akanya se tla etsahala. hoa haholo phoofolo kapa motho e motshehadi. (bap. dutliswa). (mm. (mm. Dumisetsa (du-mi-sets-a) // Ketsetso ya ho dumisa kapa ho duma. Dupa (du-pa) /diagnose/ Ho thola. tupo) Dupella (du-pel-la) // Ketsetso ya ho dupa. lupella). Dumisoa (du-mi-swa) // Boetsuwa ba ho duma. fumana kapa ho bona bohloko bo tshoereng motho kapa ntho e kulang. dumiswa). (mm. modupa. Ho tsoa metsi lesobeng. (mm. lutlisa). Dusa (du-sa) /to show labour signs/ Ho ba le sesupo sa phoofolo e tshehadi hore e ka tsoala neng kapa neng. (mm. lumisetsa). lutlisoa. Dutlisoa (du-tli-swa) // Boetsuwa ba ho dutla.80 Dumisa (du-mi-sa) /cause sound/ Ketsiso ya ho duma. 80 . (mm.

E (i) /is/ Mohl. decline. Ebang (e-ba-ng) /if/ Ka lebaka la. Ea ka. E (e) // Tlhaku e bakang hore amang a maetsi a puo ya Sesotho a fetohele ho malatodi ha e kenyeletsoa qetellong ya leetsi. edibanya=kedibanyo. O tlameha o qale ka ho hlapa ebe o wa ja. Eabo (ya-baw) /his. E fapaneng le tseding. Eba o tla kgutla neng? Eba re tla mo fumana tje? Eba le maikemisetso ha o batla ho atleha. Ebaeba (eba-eba) // Ho leketla hoa makala a ditholoana ka baka la ho beha hoa sefate. hers/ Seemedi se emelang mmuuwa kapa se bontshang thuo ya motho emong ntle le mmuwi. “to ebb” le ha lona e se sothofatso ya ho eba. Ho imeloa ke peho ya ditholoana. E (e) /ee/. Ntho eo eleng ya mmuwi kapa moetsi. enta=kento. ho leketla hoa lekala ka baka la boima ba ditholoana sefateng. have/ Mohl. thereafter/ Ka mora moo. (mm. natha=nathe. utsoa=utsoe. ka mora moo. Kebokebo). yaka). Eba (e-ba) /dwidle. Ea ntate. E (e) /this one/ Lesupa le bontshang ntho efe kapa efe e le ka bonngweng. Eaka (ya-ka) /my. E (e) /that which/ Mohl. O bonahala a phetse hantle ka mora ho eba hoa lehlaba. Yona e tshoere mahokahanyi. e ntle. nahana=nahane. (mm. Leetsi le qalang ka “E” hangata le fetohela ho “K” ha eba lereho/lebitso. mareho le tse ding ka ho lekana. ebola=kebolo. jj. ho latele. Mohl. fade. eka=keko. (mm. Ekare bokudi ba hae bo a eba. Eba (i-ba) /be. ho fokotseha hoa ketsahalo e itseng. e haufi. Tlh. Ho tloha moo. 81 . Moelelo o fapana haholo ka lebaka la tlhaku “E” e qetellong ya lentsoe. Lentsoe lena. Yaba). Ebanyaneng (e-ban-ya-ning) /if by then/ Ka lebaka la. tsabo) (mm. Eba le mohau hle ngoaneso. Ea (ya) /of/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa seo eleng sa motho kapa ntho e itseng. eketseha=keketseho. Mohl. Sena se bolela hore ha ho thoe motho o wa “nahana”. ho felloa ke sekgahla sa ho etsa ketso. Ya). ha ho tshoane le ha ho thoe ha a “nahane”. E ratang ho loana ka lebaka le sio. Tshaba=tshabe. “eba” le batlile le tshoana le la senyesemane. matha=mathe. ho fela ka ho ya tlase. jwalo jwalo. ho tla etsahala se itseng kapa sena. E bonahalang e le ntle haholo. utloa=utloe.81 Eee PALE: Tlhaku ya bohlano (5) ya Sesotho. (bap. (mm. ho tla etsahala se. Mohl. Ea hao. eketsa=keketso. Ebe (i-be) /so that. bona=bone. (bap. etsetsana=ketsetsano. Yabo). Mohlala: ema=kemo. etsisa=ketsiso. elahloko=kelohloko. Eaba (ya-ba) /henceforth. diemelo. diminish/ Ho fokotseha hoa boemo bo boholo. Mohl. kokobela). e bohale. mine/ Seemedi se bontshang thuo e mabapi le mmuwi ntle le motho e mong kapa mmuuwa. and then/ Ho tloha moo. E (e) /objective concord/. thola=thole. maetsi. O lokeloa ke ho ja pele ebe o wa tsamaya. Ntho eo eleng ya mmuuwa.

Mohl. E-e (air-air) /no. Re kopa hore re eeng bohle. Edimola (edi-mu-la) /yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. moreso/ Hofeta moo. Eeng (ye-ng) (yeng) /lets go/ Lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ho laela kapa ho kopa babuwiswa ho tsamaya kapa ho tloha sebakeng ho ya ho seseng ka bongata. ahlama) . Che. Ebolela (e-bu-le-la) /to peel for/ Ketsetso ya ho ebola. hodima moo. Tem.82 Ebe (e-be) /interrogative pronoun: are you? Is it?/ Lebotsa le batlang ho tseba se tlang ho etsahala kapa se etsahetseng. and. Eena o tsamaua le bona. Efe (e-fe) /which one/ Lebotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho batla karabo ka ho qolla ntho hara tse ding. hape ho le ka tsela e itseng. Echo (i-chaw) /say it/ Ho bolela se batloang. lentsoe le bontshang ho se dumellane le se etsahalang kapa se buuwang ke mmui. Ho ebola hangata ka potlako. Ho itsoe lona le eeng ka ho panya hoa leihlo. Ho ebola bakeng sa. yeng bakeng sa tshebediso). Ee (ye) /yes/ Lentsoe le bontshang ho dumela se buuwang kapa se hlalosoang. Bua). Mohl. /bon. mokgathala kapa boroko. che bo). Eena (ye-na) /him. (bap. Eena le nna rea utloana. Eboloa (e-bu-lwa) // Boetsuwa ba ho ebola. Ebotsoe (e-buts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ebola. Efeng (e-fi-ng) /which one/ Lebotsa le qollang ka ho botsa ho batla karabo ho enngwe ya ntho tse boletsoeng. Difeng/. Mohl. Boemo ba tlholeho bo bakoang ke phepelo ya moya. mokgathala kapa boroko. Mantsoe “abile” mmoho le “ebile” a na le phapang e kgolo ka meelelo. she/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho e motshehadi kapa e motona. (bap. (sheb. Edimoloho (edi-mu-lu-haw) /yawning/ Boemo ba ho edimoloha: Puleho ya lehano e etsahalang ka boyona. Ebolaka (e-bu-la-ka) /to peel repeatly/ Phetako ya ho ebola kapa ho ntsha kapa ho tlosa lekgapetla kgafetsa. (bap. yena). hodima moo. Ha re eeng hle banna nako e tsamaile. (bap. ahlama). Ehee (e-he-e) /exclamation: thus it! of course yes!/ Lekgotsa le bontshang kananelo ya nepahalo ya ketsahalo. ho tlosa se aparetseng bokantle ba tholoana kapa sejalo se nang le bokantle. Ebotse (e-bu-tse) // Bokgale ba ho ebola. Lentsoe le netefatsang nepo ya ketso. (bap. 82 . Rona re tsamaya le eena. Ebileng (e-bi-le-ng) /consequently/ Hofeta moo. Puleho ya lehano e etsahalang ka boyona. (bap. ho bua se lebeletsoeng kapa seo eleng sona se batlahalang. Lejoale. Ketsahalo ya ho ahlamisa molomo ntle le ho o ahlamisa ka bowena. abile). no/ Lentsoe le bontshang ho hanyetsana le se buuwang kapa se hlalosoang. Ebe u tla khutla? Ebe bohle ba teng? Ebe see o se buisoa ke eng? Ebe thato ya hae e tla phethahala tje? Ebile (e-bi-le) /consequently. Eboleloa (e-bu-le-lwa) // Boetsuwa ba ho ebolela. (bap. Ketsahalo ya ho ahlama hoa molomo ntle le ho o ahlamisoa ke moetsi. Ebola (e-bo-la) /to peel/ Ho ntsha kapa ho tlosa lekgapetla: ho ntsha bokahodimo ba tholoana. Dife/. lentsoe le bontshang ho dumellana le polelo ya mmuwi kapa taelo ya mmui. Efela (e-fe-la) (efeela) /indeed/ Lentsoe le netefatsang se boleloang kapa ketsahalo e etsahalang. /bon. Boemo ba tlholeho bo bakoang ke phepelo ya moya. Edimoloha (edi-mu-lu-ha) /to yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. kedimoloho). (bap qaqapolotsa).

lehaba la semela sa ananyese. (bap. ho ngatafatsa kapa ho atisa ho tse teng. Eke! O nepile! Eke! O tla hantle. Ekeditse (e-ke-di-tse) // Bokgale ba ho eketsa. Eiye (e-i-ye) /onion leaf/ Lehaba la ananyese le sebedisoang joalo ka senoko se natefisang dijo kapa ho etsa kgodu e monate motsoakong wa dijo tse phehiloeng. Ekareng (i-ka-ri-ng) /as if is/ Kakanyo ya ho lebella ketsahalo e itseng pele e etsahala kapa ntle le ho tseba. can be/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa ka boikokobetso ka sepheo sa ho kopa ntho e itseng. (mm. tse mpe. 83 . Eisoa (ei-swa) // Boetsuwa ba ho eisa. Boemo bo etsahetseng ka mora ketsahalo e itseng. ba sala ba bua ka yena. Ekare (i-ka-ri) /looks like/ Kakanyo ya ho lebella ketsahalo e itseng pele e etsahala kapa ntle le ho tseba. ehee). Eka (e-ka) /betray/ Ho isa motho boemong bo bobe ka ho mo qhekanyetsa kapa ho mo phelekanyetsa. /bon. keiseho). Ho ngatafatsa ho tse teng. Ekaka (i-ka-ka) /it seems. Ekeke (e-ke-ke) /it will never/ Lentsoe le bontshang hore motho. Monyetla wa hore se itseng se ka etsahala kapa sa bolela ntho e itseng. (bap. nkeke. nkekebe). Eisitsoe (ei-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho eisoa. rekisa). Mohl. Eitse hobane a tsamaye. Eketsa (e-ke-tsa) /increase/ Ho etsa hore ntho kapa dintho di be ngata. Eiseha (e-i-se-ha) // Ketsahalo ya ho isa kapa ho se ratoe ke batho kapa ntho tse itseng ka baka la seemo se itseng. ntho. Mohl. Eitse (e-i-tse) /when he/she/it. Ekana (e-ka-na) /betray each other/ Ketsetsano ya ho eka: ho isa motho boemong bo bobe mme le yena a etse ya mo entseng ketso e joalo ka ho mo qhekanyetsa kapa ho mo phelekanyetsa. Ho baka boemo ba ho eka pakeng tsa batho ba babedi kapa ba fetang moo. Ho phaella ho seo se seng se le teng. Eiswa) . may you. Eketsana (e-ke-tsa-na) /to multiply (of leaving things) / Ketsetsano ya ho eketsa: ho etsa hore ntho kapa dintho di be ngata. Mohl. Ho phaella ho seo se seng se le teng. (bap. Ke eng ekareng o wa re tella tje monna! Eke (e-ke) /thus it!/ Lentsoe le sebedisoang ho nepahatsa seo ho buuwang ka sona ka ho dumellana le sona ka ho kgotsa. Eka (ik-a) /as if/ Lentsoe le akanyang ketsahalo ya dintho kapa boemo ba ketso. Mohl. (bap. Ekeditsoe (e-ke-dits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho eketsa Ekee (e-kee) /exclamation: thus it! of course yes!/ Lekgotsa le netefatsang bonnete ba puo kapa ketsahalo e itseng. Ho akanya ketsahalo ya dintho kapa boemo ba ketso ntle le bonnete bo felletseng. (bap. seemingly/ Lentsoe le supang ketsahalo e makgatheng a ho etsahala kapa e kannang ya etsahala ho tloha hona joale. Eisitse (ei-si-tse) // Bokgale ba ho eisa. Ekare pula e tla na kajeno.83 Eisa (e-i-sa) /to outcast/ Ho nyenyefatsa ka dipuo le diketso kapa ho nyefola motho ka lebaka la boemo ba hae bo tlase. atisana). Ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae bo fatshe kapa diketso tsa hae tse itseng. Ekaba (i-ka-ba) /if possible. Ho lahlehisa motho emong ka ho mo kenya kotsing. after he/she/it/ Lentsoe le bontshang ketsahalo ka mora ketso e itseng. Ho etsa hore motho a hlaheloe ke tsietsi ka baka la diketso tsa moetsi. Ekaba o mosadi kapa monna?Ekaba o tla ja hona joale kapa ka phirimana? Ha ho tsotelehe hore ekaba moruti kapa tsotsi empa re batla nnete. Ekang (i-ka-ng) /as if/ Ponahalo ya ketsahalo e batlang ho etsahala ka ho akanya kapa ho nahana ntle le ho tseba. ketso kapa ketsahalo e itseng etla hloleha ho phethahala. Mohl. ananyese). dieiye/ (bap.

“eksoda”. Ele (i-le) /when it is/ Ha se itseng se le ka tsela e hlalosoang ka tsela e fapaneng. ele). Elelloa (e-lel-lwa) /realise. Eletsoa (e-lets-wa) // Boetsuwa ba ho eletsa. Lentsoe lena. kelello). Tem. Ho sheba ka leihlo le nchocho kapa ho sebedisa boko ketsong e itseng. Lebaka ele ho etsa kgang. “ele” le sebedisoa le kopane ha e le lesupa feela. Lentsoe lena. (bap. Ela (e-la) /be cautious/ Ho bontsha motho kapa ntho hore e hlokomele ketso kapa ketsahalo ya bohlokoa kapa kotsi e ka etsahalang. Re bua ka qoabi eleng ngoanabo mosia. ho molemo ho le sebedisa leleleng ho qoba pherekano ya lentsoe. Ele (i-le) // Mohl. Eletsana (e-le-tsa-na) // Ketsetsano ya ho eletsa. Ha ele nngwe e lokile. Ho phahamisa mmele o dutseng. (bap. Eketseha (e-ke-tse-ha) /to increase/ Ketsahalo ya ho eketsa. Ho fana ka maele kapa bohlale ka ho bua kapa ho omonya. “ela”. Eloi (e-lo-i) /elohim/ Lebitso le bolelang hore Modimo waka o ntahletseng na? Ema (e-ma) /stand up!/ Ho tloha fatshe moo ho dutsoeng ka sepheo sa ho hata ka maoto fatshe. Eletsa (e-le-tsa) /advice. Tem. kutlo kapa kelello. genese). reprove/ Ho fana ka keletso kapa maele ho motho bakeng sa ho mo thibela ho etsa phoso kapa sebe. admonish. Elahloko (e-lwa-hlaw-kaw) /be cautious. Eketsoa (e-kets-wa) // Boetsuwa ba ho eketsa. Eloa (e-lwa) /that one over there/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang motho ya hojana kapa hole. “elahloko” le bonahala le ho utloahala joalo ka mantsoe a mabedi. ka mokgoa o itseng ka tlhaloso enngwe. Re dula Mashaeng eleng Fouriesburg ka puo ya Seburu. (bap. Eleditsoe (e-le-dits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho eletsa. laya). ka tsela enngwe. aware of/ Ho hlokomela ketsahalo kapa ketso e itseng ka mahlo. meticulous/ Ho ba hlokolosi kapa ho ba malala a laotsoe bakeng sa ketsahalo e itseng. kelohloko). Tlhaloso ya lentsoe kapa lebitso lena. Ela (e-la) /go for/ Ketsetso ya ho ya: ho ya sebakeng sa. Elahloko hore o se etse phoso e tshoanang le ya ntatao. Ela (e-la) /that one/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang ntho e hojana. Ebang ele tshehadi ke ya e batla. Eleng (i-le-ng) /that which is/ Ka tsela e itseng ha e hlalosoa ka ho e fapanya le tse ding.84 Eketsang (e-ke-tsa-ng) Bongata kapa taelo ya ho eketsa. hlokomela) Mohl. Ha ele nna le wena re tla bua Sesotho. kgaruma. “e le” kapa le sa arohanyoa joalo ka “ele” ntle le ho sebedisoa joalo ka lesupa. “exodus” ka Sesotho e bolela phallo e kgolo ya batho ba bangata ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. “ele” le ka sebedisoa ka tsela tse pedi: le arohantsoe joalo ka. Ele (e-le) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. Eloahloko (elwa-hlaw-kaw) (eloa-hloko) /noticed/ Boetsuwa ba ho elahloko. Tem. (bap. (bap. Ho ne ho se lebaka la ho rohakana. Eletsang (e-le-tsa-ng) /advisory/ Eo mosebetsi kapa sepheo sa hae eleng ho fana ka keletso. e le nngwe kapa e ka bonngweng. Le ha lentsoe lena. tharollo kapa bohlale. empa e ne ele ho tella feela. (bap. Eleditse (e-le-di-tse) // Bokgale ba ho eletsa. Tlh. Mohl. “phallo” kapa “bofalli” bakeng sa lebitso. Eksoda (ek-so-da) /Exodus/ Buka ya bibele ya bobedi testamenteng ya kgale e lateloang ke buka ya Genese. Ho otlolla sebopeho sa mmele ka ho 84 . Mohl. Sena se bolela hore ho ka sebedisoa lentsoe la Sesotho.

85 beha maoto fatshe. bane). Emelloa (e-mel-lwa) // Boetsuwa ba ho emella. to give birth/ Ho tsoala kapa ho ba le ngoana. Emisana (e-mi-sa-na) // Ketsetsano ya ho emisa. Empa nna ha ke riatso. leano. (bap. Emelletse (e-mel-le-tse) // Bokgale ba ho emella. Emong (e-mu-ng) /another one. ho etsa hore motsamao wa ntho e tsamayang o se tsoele pele. Ho beleha ngoana ka mora ho emara. o otlolohileng. Ho aha ka tshiba tsa emong: ho sebedisa bohlale. dulela). to stop/ Ho etsa hore ntho kapa motho a eme. Orata ho bua puo ya senyesemane le ha empa a badile Sesotho haholo. /bon. Empa (im-pa) /but/ Le ha ho le joalo ka tsela e itseng. Emela (e-me-la) /wait for/ Ketsetso ya ho ema. yane). Mael. Emola (e-mu-la) /conceive. Ho ema ntle le ho tsamaya. (bap. (bap. Ena (e-na) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. Emelletsoe (e-mel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho emella. Mohl. Emela (e-me-la) /represent/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. Motho a tla re emella! Ke enoa monna o emella mosadi ka mantsoe a tshabehang. setshelo se sebedisoang bakeng sa ho beha metsi. Ema (e-ma) /stop!/ Ho laela ntho kapa motho hore a se tsamaye kapa a se buwe. leqheka kapa kakanyo ya motho emong ho phethahatsa morero wa hao. Ho etsa mosebetsi wa moetapele ka baka la bosio ba hae. o molelele hantle. Mohl. (bap. (bap. Emarisa (e-ma-ri-sa) /impregnate/ Ho etsa hore motho kapa phoofolo e be le ngoana. Ho ema ka ditshetshekoane: ho ba le mmele o motle. Ho ema hofihlela motho kapa se emetsoeng se fihla. Emere (e-me-re) /bucket/ Lekotikoti le sebedisoang ho tshela metsi. Mohl. ima). Empa (im-pa) /while. Emeloa (e-me-lwa) // Boetsuwa ba ho emela. (bap. Enana (e-na-na) /this one here/ Lesupa le bontshang ntho e haufi e le ka bonngweng kapa e le nngwe ka ho toboketsa. other one/ Seemedi se supang kapa se bontshang motho ka ho mo qolla ho ba bang. mpa ka). Emisa (e-mi-sa) /to halt. Babang/ Mael. ima). whilst/ Ha ka lehlakoreng leleng ho le ka tsela e fapaneng le eo ho buuwang ka yona. O bonahala a kula le ha empa a kgona ho tsamaya. tsoala). babang/. Emetsoe (e-mets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho emeloa. Empa nna ha ke dumellane le wena. to be pregnant/ Ho ba le ngoana. Ka palo e fetang bonne empa e le ka tlase ho tshelela. ho etsa diketso tse mpe nako e telele hofihlela motho kapa ntho e utloa bohloko. Emellaka (e-mel-la-ka) // Ketsisiso kapa phetako ya ho emella. Morena Moshoeshoe ene ele motho ya mosa haholo. Ene ele mang ya tsebang hore naha ya Lesotho e ka thola boipuso? 85 . (bap. ka tsela e fapaneng le eo emong a e hlalosang ka teng. /bon. Ene (in-ne) /was/ Lentsoe le bontshang bokgale ba seo ho buuwang ka sona. diemere/. /bon. Emara (e-ma-ra) /conceive. Ho ba moetapele nakoana e itseng ka baka la bosio ba ya tshoereng marapo. Emella (e-mel-la) /torture/ Ho bua mantsoe a bohloko ho motho kgafetsa. a se tsitsinyehe kapa a se tsamaye. Sesebedisoa se sebedisoang ho tshela metsi sa tshepe kapa polasetiki. Mohl. Emang (e-ma-ng) // Bongata kapa taelo ya ho ema. lekgabunyane kapa bophelo ba sebupuwa popelong. lekgabunyane kapa ledinyane popelong ka mora kemaro. lekgabunyane kapa bophelo ba sebupuwa ka popelong.

Mohl. ese nko. Ese (e-si) /not/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa kapa le sebedisoang joalo ka lelatodi kapa lefetodi. Esaia (e-sa-ya) /Isaiah/ Buka ya bibele ya mashome a mabedi le metso e meraro ka mora buka ya Sefela sa difela. Entsoe (ents-we) /done/ Bokgale le boetsuwa ba ho etsa. (bap. seseng). Ke batla joala ese lebese. Eno (e-nu) /that one/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang kapa ho supa motho kapa ntho e hojana (bap. Erekisi (e-re-ki-si) /pea/ Mofuta wa semela seka nawa. Esale (e-sa-li) /ever since/ Ho tloha nakong e itseng e sa boleloeng. (bap. (bap. etsa). Ente (en-te) /injection. Enta (ent-a) /immunise. (bap. mme a ruta dilemo tse mashome a mane nakong tseo. Enoa (in-wa) /drink/ Taelo ya ho noa. Epela (ep-el-a) /bury/ Ho kenya tlasa mobu. se sebedisoang ho hlaba mokudi kapa motho ya nang le bohloko bo itseng. etsahatsa). Ho pata tlasa mobu. (bap. kgale ho tloha nako e fetileng. hoo ho buuwang ka hona. (bap. Lebotsa la tello kapa la ho halefa. neng-kapa-neng) Eng-le-eng (ing-le-ing) /anything/ Ho hong le hohong ho teng. (bap. pele ho tlhaho ya Morena Jesu. Jerusalema.86 Eng (e-ng) /what!/ Lebotsi kapa lentsoe le botsang ka ho batla karabo ka tsela e hlokang tlhompho. ho fumanehang kapa ho tholahalang. tseding/. O bua ka molomo. kento). Diente/. Ho bolella mmuiswa ho koenya metsi kapa lero. ho cheka mobung ka sepheo sa ho ntsha se ka tlasa mobu kapa se epetsoeng. Epa (ep-a) /dig/ Ho etsa mokoti. 86 . se setala se hlahang ka nako tse ngata tsa selemo. done/ Bokgale ba ho etsa. hoo ho buuwang ka hona. Entse (en-tse) /did. Episa (ep-is-a) /to cause to dig/ Ketsiso ya ho epa. ho cheka mobung ka sepheo sa ho etsa mokoti kapa ho bula fatshe. eno). Enoa (e-nwa) (enwa) /this person/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa supang motho ya haufinyane haholo. inoculate/ Ho hlaba ka nale kapa nalete ka sepheo sa ho fedisa mafu kapa lefu le itseng. /bon. Ho kenya mofu tlasa mobu ka lekese kapa ntle le lona. enono). Esdrase (es-dra-se) /Ezra/ Buka ya bibele ya leshome le metso e mehlano kamora dikoronike. nawa). syringe. Eng-kapa-eng (ing-ka-pa-ing) /anything/ Ho hong le hohong ho teng. Eona (yaw-na) /it (anything)/ Seemedi se bontshang ntho kapa se sebedisoang bakeng sa lebitso la ntho e itseng ntle le ho le bitsa. se polokoe. Enngwe (en-ng-we) (enngoe) /another one/ Lentsoe le bontshang ntho ka ho e qolla ho tse ding tse ngata. Episoa (e-pi-swa) // Boetsuwa ba ho epa kapa ho episa. Tem. neng-kapa-neng). (bap. Eo (e-o) /that person/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang motho ka ho bontsha tello kapa ho se hlomphe Eohle (yo-hle) /whole/ Lentsoe le bontshang kakaretso ya ntho ka botlalo ba yona. Sesebedisoa se thusang ho enta mokudi ka sepheo sa pheko kapa motho ya batlang ho kenya sethethefatsi mmeleng. ho fumanehang kapa ho tholahalang. inject. Ketsetso ya ho epa. Enono (e-nu-nu) /exactly that one/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa ho supa motho kapa ntho e hojana ka ho toboketsa. Isaia ke moprofeta ya phetseng dilemong tsa bo 740. /bon. Epolla (epul-la) /exhume/ Ketsollo ya ho etsa mokoti. emong. needle/ Sesebedisoa se jarang moriana o itseng.

empa se le kgutshoanyane hofeta pitsi. Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. ho ngola molaetsa o fitisoang ka fonofono ya letheka. Mohl. ho romella puo kapa tsebiso ka fonofono ya lethaka. Mohl. Esong (e-saw) /not yet/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsana le ketsahalo kapa boemo bo sa phethahalang ka ho hanyetsana le bona ka ho toboketsa. Rona re ja dihoapa le mantatana. Esere (e-se-re) /maybe not/ Ka mohlomong. E fapaneng le e batloang kapa e lebeletsoeng. ho ba boemong ba ho ba pulamadiboho ka mokgoa o itseng. se sebedisoang bakeng sa ho belesa meroalo e boima. message by cellular phone/ Ho romella molaetsa ka fonofono ya letheka. Esita (e-si-ta) /even/ Le ha ho le joalo. se se thokoa kapa se se sootho ka mmala. eseng pere. Bohle ha re a loka esitana le moruti wa heno. Mohl. Esthere (ese-the-re) /Esther/ Buka ya bibele ya leshome lemetso e supileng (17) testamenteng ya kgale. O tlameha ho rapela ka nako tsohle esebeng wa keneloa ke satane. Lentsoe kapa ditlhaku tsena ke tsa sejoalejoale tse tsamaisanang le theknoloji ya kajeno. Eso (e-saw) /not yet/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsana le ketsahalo kapa boemo bo sa phethahalang ka ho hanyetsana le bona. tonki). seka pitsi. Etile (e-ti-le) // Bokgale ba ho eta.87 Esebeng (e-se-be-ng) /only to find that/ Lentsoe le sebedisoang hore ha ntho kapa ketsahalo e itseng e sa etsoe ho tla etsahala se itseng. Etetse (e-te-tse) // Bokgale ba ho eta. Ke re bohle ha re a loka esita le mopapa. O tlameha ho dula o le malala a laotsoe esere dira tsa fihla o robetse. Etela (e-te-la) /to visit/ Ketsetso ya ho eta. Esemeso (e-se-me-saw) /SMSing/ Ketso ya ho esemesa: ho romella puo kapa tsebiso ka fonofono ya lethaka. Mohl. Ha re batle eso holeng. Re batla esong ho tshilafatsoe. Eso lokeng yona e ka kgutlela ho monga yona. Di-esemese/. Etetsoe (e-tets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho etela. Etella (e-tel-la) /precede/ Ho ba ka pele kapa wa pele ho etsa ketso e itseng. Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa kapa le sebedisoang joalo ka lelatodi. le ka tsela e tshoanang le ya. Ho chaka. Mohl. Eseng (I-si-ng) /not that/ Lentsoe le sebedisoang ho bontsha khanyetso mabapi le ketsahalo kapa boemo bo itseng: lehanyetsi. pokola. Eta (e-ta) /visit/ Ho ya sebakeng se itseng. Tlh. ho ba moetapela wa boemo. an ass/ Mofuta wa phoofolo ya hae e thokoa kapa thokoana ya sebopeho sa pitsi empa yona e le nyane. Ha re batle esong ho hole. Esele (i-si-li) /different one/ Enngwe ntle le e lebeletsoeng. (bap. Mohl. le ka tsela e tshoanang le ya. /bon. Re itse re batla joala. Seo se seng teng ha re bue ka sona hona joale. Esemesa (e-se-me-sa) /to SMS. Seo eseng Sesotho se a utloahala. Esele (e-se-le) /donkey. Esong ho loke yona e ka kgutlela ho monga yona. Seruuwa. Esitana (e-si-ta) /even/ Le ha ho le joalo. Esekiele (ese-ki-ele) /Ezekiel/ Buka ya bibele ya bomasheme a mabedi le metso e mehlano (25) testamenteng ya kgale. Re batla eso tshilafatsoeng. 87 . ho ngola molaetsa o fitisoang ka fonofono ya letheka. eseng lebese. Mohl. Eteloa (e-te-lwa) // Boetsuwa ba ho etela. Eso (e-saw) /mine: of a thing/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya mmuwi kapa ya bo mmuwi. ka tsela enngwe. Esong ho fihle hona joale e kgutlele morao.

Etlare ha le bona maru a mangata. Etsa (ets-a) /do/ Ho bopa ketso. Mohl. Mohl. Etsuwe (ets-u-we) (etsuoe) /done/ Boetsuwa ba ho etsa. Ho phethahatsa se lebeletsoeng. ntho kapa ho sebetsa ka tebello le sepheo sa ho fumana se itseng. entswe). entsoe). Mohl. Re utloile hore etla hosane. Etla bonahala hosane. /bap. ho wela fatshe. Etlere ha o ntse o bala buka ena. etswa. Keng se etsahalang mo? Ho etsahalang mona lapeng. Etsahalang (etsa-ha-la-ng) /what is happening?/ Se itshetlehileng hodima ketsahalo.88 Etla (e-tla) /it will. ka hofeta ka moo ho boleloang kapa ho hlalosoang kateng. Ho fetola boemo ka ho bua kapa ho sebetsa. se bonoang ke mmohi kapa babohi ka mahlo a bona ha se tsoela pele kapa se etsahala. Etlere ha o ntse o bua. E tla etsuwa neng? E tla etsuwa hosane. shall/ Lentsoe le bontshang ketsahalo e etsahalang nako e tlang kapa kamoso. Etseletsa (etse-le-tsa) /accuse falsely/ Ho buela wa heno leshano. entsoe). (mm. etlang/. ka tsela eo. fulfilment/ Ho etsa hore ntho e itseng e bonahale ka ho nka mohato kapa ho sebetsa. Etsahatsa (etsa-ha-tsa) /implement. Mohl. (bap. (bap. Etlere (e-tle-ri) /while/ Nakong eo ho ntseng ho etsahala se itseng. thereafter/ Ka mora ketsahalo e itseng. /bap. o se lebale ho pheha. Etla (e-tla) /come/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. otla). Etsahetse (e-tsa-he-tse) /happened. Etsoa (ets-wa) /done/ Boetsuwa ba ho etsa. Etsolla (etsul-la) /undo/ Ho etsa ketso kapa boemo bo kgutlele maemong a sona a pele kapa setloaeding. ho bolella bongata ba batho ho atamela haufinyane. Etsetsa (etse-tsa) /do for/ Ketsetso ya ho etsa. Etsuwa (ets-u-wa) (etsuoa) /being done/ Boemo ba ho etsa nakong ya honajoale kapa kamoso . Ewa (e-wa) (eoa) /collapse. ho etsa ketso e itseng bakeng sa motho kapa ntho enngwe. Etlo koano wena ngoanana tooe! Etlong (e-tlo-ng) /come all/ Bongata kapa taelo ya ho tla. Etlo (e-tlo) /come. implemented/ Bokgale ba ho etsahatsa. Mohl. tlong/. Etsoa. ntle le moo. Ena yona e tla etsuwa hona joale kapa hosane. Etlong bohle monyako o butsoe. Etsahala (etsa-ha-la) /happen/ Ho hlaha hoa boemo bo hohelang mahlo. Ho bua leshano ka motho emong hose joalo. ho bontsha ketsahalo ka dipuo kapa ka mosebetsi. Ho hlaha hoa ketso e sa lebelloang kapa e lebelletsoeng. Mohl. hofeta moo. ho tloha moo kapa ka mora moo. Ho laela mmuiswa hore a atamele ke mmuwi. Etsoe (ets-we) (etswe) /moreover/ Ho tloha moo. ebe le tla hae. 88 . fall/ Ho ya fatshe ka lebaka la ho diwa ke ntho e itseng. Eu (e-u) /exclamation: is that so!/ Lekgotsa le bontshang ho makatsoa ke taba kapa ketsahalo e boleloang. Boemo ba se nkang sebaka kapa se tsoelang pele. (bap. come on/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. Etlang (e-tla-ng) /come all) Bongata kapa taelo ya ho tla: ho bolella bongata ba batho ho atamela haufinyane. Etlare (e-tla-re) /when. Ho laela mmuiswa hore a atamele ke mmuwi. Mohl.

89 . fapohela=phapohelo. to be vigilant/ Ho dula mahlo a butsoe ntle le ho robala. Kopanyo ya phofo le metsi a belang. Fa (fa) /give/ Ho neha ka letsoho. ho tshela senoko hodima sejo. Fafatsa (fa-fa-tsa) /springle/ Ho tshela metsi ka letsoho kapa ntho e itseng hodima.89 Fff PALE: Tlhaku ya botshelela ya Sesotho. Fadile (fa-di-le) // Bokgale ba ho fala. phadimeho). (bap. fapanya=phapanyo. Fafi (fa-fi) /gambling/ Boemo ba ho bapala ka chelete ka sepheo sa ho e thola ese ele ngata kapa e phaellane ka mora ho fana ka dipalo (numbers) tse itseng ho mochaena. Fahla (fa-hla) /obscure. Fadimeha (fa-di-me-ha) /to be sleepless. Faboriki (fa-bo-ri-ki) /factory/ Moaho o moholo oo ho hlahisoang kapa ho etsoang dintho teng. ho otla hoa lefafatsane. Fadimeho (fa-di-me-haw) /sleeplessness. (bap. ho hlabehisa. eo holeng bonolo ho hula letsoho kapa leoto la yona ha bohloko ka tsela eo ekang mosifa kapa lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. Fafoha (fa-fu-ha) // Ketsahalo ya ho fafola: Ho hula letsoho kapa leoto ha bohloko ka tsela eo ekang lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. ho tshela moriana hodima ntho e itseng. faola=phaolo. Faha (fa-ha) /water and meal mixture/ Ho kenya phofo metsing a belang ka sepheo sa ho pheha bohobe kapa ho etsa papa. obstruct. jwalo jwalo. Yona e akga ka mareho le maetsi. ho wa hoa marothodi a manyenyane haholo a pula. ho sithabetsa pelo. ho se robale ka baka la mosebetsi kapa morero o itseng. ho abela ka ho neha. Tlh. Lentsoe le nepahetseng ke “faha” eseng “faea”. ho ba malala-alaotsoe. Mael. ho kgopisa. Fafoleha (fa-fu-le-ha) // Ketsahalo ya ho fafola: e boemong ha ho fafoloa ha bobebe. Fadiloe (fa-di-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fala. /bon. Fafola (fa-fu-la) // Ho hula letsoho kapa leoto ha bohloko ka tsela eo ekang mosifa kapa lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. Fafotsoe (fa-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fafola. Foufala). Mohlala: fana=phano. Fafolaka (fa-fu-la-ka) // Phethako ya ho fafola. Fafoloa (fa-fu-lwa) // Boetsuwa ba ho fafola. F(ef). ho bapala diketo ka chelete ka ho efa mochaena. ho utloisa bohloko bo boholo. Kopanyo ya phofo le metsi a belang. Sebaka sa tlhahiso ya dintho tse itseng. Fafotse (fa-fu-tse) // Bokgale ba ho fafola. Amang a mareho a thatafatsa modumo ha eba mareho. ho hlokofatsa maikutlo. Ho hula ka ho hotsula. ho koatisa. fadilwe). difaboriki/. ho neha ka ho arola. Ho fahla mmuso ka lehlabathe: ho kgentsha. ho tshira leihlo kapa mahlo ho bakang pono e fokolang ya nakoana. vigilance/ Ketso ya ho fadimeha kapa ho dula mahlo a butsoe ntle le ho robala. unseeing/ Ho tshiroa hoa leihlo kapa mahlo ka lebaka la se keneng hara ona. (mm. Faea (fa-ya) /mix/ Ho kenya phofo metsing a belang ka sepheo sa ho pheha bohobe kapa ho etsa papa. Fafatsa (fa-fa-tsa) /drizzle/ Ho na hoa pula e nyane haholo.

Ho thota sebaka sa ho dula se fapaneng le seo ho tsuwang teng. Fahliloe (fa-hli-lwe) /obscured/ Boetsuwa le bokgale ba ho fahla. Ho neha ka lerato. relocated/ Boetsuwa ba ho falla: ho tlosa motho moo a dulang teng ho mo isa sebakeng seseng. Ho thota sebakeng seseng kapa bodulong bobong ka sepheo sa ho ya batla bodulo tulong kapa sebakeng seseng. (bap. Fallaka (fal-la-ka) /immigrate repeatly/ Phetako ya ho falla: ho falla hoa batho ba bangata. Fanoa (fan-wa) // Boetsuwa ba ho fana. (bap. moo ba tjekang. Bokgale ba ho famola. Fantsha (fants-ha) /confuse/ Ho etsa ntho kapa motho hore a etse diphoso.90 Fahlile (fa-hli-le) /obstructed/ Bokgale ba ho fahla. Famong (fa-mu-ng) /disco/ Sebaka sa ho fochosela kapa ho tjeka. (bap. filoe). Fallisa (fal-li-sa) // Ketsiso ya ho falla. fanwa). mofuta wa motjeko wa Basotho oo ho fochoseloang bakeng sa khoriana le dikupu tsa mmino. 90 . Famotse (fa-mu-tse) // Ketsahalo ya ho famola: e butseng masoba a dinko. Fahloa (fa-hlwa) /obscured/ Boetsuwa ba ho fahla. Fanana (fa-na-na) // Ketsetsano ya ho fana. ntho efe kapa efe ntle le ho tsilatsila. Fantisa (fan-ti-sa) /put for sale/ Ho etsa dinyehlisetso tse kgolohadi. focho. Falla (fal-la) /relocate/ Ho ya sebakeng seseng ho tloha ho seseng ka lebaka la mosebetsi. Fanne (fan-ne) // Bokgale ba ho fana. Mael. mohobelo. ho theola theko tsa ntho tse rekisoang. Fallisoa (fal-li-swa) /evicted. ho rekisa ka theko e tlase haholo. ho rekisa ka theko e tlase haholo. (bap. Ho sotha nko. (bap. tonosetso). (bap. Fantisi (fan-ti-si) /sale. sejo. Famo (fa-mu) /type of Basotho dance/ Mofuta wa motjeko wa Basotho o hlaha. Tlhadietsoe). Fahoa (fa-hwa) // Boetsuwa ba ho faha. Moo ho nang le dinyehlisetso tse kgolohadi. Fallela (fal-le-la) // Ketsetso ya ho falla: ho etsa hore motho kapa ntho e tlohe sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. Felehetsa (fe-le-he-tsa) /escort/ Ho tsamaya le motho emong ka sepheo sa ho mmontsha tsela kapa ho mo thusa. Phalo). Fala (fa-la) /scratch/ Ho ntsha masalla a dijo a thata pitseng ka sefalo. Pitsa ho fahoa e belang: motho ya diehang ho nyala kgarebe o tla rakoa mme mohlankana emong a mo nyale pele. ho ba mmoho le motho leetong. theolelo. ho ya nqa enngwe ka mosebetsi. Mosetsana ya tsilatsilang a ka rakoa ke babang mme ba qetelle ba nkile mohlankana wa hae. auction/ Ketso ya ho fantisa: ho etsa dinyehlisetso tse kgolohadi. Famotsoe (fa-muts-we) // Boetsuwa ba ho famola. (mm. Falla (fal-la) /immigrate/ Ho tloha sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. Ho bula nko. ho tlaidisa le ho etsisa difanya. ba tsitsinya matheka le marao haholo. Ho batla sebaka se secha sa bodulo. Fantshoa (fan-ts-hwa) // Boetsuwa ba ho fanya. ho sebedisa sefalo ho ntsha ntho e itseng. choachoasela). e sothileng kapa e butseng masoba a dinko. Fana (fa-na) /generous/ Ho nehelana ka phahlo. Fantse (fan-tse) /erred/ Bokgale ba ho fanya. ebile ba famola dinko. mokgibo. Moqapo. Ketsiso ya ho fanya. Sebaka seo ho letsoang diletsa tsa mmino kapa moo ho nang le mmino wa ho fochosela kapa wa ho tjeka. Famola (fa-mu-la) /nasalise/ Ho bua ka nko. chelete. ho theola theko tsa ntho tse rekisoang. focho).

Faolla (fa-ul-la) /to provide with saved food/ Ho ntsha dijo kapa mofao o neng o patiloe kapa o beiloe sebakeng se itseng se sa bonoeng. Fanyeha (//) /suspend/ Ho bebofatsa kotlo ya kahlolo ka ho etsa hore ya molato a se dule chankaneng dilemo tse beiloeng. Ngoana motho eo o fapane haholo. Faolleloa (fa-ul-le-lwa) // Boetsuwa ba ho faollela. Fanyehiloe (fan-ye-hil-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fanyeha. Fanyeha (fan-ye-ha) /swing. Mael. Fapohela (fa-pu-he-la) /sojourn/ Ho kena sebakeng pele ho fihloa moo ho uwang teng. irrelevent/ Ho tsoa tseleng. Fapantshitse (fa-pa-nts-hi-tse) // Bokgale ba ho fapantsha. Fapanya (fa-pan-ya) /mislead/ Ho kgelosa ntho kapa motho kgahlanong le emong ka ho mmuwa hampe. ho lahla motho ka dipuo tse mpe. ho etsa ketso tse sa batleheng. Fanyehoa (fan-ye-hwa) // Boetsuwa ba ho fanyeha. ho fedisa bonna kapa botona. Faotse (fa-u-tse) /castrated/ Bokgale ba ho faola. Fapantshitsoe (fa-pa-nts-hits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fapantsha. ho lahla motho ka dipuo tse mpe. Fapanyoa (fa-pan-wa) // Boetsuwa ba ho fapanya. swap/ Ho fana ka ntho bakeng sa ho fumana enngwe. ho fetolelana mosebetsi ka ho nka wa emong. (bap. hohang. reciprocate. Faollela (fa-ul-le-la) // Ketsetso ya ho faolla. Mohl. Fapoha (fa-pu-ha) /go astray. ho lahleha ka dipuo. (mm. ho kgaohana le ntho e itseng ka lebaka la ho batla enngwe e tshoanang le yona kapa e batlileng e tshoana le yona. Fapane (fa-pa-ne) /evil/ E mobe kapa ya diketso tse mpe. Fapanya (fa-pan-ya) /misplace. Fapanyetsana (fa-pa-nye-tsa-na) /exchange. ho bua ntho e sa hlokahaleng kapa e sa amaneng le eo ho buuwang ka yona. Ho kopana tseleng. ho nka sebaka sa emong. 91 . interchange. Faolletse (fa-ul-le-tse) // Bokgale ba ho faolla. Fapoheloa (fa-pu-he-lwa) // Boetsuwa ba ho fapohela. ho chakela tulo nakoana.91 Fanya (fan-ya) /err/ Ho etsa phoso. Fapana (fa-pa-na) /come across/ Ho kopana le motho kapa ntho tseleng empa ho sa uwe sebakeng seleseng. Fapanyetsa (fa-pa-nye-tsa) /interchange/ Ho beha emong kapa seseng sebakeng sa emong. ho kopakopanya dintho ka ho beha madulong a fosahetseng. misfile/ Ho bea ntho moo e sa lokelang teng. Ho ngangisana ka mantsoe. Fapana (fa-pa-na) /disagree/ Ho se dumellane ka puo. Fanyeha (//) /to hang/ Ho bolaya ka ho leketlisa ka thapo molaleng. Faola (fa-ul-a) /castrate/ Ho poma setho sa botona sa motho kapa phoofolo e tona. Ho se utloane ka puo kapa ho hloka tumellano. Faolletsoe (fa-ul-lets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho faolla. Ho hloka tshebedisano mmoho qetong ya dipuisano kapa ditaba. Fanyehile (fan-ye-hi-le) // Bokgale ba ho fanyeha. sway/ Ho etsa hore ntho e leketle. ho tsoa lekoteng. ho etela sebaka seo eseng seo ho uwang ho sona. Faoloa (fa-u-lwa) /castrated/ Boetsuwa ba ho faola. ya pelo e mpe. ho tlosa lerete. Mmesa mohloane ha a fanye: motho ya lebeletseng ketso e itseng ya bohlokoa eo a sa tlamehang ho etsa phoso. Faotsoe (fa-u-tswe) /castrated/ Boetsuwa le bokgale ba ho faola. fapanywa). leketlisa). ya mekgoa e fosahetseng tse sa rateheng. emong le yena a nke wa hao. hle! Fapantsha (fa-pa-nts-ha) /mislead/ Ketsiso ya ho fapanya: ho kgelosa ntho kapa motho kgahlanong le emong ka ho mmuwa hampe.

e phelang haholo ka ho ja mefuta ya ditholoana. bofa). Faqile (fa-qi-le) // Bokgale ba ho faqa. to fight/ Ho hula ka thata ka baka la tlala e kgolo. ho ba teng hoa ntoa pakeng tsa batho kapa dinaha. Farelo (fa-re-law) /stuckness/ Ketso ya ho farela: ho dula kapa ho tshoaseha sefateng bakeng sa ho wela fatshe. Faqisitsoe (fa-qi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho faqa. cheka). Faredisa (fa-re-di-sa) // Ketsiso ya ho farela. fapohiswa). Fariki (fa-ri-ki) /pig/ Phoofolo ya hae. e sa kgoneng ho theoha ho tsoa sebakeng se hodimo. kolobe. Fasa (fa-sa) /tie/ Ho tlama ka thapo kapa lerapo. Fasitsoe (fa-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fasa. (mm. Fapohisoa (fa-pu-hi-swa) /misled/ Boetsuwa ba ho fapohisa. e jang joang. ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e hodimo. ho ntsha se hakehiloeng sefateng kapa sebakeng se hodimo. Fata (fa-ta) /dig/ Ho etsa mokoti kapa lesoba mobung. ho etsa hore ntho e kgone ho baleha ka ho e tlamolla. Fasisa (fa-si-sa) // Ketsetso ya ho fasa. nama kapa ntho tse ngatanyana tse jehang ho yona. fasitswe). ho etsa hore ntho e se balehe ka ho e tlama. Fasitse (fa-si-tse) // Bokgale ba ho fasa. Fapohisa (fa-pu-hi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho fapoha: ho etsa hore motho a etse phoso kapa a fanye. Faseha (fa-se-ha) /stuck/ Ketsahalo ya ho fasa: ho ba boemong ba ho se kgone ho itshoasolla ka baka la ho tlangoa. pharelo). Faqa (fa-qa) /to struggle.92 Fapohetse (fa-pu-he-tse) // Bokgale ba ho fapohela. 92 . ketsollo ya farela. Faqana (fa-qa-na) // Ketsetsano ya ho faqa. Fariki (//) /Speckled Mousebird/ Mofuta wa nonyana e soothoana ka mmala. Faqisa (//) // Ketsiso ya ho faqa. difariki/. (bap. ho cheka lephao kapa sekgetshe fatshe kapa leboteng. ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e hodimo. Fasoa (fa-swa) // Boetsuwa ba ho fasa. Fasolla (fa-sul-la) /untie/ Ketsollo ya ho fasa: ho etsa hore ntho kapa motho a phuthulohe. Faretse (fa-re-tse) /stuck/ E tshoasehileng sefateng. Fasana (fa-sa-na) /to draw. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehileng tsa dihlahla. equal/ Ketsetsano ya ho fasa: ho ba maemong a maleka. Fasolloa (fa-sul-lwa) // Boetsuwa ba ho fasolla. Fasolohile (fa-su-lo-hi-le) // Bokgale ba ho fasoloha. e mafura. Ho fepa haholo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. Faqisa (fa-qi-sa) /overfeed/ Ho fa sejo haholo kapa hofeta tekanyo. Farolla (fa-rul-la) /untie/ Ho tshoasolla lerabeng. Faredisoa (fa-re-di-swa) // Boetsuwa ba ho farela Farela (fa-re-la) /stuck on a tree/ Ho dula kapa ho tshoaseha sefateng bakeng sa ho wela fatshe. e bohlasoa haholo. ho etsa hore ntho kapa motho a hloke ho phuthuloha. Fasisisa (fa-si-si-sa) // Ketsisiso ya ho fasa. (bap. (mm. Fasoloha (fa-su-lu-ha) /to be free/ Ketsahalo ya ho fasolla: ho ba boemong ba ho phuthuloha kapa ho ba ntle le ho tlangoa kapa ditlamo. ho lekana ka dintlha papading. /bon. Faqisoa (fa-qi-swa) // Boetsuwa ba ho faqa. (bap. hoki). (bap.

/bon. tlase). “feberu” ke sothofatso ya lentsoe. Ho feba bakeng sa motho emong. Lentsoe lena. ho tsitsinya mmele ka tsela ya ho feba kapa joalo ka sefebe. difatuki/ (bap. Ha ho tsuonyana phatela (fatela) nngwe: bophelong motho kamong o tlameha ho ipatlela tse hlokahalang bophelong ntle le ho tshepa babang. (bap. Feberu (fe-be-ru) /fever/ Mocheso o moholo wa mmele o bakoang ke lefu le itseng kapa boemo bo itseng ba bokudi. faha). Fedisana (fe-di-sa/na) // Ketsetsano ya ho fedisa. ho bolaya kapa ho tlosa bophelo. (bap. /bon. Febela (fe-be-la) /to be adulterous. sefatuki) Tlh. “febere” bakeng sa “feberu”. Fedisa (//) /to terminate service/ Ho emisa mosebetsi wa motho. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. ho ba boemong ba ho bokana ka tsela e bobebe. /bon. unfaithfull/ Ketsetso ya ho feba: ho bokana le batho ba bangata ntle le lenyalo. mafatshe/ (bap. Fecha (fe-cha) /to move lecherously/ Ho sebedisa mmele ka tsela ya ho hohela thobalano. patlisiso). Fatshe (fats-hi) /on the ground. Fatisa (fa-ti-sa) // Ketsiso ya ho fata: ho baka ho fata. Fedile (fe-di-le) /finished/ Bokgale ba ho fela. ho tsomana le botlalo ba taba. Seetsoa se sebedisoang ho tlosa metsi kgalaseng ya sepalangoang. (bap. Mael. Fechana (fe-cha-na) // Ketsetsano ya ho fecha: ho fecha emong mme le yena a feche ya mo fechang. ho dumela ho kotoa ntle le khanyetso. sefatuki). Faya (fa-ya) /mix water and mielie/ Ho tshela phofo metsing a belang. Ho hloekisa ka lesela kapa ntho e hloekisang. fornicate/ Ho bokana le batho ba bangata ntle le lenyalo. difatuku/ (bap. Tem. Fatela (fa-te-la) // Ketsetso ya ho fata. Ho etsa ntho e hlokang thuso. mabitso: “fatuki” le “sefatuki” a na le meelelo e tshoanang. Fatisisa (fa-ti-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho fata: ho batla ka kelohloko bonnete kapa nnete ya taba e itseng. Fatile (fa-ti-le) /dug/ Bokgale ba ho fata. terminate/ Ketsiso ya ho fela: ho etsa hore ntho kapa boemo bo itseng bo emise. earth/ Moo dimelang di hlahang teng. Feba (fe-ba) /promiscous. (bap. ho lesa tshebedisano kapa kamano le. qetile). Fechile (fe-chi-le) // Bokgale ba ho fecha. ketsetso ya ho feba kapa ho feba bakeng sa ho utloisa molekane bohloko. Febisa (fe-bi-sa) // Ketsiso ya ho feba: ho baka bofebe. (bap. Fatuka (fa-tu-ka) /wipe/ Ho tlosa metsi ka fatuku kapa sesebedisoa se jwalo. 93 . ho emisa ketsahalo. lehlakore le bapelaneng le le hodimo ka chebeho. Fatshe (fats-hi) /down/ Moo mahlo a shebang tlase ha a tadima. Fechoa (fe-chwa) // Boetsuwa ba ho fecha. ho kota kapa ho boka ka tsela ya ho tsitsinya letheka. Fatisiso (fa-ti-si-saw) /investigation/ Ketso ya ho fatisisa: ho batla ka kelohloko bonnete kapa nnete ya taba e itseng. batlisisa). Fatuki (fa-tu-ki) /wiper/ Sesebedisoa sa koloi se tlosang metsi ha pula e na. Tlh. Moo maoto a hatang teng. ho etsa hore ntho kapa motho a fate fatshe. Ho tlohela kamano ya mosebetsi le ramosebetsi. ho ba bonolo ho dumela ho kota kapa ho kotoa. lefatshe). moo honang le mobu kapa sebopeho sa lefatshe. “fever”. Mael. Fechaka (fe-cha-ka) // Phetako ya ho fecha. Batho ba bang ba sebedisa lentsoe. ho tsomana le botlalo ba taba. Fedisa (fe-di-sa) /to end.93 Fataka (fa-ta-ka) // Phetako ya ho fata. Fatuku (fa-tu-ku) /dish washer cloth/ Lesela la ho phumula sejana kapa sekotlolo ka ho tlosa mongobo kapa lesoe. Fechisa (fe-chi-sa) // Ketsiso ya ho fecha: ho baka ho fecha.

kgutlo. Fehlisoa (fe-hli-swa) // Ketsiso ya ho fehla. Fefentse (fe-fen-tse) // Bokgale ba ho fefenya. just/ Ntle le maikemisetso amang kapa kgetho enngwe.94 Feela (fe-el-a) /only. ( . Fefenene (//) /helicopter/ Mofuta wa sefofane o hlokang mapheo a tloaelehileng. Fehla (fe-hla) /stir. kgobohelloa). pepetla). (bap. (bap. Feelo (fi-e-law) /semicolon/ Letshwao le bontshang ho kgefutsa hoa polelo nako e telele. Seroala-nkgoana). Fehelo (fi-hel-aw) /rage/ Ketso ya ho feheloa: pontsho ya bohale kapa ho kgena ho hlokang taolo. (bap. ) Letshwao le bontshang ho kgefutsa hoa polelo nakoana. ho etsa hore ntho di tsoakehe ka ho duba kapa ho tsitsinya motsoako. ho fofisoa ke moya. Feeloana (fe-el-wana) /comma/ Mohl. difeiki/ 94 . Ketso ya ho fefenya. ebe polelo e tsoela pele. ho potlakisa koloi kapa sepalangoang. kgobohello). Fefotse (fe-fu-tse) // Bokgale ba ho fefola. (bap. Fefa (fe-fa) // Ho tlosa bokahodimo ba letlalo kapa ntho e mahoashe. tsejana. o dulang bakeng tse ngata ntle le boema fofane feela. Ho dula ho tsoa hodimo ka tsela e hlokang tshethiso. Letshwao le arolang dipolelo tse serapaneng seleseng tse amanang. Fefohela (fe-fu-he-la) // Ketsetso ya ho fefoha. ka ho etsa ketso ntle le lebaka kapa khopolo e tsitsitseng. mix/ Ho kopanya motsoako ka lefehlo. Ho dula hamonate ho tsoa hodimo. speed/ Lenakana le botshang lebelo leo sepalangoang se tsamayang ka lona. Fehetsoe (fe-hets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho feheloa. (bap. duba). letshwao le sebedisoang ho arola dipolelo kapa mantsoe a fetang bonngwe. Fehlisa (fe-hli-sa) // Ketsiso ya ho fehla. Fefenyo (fe-fen-yaw) /speedometer. Fefoleha (fe-fu-le-ha) // Ketsahalo ya ho fefoha: e kgonang ho nkoa. Fefotsoe (fe-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fefola. ). tjee). ebe e tsoela pele. (bap. kgutloana. ho kgena ka tsela e sa tshoareheng kapa e sa laoleheng. Fefolaka (fe-fu-la-ka) // Phetako ya ho fefola. Feheloa (fi-hel-wa) /to have rage/ Ho bontsha bohale bo boholo bo hlokang taolo. /bon. Fefenyoa (fe-fen-wa) // Boetsuwa ba ho fefenya. makalo. ( . Fefoloa (fe-fu-lwa) // Boetsuwa ba ho fefola. Fehlile (fe-hli-le) // Bokgale ba ho fehla. ho sututsoa ke moya sepakapakeng. (bap. (bap. ho ebola bokantle ba ntho e itseng ka ho hohla. Fefoha (fe-fu-ha) /wind dispersal/ Ho tsamaya le moya. (mohl. Fefisa (fe-fi-sa) // Ketsiso ya ho fefa. potso). ka sepheo se sa tsitsang kapa se hlokang botio. Fefenya (fe-fen-ya) /to speed a car/ Ho kganna sepalangoang ka lebelo le leholo haholo. sakana. Fefola (fe-fu-la) /to disperse by wind/ Ho nkoa ke moya. tlami. Fefentsoe (fe-fents-we) // Boetsuwa ba ho fefenya. tsamaisoa kapa ho sututsoa ke moya sepakapakeng. ho tsamaisoa moyeng ke moya. sakana). Fehloa (fe-hlwa) // Boetsuwa ba ho fehla Feiki (fe-iki) /fig tree/ Mofuta wa sefate se senyane se behang ditholoana tse bitsoang ka lebitso la sefate seo. Fefenene (fe-fe-ne-ne) /perfect landing/ Lekgotsa le bontshang ho dula kapa ho fihla fatshe hoa sefofane ka mora ho fofa. Fefohetse (fe-fu-he-tse) // Bokgale ba ho fefoha.

Mohl. phekiso). ho natha ka ho utloisa bohloko bo boholo. Tem. mafella/.95 Feisi (fe-isi) /fist/ Letsoho le koetsoeng ho sebedisoa joalo ka sebetsa. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka. ho ba ka pele ka ho nepa. ho fihla qetellong ya eng kapa eng. difemeng/. Fella (fel-la) /end. phenetheho). Fepeha (fe-pe-ha) // Ketsahalo ya ho fepa: e kgonang ho fepjoa kapa e kgonang ho ja dijo ha di lebisoa molomong. Re keke ra fella ka hara tekesi ena: ho tletse haholo. Mael. Feme (fe-me) /firm/ Sebaka sa mesebetsi moo ho etsoang ditlhahisoa tse ngata. se nang le dimela tse mmaloa. ho matlafatsa ka phepo kapa dijo. Fepa (fe-pa) /feed/ Ho fa dijo. /bon. Fenethoa (fi-nit-hwa) /harmed. boemo bo qetang ho etsahala ba meka le mehlolo. Ka puo ya Sesotho sa Borwa (boroa) o wa “qeta” kapa o “qetile”. ho utloisa mmele wa motho bohloko ka ho etsa ketso e mpe. Se sa feleng se a hlola: ha ho ketsahalo. expire/ Ho fihla boemong ba qetelo kapa ba ho fela. ho se tsoele pele. Fenethile (fe-net-hi-le) // Bokgale ba ho fenetha. /bon. ho fihla sekgutlong kapa pheletsong. Felletse (fel-le-tse) // Bokgale ba ho fella. Mael. ho aneloa ke ntho e nyane kaofela. (bap. difeme. ho utloisa ba hlokang molato bohloko. Fekisa (fe-ki-sa) /to win/ Ho hlola ditlhodisanong: ho feta bao ho phehisanoang le bona ka ntoa. stop/ Hoa ketso kapa ketsahalo: ho emisa ka nako e itseng. ho kenya sejo ka molomong sa. (bap. Fenetheha (fe-net-he-ha) /vulnerable/ Ketsahalo ya ho fenetha: ho ba boemong ba ho tlatlatjoa kapa ho fenethoa ha bobebe. Feko (fi-kaw) /disaster/ Boemo bo tshabehang ba ho senya kapa ba tshenyeho e entsoeng. Fela (fe-la) /end/ Ho emisa hoa ketsahalo. Felloa (fel-lwa) // Boetsuwa ba ho fella. ho qetella kapa ho fihla qetellong. molested/ Boetsuwa ba ho fenetha. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke setebele. molest/ Ho otla ka ho lematsa haholo. Fenetheho (fi-nit-he-haw) /vulnerability/ Boemo ba ho fenetheha kapa ho ba seemong sa ho tlatlatjoa kapa ho fenethoa ha bobebe. Ha se mara ha se ho fela: ha se ho fela kapa qetello ya ketsahalo kapa ketso e itseng. sidila le ho thellisa bolo ka leoto. Ho hlokometsa le ho sotla ba hlokang matla. ho qhepha hoa ntho e teng. seatla ha se koetsoe se sebedisoa bakeng sa ho tebela kapa ho otla motho. se hlokang metsi. sidilaka le ho thellisa bolo. qaleho ya letho. tlhodisano kapa ketso tse itseng. Felleng (fel-le-ng) /wilderness/ Sebaka sa dithaba tse tletseng lehlabathe. Fella (fel-la) /to fit in. 95 . ho fihla qetellong ya ntho. Tlh. Fekefa (fe-ke-fa) /dribble/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. (bap. Fenetha (fi-nit-ha) /harm. match in/ Ho ba boemong ba ho kena sebakeng seleseng kaofela. ho fokotseha ka botlalo. papadi. menyakoe ka ho pikitla. Mantsoe. (bap. Fekefo (fe-ke-faw) /dribbling/ Ketso ya ho fekefa: dikguba. puo. “feditse” kapa “fetsa” eleng puo ya Setswana. Kgetho enngwe ke ho “fedile”. mosebetsi wa basebetsi ba bangata moo ho etsoang dihlahisoa tse ngata haholo bakeng sa thekiso. Fenethiloe (fi-ni-thi-lwe) /molested/ Boetsuwa le bokgale ba ho fenetha. Ekare lejoana lena le tla fella kahare ho setshelo sena. boemo kapa ntho e hlokang pheletso. Ho na le Basotho ba bitsang lentsoe lena. difelleng. a win/ Ketso ya ho fekisa: ho hlola ditlhodisanong kapa papading ya ho batla mohlodi. setebele). Phenetho). “fela” le “feela” ha a bolele ntho e le nngwe. Fekiso (fe-ki-so) /winning. Tlh. Felella (fe-lel-la) /cease.

Honeng o fereha kgarebe ena: ha a o batle hle monna! Ferehela (fe-re-he-la) // Ketsetso ya ho fereha. ho etsa diketso tsa moferekanyi le boferekanyi. Ferene (fi-ri-ni) /wanderer/ Motho ya tsamayang hohle ntle le sepheo se tsitsitseng kapa morero o sio.96 Fepela (fe-pe-ha) /supply. lesoba le leboteng la ho etsa hore ho bonoe ka ntle le 96 . neto ka ferefe ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. Ferotse (fe-ru-tse) // Bokgale ba ho ferola. Fereha (fe-re-ha) /propose love to a girl/ Ho bua le motho ka puo ya ho etsa hore ebe kgarebe. dila. /bon. dila. ho jala pherekano ka ho cheha diqhomane. ho solla ntle le lebaka le tsitsitseng. /bon. neta. provide/ Ho thusa ka ho fa kapa ho ekeletsa ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Fepile (fe-pi-le) // Bokgale ba ho fepa Fepiloe (fe-pi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fepa. Mohl. Ferehisoa (fe-re-hi-swa) // Boetsuwa le ketsiso ya ho fereha. Ferehile (fe-re-hi-le) // Bokgale ba ho fereha. ho kopakopanya hlooho ka diketso le dipuo tse itseng. penta). Ferola (fe-ru-la) /propel. diferefe/ Ferefo (fe-re-faw) /painting/ Ketso ya ho ferefa: ntlefatso ka ho dila kapa ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu wa mmala. Fesetere (fes-te-re) /window/ Sebaka sa ntlo se nang le kgalase. Ferekana (fi-ri-ka-na) /confuse/ Ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle. ho kopanya kelello hore e se nahane hantle. Ferekanyoa (fe-re-kan-wa) // Boetsuwa ba ho ferekanaya. Ferehisa (fe-re-hi-sa) // Ketsiso ya ho fereha. trigger/ Ho etsa hore mmele kapa setho seseng sa ona se tsitsipane ka baka la sejo se jeweng se sa latsoeheng hantle. Ho ferola dibete: ho beha maikutlong a mabe a bakang boikutlo kapa maikutlo a mabe a mmele kapa kelello. Ferehoa (fe-re-hwa) // Boetsuwa ba ho fereha. penta). Diferene/. Ferehiloe (fe-re-hi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fereha. (bap. Ferefa (fe-re-fe) /to paint/ Ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu kapa ferefe ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. Ferotsoe (fe-ruts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ferola. ho bua puo ya ho ratana kapa ya baratani. (sheb. ho tsitsipana hoa maikutlo ka lebaka la ditaba tse mpe tse boleloang. endow. Ho etsa mosebetsi wa moferekanyi: ho kenya moferefere mmusong kapa sechabeng ka ketso tse itseng. ho ekeletsa ho se fokotsehang kapa se ka fokotsehang. Kosene enang le kgalase e bonahatsang kantle. Ferena (fe-re-na) /to wander/ Ho tsamaya hohle ka sepheo se sio. Ho eketsa ho se fokotsehang. (bap. se sebedisoang bakeng sa ho kgabisa ka ho neta kapa ho dila. Ho etsa diketso tsa ferene. Ferekanya (fi-ri-kan-ya) /terrorise/ Ho baka morusu naheng le sechabeng. ho kopanya kelello hore e se nahane hantle. Ferefe (fe-re-fe) /paint/ Motsoako o sebedisoang bakeng sa ho nchafatsa ka ho dila. moferekanyi). Mael. ho ipuella ho kgarebe kapa mohlankana. furnish. Fepjoa (fep-jwa) // Boetsuwa le ketsetso ya ho fapa. ho kopakopanya hlooho ka mantsoe kapa diketso tse itseng. Ferekantsoe (fi-ri-ka-nts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ferekana. mohlankana kapa motsoalle ka tsa lerato. ho joetsa motho hore o wa mo rata. Ferekantse (fi-ri-kan-tse) // Bokgale ba ho ferekanya. Ferekanya (fi-ri-kan-ya) /to confuse/ Ketsiso ya ho ferekana: ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle.

ho lebisa karabo ho mmuwi kapa motho ya botsang. Fetile (fi-ti-le) // Bokgale ba ho feta. Fetohela (fe-tu-he-la) /turn against/ Ho ba kgahlanong le. khasakhaso).97 hore moya o kene. Fetoha (fe-tu-ha) /to change. ka mokgoa o moholo hofeta emeng kapa yohle. “fensetere”. (bap. ka boemo bo bontshang boholo hofeta amang. fenetha). Fetisa (fe-ti-sa-na) /to drible/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. bo fetang tekanyo. hoseng joalo. Ketsisiso ya hofeta: ka tsela e fetang tseding haholo. 97 . Fetoha (fe-tu-ha) /to turn/ Ho etsa hore mmele o shebe sebakeng seseng. ho se etse ntho e batloang ke. ho se tsamaisane le. nyopisa). (bap. phetoho). repend/ Ho ba sebopehong seseng. ho ba ka pele ka ho tsamaya. difesetere/ Tlh. Fethoa (fet-hwa) /aborted/ Boetsuwa ba ho fetha. ho etsa dinchafatso kapa maemo a macha. Fetohile (fe-tu-hi-le) // Bokgale ba ho fetoha. ho lebisa mmele nqa e nngwe. ho nka tsela e lebisang tokolohong kapa boemong bo itseng. ho ba monahanong kapa kelellong e nngwe. ho siana ka ho tsamaya. ho tsamaya kapele ka sepheo sa ho siana. ho lebisa mmele nqa e nngwe. Fetisetsoa (fe-ti-sets-wa) /referred to/ Boetsuwa ba ho fetisetsa. ka ho siana. Ho feta ha bonolo ntle le tshitiso. Fetisisa (fe-ti-si-sa) /most/ Ka tsela e kgolohadi hofeta tse ding. mofethe). ho fana ka karabo. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka. Fetoha (//) /transform. /bon. ho sia ka ho tsamaya. overstate/ Ho hlahisa le ho phatlalatsa taba ka tsela eo ekang e kgolo. ho ba boemong bo bong. Fetohaka (fe-tu-ha-ka) /restless/ Phetako ya ho fetoha: ho fetoha ha ngata kapa ho etsa hore mmele o shebe sebakeng seseng. otherwise/ Ntle le moo. hasahasa. Ka lebaka leo le boleloang. (bap. kgahleha. ho etsa tse mpe hofeta pele. mokgoa le sebopeho sa ntho hofeta kamoo seleng kateng. Fetella (fit-el-la) /worsen/ Ho ba mobe hofeta pele. hosengjoalo). Fetisa (fe-tisa) /pass/ Ho tlosa ntho sebakeng seseng ho isa ho seseng. Fetola (fe-tu-la) /respond/ Ho araba potso. Feta (fi-ta) (hofeta) /beside. (bap. (bap. ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong. Fetha (fit-ha) /to abort/ Ho bolaya lesea le so tsoaloeng kapa le boemong ba ho tsoaloa. (bap. Fetana (fi-ta-na) // Ketsetsano ya ho feta: ho tsamaya pela. ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong kapa le sa tsoa tsoalo. ho fana ka puo e batloang. Fetho (fet-haw) /abortion/ Ketso ya ho bolaya lesea le so tsoaloeng kapa le boemong ba ho tsoaloa. (sheb. revolve/ Ho etsa sebopeho se secha. folotsa. Ho lebisa boemong bo bocha. siasiana). ntle. Hofeta bakeng sa tshebediso). Fetoa (fe-twa) // Boetsuwa ba ho feta: ho siwa ke nthoe itseng. ho ba boemng ba mpefalo e kgolo. Batho babang ba sebedisa lentsoe. Feteletsa (fi-te-le-tsa) /exaggarate. Fetisitsoe (fe-ti-sits-we) /referred/ Bokgale ba ho fetisetsa. Fetisetsa (fe-ti-se-tsa) /refer/ Ho isa taba pele bakeng sa tharollo ya bothata ba yona. ho hodisa kapa nyenyefatsa chebeho. Feteha (fe-te-ha) // Ketsahalo ya ho feta: ho ba boemong ba ho kgona ho feta ntho kapa motho ha bobebe. Ho etsa hore maemo a nke sebopeho seseng. (bap. ho ba maikutong amang. ho tsamaya kapele ka sepheo sa ho sia. Fetelletse (fi-tel-le-tsi) (fetelletseng) /extreme/ Hoa boemo bo botle kapa bo bobe: bo hodimo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. sidilaka le ho thellisa bolo. magnify. ka tsela e phahameng hofeta tsohle. mpe kapa nyane hofeta kamoo eleng kateng. Feta (fi-ta) /pass by/ Ho tsamaya pela. ho fedisa bophelo pele bo ba teng.

ho ba teng ka nako e lebeletsoeng. mafika/ (bap. Fihlile (fi-hli-le) /arrived/ Bokgale ba ho fihla. Fi (fi!) /exclamation: sudden darkness/ Lekgotsa le bontshang boemo ba lefifi. Fifatsoa (fi-fa-tswa) /darkened/ Boetsuwa ba ho fifatsa. thaba kapa lehaha le boima ka baka la boholo ba lona. 98 . ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. Fetotsoe (fe-tuts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fetola. ho etsa puo e utloahale ka leleme leleng. (bap. (bap. ho phomella ho atleha. Fika (fi-ka) /the rock/ Lejoe le leholo haholo. File (fi-le) /gave/ Bokhale ba ho fa. accomplish. Fihlella (fi-hlel-la) /achieve. Fiedisa (fi-edi-sa) /to sweep correctly/ Ketsiso ya ho fiela: ho tlosa dithole kapa matlakala moo a sa batlahaleng teng. obtain. lefifi). Fifatsa (fi-fa-tsa) /darken/ Ketsiso ya ho fifala: ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle. ho ntshofala ka baka la tlhokeho ya letsatsi. lejoe la selomo. seo ho phomeletsoeng ho se fumana. (bap. Lejoe le leholo haholo ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo. /bon. (bap. ho sututsa dithole mmoho le matlakala. Fiela (fi-ela) /sweep/ Ho tlosa dithole kapa matlakala ka lefielo. Fifala (fi-fa-la) /to be dark/ Ho fela hoa kganya. ketsiso ya ho fihla. ntshofatso. Ho atleha ho fihla sebakeng. ho hloekisa ka lefielo. ho re balakatha! Fihlela (fi-hle-la) /achieve/ Ho thola boemo bo itseng ka mora mosebetsi o itseng. ho amohela sebakeng ka ho phoqa. Fihlisoa (fi-hli-swa) // Boetsuwa ba ho fihla. fanoa). Fihlela (fi-hle-la) /reach/ Ketsahalo ya ho fihla. ho buisana ka sepheo sa ho utloana kapa ho utloisisana. Fihlisa (fi-hli-sa) /bad welcome/ Ho ananela sebakeng ka tsela e sa lokang. Fetolaka (fe-tu-la-ka) // Phetako ya ho fetola. Ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle.98 Fetola (fe-tu-la) /translate/ Ho etsa puo e utloahale ka leleme leleng. Fetolela (fe-tu-le-la) /to turn inside out/ Ketsetso ya ho fetola kapa ho tlisa bokahare kantle. hofihlela). ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. phifatso). attain. Fetolela (fe-tu-le-la) /to translate/ Ho etsa mongolo kapa puo ya sechaba seseng ka puo ya bobedi kapa ya badichaba. lefika). Maobane barutuwa ba kgale ba ne ba fihlisa ba bacha. (bap. kapa bokantle kahare. Fihla (fi-hla) /arrive/ Ho ba sebakeng ka nako e itseng. Filoe (fi-lwe) /given/ Bokgale le boetsuwa ba ho fa kapa ho fana. ho ngola puo e itseng ka puo ya sechaba seseng. toloka). procure/ Ho phethahatsa se batloang kapa se labalabeloang. ho ngola puo e itseng ka puo ya sechaba seseng. lejoe la selomo. kganya kapa lebone. (bap. Fifatso (fi-fats-aw) /darkening/ Ketso ya ho fifatsa: ho etsa hore ho be lefifi kapa ho se be le kganya. Mohl. fulfil. amohela). Fihlelletse (fi-hlel-le-tse) /achieved/ Se fumanoeng ka mora mosebetsi kapa boiteko bo etsoang. Filemone (fi-le-mo-ne) /Philemon/ Buka ya leshome le metso e robedi (18) ya bibele testamenteng e ncha. Ho baka lerotho. Fetotse (fe-tu-tse) // Bokgale ba ho fetola. seemo sa tlhokeho ya kganya ka botlalo. Fetolana (fe-tu-la-na) /to communicate/ Ketsetsano ya ho fetola: ho buisana ka sepheo sa ho fana molaetsa. ho ba boemong ba ho fumana se sebeleditsoeng.

ho lebisa se nang le bothata pele. ho bontsha manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang ntle le ho fetoha. bofoba/ (bap. e hlooho e thokoa. Fitisetsa (fi-ti-se-tsa) /refer/ Ho isa taba kapa ntho e itseng pele bakeng sa tharollo. Finyela (fin-ye-la) /to duck/ Ho qoba se lahleloang ka ho qoba kapa ho suthisa karolo enngwe ya mmele kapa mmele ohle. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka le ho sidilaka bolo. mpe. monna wa ngoana bo mosadi wa hao. (bap. Focho (fu-chu) /disco/ Sebaka sa ho fochosela kapa ho tjeka: moo ho fochoseloang teng. lentsoe le nepahetseng ke “fetisana” hofeta “fitisana”. Fitisetso (fi-ti-sets-aw) /referral/ Ketso ya ho fetisetsa. soare). 99 . Fiolo-ya-meru (//) /African Goshawk/ Mofuta wa nonyana e jang nama. ho nyenyefatsa ka ho phutha bakeng sa ho etsa ntho e be kgutshoane kapa e be nyane. Tlh. e mahlo a masootho. Fitisisa (fe-ti-si-sa) /more than/ Ka tsela e fetang e tloaelehileng. phinyello). ho tsamaya hantle ho ya sebakeng seseng. Bokgale ba ho fina. motjeko) (mm. Foba (fu-ba) // Motho eo le nyetseng sebakeng seleseng le yena.99 Filoe (fi-lwe) /gifted/ E nang kapa ya nang le mpho ya tlhaho kapa tsebo ya ho etsa ketso tse itseng hofeta ba bang. Lentsoe le nepahetseng ke “phetisetso”. Fitisana (fi-ti-sa-na) // Ketsetsano ya ho fetisa: ho fetisa emong mme le yena a fitise ya mo fitisitseng. Tlh. ntle le ho fetoha. Finnoe (fin-nwe) (finnwe) /folded/ Bokgale le boetsuwa ba ho fina. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisana” hofeta “fitisana”. fochong. haholo dihahabi le nonyana tseding tse nyane. Tlh. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisa” hofeta “fitisa”. e mokokotlo o mosootho le maoto a masehla. ntle kapa nyane hofeta tsohle. /bon. Tlh. ka tsela e kgolo. ho bontsha manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang. (bap. Finahatsa (fi-na-ha-tsa) // Ketsiso ya ho fina: ho etsa hore boemo ba se buuwang bo se fetohe ha bobebe. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. ho fihla moo ho uwang ntle le mathata. e molala o mosweu. (bap. “finyela” le “finyella” a na le meelelo e sa tshoaneng hohang. moo ho tjekoang teng. Finehile (fi-ne-hi-le) /folded/ E boemong ba ho fineha. fetisisa). ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. (bap. koba). Mantsoe. Difiolo/. famo. (sheb. phetisetso). fotjho). /bon. Fineha (fi-ne-ha) /foldable/ E kgonang ho finoa kapa ho menoa ka ho etsoa nyane. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisetsa”. Finoa (fi-nwa) /folded/ Boetsuwa ba ho fina. Finyella (fin-yel-la) /to arrive savely/ Ho fihla sebakeng ka kgotso. Fochosela (fu-chu-se-la) /to dance/ Ho tsitsinya mmele bakeng sa seletsa tsa mmino. Finahatso (fi-na-hats-aw) /firmness/ Ketso ya ho finahatsa: ho etsa hore boemo ba se buuwang bo se fetohe ha bobebe. Finahana (fi-na-ha-na) /to be firm/ Ho ba manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang ntle le ho fetoha. Fina (fi-na) /fold/ Ho mena ka ho etsa nyane. Tlh. Fitisana (fi-ti-sa-na) /drible/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. Tlh. FIOLA YA MERU (GOSHAWK) Fitisa (fi-ti-sa) /pass/ Ho tlosa ntho sebakeng seseng ho isa ho seseng. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng.

ho ntsha lehlaku la semela kapa sefate. tlhotlhora. Foforoa (fo-fo-rwa) // Boetsuwa ba ho fofora. Fohla (fu-hla) // Ho ntsha se mamaretseng hodima ntho e itseng ka ho otlanya kgahlanong le. cooled/ Boetsuwa ba ho fodisa. ho ba hodimo moyeng. Foforile (fo-fo-ri-le) // Bokgale ba ho fofora. ho tsamaya le moya. (mm. Ho utloa ka nko. lehlabaphio. Ho tsoa ka ntshoe di sa fohloa: ho tloha sebakeng ka tsela e hlokang monate. moqoqopelo. nkhella). letetetso kapa bohloko bo fele. ho etsa hore bokudi bo bakoang ke lehlaba. ho etsa ntho kapa metsi a hatsele. Foforeha (fo-fo-re-ha) // Ketsahalo ya ho fofora: ho tloseha hoa mahlaku sefateng kapa semeleng. Fodile (fo-di-le) // Bokgale ba ho fola. Foka (fo-ka) /blow/ Ha moya o tsamaya. Fofisoa (fo-fi-swa) // Boetsuwa ba ho fofa Fofo (fu-fu) /luke warm. ho sebedisa mapheo bakeng sa ho leba sepakapakeng. Foforisa (fo-fo-ri-sa) // Ketsisiso ya ho fofora. ho tsitsinya semela hore mahlaku kapa ditholoana di wele fatshe. Fodisitse (fo-di-si-tse) // Bokgale ba ho fodisa. Mael. Fodisitsoe (fo-di-sits-we) Boetsuwa le bokgale ba ho fodisa. Hloba. e sa weleng ka lehlakoreng le itseng. 100 . Foka (//) /sprinkle/ Ho tshela ka moriana wa setho ho thibela bokudi le meleko. Fofisa (fo-fi-sa) /cause to fly/ Ketsiso ya ho fofa Fofisitse (fo-fi-si-tse) // Bokgale ba ho fofisa.100 Fochoselo (fu-chu-se-law) /dancing/ Ketso ya ho fochosela. (mm. Fohloa (fu-hlwa) // Boetsuwa ba ho fohla. ho sebedisa nko ho batla moo monko kapa lephoka leleng teng. Fodisa (//) // Ketsiso ya ho fola: Fodisa (//) /to cool/ Ho etsa metsi kapa ntho e chesang e bate. Fofela (fu-fe-la) /fly at/ Ketsetso ya ho fofa Fofile (fo-fi-le) // Bokgale ba ho fofa. ho tlosa mahlaba kapa mahloko. Fofonetsoe (fu-fu-nets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofonela. Tsitsinyeho ya mmele bakeng sa mmino wa diletsa kapa wa focho. Foforoakoa (fo-fo-rwa-kwa) // Phethako ya ho foforoa. (bap. Foforisoa (fo-fo-ri-swa) // Boetsuwa ba ho foforisa. phlegmatic/ E sa bateng kapa e sa cheseng. tepid. Meno masweu maloma a fodisa: motho ya tshehang empa a le kotsi kgahlanong le eo a tshehang le yena. ho nyametsa bokudi. Foforiloe (fo-fo-ri-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofora. motjeko. bo tsohe bo fodile: maikutlo a khalefo a kokobela ha nako e ntse e tsamaya Fodisa (fo-di-sa) /to heal/ Ho etsa ntho kapa motho a fole. Fodisoa (fo-di-swa) /healed. Fofona (fo-fo-na) /sniff/ Ho batla monko kapa ho thola lephoka ka kutlo le thuso ya nko. Fofonelwa). (bap. e mahareng a mocheso le mohatsela. Mael. Fofonela (fo-fo-ne-la) /sniff/ Ketsahalo ya ho fofona: ho batla se patehileng. ho tsamaya ho se monate. Fofisitsoe (fo-fi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofisa. phophora). Fofonetse (fy-fu-ne-tse) // Bokgale ba ho fofonela. Fofa (fo-fa) /fly/ Ho tsamaya moyeng. Mael. Bo tsholoa bo chesa. Foforwakwa). sekesa). ho sebedisa lechoba bakeng sa ho tshela moriana. Fofora (fo-fo-ra) /shed (of leaves)/ Ho tlosa mahlaku a sefate kapa semela. Fofoneloa (fu-fu-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho fofonela. ho tsitsinyeha hoa moya. (bap.

get well/ Ho fela hoa bokudi. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. (bap. Tlh. ho se phomelle hoa morero o itseng. arolela). Folotsa (fo-lo-tsa) /abort/ Ho tsoala ngoana kapa ledinyane le shoeleng. (bap. ho se phele hantle. (bap. ho ba le kelello e nyane. ho hloka mafolofolo a mmele le kelello. subside/ Ho eba hoa ntho e itseng. sefolotsoana). sickly. sehlopha kapa naha. “fokotsetsa” le “fokoletsa” a na le meelelo e fapaneng. thapong kapa lesikeng. Fokiso (fo-kis-aw) /detection. Folofela (fu-lu-fe-la) // Ho kgotsofalla boemo bo itseng. ho se kule. ho papaela lolololo. ho se phomelle hoa morero o itseng. Mael. detectiveness/ Ketso ya ho fokisa. Fokoleditse (fu-ku-le-di-tse) // Bokgale ba ho fokoletsa.101 Fokaela (fo-ka-e-la) /to run continuously/ Ho matha ntle le ho ema. lesela le bontshang mokga. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. ho theola boteng kapa boleng ba ntho. qubung kapa sehlopheng. spy/ Ho etsa mosebetsi wa lefokisi kapa motho ya etsang dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. Fokoletsa (fu-ku-le-tsa) // Ketsetso ya ho fokotsa: ho fa ka ho nka bongateng. Folodisa (fo-lo-di-sa) // Ketsiso ya ho folotsa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsoale ngoana kapa ledinyane le shoeleng. Fokoletsoa (fu-ku-lets-wa) // Boetsuwa ba ho fokoletsa. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. feeble. Foloditse (fo-lo-di-tse) // Bokgale ba ho folotsa. pholotso). abortion/ Ketso ya ho folotsa: boemo ba ho tsoala ngoana kapa ledinyane le shoeleng. Fokisoa (fo-ki-swa) // Boetsuwa ba ho fokisa. Tlhapi folofela leraba hobane metsi a pshele o a bona: tlohela ho tletleba hobane baheno ba hlahetsoe ke kotsi kapa ba shoele o ba bona. folletse. ho fa ka ho qotsa qubung kapa sehlopheng. Nyopa). Fomeditse (fu-me-di-tse) // Bokgale ba ho fometsa. frail. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. ho hloka matla ka baka la bokudi. Folakga (fu-la-kga) /flag/ Lesela le nang le mmala kapa mebala ya naha. Fokisa (fo-ki-sa) /detect. Fokotsa (fu-ku-tsa) /decrease/ Ho etsa ntho e be nyane. voyage/ Ho etela sebaka kapa naha ka sepheo sa dipatlisiso. ho ikutloa o phetse hantle ka mora ho kula. ho ba motlotlo kapa ho ananela boemo bo itseng le ha ho le thata. Lefokisi. ho arolela. leutloela). Mosebetsi wa ho fokisa kapa ho etsa dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. shaky/ Ho ba boemong bo hlokang bophelo bo botle. (bap. Fokaelo (fo-ka-e-law) // Ketso ya ho fokaela. Tshebetso ya bofokisi kapa lefokisi. (mm. Mantsoe. (bap. joalo ka sefaha. folletsoe). Fola (faw-la) /heal. Fomeditsoe (fu-me-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fometsa. Folotso (fo-lo-tso) /miscarriage. pholotso. ho fela hoa bongata ba ntho e itseng. Fokotseha (fu-ku-tse-ha) /dwiddle. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. ho se phomelle hoa morero o itseng. Fokotsetsa (fu-ku-tse-tsa) /share/ Ketsetso ya ho fokotsa: ho abela ka ho nka qubung ya ntho tse ngata. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. Fokola (faw-kaw-la) /weak. ho leba ka lebelo le leholo. anaemic. ho abela ka baka la bongata ba dintho. 101 . ho nyenyefatsa. lefu kapa bohloko. Folla (fol-la) // Ho kenya ntho e nang le lesoba. ho etela sebaka ka lebaka la phomolo kapa boithabiso. Fokaela (fu-ka-ela) /tour.

sala-hantle. ho otla ka ntho e lesoe kapa mongobo. Fophaka (fup-ha-ka) // Phetako ya ho fopha: ho otlaka ka lehlaka la semela. Mongolo o hlalosang modumo wa puo ya sechaba. rusiso. Fophile (fop-hi-le) // Ketsahalo ya ho fopha. (bap. ho ja hofeta tekanyo. (bap. thuto e bontshang le ho hlalosa modumo wa lentsoe. lengope). Fopotleha (fu-pu-tle-ha) /nugatory. Foro (fo-ro) /furrow/ Tsela e etseditsoeng ho tsamaya metsi. Fonetiki (fo-ne-ti-ki) (fonotiki) /phonetics/ Thuto ya medumo ya mantsoe ho ya ka puo efe kapa efe. Foqa (fu-qa) /over eat/ Ho ja haholo. Ho baka ho eboha hoa tshepe ka ho e beha moo honang le mongobo. Hona le batho ba sebedisang lentsoe. ho otla ka thupa e metsi. Fopotla (fu-pu-tla) // Ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang ke thohako kapa photolo. bonyofu). dumelang!). Fometso (fu-me-tso) /rusting/ Ketso ya ho fometsa: pako ya mafome kapa ho etsa hore tshepe kapa ntho e tshoanang le tshepe e hlahe mafome. Fopotlo (fu-pu-tlaw) // Ketso ya ho fopotla: ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang ke thohako kapa photholo. Fopha (fup-ha) /beat with a reed/ Ho otla ka lehlaka la semela. rusisoa). sesebedisoa sa ho fetisa molaetsa ho motho ya hole. Fophisitse (fawp-hi-si-tse) // Bokgale ba ho fophisa. Foqiso (fu-qi-saw) /gluttony/ Ketso ya ho foqisa: boemo ba senyofu kapa ho ja haholo hofeta tekanyo. (bap. Foqisa (fu-qi-sa) /over feed/ Ketsiso ya ho foqa: ho jesa hofeta tekano. Fonaneng (fu-na-ni-ng) /good night!/ Ho sadisa hantle bosiu kapa ha ho lo roabaloa. difonetiki/ Fonofono (faw-naw-faw-naw) /telephone/ Sesebedisoa se sebedisoang sa ho bua le motho a hole. ho etsa hore tshepe e tlhotlhorehe kapa e jehe bokahodimo ka baka la ngobiso kapa boemo bo itseng. Fophisitsoe (fawp-hi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fophisa. (bap. rusisa). Tlh. Fopotleho (fu-pu-tle-haw) /nugatory state/ Ketso ya ho fopotleha kapa ho ba le mekgoa e lokeloang ke ho photholoa. Photholeha). Lentsoe “rusa” ke sothofatso ya “rust”. “rusa” bakeng sa “fometsa”. (bap. 102 . ho otla ka thupa e metsi. Ho omisa kapa ho tlhotla ka mora ho hlatsoa ka metsi kapa mochini wa ho hlatsoa. Fora (fu-ra) /Lesotho evangelical church/ Enngwe ya kereke tsa pele tsa naha ya Lesotho e theiloeng dilemong tsa bo 1833. salang hantle bosiong bona! (bap. Ya mobe hofeta satane. Fopotlehile (fu-pu-tle-hi-le) /nugatory.102 Fometsa (fu-me-tsa) /rust/ Ho baka mafome: ho etsa hore tshepe kapa ntho e tshoanang le tshepe e hlahe mafome. Fopha (fawp-ha) /to tumble dry/ Ho fedisa metsi seaparong. ho etsa hore tshepe e tlhotlhorehe kapa e jehe bokahodimo ka baka la ngobiso kapa boemo bo itseng. ho nyofa. Fometsoa (fu-me-tswa) // Boetsuwa ba ho fometsa. /bon difora/ Fora (fo-ra) /france/ Naha ya mafora e tholahalang Yuropa. ho tlhotlha metsi nakong ya ho hlatsoa diaparo. worthless/ Ya mekgoa le ditloaelo tse mpe tse lokeloang ke photolo. (bap. mohala). ho otla ka ntho e lesoe kapa mongobo. Ho baka ho eboha hoa tshepe ka ho e beha moo honang le mongobo. (bap. /bon. Fophisa (fawp-hi-sa) /dry/ Ketsiso ya ho fopha: ho ntsha metsi seaparong kapa ho omisa ntho e itseng. ho ntsha mongobo. ruso). worthless/ Hoa sebopeho sa motho: eo mekgoa ya hae e mebe e mo etsang hore e be ntho feela kapa a tshoaneloe ke thohako kapa photholeho.

Fotsekiso (fu-tse-ki-so) /expulsion/ Ketso ya ho fotsekisa: tloaelo ya ho tebela kapa ho leleka joalo ka ntja. Tshitelo ya Modimo. Fosetso (fo-se-tso) /offence/ Ketso ya ho fosetsa: ho etsetsa motho phoso. eo eseng yona e lebeletsoeng. ho siteloa motho. to wrong/ Ketsetso ya ho fosa: ho etsetsa motho phoso. Fothotse (fut-hu-tse) // Bokgale ba ho fothola. (bap. qoqola. mistake/ Ho etsa phoso. Fotakelo (fu-ta-ke-law) // Ketso ya ho fotakela: ho ba setena ka ho etsa ketso e itseng ho motho ha ngata. ho tlaila ka diketso kapa ka puo. ho latella ka ho qholotsa kapa ho utloisa bohloko maikutlong. wrong/ E sa lokang kapa e sebopehong se sa lokang. hotsula. qotsula). Lentsoe. Fotseke (fu-tse-k) /go away!/ Lekgotsa le bontshang ho tebela ntja kapa ho bua le motho hampe ka ho mo rohaka. Foufatsoa (fo-u-fats-wa) // Boetsuwa ba ho foufala. Fotha (fut-ha) // Motsoako o etsang lehadima ha o etsoa ke ngaka ya setho. ho otla mafosi. Phosetso). ho latella ka ho qholotsa. Fothodisa (fut-hu-di-sa) // Ketsisiso ya ho fothola. Fosetsa (fo-se-tsa) /offend. ho se kgone ho bona ka baka la ho koaleha mahlo kapa ka lebaka la bokudi bo itseng. ketsetso ya fotha. Hobaneng o re fa e fosahetseng? Ke bomamg babang ba thotseng e fosahetseng? Qeto ya bona e ne e fosahetse ka botlalo. Fothola (fut-hu-la) /weed out/ Ho ntsha semela mmoho le motloang wa sona. ho etsa sebe. Fotholako (fut-hu-la-kaw) /repeat weeding out/ Ketso ya ho fotholaka. nepa). (bap. ho tsoa tseleng. Foufatsa (fo-u-fa-tsa) /to cause to be blind/ Ketsetso ya ho foufala: ho baka hore mahlo a se bone.103 Fosa (fo-sa) /to transgress. ho tlola molao. Ho hloleha ho nepa. Mohl. invalid/ Ho ba boemong bo sa nepahalang. Fosahetse (fo-sa-he-tse) /invalid. Fosa (//) /err. ho latella ka ho qholotsa. Mohl. Fotholo (fut-hu-law) /weeding out/ Ketso ya ho fothola: qoqolo ya semela mmoho le motloang wa sona. Fotsekisa (fo-tse-ki-sa) /expel like a dog/ Ho tebela kapa ho leleka joalo ka ntja. Fotholela (fut-hu-le-la) // Ketsetso ya ho fothola. Motho a tla re fota hoseng! Fotakela (fu-ta-ke-la) // Ketsetso ya ho fota: ho ba setena ka ho etsa ketso e itseng ho motho ha ngata. Fosa (//) /miss/ Ho otla ka thoko. 103 . Le ha ho le joalo. Re bone hore e fosahetse. Lentsoe lena ha se la puo ya Sesotho hantlentle: lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “ha e ye!”. Teleko e mpe e tshoanang le ya ho tebela ntja. ho fedisa pono ya mahlo. Fotholaka (fut-hu-la-ka) /to weed out repeatly/ Phetako ya ho fothola. Fosahala (fo-sa-ha-la) /inaccurate. mokgoa wa ho ntsha setlamatlama kapa sefate mmoho le mothapo wa sona. Foufala (fo-u-fa-la) /go blind/ Ho lahleheloa ke pono ya mahlo. “fotseke” le tsoa puong ya Seafrokanse. ho ntsha setlamatlama kapa sefate le mothapo wa sona. (bap. Fota (fu-ta) /to irk/ Ho tena ka diketso tse itseng ka nako e latellanang. Fotheloa (fut-he-lwa) // Boetsuwa ba ho fotha. bo se ke ba loka joalo ka ha ho lebelletsoe. Fosana (fo-sa-na) // Ketsetsano ya ho fosa. Fothela (fut-he-la) // Ho etsa fotha. inaccurate. Fosahatsa (fo-sa-ha-tsa) // Ho etsa hore boemo bo fosahale: bo hloke nepahalo kapa nnete e lebeletsoeng. sin/ Ho etsa ho sa lokang. “voetsek”. lentsoe lena le se le sebedisoa ke bongata ba dipuo tsa batho ba batsho joalo ka ha e ka ke la bona. Tem. Fothotsoe (fut-huts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fothola.

Fufuleloa (fu-fu-le-lwa) /to sweat/ Boetsuwa ba ho fufulela: ho tsoa metsi a bodila masobeng a mmele. (bap. Fumanoe (fu-ma-nwe) /found/ Boetsuwa le bokgale ba ho fumana. Fumana (fu-ma-na) /find/ Ho thola. Mael. ho phela ka dimela. ho etsa hore motsoako o be mmoho ka ho sebedisa lesokoana kapa ntho e sokang. Fula (fu-la) /graze/ Ho ja joang ke diphoofolo. Fuamisa (fu-a-mi-sa) /cause to lay eggs/ Ketsiso ya ho fuama: ho baka hore kgoho e fuame kapa e dule hodima lehe kapa mahe. ka baka la mocheso kapa bokudi bo itseng. (bap. Fuama (fu-a-ma) /lay eggs/ Ho dula hodima lehe ke kgoho. ho ba boemong ba ho lahleheloa ke pono ya mahlo. Ho jesa joang. ho ba mofumanehi. Fudisa (fu-di-sa) /cause to graze/ Ketsiso ya ho fula: ho etsa hore phoofolo e je joang. kgubetsoana). (bap. ho ba mofumanehi. hlophehisa. Fuduhisa (fu-du-hi-sa) // Ketsisiso ya ho fuduha. Fuamo (fu-a-maw) /laying/ Ketso ya ho fuama: ho dula hodima lehe ke kgoho. Fubetsoana (fu-be-tswa-na) /pink/ Mmala o bokgubedu bo hlakileng haholo. ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. Fufuletsa (fu fu-le-tsa) /to cause to sweat/ Ketsiso le ketsetso ya ho fufulela. eo hoseng thata ho e fumana. bofubedu). bokgubedu bo sa tlalang kapa bo sa loelang. Fuduwile (fu-du-wi-le) // Bokgale ba ho fuduha. haholo sefahleho. Mosha ha o fula oa qamaka: motho o tlameha ho elahloko ha a etsa eng kapa eng. Fufulela (fu-fu-le-la) /sweat/ Ho tsoa metsi a bodila masobeng a letlalo la mmele.104 Foufetse (fo-u-fe-tse) /blind/ Ketsahalo le bokgale ba ho foufala: ho se bone. Fuduwa (fu-du-wa) // Boetsuwa ba ho fuduha. Fubetsoana (fu-be-tswa-na) /of female animal colour: light red/ Ya mmala wa kgomo e tshehadi kapa motho e motshehadi: ya mokgubedu bo hlakileng haholo kapa ya mofubetsoana. ho sehla bakeng sa ho thola ntho e itseng. lefubedu. ka baka la mocheso kapa bokudi bo itseng. Fumanoa (fu-ma-nwa) /found/ Boetsuwa ba ho fumana. (mm. Fudisoa (fu-di-swa) // Boetsuwa ba ho fula. (bap. Fufuletso (fu-fu-le-tso) /sweating/ Ketso ya ho fufuletsa: pako ya mofufutso. ho phela ka tshokolo le ho hlopheha. ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho le futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. phuamiso). ho sibolla. Phuamo). sotleha). sotlehisa). mofubedu. struggle/ Ho sebetsa ka thata bakeng sa ntho e batloang. Qhotsiso. hlopheha. Fuamiso (fu-a-mi-so) /eggs laying/ Ketso ya ho fuamisa: ho baka hore kgoho e fuame kapa e dule hodima lehe kapa mahe. Qhotsa). Fuduha (fu-du-ha) /stir/ Ho kopanya ka lesokoana. (mm. Fumaneha (fu-ma-ne-ha) /available/ Eo holeng bobebe ho e thola. Fudiswa). (bap. Fubedu (fu-be-du) /red/ E nang le mmala wa madi kapa lelakabe la mollo. Fumaneha (fu-ma-ne-ha) /poor/ Ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. (bap. (bap. (bap. kgubedu. Fuduoile). kgubetsoana). 104 . ho phela ka tshokolo le ho hlopheha. Fufuleloa (fu-fu-le-lwa) /to sweat for. Ho ba le se batloang ka mora ho lahleha. Fumane (fu-ma-ne) /found/ Bokgale ba ho fumana. sefubedu. Fumanehisa (fu-ma-ne-hi-sa) /impoverish/ Ketsiso ya ho fumaneha: ho hlokisa dintho tse hlokahalang bophelong. e tholahalang ha bobebe. Ya mmala wa thunthuru ya sefate sa perekisi. ho kopana le motho kapa ntho e itseng ka mora patlo. haholo sefahleho.

Futhumaditse (fu-thu-ma-di-tse) /warmed/ Bokgale ba ho futhumatsa. ho etsa hore ntho e lahleheloe ke mohatsela. Fuputsa (fu-pu-tsa) /investigate/ Ho etsa dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. Futsanehile (fu-tsa-ne-hi-le) /poor/ Ketsahalo le bokgale ba ho ho futsaneha: ho ba boemong ba ho hloka. atlarela). Furalla (fu-ral-la) /desert/ Ho tlohela ntho kapa motho ka ho mo sia ale mong. motho ya latelang mafahla. ho phela ka thata. Phuthumalo). Furalla (//) /to show the back side/ Ho shebisa mokokotlo morao. Futhumaditsoe (fu-thu-ma-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho futhumatsa. ho ba mofutsana. Fupere (fu-pe-re) // Ketsahalo le bokgale ba ho fupara. Furaletse (fu-ra-le-tse) // Ketsahalo le bokgale ba ho furalla: ho ba boemong ba ho shebisa mokokotlo morao. Ho batla ka ho phopholetsa se patiloeng. Ho ba boemong ba ho lahloa ke batho ba heno. de-clutch/ Ketsollo ya ho fupara: ho tlohela se tshoeroeng ka letshoho. ho bontsha mokokotlo kapa bokamorao. Futhumetse (fu-thu-me-tse) // Bokgale ba ho futhumatsa. mmele. Fupe (fu-pe) /probability game/ Papadi ya ho kgetha ka ho akanya hore se patiloeng se behiloe kae. (bap. (mm. (mm. 105 . (bap. mofuthu). (bap. /bon. patlidiso). be like/ Ho tshoana ka sefahleho. Ho ba boemong bo tshoanang le motho emong wa lelapa. ho tsomana le bonnete ba ketso e itseng. Fuparela (fu-pa-re-la) /to hold firmly/ Ketsetso ya ho fupara. mamarela. Furalletse (fu-ral-le-tse) // Bokgale ba ho furalla. Futhumatso (fu-thu-ma-tso) /warming/ Ketso ya ho futhumatsa: ho etsa hore ntho ebe le mofuthu kapa e lahleheloe ke mohatsela. tloaelo ya ho tsomana le bonnete ba ketso e itseng. Futhumalo (fu-thu-ma-law) /warming/ Ketso ya ho futhumala: boemo bo nang le mofuthu kapa mocheso o hantle. ho batlana le ntho e itseng. Fuparisa (fu-pa-ri-sa) // Ketsiso ya ho fupara. Ho ba boemong ba mohlophehi kapa mofutsana. Futhumetse (fu-thu-me-tse) /warm/ E nang le mocheso o motle. Futhumala (fu-thu-ma-la) /to be warm/ Ketsahalo ya ho futhumatsa: ho ba boemong bo nang le mofuthu. e sa cheseng haholo. ho lesela motho hore a iponele. batlisisa). ho ntsha se kentsoeng ka letsohong. ho hafa ka nkatana. Fuparoa (fu-pa-rwa) // Boetsuwa ba ho fupara. bofusi/.105 Fupara (fu-pa-ra) /clutch/ Ho tshoara ka ho tiisa ka letsoho. Fuputso (fu-puts-aw) /investigation/ Ketso ya ho fuputsa: mokgoa wa ho batlana le ntho e itseng. Futhumatsa (fu-thu-ma-tsa) /to warm/ Ho etsa hore ntho ebe le mofuthu. Fuparolla (fu-pa-rul-la) /de-claw. Furaletsoe (fu-ra-lets-we) /deserted/ Boetsuwa le bokgale ba ho furalla. Furuletsa (fu-ru-le-tsa) // Ho lahlella ka majoe kapa ntho tse itseng. Ho ba le mocheso o monate. Fusi (fu-si) /born after twins/ Ngoana ya hlahileng ka mora mafahla. Futsa (fu-tsa) /inherit. Furu (fu-ru) /hay/ Joang ha bo sebedisoa joalo ka sejo sa seruuwa. Futsaneha (fu-tsa-ne-ha) /to be poor/ Ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. e ka kgonang ho oroa. ho beha kapa ho kenya ka letsohong le koetsoeng. (bap. dijo tsa diphoofolo joalo ka joang bo hetsoeng. mekgoa kapa diketso. Futhumatsoa (fu-thu-mats-wa) // Boetsuwa ba ho futhumatsa. Furalletsoe (fu-ral-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho furalla. Furalletswe).

(bap. mofutsana. Futsoelletsoe (futs-wel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho futsoella. Futsoetse (futs-we-tse) /mixed/ Bokgale ba ho futsoela. ho kopanya lebese kapa metsi le sejo se thatafetseng kapa se hlephileng.106 Futsanehisa (fu-tsa-ne-hi-sa) /impoverish/ Ketsiso ya ho futsaneha: ho baka bofutsana kapa ho hlopheha. Fuwama (fu-wa-ma) /lay/ Ho dula hodima lehe ke kgoho. Futsoela (fu-tswe-la) /to mix/ Ho kopanya sejo seseng le seseng. ho newa. Futuhela (fu-tu-he-la) /attacking/ Ketsahalo ya ho futuha: ho ba boemong kapa makgatheng a ho hlasela kapa ho loana. ho etsa hore ntho kapa motho a hloke. phutsanehiso). ho hlasela ntho kapa motho ka mantsoe kapa ntoa. difutsoe/ (bap. Futsoella (futs-wel-la) // Ketsetso ya ho futsoela: ho futsoela bakeng sa. Tlh. (bap. Fuwa (fu-wa) /to be given/ Boetsuwa ba ho fa. fumanehisa). kapa nqa ya. Ho ba boemong ba ntoa. Futsoelletse (futs-wel-le-tse) // Bokgale ba ho futsoella. ho baka hore dijo ebe mofutsoela. (bap. Futsanehisoa (fu-tsa-ne-hi-swa) // Boetsuwa ba ho futsanehisa. Fuwamisa (fu-wa-mi-sa) /to make lay eggs/ Ketsiso ya ho fuwama. 106 . ho kopanya lebese kapa metsi le sejo se thatafetseng kapa se hlephileng. Ho ba boemong ba ho se be le letho. (bap. Futsoe (futs-we) /junk food/ Sejo se hlokang phepo e ntle. mobilise/ Ho hlasela naha enngwe ka sepheo sa ntoa. mofutsoela). ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. Lentsoe le nepahetseng ke “phutsanehiso” hofeta “futsanehiso”. dijo tse sa faneng ka bophelo bo botle. Futsanehiso fu-tsa-ne-his-aw) /impoverishment/ Ketso ya ho futsanehisa: pako ya bofutsana. Futsoela (fu-tswe-la) /to make a salad/ Ho kopanya dijo tsa mefuta e fapaneng sejaneng seleseng. (bap. sejo se hlokang dijo thollo. mofutsoela). Qhotsa). fa). Futsoelo (fu-tswe-law) /mixing/ Ketso ya ho futsoela: ho kopanya sejo seseng le seseng. Futuha (fu-tu-ha) /attack. /bon.

e bohareng ba naha. ke ha e bontsha sebaka. direng. Gauta (kga-u-ta) /gold/ Serafjoa se tholahalang botebong ba lefatshe se boleng bo hodimo. (bap. puo ya Setswana ke yona e nang le mantsoe a mangatanyana a qalang ka “G” puong tsa lelapa la Sesotho (sotho speaking). tsamaya=tsamayang. Tlhaloso ya Genese (genesis) ho ya ka puo ya Sesotho ke “tshimoloho”. Hantlentle. Hape. Tlhokomediso: moo “G” e qetellang leetsi. kgotso. Mohlala: matshekga=matshekgeng. serafjoa se sebedisoang ho etsa masale. mohlala: kgomo. kgama. Gau (ga-u) /gold medal/ Tlotla ya gauta eo motho a e tholang ka ho hlola papadi e itseng kapa ditlhodisano tse itseng. e a ngatafatsa. Ho ya ka buka ya bibele ya Luka (23:33 mmoho le Mattheu 27:33): moo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. kgethollo. 107 . sefaha le mabenyane amang a theko e hodimo. Tem. Genese (ge-ne-se) /genesis/ Buka ya pele ya testamente ya kgale. Gauteng (//) /Gauteng Province/ Enngwe ya diprofinsi tsa Afrika Borwa. moo e qetellang lentsoe. kganya. Sena se bolela hore mantsoe a mararo a boletsoeng a ka sebedisoa bakeng sa lereho molata. Gauteng (kga-u-te-ng) /place of gold/ Sebaka seo ho fumanoang gauta e ngata teng. jwalo jwalo. utloa=utloang. “Genesis” eleng sothofatso ha e bitsoa “Genese”. haholo a batho.107 Ggg PALE: Tlhaku ya bosupa ya puo ya Sesotho. lehata). jwalo jwalo. sheba=shebang. tau=taung. seo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. kgarebe. kgona. Re ka qolla haholo mantsoeng a qalang ka “K”. nkoe=mankoeng. kgora. Sesotho se sebedisa tlhaku ena haholo empa eseng ho qala mantsoe. Hona ho bolela hore moo “G” e sebedisoang hona le ditlhaku tse ding. Golgotha (kgawl-kgawt-ha) /calvary/ Sebaka sa masapo a hlooho. “qaleho” kapa “qalo”. Mohlala: bona=bonang.

Empa mantsoe a nepahetseng ke “khemeselo”. Maetsi a bobedi a sebedisa “T” ha a rehofatsoa. Haba (ha-ba) /to depress a tummy/ Ho honyetsa mpa ka ho hula moya. ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. hema=khemo. (bap. while/ Ka nako eo ho etsahalang se itseng. ho). “habakuke” (habakkuk) ke lebitso la seheberu la moprofeta ya neng a dula Jerusalema le bolelang ho “imamaretsa ka thata ho” kapa “ho mamarela kapa ho itshetleha ho”. jj. ke ha di kgutla. Habanya (ha-ban-ya) /slight look/ Ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebesisi hantle. ka makgetlo a ka tlase ho boraro kapa tharo. Ho bolelang hore ha ho lentsoe la Sesotho le bitsoang “kgemeselo”. Habanyo (ha-ban-yaw) /act of slight look/ Ketso ya ho habanya: ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebesisi hantle. (bap. hloya=tlhoyo. ka mokgwa omong o fapaneng. hoeshetsa=khoeshetso. /bon. Maetsi a pele a sebedisa “K” e lateloang ke “H”. Tem. Ha ke tsamaya. qekotsa). Lebitso lena. hotsula=khotsulo. Ke tla o bona ha ke ntse ke phela. ho tsamaya kapele bakeng sa ho ya kaekae. hlopha=tlhopho. Mohl. diemedi (maemedi). Haba (ha-ba) /go swiftly. stupendous/ E kgolo haholo. Habedi (ha-be-di) /twice/ Ka makgetlo a fetang bonngwe. H (eich) //. Dihabahaba/. sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. hlola=tlholo. Ha (ha) /whereas/ Ka tsela enngwe e itseng. 108 . when it/ Lentsoe le bontshang ho etsahala hoa ketsahalo ka ho bontsha nako. hlompha=tlhompho. ka botlalo. (bap. Yona e akga ka maetsi. Mareho a tlhaho a tlhaku ena a sebedisa ditlhaku “K” le “T” ha eba mareho. nakong eo se itseng se ntse se etsahala. pedi. e sephara ebile e le tenya. (bap. Ha (ha) /whilst. ho sheba ntle le botio. Mmadi a ele hloko hore ke setlamo hore tlhaku “K” e lateloe ke tlhaku “H” ebang “H” e lateloa ke sedumi joalo ka mehlala e fanoeng kahodimo.108 Hhh PALE: Tlhaku ya borobedi ya Sesotho. (ho tsoa ho hemesela) “khotsulo” (ho tsoa ho hotsula). when they. hloekisa=tlhoekiso. makgotsa le mareho. Ha (ha) /when I. Habahaba (ha-ba-ha-ba) /collosal. Ha (ha) /at someone’s/something’s place/ Lentsoe le bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuuwa. Moh. habela=khabelo. jwalo jwalo. Habelaka (ha-be-la-ka) /to cut vegetables repeatly/ Phetako ya ho habela. hela=khelo. bobedi). ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. e bophora bo boholo. “kgotsulo” le amang a qalang ka tlhaku “H” ha a rehofatsoa. Khabanyo). habanya=khabanyo. e kgolohadi. huge. hemesela=khemeselo hula=khulo. Mohlala: haba=khabo. hola=kholo. Habela (ha-be-la) /cut vegetables/ Ho poma moroho kapa meroho ha sesane bakeng sa ho pheha le ho ja. Habakuke (ha-ba-ku-ke) /Habakkuk/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo le metso e mehlano (35) ya testamente ya kgale. Mohlala: hlapisa=tlhapiso. haeletsa=khaeletso. hurry/ Ho potlakela sebakeng se itseng. Habedisa (ha-be-di-sa) // Ketsisiso ya ho habela: ho habela hantle. ho sheba ntle le botio.

Haela (ha-e-la) /build for/ Ketsetso ya ho haela. hore ha ho sa etsahale ntho kapa ketso e itseng. (bap. /bon. letsolo). Sebaka sa bo mmuuwa kapa moetsuwa. haka). Lekgotsa lena le sebedisoa ke Basotho le morabe wa Bakone (nguni) ka ho tshoana: ha se le Bakone feela. Nonyana e haela ka ditshiba tsa enngwe: motho o hloka thuso ya babang ho atleha kapa ho phethahatsa seo a batlang ho se etsa. Hae (ha-e) /home/ Sebaka seo ho dulang motho ho sona. ka lehlakoreng leleng ho tla etsahala se itseng ebang se sa phethahale. tlabola). lehadima. bohabeletsane/ Habile (ha-bi-le) /headed for. moaho oo ho fumanoang batho ho ona. heso. motho ya matjato motsamaong wa hae. 109 . /bon. ketsahalo e itseng e tla etsahala. mahae/ (bap. ahela). Habo (ha-baw) /at his or her place/ Seemedi se supang lehae la mmuuwa. Bokgale ba ho haba. ebang). se seholo hofeta monga sona. ho etsa modumo wa letsolo. haba) Habeletsane (ha-be-le-tsa-ni) /swift walker/ Motho ya tsamayang ka potlako. motho=mothohadi. hers/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa ntho ya motho e motshehadi kapa e motona. /bon. Hadi (ha-di) /suffix/ Sehlongoanthao se hokeloang qetellong ya lereho kapa lebitso ka sepheo sa ho bontsha boholo. Ebe o habile kae hoseng tje? Ba tsoile mona ba habile nqa ya mosou wane. Haebanyaneng (ha-e-ban-ya-ni-ng) /if/ Lentsoe le bontshang. ho amana ka bodulo. repherephe). ebang) . ho besa nama ka mollo feela ntle le metsi. Tlh. phahlo e kgolo haholo hofeta motho ya e apereng. Mael. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa ntho tse sa tloaelehang kapa tsa motho ya sa phelang hantle. hao). jj. bodulo ba lelapa kapa batho. Hadima (ha-di-ma) /to thunder/ Ho duma hoa maru nakong tsa pula. (bap. dihabuhabu/ (bap. lentsoe le bontshang hore sebaka ke sa mmuuwa kapa moetsuwa. Haela (ha-e-la) /to build a nest/ Hoa nonyana: ho aha ntloana. Hadikisa (ha-di-ki-sa) /to show scary signs/ Ho bontsha letsoalo ka ho shebisa mahlo koana le koana. (bap. Mael. (bap. Hase ya hae . ho tsamaya kapelenyana. haholo borikgoe. (bap. Hae (ha-i) /his. Habuhabu (ha-bu-ha-bu) /oversize trouser/ Seaparo. Ke ya mang? Ke ya hae. Haeba (ha-e-ba) /if/ Ha ho sa etsahale ntho kapa ketso e itseng. Mohl. Mohl. Moh. Haebo (ha-e-bo) /exclamation: phew!/ Lekgotsa kapa lentsoe le bontshang ho makalla puo kapa ketsahalo e makatsang kapa e mpe. ho ba boemong bo lebisitseng sebakeng se itseng ka ho bontsha matjato. Monyala-ka-pedi o nyala wa hae: motho le ha e le mofutsana joang. going towards/ Ho potlakela nqa e itseng kapelenyana kapa ka potlako. ho aha sebakeng se mabapi le sa ntho kapa motho emong. Ngata=ngatahadi. ho nyathoha ka matjato. Lentsoe le bontshang hore thuo ke ya mmuuwa ha ho bua mmuwi. Habola (ha-bu-la) // Ho noa ka ho kgefutsa. ho noa ka ho emisa ka mora ho koenya. Hadikela (ha-di-ke-la) /fry for/ Ketsetso ya ho hadika. o ntsha bonyane boo a nang le bona ho nyala eo a mo ratang. Hadika (ha-di-ka) /fry/ Ho pheha sejo ka mollo ntle le metsi. ketsahalo e itseng e tla etsahala. ka lehlakoreng leleng la boemo bo etsahalang ka lebaka la ketsahalo e itseng. (bap. lapeng).109 Habeletsa (ha-be-le-tsa) /hurry/ Ho tsamaya ka potlako. ho supa tshabo ka diketso tsa tsitsinyeho ya mahlo. ho tlabola sejo ka mollo hore se butsoe. Mael. ka ho toboketsa. Botle=Botlehadi. (bap. Haelana (ha-e-la-na) /to be a neighbour/ Ho ba mabapi ka bodulo. (bap.Ya hae e teng. mpe=mpehadi.

crawl/ Ho tsamaya ka mpa. few/ Ho hlokahala hoa ntho ya bohlokoa. Haggai (ha-ka-i) /haggai/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo a metso e supileng (37) testamenteng ya kgale. Hahlano (ha-hla-nu) /five times. Mohl. (bap. divide/ Ho arola ka ho lekana. mohaeso). Haeno ntja tooe! Haesale (ha-i-sa-le) /ever since. 110 . haholwanyane). Hafola (ha-fu-la) /halve. Mael. arolela). ho ba ntle le. Hahlamela (ha-hla-me-la) /to have an effect on/ Ho ba le tshutshumetso nthong e itseng. ho ba le tlhotlholetso. heno. nwanyetsa).110 Haella (ha-el-la) /scarce. Kgahlamela). Tlh. Haggai ke lebitso la moprofeta ya phetseng dilemong tsa bo 520 pele ho tsoalo ya Kreste. (bap. Haelletsoe (ha-el-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho haella. ho kgotsa boemo ba ketso kapa ketsahalo e makatsang. dihaeya/ (mm. Haelloa (ha-el-lwa) /to be short of/ Boetsuwa ba ho haella. Ka makgetlo a mahlano. nanarela. Mael. Mohl. ho ba sio hoa ntho e molemo. dimakatso le meka mmoho le boqhetseke. mohaeno). hanyane). se batloang ho tsejoa kapa se hlalosoang ebile ho buuwa ka sona. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. Ha ke so bone bokgabane bo tjena haesale. Haeya (ha-e-ya) /phenomenon. /bon. Haeno (//) /exclamation: go away!/ Lekgotsa le bontshang ho leleka kapa ho tebela motho ka bohale. ho hosha ka bokatlase ba mmele. e tsahalang ka ho fetisisa. Lentsoe lena ke leetsi molata: hase lentsoe la Sesotho le ha batho ba bangata ba rata ho le sebedisa. Haeno (ha-e-nu) /at your place/ Seemedi se supang sebaka sa mmuuwa kapa moetsuwa ntle le ho se hlalosa. never before/ Ho tloha ka nako e itseng. Lentsoe le bontshang ho makalla ketsahalo e lebeletsoeng nako e telele empa esa etsahale. Moo eleng sebaka sa mmuwi kapa moetsi. nyane). (bap. kgale. limited. Hahlametse (ha-hla-me-tse) // Bokgale ba ho hlahlamela. Bohlano). (bap. (bap. ka ho etsa ka tsela e kgolo kapa e fetang tekanyo. (bap. wonder/ Ketso kapa ketsahalo e akgang mohlolo. Haholo (ha-ho-lo) /too much. moo mmuwa a dulang. struggle/ Ho hula ka thata. Heno. Hafolela (ha-fu-le-la) /divide for/ Ketsetso ya ho hafola. haholoholo). a hlahetseng kapa a tsoang teng. (bap. Hahabo (ha-ha-baw) /at her or his village or place/ Sebaka sa bo mmuuwa. (bap. Hafa (ha-fa) /to battle. Haelletse (ha-el-le-tse) // Bokgale ba ho haella. Hahabela (ha-ha-be-la) /ambush/ Ho noanyetsa motho kapa ntho e itseng ka ho hahaba. ho sokola. kgasa). Haeloa (ha-el-wa) // Ketsetso ya ho haela: ho haha kapa aha bakeng sa. Haholoanyane (ha-hu-lwan-ya-ni)/more especially when/ Ka tsela eo eleng bohlokoa haholo halatela se batloang. Haeso (ha-e-su) /at my place/ Seemedi se supang thuo ya sebaka ke mmuwi kapa moetsi. more. ka ho feta bonne kapa nne. Tem. “haeya” le sebedisoa le le ka bongateng hangata. Ketsetso ya ho hahaba. (bap. Tlh. Hahabisa (ha-ha-bi-sa) /to drag down/ Ketsiso ya ho hahaba. Ho hafa ka nkatana: ho hula ka thata. Haeea). (mm. (bap. fifth/ Ka palo e fetang bonne empa e le ka tlase ho tshelela. Lentsoe lena. greatly/ Ka tsela e tletseng sebaka. Lentsoe le botshang thuo ya sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. e hlokang bonyane hohang. Heso. Hahaba (ha-ha-ba) /creep.

sila). sephethephethe. tlapurela. atlarela. Mohl. 111 . (bap. ho thuba ka ho etsa makumane a manyane haholo. Ketsetsano ya ho ahisa. letsatsi kapa nako yona ena eo ho buuwang ka yona. Che. moreso/ Lentsoe le hlalosang boemo bo boholo ba ntlha kapa ketsahalo eo ho buuwang ka yona ka ho toboketsa. Haka (ha-ka) /my place/ Moo mmuwi kapa moetsi a dulang teng. Hakaalokalo (ha-ka-alo-ka. Tlh. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa. O batla ho kgalemeloa hakae? Ke hakae o joetsoa ntho e le nngwe mosadi tooe? Hakala (ha-ka-la) /amok. motsotso. Honajoale. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa nakong e fetileng. ketso ya ho ba moahisane kapa motho eo le phelang sebakeng seleseng. Hakalokalo (ha-ka-lo-ka-lo) /that much & that more/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. haholo dijo thollo. hokela). frenzy/ Ho bua kapa ho etsa diketso tsa tshenyo. (bap. hakanakana. Haka (ha-ka) /ensnare. Hajoale (ha-jwa-le) (hajwale) /now/ Ka ona motsotsoana. Hakaakang (ha-ka-a-ka-ng) /how much/ Lentsoe le sebetsang joalo ka lebotsi le batlang ho tseba ka sebopeho seo ntho e tlamehang ho etsahala ka yona. “hug” ho ya ka tlhaloso e fanoeng. bersek. Ho hula ka ketane kapa thapo e thata.111 Haholoholo (ha-hu-lu-hu-lu) /especially. hakalekale. Mohl. (mm. hakalo).lo) /that very much/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa. maniacally. boahisane). fuparela. Dihaka. mamarela). (bap. Haka (ha-ka) /wisdom tooth/ Leino le hlahang mothong pakeng sa dilemo tsa boleshome le metso e tsheletseng (16) ho ya ho dilemo tse mashome a mabedi (20). Haidisitse (ha-idi-si-tse) // Bokgale ba ho haidisa. mmoho. ho fela kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso. hakalokalo). moahisane. how much/ Lebotsi le bontshang makgetlo a ketsahalo ya ketso e itseng. hora. Haka (ha-ka) /connect. Mohl. Haila (ha-i-la) /granulate/ Ho sila kapa ho etsa ntho. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa. sebaka sa mmuwi. Che eseng hakalekale. ka tsela e makatsang. hakaalokalo). Tje ka ha re bua. Hakalekale (ha-ka-le-ka-le) /this manner. very much. bohlanya le dimakatso ka tsela e eketsehileng. tow/ Ho kopanya leteroko le mofuta o itseng wa sepalangoang. Ha o wa tlameha ho tella le ha o le motle hakalo. ke kgathetse! Ha ke so bone motho ya noang joala hakalekale. Mohl. ho hokela leteroko koloing bakeng sa ho huloa. Mohl. A ko bone hore e kgolo hakaakang! (bap. thapo kapa ntho e itseng. (bap. Hakaalo (ha-ka-alo) /that much/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso. Motho eo hobaneng a ne a otloa hakaalokalo? Ha ke so bone tsotsi e muloa hakaalokalo! Hakae (ha-ka-e) /how many times. Haisa (ha-is-a) // Ketsiso ya ho aha: ho thusa ho aha. Hakalo (ha-ka-lo) /that much/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo. this way/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. meno a tlhalefo. /bon. ke ne ke sa re o e sututse hakaalo hle! (bap. Haisana (ha-is-a-na) /to be neighbourly/ Boemo ba ho ahisana. (bap. Haidisitsoe (ha-idi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho haidisa. sidisisa). Haidisa (ha-i-di-sa) /granulate repeatly/ Ketsisiso ya ho haila. trap/ Ho tshoasoa ke leraba. lentsoe le botsang makgetlo a ketso e itseng. hore di be phofo. Haka (ha-ka) /embrace/ Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. hakaalo). Mohl. (mm.

(bap. Hakisa (ha-ki-sa) // Ketsiso ya ho haka: ho thusa ho kopanya leteroko le mofuta o itseng wa sepalangoang. Hakotse (ha-ku-tsi) /fat/ E tenya. (bap. (mm. Ke mang ya tla o hakolla ha o sa hakolloe ke nna? Hakollo (ha-kul-law) /disconnection/ Ketso ya ho hakolla: ho etsa hore ho tshoarana kapa ho kopana ho fele. Halaletsa (ha-la-le-tsa) /to make holy/ Ho etsa hore motho a halalele. ho nkela tlase haholo. tenya). Ho thusa ho fasa bakeng sa ho hula ka ketane kapa thapo e thata. Hakollotse (ha-kul-lo-tse) // Bokgale ba ho hakolla. 112 . Haketse (ha-ke-tse) /bersek. Khakollo). Halala Mandela halala! halala Leabua halala! (bap. (bap. nonne. Hakollo (//) /correction/ Ketso ya ho hakolla kapa ho thusa ho lokisa phoso. (bap. hokela). disconnected/ Boetsuwa ba ho hakolla. khakollo. Che-bo monna heso. “hakana” le araba lentsoe. ho nontsha kapa ho ba le mmele o moholo. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa hona joale. Hakolloa (ha-kul-lwa) /corrected. Nqenqethia). ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso e thata. e nonneng. Mohl. Halalela (ha-la-le-la) /holy/ Ho ba le moya wa Modimo. e shahlilng sebopehong sa mmele. Lentsoe lena. Nqenqethia). ho ba boemong bo phethahetseng ba sedumedi. Hakolla (//) /correct/ Ho thusa ho lokisa phoso. Hakea (ha-ke-a) /trapped/ Ho tshoaseha kapa ho tshoasoa ke leraba kapa thapo kapa ntho e itseng fatshe. ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso e thata. in frenzy/ Bokgale ba ho hakala: e bontshang ho hakala. e re ke o hakolle. Hakanakana (ha-ka-na-ka-na) /this much & this more/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. lokolla). Hakotsa (ha-ku-tsa) /fatten/ Ho etsa hore ntho kapa motho a be motenya. Mohl. Tlh. lalla!). hlohonolofatsa) (mm. Mohl. Hala-halaala (ha-la-ha-laa-la) /exclamation: what an event!/ Lekgotsa le sebedisoang ho mohlodi ya qetang ho fihla ka ho toboketsa tlholo ya hae ka ho hoelehetsa. Halala(ha-la-la) /exclamation: viva!/ Lekgotsa le sebedisoang nakong tsa boipelaetso kapa mehoanto ka ho le bitsa bakeng sa ho tshihetsa motho kapa mokga o itseng. lokolla). hakalokalo). ka sebopeho se hlalosoang ho ya ka boholo kapa bongata ba sona. Halala-halala (//) /exclamation: hala-hala-hala-hala!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha phetoho ya ketsahalo ka mora tlholo e itseng ka ho hoelehetsa. Halakahla (ha-la-ka-hla) /exclamation: is a goal!/ Lekgotsa le bontshang ho kena ntlha ya tlholo papading ya bolo. Halaala Mandela halaala! Halaala Moshoeshoe halaala! (bap. Hakolla (ha-kul-la) /disconnect/ Ketsollo ya ho haka: ho etsa hore ho tshoarana kapa ho kopana ho fele. ketsiso ya ho halalela. Hakollotsoe (ha-kul-lots-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hakolla. Khalaletso). she is!/ Lekgotsa le sebedisoang ho mohlodi ho toboketsa tlholo ya hae ka ho hoeletsa. Hala-halaala mmampodi!! Halala (ha-la-la) /undermine/ Ho nyatsa ka baka la bonyane kapa boemo. ho bontsha lenyatso. Halaala (ha-laa-la) /exclamation: there it is! He is. (bap. “hakae”. (bap. ho etsa ketso tsa semoya.112 Hakana (ha-ka-na) /this much/ Ka tsela le mokgoa o boleloang. e nang le mmele o motenya. (bap. Mohl. Hakoa (ha-kwa) // Boetsuwa ba ho haka.

Mohl. mokgoa le tloaelo. Hane (ha-ne) /four times/ Ka makgetlo a fetang boraro. lepella le ho matha. puo. ka ho etsahala nako le nako kapa joalo joalo. (bap. ka tsela e mpe. Hang ka mora hore dipuo di nyahlatsoe. (bap. Hang (ha-ng) /immediately after/ Kapelenyana ka mora ketso kapa ketsahalo eo ho buuwang ka yona. Ho se kgeme mmoho. Hana (ha-na) /to refuse/ Ho se dumele. bonne. ho pepeta letsoele bakeng sa ho ntsha lebese. (bap. Hanetse (ha-ne-tsi) /refused/ Bokgale ba ho hanela. /bon. Dihamole/ ?? Hamorao (ha-mu-ra-u) /later/ Nako e latelang ya joale: ka mora metsotso. Ho etsa hore motho a sale a hloka ka ho mo nkela. ho bua ka ho phahamisa lentsoe ka baka la ho kgena. Hanella (ha-nel-la) /bar/ Ho dula sebakeng ka ho se batle ho tloha. many times/ Ka makgetlo a mangata kapa a fetang bonngwe. (bap. mmamorao. nku ya poho. kwata). ho se dumellane le puo kapa taelo. ho etela sebaka kgafetsa kapa nako le nako. Hamole (ha-mu-le) /ram/ Nku e kgolo e tona. Hana wena o wa ha mang? Hana lona le batla eng mona Basothong? Hana Sesotho se na le mantsoe a makae ka palo? Hana ke mang ya neng a re Basotho ba hloka patlamantsoe? Hanana (ha-na-na) /incompatible. se etsang hore ntho e tsamayang e eme kapa e se tsoele pele ka ho thella. Halefisa (ha-le-fi-sa) /infuriate/ Ketsiso ya ho halefa: ho etsa hore motho kapa ntho e halefe kapa e hloke thabo. Haneo (ha-ne-aw) /exclamation: stop cow stop!/ Lekgotsa le sebedisoang ho laela seruuwa kapa kgomo e pannoeng ho ema ho se tsoele pele ka ho tsamaya. Mohl. Hamela (ha-me-la) // Ketsetso ya ho hama: ho etsetsa ho hama. Tlh. ho le thata kapa ho sa kgonahale ho phethisa ketso e itseng. sutha kapa ho tsitsinyeha. Sekgini). (bap. kwatisa). tax/ Ho ja motho chelete. ho bontsha bosio ba monyaka ka diketso le dipuo tse itseng. mosadi wa hae a nyaloa. anyisa). disallow/ Ho thibela motho kapa ntho ho etsa ketso e itseng. 113 . ho jalletsa ka ho nkela chelete kapa ntho hofihlela motho a hloka. Hang ka mora hore a hlokahale. antsha. Hanne. Dihalefote bakeng sa tshebediso). Se kginang ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang.113 Halefa (ha-li-fa) /to go angry/ Ho hloka thabo ka ho bua ka bohale. ho a haneha ngoaneso! Hanela (ha-ne-la) /refuse. chesele). dihora. morusu wa qala hape. morao). matsatsi kapa beke e tlang kapa e tla latela. Halefote (ha-le-fo-te) /share cropping/ (sheb. Haneo (ha-ne-aw) /brake/ Tshepe e emisang sepalangoang. senne). Che. ho ba kgahlanong le ketso e itseng. Ho hlokisa monyaka. Hama (ha-ma) /to drain. Haneha (ha-ne-ha) /unable/ Ketsahalo ya ho hana: ho sa loke. Halefela (ha-li-fe-la) // Ketsetso ya ho halefa. infuriated/ Boetsuwa ba ho halefa. Mohl. Hangata (ha-ng-ata) /frequently. Hampe (ham-pe) /badly/ Ka tsela e hlokang botle. Hana (ha-na) /by the way/ Ka tsela kapa sesupo se itseng se botsang mmuiswa kapa moetsuwa. in disagreement/ Ketsetsano ya ho hana: ho se dumellane ka ketso. ka tsela e sa kgahlising kapa e sa rateheng. Hamore (ha-mu-re) /hammer/ Sesebedisoa sa tshepe se boima se sebedisoang bakeng sa ho kokotela kapa ho thuba. Mantsoe. dihamore/ (bap. /bon. Dihaneo/ (bap. /bon. ho se fane ka tumello. Hama (ha-ma) /to milk/ Ho ntsha lebese kgomong kapa phoofolong e ruuwang. Halefisoa (ha-le-fi-swa) /angered. “hanghang” mmoho le “hang” a na le meelelo e fapaneng haholo. ka makgetlo a ka tlase ho bohlano kapa hlano.

coerce/ Ho etsisa ka nkane kapa ka dikgoka. Mantsoe. ka makgetlo a ka tlase ho bohlano kapa hlano. Hanne (han-ne) /four times/ Ka makgetlo a fetang boraro. Moh. 114 . Tlh. slowly/ Ka tsela eseng kgolo. ho baka hore emong a etse ketso a sa ikemisetsa. niecely. (bap. Hanong (ha-nu-ng) /mouth inside/ Bokahare ba lehano. ho ba kgahlanong le. ka mora nako e latelang. Hanyane (han-ya-ne) /little way. ho kena dipakeng pele mmuwi a qeta puo ya hae. defy. Hanne (han-ne) /refused. ka tsela e bontshang ho hloka matjato le botio. mohanuwa). ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. Haula (ha-u-la) /poignant. (bap. lentsoe le bontshang hore ntho ke ya mang. kahare ho molomo. (bap. Hapiloe (ha-pi-lwe) /conquered/ Boetsuwa le bokgale ba ho hapa. Hao banna. timeously/ Ka lekgetlo leleng le tenang kapa le nang le setena. capture. sad/ Ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho. Bonne. seize/ Ho hlola ntoeng. qobella). Mohl. Mael. Hao (ha-u) /yours/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya mmuwisoa kapa moetsuwa. Hantle (han-tle) /well. ka tsela e nyane. Mosala o hlokahetse re ne re na le yena maobanyana moo! Haola (ha-o-la) /trek/ Ho tsamaya le dithota. (bap. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. suddenly. ka ho etsetsana kapa ho etsisana. resist. hane). revoked/ Boetsuwa ba ho hana: ho se batloe kapa ho latoleloa. Hanong (ha-nu-ng) /interruptingly/ Ho bua pele mmuwi a qeta ho bua. Ke ha a nkena hanong pele ke qeta. objected/ Bokgale ba ho hana. Hape (ha-pe) /again/ Lekgetlo leleng. ka sesupo se bontshang bonnete kapa nepahalo ya ketsahalo le puo. Wa hao moratuwa. senne. fine/ Ka tsela e lokileng. Hapjoa (hap-jwa) /conquered/ Boetsuwa ba ho hapa: ho nkoa ka mahahapa. ho nka ka mahahapa mmoho le. hlola). perfecly. counter. “hanghang” mmoho le “hang” a na le meelelo e fapaneng haholo. mohaodi. ho nka ka ntoa kapa dikgoka mmoho le. khanyetso). ka nako le nako ntle le kgefutso. Wa hao ngwana Hao (ha-u) /exclamation: is it! Is that so!/ Lekgotsa le bontshang ho makala kapa ho makatsoa ke sephetho sa ketsahalo. Mohl. against/ Ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. ka mokgoa o nepahetseng. mohahlaodi).114 Hanghang (ha-ng-ha-ng /immediately. hona joale ntle le tshenyo ya nako. Tlh. Hanyetsana (han-ye-tsa-na) /contradict. ho nka ka ntoa kapa dikgoka. against. Hanetsa (ha-ne-tsa) /oppose/ Ho thibela ho etsa ketso e itseng. Hapeletsa (ha-pe-le-tsa) /force. Ho kolla ntshi hanong: ho sotleha kapa ho fumaneha haholo. (bap. Hanyetsa (han-ye-tsa) /contradict. ho bakela kutloelo bohloko. Hantlentle (han-tle-ntle) /actually/ Ka tsela ya nnete kapa bonnete. Hapehape (ha-pe-ha-pe) /time and again. ho latoloa kapa ho ntshoa. Hapella (ha-pel-la) /conquer with/ Ho nka mmoho le. kganyetso. puo kapa ketso e itseng. Hanoa (han-wa) /rejected. ka ho panya hoa leihlo. ho se dumelle ho nka bohato. Ngoana enoa o wa haula bathong! Hapa (ha-pa) /conquer. less. Lentsoe lena le utloahala joalo ka la puo ya Setswana kapa Sepedi. oppose/ Ketsetsano ya ho hanyetsa: ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. Hapisa (ha-pi-sa) /help to conquer/ Ketsiso ya ho hapa: ho thusa ho hapa. Hapile (ha-pi-le) // Bokgale ba ho hapa. naha kapa sebaka ka sepheo sa ho batlana le ntho e itseng. subjugate. ho nka ka mahahapa. (bap. at once/ Kapelenyana ka ho potlaka. ka sebopeho se hlokang phoso kapa bobe. Mohl. ho se dumellane le. ho ba kgahlanong le.

Harela (ha-re-la) /roll around/ Ho pota mmele ohle kapa karolo. Borobong). Ho hlahisa puo e mabapi le ketsahalo e itseng ka ho bolella bongata ba batho. sesebedisoa. pheteletso). Harobong (ha-ru-bu-ng) /nineth/ Ka makgetlo a fetang borobedi kapa robedi. Hasane (ha-sa-ne) // Bokgale ba ho hasa. diharepa/ (sheb. feteletsa. tse tletseng hohle. Ho lebisa nqa tse fapaneng ka moya kapa ka ntho e itseng. Hasahasa (ha-sa-ha-sa) /to gossip/ Ho bua hampe ka motho kapa ntho bosiong ba yona. sesebedisoa seka kgoele se sebedisoang le nalete bakeng sa ho roka kapa ho etsa diphahlo. (bap. Harobedi (ha-ru-be-di) /eight times/ Ka makgetlo a fetang bosupa kapa supa. seo hlooho tsa sona kapa dithotse di sebedisoang joalo ka sejo kapa ho etsa mofuta wa joala. diletsa). moetapele kapa naha. ho tloha ka ho ya dibakeng tse fapaneng. ho bua ka lebitso la motho hampe ntle le nnete kapa bonnete. Hara (har-a) /enfold. /bon. /bon. (bap. diharese/. seka lefielo se sebedisoang ho fiela ka ho hohola matlakala kapa dithole. hampe ntle le nnete. Hasana (ha-sa-na) /disperse/ Ketsetsano ya ho hasa: ho tloha kapa ho tsamaya ka ho arohana. Hareng (ha-ri-ng) /cotton/ Sesebedisoa sa ho roka kapa ho kopanya seaparo. ho dula ka ho sotha maoto. dihase/ (bap. khasakhaso. Ho jala ditaba tse molemo kapa tse mpe dibakeng tse fapaneng. Harola (ha-ru-la) /devour/ Ho hlasela ka ho ntsha dinama. Hasanya (ha-san-ya) /disperse/ Ketsetso ya ho hasa: ho baka hore dintho di hasane. ho isa dibakeng tse ngata. Hase (ha-se) /orphan animal/ Phoofolo ya kgutsana: e hlokang mma yona mmoho le ntata yona. /bon. sebaka se ipatileng kapa se patehileng. bohareng ba dintho tse itseng. Borobedi). Haraka (ha-ra-ka) /a rake/ Sesebedisoa sa ho tlosa matlakala le dithole. ho sothaka maoto ka ho dula. e bonoang hohle moo leihlo le bonang teng. ka makgetlo a ka tlase ho leshome. ho dika ntho e itseng. Harese (ha-ri-si) /barley/ Semela. Haraka (ha-ra-ka) /to rake/ Ho tlosa dithole kapa matlakala ka haraka. (bap.115 Hara (ha-ra) /amongst. Hasaka (ha-sa-ka) /spread repeatly/ Phetako ya ho hasa. ka makgetlo a ka tlase ho borobong kapa robong. dihareng/. 115 . pakeng). (bap. Hare (ha-re) /deep end/ Sebaka se potelletsaneng kapa se hole bakeng sa ho fihleloa. /bon. seka koro. among/ Sebaka se pakeng tsa ntho tse pedi. Hasa (ha-sa) /spread/ Ho isa hohle ka bongata. ho hlasela ka ho sebedisa meno a bohale. sebaka se hole ka baka la ho se fihlellehe hoa sona. diharaka/. Harolaka (ha-ru-la-ka) /to devour repeatly/ Phetako ya ho harola: ho harola ka makgetlo a mangata. Hasane (ha-sa-ne) /scattered/ E boemong bo tletseng sebaka kaofela. fold/ Ho phutha maoto ka tsela e itseng. ho ba nqa tsohle kapa sebakeng se itseng sa mmele ka ho thatela. ho bua ka lebitso la motho. Hasahasa (//) /propagandize/ Ho bua kgahlanong le mokga o mong wa sepolotiki hampe ka ho etsa hore mokgoa wa heno o hlole. (bap. phasalla). Hararo (ha-ra-ru) /thrice/ Ka makgetlo a fetang bobedi kapa pedi. ho bua hantle ka mokgatlo kapa mokga wa heno le ha nnete e le sio. kgutsana). ho bolaya ka ho kopakopanya ditho tsa mmele. bohareng ba ketsahalo kapa ketso. ka makgetlo a ka tlase ho bone kapa nne. Harepa (ha-re-pa) /harp/ Seletsa sa mmino se entsoeng ka maballo a kgutlo tharo mmoho le maseka le sekupu. /bon.

depress. Haufi (ha-u-fi) /near/ Pela ntho kapa motho. Ho bontsha mosa kgahlanong le. Hata (ha-ta) /trample/ Ho beha leoto hodima. Lentsoe le nepahetseng haholo ke. Hatsetsa (ha-tse-tsa) /to cause to be cold/ Ketsiso kapa ketsetso ya ho hatsela: ho etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele: e be le ho bata. Hatisa (ha-ti-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho hata: ho etsa hore motho kapa ntho e etse diketso tse tsoileng tseleng. Eo eleng nakoana e etsahetse. (bap. Hatakelwa). Ho hloekisa seatla. poignant/ Ketsahalo ya ho haula: ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa sebopeho se itseng. Haufiufi (ha-ufi-ufi) /sooner. Haufi (//) /soon. pela ntho kapa motho haholo. Hata (ha-ta) /to step/ Ho tsamaisa leoto ka tsela e kgahlang. Hatsela (ha-tse-la) /to be cold/ Ho ba le kutlo kapa maikutlo a ho bata kapa ho phola. hlomola). mabapi le. Hauhela (ha-u-he-la) /to pity/ Ketsetso ya ho hauha. ho hloka mofuthu kapa mocheso o hlokahalang. Hatakoa (ha-ta-kwa) // Boetsuwa ba ho hataka: ho hatoa hangata kapa ka makgetlo. ho hodisa motho ka thata. tekena). e makgatheng a ho etsahala neng kapa neng. seqi) Hatakela (ha-ta-ke-la) // Phetako ya ho hata: ho hata ha ngata. Hatsedisa (ha-tse-di-sa) // Ketsiso ya ho hatsela: ho etsa hore ntho kapa motho a hatsele kapa a hloke mofuthu o hlokahalang. Bosupa). Hauhelana (ha-u-he-la-na) // Ketsetsano ya ho hauhela. Haulana (ha-u-la-na) /miserable. (bap. Hatlela (ha-tle-la) /wash hands/ Ho hlatsoa matsoho: ho etsa hore matsoho kapa letsoho le hloeke ka ho potisa kapa ho pikitla ka metsi. recently/ E ka etsahalang hona joale ka ho panya hoa leihlo. Hatisa (//) /print/ Ho etsa mongolo wa lesedinyane. crutch/ Ho phedisa ha bohloko ka ho isa tlase kapa ho etsa diketso tse hlokang botho kapa setho. Haula (ha-u-la) /poignant/ E utloisang bohloko ka baka la boemo ba yona. sehatsetsi). 116 . Hatella (ha-tel-la) /oppress. a bakang mahlomola. Hatakeloa (ha-ta-ke-lwa) /defeated/ Boetsuwa ba ho hatoa: ho hloloa ntoeng kapa papading ya tlhodisano ka tsela e mpe haholo. Hatikela (ha-ti-ke-la) // Ketsisiso ya ho hata: ho netefatsa ho hata. (bap. Hatisisa (ha-ti-si-sa) // Ketsisiso ya ho hatisa. bopaki kapa boitsebiso. (mm. bukeng kapa pampiring ka ho etsa qopitso tse ngata. “hatsetsa” hofeta “hatsedisa”. Hatoa). Hatoha (ha-tu-ha) /untrample/ Ketsollo ya ho hata: ho tlosa leoto kapa boima ho se hatiloeng kapa se hatelletsoeng. ka makgetlo a ka tlase ho borobedi kapa robedi. recent/ Ya nako eseng hole: e ka etsahalang neng kapa neng. Mohl. e llisang ka baka la boemo kapa chebahalo ya teng. Ngoana enoa o wa haulana ka baka la ho lahleheloa ke batsoadi. Mohato. sooner. ho etsa mongolo wa boitlhaloso.116 Hasupa (ha-su-pa) /seventh/ Ka makgetlo a fetang botshelela kapa tshelela. ho beha mmele kapa boima hodima. Haufinyana (ha-u-fin-ya-ne) /nearer/ Haufi haholo. Ho ama maikutlo ke pono e mpe e etsahalang ho motho emong. very soon/ E ka etsahalang hona joale ka ho panya hoa leihlo. ho tsamaya ka bokgabane kapa ka potlako. Hauha (ha-u-ha) // Ho utloela bohloko ka ho etsetsa ketso e itseng. Hatisa (//) /sign/ Ho ngola ka ho etsa sesupo sa hore o mang. Tlh. e sa tsoa etsahala kapa e makgatheng a ho etsahala neng kapa neng. Ho bontsha mohau kgahlanong le. Baahi ba naha ya Zimbabwe ba haulana ka lebaka la maemo a naha ya bona ya joale. Haufinyane (ha-u-fin-ya-ni) /sooner. (bap. (mm. (bap. e ka nnang ya etsahala ho tloha hona joale.

“he” hangata le sebedisoa ho bontsha tello. selomong. ho tsosa motho ya makgatheng a ho shoa ka ho fa moya. ya tla ba ntle taemane ena! Hele! Ngoana a tla ba motle basadi! Hele! Ha ke so bone botle bo bokalo! (bap. Helang-bo! Bonang ke mang ya buang hle! Helang-bo le wena o tseba sekgowa! Hele (he-le) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho ananela taba tse monate kapa tsa bohlokoa. atamela koano! Heke (he-ke) /gate/ Sebaka seo ho kenoang ho sona sa motero kapa serapana. Hei wena Motlatsi. Mohl. Helehelele (hele-he-lele!) /exclamation: here comes the winner!/ Lekgotsa le bontshang tlholo ya motho ya sa tsoa hlola. 117 . hela). haholo ke motho e motshehadi. lengopeng kapa letsoapong. diheke/ (bap. ho diela moaho fatshe. ho bontsha bophelo ka ho phefumoloha. e bulehileng ka mathoko. Tem. Mohl. kgidi! Kgele!). Hema (he-ma) /breath/ Ho ntsha le ho kenya moya ka nko. Helele moshana! Helele weso! Heletsa (he-le-tsa) /demolish/ Ho dia kapa ho isa fatshe ka sepheo sa ho senya moaho. Hehla (he-hla) /orate/ Ho bua ka bokgabane kapa ka makgethe.117 He (her) /so/ Lebotsa le qetellang potso ka ho toboketsa le ho bontsha puo e hlokang tlhompho. Mohl. Mohl. Hele banna. Heleha bakeng sa tshebediso). ho bontsha ho makatsoa ke ketso kapa puo e itseng. (bap. Hela wena Mopheme. /bon. mow/ Ho poma joang. (bap. Mohl. Mohl. Helea (hi-li-a) /slide/ Ho wa hoa mobu. lengopeng kapa letsoapong. Mohl. cut grass. Heletsako (he-le-tsa-kaw) /repeat demolition/ Ketso ya ho heletsa. ho bontsha ho makatsoa ke ketso kapa puo e itseng ka ho toboketsa. (bap. (bap. phefumoloha). Mohl. o reng he? He (her) // Le ha ho le joalo. majoe kapa mafika thabeng. susumetsa). e tenya ka sebopeho. selomong. Hela (he-la) /prune. wide/ Hoa mmila kapa tsela: e sephara ka mahlakoreng. Heletsoa (he-lets-wa) // Boetsuwa ba ho heletsa. Helehelele wena kgethedi ya nkgethe sekgetha makgetha! Le ha lona ba ha makgetha le kgethile! Helehelele wena mosia motobatsi! Helele (he-le-le) /hi! Hallow!/ Lentsoe le sebedisoang ho dumedisa ka tsela e sa bontsheng botio nako efe kapa efe. banna-we! Basadi!). Hemela (he-me-la) /resusitate/ Ketsetso ya ho hema: ho phedisa motho kapa ntho ka ho fa moya. (bap. ho faola mohloa. mokoallo). Helang-bo (he-la-ng-bo!) /exclamation: guess who is talking!/ Lekgotsa le sebedisoang. tloha moo o tla wela! Helang (he-la-ng!) /exclamation: what a surprise!/ Lekgotsa le sebedisoang. haebo). wela). Hei (he-i) /exclamation: hey!/ Lekgotsa le bontshang ho bitsa motho a le hole ka ho bontsha tello. Ke tla tsamaya he! Nka chelete ya hao he! Hebehebe (he-be-he-be) /broad. He-banna (he-ban-na!) /exclamation: oh boy!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla puo. Heleha (he-le-a) (helea) /slide/ Ho wa hoa mobu. ho susumetsa motho ho etsa tloaelo le mokgoa wa emong. haholo ke motho e motshehadi. Heletsaka (he-le-tsa-ka) /to demolish repeatly/ Phetako ya ho heletsa. moo ho kenoang teng ha ho uwa lapeng. Heleditse (he-le-di-tse) /demolished/ Bokgale ba ho heletsa. majoe kapa mafika thabeng. Lentsoe lena. Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho ithoka. ketsahalo kapa ketso e itseng. wela) (sheb. (bap. Hemela (he-me-la) /influence/ Ho etsa hore ntho kapa motho a etse diketso tsa emong. Hela (he-la) /exclamation: hey you!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bitsa motho ka ho bontsha tello. (bap.

ho lebisa molala le hlooho morao. dihlabahlabane/. pruned/ Boetsuwa le bokgale ba ho hela. to pant/ Ho felloa ke moya. Hlabahlabane (hla-ba-hla-ba-ne) /mexican poppy/ Mofuta wa semela se hlaha sa naheng. Heso (he-su) /at my place. e fumanoang haholo merung ya difate tse telele. (bap. Hetlantsho (he-tlan-ts-hu) /Eurasian Golden Oriole/ Mofuta wa nonyana e tshehlana. inhaled/ Boetsuwa ba ho hema. Henaka (he-na-ka) // Phetako ya ho hena: ho hena ka makgetlo a mangata. ho etella pele ka ho kenya ntlha papading tsa ditlhodisano kapa tsa boithabiso. Henngoe (hen-ng-we) /breathed. (bap. ho tadima se ka morao. Henahenana (he-na-he-na-na) // Ketsetsano ya ho henahena. Hibile (hi-bi-le) // Bokgale ba ho hiba. Ho etsa papapadi ya dihibo. /bon. e bolayang nameng ya phoofolo kapa ntho e phelang ka sepheo sa ho bolaya. Hlaba (hla-ba) /score a goal/ Ho kenya ntlha papading. sebabolehetlantso). e mapheo a matshoana. se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana. Hlaba (hla-ba) /slaughter. seo hangata se sebedisoang joako ka moriana. HETLANTSHO (HETLA-NTSO) Hetse (he-tse) /mowed. Hiba (hi-ba) /touch and go/ Ho thetsa motho ka letsoho ebe ya thetsang o wa baleha hofihlela le yena a thetsoa. Hibana (hi-ba-na) /to touch each other/ Ketsetsano ya ho hiba. Bokgunong bo kopantseng le botsho. Henahena (hi-na-hi-na) /to irk repeatly/ Phetako ya ho hena: ho sokodisa motho ka ho mo tshoara tshoara ka makgetlo. ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka ho pheta ketso eo. hlopa). Hla (hla) // Moh. Hetsoe (he-tswe) /cut. hlopa). dihetlantsho/. e mahlo a makgubedu. homestead/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuwi kapa moetsi. retoloha). Hemisa (he-mi-sa) /resusitate/ Ketsiso ya ho hema: ho fana ka moya ho motho ya akgehileng. ho tsosa motho ya idibaneng ka ho mo fa moya. sebaka sa mmuwi kapa moetsi. mowed. sebaka sa mmuiswa kapa moetsuwa. ho ama kapa ho thetsa ka tsela e tenang. tse kgolo. seo mahlaku a sona a nang le meutloa. ebile e rata metsi haholo.118 Hemesela (he-me-se-la) /short breath. (bap. Heno (he-nu) /at your place. 118 . habo). trouble. Ka hla ka hana. pruned/ Bokgale ba ho hela. mmala wa phoofolo e kgubedu e kopantseng le botsho. Hena (hi-na) /irk. dihibo). /bon. meddle/ Ho sokodisa motho ka ho mo tshoara tshoara. ho matha kapa ka mora ho loana. Hetla (he-tla) /look back/ Ho sheba morao. lerumo kapa ntho e motsu. Hlaba (hla-aba) /red and black colour/ Mmala o motsho le o mokgubedu. Ho hema haholo ka mora ketsahalo e tshosang. (mm. Hibiloe (hi-bi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hiba. (bap. e iphepang haholo ka ditholoana le dikokoanyana. homestead/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuiswa. Ka hla ka potlaka. stab/ Ho kenya thipa. ho hema joalo ka motho ya nang le lefu la matshoafo. (bap.

eo e sa thapiseheng. Hlabisoa (hla-bi-swa) // Boetsuwa ba ho hlaba. ho hlaha ka mora ho nyamela. reinvigorate/ Ho tlisa maemo a lokileng ho motho ya kgohlahetseng. (bap. ho lokisa boemo bo bobe ba senokoane. Ho lahleheloa ke thabo. Hlafuna (hla-fu-na) /chew/ Ho thuba kapa ho choatla sejo ka meno. Ho etsa sehlabelo. ho fedisa tloaelo e mpe ya lekgoba la sethethefatsi kapa tai. infuriate/ Ketsiso ya ho hlabeha: ho utloisa emong bohloko ka ho etsa diketso tse sa rateheng.119 Hlabaka (hla-ba-ka) /stab repeatly/ Phetako ya ho hlaba: ho hlaba ka makgetlo a mangata ka sepheo sa ho bolaya. emerge/ Ho bonahatsa tshobotsi kapa sebopeho. reintergrate. ho hloka monate pelong. mmino kapa setumo. Hlahella (//) /re-appear/ Ho bonahala ka mora ho ipata. Hladuwe (hla-du-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlala. /bon. fihla). Hlahafala (hla-ha-fa-la) // Ketsahalo ya ho ba hlaha: ho ba boemong bo hlokang setsoalle. Hlahela (hla-he-la) /stare/ Ho sheba ka ho hlodisa se sa bonahaleng hantle. Ke motho ya ratang ho hlahella ka mahetla ka baka la setumo sa papadi ya bolo. lehoko). Hlabula (hla-bu-la) /summer/ Nako ya selemo e pakeng tsa kgoedi ya Tshitoe le Tlhakola. ho bonoa ka mora nako e telele. Hlaha (hla-ha) /dry grass/ Joang bo ommeng boo ha bo chesoa bo tukang ha bonolo. (bap. e kotsi ebile eka bolaya. Hlabana (hla-ba-na) /of a female animal: red and black colour/ Mmala wa kgomo kapa phoofolo e tshehadi o kopantseng botsho le bokgubedu kapa bokgunoana le botsho. oo ho ona ho hlajoang kgomo mme ba bo mosadi le monna mmoho le bamemuwa ba keteke ka ho etsa diketso tse amanang le keteko eo. Ho hlabisa bohadi: mokete wa lenyalo ka mora hore monyadi a qete tefello (bohadi) ho ba ha bo monyaduwa. Hoa motho: ya diketso tsa naha. Hlahella (hla-hel-la) /popular/ Hoa motho: ho tsebahala bathong ba bangata ka baka la maemo a hodimo a boetapele. Hlabana (hla-ba-na) /slaughter each other/ Ketsetsano ya ho hlaba: ho hlaba moetsuwa ke moetsi. ya hlokang botsoalle. bo sa thapang kapa bo bohale haholo. ho bonahala ka mora ho nyamela. ho bua polelo e ka thusang ba mametseng. le moetsi a hlabe moetsuwa. 119 . Hlaha (hla-ha) /appear. Hlabisa (hla-bi-sa) // Ketsetso ya ho hlaba: ho thusa ho hlaba. Hlaha (hla-ha) /wild. Hlabolla (hla-bul-la) /rehabilate. ho kgentsha ka mantsoe a mabe. joang bo boholo bo omeletseng. Hlabela (hla-be-la) /to make an offering/ Ketsotso ya ho hlaba: ho etsa mokete wa badimo ka ho hlaba seruuwa. ho sila sejo ka meno le thuso ya leleme. nyarela). ho kwata kapa ho lahleheloa ke lethabo. Hlahisa (hla-hi-sa) /suggest. ho tlisa botle ho motho ya mekgoa e mebe. Hlabehisa (hla-be-hi-sa) /to anger. (bap. Hlahafisa (hla-ha-fi-sa) /cause to be wild/ Ketsiso ya ho hlahafala: ho etsa hore phoofolo kapa motho a be bohale. papadi. Mael. ya pelompe haholo. fierce/ E hlokang setsoalle. ferocious. beckon/ Ho beha ntlha eo ho ka nahanoang ka yona. e sa tloaeleng batho kapa hae. Hlabeha (hla-be-ha) /get angry/ Ho kgena kapa ho hloka thabo. ho beha keletso e ka thusang. Mohl. Dihlaha/ (bap. koenya). ho sheba ka ho tadima se patiloeng kapa se patehileng. Bohadi (bo-ha-di) /dowry ceremony/ Mokete wa ho ntsha tefo ya lenyalo. nako ya selemo ya mocheso le dipula tse ngata e lateloang ke Hoetla ha e hlalosoa ka boroa ba lefatshe.

e tlang ka mora enngwe ka tatelano kapa tatellano.120 Hlahisa (//) /produce/ Ho etsa hore ntho ebe teng. majoe le mofero mmoho le mangope. Hlahlatha (hla-hlat-ha) // Ho tsamaya moo tsela eleng sio. /bon. Hlahlangwa). haphazardly/ Ka tsela e hlokang makgethe. qhafutsa). Hlahlamisa (hla-hla-mi-sa) // Ketsiso ya ho hlahlamana: ho etsa hore ntho di latellane kapa di etsahale ka tatellano. Hlahisoa (hla-hi-swa) // Boetsuwa ba ho hlahisa. (bap. Hlahlame (hla-hla-me) // Bokgale ba ho hlahlama. Hlaka (hla-ka) /clear/ Ho utloahala kelellong. hampe ntle le ho hlophisa. sebopeho. ho ekeletsa motho ntho eo a e qetileng. Hlahlobisa (hla-hlu-bi-sa) /examine extensively. ho tlisa ditholoana kapa ntho e itseng. Hlakahlothoana (hla-ka-hlut-hwa-na) /African red-eyed Bulbul/ Mofuta wa nonyana e mahlo a makgubedu. Hlahlela (hla-hle-la) /imprison. Hlahisitse (hla-hi-si-tse) /suggested/ Bokgale ba ho hlahisa. apprehend/ Ho kenya kapa ho isa chankaneng. ho tsamaisa hlatheng moo ho tletseng joang. Hlahlangoe (hla-hla-ng-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlahlama. ho tsamaya hlatheng moo ho tletseng joang le mofero. Tlhako). (mm. ho tsamaya hlatheng moo ho tletseng joang le mofero. ka mokgoa kapa tsela e sa bontsheng tlhophiso e ntle. Hlahlamisitsoe (hla-hla-mi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlahlamisa. (bap. Hlahloba (hla-hlu-ba) /examine. (bap. (mm. Hlahlangoa (hla-hla-ng-wa) // Boetsuwa ba ho hlahlama. letsoalo kapa ho makala. dihlakahlothoana/. reload/ Ho kenya kulo sethunyeng kapa sebetsa se thunyang. ntle le ho jalletsa. Tlhatlhobo). Hlahlamisitse (hla-hla-mi-si-tse) // Bokgale ba ho hlahlamisa. ho ekeletsa ntho e felang kapa eka nnang ya fela. (bap. ho utloahala ditsebeng. mokgoa kapa boemo ba ketsahalo kapa ketso e itseng. Hlahlamana (hla-hla-ma-na) /consecutive/ Ho tla ka mora ntho enngwe: tse etsahalang ka ho latellana. ka botlalo. Ho tsamaya nahathote. ho bula mahlo ka lebaka la tshabo. ho koalla teronkong. Hlahlathela (hla-hlat-he-la) // Ketsahalo ya ho hlahlatha: ho tsamaya moo tsela eleng sio. Hlajoa (hla-jwa) /stabbed/ Boetsuwa ba ho hlaba. Hlajuwa). ho isa ntloana-tshoana. ho utloisiseha polelong le mantsoeng a buuwang. 120 . ho sebetsa ka sepheo sa ho bontsha tema. Tlhatlhobiso). ebile e rata metsi haholo. Wa hlahla matlo tje molato keng? Hlahlafethe (hla-hla-fi-thi) /haphazard. Hlahlathisa (hla-hla-thi-sa) // Ketsiso ya ho hlahlatha: ho etsa hore ntho kapa motho a tsamaye moo tsela eleng sio. Hlahlela (//) /refile. Hlahlella (hla-hlel-la) /assist/ Ho fa motho ya hlokang ntho e itseng. Hlahlathile (hla-hla-thi-le) // Bokgale ba ho hlahlatha. Hlahlathisoa (hla-hla-thi-swa) // Boetsuwa ba ho hlahlatha. ketsahalo kapa boemo ba ntho e itseng. Hlahla (hla-hla) // Ho bula mahlo haholo ka baka la ho tshoha. Hlahlellana (hla-hlel-la-na) // Ketsetsano ya ho hlahlella. e phelang haholo ka ditholoana le dikokoanyana. e masiba a mmala o bosoothoana bo hlakileng le setono se sesehla se kopaneng le botsho. inspect/ Ho shebisisa sephetho. analyze/ Ketsisiso ya ho hlahloba: ho hlahloba haholo ka sepheo le morero wa ho fumana nnete ya ketso. Mohl.

ho phumula ntho hore ese bonahale. Hlalefela (hla-li-fe-la) // Ketsetso ya ho hlalefa: ho hlalefa bakeng sa. (bap. ho beha taba pepeneneng. tlhaku). Hlalefetse (hla-li-fe-tse) // Ho ba boemong ba hofeta babang ka ho etsa diketso tse itseng. Pontsho ya ho hlalefa kapa bohlale. ho fedisa kamano ya lenyalo. ho lesa kopano ya lenyalo e amang batho ba babedi ba nyalaneng. (bap. 121 . kgoedi e tlang ka mora Hlakola. ‘hlaku. lehlaku la semela sefe kapa sefe. Enngwe ya dikarolo tsa semela. lehlakametsa). Motho wa pele wa ho hlala lefatsheng ke mang? Hlalana (hla-la-na) // Ketsetsano ya ho hlala: ho hlala ka ho etsetsana. Tem. kgahlametsa). ho ya nqa ya motho ya tlang. Hlakotha (hla-kut-ha) /swerve/ Ho tsamaya ka thoko ho tsela. Hlakothile (hla-kut-hi-le) /swerved/ Bokgale ba ho hlakotha. polelo. kgoedi e tlang ka mora ya pele. (bap. ho tsamaya ka ho hlahlathela. ho baka ho tsamaya ka ho hlahlathela. Lentsoe lena. tlhakubele). (bap. intelligent/ E. ho ba boemong ba ho tseba hofeta babang. hlakubele yona e bitsoa “Tlhakubele”. Hlakametsa (hla-ka-me-tsa) /meet half way/ Ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. (bap. kapa ya bontshang tlhalefo: ya bontshang ho tseba hofeta babang. (bap. e hlahang mahlakoreng a lekala la semela. “hlakametsa” (hlangameza) ha le sebedisoe ke Bakone feela: Basotho ba Maluting mmoho le ba Natala (Nquthu) ba le sebedisa haholo hofeta ba mabalane. ho nyametsa ponahalo ya ntho e itseng. Hlala (hla-la) /to divorce/ Ho tlohela mosadi kapa monna eo le nyalanang le yena ka molao. Hlakisa (hla-ki-sa) /clarify. ho baka ho tsamaya ka potlako ntle le kotloloho ya tsela.121 HLAKAHLOTHOANA. eo hangata eleng tala ka mmala. Hlakola (hla-ku-la) /erase/ Ho tlosa ka ho phumula. specify/ Ho etsa hore puo. (bap. ho tsamaya ka potlako ntle le kotloloho ya tsela. Hlakubele (hla-ku-be-le) /march/ Kgoedi ya boraro ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe la kajeno. Hlalefile (hla-le-fi-le) /clever. Tlhakiso). Hlakola (//) /february/ Kgoedi ya bobedi ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe la kajeno. (bap. kgahlametsa) Tem. Hlakothisoa (hla-kut-hi-swa) /swerved/ Boetsuwa ba ho hlakothisa. e sebopeho se sephara. kapa e lateloang ke Pherekgong. ho ya kapa ho tsamayela nqa ya motho ya tlang. ketso kapa ketsahalo e utloahale. ketsiso ya ho hlaka. ho ba le bohlale ba ho etsa dintho tseo babang ba sa kgoneng ho di etsa. tlhakotho). Hlalefa (hla-li-fa) /clever/ Ho ba le tsebo eo batho babang ba e hlokang. tlhakola). Hlakodisa (hla-ku-di-sa) // Ketsiso ya ho hlakola: ho baka ho hlakola kapa ho qobella motho emong ho hlakola. tlhakothiso). Mohl. Hlakametso (hla-ka-me-tso) /meeting half way/ Ketso ya ho hlakametsa: ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. Tlhakametso. Hlaku (hla-ku) /leaf/ Lekgapetla la semela. Hlakothisa (hla-kut-hi-sa) /cause to swerve/ Ketsiso ya ho hlakotha: ho baka ho tsamaya ka thoko ho tsela. Nqa tseding tsa naha kgoedi ena e bitsoa “Tlhakola”. Lentsoe le nepahetseng ke “lehlaku” hofeta “hlaku” le ha le lona le lokile ha ho kenyeletsoa sehonyetsi. /bon. (bap. Lehlaku) Tem. mahlaku/ (bap. kgoedi e tlang pele ho Hlakubele.

expound/ Ho fana ka moelelo wa seo polelo. assiduous. elucidate. Phathahana. bohlanya). ho loana samannete. Hlantsha (hla-nts-ha) /make mad. masutsa). mokgoa wa ho phethola mmele moyeng ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. lehlanya. brisk. ya matasatasa haholo ebile a bontsha kelohloko. ho fana ka lebaka leo ketso kapa ketsahalo e etsahalang ka lona. 122 . hlooho fatshe. Hlanaphetho (hla-nap-het-hu) /tumbling/ Ketso ya ho tlola ka ho isa maoto hodimo. ho fetola bokantle ka hare. Hlanoha (hla-nu-ha) /change mind. Hlanoha (hla-nu-ha) /metamorphose/ Ho fetoha sebopeho sa tlhaho ka ho nka seseng se sa tshoaneng le sa pele. Hlanasetse (hla-na-se-tse) // Bokgale ba ho hlanasela. Hlano (hla-nu) /five/ Tse fetang bonne kapa nne ka palo. explain. ho tshoaroa ke bokudi ba kelello. tlhanyetso). sejo se sa phehoang hantle. mmuso kapa mokga. ho utloisa motho bohloko a bonahale joalo ka ha eka o wa hlanya. phathahane). mokgoa wa ho phethola mmele moyeng ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. (bap. ho bua mantsoe a mabe kgahlanong le motho emong. /bon. Hlanyetsa (hlan-ye-tsa) /mad at/ Ketsetso ya ho hlanya: ho hlanya bakeng sa. (Bap. Ya potlakileng haholo ka seo a se etsang. (bap. Ho ba boemong bo bocha bo fapaneng le ba pele. Hlanolla (hla-nul-la) /to make outside in/ Ketsollo ya ho hlanola: ho etsolla ho ntsha bokahare ka ntle. Ho sebetsa kgahlanong le. Hlanya (hlan-ya) /insane. unpalatable/ Sejo se sa butsoang hantle. Papadi e joalo. hlooho fatshe.122 Hlaloa (hla-lwa) /divorced/ Boetsuwa ba ho hlala: ho leseloa kapa ho tloheloa ke molekane. describe. ho loana ntoa ya kgumamela. lentsoe. Mohl. Hlanaphethoho (hla-nap-het-hu-haw) /tumbling/ Ketso ya ho hlanaphethoha: ho tlola ka ho isa maoto hodimo. Hlanasela (hla-na-se-la) /active. Ketsiso ya ho hlanya. ho bolela seo lentsoe le se buang. Hlanolela (hla-nu-le-la) // Ketsahalo ya ho hlanola. turn against/ Ho fetola maikutlo. ho fetola bokantle ka hare. ho bua ntho tse tsoileng tseleng. Hlanaphethoha (hla-nap-het-hu-ha) /to tumble/ Ho tlola ka ho isa maoto hodimo. Dihlanaphetho/. Hlama (hla-ma) /distasteful. ho loana ka botlalo. Hlantshoa (hla-nts-hwa) // Boetsuwa ba ho hlanya. Tlhanako). (mm. diligent/ E kapa ya yang hodimo le tlase ka lebaka la mosebetsi o tlamehang ho phethoa kapele. ho etsa ketso tsa lehlanya. ho fetoha diketsong kgahlanong le boemo bo itseng. tse ka tlase ho botshelela kapa tshelela ka palo. mentally disturbed/ Ho ba boemong bo sa itekanelang ba hlooho kapa kelello. (bap. bohlano. sehlano). sejo se bosula. (bap. Hlanasela (hla-na-se-la) /busy/ Ho etsa mosebetsi kapa ketso e itseng ka ho bontsha matjato le potlako e kgolo. rebel. Hlanaka (hla-na-ka) /to fight seriously/ Ho loana ka boikemisetso. unappetising. mokgoa wa ho phethola mmele ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. mad. mohatsa kapa moratuwa. hlooho fatshe. Hlanola (hla-nu-le-la) /to make inside out/ Ho beha kapa ho ntsha bokahare ka ntle. ketso kapa ketsahalo e se bolelang. infuriate/ Ho utloisa motho bohloko. Ke mang ya qadileng ho hlaloa pele? Hlalosa (hla-lu-sa) /define. haholo moyeng. ya bontshang morolo le matjato a seo a se etsang. Hlanohela (hla-nu-he-la) /against/ Ketsetso ya ho hlanoha: ho fetohela kapa ho ba kgahlanong le. ho fetohela motho.

ketso kapa polelo e akgang tlhapa. Ketsetso ya ho hlapa. 123 . ho lefa bakeng sa ditshenyehelo. Hlapolla (hlap-ul-la) /dilute/ Ho tshela metsi senong se matla ka tatso. Hlapaola (hla-pa-u-la) /insult/ Ho bitsa mantsoe a mabe ho motho. Hlapollotse (hla-pul-lu-tse) /diluted/ Bokgale ba ho hlapolla. boikutlo ba ho matlafala. puo e mpe e utloisang mmuuwa kapa moetsuwa bohloko. Hlaphohetsoe (hlap-hu-ets-we) /recovered/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlaphoha. Hlapanya (hla-pan-ya) /vow/ Ho ikana ho bua kapa ho etsa ketso ya nnete. ho ja bohashana ba sejo ka sepheo sa ho matlafatsa mmele. Ho thusa ho hlaola. Hlapisitse (hla-pi-si-tse) /cleansed/ Bokgale ba ho hlapisa. Tlh. lentsoe le nepahetseng ke “tlhapa” hofeta “hlapa”. tlhapa). ho tsoha mokgathaleng kapa borokong. ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing. Hlaola (hla-u-la) /to hoe/ Ho tlosa lehola tshimong kapa serapeng sa dijalo. Hlaotsoe (hla-uts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlaola. ho intlefatsa ka ho tola. Ho tsoha morolo. (bap.Tlh. Ya maikutlo le kelello e phodileng. ho kula kapa bohloko. Hlapisa (hla-pi-sa) /compensate. atone. Ya ntle le ho tawa kapa botawa. sethethefatsi. Hlaphoheloa (hlap-u-he-lwa) /to recover/ Boetsuwa ba ho hlaphoha. (bap. Hlaphoha (hlap-u-ha) /recover/ Ho tsoha bokuding. Hlapisa (hla-pi-sa) /bath. Hlaphoho (hla-phu-haw) /sobriety. ho lebisa tlhapa ho motho kapa ntho e itseng. refund/ Ho kgutlisa ka baka la ditshenyehelo. Hlapisoa (hla-pi-swa) /washed. ho nka kano ka ho ipofa. Hlaphodisa (hlap-hu-di-sa) // Ketsiso ya ho hlaphola: ho etsa hore motho a je sejo se senyane se nang le senoko se bohale.123 Hlaodisa (hla-u-di-sa) /help to hoe/ Ketsiso ya ho hlaola: ho etsa hore motho a tlose lehola ka mohoma. Ho tsoha morolo. ho sebedisa thohako kgahlanong le. Ho ba ntle le tai kapa sethethefatsi. Hlaodisa (//) /penalise/ Ho fana ka kahlolo ka ho lefisa ya entseng molato ntle le ho mo koalla chankaneng. Lentsoe “hlapolla” le “hlapolosa” ha a bolele ntho e le nngwe ka puo ya Sesotho. Hlapa (hla-pa) /insult/ Lentsoe kapa puo e rohakang. buseletsa). (bap. Hlapantsha (hla-pa-nts-ha) /make an oath. ho tsoha mokgathaleng kapa borokong. Hlapollotsoe (hla-pul-lu-tswe) /diluted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlapolla. (bap. ho ntsha semela se sa batlahaleng tshimong kapa serapeng sa dijalo. ho etsa puo kapa ketso ya tshepiso e sa tlamehang ho koeneheloa. ho rera ho tsamaisana le se batloang le ho phethisa nnete e batlahalang. boikutlo ba ho matlafala. Hlapisitsoe (hla-pi-si-tswe) /cleansed/ Boetsuwa ba ho hlapisa. rohaka). Hlaotse (hla-u-tse) // Bokgale ba ho hlaola. ho eketsa metsi motsoakong o itseng bakeng sa ho fedisa bohale ba tatso ya sejo kapa seno. hlapolositse). Hlapile (hla-pi-le) /clean/ E kapa ya boemong ba bohloeki ka baka la ho tola kapa ho itlhatsoa ka metsi. ho fa chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang. Hlaphohetsoe (hlap-hu-ets-we) /sober/ Ya boemong ba kelello le mmele bo hlokang tai. undertaking/ Ketsiso ya ho hlapanya: ho etsa hore motho a hlapanye kapa a nke kano. Bokgale ba ho hlapa. nonindulgence. Hlaphola (hlap-hu-la) /snack eating/ Ho ja sejo se senyane se nang le senoko se bohale. soberness/ Ketso ya ho hlaphoha: boemo ba ho tsoha bokuding. to cleanse part of the body/ Ho hloekisa mmele ka ho hlapa ka metsi le sesepa. ho lefisa moetsi wa phoso tefo e itseng. cleansed/ Boetsuwa ba ho hlapa.

Hlatsa (hla-tsa) /vomit/ Ho ntsha dijo ka molomo ka baka la motsoako o sa dumellaneng. le sefuba se sekgunong mmoho le setono se masiba a matsho. Hlasetse (hla-se-tse) /attacked/ Bokgale ba ho hlasela. Hlatha (hlat-ha) /to mate/ Ho boka hoa dintja. Hlatsoehile (hlats-we-hi-le) /washed/ Ketsahalo ya ho hlatsoa: e nang le ponahalo ya bohloeki. Hlatsitse (hla-tsi-tse) // Bokgale ba ho hlatsa. ho kena sebakeng ka sepheo sa ho loana. Tlh. Tlhatsinyane). thota. Hlasetsoe (hla-sets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho hlasela. e hlooho e ntsho le molala o mosweu. Hlatsoa (hlats-wa) (hlatswa) /wash/ Ho etsa hore diphahlo. Hlapolositse (hla-pu-lu-si-tse) /softened/ Bokgale ba ho hlapolosa. Dihlathe/ (bap. Hlapolositsoe (hla-pu-lu-si-tswe) /softened/ Bokgale le boetsuwa ba ho hlapolosa. e hlokang ditshila ka lebaka la ho hlatsoa. Ka puo ya Sekone (nguni) le na le moelelo o mong. Hlathe (hlat-he) /jungle/ Sebaka seo ho sa duleng batho ho sona. Hlasimoloha (hla-si-mo-lo-ha) /vigilant. attack/ Ho futuha bakeng sa ntoa. Lentsoe “hlapolla” le “hlapolosa” ha a bolele ntho e le nngwe. /bon. sebaka sa meru. Hlasi (hla-si) /exclamation: sudden awaking/ Lekgotsa le bontshang ho tsoha hanghang borokong. Hlatsetsa (hla-tse-tsa) /vomit at/ Ketsetso ya ho hlatsa. ho kotana hoa dintja. Hlathe e lelekisa tsebe: ponahalo ya ho thaba kapa ho bontsha ho kgotsofala ha ho etsahala ketso e itseng. lekumane la leshala la mollo. ho ntsha tse tsoang ka maleng ka molomo ka baka la bokudi. HLATSINYANE Hlatsisa (hla-tsi-sa) /cause to vomit/ Ketsiso ya ho hlatsa: ho baka ho hlatsa. dihlahla le diphoofolo. ho etsa seno se thatafetseng repherephe. sebaka se hlaha. mollo o thunyang lelakabe. Lentsoe le nepahetseng ke “tlhase”. seka motoho o tiileng. ho ja motho ka bohale. Lentsoe lena ha le sebedisoe bathong hohang hobane ke tlhapa ha le sebediso ho bona: le amana le diphoofolo. ho futuhela ka mantsoe a bohale. thoteng). ho omanya ka dipuo tse mpe. ho dula ka kutlo le tlhokomelo ya se etsahalang tikolohong kapa sebakeng. 124 . Hlaseloa (hla-se-lwa) /attacked/ Boetsuwa ba ho hlasela. Tlh. dijana kapa ntho tse itseng di hloeke ka ho sebedisa metsi le sesepa. (mm. Hlatsoa (hlats-wa) // Boetsuwa ba ho hlatsa. lentsoe le bontshang ho raoha borokong hanghang. Tlh. ho hloekisa ka ho suwa ka matsoho le thuso ya metsi mmoho le sesepa. to be conscious/ Ho dula kelello e le batsi. Mael. Hlathaka (hlat-ha-ka) // Phetako ya ho hlatha.124 Hlapolosa (hlap-ul-lu-sa) /to soften solid liquid/ Ho etsa sejo. Hlasela (hla-se-la) /invade. kapa seno se tiileng se hlephe ka ho tshela metsi kapa ho kenya motsoako o itseng. /bon. Hlatsinyane (hla-tsin-ya-ne) /African Stonechat/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang Afrika e ka Borwa mmoho le naha ya Lesotho. Dihlatsinyane/. Hlase (hla-se) /spark/ Leqhome la lelakabe la mollo.

(bap. harm/ Ho utloisa bohloko ka ho etsa diketso tse lematsang mmele. ponahalo ya ho se bontshe botio. Mosuwe a fihla a qhala hlenhlenyane. Hleka ke wena mmelaelloa polaong ya maobane. Dihlenhlenyane/ (bap. lathasela). Hlekehlile (hle-ke-hli-le) // Bokgale ba ho hlekehla. boitlhetlheello). Hlenne (hlen-ne) // Bokgale ba ho hlena. 125 . shapa). Hlekefetsa (hli-ki-fe-tsa) /hurt. off duty/ E kapa ya boemong ba phomolo ka mora mosebetsi. ho tsamaya hanyane ka ho iketla. blaze/ Ho ba kgubedu hoa mollo. kgefutsa. Phehla). (bap. trot/ Ho tsamaya butle ka ho ikonka. Hleka (//) /seemingly/ Eka ho tla. Hlekehla (hli-ki-hla) /shake/ Ho tsitsinya ka sepheo sa ho kopanya motsoako. Hlehla (hle-hla) /to rest. ho bonahala eka ho tla. Hlehleella (hli-hli-el-la) /to overdose/ Ho fa. ho noa kapa ho ja hofeta tekanyo. natha. ho nolofetseng kapa ho hlokang bothata ha ho jewa. Hleka (hle-ka) /arrange. Hlenhlenyane (//) /frivolity/ Boemo ba ketsahalo e hlokang botio. mofuta wa motoho wa mabele o thotseng oo hangata o etsetsoang bana ba banyane. papa e metsi kapa e bonojana haholo. (bap. Mohl. ho hloekisa ka ho tlosa ntho tse sa hlokahaleng. Mohl. ho kganya bokgubedu ba mashala a mollo o tukang. kgefuditse). (bap. (bap. Hlepha (//) /soft pap/ Bohobe ba poone bo bonolo haholo. Hlatsoitsoe (hlats-wits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlatsoa. mohlehlisa). (bap. Hle (hle) /please/ Lentsoe le sebedisoang ho kopa ka boikokobetso. ho hlophisa ka ho beha madulong. ho phomola ka mora mosebetsi. Hlehlile (hle-hli-le) /day off. Hlehla (hle-hla) /stroll. (bap. Hlekehliloe (hle-ke-hli-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlekehla. eo ha e jewa e theohelang ha bonolo mmetsong ka baka la ho hlepha hoa yona. Hlehlisa (hle-hli-sa) /cause to stroll or trot/ Ketsiso ya ho hlehla: ho etsa hore ntho e tsamaye hanyane ka boikonko kapa ntle le ho potlaka. Hlehleellaka (hli-hli-el-la-ka) // Phetako ya ho hlehleella: ho fepa kgafetsa. Hlekehlwa). ya kgefuditseng ka mora ho sebetsa. motsamao wa motho e motenya kapa ya nang le ditho tsa mmele tse tsitsinyehang ha a tsamaya. Hlepha (hlep-ha) // Hoa sejo: ho ba bonolo kapa metsi. ponahalo e kgubedu ya mashala a mollo. (bap. Bokgale ba ho hlehla. injure. Hlekehloa (hle-kehl-wa) // Boetsuwa ba ho hlekehla. Hlentsha (hli-nts-ha) /brighten/ Ketsiso ya ho hlena. Hlenhlenyane (hlen-hlen-ya-ne) /baby porridge/ Motoho wa lesea kapa lekgabunyane. ho tsitsinya mmele kapa ntho e itseng. ketso ya ho bapala. to take a vacation/ Ho ba ntle le mosebetsi kapa ho hula ka thata. tlhepheselo). lephoto).125 Hlatsoitse (hlats-wi-tse) // Bokgale ba ho hlatsoa. ntle le ho phakisa kapa ho potlaka. otla. sort out/ Ho tlosa dintho tse ka etsang bohlasoa. /bon. Hleka o rata basadi hofeta mosadi wa hao. Hlena (hli-na) /of fire: to be bright. o motenya. Hlephella (hlep-hel-la) /to go down loosely/ E koenyehang ha bonolo. Hlephesela (hlep-he-se-la) // Ho tsamaya joalo ka motho ya nang le mmele o mafura. ho utloisa bohkoko ka dipuo tse utloisang pelo bohloko. Hlepheselo (hlep-he-se-law) // Ketso ya ho hlephesela: boemo ba ho tsamaya joalo ka motho ya nang le mmele o mafura. tomotomo). lekgotsa le sa sebedisoeng bakeng sa ho kgotsa. o motenya. Ho iphepa ka ho fetisisa. (mm. motsamao wa motho e motenya kapa ya nang le ditho tsa mmele tse tsitsinyehang ha a tsamaya.

Hlepholo (hlep-hu-law) /extraction/ Ketso ya ho hlephola: ho ntsha karoloana e nyane ho e kgolo ka ho thuba. ho bua ka ho hoelehetsa. Hloa (hl-wa) /climb/ Ho ya ka hodimo ho. ngoatha kapa ho choatla. Hlephotse (hlep-hu-tse) /extracted/ Bokgale ba ho hlephola. ho tsola diaparo. Hloaya (hlwa-ya) /select/ Ho nka ka ho kgetholla. (mm. Hlephoha (help-u-ha) /extractive/ Hoa lejoe kapa ntho e thata: ho tsoa lekumane. Hlobaetswa). ho batla ho tseba ka ho sheba ntho e itseng. noisy/ Ho baka modumo o moholo. Hlwahlwa). (bap. (bap. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. (mm. ho etsa hore mmele o be fela. effectual. Hlodisa (hlu-di-sa) /to help to win/ Ketsiso ya ho hlola: ho baka hore motho a hlole. ho etsa hore motho a tsole kapa a be ntle le diaparo. Hlepholeho). (bap. ho nka e le nngwe hara tse ngata. ho noa joala. tahiloe). (mm. Hlepholeha (hleo-hu-le-ha) /extractable/ E kgonang ho ntshoa karoloaneng ya ntho e kgolo ka ho thuba. abstract/ Ho ntsha karoloana e nyane ho e kgolo ka ho thuba. (bap. Hleutse (hle-u-tse) /drunk/ Boemo ba ho tawa: e tauweng ka mora ho noa joala haholo. matasatasa) (mm. ho tlolela ka hodimo ho. 126 . Hleutse (//) // Bokgale ba ho hleula. ho nka karolo kapa ho etsa ketso e itseng ka sepheo sa ho hlola kapa ho ba mohlodi. look into/ Ho sheba kapa ho nyarela ka sepheo sa ho batlisisa. best/ E matjato kelellong le mmeleng. to be naked/ Ho ntsha seaparo mmeleng. Hlodisa (hlo-di-sa) /enquire into. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. Ho ba boemong ba ho hloka boroko kapa ho kgaleha. Ho se hlothe boroko. Hlephola (hlep-u-ha) /extract. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. Ketsiso ya ho hlobola. Hlodisana (hlu-di-sa-na) /to compete/ Ketsetsano ya ho hlola: ho bapala. Hleula (hle-u-la) /to be drunk with beer/ Ho tawa ke joala. Hlabaelwa). ho sitoa ho kgaleha. e makgatheng a sa tshepiseng ka lebaka la ho etsa diphoso. Hlobaeloa (hlu-ba-e-lwa) // Boetsuwa ba ho hlobaela. Hloahloa (hlwa-hlwa) /active. ngoatha kapa ho choatla. Hlobaetse (hlu-ba-etse) // Bokgale ba ho hlobaela. Hlobaetsoa (hlu-ba-ets-wa) // Boetsuwa ba ho hlabaetsa. ho supa ka ho totobatsa se batloang kapa se kgethoang. E boemong bo sa bontsheng katleho. ho aroha hoa karoloana e nyane ho tsoa ho e kgolo. e mafolofolo mmeleng le bokong. Hlobodisa (hlu-bu-di-sa) /to cause to strip/ Ho etsa hore motho a ntshe seaparo mmeleng. Hlephotsoe (hlep-huts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlephola. Hlobaela (hlu-ba-e-la) /to be sleepless/ Ho felloa ke boroko. Hloboha (hlo-bu-ha) /shed/ Ho lahla mahlaku a sefate nakong ya Lehoetla kapa Mariha. ho kalama. Hlobaetsa (hlu-ba-e-tsa) /pathetic/ Hoa ketsahalo kapa boemo ba motho: e kgathatsang maikutlo ka diketso tse sa tshepiseng katleho.126 Hlephile (hlep-hi-le) /loose/ Ketsahalo le bokgale ba ho hlepha. tauwe. Hlwaya) Hloba (hlu-ba) /to remove feathers/ Ho ntsha masiba a kgoho kapa nonyana. ho etsa lerata. Hlobaetsa (hlu-ba-e-tsa) /to cause to be sleepless/ Ketsetso ya ho hlobaela: ho etsa hore motho a felloe ke boroko. tlhepholo). ketsahalo ya ho hlephola. Hlodia (hlo-di-a) /make noise. ho se kgone ho robala. ho tloha hoa mahlaku a sefate nakong e itseng ya selemo. (bap. Hlobola (hlu-bu-la) /undress. Hlephisa (hlep-hi-sa) /soften. e kgotsheng joala hofeta kamoo ho hlokahalang kateng. ho tlosa ‘tshiba tsa nonyana mmeleng wa yona. lerata). (mm. loosen/ Ketsiso ya ho hlepha. bofeela). ngoatha kapa ho choatla.

makgulo ho psha a matala. kalla). thaba. Palama. Hloelletse (hlwel-le-tse) Bokgale ba ho hloella. ho sosobanya sefahleho ka baka la bohloko bo itseng. Hloele (hlwi-le) // Bokgale ba ho hloa kapa ho hloella. O hloella ntho e emeng joalo ka sefate. jj. Hlohlonetsoe (hlo-hlo-ne-tswe) // Bokgale le boetsuwa ba ho hlohlona. Hloela (hlwe-la) /inspect/ Ho chakela ka sepheo sa ho lekola. letsoapo. Hlwentsha. sekepe. e batlang ho pikitloa ka baka la botsikinyane. Hlohleleditsoe (hlo-hle-le-dits-we) /incited/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlohleletsa. /bon. (bap. hloelletse). bo nang le tatso ya ho butsoa le tokafalo. a tseba ho bina. Hloella (hlwel-la) /climb on/ Ketsahalo ya ho hloa: ho ya ka hodima thaba kapa sefate kapa ntho enngwe le enngwe ya tlhaho. Hlohlelletsa). selomo. Hlohlodingoane (hlo-hlo-ding-wa-ne) /tumble/ Mokgoa wa ho phethola mmele ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. sefofane. Hlohloneloa (hlaw-hlaw-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho hlohlonela. Hloebile (hlwe-bi-le) // Hoa joala: bo bontshang ho butsoa ka baka la ho phophoma makoeba. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a bontshang ho ya ka hodima ho ntho e itseng. hloele). Hlohleleditse (hlo-hle-le-di-tse) /incited. (bap. hloentsa). Mael. e le kgeleke. haholo ho kgena. a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. ho lakatsa ka mokgoa o mobe. selomo. koloi. ho ba boemong ba ho batla ho ingoaya. Hlohlontsha (hlo-hlo-nts-ha) /to cause to itch/ Ketsiso ya ho hlohlona. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle.127 Hloeba (hlwe-ba) (hlweba) /float with foam/ Hoa lekoeba: ho phophoma ka hodimo. tsoheloa. Hloenya (hlwen-ya) // Ho fetola tshobotsi ya sefahleho ka ho e mpefatsa. ntlo. fiela kapa ho phumula. ho etsa hore ho be makgethe ka ho hlatsoa. (bap. ho sosobanya sefahleho ka baka la bohloko bo itseng. Hloekisa (hlwe-ki-sa) /to clean/ Ho tlosa ditshila kapa dithole. Hlohlonne (hle-hlon-ne) // Bokgale ba ho hlohlona. Hlohleletsoa (hlaw-hle-lets-wa) /to be influenced/ Boetsuwa ba ho hlohleletsa. qhangoa). kalama. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Hloekisisa (hlwe-ki-si-sa) /purify/ Ketsisiso ya ho hloekisa. Dihlohlodingoane/ (mm. empa ntho tseo ho uwang ka hodima tsoana ha di tshoane. Papadi ya ho jethema moyeng le ho jethoha ka ho ema ka maoto fatshe. Hlohlolingoane). Hloentsha (hlwe-nts-ha) // Ketsiso ya ho hloenya: ho etsa kapa ho baka ho hloenya: ho baka ho fetola tshobotsi ya sefahleho ka ho e mpefatsa. Hlohla (hlaw-hla) /to fill/ Ho kenya ntho e itseng ka hara mokotla. 127 . ho ba ntle ka ‘baka la ho hlatsoa. matla. jj. O kalama ntho e tsamayang joalo ka pere. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. Hloeka (hlwe-ka) /clean/ Ponahalo ya makgethe. bosio ba tshila. Mohl. influenced/ Bokgale ba ho hlohleletsa. e batlang ho ngoauwa. ho baka hore ketsahalo e itseng e etsahale ka ho jalletsa emong ka dipuo. Tlh. Dia bela dia hloeba. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Hlohleletsa (hlo-hle-le-tsa) /to influence. (bap. Tlhotlheletso) (mm. ho bontsha ho butsoa hoa joala ba Sesotho. ka ho e katela ka bongata hore e tlale haholo. (bap. Hlohlonela (hlaw-hlaw-ne-la) // Ketsahalo kapa ketsetso ya ho hlohlona: ho hlohlona bakeng sa. incite/ Ho etsa hore motho a etse ketso e itseng a sa ikemisetsa. Mael. kapa setshelo. Hlohloneloa (hlaw-hlaw-ne-lwa) /lustfull/ Ho ba le takatso ya thobalano e sa lokang. Ho ba ntle le sekodi kapa tshilafatso. ho batla ho boka. Hlohlona (hlaw-hlaw-na) /itchy/ Ho ba botsikinyane. (mm.

ho etsa hore maikutlo a phahame. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. dihloho/ (bap. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. ( bap. phuwana). Pako ya ho tsitsinyeha hoa ntho e neng e eme. Hloka (hlo-ka) /to need. Hlohonolofatso (hlaw-haw-naw-law-fa-tso) /blessing. ho shoa. Hlohonolofaditse (hlaw-haw-naw-law-fa-di-tse) // Bokgale ba ho hlohonolofatsa. anoint. ho timela kapa ho emisa ho hema. Hlohonolofatsa (hlaw-haw-naw-law-fats-aw) /bless. /bon. kapa se itshetlehileng ka molala. /bon. Ho baka tsitsinyeho. (bap. /bon. Hlohlotso (hlo-hlo-tso) /provocation/ Ketso ya ho hlohlotsa: ho qala ntho ka mokoting ka ho e kgotha ka thupa. Hlohlotsa (hlo-hlo-tsa) /provoke/ Ho qala ntho ka mokoting ka ho e kgotha ka thupa. Mohl. Lentsoe le nepahetseng la puo ya Sesotho ke “tlhotlhora” hofeta “hlohlora”. want/ Ho batla ntho e itseng e hlokahalang bakeng sa ho sebedisoa. benediction/ Ketso ya ho hlohonolofatsa: ho etsa hore motho mmoho le mehopolo. tlhohonolofatso). diketso kapa monahano wa hae o atlehe ka ho bua mantsoe a katleho. (mm. ho etsa hore motho a be le lehlohonolo. Tlhotlhonyo). Hlohonolofatsoa (hlaw-haw-naw-law-fats-wa) // Boetsuwa ba ho hlohonolofatsa. Mael. mokgehlepetsi. Ke hloka chelete haholo. Hlohlora (hlu-hlu-ra) /shake/ Ho tsitsinya ntho ka sepheo sa ho ntsha kapa ho tsholla se ho yona. Hloka (hlo-ka) /to be without/ Ho ba ntle le ntho e itseng. lehata. phatla le ditsebe. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. (bap. (bap. Dihloho/. tlhotlhotso). setho sa mmele se ka hodima molala. Re utloa hothoe o hloka boitshoaro. Mpho ya lehlohonolo. (bap. diketso kapa monahano wa hae o atlehe ka ho bua. ebile e le ka sehlohlolong ha e phatlalatsoa. ho tsitsinya ka matla. bless/ Ketsahalo ya ho hlohonolofatsa kapa ho thola tsohle tse lakatsoang kapa tse labalabeloang. ho fela hoa moya nameng. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. shoa). Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /headline(s)/ Taba e etellang pele. Mohl. Tlh. Hlohonolofaditsoe (hlaw-haw-naw-law-fa-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlohonolofatsa. Dihloho/ Hlohoana (hlo-hwa-na) (hloohoana) (hlowana) // Mofuta wa bokudi o bonahalang haholo ho lesea. Hlokahala (hlo-ka-ha-la) /die/ Hoa motho: ho felloa ke bophelo. 128 . Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /head/ Setho sa mmele se akgang boko. o bakang boemo bo sa tsitsang ba bokahodimo ba hlooho ya lona. jj. tlhotlhora) Tlh. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /leader/ Motho eo eleng yena ya ka sehlohlolong. (bap. seo eleng mmoko taba wa letsatsi. consecrate/ Ho etsa hore motho mmoho le mohopolo. Hlohonolofalo (hlaw-haw-naw-law-fa-law) // Ketso ya ho hlohonolofala: boemo ba ho fumana tsohle tse ntle le tse labalabeloang. ho se be le ntho e batlahalang kapa e labalabeloang. sefahleho).128 Hlohlonya (hlo-hlon-ya) /stir. Hlohlonyo (hlo-hlon-yo) /activation/ Ketso ya ho hlohlonya: ho etsa hore maikutlo a phahame. moriri. motho ya ka hodimo ka boikarabelo. Hangata lentsoe le nepahetseng bakeng sa motho ke ho “hlokahala” ha ka nqe nngwe “shoele” e sebedisoa bakeng sa phoofolo kapa motho ya kgesehang joalo ka tsotsi. activate/ Ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e nyarohe. Hlohonolofala (hlaw-haw-naw-law-fa-la) /to consecrate. Mael. senketse. ho qholotsa ka ho kgotla ka ntho e itseng. ho qholotsa ka ho kgotla ka ntho e itseng. motho ya eteletseng lelapa pele. bokudi bo amang botsitso ba hlooho ya motho. e be o hlokang eng eo re ka o etsetsang yona? O hloka mosadi monna enoa. sekebekoa. sefahleho. tlhohonolofalo).

Hlokometse (hlaw-ko-me-tse) /aware. papadi. Hlokomela (hlaw-kaw-me-la) /care. e shebisisang le ho utloisisa se ka etsahalang. eo eleng yona ya bohlokoa. ho hlokisa thabo moyeng kapa nameng. e malala a laotsoe. Mohl. e sa kgonang ho phethisa se lebeletsoeng ho tsoa ho yona kapa ho yena. Hlolana (hlu-la-na) /disagree between. ho ba ka pele ka ho nepa. kelo-hloko). Tebello e sa tshoaneng ya batho ba babedi kapa ba fetang moo. warn/ Ketsiso ya ho hlokomela: ho fana ka keletso. Hlola (hlaw-la) /create/ Ho tlisa bocha sebupuwa kapa sehlodiloeng. cognizant. ho etsa diketso tse bolelang ho hlaha hoa ntho e itseng. unwanted. eo boteng ba yona bo sa batloeng. cautious/ E sedi. ho fapana ka menahano kapa dipuo. batlahala). ho etsa hore motho a elelloe ketso kapa ketsahalo e itseng. conscious/ E. e sa tloaelehang kapa e kgesehang. unimportant/ E sa batlahaleng. Bokgale ba ho hlokomela. tlhokofalo). Hlola (hlaw-la) /stay/ Ho dula sebakeng se itseng. Hlokolosi (hlo-ko-lo-si) /vigilant. Hloko (hlaw-kaw) /careful. win/ Ho ba mohlodi. ho tsoela pele ka ho etsa ketso kapa ketsahalo e itseng. bosio ba bokgoni kapa ho phomella. Lehola ha le hlokahale mona. ho ba boemong bo hlokang monate. Hlolla (hlawl-la) /to outrage. essential. ho feta bao ho phehisanoang le bona ka ntoa. ho ba leihlo le nchocho. tlhodisano kapa ketso tse itseng. e leihlo le nchocho. Hlola (hlu-la) /defeat. ho se utloane ka tsamaiso kapa tsamaisano mmoho. e bontshang tello. alert. meticulous/ Ho ba hlokolosi kelellong. (bap. indispensable/ E batlahalang bophelong. Hlolehile (hlu-le-hi-le) /unsuccesful/ E sa kgonang ho atleha. puo. ho hanyetsana kapa ho se ye mmoho. Se sa feleng se a hlola: ha ho ketsahalo. Ho ne ho sa hlokahale hore o ahlamise molomo ha kana. hlokometswe). ho sitoa ho phethahatsa.129 Hlokahala (//) /necessary. Ketsetso ya ho hlola. e shoeleng kapa e sa pheleng. ho bopa kapa ho etsa ntho ‘kgetlo la pele. boemo kapa ntho e hlokang pheletso. Ketsetsano ya ho hlola. Hlokahale (hlo-ka-ha-la) /unnesessary. kapa ya makgatheng kapa boemong ba ho elelloa taba. Hlolletse (hlawl-le-tse) // Bokgale ba ho hlolla. nameng kapa kelellong. moyeng kapa mmeleng. Hlokometsoe (hlaw-ko-me-tswe) /protected/ E kapa ya boemong ba ho baballoa: eo tlhokomelo e lebisoang ho yona. puisano kapa ka molaetsa. carefull/ Ho ba boemong ba ho bona le ho sheba ketso kapa ketsahalo e itseng. Hlokomedisa (hlaw-kaw-me-di-sa) /to notice. Hloleha (hlu-le-ha) /unsucceed. Mael. fail/ Ho se kgone ho etsa kapa ho phetha ketso e itseng. Hlokahetse (hlo-ka-he-tse) // Bokgale ba ho hlokahala: e felletsoeng ke bophelo. Che kea utloa. e sa dumelehang. (bap. Hlolana (hlu-la-na) /miscommunicate/ Ho se dumellane ka menahano. Hlolehile (hlu-le-hi-le) // Bokgale ba ho hloleha. eo ho pheloang ka yona. ho shebana le ntho kapa motho ka sepheo sa ho mo tshireletsa kapa ho mo boloka. amongst/ Ho bontsha ho se dumellane. e dulang e itukisitse. ketsahalo kapa boemo bo itseng. to hurt/ Ho utloisa bohloko moyeng. (bap. empa taba ya hao ha e hlokahale. Hlola (hlaw-la) /symbolic/ Ho etsa diketso tse bolelang ho tla hoa ntho e mpe kapa e ntle. (mm. ho mamedisisa se buuwang. baffle/ Hoa ketso: e makatsang. Ho rohakana ha ho hlokahale. Hlokofala (hlu-ku-fa-la) /hurt/ Ho utloa bohloko pelong. 129 . Hlokofatsa (hlu-ku-fa-tsa) /to wound. re batla dipuisono feela mokgatlong mona.

ho hloka monate moyeng. ho hlaha hoa semela mobung ka baka la peo e teng ho ona. Hlomola (hlo-mu-la) /to depress. ho mamela molao le ho bua nnete. ho rata wa heno. Hlometse (hlu-me-tse) /armed/ Bokgale ba ho hlomela. Ho bontsha lerato ka ho bua mantsoe a matle. “to arm”. Hlomphile (hlomp-hi-le) // Bokgale ba ho hlompha. Tlh. Hlomphiloe (hlomp-hi-lwe) // Boetsuwa ba ho hlompha. ho ngatafala hoa leruo la motho. ho ananela taelo ya emong. ho etsa ketso tse lokileng. disconsolate. “ama” eleng sothofatso ya lentsoe la senyesemane. Hlompheha (hlom-pe-ha) /respectful/ Ya kapa e loketsoeng ke tlhompho ka baka la boikokobetso kapa boemo ba yona. Hlolo (//) /type of animal/ Mofuta wa phoofolo?? /bon. Ho tshoara hlolo ka boya: ?? Hlolohela (hlu-lu-he-la) /long. ho mamela batsoadi le batho ba baholo. Ho hloma lehlaka: ho etsa sesupo sa hore ntlong e itseng ho na le ngoana ya sa tsoa tsoala le motsoetse. e hlokang thabo kapa monyaka.130 Hlolletsoe (hlawl-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlolla. Bokgale ba ho hlomoha. ho sareloa kapa ho hloka thabo. ya batlang ho bona motho kapa ntho eo eleng kgale e sa bonoe. Ho ratana ka ho bontshana le ho buelana mantsoe a matle. Hloma (hlu-ma) /to get rich. miss/ Ho hopola motho kapa ketsahalo e itseng. ho se tlole molao. Tlhompheho. Hlomamisa (hlu-ma-mi-sa) /inaugarate/ Ho etsa mokete wa ho beha motho ya itseng maemong a hodimo a borena kapa boetapele. ho se etse boithatelo. ho ananela taelo. (bap. Hlometse (hlo-me-tse) /armed/ E boemong ba dihlomo: e bonahalang ka dibetsa tse ngata tsa ntoa. ho rata wa heno. Ho bontsha mahlomola. hlonama). letshwao le bonthsang boteng ba lekgabunyane le sa tsoa hlaha. Mael. ho se etse boithatelo. Mael. Pulo ya mosebetsi wa ho beha moetapele kapa morena. Hlomela (hlaw-me-la) /to arm. Hloloheloa (hlu-lu-he-lwa) /long for/ Boetsuwa ba ho hlolohela. ponahalo le qalo ya kholo ya semela. Ho na le batho ba sebedisang lentsoe. Hlompha (hlomp-ha) /respect/ Ho bontsha boikokobetso. Hlolohetse (hlu-lu-he-tse) // Bokgale ba ho hlolohela: ya boemong ba ho hopola haholo. Hlomoha (hlo-mu-ha) /sad. 130 . ho hlonamisa pelo. Hlomela (hlu-me-la) /germinate/ Hoa semela: ho bontsha ho mela. Hlolohetsoe (hlu-lu-hets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlolohela: ho ba boemong ba ho batla ho bona motho eo eleng kgale a sa bonoe. poignant/ Ho bontsha ho hlonama. to stress/ Ho utloisa bohloko ka diketso tse itseng. (bap. ho lakatsa ho bona motho eo eleng kgale a sa bonoe. ho etsa ketso tse lokileng. to prosper/ Ho ba le leruo. Ho mpefatsa boemo ba motho emong. tlhompho). e itokiseditseng ntoa le ho hlasela. ho bontsha tabatabelo. ho bea kapa ho tshetleha ntho bokahodimo bo le pontsheng. ho ba le keketseho ya monono le nala. ho eketseha hoa thuo. ditlholo/ Tlh. Ho hlaha mobung. ho se tlole molao. Hlomphana (hlomp-ha-na) /respect each other/ Ketsetsano ya ho hlompha: ho bontsha boikokobetso ho emong. array/ Hoa sebetsa: ho bokella kapa ho nka sebetsa kapa dibetsa tse ngata bakeng sa ntoa. ho mamela batsoadi le batho ba baholo. Hloma (hlu-ma) /bud/ Ho mela hoa peo e jetsoeng. e bontshang tlhonamo kapa masoabi. ho rateha. Hloma (hlaw-ma) // Ho tsetela thupa mobung kapa nthong e itseng ka ho hlahisa bokahodimo ba yona. Hlomohile (hlo-mo-hi-le) /sad/ E bontshang ho se thabe. boitlhompho. Batho babang ba bitsa phoofolo ena “tlholo”. equip. ho hlonamisa ka diketso tse sa rateheng.

misfiling/ Ketso ya ho hlopholla: ho etsolla se hlophisitsoeng kapa se lokisitsoeng. a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. Hlorela (hlaw-re-la) /long for/ Ketsetso ya ho hlora: ho hlora bakeng sa. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. Hlonchoa (hlon-chwa) (hlontjhwa) /respected. tse tsoileng tseleng. Hlopha (hlup-ha) /to irk. ho lahleheloa ke ho tsheha. a hloke monyaka. ho futsaneha. ho beha ka lenane kapa ka tlhatlhamano e makgethe. a tseba ho bina. Hlopholla (hlop-hul-la) /dismantle. ho ba mofutsana. (bap. Mael. ho ba mofutsana. phatla le ditsebe. tlhopollo). kgahlanong le. matla. Hlophehisoa (hlu-pe-hi-swa) // Boetsuwa ba ho hlopheha. Hloko). ho beha ka lenane kapa ka tlhatlhamano e makgethe. ho hula ka thata. 131 . Hlophollo (hlop-hul-law) /dismantling. Ketsiso ya ho hlopheha. ho hloka monate wa ho tsheha. (mm. ho hloka motlotlo. (bap. Mael. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Hlonama (hlu-na-ma) /sad/ Ho lahleheloa ke thabo. ho se be le monate pelong. to file/ Ketsiso ya ho hlopha: ho lokisa ka tatellano. ho tena maikutlo a motho. setho sa mmele se ka hodima molala. Hlophisitse (hlo-phi-si-tse) /arranged/ Bokgale ba ho hlophisa. ho hloka monyaka. Hlophehile (hlu-phe-hi-le) // Bokgale ba ho hlopheha. ho sisa pelo. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. Hlonamisa (hlu-na-mi-sa) /sadden/ Ketsiso ya ho hlonama: ho baka hore motho a lahleheloe ke thabo. (bap. sefahleho. hlonamela). trouble/ Ho tshoenya ka diketso. ho se be le monate pelong. ho mamedisisa le ho utloisisisa. makgulo ho psha a matala. e le kgeleke. Hlora (hlaw-ra) /sad/ Ho hloka monyaka. Mael. (mm. ho latella ka makgetlo a mangata. misfile/ Ketsollo ya ho hlopha: ho etsolla se hlophisitsoeng kapa se lokisitsoeng. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. ho dula molaleng. ho ba tsebe lethoethoe. lehata. Hlophisa (hlo-pi-sa) /to arrange.131 Hlomphisa (hlomp-hi-sa) // Ketsiso ya ho hlompha: ho etsa hore motho a hlomphe. Hlopha (hlawp-ha) /arrange. Hlopheha (hlup-he-ha) /to be poor/ Ho hloka ntho tse hlokahalang bophelong. kapa se itshetlehileng ka molala. to make ready. senketse. Hlophehile (hlu-phe-hi-le) /poor/ Ho ba boemong ba ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. (bap. Hlophisoa (hlo-phi-swa) /arranged/ Boesuwa ba ho hlophisa. Dia bela dia hloeba. ho ba mofumanehi. honoured/ Boetsuwa ba ho hlompha. Hlooho (hlaw-haw) (hloho) /head/ Setho sa mmele se akgang boko. park/ Ho lokisa ka tatellano. sefahleho). Tlhonamo). Lentsoe le nepahetseng ke “tlhopollo” hofeta “hlophollo”. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. Hloname (hlu-na-me) /sad/ Bokgale ba ho hlonama: ya hlokang thabo ka lebaka la ho utloa bohloko pelong. ho etsa hore motho a hlophehe. /bon. Hlooko (hlaw-aw-kaw) /careful/ Ho ba leihlo le nchocho. Hlophisitsoe (hlo-phi-si-tswe) /organised/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlophisa. dihloho/ (bap. moriri. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. Hlophehisa (hlu-pe-hi-sa) /impoverish/ Ho etsa hore motho a futsanehe. Tlhomphollo). Hlophisetsa (hlo-pi-se-tsa) /to prepare/ Ketsetso ya ho hlopha. ho sisa pelo. Hlompholla (hlom-pul-la) /disrespect/ Ketsollo ya ho hlompha: ho bontsha tello ka ho etsa diketso tse mpe. tena). ho futsanehisa.

132

Hlorile (hlo-ri-le) /sad/ Ho ba boemong ba ho hloka monyaka; ho lahleheloa ke ho tsheha; ho hloka monate wa ho tsheha; ho hloka motlotlo. Hlorisa (hlo-ri-sa) /persecute/ Ho sotla motho ka ho mo phedisa ha bohloko; ho mo kgakgatha, ho mo otla, ho mo jarisa moroalo o boima kapa ho etsisa ketso tsohle tse mpe tse boima. Hlorisitse (hlo-ri-si-tse) /persecuted/ Bokgale ba ho hlorisa. Hlorisitsoe (hlo-ri-si-tswe) /persecuted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlorisa. Hloro (hlaw-raw) /pinnacle, apex/ Qhoweng ya thaba kapa moaho; qetellong ya bophahamo ba thaba, moaho kapa ntho e phahameng haholo. (bap. tlhoro). Hlotha (hlu-ta) // Ho ntsha masiba kgohong kapa nonyaneng; ho hlokisa masiba ka ho a poma. (bap. hloba). Hlothaka (hlu-ta-ka) // Phethako ya ho hlotha. Hlotheha (hlu-te-ha) // Ketsahalo ya ho hlotha: ho tsoa masiba ntle le ho a ntsha; ho lahleheloa ke masiba. Hlothile (hlu-thi-le) // Bokgale ba ho hlotha. Hlothola (hlu-tu-la) /clutch, grip, seize/ Ho nka ka ho phamola; ho nka hampe ka ho hula matsohong a motho emong; ho nka ntle le tumello. Hlotholaka (hlu-tu-la-ka) // Phetako ya ho hlothola. Hlotsa (hlo-tsa) /limping/ Ho tsamaya ka ho qhiletsa; ho bontsha temalo motsamaong; ho qhuqha mohatong. Ho se tsamaye hantle ka baka la ho lemala. Hlotse (hlu-tsi) /irreparable, incurable, irremediable/ E sa lokiseheng; e kekeng ya loka; e hlolehang ho fola kapa ho loka. E boemong bo thata ba ho lokiseha. (bap. baehlotse). Hlotse (hlu-tsi) // Bokgale ba ho hlola. Hlotse (hlaw-tse) /Leribe town in Lesotho/ Enngwe ya ditoropo tsa setereke sa Leribe e naheng ya Lesotho e mahareng a setereke sa Berea le Butha-Buthe. Hlotsisa (hlo-tsi-sa) /to limb/ Ketsiso ya ho hlotsa. Ho qhiledisa. Hlotsoe (hluts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlola. Hloya (hlo-ya) /hate/ Ho hloka lerato. Ho se rate motho kapa ntho e itseng. Ho bontsha bobe kapa tlhokeho ya mosa kgahlanong le motho kapa ntho. Ho (hu) /to/ Mohl. Lentsoe le etsang hore leetsi ebe lereho kapa lebitso; lentsoe le tlang pele ho leetsi ho hlalosisa se etsahalang kapa ho hlalosa ketsahalo. Ho tsamaya. Ho bua. Ho thola feela ntle le lebaka. Ho ngangisana ka puo ya Sesotho lolololo. Ho (hu) /by/ Mohl. O tsamaya ka ho noanya. O bua ka ho kenya ditlhapa tse tshabehang. Ke phela ka ho thusoa. Ho (ho) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. (bap. hoane). Ho (ho) /exclamation: stop it! Wait!/ Lekgotsa le laelang ho emisa kapa ho kgina. Hoa (hwa) (hwa) /of/ Ya motho kapa ntho e itseng. Seemedi se bontshang thuo ka ho supa seo eleng sa mmuwi kapa mmuwiswa. Mohl. Ho ke hoa mang? Che, ke hoa ka. Hoaka (hwa-ka) /mine/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa hoo eleng hoa moetsi kapa mmuwi. Hoo eleng hoa nna. Hoo ho leng boikarabelong baka. (mm. Hwaka). Hoama (hwa-ma) /of oil: solidify/ Ho thatafala hoa ntho e mafura. (bap. qhibidiha). Hoamisa (hwa-mi-sa) /to solidify/ Ho etsa hore mafura a thatafale. Hoamisitse (hwa-mi-si-tse) // Bokgale ba ho hoama. Hoamisitsoe (hwa-mi-sits-we) // Boetsuwa ba ho hoamisa. Hoamme (hwam-me) // Hoa mafura: a thatafetseng; a tiileng kamora ho hatsela. Hoane (hwa-ni) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. (mm. Hwane). Hoanene (hwa-ni-ni) /that one over there/ Lesupi le bontshang ntho e hojana ka ho toboketsa. (mm. Hwanene).

132

133

Hoanta (hwa-nta) /march, rush, haste, hurry/ Ho tsamaya ka potlako le boikonko; ho tsamaya ka motsamao o hlophisitsoeng joalo ka wa sesole. (mm. Hwanta). Hoantaka (hwa-nta-ka) // Ho tsamaya ka boikonko. Phetako ya ho hoanta. Hoatalla (hwa-tal-la) /persue/ Ho latella ka sekgahla. Ho sala morao ka ho batlisisa se itseng; ho latellisa ka ho botsa dipotso tse latellanang. (mm. Hwatalla). Hoatallela (hwa-tal-le-la) /persue repeatly/ Ho sala morao ka mokgoa oseng motle. Hoayahoaya (hwa-ya-hwa-ya) /internal discomfort/ Ho se be monate ka maleng ka baka la sejo kapa seno se itseng se bakang lesokolla kapa bohloko bo itseng; lekukuno le utloahalang karolong enngwe ya mmele. (mm. Hwayahwaya, hoaeahoaea). Hoba (hu-ba) /because/ Ka lebaka la; ka mora ketsahalo e itseng. Mohl. O na le lehloyo hoba re nyatsa mekgoa ya hae. Re a lla Hoba re utloile ka lefu la hae. O keke wa lematsa kgarebe hoba fela o batla ho kgaohana le wena. Hoba (hu-ba) /after/ Ka mora hore. Mohl. Hoba re tsamaye, ba sala ba tsheha. Hoba (hu-ba) /brink of boiling point/ Ho ba makgatheng a ho bela hoa metsi; ho etsa modumo wa metsi a batlang ho bela. Hobane (hu-ba-ne) /because/ Ka lebaka la; lebakeng la; ka hore ho le joang? ho araba potso kapa lentsoe “hobaneng”. Mohl. Hobaneng o rata leshano tje? Hobane ke tshaba ho bua nnete. Hobaneng o le motenya hakana? Hobane ke ja haholo. Hobaneng (hu-ba-ne-ng) /why/ Ka lebaka lefeng? lebakeng lefe? Ho araba potso kapa lentsoe “hobane”. Mohl. Hobaneng o rata leshano tje? Hobane ke tshaba ho bua nnete. Hobaneng o le motenya hakana? Hobane ke ja haholo. Hobe (ho-be) /so that, in order to/ Hore ho be ka tsela e itseng. Mohl. Re batla hore hobe monate mona lapeng. Tlh. Hangata lentsoe lena “hobe” le ya arohangoa, ho be. Empa ho molemo ho le kopanya ho phema pherekano ya ho hlalosa mantsoe “ho” mmoho le “be” a arohane. Hobe (hu-bi) /bad/ Hoa boemo: bo hlokang monate kapa botle; bo sa kgahliseng; ho hlokahala hoa monate kapa botle. Mohl. Ho hobe ntja di neka maloala. Ho hobe haholo hobanepula e na ka sefako. Hobela (hu-be-la) /dance/ Ho fochosela ka ho phahamisa maoto; ho etsa motjeko wa setho wa banna ba Basotho. (bap. mohobelo). Hobela (//) /batter, cane, thwack/ Ho natha ka phafa kapa ka kubu; ho mamola ka kubu kapa phafa. (bap. otla, shapa). Hobula (ho-bu-la) /bark/ Hoa ntja: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. bohola). Hobutse (ho-bu-tse) /barked/ Bokgale ba ho hobula. Tem. Bongata ba Basotho ba re lentsoe le nepahetseng haholo ke “bohola” le “bohotse” hofeta “hobutse” le “hobula”. Hochang (ho-cha-ng) /fellow, chap, guy, bloke/ Motho eo ho buuwang ka yena ha a etsa ketso e kgethehileng; motho, haholo e motona, ha ho hlalosoa seo a se etsang se itseng ka tsela ya bosoasoi. /bon. Bachang/ Tlh. Le ha lentsoe lena “hochang” le utloahala joalo ka mantsoe a mabedi eleng “ho” le “chang”, ho molemo ho le sebedisa le kopane ho fana ka moelelo o utloahalang. (bap. moeka). Mohl. Hochang ha ho utloisisi hore seo a se etsang ha se ya loka. Ke ha hochang ho mo tsipa ka lenala. Hodima (hu-di-ma) /on top of/ Ka nqa ya sebaka se phahameng; moo ho phahameng; ka nqa e hodimo ya lehlakore; lelatodi la tlasa. Hodimo (hu-di-mu) /high/ Bophahamong kapa moo mahlo a lelalang ha a tadima; sebakeng kapa lehlakoreng le phahameng. Mael. Ho ya le kgongoana hodimo: ho itebala kapa ho lebala ka se kotsi se ka etsahalang. Mael. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe.

133

134

Hodimo (hu-di-mu) /up/ Nqa ya sebaka se phahameng; lehlakoreng le yang bophahamong ntle le tlase. Mael. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Hodisa (hu-di-sa) /enlarge, extand, expand/ Ho eketsa boholo, bophara, botenya kapa bolelele; ho etsa hore ntho e be kgolo. Hodisa (//) /raise/ Ho kokomosa hlama kapa sejo se itseng; ho eketsa boholo. Hoeba (hwe-ba) /trade/ Ho sebetsana le tsa kgoebo; ho etsa mosebetsi wa ho reka le ho rekisa; ho etsa mosebetsi wa mohoebi. (mm. hweba). Hoebisa (hwe-bi-sa /trade in/ Ketsiso ya ho hoeba: ho rekisa le ho reka. Hoechetsa (hwe-che-tsa) /murmur, whisper/ Ho bua ka ho etsa modumo o sa utloahaleng; ho buela fatshe ka lentsoe le tlase. (mm. Hwetjhetsa). Hoeela (haw-ye-la) (hweela) /mate: of animals/ Ho kotana hoa diphoofolo; ho bokana kapa ho kopana ka ho emarisana hoa diphoofolo. (bap. hoela). Hoehla (hwe-hla) /wave hand/ Ho phahamisetsa letsoho ka sepheo sa ho dumedisa kapa ho bitsa motho ya hojana. (mm. Hwehla). Hoela (hwe-la) /of animals: to mate/ Ho kotana hoa diphoofolo ho bakoang ke ho palesa hoa e tshehadi. (mm. hwela) Tlh. Mmadi a ele hloko hore mantsoe, “hoela” (hoeela) le “hohela” a na le meelelo e fapaneng. Hoelehetsa (hwe-le-he-tsa) /yell, shout/ Ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng; ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Hoeleketsa (hwe-le-ke-tsa) /stammer, stumble/ Ho bua ka tsela e sa hlakang ka baka la bokudi bo itseng; ho bua joalo ka lehoeleketsi kapa lehoelea. (bap. lehoelea). Hoeleketso (hwe-le-ke-tso) /stammering, stumbling/ Ketso ya ho hoeleketsa: ho bua ka tsela e sa hlakang ka baka la bokudi bo itseng; ho bua joalo ka lehoeleketsi kapa lehoelea. (bap. lehoeleketsi). Hoeletsa (hwe-le-tsa) (hoelehetsa) /yell, shout/ Ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng; ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Hoeloa (hwe-lwa) // Boetsuwa ba ho hoela. (mm. hweelwa). Hoerea (hwe-ri-a) /to disagree, quarrel, wrangle/ Ho hanyetsana: ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. (bap. ngangisana) Hoereana (hwe-ri-ana) /disagree, quarrel, wrangle/ Ketsetsano ya ho hoerea: ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. Hoereano (hwe-ri-a-naw) /disagreement, wrangling/ Ketso ya ho hoereana: boemo ba ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. Hoeso (hwe-su) /my thing/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa hore ntho ke ya mmuwi kapa moetsi; ntho eo eleng ya mmuwi kapa moetsi. (mm. hweso). Hoetla (hwe-tla) (hwetla) /autumn/ Nako ya selemo e tlang ka mora Lehlabula pele ho Mariha; nako ya selemo e qalang ka kgoedi ya Tlhakubele hofihlela ka kgoedi ya Motsheanong ka boroa ba lefatshe. (bap. lehlabula, mariha, selemo). (mm. hwetla). Hoetse (hwe-tse) // Bokgale ba ho hoela. Hoetsoe (hwe-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hoela. Hofe (ho-fe) /which one/ Lebotsa le bontshang ho batla ho tseba ka ho qolla ntho eo ho buuwang ka yona. Mohl. Ke hofe hona ho? O batla hofe? Hofeng (ho-fe-ng) /which one/ Lebotsa le bontshang ho batla ho tseba ka ho qolla ntho eo ho buang ka yona ka ho toboketsa. Mohl. Ke hofeng hona ho? O batla hofeng? O bua ka hofeng? Hofeta (hu-fe-ta) /more than/ Ka tsela e ka hodimo ho enngwe; ka tsela kapa mokgoa o motle kapa o mobe ha ho bapisoa le omong o boleloang. Tem. Lentsoe

134

135

lena, “hofeta” le utlohala joalo ka karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho feta”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho qoba pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “feta” le ikemetse. Empa moo le sebedisoang leleleng ke ha le hlalosa motsamao joalo ka ha re ka re: “a feta pela sefate”. “A feta ho se ya mmonang”. Mona lentsoe lena le hlalosa ho tlohela ka morao; ho matha haholo ka sepheo sa ho feta motho kapa ntho. (bap. feta). Hofihlela (ho-fi-hle-la) /untill, till/ Ka nako e hlalosoang ka mora potso; ka nako e boleloang ka ho hlalosa. Tem. Lentsoe lena, “hofihlela” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho fihlela”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho qoba pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “fihlela” le ikemetse. (sheb. fihlela bakeng sa tshebediso). Hofola (hu-fu-la) /pull roughly/ Ho hula ha bohloko ka thata; ho hula ntle le qenehelo ka ho utloisa bohloko. (bap. tsukutla, hulaka). Hofolaka (hu-fu-la-ka) // Phetako ya ho hofola: ho hofola ha ngata. Hofotse (hu-fu-tse) // Bokgale ba ho hofola. Hofotsoe (hu-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hofola. Hoha (ho-ha) /hi, hello! Hola!/ Tumediso kapa tumedisano ya banna; lekgotsa le sebedisoang ho dumedisa motho e motona. Mohl. Hoha monna heso!! Hohang (ho-ha-ng) /of course no!/ Lekgotsa le bontshang khanyetso kapa ho se dumella le ketso kapa ketsahalo e itseng. (bap. Lekgale) Mohl. Nkekebe ka tsamaya hohang! Che, hohang ha ho joalo! Hohela (haw-he-la) /attract, attractive/ Ho nkeha kapa ho bitsa ka baka la chebahalo e ntle; ho kgahla leihlo; ho ba le chebeho e ntle. (bap. hoeela). Hohetse (ho-he-tse) // Bokgale ba ho hohela. Hohetsoe (ho-he-tswe) /attracted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hohela. Hohla (hu-hla) /abrase/ Ho etsa hore ntho e mahoashe e be boreledi; ho tlosa lerole kapa dithole nthong e itseng ka ho e otlanya le lebota. Ho sebedisa sefalo ho tlosa mahoashe. Hohla (//) /thwack/ Ho shapa kapa ho natha ka ho kopanya le mabota. Hohle (ho-hle) /everywhere/ Sebakeng sohle; kae le kae moo mahlo a finyellang teng; sebaka ka botlalo le bophara ba sona. (bap. kae-kapa-kae). Hohle-hohle (//) /everywhere/ Sebakeng sohle; kae le kae moo mahlo a finyellang teng; sebaka ka botlalo le bophara ba sona. (bap. kae-kapa-kae). Hohlehohle (ho-hle-ho-hle) /by all means/ Ka tsela yohle eo ho kgonahalang ka yona; ka mekgoa yohle e teng. Mohl. O tlamehile ho fihla ka hohlehohle! Hohola (hu-hu-la) /erode/ Hoa mobu: ho nkoa ke metsi kapa moya nakong tsa pula ya sekgohola le moya o mongata; ho tsamaisa mobu le metsi kapa moya; ho nkoa ke metsi . (bap. kgohola). Hohola (hu-hu-la) /eradicate, efface, root out/ Ho tlosa ka sefefo; ho fedisa ka sekgohola; ho ntsha kapa ho timetsa ka sefefo. Hoholeha (hu-hu-le-ha) /effaceble/ Ketsahalo ya ho hohola: ka tsela ya ho tsamaisa mobu le metsi kapa moya; ho nkoa ke metsi. Hoholella (hu-hu-lel-la) /efface with/ Ho hohola mmoho le; ho nkoa hoa mobu ke metsi kapa moya mmoho le. Hohong (ho-hu-ng) /another one/ Seemedi se bontshang ntho ka ho e qolla hara tse ding. (bap. Emong, babang, tseding, enngwe, lethonyana). Hoja (ho-ja) /if/ Ebang ka; ebang wa, ebang ra; ebang tsa; ebang ya. (bap. ebang) Hojana (hu-ja-na) /further/ Hole hanyane; bohole bo fetang bo tloaelehileng.

135

136

Hojane (ho-ja-ni) only if/ Ebang ke ile ka; ebang o ile wa, ebang re ile ra; ebang di ile tsa; ebang e ile ya (bap. ebang). Hojaneng (ho-ja-ni-ng) /only if/ Ebang ke ile ka; ebang o ile wa, ebang re ile ra; ebang di ile tsa; ebang e ile ya (bap. ebanyaneng). Hoka (hu-ka) /connect/ Ho kopanya ntho kapa sebaka le; ho etsa hore ntho di kopane; ho etsa hore dintho di be mmoho. Hokae (hu-ka-e) /where/ Lesupa le bontshang sebaka ka ho botsa; lentsoe le batlang ho tseba sebaka. Mohl. O ya hokae ha o tloha mo? Ke motho wa hokae eo? Hokahana (hu-ka-ha-na) // Ketsahalo ya ho hokahanya. Hokahantse (hu-ka-han-tse) // Bokgale ba ho hokahanya. Hokahantsoe (hu-ka-hants-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hokahanya. Hokahanya (hu-ka-han-ya) /amalgamate, combine, connect/ Ho etsa hore dibaka di kopane; ho etsa hore dintho tse itseng di be mmoho tlasa taolo e le nngwe. Ho etsa hore bongata e be bonngwe. (bap. kopanya). Hoki (ho-ki) /pig/ E nngwe ya diphoofolo tsa hae eo hangata e bang tenya, e jang dimela kapa nama, ebile e le bohlasoa haholo. /bon. dihoki/ (bap. kolobe). Hoko (ho-ko) /pig-sty/ Ntlo ya hoki; lahae la kolobe; moaho wa fariki. Hola (hu-la) /grow/ Ho eketseha hoa mmele ka bolelele kapa botenya; ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng. Hola (ho-la) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hole; lentsoe le supang ntho e hole. (bap. hoane). Hole (hu-le) /far away, distance/ Sebaka seo ho nkoang nako e telele ha ho uwa ho sona; sebaka seo seseng haufi kapa haufinyana. Holea (hu-le-a) /to tie an animal/ Ho tlama ka thapo, ketane kapa ropo; ho tlama ntho, motho kapa phoofolo hore e se balehe. (mm. Kholeo). Holea (hu-le-a) /enslave/ Ho etsa hore motho e be lekgoba; ho etsa hore motho a be ditlamong kapa chankaneng; ho etsa hore ntho kapa motho a se lokolohe, itaole kapa a se ipusi. (bap. kgolehong) (mm. Kholeo, kholehong). Holeng (hu-li-ng) /that is, the way that is/ Ka tsela eo ntho, ketso, mokgoa, tlhaloso kapa boemo bo etsahalang ka teng. Mohl. Ka tsela eo holeng thata ka yona. Ka tsela eo holeng hole ka teng ha ke bone hore ke tla fihla. (bap. oleng, seleng). Holo (haw-law) /hall/ Moaho o moholo oo ho etsetsoang mokete o itseng teng. Holoba (haw-law-ba) /creep/ Ho tsamaya joalo ka ntho e hlokang maoto; ho hosha ka mpa fatshe. (bap. hahaba, kgasa, huhuba). Holobela (haw-law-be-la) /creep towards/ Ketsetso ya ho holoba. Holobile (ho-lo-bi-le) // Bokgale ba ho holoba. Holobisa (ho-lo-bi-sa) /to creep down/ Ketsiso ya ho holoba. Holobisoa (ho-lo-bi-swa) // Boetsuwa ba ho holoba. Holofaditse (haw-law-fa-di-tse) /crippled/ Bokgale ba ho holofatsa. Holofaditsoe (haw-law-fa-di-tswe) /crippled/ Boetsuwa le bokgale ba ho holofatsa. Holofala (haw-law-fa-la) /crippled/ Ho se tsebe ho sebedisa setho kapa ditho tse itseng tsa mmele ka baka la kotsi; ho hloleha ho sebedisa ditho tsa mmele ka baka la temalo ya boko kapa bokudi bo itseng. Holofatsa (haw-law-fa-tsa) /to cripple/ Ho etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele, kapa kelello ka baka la bokudi, temalo kapa kotsi e itseng. Holofatsoa (haw-law-fa-tswa) /crippled/ Boetsuwa ba ho holofatsa. Holofetse (haw-law-fe-tse) /crippled/ E boemong ba kholofalo: e sebopehong se sa kgoneng ho sebedisa setho kapa ditho tse ding tsa mmele ka lebaka la ho lemala kapa ho tsoa kotsi. (bap. omelletse, kokobane).

136

137

Homa (hu-ma) // Ho kuta moriri hanyane; ho poma moriri kapa boya ka hodimo feela; ho se kutisisi moriri. Homa (hu-ma) // Ho etsa eka o shapa motho ka ntho e itseng empa hose joalo; ho etsa eka ntho e itseng e ya otloa empa ho se joalo. Homahoma (hu-ma-hu-ma) // Phethako ya ho homa: ho etsa, ka makgetlo, eka o shapa motho ka ntho e itseng empa hose joalo. Homela (hu-me-la) // Ho apareloa ke bohome: ho potapotoa ke peo ya semela se homelang. (bap. bohome). Homeloa (hu-me-lwa) // Boetsuwa ba ho homela. Hometse (hu-me-tse) // Bokgale ba ho homela. Hometsoe (hu-mets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho homela. Homme (hum-me) /consequently/ Ka hoo; ka baka leo kapa ketsahalo eo. Hommeng (hum-ming) /consequently/ Ka hoo; ka baka leo kapa ketsahalo eo. Homohomo (haw-maw-haw-maw) /confabulate, confabulation/ ho ba le puo kapa puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Mohl. Ha re ke re re homohomo nna le wena. (bap. lehomohomo). Homohomotha (haw-maw-haw-mut-ha) /to confabulate/ Ho bua le motho kapa ho ba le puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Homohomotho (haw-maw-haw-mut-haw) /confabulation/ Ketso ya ho homohomotha: puisano e hlokang botio; puo ya bosoasoi. Homohomotsa (haw-maw-haw-maw-tsa) (confabulate) Ho bua le motho kapa ho ba le puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Homohomotso (haw-maw-haw-maw-tso) (confabulation) Ketso ya ho homohomotsa kapa ho ba le puisano e hlokang botio. Homotha (hu-mu-ta) /chat/ Ho bua le motho emong ka thoko ho kopano; ho bua thoko ho sehlopha kapa kopano. (bap. lehomohomo). Homotho (haw-mut-haw) /chatting/ Puisano kapa puo ka thoko ho kopano kapa sehlopha sa batho. (bap. lehomohomo) . Hona (ho-na) /this one/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyana; lentsoe le supang ntho e haufinyana. (bap. hoane, hola) Mohl. Ke batla hona ho hotlenyana. Hona (haw-na) /this/ Mohl. Hona ho batla ho lokisoa. Hona ho monate. Hona (hu-na) /there is, are/ Lentsoe le supang le ho bontsha ho teng, se teng, ba teng kapa tse teng, Mohl. Hona le monyenyetsi wa hore sefefo se tla kgutla. Hona le puo e itseng. Hona le batho ba ratang ho etsa ngangisano ka puo ya Sesotho. Honajoale (haw-na-jwa-le) /now/ Ka sona sebaka sena; ka nako yona ena; ntle le kgale kapa hosane; eseng maobane kapa kamoso. (bap. hanghang, hajoale, nengneng, neng-kapa-neng) (mm. Honajwale). Honana (ho-na-na) /this one here/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyana ka ho toboketsa; lentsoe le supang ntho e haufinyana ka ho toboketsa. Honela (ho-ne-la) /giant/ Motho ya mmele o moholo, o phahameng, o nang le ditshika tse kgolo, ebile o le matla haholo; motho ya nang le matla a maholo a mmele; lekejakejane la motho. (bap. senatla). Honeneng (hu-ni-ni-ng) /untill when/ Ho fihlela neng; keneneng. (bap. Keneneng). Honeng (hu-ni-ng) /how long, untill when/ Ho fihlela neng. (bap. keneng). Hong (hu-ng) /what thing/ Lebotsa le botsang ka ho qolla diemedi kapa lesupa joalo ka hona, hono, jj. Mohl. Ke hong hoo? Hoo ba buang ka hona ke hong? Hong (hu-ng) /coincidental, coincidence, happening same time/ Ka nako e le nngwe; ka nako e tshoanang.Tsela eo diketsahalo kapa ketso e etsahalang ka nako e le nngwe. Ho etsahala ka nako e le nngwe. (bap. sehong).

137

138

Hono (ho-nu) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. Honohela (hu-nu-he-la) /to envy/ Ho bontsha maikutlo a lehloyo la ho se kgotsofale ke ketso e itseng e amanang le lerato la yona. Honono (ho-nu-nu) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana ka ho toboketsa. Honya (hon-ya) // Ho kenya ntho e motsu leihlong ka sepheo sa ho le ntsha. Honye (hon-ye) /exclamation: inside it goes!/ Lekgotsa le bontshang ho nyamela kapa ho honyela ka potlako. Honyela (hon-ye-la) /shrinking, to contract/ Ho etsa hore ntho e be nyane ka sebopeho; ho nyenyefatsa ka tsela e itseng. Honyella (hon-yel-la) /hide/ Ho ipata kgocheletsaneng; ho tshirela ka morao ho ntho e itseng; ho se bonahale nakoana. Honyellisa (hon-yel-li-sa) // Ketsiso ya ho honyella. Honyetsa (hon-ye-tsa) /to shrink/ Ho etsa hore ntho ebe nyane; ho nyenyefatsa. Honyetso (hon-ye-tso) /shrinkage/ Ketso ya ho honyetsa: ho etsa hore ntho ebe nyane kapa e nyenyefale. (bap. khonyetso). Hopola (hu-pu-la) /remember/ Ho tlisa kelellong; ho etsa hore ketso kapa ketsahalo e se lebalehe; ho beha monahanong. Ho kgutlisa monahano wa ketsahalo ya pejana. Hopola (hu-pu-la) /commemorate/ Ho etsa sehopotso sa ketsahalo ekileng ya etsahala kgale; ho tlisa bocha pale e etsahetseng kgale. (bap. Sehopotso, khopolo). Hopotsa (hu-pu-tsa) /remind/ Ketsiso ya ho hopola: ho etsa hore motho a hopole. Hora (haw-ra) /an hour/ Metsotso e mashome a tsheletseng; metsotsoana e dikete tse tharo le makgolo a tsheletseng. /bon. dihora/. Hora (//) // Ho tlosa masalla a dijo, pitseng kapa sejaneng, ka letsoho kapa ntho e itseng. ho fatuka bohlasoa. Hore (hu-ri) /so that/ Ka tsela e tla lebisa ketsahalong enngwe e itseng; ka mokgoa o tla baka ketsahalo enngwe e boleloang. Mohl. Hore o tsebe ho atleha, o tlameha hore o ithute haholo. Hore o seke wa lemala, o tlameha ho itlhokomela. Hore (//) /that explains the reason/ Se hlalosang seo ho buang ka sona; se bolelang ntho e etsahalang kapa seo ho buuwang ka sona. Mohl. Ho etsa hore mollo o tuke. Ho etsa hore ntho di loke. Ho bua hore ho kgaowe moo ho kgoehlang. Ho bina hore lentsoe le che kapa le fele. Horeng (hu-ri-ng) /why/ Lebotsa le batlang ho tseba lebaka leo ntho e etsahalang ka lona; lentsoe le sebedisoang ho batla ho tseba lebaka la ketsahalo kapa ketso. Ka lebaka lefeng? lebakeng lefe? Mohl. Horeng wena o re sia? Tem. Hangata Basotho ba Borwa ha ba sebedise lentsoe lena “horeng” empa ba kgetha lentsoe “hobaneng”. Horisa (ho-ri-sa) /to remove remnants, efface/ Ketsiso ya ho hora: ho tlosa masalla a dijo, pitseng kapa sejaneng, ka letsoho kapa ntho e itseng. Horoto (haw-raw-taw) // Lerapo kapa lesela le thata le sebedisoang ho tshehetsa sale ho potoloha mpa ya pitsi e qhanehoang e tlo kalangoa. /bon. dihoroto/. Horula (ho-ru-la /to drain/ Ho tlosa masalla a metsi kapa ntho e metsi ka hara pitsa kapa setshelo; ho metsa se salletseng ka setshelong ka letsoho kapa ntho e itseng. Horuloa (ho-ru-lwa) /drained/ Boetsuwa ba ho horula. Horutse (ho-ru-tse) /drained/ Bokgale ba ho horula. Horutsoe (ho-ru-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho horula. Hosa (ho-sa) /sillyness/ Ho etsa ketso tse mpe; ho bua dipuo tse tshabehang; ho hloka boitshoaro bo botle. Tlh. lentsoe lena le utloahala joalo ka popo ya mantsoe a mabedi eleng “ho” le “sa”. (bap. sele).

138

139

Hosane (hu-sa-ni) /tommorow/ Letsatsi le latelang la kajeno; letsatsi le tlang ha ho fela la kajeno; kamoso. Hosanna (ho-san-na) /hosanna/ Mohoo o moholo wa ho rorisa Modimo kapa Morena Jesu; pina ya thoriso e binoang ka modumo o moholo. /bon. Dihosanna/. Hosasa (ho-sa-ni) /tommorow/ Letsatsi le latelang la kajeno; letsatsi le tlang ha ho fela la kajeno; kamoso kapa letsatsi le hlahlamang la kajeno. (bap. bokamoso). Hose (hu-si) /not, without, opposite of/ Lehanyetsi kapa lefetodi le supang ho hanana kapa ho hanyetsana le boemo bo itseng: ntle le; eseng. Tem. Lentsoe lena, “hose” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho le se”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho fedisa pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “se” le ikemetse. (sheb. “se” bakeng sa tshebediso). (bap. Ntle). Hosea (ho-se-a) /Hosea/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi le metso e robedi (28) testamenteng ya kgale. Hosele (hu-si-li) /elsewhere, something else/ Sebakeng seseng se sa tshoaneng le seo ho buuwang ka sona. Ho fapaneng le se batloang kapa se hlokahalang. Hoseng (hu-se-ng) /in the morning/ Nako pele letsatsi le chaba kapa ka mora hore le chabe; nako e qalang letsatsi. Hosengjoalo (hu-si-ng-jwa-lo) /otherwise/ Ka tsela enngwe; ka lebaka leleng; ka mokgoa omong. Ebang hose joalo. Ebang ho sa be ka tsela e itseng.Tem. Lentsoe lena, “hosengjoalo” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “hoseng le joalo”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho fedisa pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa mantsoe, “hoseng” le “joalo” a ikemetse. Hosha (ho-sha) /to move with a belly/ Ho tsamaya ka mpa; ho tsamaya ka ho phesha. Hosha (ho-sha) /sound of river water/ Ho etsa modumo wa metsi a noka a sa phalleng ka potlako. Hoshe (haw-she) /I love you!/ Lekgotsa le bontshang hore motho e motona o rata e motshehadi; lentsoe le sebedisoang ho joetsa kgarebe hore e ya ratoa. (bap. Sechu, senyamo). Hosho (ho-shu) /exclamation: sudden emptying!/ Lekgotsa le bontshang ho tshela kapa ho tsholla, ho tsoa mokotleng kapa setshelong, hoa ntho e itseng. Hosholetsa (hu-shu-le-tsa) /give one’s share/ Ketsetso ya ho hoshotsa: ho tshella, arolela kapa ho tshollela. Hoshotsa (hu-shu-tsa) /give by emptying/ Ho fa kapa ho arolela ka ho tshela sohle, tsohle kapa hohle ho ka mokotleng kapa setshelong. Hotela (ho-te-la) /igniting/ Ho tuka hoa mollo; ho bontsha lelakabe le mosi hoa mollo. Ho lakabela hoa mollo. Hotetsa (ho-te-tsa) /to ignite/ Ho etsa hore mollo o tuke. (bap. lakabetsa). Hothoe (hut-hwe) /it is said/ Ho fanoa ka taelo ya hore; ho bolela hore. Tlh. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le arohane: “ho thoe”. Sena se baka hore lentsoe, “thoe” le hlalosoe leleleng, eleng ntho e sa kgonahaleng hobane “thoe” kapa “thwe” e le nngwe hae fane ka moelelo o utloahalang. (mm. Hothwe). Hotsula (ho-tsu-la) /disconnect from the soil, root out/ Ho ntsha semela mobung; ho epolla sejalo ka ho se hula mobung mmoho le methapo ya sona. Ho tlisa bokatlase ba semela kahodimo. (mm. Khotsulo). (sheb. Motsula bakeng sa tshebediso). Hotsulaka (ho-tsu-la-ka) // Phetako ya ho hotsula. Hotsulo (ho-tsu-law) /rooting out/ (sheb. Khotsulo bakeng sa tshebediso). Howa (hu-wa) /uproar/ Ho bontsha mohoo; ho tletleba hoa sechaba kapa batho ba bangata ho bontshang boipelaetso bo boholo kgahlanong le ketso e mpe.

139

140

Howa (//) (hooa) /grievance noise/ Ho etsa mohoo: ho buela hodimo ka ho se kgotsofale ke ketsahalo e itseng; ho etsa sello sa tletlebo kapa boipelaetso. Hube (hu-be) /exclamation: birds expelling/ Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho tebela le ho balehisa dinonyana tse senyang masimong; lentsoe le sebedisoang ho leleka ka ho kgotsa dinonyana serapeng sa dijalo. Huhuba (hu-hu-ba) /of a dress or trouser: to dangle to the ground/ Hoa seaparo, haholo mose kapa borikgoe bo boholo: ho leketlela fatshe kapa ho thetsa fatshe. Huhubile (hu-hu-bi-le) /dangled/ Bokgale ba ho huhuba. (bap. leketlisa). Huhubisa (hu-hu-bi-sa) /cause to dangle on the ground/ Ketsiso ya ho huhuba. Huhubisoa (hu-hu-bi-swa) /dangled/ Boetsuwa ba ho huhuba. (bap. leketlisoa) Hula (hu-la) /pull/ Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele; ho atametsa kapa ho bula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Hulahula (hu-la-hu-la) /to pull irksomely/ Ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa kgotsofatseng; ho hula ka makgetlo a mangata, hampe. (mm. khulakhulo). Hulahulanya (hu-la-hu-lan-ya) // Ketsiso ya ho hulahula. (mm. khulakhulanyo). Hulaka (hu-la-ka) // Phetako ya ho hula: ho tsitsinya ntho e boima, e thata, ka ho sebedisa matla a mangata; ho tsitsinya ntho e itseng hampe. (bap. tsukutla, hofola). Hulakanya (hu-la-kan-ya) // Ketsisiso le phetako ya ho hula. Hulakanyoa (hu-la-kan-wa) // Boetsuwa ba ho hulakanya. Hulanya (hu-lan-ya) // Ketsahalo ya ho hula: ho hula ka makgetlo, hampe kapa ka tsela eo eseng ntle.

140

141

Iii

PALE: Tlhaku ya borobong (9) ya Sesotho. Bongata ba mantsoe a qalang ka “I” ke maetsi a bitsoang maiketsi kapa leiketsi. Hona ho bolela hore tlhaku efe kapa efe enang le leetsi eka qala ka “I”. Hona ho bontsha hore ketso e etsahala ho moetsi. Mohlala: bona=ipona, sheba=icheba, tsamaya=itsamayela, hlanya=itlhantsha, araba=ikaraba, ruta=ithuta. Sena se etsa hore tlhaku “I” e be le mantsoe a mangata ao eseng a semelo. Hape, leiketsi kapa lentsoe le qalang ka tlhaku “I” le ka etsa pokeletso ya mantsoe (vocabulary) a fetang leshome leleleng. Mohl. Lentsoe “utloa” le tsoala mantsoe a latelang: ikutloa, utloella, utloang, utloahala, utloahatsa, utloanang, utloe, utloile, utloileng, utloana, utloisisa, utloisa, kutlo, kutloano, kutloisiso, kutloiso, kutloahalo, kutloahatso, maikutlo, moikutloi. Mantsoe ana kaofela a ka fana ka meelelo e fapaneng ha a hlalosoa. Tlhokomediso: hase maetsi ohle a qalang ka tlaku “I” a bitsoang maiketsi (leiketsi). Ho ntse hona le maetsi a semelo a qalang ka tlaku ena. Mohl. idibanya, ila, ine, inolla, inetse, jj. Bongata ba maetsi a qalang ka “I” a fetohela ho “BO” ha eba mareho. Mohlala: ikarabela=boikarabelo, ipona=boipono, itsamaisa=boitsamaiso, Ikaha=boikaho, ikisa=boikiso, ikarabela=boikarabelo, jwalo jwalo. Ha se mantsoe kaofela a bitsoang maiketsi a kenyeleditsoeng tlhaku ena- empa ho kgethiloe mantsoe a tloaelehileng feela. I (ae) /i/. I (i) /prefix/ Sehlongoapele se etsang hore leetsi ebe leiketsi ka ho hokeloa qalong ya lentsoe. Mohl. Ichapa=shapa, ipolaya=bolaya, icheba=sheba, inamolela=namolela, itsamayela=tsamaya, ikgalema=kgalema, ikgalemela=kgalemela, ithuta=ruta, inahanela= nahanela, ipoba=bona, ichadima=shadima, ipuella=buella, jj. Ichadima (i-cha-di-ma) // Leiketsi la ho shadima. Ho sheba bowena (mm. boichadimo, chadimo, shadimana, shadimile, shadimisisa, shadimme, shadinngoe). Ichahlisa (i-cha-hli-sa) // Leiketsi la ho shahlisa. (mm. boichahliso, shahlile, shahlisoa, shahlisitse, shahlisitsoe, moichahlisi). Ichapa (i-cha-pa) // Leiketsi la ho shapa. (mm. boichapo, shapeha, chapeho, shapile, shapiloe, shapana, chapano, shapisa, shapisoa, chapiso, moichapi). Icheha (i-che-ha) // Leiketsi la ho cheha. (mm. boicheho, chehile, chehiloe, chehoa, cheholla, chehollo, cheholloa, chehana, chehano, mochehi). Ichekela (i-che-ke-la) /dig for oneself/ Leiketsi la ho chekela. (mm. boichekelo, chekeloa, cheketse, cheketsoe, chekile, chekiloe, mocheki). Ichena (i-che-na) // Leiketsi la ho shena. (mm. boicheno, shenela, sheneloa, shenne, shennoe, cheno, shenana, chenano, moicheni). Ichii (i-chi) / exclamation: ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla ka modumo o tshoanang le lentsoe lena.

141

142

Ichoehela (i-chwe-he-la) /to mess up oneself/ Leiketsi la ho choehela. (mm. boichoehelo, choehisa, choehisoa, choehiso, choehile, lechoeha, lechoeya, machoeya). Ichoesa (i-chwe-sa) /to pretend to be dead/ Leiketsi la ho shoesa. (mm. boichoeso, shoele, shoa, shoella, shoelletse, shoelella, choello, choelello, choeso, moshui). Ichopodisa (i-cho-pu-di-sa) /self freeing/ Leiketsi la ho chopodisa. (mm. chopolo, boichopodiso, chopodiso, chopodisoa, chopohile, chopotse, chopola, mochopohi, moichopodisi) . Ichu (i-chu) /exclamation: ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla haholo. Ichuwi (i-chu-wi) /exclamation: ouch! ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko ka ho toboketsa; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla. Idibana (i-di-ba-na) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e itseng; ho wela fatshe ke bohloko kapa tshabo. (bap. akgeha). Idibane (idi-ba-ne) /fainted/ Bokgale ba ho idibana: e boemong ba ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e itseng; ho wela fatshe ke bohloko kapa tshabo. Idibanya (idi-ban-ya) // Ketsiso ya ho idibana. Idibanyoa (idi-ban-wa) // Boetsuwa ba ho idibana. Idimola (i-di-mu-la) (edimola) /yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la mokgathala, tlala, boroko kapa ketso e otsedisang. (bap. ahlama). Ifo (if-aw) /fireplace/ Sebaka sa ntlo kapa moaho moo ho besoang mollo teng; sebaka sa ho besa mollo. /bon. maifo/. Ikabela (i-ka-be-la) /self allot, to claim/ Leiketsi la ho abela. (mm. boikabelo, kabelano, kabo, kabelo, abeloa, abetse, abetsoe, abelana, seabo, seabi, moabi). Ikaha (i-ka-ha) /self develop/ Leiketsi la ho aha. Ho ipeha boemong bo loketseng ho etsa ntho e batloang. (mm. kaho, kahelano, kahelo, kahisano, ahoa, ahela, ahelana, ahile, ahiloe, ahetse, ahetsoe, ahisa, ahisana, moahisane, moahi, moaho). Ikahela (i-ka-he-la) // Leiketsi la ho ahela. (mm. kaho, kahelano, kahelo, kahisano, ahoa, ahela, ahelana, ahile, ahiloe, ahetse, ahetsoe, ahisa, ahisana, moahisane, sehai, moahi, moaho). Ikahlola (i-ka-hlu-la) /self judging, self judgement/ Leiketsi la ho ahlola: ho iponahatsa molato ka diketso; ho ipona mafolomabe. Mael. Letsoalo le molato lea ikahlola: Motho ya molato o wa iponahatsa ka diketso. (mm. boikahlolo, kahlolo). Ikakata (i-ka-ka-ta) // Leiketsi la ho kakata. (mm. kakatano, kakato, kakatana, kakatoa, kakatile, kakatiloe, sekakata). Ikakela (i-ka-ke-la) /to shit oneself/ Leiketsi la hokakela. (mm. makaka, lekaka, kakile, kaketse, kaketsoe, kakela, kakelo, boikakelo, moikakedi). Ikaketsa (ika-ke-tsa) // Ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng; ho ruta seo o sa se etseng; ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete; ho etsa diketso tse hananang le seo o se buang. /bap. moikaketsi/ Ikalolela (i-ka-lu-le-la) // Leiketsi la ho alolela. (mm. kalolo, kalo, alotse, alotsoe, aloletse, aloletsoe, moalo). Ikama (i-ka-ma) /to comb/ Leiketsi la ho kama. (mm. mokamo, kamana, kamme, kanngoe, kamisisa, kamisisoa, kamisiso). Ikama (i-ka-ma) /to touch oneself/ Leiketsi la ho ama. (mm. kamano, amana, amme, anngoe, angoa).

142

143

Ikana (i-ka-na) /to swear/ Leiketsi la ho kana: ho hlapanya kapa ho bua puo e bolelang nnete; ho itlama ka ho bua nnete. (mm. kano, kanne, kantsha, kantshoa). Ikanya (i-kan-ya) // Leiketsi la ho anya: ho anya menoana hoa ngoana kapa motho ya tloaetseng ho etsa joalo. (mm. antsha, antshoa, antse, anyisa, anyisoa, moanyi). Ikanyesa (i-kan-ye-sa) // Leiketsi la ho anyesa: ho anya ntle le thuso ya mang kapa mang. (mm. kantsho, kanyeso, antsha, antshoa, antse, anyisa, anyisoa, moanyi). Ikapa (i-ka-pa) // Leiketsi la ho kapa: ho lematsa setho seseng sa mmele ka phoso ka ho otla ka ntho e itseng. (mm. kapo, kapana, kapano, kapjoa, kapile, kapiloe, kapela, kapelo, mokapi, moikapi). Ikapara (i-ka-pa-ra) /to be poor/ Leiketsi la ho apara: ho bantle lediaparo; ho futsaneha ka tsela eo ho bonahalang ka ho hloka diaparo. (mm. boikaparo, ikapere, apere, apesa, apesoa, apesitse, apesitsoe, moaparo). Ikapesa (i-ka-pe-sa) // Leiketsi la ho apesa: ho apara ntle le ho thusoa. (mm. boikapeso, kapeso, apesoa, kapesano, apesana, apesitse, apesitsoe, moaparo). Ikapola (i-ka-pu-la) /undress oneself/ Leiketsi la ho apola: ho hlobola diaparo ka bowena ntle le thuso. (mm. boikapolo, apotse, apotsoe, apoloa, kapolo, moapodi). Ikaraba (i-ka-ra-ba) // Leiketsi la ho araba: ho ipha karabo ya potso kapa dipotso tse botsoang. (mm. boikarabo, boikarabelo, boikarabello, karabo, karabelo, karabiso, arabela, arabella, arabeloa, arabetse, arebetsoe, arajoa, arabisa, arabisana, moikarabelli, moikarabedi, moikarabi). Ikarabella (i-ka-ra-bel-la) /accountable, responsible/ Leiketsi la ho arabela: ho fana ka karabo mabapi le potso tse botsoang ka bowena. (mm. boikarabo, boikarabelo, boikarabello, karabo, karabelo, karabiso, arabela, arabella, arabeloa, arebetse, arebetsoe, arajoa, arabisa, arabisana, moikarabelli, moikarabedi, moikarabi). Ikarola (i-ka-ru-la) /separate oneself/ Leiketsi la ho arola: ho ya nqa tse fapaneng ka ho ya koana le koana. (mm. boikarolo, karolo, karolelano, karolelo, arotse, arotsoe, arolela, aroleloa, aroloa, moarodi). Ikarolela (i-ka-ru-le-la) /share for oneself/ Leiketsi la ho arolela: ho ipha dintho tse tlamehang ho aroloa ntle le ho laeloa joalo. (mm. boikarolelo, boikarolo, karolo, karolelano, karolelo, arotse, arotsoe, arolela, aroleloa, aroloa, moarodi). Ikatametsa (i-ka-ta-me-tsa) /approach/ Leiketsi la ho atametsa: ho atamela haufinyane. (mm. boikatametso, katamelo, katametso, katamelano, atametsoa, atametse, atameditse, atameditsoe, atamela, atamelana, atamelane, moikatametsi). Ikatela (i-ka-te-la) /to be alert/ Ho ba boemong ba ho itukisa kapa malala a laotsoe kgahlanong le tsietsi e ka etsahalang. (mm. Boikatelo). Ikatela (i-ka-te-la) // Leiketsi la ho katela: ho ithatela haholo ka dikobo nakong ya ho robala. (mm. boikatelo, katetse). Ikatisa (i-ka-ti-sa) /self produce/ Leiketsi la ho atisa: ho ikekeletsa ka ho ipha bongata ba ntho e itseng; ho ikhudisa kapa ho iketsa kgolo. (mm. boikatiso, katiso, katisano, atisoa, atisitse, atisitsoe, atile, atisana, seatisi, moatisi). Ikatisetsa (i-ka-ti-se-tsa) // Leiketsi la ho atisetsa: ho ikekeletsa ka ho ipha bongata ba ntho e itseng. (mm. boikatisetso, boikatiso, katiso, katisano, atisoa, atisitse, atisitsoe, atile, atisana, seatisi, moatisi). Ikatolosa (i-ka-tu-lu-sa) /self expanding/ Leiketsi la ho atolosa: ho ata ntle le ho atisoa; ho eketseha ntle le ho eketsoa. (mm. boikatoloso, katoloso, atolosoa, atolotse, atolotsoe, atolla, atolloa, seatolosi). Ikebolela (i-ke-bu-le-la) // Leiketsi la ho ebolela: ho ebola ntle le ho thusoa kapa ho etsetsoa joalo. (mm. boikebolelo, kebolo, kebolelano,ebolelana, kebolela, eboleloa,

143

144

eboletse, eboletsoe, ebotse, ebotsoe) Mael. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho ja hamonate le ho phela hamonate ka boiketlo. Ikekeletsa (i-ke-ke-le-tsa) /self enrich/ Leiketsi la ho ekeletsa: ho ipha bongata ba se teng; ho ipha maruo a teng. (mm. boikekeletso, boikeketso, kekeletso, kekeletsano, keketso, keketseho, ekelesitse, ekeleditsoe, ekeletsa, ekeletsana, eketsa, eketsoa, eketseha, eketsehile, leeketsi, moeketsi). Ikeketsa (i-ke-ke-tsa) // Leiketsi la ho eketsa: ho ikatisa ka ho etsa boholo. (mm. boikeketso, boikekeletso, kekeletso, kekeletsano, keketso, keketseho, ekelesitse, ekeleditsoe, ekeletsa, ekeletsana, eketsa, eketsoa, eketseha, eketsehile, leeketsi, moeketsi, dieketseng). Ikela (i-ke-la) /to die/ Leiketsi la ho ela: ho shoa kapa ho lahleheloa ke bophelo; ho fela hoa moya nameng ya motho. (mm. boikelo, boyabatho). Ikela (i-ke-la) /to go, to leave/ Leiketsi la ho ela: ho ya ntle le ho romeloa; ho ikisa ka bowena. (mm. boikelo, elana, kelano, eloa, ile, ileng). Ikelelloa (i-ke-lel-lwa) /self realization/ Leiketsi la ho elelloa: ho hlokomela bowena ba hao. (mm. Kelello, boikelelloi, elelletsoe, elellisoa). Ikemela (ike-me-la) /self representing/ Leiketsi la ho emela: ho ba ntle le thuso ya mang kapa mang; ho ba ntle le mothusi. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano, emelana, emeloa, emetse, emetsoe, seemedi, moemedi). Ikemetse (ike-me-tse) /independent, liberated/ Leiketsi la ho emetse: e sa hlokeng thuso kapa ho thusoa. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano, emelana, emeloa, emetse, emetsoe, seemedi, moemedi). Ikemisa (i-ke-mi-sa) // Leiketsi la ho emisa: ho ema ntle le ho thusoa; ho raoha ka bowena ntle le thuso. (mm. boikemiso, kemiso, kemisano, emisa, emisana, emisoa, emisitse, emisitsoe, eme, emela, emelana, moemo). Ikemisetsa (i-ke-mi-se-tsa) /prepared, ready/ Leiketsi la ho emisetsa: ho ba makgatheng a ho etsa ketso e itseng ka bowena. (mm. boikemisetso, boikemiso, emisetsoa, emisitse, emisitsoe, moikemisetsi). Ikepela (i-ke-pe-la) // Leiketsi la ho epela: ho ikenya tlasa mokoti kapa tlasa mobu ka bowena. Mael. Kea shoa kea ikepela: ke o rata haholo feela. (mm. boikepelo, kepelo, epeloa, epetse, epetsoe, epile, epiloe, moepi). Iketla (i-ke-tla) /relax, laze/ Ho dula ntle le ho sebetsa; ho dula ka boiketlo ntle le mosebetsi; ho se etsa letho le boima; ho ithabisa ka mora mosebetsi; ho phomola hamonate. Leiketsi la ho ketla. (mm. Ketla). Iketlile (i-ke-tli-le) /relaxed/ E boemong bo hlokang mosebetsi; e phomotseng hamonate ebile e sa sebetse ka thata. Iketlile (i-ke-tli-le) /relaxed/ Bokgale ba ho iketla. Iketsetsa (i-ke-tse-tsa) /self help/ leoketsi la ho etsa: ho etsa ntle le ho thusoa; ho etsa se itseng ka bowena. Ikgabisa (i-kha-bi-sa) /self decorate/ Leiketsi la ho kgabisa: ho ikenya mekgabo le ntho tse ding tse ntle. (mm. boikgabiso, kgabiso, kgabisoa, kgabisitse, kgabisitsoe, kgabile, mokgabo, moikgabisi). Ikgahla (i-kha-hla) /self admiring/ Leiketsi la ho kgahla: ho ipona botle kapa ho iphumana o le motle. (mm. boikgahlo, kgahleho, kgahlo, kgahloa, kgahlile, kgahliloe, kgahlana, kgahlano, moikgahli). Ikgahlisa (i-kha-hli-sa) /self gratifying/ Leiketsi la ho kgahlisa: ho etsa diketso tse ratoang ke bowena ba hao feela. (mm. boikgahliso, boikgahlo, kgahlisana, kgahliso, kgahlisoa, kgahlisitse, kgahlisitsoe, moikgahlisi).

144

145

Ikgakanya (i-kha-kan-ya) /disguise, comouflage/ Leiketsi la ho kgakanya: ho iketsa eka ha o utloe kapa bone letho empa ho se joalo. (mm. boikgakanyo, kgakanyo, kgakantsho, kgakantse, kgakantsoe, moikgakanyi). Ikgalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho kgena kapa ho halefa ntle le lebaka le utloahalang. (mm. boikgalefiso, kgalefo, kgalefelo, halefela, halefeloa, halefelana, halefetse, halefetsoe, mohalefi). Ikgalema (i-kha-le-ma) /self restrain/ Leiketsi la ho kgalema: ho itjoetsa ho tlohela phoso kapa sebe. (mm. boikgalemelo, boikgalemo, kgalemo, kgalemano, kgalema, kgalengoa, kgalemme, kgalemetse, kgalemetsoe, kgalemile, moikgalemi). Ikgalemela (i-kha-le-me-la) /self control/ Leiketsi la ho kgalemela: ho itjoetsa ho tlohela phoso kapa sebe ka bowena ntle le ho joetsoa. (mm. boikgalemelo, boikgalemo, kgalemo, kgalemano, kgalema, kgalengoa, kgalemme, kgalemetse, kgalemetsoe, kgalemile, moikgalemi). Ikgama (i-kha-ma) /self hanging, suicide/ Leiketsi la ho kgama: ho ipolaya ka ho kenya lerapo molaleng. (mm. boikgamo, kgamano, kgamme, kganngoe, kgamana, kgamisisa, moikgami). Ikgana (i-kha-na) (ikhana) /self denying/ Leiketsi la ho hana: ho se dumellane le seo oleng sona; ho se ipatle. (mm. boikhano, khanano, khano, hanoa, hannoe, hanela, haneloa, hanetse, hanetsoe, mohanyetsi). Ikgaqisa (i-kha-qi-sa) /drown oneself/ Leiketsi la ho kgaqisa: ho kena metsing a mangata ntle le ho tseba ho sesa. (mm. boikgaqiso, kgaqiso, kgaqisoa, kgaqisitse, kgaqisitsoe, kgaqa, kgaqile). Ikgara (i-kha-ra) (ikhara) /roll oneself/ Leiketsi la ho hara: ho ithatela ka ho harela thapo kapa lerapo mmeleng. (mm. boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe) (bap.ikhara). Ikgarela (i-kha-re-la) /roll oneself/ Leiketsi la ho harela: ho ithatela ka ho harela thapo kapa lerapo mmeleng. (mm. boikharelo, boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe) (bap. Ikharela). Ikgaruma (i-kha-ru-ma) (ikharuma) /self restrain, self shouting/ Leiketsi la ho kgaruma: ho ikgalemela ka thata ka bowena. (mm. boikharumo, kgarumo, kgarumana, kgarumme, kgarungoa, kgarunngoe). Ikgasa (i-kha-sa) /self disperse/ Leiketsi la ho hasa: ho hasana hoa peo kapa ntho tse kgonang ho haseha ntle le thuso ya motho. (mm. boikhaso, khaso, khasano, hasoa, hasana, hasitse, hasitsoe, hasetsa, hasetsoa, mohasi) (bap. Ikhasa). Ikgasanya (i-kha-san-ya) /self spread/ Leiketsi la ho hasanya: ho ya dibakeng tse fapaneng ntle le ho joetsoa kapa ho laeloa ke batho babang. (mm. boikhasanyo, khasanyo, hasanyoa, hasitse, hasitsoe) (bap. Ikhasanya). Ikgata (i-kha-ta) /self stepping/ Leiketsi la ho hata: ho itematsa ka leoto la hao ka phoso. (mm. boikhato, khato, khatano, khathisiso, hatoa, hatana, hatile, hatiloe, hatisa, hatisisisa, mohato) (bap. Ikhata). Ikgatsetsa (i-kha-tse-tsa) // Leiketsi la ho hatsetsa: ho dula serameng ka bowena ntle le ho qojoelloa. (mm. boikhatsetso, khatsetso, khatsetsano, hatsetsoa, hatsetse, hatsetsana, mohatsela) (bap. Ikhatsetsa). Ikgauhela (i-kha-u-he-la) /self pity/ Leiketsi la ho hauhela: ho ikutloela bohloko ka bowena. (mm. boikhauhelo, khauhelo, khauhelano, hauheloa, hauhetse, hauhetsoe, haula, hauha, mohau). Ikgaula (i-kha-u-la) // Leiketsi la ho haula: ho itlhomola kapa ho ba boemong ba mahlomola bo bakoang ke bowena. (mm. boikhaulo, khaulo, khaulano, haulana, hautse) (bap. Ikhaula).

145

146

Ikgentsha (i-khin-ts-ha) /anger pretence/ Leiketsi la ho kgentsha: ho kgena ka bowena kapa ho iketsa eka o kgenne ho se joalo. (mm. boikgentsho, kgentsho, kgeno, kgentshoa, kgenne, kgenela, kgenelo, kgenetse, kgenetsoe, moikgentshi). Ikgesa (i-khe-sa) /self isolating/ Leiketsi la ho kgesa: ho ba ntle le batho babang; ho ikarola sehlopheng kapa mokgatlong. (mm. boikgeso, kgeso, kgesano, kgesoa, kgesana, kgesitse, kgesitsoe, mokgesi). Ikgetha (i-khet-ha) /self appoint, select, nominate/ Leiketsi la ho kgetha: ho kgetha bowena ntle le ho etsoa joalo. (mm. boikgetho, boikgethelo, kgethana, kgethano, kgetho, kgethelo, kgethano, kgethoa, kgethile, kgethiloe, kgethetse, kgethetsoe, kgetholla, kgetholloa, kgethollotse, kgethollotsoe, kgethollo, mokgetholli, dikgetho, lekgethi, mokgethi, mokgethoa). Ikgitla (i-khi-tla) /self inflicting, beating/ Leiketsi la ho kgitla: ho ikotla ka phoso ntle le boikemisetso. (mm. boikgitlo, kgitlo, kgitloa, kgitlile, kgitliloe, kgitlana, kgitlano, mokgitli). Ikgoabetlella (i-kgwa-be-tlel-la) // Ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Leiketsi la ho kgoabetlella. Ikgoabitla (i-khwa-bi-tla) /scratching/ Leiketsi la ho kgoabitla: ho ngoaya bowena kapa karolo enngwe ya mmele haholo ka thata. (mm. boikgoabitlo, kgoabitlo, kgoabitloa, kgoabitlile, kgoabitliloe, moikgoabitli). Ikgoaella (i-khwa-el-la) /saving/ Leiketsi la ho kgoaella. (mm. boikgoaello, kgaelo, kgoaelano, kgoaeloa, kgoaetse, kgoaetsoe, kgoaolla, kgoaollo, moikgoaelli). Ikgoasetsa (i-khwa-se-tsa) /hunting/ Leiketsi la ho kgoasetsa. (mm. boikgoasetso, kgoasetso, kgoasetsoa, kgoasitse, kgoasitsoe, mokgoasi). Ikgodisa (i-kho-di-sa) /proving for oneself/ Leiketsi la ho kgodisa: ho inoesa ka nkgo; ho ya iponela ka bowena. (mm. boikgodiso, kgodiso, kgodisoa, kgodisitse, kgodisitsoe, moikgodisi). Ikgodisa (i-kho-di-sa) /rewarding oneself/ Leiketsi la ho kgodisa: ho itefa ka mora mosebetsi; ho ipatala ka ho etsa ketso e itseng. (mm. boikgodiso, kgodisano, kgodiso, kgotse, mokgolo, mokgodi). Ikgohomosa (i-kgu-hu-mu-sa) /egocentric/ Leiketsi la ho kgohomosa: ho bontsha boinahanelo le maikutlo a bowena feela. (mm. boikgohomoso, kgohomoso, kgohomosoa, kgohomositse, kgohomositsoe, moikgohomosi). Ikgoka (i-kgo-ka) /self forcing/ Leiketsi la ho kgoka: ho etsa diketso tse sa tlamehoang ho etsoa ka ho iqobella. (mm. kgokeho, kgokeha, kgokile, kgokiloe, kgokoa, sekgoki, kgokehile). Ikgoleha (i-khu-le-ha) /self bondage/ Leiketsi la ho holeha: ho ipeha boemong ba bokgoba ka bowena. (mm. boikholeho, kholeho, holehoa, holehile, holehiloe, moikgolehi) (bap. Ikholeha). Ikgona (i-kgo-na) /self dependant/ Leiketsi la ho kgona: ho ba boemong ba ho tseba ho iketsetsa eng kapa eng. (mm. boikgono, bokgoni, kgonahalo, kgonoa, kgonne, kgonnoe, kgonahala, kgonahetse, moikgoni). Ikgonyetsa (i-khon-ye-tsa) /shrinking oneself/ Leiketsi la ho honyetsa: ho iketsa bonyane ka sebopeho sa mmele kapa chebahalo. (mm. boikhonyetso, khonyetso, honyetsoa, honyetse, honyeditse, honyeditsoe, moikhonyetsi) (bap. Ikhonyetsa). Ikgopola (i-khu-pu-la) (ikhopola) /self centred/ Leiketsi la ho hopola: ho nahana ka bowena feela ntle le batho babang. (mm. boikhopolo, khopolo, hopoloa, hopotsa, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi).

146

147

Ikgopolela (i-khu-pule-la) /selfish/ Leiketsi la ho hopolela: ho inahanela wena feela ntle le babang. (mm. boikhopolelo, khopolelo, khopolo, hopoloa, hopotsa, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi, moikhopodi) (bap. Inahanela, ikhopolela). Ikgopotsa (i-khu-pu-tsa) /remind oneself/ Leiketsi la ho hopotsa: ho tlisa monahanong hape; ho hopotsa bowena se neng se lebetsoe. (mm. boikgopotso, kgopolo, kgopotso, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi, moikgopodi). Ikgothatsa (i-kho-tha-tsa) /self consoling/ Leiketsi la ho kgothatsa: ho bua mantsoe a matle kgahlanong le bowena; ho bua botle mabapi le bowena. (mm. boikgothatso, kgothatso, kgothatsano, kgothatsana, kgothatsoa, kgothetse, kgothalla, kgothallo, kgothaletsa, kgothaletso, kgothaletsoa, kgothaleditse, kgothaleditsoe, moikgothatsi). Ikgotsa (i-kgu-tsa) /refrain/ Leiketsi la ho kgotsa: ho itaela le ho itjoetsa ho tlohela mokgoa o itseng; ho itshoara kapa ho ikeletsa. (mm. boikgotso, kgotsoa, kgotsitse, kgotsitsoe, moikgotsi). Ikgotsofatsa (i-kgaw-tsaw-fa-tsa) /self gratifying/ Leiketsi la ho kgotsofatsa: ho etsa se kgotsofatsang bowena feela. (mm. boikgotsofatso, kgotsofatso, kgotsofatsano, kgotsofaditse, kgotsofaditsoe, kgotsofatsoa, kgotsofetse, moikgotsofatsi). Ikgukgumetsa (i-kgu-ru-me-tsa) /self covering/ Leiketsi la ho kgukgumetsa: ho ikoahela ka ntho e itseng. (mm. boikgukgumetso, kgukgumetso, kgukgumetsoa, kgukgumetsano, kgukgumetsana, sekgukgu, moikgukgumetsi). Ikgula (i-khu-la) (ikhula) /withdraw/ Leiketsi la ho hula: ho lesa ho etsa se neng se tshepisitsoe pejana; ho kgaotsa ho tsoela pele ka morero. (mm. boikhulo, khulo, khulano, hulana, huloa, hutse, hutsoe, hudisa, hidisoa, sehulahulane, moikhudi). Ikgumamela (i-khu-ma-me-la) /self adoring, worshiping/ Leiketsi la ho kgumamela: ho ithata hofeta tekanyo; ho rata bowena haholo. (mm. boikgumamelo, kgumamelo, kgumamelano, kgumameloa, kgumametse, kgumametsoe, kgumame, kgumamisa, kgumamisoa, moikgumamedi). Ikgutlisa (i-kgu-tli-sa) // Leiketsi la ho kgutlisa: ho kgutla moo ho neng ho uwa teng ka bowena ntle le thuso ya babang. (mm. boikgutliso, kgutliso, kgutlisetso, kgutlisoa, kgutlisitse, kgutlisitsoe, kgutlile, mokgutli). Ikhalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho bontsha khalefo e sio; ho halefa bohata kapa leshano. (mm. boikgalefiso, kgalefo, kgalefelo, halefela, halefeloa, halefelana, halefetse, halefetsoe, mohalefi). Ikhara (i-kha-ra) /roll oneself/ Leiketsi la ho hara: ho etsa hore mmele o thateloe ke ntho e itseng ka bowena. (mm. boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe). Ikharela (i-kha-re-la) /roll oneself/ Leiketsi la ho harela: ho etsa hore mmele o thateloe ke ntho e itseng ka bowena. (mm. boikharelo, boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe). Ikhasa (i-kha-sa) /self disperse/ Leiketsi la ho hasa: ho iphepola kapa ho ya dibakeng tse fapaneng ntle le thuso ya eng kapa eng. (mm. boikhaso, khaso, khasano, hasoa, hasana, hasitse, hasitsoe, hasetsa, hasetsoa, mohasi). Ikhasanya (i-kha-san-ya) /self spread/ Leiketsi la ho hasanya: ho hasana ntle le ho bakoa ho hasoa. (mm. boikhasanyo, khasanyo, hasanyoa, hasitse, hasitsoe). Ikhata (i-kha-ta) /self stepping/ Leiketsi la ho hata: ho itematsa ka phoso ka ho beha leoto hodima karolo enngwe ya mmele. (mm. boikhato, khato, khatano, khathisiso, hatoa, hatana, hatile, hatiloe, hatisa, hatisisisa, mohato). Ikhatsetsa (i-kha-tse-tsa) // Leiketsi la ho hatsetsa: ho baka ho hatsela ka ho dula moo ho batang haholo kapa ka ho se apare diaparo tse futhumetseng. (mm. boikhatsetso, khatsetso, khatsetsano, hatsetsoa, hatsetse, hatsetsana, mohatsela).

147

haulana. humble oneself/ Leiketsi la ho kokobetsa: ho bontsha maikutlo a tlhompho a fatshe. imetsoe. kobolloa. kind. bookelo). boikoki. ho kgaotsa phallo ya lero ho ntho e itseng ntle le ho etsoa joalo. hautse). (mm. moikokobetsi). kokobeditsoe. imetse. kibollano. boikimelo. boikibollo. (mm. imeloa. okile. (mm. haula. hauhetse. isitsoe. (mm. khodisano. kibollo. omisitse. Ikoka (I-kaw-ka) /heal oneself. (mm. okoa. Ikomisa (i-ko-mi-sa) /self drying/ Leiketsi la ho omisa: ho oma ntle le thuso ya eng kapa eng. isetsana). Ikoba (I-ko-ba) /self bending/ Leiketsi la ho koba: ho kobeha ntle le ho kojoa. kibollotse. kobollotsoe. (mm. kobehile. hopotse. boikgopotso. Ikitlaetsa (ik-itla-e-tsa) /an attempt/ Leiketsi la ho kitlaetsa: ho bontsha tjantjello ya ho etsa ketso e itseng ntle le ho laeloa. hodile. matha. (mm. khodiso. boikhodiso. kitlaetsoa. kokobetsana. omanyoa. kobeho. boikomiso. Ikomosa (i-ko-mu-sa) /self warming/ Leiketsi la ho omosa: ho ora mollo ka sepheo sa ho iphuthumatsa. Ikokobetsa (i-ko-ko-be-tsa) /meek. boikokobetso. omantse. boikobollo. kimelano.148 Ikhauhela (i-kha-u-he-la) /self pity/ Leiketsi la ho hauhela: ho ikutloela bohloko. Ikoetlisa (ikwe-tli-sa) /train. kgopolo. isana. khauhelano. (mm. hotse. (mm. kitlaeditsoe. komoso. boikhaulo. kokobeditse. komiso. ho ba fatshe ka diketso. (mm. omisoa. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. moikitlaetsi). Ikobolla (I-ko-bul-la) /self unbending/ Leiketsi la ho kobolla: ho koboloha ntle le ho kobolloa. khaulano. khaulo. omantsoe). boikomanyo. boikhauhelo. okiloe. Ikisa (i-ki-sa) /to go personally/ Leiketsi la ho isa: ho ya ntle le ho mengoa kapa ho bitsoa. sekibakibane). boikobo. hopotsoa. hopotsoe. boikiso. (mm. mohopodi. omisitsoe). moikoahlahi). kobana). 148 . boikibo. kobano. kobile. boikitlaetso. kgopotso. kokobetso. komoso. (mm. Ikimela (i-ki-me-la) /overweight/ Leiketsi la ho imela: ho ba le mmele o boima haholo hofeta monga ona. omangoa. kokobetsoa. exercise/ Ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. koboloha). moimana). boikomoso. Ikhopotsa (i-khu-pu-tsa) /remind oneself/ Leiketsi la ho hopotsa: ho tlisa monahanong hape. kobollotse. mooki. kokobetse. isoa. omositse. Ikibolla (i-ki-bul-la) /self unblocking/ Leiketsi la ho kibolla: ho tlosa se kibileng lesoba ntle le thuso ya eng kapa eng. ho iqenehela. koko. kitlaetso. kibolloa. omositsoe). isitse. kibo. komano. komang. boikoahlaho. khauhelo. kitlaeditse. omosoa. hauheloa. kimelo. kibolotsoe. kibile. imelana. (mm. (mm. Ikhaula (i-kha-u-la) // Leiketsi la ho haula: ho ba boemong ba ho haulana ka ho iketsa. kibollotsoe. Ikiba (i-ki-ba) /blocking/ Leiketsi la ho kiba: ho fedisa phallo ya metsi ka ho iketsa. kokano. mohopolo. kibana. hauha. (mm. hodisoa. hauhetsoe. mohau). ho ipona bobe ka sebe se etsahetseng pejana. boimana. hodisitse. sekibakibane). kobollo. komello. (mm. Ikomanya (i-ko-man-ya) /self scolding/ Leiketsi la ho omanya: ho ikgalema ka thata. koahlaho. hodisitsoe. kisano. moikhodisi). kibano. kobiloe. moikgopodi). booki. boima. kibiloe. Ikoahlaha (ik-wa-hla-ha) /regret/ Leiketsi la ho koahlaha: ho bontsha ho inyatsa kapa ho ipona phoso ka se entsoeng pejana. nurse oneself/ Leiketsi la ho oka: ho iphodisa ntle le ho fodisoa. Ikhodisa (ik-hu-di-sa) /expand oneself/ Leiketsi la ho hodisa: ho ikeketsa kapa ho atisa sebopeho sa mmele ka bowena. omme. kibolotse. (mm. komo.

utsoitse. 149 . mokuti). konkiso. utloahetse. O ile morena Seeiso. utloahala. Ile (i-le) /was/ Bokgale ba wa. makatsoa. Ikudisa (i-ku-di-sa) /sickness pretence/ Leiketsi la ho kudisa: ho baka bokudi bo sio: ho iketsa eka o wa kula empa hose joalo. boikuto. kutoa. Ikutsoa (i-ku-tswa) // Leiketsi la ho utsoa: ho etsa ketso e itseng sephiring kapa poteleng. (mm. boikotsediso. opisoa. otlaka. konketse. utsoeditse. kutana. konkisa. kutloello. moikonki). otsedisoa. meeting/ Leiketsi la ho kopanya: ho ya bona motho kapa ntho e itseng ka bowena ntle le ho romeletsa. a keke a hlola a kgutla. utloahatsa. utsoetsa. (mm. kutile. kudiso. otsedisana. mokuto. Ila (i-la) /moan/ Ho ba bohlokong ba ho lahleheloa ke motho ka ho etsa diketso tse bontshang bohloko. (mm. kutiloe. kopano. otlana. ho tsamaya ka ho etsa boqhetseke. kutso. kotiloe. konkela. boikutso. ne. korotlisoa. ho ba le ngoana ka popelong. utsoetsoa. ho apara botsho kapa ho thola bakeng sa ho bontsha tahlehelo ka lefu la motho ya ratoang. ho makala ho sio. masturbate/ Leiketsi la ho kota: ho bapala ka ho pikitla ditho tsa botshehadi kapa tsa botona. otliloe. kopanyo. boikutlo kapa monahano o ka hlalosoang ke wena feela. kopane. otlile. a kapa ya. utloisisana. (mm. boikotlo. kudisoa. (mm. mokopanyi). utloella. Leiketsi la ho makatsa. opeloa). (mm. kotoa. korotlelana. bokudi. moikutloi). kutloahalo. boikopanyo. konketsoe. Ikopanya (i-kaw-pan-ya) /self uniting. Ke ile ka shatjoa. korotleloa. kutano. boikopiso. kotaka. kutisiso. korotlo. E ile ya boela ya wela fatshe. ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa. kotsedisano. kutsetsano. konko. Ke ile ka kgutlisoa. utloisa. mokudi. kutisisa. Ikotla (i-kaw-tla) /self thwacking/ Leiketsi la ho otla: ho natha bowena ka phoso kapa ka morero. kutsetso. kotana. boikoto. moikoti). kotsediso. korotlile. makatso. Mohl. bile).149 Ikonka (i-kon-ka) /proud/ Leiketsi la ho konka: ho tsamaya joalo ka mohlodi. utloana. kutloano. konkile. mautsoe). ho ba le bokgoni ba ho emara. “ikukela” mmoho le “inkela” a na le meelelo e fapaneng haholo. Ikutloa (i-ku-tlwa) /feel/ Leiketsi la ho utloa: ho ba le maikutlo. Ikota (i-kaw-ta) /self fucking. mokorotlo. Tlh. boikorotliso. kotlano. kotano. boikutlo. Mohl. Ke mang emong hape a ileng Gauteng? Che bohle re ile ra iponela. (mm. Ikorotlisa (i-ko-ro-tli-sa) /complaning/ Leiketsi la ho korotlisa: ho etsa eka ho korotla ho teng empa ho se joalo. sekulane). Ikotsedisa (i-ko-tse-di-sa) /pretend to be sleepy/ Leiketsi la ho otsedisa: ho etsa eka boroko bo teng empa ho se joalo. kutloiso. kopiso. boimakatso. kotlo. korotlela. kopanyoa. opisitse. O ne o ile kae maobane? Ima (i-ma) /to be pregnant/ Ho ba le lesea ka popelong. kutse. (bap. leutsoe. opela. otseotse). maikutlo. utloela. (mm. boikudiso. kutlo. ho ichapa ka tsela e itseng. otsetse. opisitsoe. mokorotli). (mm. (mm. korotlelano. utloisisa. Ile (i-le) /gone/ Bokgale ba ho ya kapa eya. Ikukela (iku-ke-la) /egocentric/ Ho iphahamisa kapa ho ipeha maemong a hodimo ka lebaka la maemo a hodimo. utloisoa. kuto. (mm. Mantsoe. kutloahatso. mootli). Ikopisa (i-ko-pi-sa) /self troubling/ Leiketsi la ho opisa: ho ipakela mathata ka ntho e hlokang molemo kapa e senang thuso. ho tsamaya ka ho etsa dikguba. Ikuta (i-ku-ta) /hair cutting/ Leiketsi la ho kuta: ho tlosa moriri hloohong kapa mmeleng ka bowena ntle le thuso ya motho emong. boikonko. kotako. Imakatsa (i-ma-ka-tsa) /pretent/ Ho etsa eka ho makala ho teng empa ho seo. otloa. (mm. kulela.

semakaleng. nahanne. Imme (im-me) /pregnant/ E boemong ba ho bontsha kemaro. disburden. mathetsoe. mamediso. mamolako. mamotsoe). (mm. mokga. mamedisoa. nahantsha. mametse. moinahanedi). Imamela (i-ma-me-la) Leiketsi la ho mamela: ho ba boemong ba ho se be sesosa sa morusu. ikamahanya). Imela (i-me-la) /heavy/ E moroalo o boima. e tshehadi e nang le bophelo ka popelong. semaka. mitigated/ Bokgale ba ho imolla. mathisoa. ho bebofaletsa kahlolo e fanoeng. Inahana (i-na-ha-na) /reconsidering. Mohl. mamelana. Imatahanya (im-ata-han-ya) /to associate oneself with/ Ho etsa kamano le motho. mathile. Ho matha ntle le ho mathisoa. moimathedi). Imamola (i-ma-mu-la) /self thwacking/ Leiketsi la ho mamola: ho mamoloa ke wena ntle le ho mamoloa ke emong. Inahana (i-na-ha-na) // Leiketsi la ho nahana: ho nahana ntle le ho bakoa ho nahana. nahanetse. makallana. sehlopha kapa ntho e itseng. mamotse. Imatahantse (im-ata-han-tse) /associated. maketse. ho fedisa ya boima kapa bohloko. monahano o itshetlehileng ho bowena feela. (mm. nahannoe. (mm. e kgolo bakeng sa ho kukoa kapa ho phahamisoa. matheloa. e sitang eo a e kukang. Imathisa (i-mat-hi-sa) /run after/ Leiketsi la ho mathisa: ho matha ntle le lebaka le utloahalang. mollify/ Ho fokoletsa bothata kapa boima. nahanana. momakalloa. mathiso. E nang le boima bo boholo. ho nahana ka bowena. (mm. ho ipapisa le boemo bo itseng. nahanelana.150 makalo. mathisano. ho kgema mmoho le. boimamolo. mathisitsoe. mametsoe. Imolla (im-mul-la) /alleviate. boimathiso. momakadi). mamolaka. (bap. boimathelo. nahantsho. Imollela (im-ul-le-la) /to mitigate/ Ketsollo ya ho imetsa: ho fedisa boima ba kotlo kapa kahlolo. mathelo. boinahanelo. semathi). ho ngobisa. to take it easy/ Ho dula fatshe le ho nahana kapa ho thuisa se sa tsoa boleloa ka sepheo sa ho nka qeto. Imetsa (i-me-tsa) /to burden/ Ketsiso ya ho imela: ho etsa hore ntho e imele. Imollotse (im-mul-lu-tse) /alleviated. mathetse. makalloa. Ina (in-a) /wet. makaditse. Imathela (i-mat-he-la) /running. Inahanela (i-na-ha-ne-la) Leiketsi la ho nahanela: ho nka matsapa a ho nahana ntle le ho nahaneloa. Inahanela (i-na-ha-ne-la) /inconsiderate. affiliated/ Bokgale ba ho imatahanya: ho ba boemong ba ho ipapisa le motho. mamelano. makaditsoe. mameloa. mamolo. ho etsa hore ntho e itseng ebe mongobo kapa e be metsi. Imamela (i-ma-me-la) /to relax. nahanelano. (mm. ho matha mahala. boinahano. e ka tsoalang ka mora dikgoedi tse itseng ka lebaka la kemaro. mamedisa. (mm. pherekano kapa moferefere. thinking about/ Ho etsa mohopolo mabapi le qeto kapa puo e sa tsoa buuwa. jogging/ Leiketsi la ho mathela: ho matha hantle ka sepheo sa ho ikoetlisa. nahanoa. monahani). ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la ho rorisa Modimo. mathisitse. Inama (i-na-ma) /bow down/ Ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la tumelo e itseng. nahanetsoe. plunge/ Ho kenya ka metsing. selfish/ Ho ba le maikutlo a mabapi le bowena a fetelletseng. Ketsello ya ho imetsa. monahano. ho ba motsoalle kapa mmate wa. makalla. ho fokotsa kotlo kapa kahlolo e thata e fanoeng. 150 . Imollotsoe (im-mul-lu-tswe) // bokgale le boetsuwa ba ho imolla. mamoloa. momamedi). mokga kapa mokgatlo omong ntle le ho qobelloa. ho nyenyefatsa kapa ho bebofaletsa moroalo kapa mathata. mathisana. mitigate. monahano. boimamelo.

nekile. (mm. Inepa (i-ne-pa) /self understanding/ Leiketsi la ho nepa: ho kgona ho itlhalosa ntle le ho hlalosoa. namotse. Ineka (i-ne-ka) /self licking/ Leiketsi la ho neka: ho sebedisa leleme ho tlosa se ho wena. netiloe). Inehella (ine-hel-la) /addicted/ Ho ba lekgoba la sethethefatsi kapa mokgoa o mobe. namolelo. Ingoapa (ing-wa-pa) /self scratching/ Leiketsi la ho ngoapa: ho ikgoabitla ka bowena ntle le ho etsoa joalo. (mm. Leiketsi la ho nehella. namolaka. (mm. monamodi). worship/ Ketsetso ya ho inama: ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la tumelo e itseng. boingamangamo.151 Badumedi ba Mamoseleme ba rata ho inama ha ba rapela. nepano. Inetse (in-e-tse) // Bokgale ba ho inela. mongoapo. nekano. ngamangamo. boingoapo. Inehela (i-ne-he-la) /give up. ngoapano. ngoapo. boineto. ho ja fatshe. ho itseba ntle le ho tsejoa. (mm. sengatafatsi. Iname (ina-me) /bowed/ E boemong ba ho inama: e shebisitseng hlooho fatshe ka lebaka la ho rapela kapa tumelo e itseng. ngoapana. netano. nekiloe. namolako. Ingamangama (ing-ama-ng-ama) /complaining. ho fa sera tlholo. ho isa hlooho fatshe kapa tlase bakeng sa ho rorisa Modimo. Selepe sa bohoeng se ratha se iname: mokgoenyana o thusa ka tsohle tseo anang le tsona moo a nyetseng teng ho sa tsotellehe boima ba seo a tlamehang ho se etsa. (mm. ho phahamisa hlooho ka mora thapelo kapa ho rorisa Modimo. netjoa. boinamolelo. (bap. netoa. ngamangamisa. ngatafatsoa. neto. Mael. nehelano). ho itshela ka ntho e netang. nekeha. nepahatsa. Inetsoe (in-ets-we) // Boetsuwa ba ho inela. nagging/ Leiketsi la ho ngamangama. boingatafatso. Ineha (i-ne-ha) /escape/ Ho baleha. (mm. Inela (i-ne-la) /to wet/ Ho kenya ka metsing. o sa kgonahaleng ho tloheloa ha bonolo. moinehelli). ho etsa hore ntho e be mongobo. ngamangamisoa. to mess up oneself/ Leiketsi la ho neta: ho itshela ka seretse kapa pente. namoletsoe. Ho tshoarela. neiloe). ngoapeho. Ineta (in-ita) /self messing. boineho. succumb/ Ho lahla tshepo ka se tlamehang ho phethahala kapa ho etsahala. Inamoloha (i-na-mu-la-ha) /un-bow/ Ho isa hlooho hodimo ka mora ho inama. Ingatafatsa (ing-ata-fa-tsa) /self multiplying/ Leiketsi la ho ngatafatsa: ho iketsa bongata. boinehelo. netana. nepo. namoletse. ho ikatisa ka bongata. nepahaditsoe. mongatafatsi). ngoapiloe). neile. ho fa bobe kapa tlholeho monyetla. Mael. Inamela (i-na-me-la) /bow for. Mael. ngatafatso. (mm. boineko. revere. Ho tletleba molebe. ho ipelaetsa lolololo. boinepo. ngamangamile. ho etsa hore ntho ebe lesoe ka ho e thapisa hara metsi. nehellano. Inamolela (i-na-mu-le-la) /to apply self defence/ Leiketsi la ho namolela: ho loana ka ho itshereletsa kgahlanong le sera kapa motho ya hlaselang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. ngatafatsana. nehelletsoe. moinehedi. ho ipha sera. (mm. boinehello. Kinamelo). Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. nepahatso. nekoa. lengatafatsi. nehello. nehelletse. ho ngobisa. nekana. (mm. Ketsollo ya ho inama. nehelloa. ngoapile. ho itseba ka sebele. Ho ineha naha: ho baleha. nepahaditse. senepe). nekeho). ngatafaditse. Ineha (i-ne-ha) Leiketsi la ho neha. namotsoe. ngatafatsano. (mm. nehelo. ho ipolela hofeta mang kapa mang. mongamangami). nepile. nehellana. nehoa. netile. ngatafaditsoe. 151 . Ho tshola tlhako morong: ho nyamela ka ho baleha. neko.

noesano. monono. Inoesa (in-we-sa) /drink by oneself/ Leiketsi la ho noesa: ho noa seno ntle le ho noesoa. ngongoreho. ho beha kantle ho metsi. nyefotse. ngongorehisoa. monyadi. nyakallisoa. senoi). nyadiso. (mm. Leiketsi la ho nka. (mm. ineka). boinyakalliso. sengoathana. Leiketsi la ho noesa. Inyadisa (in-ya-di-sa) // Ho nyala ntle le ho thusoa. (mm. Inyakallisa (in-ya-kal-li-sa) /self entertaining/ Leiketsi la ho nyakallisa: ho ithabisa ntle le ho thabisoa. nyatsitsoe. boinoeso. nyametsoa. (bap. (mm. (bap. boingongorohiso. (mm. Inyeka (in-ye-ka) /self licking/ Leiketsi la ho nyeka: ho sebedisa leleme ho phumula ntho e ho wena. nyekana. remorse/ Leiketsi la ho nyatsa: ho ipona phoso. monyefodi). nyefolaka. nyatso. nontshoano. nyekano. nyefotsoe. noele. Mantsoe “inola” le inolla” a bolela ntho e le nngwe. mongongorehi). thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo. nyahamisoa. Ingongorehisa (ing-ong-o-re-hi-sa) /self worrying/ Leiketsi la ho ngongorehisa: ho ipakela ngongoreho. Inolla (i-nul-la) /de-wet. nyametsano. (mm. nyalano. monyeki) (bap. nonne. Inong (i-no-ng) /friendliness/ Lerato la ho etsetsana dintho tse ntle. nyatsoa. (mm. noesitse. nyantshoa. ho itefella ditshenyehelo tsa lenyalo. ngongorehile. boinyadiso. notsho. Mael. nyefolano. nyekiloe. nyahame. monyamedi). noeso. mongoathi). (mm. Inontsha (in-onts-ha) /self fatning. ho ipona mafolomabe. nyefolo. nyatsitse. Leiketsi la ho nyahamisa. nyefolana. nyahamiso. Inyefola (in-ye-fu-la) /self insulting/ Leiketsi la ho nyefola: ho ithohaka kapa ho lebisa tlhapa ho wena. (mm. monyahami). nyantsho. omisa) Tlh. Inyantsha (in-yan-ts-ha) /self feeding/ Leiketsi la ho nyantsha: ho ba boemong ba ngoana ya kgonang ho sebedisa letsoele ka boyena. noesana. nyeko. Inyametsa (In-ya-me-tsa) /disappearing/ Leiketsi la ho nyametsa: ho ba boemong ba ho nyamela. ho nka ntho. noeloe. 152 . nyefoleho.boinyahamiso. nyekoa. boinyametso. Inkela (in-ke-la) // Ho nka ntle le ho laeloa ho etsa joalo. Ho ntshana se inong: ho thusana ka tsela efe kapa efe. self raising/ Leiketsi la ho nontsha: ho iphepa ka tselang e bakang botenya le nonopelo. boinyantsho. boinyatso. Inyatsa (in-ya-tsa) /repent. nyantse. monyaka). (mm. (mm. omisa) Tlh. nyatseha. Inola (i-nu-la) /de-wet. nyekile. ngoatheloa. ho ipatlela nnete ntle le ho bolelloa ka yona. ho ba sebopehong sa ho se bonoe. monyanyi). ho beha kantle ho metsi. Inoesa (in-we-sa) /prove/ Ho batla bonnete ba taba ntle le ho joetsoa. ho ba monyakeng o bakoang ke wena. nyetse. monyatsi. boinyeko. lenyatso. nyalana. nyametso. ho ipeha boemong ba ngongoreho ka bowena. nyametse. (bap. (mm. ngoathetse. ngoathetsoe. Ho inoesa ka nkgo: ho ipatlela bonnete ba taba e boleloang kapa e etsahetseng ntle le ho joetsoa. boinontsho. nyetsoe. Mael. Mantsoe “inola” le inolla” a bolela ntho e le nngwe. ngoathelano. monyaduwa). moinyatsi). boinyefolo. Leiketsi la ho nyadisa. nyakalletse.152 Ingoathela (ing-wat-he-la) /self serving/ Leiketsi la ho ngoathela: ho ipha dijo ntle le ho emela ho thusoa. nyefoloa. Inkela (in-ke-la) /to claim/ Ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo. ngoathelana. monontsha. put out of water/ Ho ntsha ka metsing. ngoathile. ho arolelana ditaba tsa bohlokoa. boingoathelo. nontshoa). put out of water/ Ho ntsha ka metsing. deplore. ikukela). lenyalo. nyakalliso. nyefolako. nyadisoa. nyatseho. Inyahamisa (in-ya-ha-mi-sa) /self dicouraging/ Ho ipeha boemong bo fokodisang matla a kelello. ngoathelo.

behiloe. nyontsha. peperantse. sepenya. pentsoe. behile. bapadisa. pebofaletsano. (mm. beolana. patetsoe. nyelano. appointing/ Leiketsi la ho beha: ho ipeha maemong a hodimo ntle le ho bewa. monyonyi). Ho nka ketapele. (mm. nyontsho. paballano. seipeperanyi). Inyonya (in-yon-ya) // Leiketsi la ho nyonya: ho itlhoya ka lebaka la bobe bo ho wena. patano. paqamisoa. nyontshitsoe. moipati. penyoa.153 Inyela (in-ye-la) /self messing up/ Leiketsi la ho nyela: ho ntsha mantle a tshilafatsang bowena ntle le boikemisetso. (mm. paqamo. (mm. boipenyo. bebofaleditse. boipato. Ipenya (i-pen-ya) /squash oneself. paqame. ho ba sio sebakeng nako e telele. paqamisoa. nyesitsoe. boinyelo. peperanyo. bapadisitsoe. baballetse. Patala. lepere. paqamisitse. paqamisa. boipaballo. patalano. Ipeola (i-pe-u-la) /shaving oneself/ Leiketsi la ho beola: ho tlosa moriri ka bowena ntle le ho thusoa. ho paqama ntle le lebaka le utloahalang. pebofaletso. Inyolla (in-yul-la) /self exalting/ Leiketsi la ho nyolla: ho ipeha boemong bo hodimo. (mm. nyonyoa. bapalloa. Ipaballa (i-pa-bal-la) /self preserving. bebofaleditsoe. papadi. nyesoa. Ho ba pejana kapa wa pele ho etsa se lebisang tlholong. patetse. patiloe. peho. semonyollane. patalo. moipenyi). ntle le ho thusoa. moipebofaletsi). baballoa. Ipaqamela (i-pa-qa-me-la) // Leiketsi la ho paqamela: ho paqama ntle le ho thusoa. papadi. moipaballi). iphahamisa). Ipaqamisa (i-pa-qa-mi-sa) // Leiketsi la ho paqamisa: ho paqama ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. papadisano. nyonyeho. (mm. compress oneself/ Leiketsi la ho penya: ho itsha kotsi ka ho ikhatella ka ntho e itseng. paqamisano. plenty/ E tletseng hohle. monyolla. nyollano. nyolloa. (mm. behoa. bapadisitse. peperantsoe. monyollo. Ipata (i-pa-ta) /hiding/ Leiketsi la ho pata: ho nyamela pontsheng ya batho. (mm. nyolleloa. paqamiso. ho nyela diaparo tsa hao. boipaqamelo. peolo. boipebofaletso. nyele. Ipapalla (i-pa-pal-la) /joking/ Leiketsi la ho bapalla: ho etsa ketso e hlokang botio. Ipeha (i-pe-ha) /self electing. (mm. moipeodi) Ipeperanya (i-pe-pe-ran-ya) /cracking oneself/ Leiketsi la ho peperanya: ho qhetsoha ntle le ho qhetsoloa. Ipabola (ipa-bu-la) /to lead the proceeding/ Ho itlhoma pele ka se etsoang. Ipebofaletsa (ipe-bu-fa-le-tsaw) /easening. pentse. peolano. ikgodisa). nyesa. mopatadi) (bap. paqame). 153 . paqamisana. patile. sebapadi). ho itematsa. Ipapadisa (i-pa-pa-di-sa) /entertain oneself/ Leiketsi la ho bapadisa: ho etsa eka o wa bapala empa ho se joalo. e tholahalang hohle. monyolloa. bebofaletsoa. nyelo. nyontshitse. peperane. bapetse. patana. simplifying/ Leiketsi la ho bebofaletsa: ho etsa dintho di be bobebe bakeng sa bowena. ho se bonoe nakoana. monyedi). e ngata haholo hofeta ka moo e batlahalang. (mm. nyollela. patoa. sebapadi). (mm. beotse. boinyonyo. moipehi). (mm. bapadisoa. ho soasoa kapa ho etsa motlae. boipaqamiso. boipapallo. boipeolo. seipati). ho nolofatsa maemo bakeng sa hao kapa bowena. (mm. papadiso. pebofatso. boinyollo. manyela. protecting/ Leiketsi la ho baballa: ho phema kotsi e ka o hlahelang ka bowena. Mohl. bapetse. (mm. paqamo. ho iphahamisa ntle le ho phahamisoa. baballetsoe. bapadisana. boipeperanyo. nyollo. nyollana. boipatalo. paballo. (mm. nyesitse. moinyolli) (bap. patalana. nyollelo. Ipapala (i-pa-pa-la) /abundant. beotsoe. ho etsa boipapadiso bo sio. paqamisitsoe). Selemong sena chai e ya ipapala. Ipatala (i-pa-ta-la) /to reward oneself/ Leiketsi la ho patala: ho itefa ka lebaka la ho se leshoe ke ramosebetsi: ho inkela dintho ka baka la ho se leshoe. boipapadiso. boipeho.

boiphaphamiso. mix for oneself/ Leiketsi la ho fehla: ho fuduwa kapa ho tsitsinya lero kapa motsoako o nang le metsi ntle le ho etsetsoa. to commit suicide/ Leiketsi la ho fedisa: ho fedisa bophelo ba hao ka bowena. phatsitse. phediso. boipheto. petetsano. moipepeti). moiphedisi). boipepeso. fedile. (mm. pepesile. boipheto. boiphediso. ho lesa ka boomo. (mm. phetile. petsoloa. Iphahamisa (ipa-ha-mi-sa) /self exalting/ Leiketsi la ho phahamisa: ho ineha maemo a hodimo le ho ithorisa ntle le ho etsoa joalo. Mohl. ho tloha ka ho nyamela. 154 . pepiloe. phatsitsoe. moiphedisi). phekolo. Iphedisa (ipi-di-sa) /survive by oneself/ Leiketsi la ho phedisa: ho phela ntle le ho phedisoa. phatso. to heal self/ Leiketsi la ho phekola: ho ikoka le ho iphodisa ka bowena ntle le ngaka kapa mooki. phahamo. boipetetso. Iphapanya (ipa-pan-ya) /ignore/ Ho etsa eka ketso e itseng ha e bonoe kapa ha e utloe. phedisano. Ipha (ip-ha) /give oneself/ Leiketsi la ho fa: ho fumana ntho ntle le ho fuwa kapa ho newa. Ipetetsa (i-pe-te-tsa) /compressing oneself/ Leiketsi la ho petetsa: ho ikutloisa bohloko ka ho otlanya setho seseng sa hao sa mmele kgahlanong le ntho e thata e itseng. mofani) Mael. ho ipolaya. pepetile. Iphedisa (ipe-di-sa) /self destroying. fannoe. pepetoa. boiphediso. publicising/ Leiketsi la ho pepesa: ho iponahatsa pontsheng ya bohle. ho ipontsha bohle ba o shebileng. phaphame. boiphahamiso. petsotse. Iphaphamisa (ipa-pa-mi-sa) /self awakening/ Leiketsi la ho phaphamisa: ho tsoha borokong ka bowena ntle le ho thusoa. phahametsoe. fetoa. phekotse. phahamela. Ho ipha dimenyane: ho baleha ka ho nyamela. (mm. pepisoa. pepeto. phaphamo. lepatso. filoe. phekolano. phahamisano. Ho iphehlela lesheleshele. phatsana. peteditse. (mm. Ipetsola (i-pe-tsu-la) /self cleaving. petetsoa. phaphamisoa. fanne. (mm. injecting/ Leiketsi la ho phatsa: ho kenya moriana mmeleng ka lehare ka ho iketsa joalo. phekoloa. Ipepeta (i-pi-pi-ta) /squeezing oneself/ Leiketsi la ho pepeta: ho penya kapa ho hatella leqeba. (mm. phahamisoa. petetso. pheko. boiphaphanyo). Ipheta (ipe-ta) /self repeating/ Leiketsi la ho pheta: ho etsa ketso e itseng kgetlo leleng. mophiti). pepeteho. mopepi).154 Ipepesa (i-pe-pe-sa) /show off. boipetsolo. (mm. Iphekola (ipe-ku-la) /self healing. boipepeto. phetse. Ipepisa (i-pe-pi-sa) // Leiketsi la ho pepisa: ho beha ngoana kapa moroalo hodima mokokotlo wa hao ka bowena. moiphatsi). phano. pepetiloe. (mm. Iphehlela (ip-he-hle-la) /stir. fedisoa. moipepesi). phedisano. (mm. phekolana. petsolo. ipeperanya). moiphaphamisi). fedisitsoe. phekotsoe. petsotsoe. phatsano. moiphahamisi). petetsana. pepile. phedisoa. phahametse. (mm. Ho ipha naha: ho baleha sebakeng. peteditsoe. pheto. ho ba boemong ba ho iketsetsa eng kapa eng ka bowena. fedisitse. (mm. petsolana. pepisana. (mm. moipetetsi). moiphekodi). (mm. phetiloe. phaphamiso. ho etsa lekgetlo la bobedi kapa hofeta moo. boipepiso. boiphekolo. Mael. fana. phatsoa. fetile. file. lepetso) (bap. (mm. pepiso. fedisana. pepeso. (mm. Ipheta (//) /oversize/ Leiketsi la hofeta: ho ba boemong ba ho etsa diketso tse kgolo hofeta bowena. bophahamo. boiphatso. pepesiloe. phediso. Iphatsa (ipa-tsa) /self inoculating. splitting/ Leiketsi la ho petsola: ho buleha ka lehare ntle le ho etsoa joalo. phahame. fetana). pepisano. pepesoa. seso kapa ntho e itseng ka bowena. phetoa. bophelo.

(mm. pholo. fodisetsoa. phumano. Ho busetsa molamu sefateng. fetisetsa. boiphetolo.155 Iphetela (ipe-te-la) /just passing/ Leiketsi la ho fetela: hofeta ka tsela ntle le ho shebana le ntho tsa batho. phetetsoa. phodile. fetotse. fumanoe. phollotse. realisation/ Leiketsi la ho fumana: ho ba boemong ba ho thola se etsahalang ka bowena. phodiso. boiphollo. maphodi). photlo). boiphumano. (mm. fetotse. ho iketsa ntho e nyane. boiphetelo. phopholeditsoe. boiphofiso. fetisetsoa. mofiti). phetiso. fetela. senomaphodi. phopholetsoa. phofile. ho feta ntle le ho natsa ntho tse ka mahlakoreng. photlile. ho utloisa bohloko ya kileng a utloisa emong bohloko. phomoditse. boiphodiso. photloa. fetoloa. (mm. phoqeho. (mm. finne. fodisoa. phollako. phollo. phoqano. fetoloa. (mm. fetetse. moiphumani) 155 . mafodisa). boiphotlo. phomotsoa. phetolano. phetolano. mophomodi. (mm. moiphetodi). ho ithola ka mora ho ipatla. fetisitsoe. phetiloe. (mm. iphomoletse. boiphetetso. moipholli). boiphoqo. phomolo. fetisoa. boiphitiso. Leiketsi la ho phetetsa. boiphino. phofiso. boiphomotso. fetile. boiphopholetso. Iphetetsa (ipe-te-tsa) /revenge. phomoditsoe. (mm. ho etsa hore mmele o phole. Ipholla (I-pul-la) /self massaging. (mm. Iphomolela (ipu-mu-le-la) /to be on dead status/ Ho ba boemong ba mofu kapa moshui (moshoi): ho hloka bophelo ka lebaka la ho hloka phefumoloho. fetolana. phomotse. phinahano. moiphetodi). finahana. mofodisi. moiphofisi. boiphetolo. Iphumana (ip-hu-ma-na) /self footing. phollaka. phodiso. vengeful/ Ho etsa se kileng sa etsoa ke moetsi ho moetsuwa. phetetso. fetisitse. (mm. fetotsoe. phoqoa. phetolo. phomotsa. mophofi). moiphoqi). Photla. phoqile. boiphodiso. phetolo. brushing/ Leiketsi la ho pholla: ho tsamaisa letsoho mmeleng wa hao ka bowena ntle le ho thusoa. fodisoa. (mm. phopholetsano. ipheteditse. Iphoqa (ipo-qa) /self embarassing. Iphofisa (ipu-fi-sa) /to pretent to be dreaming/ Leiketsi la ho phofisa: ho baka ho phofa ho sio. Iphodisa (ipo-di-sa) /self healing/ Leiketsi la ho fodisa: ho itlosa mahloko le mahlaba ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. (mm. Iphopholetsa (ip-hup-hu-le-tsa) /self touching / Leiketsi la ho phopholetsa: ho itshoara ka tsela ya ho tsamaisa letsoho mmeleng mona le mane. mofiti). phollana. boiphomolelo. ka ho etsa diketso tse bakang seo. phofo. iphomoletse). phollano. fodisetsa. (mm. phetile. Iphotla (ip-haw-tla) /face washing/ Leiketsi la ho photla: ho tsamaisa metsi sefahlehong ka lesela ka ho iketsetsa. Iphetola (ipe-tu-la) /overthrow oneself/ Leiketsi la ho fetola: ho ipeha maemong a ho diwa ditulong tsa boetapele ka bowena. phopholetsana. fetotsoe. phoqeha. (mm. phollotsoe. phoqana. finnoe. finana) Iphitisa (ipi-ti-sa) /pretent to be passing/ Leiketsi la ho fetisa: ho etsa eka o wa feta empa ho se joalo. fodile. moiphotli) (bap. Iphodisa (//) /cooling oneself/ Leiketsi la ho fodisa: ho tlosa mocheso mmeleng wa hao ka ho etsa diketso tse itseng. photlano. disappointing/ Leiketsi la ho phoqa: ho etsa diketso tse tlontlollang bowena ba hao. phopholeditse. phodisano. Iphina (ipi-na) // Leiketsi la ho fina: ho iketsa bonyane kapa sekokotoana. fumane. phofisoa. phopholetso. disguising/ Leiketsi la ho fetola: ho nka sebopeho seseng sa chebeho ya mmele kapa sebopeho. phino. mophopholetsi). Iphomolela (ipu-mu-le-la) /resting/ Leiketsi la ho phomola: ho ba boemong ba ho phomola kapa ho phomotsa mmele le kelello ya hao ka bowena. Iphetola (ipe-to-la) /masquerading. fetiloe. photlana. moiphetetsi). moiphodisi. moiphomotsi. vindictive. (mm. fetolana.

phumudisa. phumutsoe. boiphunyo. pitla. Ipokellela (i-puk-el-le-la) /accumilating for self/ Leiketsi la ho bokellela: ho iketsetsa pokello ya ntho tse ngata ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. boiphumulo. mophunyi). bolelletse. (mm. Ipikitla (ipi-ki-tla) /rubbing oneself/ Leiketsi la ho pikitla: ho sebedisa monoana kapa manala ho ngoaya kapa ho tshasa moriana karolong enngwe ya mmele. bipetsana. boipolo. phutheho. bjatlantse. pomme. bolaetse. boiphuthelo. ho ikarola ka ho arohanya ka dikoto tse fetang bonngwe. bofile. bokelloa. phumutse. (mm. sepolo). boiphutho. phuthetse. bolelletsoe. pitlana. phuthediso. phuthehile. (mm. pokello. boleloa. boiphutho. phutheloa. (mm. bolawa. Ipokella (ip-ukel-la) /self gathering/ Leiketsi la ho bokella: ho ba boemong ba ho kopana ka bolona ntle le ho laeloa joalo. ho iketsetsa lethonyana le lengata. bokelletse. polao. sephutheloana). pikitlano. (mm. Ipolaya (i-pu-la-ya) /to commit suicide/ Leiketsi la ho bolaya: ho iphedisa kapa ho fedisa bophelo ba hao.156 Iphumula (ip-hu-mu-la) /drying/ Leiketsi la ho phumula: ho tsamaisa lesela le ommeng sefahlehong ka sepheo sa ho tlosa metsi. boipjatlanyo. Iphuthela (ip-hut-he-la) /wrapping self/ Leiketsi la ho phuthela: ho koahela ka ho kenya hara ntho kapa ho potapotisa ntho e itseng mmeleng ka bowena. phumudiso). bjatla!). moipone). bolaisa. pitliloe) Ipjatlanya (ip-ja-tlan-ya) // Leiketsi la ho bjatlanya: ho ikoisa fatshe ka lebaka la ho kgena. boipolelo. pitlile. bipeditsoe. bolelloa. pitlano. bofolloa. pjatlanyo. ipofile). pikitliloe. phumuloa. bolailoe. pomana. pomako. Ipona (i-paw-na) /selfish/ Leiketsi la ho bona: ho etsa diketso tse bontshang ho ipona bowena feela. 156 . (mm. bolaetsoe. boipikitlo. Iphutha (ip-hut-ha) /gather/ Leiketsi la ho phutha: ho ya sebakeng sa phutheho kapa kopano ka bolona. pomo. pikitlana. bonoa. phuthetsoe. mophuthi). ponngoe. pitloa. boipitlo. bofa. (mm. (mm. polo. pikitlo. boipipetso. commiting/ Leiketsi la ho bofa: ho ikana ho etsa ketso e itseng ntle le ho kopjoa kapa ho laeloa joalo. polaiso. (mm. Ipola (i-pu-la) /self hitting/ Leiketsi la ho pola: ho inatha ka lebaka la ho kgena haholo ka lebaka la phoso e entsoeng. moipoledi). Ipoma (i-pu-ma) /self cutting/ Leiketsi la ho poma: ho ikgaola setho seseng sa mmele ka phoso kapa ka bothoto. pipetso. phutheha. boshoa ). boipofollo. bolella. boipono. bofollotsoe. pomano. (mm. bokelleloa. phuthedisoa. bokelletsoe). pomeha. polayano. bokelletsoe. (mm. bokellisoa. boipokello. boipofo. pikitlile. (mm. mobipetsi). bjatlantsoe. phunyeha. phunyo. Ipitla (ipi-tla) /self injuring/ Leiketsi la ho pitla: ho ikotla ka lejoe le leholo ka phoso kapa ntle le boikemisetso. boletse. seboka). boipokellelo. sebolai). phunyoa. pomeho). bjatlanyoa. bokelletse. (mm. (mm. bolayana. pomaka. Ipolela (i-po-le-la) /confess/ Leiketsi la ho bolela: ho hlalosa seo o se entseng kapa seo oleng sona. pofollo. Iphunya (ip-hun-ya) /piercing/ Leiketsi la ho phunya: ho etsa lesoba karolong enngwe ya mmele ka bowena. bipeditse. boletsoe. bipetsoa. boipomo. sepikitlane) Ipipetsa (ipi-pe-tsa) /smothering self/ Leiketsi la ho bipetsa: ho ithiba phefumoloho ka phoso kapa ka lebaka la bowatla. lesoe kapa mongobo. moipipetsi. bolaile. (mm. pikitloa. (mm. pipetsano. bofollotse. polelo. boipolao. phuntsoe. Ipofolla (ip-of-ul-la) /untie/ Leiketsi la ho bofolla: ho intsha ditlamong kapa ho iphuthulla ho seo se o tshoasitseng ka bowena. bokellisa. pokello. pokellelo. phunyeho. (mm. Ipofa (ip-aw-fa) /engaging. phuthelo. mmolai. phumulo. phumudisoa. phuntse.

Ipone (i-po-ni) // Bokgale ba ho ipona. potela. lebotsi. potolohiloe). bontshitse. pudufaleditsoe. poqana. pudufaleditse. poqile. bulelana. mmuisoa. puo. pudufaditsoe. qabane. (mm. butsoe. Iqabanya (iqa-ban-ya) /conflicting/ Leiketsi la ho qabanya: ho baka diqabang ka bowena. bopile. puophara. botsana. potolohile. boipololohiso. Ipotela (i-pu-te-la) /jesting/ Leiketsi la ho pota: ho ipuela feela ka bosoasoi ntle le ho natsa hore ho etsahalang. buloa. potisana. (mm. boipopo. busoa. bopeloa. bontshana. sebonoang. potile. boipontshahatso. empa o bona tsa babang. puello. (mm. moipudufatsi. potile. puso. mmoni). (mm. buisana. (mm. Ipula (ipu-la) /self opening/ Leiketsi la ho bula: ho buleha hoa ntho e itseng ntle le ho buloa. seboni. poteloa. Ipudufaletsa (i-pu-du-fa-le-tsa) /spoil/ Leiketsi la ho pudufaletsa: ho itshenyetsa letsatsi ka diketso tse sa hlokahaleng. pulelano. potsano. potso. Ipontshahatsa (i-po-nts-ha-tsa) /proving a point/ Leiketsi la ho bontshahatsa: ho hlalosa bowena ka ho toboketsa seo oleng sona.157 Iponahatsa (i-po-na-ha-tsa) /transfigure/ Ho itlhahisa ka tsela e sa tloaelehang. sebonelahole. Ho ipeha boemong ba mpefalo kapa ho hlora ka bowena. poqiloe). pudufatsoa. look for yourself/ Bona ka bowena ntle le emong. buelloa. poqo. (mm. qabang. potelo. mmusa. boipuello. pulelo. bontshitse). pontsheng. bopela. filthing/ Leiketsi la ho poqa: ho ikenya lepoqong kapa mobung o ditshila. buisoa. sebona. boiqabanyo. sebulabulane). pudufaletso. Ipotsa (i-pu-tsa) /self questioning/ Leiketsi la ho botsa: ho ipakela dipotsoa ka se etsahalang kapa se mametsoeng. potoloho. boipulo. (mm. botsitse. pudufatso. boipoqo. sepotane). mopoto. sebotsi). butse. Ho ba ntle le khatello kapa hlekefetso ya mohatelli. botsetsa. potetsoe. bontshoa. bua. boipotelo. pudufaditse. potisano. Ipontsha (i-po-nts-ha) /demostrating. (mm. potolohisoa. Ipuella (ipu-el-la) /self representing/ Leiketsi la ho buella: ho bua ntle le ho batla moemedi. Mael. Ipopa (ipu-pa) /self moulding/ Leiketsi la ho bopa: ho iphetola sebopeho ka ho iketsa ntho e itseng. pontshahatso. sepotane). ho etsa mopoto wa boiketsiso. popo. (mm. botsetsoa. Ho iponahatsa bowena ba hao ba semelo. lebotsa. (mm. (mm. bontshahatsoa. (mm. ho iponahatsa ka tsela e sa tloalehang kapa ho fetoha sebopeho se tsebahalang. potisoa. boipudufatso. poqoa. pulo. qabantsha. busitsoe. lebusa). mmusisi. busana. ho baka maemo a hlokang tsamaisano mmoho. poqano. bontshitsoe. Ipotisa (i-pu-ti-sa) /pretending to err/ Leiketsi la ho potisa: ho etsa eka o wa pota empa ho se joalo. showing off/ Leiketsi la ho bontsha: ho hlalosa ka bowena seo oleng sona. pontsho. buile. Ipoqa (i-pu-qa) /self defiling. busitse. Ipotolohisa (i-paw-tu-lu-hi-sa) /taking long way/ Leiketsi la ho potolohisa: ho nka tsela e telele ha e kgutshoane e le teng. buleloa. boipuso. qabanyoa. seputsoe). mmuuwa. boipontsho. popelo). pusano. sebui). moqabanyi). (mm. mopoto. pontshano. pontshano. mmuwi. mmotsi. pudufaletsoa. qabanya. puisano. buabua. mmuso. 157 . boipotso. potetse. motho kapa ntho e itseng ho bakang boipuso kapa tokoloho. Ipudufatsa (i-pu-du-fa-tsa) /filthing oneself/ Leiketsi la ho pudufatsa: ho itshilafatsa ka lerole kapa tshila. bulela. qanano. potapota. (mm. qabantsho. mmusi. bopiloe. boipotiso. Ipusa (ipu-sa) /independent/ Leiketsi la ho busa: ho lokoloha hoa naha. boipudufaletso. bontshana. botsitsoe. Tshoene ha e ipone lekopo: motho ha a bone diketso tsa hae tse mpe. Iponele (i-paw-ne-le) /see. seputsoe).

qaboleho. qaketso. qaqisoa. qhanehile. qhoaetse. qeloa). qabolo. boiqhetsolelo. qhoaelo. Iqhoaela (iq-hwa-ela) // Leiketsi la ho qhoaela: ho sebedisa lemao kapa sepelete bakeng sa ho apara kobo ntle le ho thusoa. qaketsoa. (mm. qothelano. qapheloa. qhoetsoe). qotho. qhoediso. qela. moqaqisi). qetellano. qaqisitse. qothile. qaqile. boiqeko. qaphelo. moiqaketsi). Ho qaphela ke ho bontsha boinyatso kapa ho nyatsa ka ho bua dipuo tse bontshang ketso eo. (mm. qhatsetsoa. qaketsano. (mm. qhoaetsoe). boiqabolo. tshibollo kapa ntho e itseng kgetlo la pele. boiqhoediso. qobellano. boiqaphelo. qothela. moqapi. qello. boiqobello. seqapi). qobelletsoe. Iqobella (iqu-bel-la) /forcing oneself/ Leiketsi la ho qobella: ho etsa ketso e itseng o rata kapa o sa rate. (mm. moqaqi. qhetsolo. Iqhena (iq-hi-na) // Leiketsi la ho qhena. Iqhanehela (iq-ha-ne-he-la) // Leiketsi la ho qhanehela: ho itokisetsa qhana ka bowena. (mm. Iqhotha (iq-hut-ha) // Leiketsi la ho qotha: ho itlosa manala ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. qaphetse. boiqheno. boiqhatsetso. qothetsoe. leqhetsoana). Iqhatsetsa (iq-ha-tse-tsa) /pour for oneslef/ Leiketsi la ho qhatsetsa: ho tshela metsi kapa lero ntle le thuso kapa taelo ya mang kapa mang. Tem. qabotsoe. (mm. boiqaketso. qapiloe. qekiloe. qhenne. qothiloe). boiqetello. qhanolla. Iqetella (iqe-tel-la) /finish off oneself/ Leiketsi la ho qetella: ho ipolaya ka mora ho hloleha la pele. boiqhanehelo. qothetse. qaqisisa. boiqhoaelo. qobellana. qetello. qakeho. (mm. qeko. qhanehoa. qekoa. qaketsana. qabotse. boiqhotho. qhoedisano. Iqella (iqel-la) /clemency or pardon seeking/ Leiketsi la ho qella: ho ba mokgoeng wa ho kopa tshoarelo ka phoso kapa molato o entsoeng pejana. qhetsolaka. boqaqi. qhanehiloe. qobelletse. leqhetso. qhetsolako. (mm. Iqaketsa (iqa-ke-tsa) /causing self predicament/ Leiketsi la ho qaketsa: ho ipakela maemo a thata. seqabolane). qapelano. qapile. qaboleha. qekile. qhetsolelana. qobello. qhetsotse. (mm. qhetsotsoe. Iqaqisa (i-qa-qi-sa) /self clarifiying/ Leiketsi la ho qaqisa: ho ipeha seemong se utloahalang sa ho bua kapa ho hlalosa. qheno. qabolana. qhatseditse. (mm. Modumo wa lentsoe lena “qaphela” o tshoana le wa puo ya Sekone ha o bitsoa joalo ka “xaphela” le ha moelelo le tshebediso di sa tshoane ho ya ka dipuo. qhoaelana. qaqiso. qapelo. qhoedisana. qetsoe. qapeloa. Iqaphela (iqap-he-la) /self blaming/ Leiketsi la ho qaphela. qothelana. qakehile. moqaphi). qaka. (mm. qhetsoloa. qelloa. qabolano. qhetsolelano. qhoetse. moiqeki). (mm. boiqaqiso. qhaneha. qhennoe). (mm. qhana). qaqisitsoe. qaphetsoe. Iqapela (iqa-pe-la) /inventing for oneself/ Leiketsi la ho qapela: ho iketsetsa leano. qhatseditsoe). (mm. qhaneho. qetellana. Iqhetsolela (iq-he-tsu-le-la) /to cut for oneself/ Leiketsi la ho qhetsola: ho iketsetsa kapa ho intshetsa lekumane ka bowena ntle le thuso. qhoaelano. boiqapelo. (mm. qhatsetso. qetile). moqobelli). Iqhoedisa (iq-hwe-di-sa) // Leiketsi la ho qhoedisa: ho noa metsi kapa seno ka tsela e bakang hore a o kgame. qetse. 158 . Iqeka (iqe-ka) /slow moving/ Leiketsi la ho qeka: ho itsamayela hantle ntle le ho tata kapa ho potlaka. ka ho e beha hodima pitsi kapa bodulong ba yona. qapelana. qaqisiso. qobelloa. (mm.158 Iqabola (iqa-bu-la) /self entertaining/ Leiketsi la ho qabola: ho etsa diketso tse tshehisang le ho natefisa bowena. qakile. boiqello. qetelloa. ho ikopela tshoarelo ka mora ho fuwa kahlolo.

letawa). tahlehelo. taoleho. Isana (is-ana) // Ketsetsano ya ho isa. ho ba teng ntle le ho laeloa . lahleloa. molahluwa). Itapisa (ita-pi-sa) /fasting/ Leiketsi la ho lapisa: ho itima dijo ka baka la tumelo kapa ho fihlella boemo bo itseng. moqoqo. taelo. boitaolo. taolo. tabolo. qoedisitsoe. taisoa. free/ Leiketsi la ho laola: ho iketsetsa thato ya hao ka lebaka la ho lokoloha. boitahlelo. Isao (isa-o) /next year/ Selemo se tlang. ho nkela nqa enngwe. taboleloa. ho baleha. lahlile). tahlelo. qoqela. qotseditse. moqoqi. tabanyoa. laetsoe) (bap. (mm. (bap. laotse. Itahlela (ita-hle-la) /throw oneself down/ Leiketsi la ho lahlela: ho ikisa fatshe ka tsela e mpe. monongoaha. Itaola. (mm. laoleha. Itaola (ita-ul-a) /independent. boiqoediso. qoqeloa. boitaiso. (bap. boiqotsetso. lapisa. borata. moitabanyi). tabano. qoetse. moqotsi). taiso. Itaela (ita-el-a) /liberated/ Leiketsi la ho laela: ho iketsetsa borata ka baka la ho lokoloha kelellong le monahanong. (mm. qotsetso. flee.159 Iqoedisa (iq-we-di-sa) /self drowning/ Leiketsi la ho qoedisa: ho kena tlasa metsi nakong ya ho sesa ka bowena. Iqoqisa (i-qo-qi-sa) /pretending to converse/ Leiketsi la ho qoqisa: ho etsa eka o wa qoqa le ha ho se joalo. Iqotsetsa (iqo-tse-tsa) /accumilating for oneself/ Leiketsi la ho qotsetsa: ho inkela bongateng ka ho iketsetsa qubu kapa mokato. tahiso. Isoa (is-wa) /sent/ Boetsuwa ba ho isa Itabanya (ita-ban-ya) // Leiketsi la ho tabanya: ho itahlela fatshe ka bowena ntle le ho etsoa joalo. tabotsoe. lahlehetse. qoqisoa. Ho etsa thato ya hao. tapiso. qoela. lahlisa. ho ja fatshe. lahleheloa. neng kapa neng. qoqelana. Itaha (ita-ha) /toxin oneself/ Leiketsi la ho taha: ho sebedisa tai kapa sethethefatsi ka sepheo sa ho fihlella boemo ba tlheulo. fallisa). boitapiso. (mm. ho ba ditabeng ntle le ho bitsoa. laotsoe. boitabolelo. (mm. tauwe. Isitse (i-si-tse) /sent/ Bokgale ba ho isa. tai. (mm. tahoa. Isa (is-a) /send. boitabanyo. qoelo. boiqoqiso. letawa. Itahla (ita-hla) /go away. (mm. qotseditsoe. qoediso. (mm. (mm. lahlehetsoe. lapile. Itabolela (Ita-bu-le-la) // Leiketsi la ho tabolela: ho itshenyetsa seaparo ka phoso kapa ka baka la bohlasoa ba hao. lahlehisa. seqoedi). tayo. laetse. Ho itahlela ka setotsoana: ho kena ditaba o sa mengoa. lapisoa. escape/ Leiketsi la ho lahla: ho ipha naha. Itaisa (ita-is-a) /to pretent to be drunk/ Leiketsi la ho taisa: ho etsa eka o tauwe empa ho se joalo. ngoahola). tabantsoe. Isetsa (i-sets-a) /send someone something/ Ketsetso ya ho isa: ho tlosa sebakeng seseng ho ya ho seseng. molaodi) (bap. boitaho. tabanyo. qoqelano. tahleho. selapane). (mm. moitapisi. lahlisoa. tabotse. motabodi). lahlehisoa. selemo se latelang sona sena. lahlehelana. qotsetsoa. molahlehi. tabantse. 159 . tahile. qoqetse. tabolelo. (mm. itokolla). laeloa. tahlehelano. tahlehiso. transfer/ Ho tlosa sebakeng seseng ho ya ho seseng. boitaelo. Isitsoe (i-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho isa. ho nkela nqa enngwe e fapaneng le ya pele. botawa. ratas). lapisoa. Mael. tahisoa. botawa. tahiloe. boitahlo. qoedisitse. (mm. qoqetsoe). lematsang.

boitebelo. boiteko. lekelloa. lekolana. molebedi). Itebela (ite-bel-a) /to guard oneself/ Leiketsi la ho lebela: ho ba boemong ba ho ba molebedi wa hao kapa bowena. lebetsoe. tekolano. Itellisa (itel-li-sa) /invite disrespect/ Leiketsi la ho tellisa: ho baka tello e kgahlanong le bowena ka ho etsa diketso tse itseng. lekana. moleketla). (mm. ho itlhatlhobisisa. setebele. lebatsa. Itatola (ita-tu-la) /deny. boitekanyo. tebelano. boitebatso. (mm. lekella. motati). Itefisa (ite-fi-sa) /pretent to be spoilt/ Leiketsi la ho lefisa: ho bontsha ho tefa le ha ho le sio. lebatsoa. telletsoe). Itefella (iti-fel-la) /to pay for oneself/ Leiketsi la ho lefella: ho lefa chelete bakeng sa bowena ntle le ho etsetsoa joalo. tekanyetso. lebohisitse. bolebadi. tefellano. tebelo. lebohisa. tatolo. boitebalo. Itekola (ite-ku-la) /introspect/ Leiketsi la ho lekola: ho icheba ka mora diketsahalo tse mpe tse sa tsoa etsahala kgahlanong le bowena. tekanyo. teketliso. boitekolo. Itebatsa (ite-ba-tsa) // Leiketsi la ho lebatsa: ho iketsa eka o lebetse empa ho se joalo. boitatiso. Itebala (ite-ba-la) /mindfulessness. (mm. tatisoa. ho bua dipuo tse hohelang tello kapa ho se hlomphuwe. raditebele). tebelako. boitekanyetso. tellano. boiteboho. Iteketlisa (ite-ke-tli-sa) /dangle oneself/ Leiketsi la ho leketlisa: ho itshoareletsa ka lekala kapa ntho e hodimo.160 Itatisa (ita-ti-sa) /hurry oneself/ Leiketsi la ho tatisa: ho ipotlakisa ntle le mabaka a utloahalang. tekolo. (mm. tebalo. molekodi). malefane). tatela. lekanyeditsoe). lefisoa. lekanyeditse. tatetse. (mm. lekotsoe. tebetse. (mm.boitatolo. (mm. boiteketliso. lekantshe. e leketlang. molefi. lebetsoe. molefi). lebatsoa. molebadi). lekotse. tateloa. tatolano. lefelletse. lebetse. lebohile). moiteki). (mm. endeavour/ Leiketsi la ho leka: ho bontsha boikgathatso ba ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata kapa ho sa kgonahale. Itekanya (ite-kan-ya) /to fit for oneself/ Leiketsi la ho lekanya: ho apara seaparo ka tebello ya ho bona hore na ebe se a o tshoanela. Itebela (ite-bil-a) /to box oneself/ Leiketsi la ho tebela: ho inatha ka setebele ka boomo kapa ka lebaka la ho itenehela. boitebelo. lebaloa. molebatsi) Itebela (ite-be-la) /to leave voluntarily/ Leiketsi la ho tebela: ho itsamayela ntle le ho lelekoa. tefiso. lefelloa. leketlisoa. (mm. tellisoa. leketlile. lebetse. telliso. tebohiso. latotsoe. ho itsamaisa kapele ho sa hlokahale. (mm. (mm. (mm. lebeloa. teko. latotse. lebetsoe. Motho ho thusoa ya itekang kapa ya etsang lethonyana. lekoloa. e ntle. leketla. Mael. lebetse. (mm. tatiso. tebeloa. latoloa. telletse. teboho. unattentive/ Leiketsi la ho lebala: ho ba makgatheng a ho se natse se ka etsahalang. lekanyoa. Moketa ho tsosoa o itekang: motho ho thusoa ya etsang bonyane bo itseng. dry. tebetsoe). bolebedi. molefe. (mm. (mm. boitebelo. lefisana. tatetsoe. molatodi). (mm. latolana. lekiloe. tekano. tebetse. boitelliso. ebile e sa fete bowena ba hao. weigh for oneself/ Leiketsi la ho lekanyetsa: ho etsa dintho ka tsela e nang le kelello. lebohisitsoe. tellana. boitefello. tatile. lefisitse. tebelo. lekantshoe). lefelletsoe. tebelaka. tebelo. Iteboha (ite-bu-ha) /reward oneself/ Leiketsi la ho leboha: ho ipha lethonyana bakeng sa mosebetsi kapa ketso eo o e entseng. tefisano. lefellana. tebetsoe. Itekanyetsa (ite-kan-ye-tsa) /size. lefisitsoe. lekile. tefello. Iteka (ite-ka) /attempt. tello. lebohisoa. tebelana. boitefiso. disagree/ Leiketsi la ho latola: ho bua puo e hananang le seo ho thoeng o se entse. tebatso. 160 .

boitetsetso. lemohisa. boiketsiso ba ho thakasa. lemisa. lemela. thakasa. leoletsoa. letsitsoe. tetsetso. tepellisoa. ho apara diphahlo tse ncha. (mm. terekoa). moraparapa). Ithakadisa (it-ha-ka-di-sa) /to pretent to limp/ Leiketsi la ho thakadisa: ho etsa eka o wa qhiletsa empa ho se joalo. teto. thakadiso. Ithaha (it-ha-ha) /kick oneself/ Leiketsi la ho raha: ho itematsa ka leoto ka phoso ntle le boikemisetso. (mm. give up/ Leiketsi la ho lesella: ho itlohella feela ntle le ho itlhokomela. lemisoa. revel/ Leiketsi la ho thabisa: ho iketsetsa monate kapa monyala ka ho bapala. molemadi). tentsho. tepello. lematsoa. boithaho. temo. (mm. temoho. thabisitse. tesellano. Titielletse). ho lebana le kotsi ntle le tshabo. Iteteelletse (it-ite-el-le-tsi) /overdressed/ E kapa ya apareng diaparo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. tematsano. thabisitsoe. (mm. (mm. lesetsoe. lemetse. Iteoletsa (ite-u-le-tsa) /sharpen for oneself/ Leiketsi la ho leoletsa: ho etsa hore thipa kapa lerumo la hao le be motsu.161 Itematsa (ite-ma-tsa) /injure oneself/ Leiketsi la ho lematsa: ho intsha kotsi ka phoso. ho kenya diaparo mmeleng wa hao ka bowena. teteko. moteno). rahiloe. tenne. retrospect/ Leiketsi la ho lemoha: ho ikelelloa ka mota hore ho etsahale bobe ho wena. tetekana. (mm. boitemoho. Iteteella (it-ite-el-la) /to overdress/ Ho apara diaparo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. Itereka (Ite-re-ka) /to dress nicely/ Ho apara hantle haholo. Itesella (ite-sel-la) /catipulate. tereko. 161 . raetse. (mm. boithakadiso. (bap. moitepellisi). inehela). Iteteka (ite-te-ka) /thwack oneself/ Leiketsi la ho teteka: ho ichapa ka lebaka la ho kgena kapa ho kgentshoa ke bobe boo o bo entseng. lesallana. Itetile (ite-ti-le) // Bokgale ba ho iteta. confront. letsetsoa. bolemi. Ithabisa (it-ha-bi-sa) /entertain oneself. face. teoletso. tetekiloe). leoditsoe. boiteoletso. letsitse. molemohi). boitematso. Itepellisa (ite-pel-li-sa) /spoil oneself/ Leiketsi la ho tepellisa: ho bontsha ho tefa ka ho etsa diketso tsa tefo. tepelliso. leoditse. raela. boiteto. lematsana. rapaletse. (mm. letsetsana. thakadisoa). boitereko. (bap. Titiella). lemme. lemohile. Itemela (ite-me-la) /plough for oneself/ Leiketsi la ho lema: ho lema ntle le thuso ya mang kapa mang. rahile. Itentsha (ite-nts-ha) /dress oneself/ Leiketsi la ho tentsha: ho ikapesa ntle le ho thusa. thakadisa. ho bua kgahlanong le motho ya tshajoang. rapallisoa. tetekoa. tesello. thapallo. boitesello. thabisana. lemala. boiteteko. Itetsetsa (ite-tse-tsa) /play music for oneself/ Leiketsi la ho letsetsa: ho etsa modumo wa mmino ka bowena bakeng sa hao. raetsoe. temoso. seletsa). tetekano. moithabisi). Itemoha (ite-mu-ha) /realise oneself. tepellisitse. boithapalliso. tetekile. molemi). to be audacious/ Ho ba le sebete sa ho loana kgahlanong le se tshajoang. tentshoa. boitepelliso. (mm. (mm. tematso. thabisano. Iteta (ite-ta) /to brave. boitemelo. Leiketsi la ho tereka. tennoe. boitentsho. tsheha kapa ho etsa diketso tsa nyakallo. lesetse. (mm. rapalletse. (mm. Ithapallisa (it-ha-pal-li-sa) /to pretent to have fallen/ Leiketsi la ho rapallisa: ho etsa eka o rapalletse empa ho se joalo. Leiketsi la ho teta. temohiso. (mm. molesedi) (bap. rahoa. (mm. tepellisitsoe. thaho. thabiso. boithabiso. itetile). raelana). seleotsi). tetsetsano. tse ntle. (mm. lemohisoa. teselo. lenngoe.

thatelana. theotse. thehellano. theolela. rapella. (mm. boithekiso. reroa.162 Ithapella (it-ha-pel-la) /pray for oneself/ Leiketsi la ho rapella: ho rapella bowena ba hao. rapelletsoe. /bon. thapiso. 162 . thetha. thapello. rateloa. thapisitsoe. theho. thekelano. rateha. thetsana. Ithatela (it-ha-te-la) /to like. ratetsoe. boithatelo. rekisoa. theotsoe. ratisisoa. thehello. theteha. moreri. thekiso. thetsoa. rekile. (mm. rapeloa. rehella. (mm. thatolloa). thetso thetseho. boithapello. rapetse. easy going/ Ho ba bonolo kgahlanong le. Ithata (it-ha-ta) /neat/ Ho ba makgethe. morati. thetsano. Ithapisa (it-ha-pi-sa) /lenient. rerile. thatafaditse. ho qenehela motho ya entseng phoso. boithetso. (mm. (mm. (mm. thatafatso. market oneself/ Ho bua ka bowena bakeng sa ho fumana mosebetsi kapa ho etsa kgoebo e itseng. serati). ratoa. boitheto. thato. moreki). Leiketsi la ho thapisa. Ho nahana hore boemo bo ka tsela e itseng empa ho se joalo. ho rata bohloeki. rapellana. moithati). boithibo. boithatiso. lerato. Itheola (it-he-u-la) /climb down by voluntarily/ Leiketsi la ho theola: ho ya tlase ho tloha hodima ntho e hodimo ntle le ho thusoa. thapile. (mm. Maithero/ (mm. thekelo. ratile. thateloa. prefer/ Ho rata ka ho kgesolla kapa ho kgetholla hara babang kapa tseding. rapela. Ithatela (it-hat-el-a) /to roll oneself/itself/ Leiketsi la ho thatela: ho iphutela ka ntho e itseng. theolelo. rekelana. (mm. (mm. (mm. thatollo. thetiloe). thatiso. Ithetsa (it-hits-a) /touch oneself/ Leiketsi la ho thetsa: ho sebedisa letshoho bakeng sa ho tshoara mmele kapa seseng sa ditho tsa ona. (mm. boitheolo. Leiketsi la ho thetsa. become stubborn/ Leiketsi la ho thatafatsa: ho bontsha manganga ka ho satallisa molala kgahlanong le ho nka taelo kapa ho mamela lebaka le utloahalang. thetsano). thatelano. thetsitsoe. Itheha (it-e-ha) // Leiketsi la ho reha: ho ipha lebitso ntle le ho emela ho rewa kapa ho fuwa lona. moithapisi). Ithatolla (it-ha-tul-la) /unroll oneself/ Leiketsi la ho thatolla: ho ithusa ho harolla ntho e thatetseng mmele. Leiketsi la ho rera. boithero. boithapiso. moithetsi). Itheta (it-he-ta) /self rolling/ Leiketsi la ho theta: ho ikisa tlase le motheo ka ho lepella fatshe. Ithiba (it-hi-ba) /control oneself/ Leiketsi la ho thiba: ho kgona ho itshoara kgahlanong le ho etsa phoso kapa ketso e mpe. Ithatisa (it-ha-ti-sa) /to fake to love/ Leiketsi la ho ratisa: ho iketsa eka o ratana le mangmang empa ho se joalo. morapedi). rapelletse. moithekisi) (bap. reketsoe. thetehile. rehelletsoe. rerana. rehellana. thapisoa. thapelo. thetile. morero. Ithatafatsa (it-ha-ta-fa-tsa) /harden oneself. moratani. (mm. ratiloe. thetsitsoe. ratetse. thetsitse. thatafaditsoe). boithekelo. Ithekela (it-he-ke-la) /buy for oneself/ Leiketsi la ho rekela: ho ntsha chelete bakeng sa ho ithekela se batloang ntle le ho etsetsoa joalo. Leiketsi la ho rata. reriloe. ho iketsetsa thapelo e mabapi le wena. thato. Ithetsa (it-he-tsa) /deceive oneself/ Ho bua leshano kgahlanong le bowena. thero. motheo). boithatelo. moitheri) (bap. thatelo. Leiketsi la ho rekisa. (mm. Boithekiso). theolo. Ithekisa (it-he-ki-sa) /sell oneself. thatetsoe). rekiloe. boithatollo. theoloa. thetsitse. therano. (mm. ratisisa. theteho. e sa dumeleheng. thetsana. boithati. theto. thatetse. ratisitsoe). boitheho. (mm. boithatafatso. thatafatsoa. ratisoa. (mm. ho sala morao ha ho etsoa ketso tse itseng. ratisitse. Ithera (it-he-ra) /caucus/ Ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya dipuisano. thapisitse. rekeloa. rehelletse. Boithero). reketse. boithetso. Leiketsi la ho ratela. moithehi) .

boithibollo. Leiketsi la ho rorisa. thibetse. ritamela. e tshehadi e nang le bophelo ka popelong. rometse. thonkgehile. romme. ho ikisa kaekae ka bowena ntle le ho romeletsa kapa ho roma emong. thonkgiloe). thoalo. ritame. thohako. (mm. rohakana. sethunya). thibangthibang. thibetsoe. thibiloe. (bap. bo sa tloaelehang. thibollotsoe). morumuwa). Ithoma (it-hu-ma) /to shit oneself/ Ho nyela bowena: ho ntshetsa masepa diaparong tse aperoeng. thimosisitsoe. thuntsoe. thuntse. ho ba le bophelo ka popelong. Ithorisa (it-ho-ri-sa) /self praise. thotse). thomano. boithotelo. Leiketsi la ho roala. rokiloe. Ithunya (it-hun-ya) /shoot oneself/ Leiketsi la ho thunya: ho tobetsa konopo ya sethunya ka phoso kapa ka boikemistso ka tsela e bakang hore kulo e tsoe mme e o bolaye kapa e o ntshe kotsi. moroalo) Ithoesa (it-hwe-sa) /burden oneself/ Leiketsi la ho roesa: ho kgona ho beha nkgo kapa ntho e itseng hloohong ntle le ho thusoa. (mm. moithoki). boithoahako. rotetsoe. (mm. Ithonkga (it-hun-kga) /to aggravate an injury/ Leiketsi la ho thonkga: ho etsa hore leqeba le be bohloko ka phoso ka ho le thetsa hampe. (mm. Ithola (it-haw-la) // Leiketsi la ho thola: ho iphumana ka mora ho se tsebe se tlamehang ho etsoa. to praise sing/ Leiketsi la ho roka: ho rorisa ka dipuo le mmino. thonkgile. (mm. (mm. ho inyela. boitholo. e ka tsoalang ka mora dikgoedi tse itseng ka lebaka la kemaro. tholano. Ithohaka (it-haw-ha-ka) /insult oneself/ Leiketsi la ho rohaka: ho lebisa tlhapa kapa thohako ho bowena. thibeloa. thimola). Leiketsi la ho thola. ritamisa. boithoeso. boithomo. boithoko. thibeloa. thonkgeha. thimodiso. thibolloa. roala. thimodisoa. boithunyo. rokile. imme. boithimodiso. moroto. thibollo. ho beha hodimo ka mantsoe a lokileng a pina kapa thothokiso. thijoa. ronngoe. Ithotela (it-hu-te-la) /self pissing/ Leiketsi la ho rotela: ho rotela diphate kapa diaparo ka lebaka la bokudi kapa boemo bo itseng. (mm. rotile. thonkgeho. ritamisana. thonkgoa. thonkgo. tholoa. thitamiso. Ho iphahamisa ka dipuo. thoesano.163 thibo. Ithibolla (it-hi-bul-la) /unblock oneself/itself/ Leiketsi la ho thibolla: ho ba boemong ba ho tlosa se thibileng lesoba ntle le thuso ya eng kapa eng. boithitamiso. boast/ Ho fana ka thoriso bakeng sa bowena ntle le ho etsoa joalo. mothibi. mmeleng). to praise self. thoko. ho fihlella sepheo sa hao. thotelo. thitamisano. romana. ithomile) Ithoma (//) /send oneself/ Leiketsi la ho roma: ho ya ntle le ho isoa. thibollotse. rohakiloe. serota). 163 . morohaki). ho phahamisa ka mantsoe a monate a nang le thoriso. Ithitamisa (it-hit-a-mi-sa) // Leiketsi la ho ritamisa: ho tlosa masalla a masepa lesobeng la dibono ka bowena ntle le ho thusoa. roetse. rokoa. ho nyela diaparo tse aperoeng. thibela. thibile. Itholela (it-hu-le-la) /to be neutral/ Ho se bontshe tshekamelo kapa lehlakore ka ho thola kapa ho se ntshe maikutlo. ritamisoa. thoeso. ronngoa. romeloa. (mm. thohakano. Ho thola feela tje. moroki. romela. roesana. (mm. boithoalo. Ithoala (it-hwa-la) /to be pregnant/ Ho ba moimana: ho ba le lesea ka popelong. (mm. (mm. rometsoe. thunyana. rotetse. emere. thomo. (mm. Ithoetse (it-hwe-tse) /pregnant/ E boemong ba ho bontsha kemaro. Ithimodisa (it-him-odi-sa) /pretent to sneeze/ Leiketsi la ho thimodisa: ho etsa eka ho thimola ho teng empa ho se joalo. roaloa). boithomo. Ithoka (it-haw-ka) /to make poet. sethibathibane). roteloa. thimodisitse. rohakile. thunyano. (mm. boithonkgo. seritama).

ho ipontshahatsa kapa ho iponahatsa pepeneneng. tlhahanelo. Leiketsi la ho tlatlarietsa. Itlhaba (itl-ha-ba) /stab oneself/ Leiketsi la ho hlaba: hi ikenya thipa kapa ntho e motsu ka phoso kapa ka boomo. (mm. dietse. affiliate/ Leiketsi la ho tlamahanya: ho ipapisa le mokga. tlhabano. Itima (iti-ma) /to fast/ Leiketsi la ho tima: ho ba ntle le dijo. tlhabo.164 Ithuta (it-hu-ta) /learn. tlefetsana. Itia (i-ti-a) /fall oneself/ Leiketsi la ho dia: ho itahlela fatshe. boitlhabo. tielo. dielana. Ho fumana bohlale bo bocha lekgetlo la pele ka ho etsa ketso e itseng. tlameho. tlamahantsoe. imbile/ Ho batla tsebo e ncha ka ho bala. ho phakisa ka lebaka la ho fihla pele. (mm. tlatlarietso. hlapaolana. vociferous complaining/ Ho belaela ka ho etsa lerata le leholo. setlamo. tlatlarieditsoe. boast/ Ho bontsha bowena. boitlhakiso. tlhakoleho. hlabile. boitlamahanyo. Itlamahanya (itla-ma-han-ya) /associate. diela. hlabela. sebetsa. hlapaotse. tielo. dietse. tlhahisano. tlefetso. Itlhahisa (itl-ha-hi-sa) /show off. ho tsamaya nako e sa le teng. timano. tinngoe. timme). tlameha. Ithutile (it-hu-ti-le) /learned/ Bokgale ba ho ithuta. diela. tlamahantse. (mm. hlapaola. Leiketsi la ho ruta. tlatlarieditse. diela. hlakisetsoa. (mm. tlatlarietsoa. ho ithohaka. tlhakiso. Itlama (itla-ma) /commit oneself/ Leiketsi la ho tlama: ho ipeha boemong ba ho phethahatsa morero o itseng. diela. hlakisitsoe. erase/ Leiketsi la ho hlakola: ho itlosa maphemphe kapa bohlasoa bo bonahalang. hlahafaditsoe. hlahisitse. tielano. boitlhahafatso. tlanngoe. hlajoa. hlakile. madiela). ho ipha tsebo ka ho leka ho etsa ketso e itseng. timana. ho nka maikarabelo a itseng ntle le ho qobelloa kapa ho laeloa joalo. boitio. itihela). tlhahiso. ho hana kapa ho tlohela sejo kapa seno. (mm. (mm. sehlopha kapa leano le itseng ka bowena ntle le ho qobelloa. tlefetsano. tlefetsoa). tlamahanyoa. elucidate oneself/ Leiketsi la ho hlakisa: ho bua ka tsela eo se buuwang se utloahalang hantle. Itlhapaola (itl-ha-pa-ula) /insult oneself/ Leiketsi la hohlapaola: ho lebisa thohako ho wena. moitlami). hlahafaditse. ithohaka). (mm. potlaka). tlamme. hlakoleha. boitlatlaritso. Itlhahisa (itl-ha-hi-sa) /appear. hlakisetsa. hlahisitsoe. 164 . hlakoloa. (mm. ho ba teng hape ka mora ho ba sio. wild/ Leiketsi la ho hlahafatsa: ho ipheha maemong a hlokang setsoalle. manifest oneself/ Leiketsi la ho hlahisa. hlahafatsoa. madiela) (bap. hurry up/ Ho tsamaya nako e sa dumela. ngola kapa ho ikoetlisa. tlangoa. hlakisoa. (mm. Itlhakisa (itl-ha-ki-sa) /clarify. Leiketsi la ho hlahanela. moitlatlarietsi). ho hlahisa seo oleng son ntle le ho pata. boitlhahiso. Itlefetsa (itle-fi-tsa) /clobber. moitlhahisi). tlhakisetso. moitlamahanyi) Itlatlarietsa (itla-tla-ri-etsa) /complain loudly. (mm. hit oneself/ Leiketsi la ho tlefetsa: ho inatha sefahleho ka lebaka la ho kgena haholo. boitio. boitlefetso. mohlabi). Itihela (iti-he-la) /cust down oneself/ Leiketsi la ho dihela: ho itahlela fatshe ka phoso kapa ka baka la ho teneha le ho kgena.: ho iponahatsa ka mora ho nyamela. (mm. tielano. boitlamo. (mm. (mm. hlaha. tlhakola. Itlhakola (itl-ha-ku-la) /dust oneself. dielana. boitlhakolo. hlapaotsoe) (bap. tlhahafatso. itlhahanetse) (bap. hlahisana. hlakotsoe. moitlhakisi). (mm. hlakotse. mohlakola). boitlhapaulo. Itlhahafatsa (itl-ha-ha-fa-tsa) /to be ferocious. tlhapaolano. tlhapaolo. phakisa. bohlaha). Itlhahanela (itl-ha-ha-ne-la) /rush. boitimo. boitlhahanelo. tlhakolo. hlakisitse. boitlamo. hlabana. tlamo.

hlehleelletsoe. hlomphollotse. Itlhoma (itl-haw-ma) /to lead/ Leiketsi la ho hloma: ho etella pele dipapading tsa ditlhodisano. hlodisoa. (mm. Ho nka maemo a pele. boitlhomo-pele. tlhomopele. hlahlallena. Itlhodisa (itl-hu-di-sa) /self defeat/ Leiketsi la ho hlodisa: ho etsa diketso tse bakang hore bokgoni ba ho loana bo fele. tlhodiso.165 Itlhapisa (itl-ha-pi-sa) /bath oneself/ Leiketsi la ho hlapisa: ho kena ka metsing bakeng sa ho itodisa ntle le ho etsetsoa joalo. (mm. hlapile. moitlhomphi). hlobotsoe. Ho etsa diketso tse bakang hore moetsi a hlomphehe. mohlomphehi. hlokofaditsoe. mohlahlobi). hlokometse. hlomme-pele. (mm. Itlhokomela (itl-haw-kaw-me-la) /care for oneself/ Leiketsi la hohlokomela: ho netefatsa hore bowena ba hao bo hlokomelehile kapa bo tlasa tlhokomelo e kgolo haholo. hlongoa. boitlhomo. Sehlopha sa Orlando Pirates se rata ho itlhoma pele ha se bapala le sa Kaiser Chiefs. tlhokomelo. hlomphiloe. hlomphile. (mm. hlomphollotsoe). mohlomo). hlehleelloa. moitloma-pele) Mohl. tlhatlhobo. moitlhetlheelli) . tlhobolo. 165 . tlheketlho. tlhetlheelo. tlhompho. moitlhokofatsi). boitlhoekiso. hlobodisitsoe. (mm. hlomisa. hlompholloa. hlahlobile. boitlhetlheello. tse bontshang boithati. tlheketlheho. tlhobodisano. Itlhompholla (itl-homp-ul-la) /disrespect oneself/ Leiketsi la ho hlompholla: ho etsa diketso tse bakang tello e mabapi le bowena. tlhatlhobano. tlhomphano. hloekisitse. Itlhoekisa (itl-hwe-ki-sa) /clean oneself/ Leiketsi la ho hloekisa: ho itlosa ditshila mmeleng ntle le ho etsetsoa joalo. hlahlelletsoe). boitlhatlhello. hlahlojoa. hlobodisoa. hlapisana. moitlhapisi) (bap. hlodisitse. (mm. Itlhompha (itl-homp-ha) /respect oneself/ Leiketsi la ho hlompha: ho etsa diketso tse hlokang tello. tlhatlhello. boitlhobodiso. hlahlobana. introspect/ Leiketsi la ho hlahloba: ho itekola kapa ho icheba bakeng sa ho tlosa phoso. hlokometsoe. Itlhatlhella (itl-hatl-el-la) /arming oneself/ Leiketsi la ho hlahlella: ho ipha bongata ba se hlokahalang bakeng sa tshebediso e eketsehileng ya kamoso. itodisa). hlompheha. hlekehleha. hlodisana. inspect oneself. (mm. hlongoa-pele. boitlhomphollo. hlomme. tlhoekiso. hlapisitse. hlokofatsoa. hloekisoa. hlokofaditse. (mm. hlomisoa. (mm. hlomile. Itlhobodisa (itl-hu-bu-di-sa) /undress oneself/ Leiketsi la ho hlobodisa: ho ntsha diaparo mmeleng ka bowena ntle le ho thusoa. hlahlelletse. tlhomo. Itlhokofatsa (itl-hu-ku-fa-tsa) /infuriate oneself/ Leiketsi la ho hlokofatsa: ho ipeha makgatheng a ho kgena haholo ntle le mabaka a utloahalang. Itlhetlheella (itl-hitl-hel-la) /overdose oneself/ Leiketsi la ho hlehleella: ho iphepa hofeta tekanyo. moitlhomi. hlobodisana. boitlhokofatso. tlhompheho. hlekehlana. hlekehliloe. moihlomphi. moitlhobodisi). ho tjeka bakeng sa mmino. hlobotse. (mm. tlhobodiso. Itlhatlhoba (itl-hatl-hu-ba) /examine. (mm. hloekisitsoe. boitlhokomelo. hlahlobiloe. boitlhompho. (mm.boitlheketlho. tlhokofatso. moitlhokomedi). hlehleelletse. moitlhoekisi). Itlhekehla (itl-he-ke-hla) /shake oneself/ Leiketsi la ho hlekehla: ho itsitsinya bakeng sa mmino kapa pina. tlhoeko. tlhodisano. hlekehlile. tlhomphollo. boitlhapiso. Ho nka maemo a pele. (mm. hlodisitsoe). tlheketlhano. moitlheketlhi). hlomphana. tlhapiso. Itlhomapele (itl-haw-ma-pi-li) /to lead/ Leiketsi la ho hloma-pele: ho etella pele dipapading tsa ditlhodisano. hlokomeloa. boitlhodiso. hlobodisitse. tlhatlhellano. Mohl. hlekehloa. ho itjesa haholo. tlhapo. boitlhatlhobo. Sehlopha sa Orlando Pirates se rata ho itlhoma pele ha se bapala le sa Kaiser Chiefs. hlapisitsoe. (mm.

tlohelletse. tloso. tlosano. oil. rantoa. tliso. Itloaetsa (itl-wa-etsa) /accustom oneself. boitoanelo. brace oneself/ Leiketsi la ho lokisa: ho ipeha boemong ba malala a laotsoe. ho itesella bakeng sa tlholo kapa ho hloleha. loantshitse. loantshitsoe). tlhopiso. (mm. Itlisa (itli-sa) /bring oneself/ Leiketsi la ho tlisa. prepare for oneself/ Leiketsi la ho hlophisa: ho ipeha boemong bo loketseng ho etsa ketso e itseng. (mm. tlontlolleha. mohlonami) Itlhophehisa (itl-hup-he-is-a) /impoverish oneself/ Leiketsi la ho hlophehisa: ho baka diketso tsa tlhopheho ka bowena. toantsho. tlotsitse. itukisa).166 Itlhonamisa (itl-hu-na-mi-sa) /sadden oneself/ Leiketsi la ho hlanamisa: ho ipeha boemong ba tlhonamo ka bowena ntle le ho etsoa joalo. ho itesella bakeng sa tlholo kapa ho hloleha. tloheloa. loanne. hloname. lokisetsa. tlohellana. Itlosa (itl-u-sa) /move oneself/ Leiketsi la ho tlosa: ho tloha ka bowena ntle le ho tlosoa. boitliso. boitlhonamiso. Itokisa (itu-ki-sa) /to prepare oneself. Itoanela (it-wa-ne-la) /fight for oneself/ Leiketsi la ho loanela: ho loana ntle le ho thusoa. tlohellano. tlhopisetso. tlohelana. tlositse. tokiso. (mm. boitloso. motlotsuwa). Itlotsa (itl-o-tsa) /anoint. (mm. lohana. hlophiseditse. boitlhopiso. todisana. ho ba seemong se loketseng ketsahalo e itseng. seloani). tlisoa. tlontlolleho. ho bua dipuo kapa dipolelo tse hanyetsanang. todisano. (mm. hlophehisoa. todisitsoe. tlisitsoe). tlontlollo. tlohetse). loantshitse. Itlhophisa (itl-hop-hi-sa) /arrange. ntle le thuso ya emong. hlophehile. tlisitse. toantsho. tlohelano. boitlohello. boitlontlollo. (mm. (mm. succumb/ Leiketsi la ho tlohella: : ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng ka bowena. Itlohela (itl-u-he-la) /give up. bolohi. hlophisetsa. (mm. tlositsoe. (mm. acquint oneself/ Leiketsi la ho tloaetsa: ho itsebahatsa ho boemo bo itseng. tlotsoa. todiso. boitokisetso. tlohelo. Itoantsha (it-wa-nts-ha) /contradict self/ Leiketsi la ho loantsha: ho ba boemong ba ho ba kgahlanong le seo o se buang ka mantsoe a sa tshoaneng. tloae. boitoho. moloanedi. tlhonamo. molokisi. molohi). mohlophehi). loantsha. Itokisetsa (itu-ki-se-tsa) /fix by oneself/ Leiketsi la ho lokisetsa: ho etsa hore se robehileng kapa se sa lokang se loke ka ho se lokisa ka bowena. toantshano. lokisitsoe. tokisetso. lohile. ho tloaelana le mokgoa o itseng. boitloaetso. tlosetsa. tlotsitsoe. lohiloe. tlohelloa. moitloaetsi). hlonamisoa. bolokisi). ho bontsha ho hlonama ho sio. (mm. (mm. tlhonamiso. tohano. tlosana. moloho. hlophehisitse. lokisitse. 166 . todisitse. (mm. tloaetso. ho iphoqa ka diketso tse kgesehang. (mm. tlohello. Ho ba sebakeng ntle le ho qobelloa kapa ho susumetsoa. loantshitsoe. totse). boitlhophehiso. lokisetsana. hlophiseditsoe) (bap. grease or embrocate oneself/ Leiketsi la ho tlotsa: ho ineta ka setlolo kapa mafura. boitlotso. todisoa. loaneloa. ho itsamayela ntle le ho joetsoa. tlosetso). (mm. (mm. moitlontlolli). boitodiso. boitoantsho. mmantoa. Itoha (it-u-ha) /braid oneself/ Leiketsi la ho loha: ho lokisa moriri ka ho etsa moloho o motle ka bowena. succumb/ Leiketsi la ho tlohela: ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng ka bowena. ho loana ka bowena feela ntle le thuso ya mang kapa mang. toanelo. tlotso. tokisetsano. boitlohelo. lokisoa. tlhophehiso. hlophisetsoa. moloani. tlohelletsoe). Itodisa (it-o-di-sa) /bath oneself/ Leiketsi la ho todisa: ho hloekisa mmele ka ho kena ka metsing ka bowena ntle le ho etsetsoa. tloaetsoa. (mm. moitlotsi. Itlontlolla (itl-on-tlul-la) /embarrass oneself/ Leiketsi la ho tlontlolla: ho etsa diketso tse o phoqang. loantsana. tlosoa. Itlohella (itl-u-hel-la) /give up. boitokiso.

boitomo. lokisoa. ho tlohela tshebeletso. tsebisana. motsamao. ntho kapa ketsahalo: enngwe e sa hlalosoeng. (mm. introduce/ Leiketsi la ho tsebahatsa: ho itlhalosa kopanong. boitopodiso. tsebiso. totobo. Itshaba (its-ha-ba) /frightened of oneself/ Leiketsi la ho tshaba: ho ba le letsoalo ha o icheba kapa o nahana ka seo o se entseng pejana. topodisoa. Ba entse diketso tse ngatanyana tse itseng. topolo. lokisitse. tshabehisitse.167 boitokiso. Bokgale ba ore. totobela. mokgehlepetsi kapa mmuso wa khatello. tshabehisana. tsamaisitsoe. tshabisa. tomo. tsekisano. tshabile. tsamaiso. boitseko. tokisetso. enngwe eo ho ka buuwang ka yona. Mohl. moitsebahatsi). tsamaisana. ho iqeka ka bowena ntle le ho etsetsoa joalo. tsebahaditse. lomeha. tokisetsano. molokisi. boitshabo. boitokiso. (mm. (mm. tshabehisitsoe). tsebisoa. tsekoa. ho ba ntle le ho laoloa ke naha kapa motho emong. (mm. ho ba bohlokong bo sio. itseng). tsejoa. topodisitsoe). O itse o tla tsamaya mantsiboya. tshabehiso. tsamaisano. itself/ Leiketsi la ho tsamaisa: ho leba kapa ho nyathoha ka bowena ntle le ho laeloa joalo. (mm. totobello. matseba). totobelo. motsamai). (mm. tsebiso. molokisi. topodisitse. tomahanyo. bolokisi). ho ipolela seo oleng sona. tsamaiso. lomme. longoa. tsamaile. Itotobisa (ito-to-bi-sa) /stroll for oneself/ Leiketsi la ho totobisa: ho itsamayela ntle le ho tsamaisoa. something/ Hoa boemo. Itsamaisa (its-a-ma-is-a) /go. Itokolla (it tu-kul-la) /resign/ Ho lesa mosebetsi. setsebi. boitsamaiso. (mm. Itseba (its-e-ba) /know oneself/ Leiketsi la ho tseba: ho ikutloisisa bowena. tsamaisitse. tsekisa. lokisitse. Mohl. mototobi). topo. (mm. tsekisana. totobisoa. tsamaisitse. tsekisoa. tseko. lokisetsana. tsebisa. tomeho. moitsebahatsi) Itseka (its-ek-a) /to fight for freedom/ Leiketsi la ho tseka: ho loana kgahlanong le mohatelli. totobile. tsabahatso. tshabisoa. tsamaisitsoe. tomano. Itsebisa (its-e-bi-sa) /introduce oneself/ Leiketsi la ho tsebisa: ho ipolela seo oleng sona. lokisoa. tsamaisano. Itsebahatsa (its-eba-ha-tsa) /make oneself known. boitsebahatso. boitsebiso. boitsamaiso. boitsebo. tsebisano. bolokisi). tokisetsano. boitokisetso. tokiso. tsebisoa. lomaka. tsamaile. tshabo. particular. boitshabehiso. totobiso. 167 . lokisitsoe. lomahanya. tsamaisana. tsebiloe. topotse. moitseki). pitsong kapa sechabeng ntle le ho etsoa joalo. tshajoa. boitotobiso. Itokisetsa (itu-ki-se-tsa) /prepare oneself/ Leiketsi la ho lokisetsa: ho ipeha boemong ba ho lokela ho phetha mosebetsi kapa ketso e itseng. tomako). Che ore o tsamaya honajoale. lokisitse. tsebello. tshabehisano. (mm. motsamai. Itseng (its-eng) /certain. Itse (itse) (its-e) /said/ Bokgale ba “ore”. lokisetsa. tsebella. totobella. tokisetso. ho se tsoelepele ka ho sebetsa. lokisitsoe. lomana.) Itsamaisa (its-a-ma-is-a) /to be independent. lokisetsana. Itopodisa (it-o-pu-di-sa) /pretent to be angry/ Leiketsi la ho topodisa: ho iketsa eka o kgenne empa ho se joalo. Itoma (it-u-ma) /bit oneself/ Leiketsi la ho loma: ho ja leleme la hao ka meno ka phoso kapa ntle le boikemisetso. tsebile. (mm. ho iketsa mobe. tsebo. lokisetsoa. move dependently/ Leiketsi la ho tsamaisa: ho ba boemong ba ho itaola. (mm. lokisitsoe. (mm. tsebana. Morena Masupha o ne a bua le batho ba itseng. tsebano. motsamao. (bap. tsebahatsoa. Itshabehisa (its-ha-be-hi-sa) /worsen oneself/ Leiketsi la ho tshabehisa: ho impefatsa ka diketso tse itseng. walk by oneself. botho le tloaelo tsa hao. ore) (mm. motshabi). tsebahaditsoe.

tshehiso. mosebeletsi). tshetlano. tshehisitsoe. Itshedisa (its-hi-di-sa) (itshidisa) /cross by oneself/ Leiketsi la ho tshedisa: ho ya ka mosoung omong wa sebaka ntle le ho thusoa. boitshetleho. ho qhatsa metsi kapa seno bakeng sa ho inoesa. (mm. tshepisitsoe. (mm. tshetlehoa). boitshehiso. boitshebeletso. ho imetsifatsa kapa ho iketsa mongobo kapa lesoe. mosebetsi. ho koenya ka bongata sejo se monate. sehlile. Itshetleha (its-he-tle-ha) /lean against/ Leiketsi la ho tshetleha: ho ema ka ho ba mabapi le lebota kapa ntho e emeng. motshehoa). tshepisana. sebedisana. Mael. ntle le ho belaela. Itshebetsa (its-he-be-tsa) /self employed/ Leiketsi la ho sebetsa: ho hlahisa kapa ho phethahatsa boemo bo itseng ba mosebetsi ntle le ho etsetsa emong. sebeletsoa. tshehisa). wet oneself/ Leiketsi la ho tshela: ho ingobisa ka ntho e metsi. sehliloe) . Itshela (its-he-la) /springle. sebedisitse. (mm. ho etsa tshebesto e sio. tshehlano. tshebeletsano. boitshebediso. sebedisitsoe). tshepana. boitshebetso. mosetli). tshepiso. tshelloa. ho tshaba ntho e sio. tshepiloe. tshetse. tshello. Itshebeletsa (its-he-be-ke-tsa) /work for oneself/ Leiketsi la ho sebeletsa: ho etsa tsohle ka bowena ka sepheo sa ho fihlella boemo ba batloang. tshetleho. tshebeletso. ho tshoha kapa ho qeaqea. tshedisitse. tshetsoe. Itshidisa). tshedisitsoe. (mm. motshepisi). tshellana. sebeletsana. ho ingoapa ka phoso. tshetsoe. tshetse. Itshepisa (its-hep-is-a) /promise oneself/ Leiketsi la ho tshepisa: ho ipeha boemong ba ho lebella seo ho senang bonnete ba hore se tla etsahala. boitshepiso. boitshabiso. ho iketsetsa eng kapa eng bakeng sa ho fumana moputso. Ho tshepa tshepedi ya mmantshepe: ho ba le tebello e sio kapa e kekeng ya etsahala. ho iqabola ka diketso tse bakang setsheho. boitshehlo. (mm. tshetjoa.168 Itshabisa (its-ha-bi-sa) /to pretent to be afraid/ Leiketsi la ho tshabisa: ho etsa eka tshabo e teng empa ho se joalo. Itshebedisa (its-he-be-di-sa) /pretent to work/ Leiketsi la ho sebedisa: ho etsa eka mosebetsi o wa etsoa empa ho se joalo. (mm. tshehisitse. ho sebeletsa bowena ntle le ramosebetsi. setliloe. boitsheho. tshehile. tshehiloe. (bap. tshellana. boitshelo. tshepo. setshelo). tshellano). tshehisoa. tshehano. tsheloa. ho etsa ketso ka ho bontsha boitshepo. Itshehla (its-he-hla) /scratch oneself/ Leiketsi la ho sehla: ho iphumula ka ntho e mahoashe ka phoso kapa ka boikemisetso. tsheloa. tshelletse. boitshetlo. sebeleditsoe). motshepuwa). setlile. tshebediso. setlana. (mm. tshetlo. sehlana. (mm. setsheho. tshetlehiloe. tshelo. (mm. tshebedisano. Nyofa). boitshepo. motshabi). Itshepa (its-hep-a) /confident/ Leiketsi la ho tshepa: ho bontsha maikutlo a boitshepi. Itshetla (its-he-tla) /hit oneself/ Leiketsi la ho setla: ho ikotla ka lebaka la ho koata haholo. 168 . Itshetla (its-he-tla) /to eat nicely/ Ho ja hamonate haholo. (mm. tshabiso. (mm. Itshehisa (its-he-hi-sa) /pretend to laugh/ Leiketsi la ho tshehisa: ho etsa eka o wa tsheha empa ho se joalo. tshabo.. tshella. (mm. tshepisoa. tshehana. tshepano. tshepisitse. sebetsile. tshedisoa. tshepisano. (mm. setloa. boitshediso. tshelletsoe. tshabisoa. tshetlehile. (mm. ho tshela ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. tshepile. Itsheha (its-he-ha) /laugh oneself/ Leiketsi la ho tsheha: ho baka diketso tse qabolang bowena. motshedisi) (bap. botshelo. tshelo. Itshella (its-hel-la) /pour for oneself/ Leiketsi la ho tshella: ho tshela ntle le ho etsetsoa joalo. Tshello. tshebetso. tshellano.

Itshireletsa (its-hi-re-le-tsa) /protect oneself/ Leiketsi la ho tshireletsa: ho ipeha boemong ba ho loantsha tlhaselo kgahlanong le bowena. motshoari. tshitisano. boitshitelo. (mm. tshidiso. soabisitse. (mm. tshoedisano. tshoehlisano. tshoareletsa. sitisitse. boitshoehliso. moitshoantshi). tshoehlisana. tshaontshitsoe. tshoarisitsoe). tshitelano. tshireleditse. sitiloe). boitshoaro. tshoabiso. sitelane. tshidisana. tshoeroe. tshoareletso. mosito. tshidisitsoe. Itshoarella (its-hwa-rel-la) /hold firm/ Leiketsi la ho tshoarella: ho iteketletsa ka thata hodima ntho e itseng ho phema ho wa kapa ho dieloa. tshoeroe. (mm. tshoedisitse. tshoantshitse. boitshoaro. sitisitsoe. Itshitisa (its-hit-is-a) /hinder. tshoedisana. ho itoanela ka ho netefatsa tshireletso ya hao. Itshiteloa (its-hit-el-wa) /sin for oneself/ Leiketsi la ho siteloa: ho etsa sebe kgahlanong le bowena. tshoabelo. sitetsoe. boitshihlollo. tshoarelletsoe). ho iketsetsa diphoso. tshito. (mm. tshidisano. 169 . tshoantshisa. tshitelo. sitisoa. boitshireletso. tshoabelano. (mm.169 Itshidisa (its-hi-di-sa) /console oneself/ Leiketsi la ho tshidisa: ho ikgothatsa ka mora ho lahleheloa kapa ho hlaheloa ke bohloko. Itshoabisa (its-hwa-bi-sa) /shame oneself/ Leiketsi la ho soabisa: ho iphoqa ka ho etsa diketso tse tlontlollang bowena. soabeloa. sihlollotse. ho ithetsa karolo enngwe ya mmele. tshoarello. sitoa.) Itshita (its-hit-a) /overweight/ Leiketsi la ho sita: ho ba boemong le sebopeho sa botenya bo boholo. tshoarelletse. boitshitiso. boitshoantsho. tshihlollelo. tshoere. tshiruho). tshoedisitsoe). (mm. tshoarano. sitelana. tshoere. Itshihlolla (its-hi-hlul-la) /to conceive/ Leiketsi la ho sihlolla: ho ba le ngoana ka mora kemaro. tshireleditsoe. motshireletsi. (mm. tshoarisana. mositui). moitshireletsi. tshireletsana. sitetse. motshoaruwa). tshitiseho. Itshoarisa (its-hwa-ri-sa) /imprison. soabisitsoe). boitshoabelo. tshoarano. Itshoantsha (its-hwa-nts-ha) /imitate something or someone/ Leiketsi la ho tshoantsha: ho iketsa seo oseng sona. soabisoa. tshiriloe. sitisana. tshoabeho. tshireletsano. sihlollela. (mm. tshihlollo. Itshoedisa (its-hwe-di-sa) /pretend to spit/ Leiketsi la ho tshoedisa: ho etsa eka o wa tshoela empa ho se joalo. tshoehlisoa). moitshihlolli). motshedisi). (mm. ho itlhokisa ponahalo e phethahetseng. tshirana. tshoarisitse. hamper oneself/ Leiketsi la ho sitisa: ho baka boemo kapa seemo se kgahlanong le se tlamehang ho phethoa. boitshiro. masoabi). motshoaruwa). tshiro. (mm. boitshidiso. boitshoediso. (mm. soabile. ho etsa diketso tse bakang hore o tlale masoabi. Itshoara (its-hwa-ra) /touch oneself/ Leiketsi la ho tshoara: ho ikama setho seseng sa mmele. tshitiso. boitshoabiso. Itshoabela (its-hwa-be-la) /ashamed of oneself/ Leiketsi la ho soabela: ho bua dipuo tse ka etsang hore o soabe. tshoantshiso. sitiseha. (mm. tshoantshoa. setshoantsho. tshidisoa. soabile. tshoarana. Itshoara (its-hwa-ra) /control oneself. motshoari. boitshoarello. tshireletso. (mm. (mm. ho fumana lekgabunyane nakong ya ho beleha. mositisi). soabelana. tshirano. tshoehlisitsoe. expose oneself/ Leiketsi la ho tshoarisa: ho etsa diketso tse lebisang tshoarong ya hao. tshiruha. tshoaro. tshoarana. sihlollotsoe. matshidiso. Itshira (its-hi-ra) /obstruct oneself/ Leiketsi la ho tshira: ho sitisa pono bakeng sa bowena. tshoarisano. (mm. tshoariso. boitshoariso. sihlolloa. tshidisitse. sitile. boitshito. abstain/ Leiketsi la ho tshoara: ho ipeha boemong ba ho laola maikutlo a hao ka ho thibela seo o batlang ho se etsa. (mm. tshirile. tshoaro. tshoediso. tshoehlisitse. Itshoehlisa (its-hwe-hli-sa) /dirty oneself/ Leiketsi la ho tshoehlisa: ho ipakela ditshila meleng wa hao ka bowena.

tshuwiso. tshupiso. supana. ho iketsa tsebanyane empa ho se joalo. moitshohlometsi). tshokodiso. Itshotha (its-hot-ha) /distort oneself/ Leiketsi la ho sotha: ho ipelekanya setho seseng sa mmele ha bohloko. boitshoenyo. tsholetse. supisa. sokoletse. Itsholela (its-hu-le-la) /provide food for oneself/ Leiketsi la ho tsholela: ho ipha dijo ntle le ho etsetsoa joalo. tshoentse. lesupi). tsholetsoe. mosokodi). (mm.170 Itshoenya (its-hwen-ya) /trouble oneself/ Leiketsi la ho tshoenya: ho nka matsapa a ho etsa ketso e itseng le ha ho sa hlokahale. (mm. matsipane. sotlehisa. tshoenyeha. sothehile. tshotetsi. sotheha. (mm. boitshokodiso. wa hokae. sunyasunyile. Itshohlometsa (its-hu-hlu-me-tsa) /to interrupt/ Ho kena feela ntle le ho joetsoa. tshoenyeho. suwiloe. moitshotli). ho ikgoabitlella kapa ho iketsetsa dintho tse batloang. sunyasunyoa. tshositsoe. Itshosetsa (ist-hu-se-tsa) // Leiketsi la ho tshosetsa: ho etsa diketso joalo ka ha eka o wa tseba empa o sa tsebe letho. tshotho. boitsipo. sothiloe). suwisa. tshosetsoa. sothile. Itshokodisa (its-hu-ku-di-sa) /strife. (mm. (mm. (mm. setshosa. moitshunyatshunyi). sokodisitsoe. tshotheho. boitshoso. (mm. sokodisitse. tshosano. sokoletsoe. mosotedi). boitshosetso. lesupa. tshokolelo. tshupano. (mm. supisoa. tshoenyo. ho etsa ketso e kekeng ya tsoela molemo ka ho ikenya ho yona. (mm. tsipiloe. tsipana. tshotheho. suwile. (mm. boitshotlo. boitshohlometso. sotlehile. sohlomeditse. tshosane). tshotsoe). tsipile. 170 . ho ba teng moo o sa hlokahaleng. tshohile. sokodisana. boitshotetso. Leiketsi la ho sunyasunya. (mm. Itsipa (its-ip-a) /sting oneself/ Leiketsi la ho tsipa: ho ikenya lenala mmeleng kapa sethong seseng sa ona. tshuwano. tsholelo. letshoho. tshosoa. sokoleloa. tshotlo. tshositse. (mm. tsitjoa. (mm. ho etsa diketso tse ngongorehisang bowena. ho bua ntle le ho fuwa sebaka. tshoenyana. sothoa. Itshunyatshunya (its-hun-yats-hun-ya) /interfere. soteditse. tsipano. Itshotla (its-hu-tla) /trouble oneself/ Leiketsi la ho sotla: ho ipeha boemong ba tshotleho ka bowena. supiloe. matsipatsipane). ho ipatlela ditlhoko tsa bophelo ka bowena ntle le ho thusoa. sohlometsoa. tshoenyoa. tshokolo. sokotse. boitshotho. tshoentsoe. joang. tshotlehiso. tsholo. Itshupa (its-hup-a) /prove oneself/ Leiketsi la ho supa: ho ipontshahatsa hore wena o mang. Itshosa (its-hu-sa) /scare oneself/ Leiketsi la ho tshosa: ho ipeha boemong bo ka bakang hore letsoalo le be teng ka bowena. Leiketsi la ho sohlometsa. suwisisa. sokodisoa. soteditsoe. tshohlometso. sotloa. supjoa. sotetsoa. supile. tshoso. sohlomeditsoe. Itshotetsa (its-hot-ets-a) /approach by oneself/ Leiketsi la ho sotetsa: ho ikatametsa pela ntho kapa motho ka bowena. tshokodisano. ho rata ditaba tse sa o ameng. tshosane). tshoseditse. mosotli. meddle/ Ho kena ditaba tse sa amaneng le wena. boitsholelo. mosuwi) . tshosetso. matshoenyeho). Itshuwa (its-hu-wa) /to tame oneself/ Leiketsi la ho suwa: ho etsa diketso tse bakang hore o thape o felloe ke bohale ka bowena. suwana. moitshosetsi. sotleha. Itshokolela (its-hu-ku-le-la) /struggle by oneself/ Leiketsi la ho sokolela. tshotse. tsipo. tshokolo. tshunyatshunyo. bother oneself/ Leiketsi la ho sokodisa: ho ipeha boemong ba ho sokola ka bowena. tshotleho. sokoleha. tshuwo. tshoseditsoe. tsholela. tshupo. (mm. boitshunyatshunyo. tshoenyano. boitshuwo. intrude. ho etsa se hlokang thuso. boitshokolelo. tshotetso. boitshupo. tshosana. tshokoleho).

tsukutloa. boitutulo. move oneself/ Leiketsi la ho tsitsinya: ho hlekehla le ho thothometsa mmele ka bowena. tutulana. tutulo. sway oneself/ Ho itsitsinya ka tsela ya ho se qenehele mmele. tsitsinyoa. tsitsintsoe. moitsitsinyi). tutudiso. tsukunyoa. moitsukutli) . tsitsintse. (mm. tsukutleho. (mm.171 Itsitsinya (its-its-in-ya) /shake. tsukutlile. botumi. boitsitsinyo. (mm. tutudisoa. reputate oneself/ Leiketsi la ho tumisa: ho etsa hore o tsejoe naha ka bophara ka ho etsa diketso tse ntle. tututse. quake. jive/ Ho thothometsa mmele bakeng sa mmino kapa diletsa tsa mmino. setsukunyi). tsukutliloe. 171 . ho itsebahatsa lefatshe ka bophara. tsukuntsoe. Itsukunya (its-u-kun-ya) /to brush teeth/ Ho hlatsoa meno ka ho tsitsinya metsi le sesepa sa meno ka hanong. ho choachoasela bakeng sa mmino ka tsela ya ho sothaka mmele haholo. renown. Itumisa (it-u-mi-sa) /glorify. “iyo”. Leiketsi la ho tsukunya. boitumiso. Itsitsinya (its-its-in-ya) /to dance. Itsukutla (its-u-ku-tla) /bump. Iyo (i-yo!) /exclamation: unbelievable!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso e makatsang. tsitsinya) (mm. setutula). tsitsinyeho. tutuloa. itsitsinya. tsukunyo. boitsukunyo. Lekgotsa lena. ho choachoasedisa mmele bakeng sa mmino. boitsukutlo. (mm. Tem. tsukuntse. Leiketsi la ho tsukutla. tututsoe. Hape le sebedisoa ke mefuta e mengata ya batho ba batsho ntle le Basotho. tsukutleha. tshukutlo. motumi) Itutula (it-ut-ul-a) /asshole cleansing/ Leiketsi la ho tutula: ho ithusa ho ritama kapa ho tlosa masalla a masepa lesobeng la dibono. setumo. tutulano. (bap. lentsoe le sebedisoang ke motho ya makaletseng boemo bo tshosang kapa bo makatsang. tumisoa. tsitsinyeha. tumme. le sebedisoa haholo ke batho ba mabalane kapa metseng ya ditoropo. quake.

Bongata ba maetsi a tlhaku yena a fetohela ho “T” ha a isoa marehong/mabitsong. Mael. Ja (ja) /eat/ Ho kenya sejo ka molomong. Jaha (ja-ha) /speed/ Ho tsamaya ka pele. Jahile (ja-hi-le) // Bokgale ba ho jaha. jesa=tjeso. eseng “jakobo”. jj. Jabetse (ja-be-tse) // Bokgale ba ho jabela. Ho ja haholo. jabela=tjabelo. Jakisa (ja-ki-sa) // Ketsiso ya ho jaka: ho etsa hore ntho kapa motho a jake. Tem. Ho ja ho akga diketsahalo tse mmaloa tse akgang ho lahlela ka hanong. Jabelaka (ja-be-la-ka) /clab repeatly/ Phetako ya ho jabela. Jahisoa (ja-hi-swa) /sped/ Boetsuwa ba ho jaha. Motsamai o ja noha: motho ya leetong ya lapileng o ja eng kapa eng eo a e fuwang kapa eo a kopanang le yona. Jaka (ja-ka) /sojourn/ Ho etela sebaka nakoana. Jabetsoe (ja-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho jabela. ho dula sebakeng nako e nyane. Jahiswa). Mael. Batho ba bangata ba sothofatsa lentsoe la senyesemane. Ha ho tsebahale hantle hobaneng lebitso lena. jara=tjaro. Mael. Tem. germinate/ Ho kenya peo mobung ka sepheo sa hore e etse sejalo kapa semela. Jabela (ja-bel-a) /to clab/ Ho otla ka bohare ba letsoho. Ho ba mojaki. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola hamonate ntle le mosebetsi o boima. ho bontsha potlako ka ho tsamaya ka pele. Ya lapileng o ja tsohle. Se setle se etsahetseng ho emong pejana se tla etsahala ho emong hamorao. Moja morao o tshoana le moja pele: motho ya jeleng morao o tla kgora joalo ka ya jeleng pejana. “hire” ba le bitse “hirile” kapa ho “hira”. jeha=tjeho. Jakisoa (ja-ki-swa) // Boetsuwa ba ho jaka. Tebello e ne e le hore sothofatso ya “james” ekaba “jamese”. Jala (ja-la) /to plant. ho natha ka mpama. (mm. Jakile (ja-ki-le) // Bokgale ba ho jaka. “james” le sothofaditsoe ho “jakobo” ha sothofatso ya lebitso “jacob” le yona e le “jakobo”. Mael. Jahisa (ja-hi-sa) /to hurry/ Ketsiso ya ho jaha: ho etsa ntho kapa motho a jahe. Ho ja sa mpana phahloha: ho ja hofeta tekanyo. Mael. Jabeloa (ja-be-lwa) // Boetsuwa ba ho jabela. Tlh. Mael. Jadiloe (ja-di-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho jala. Jadile (ja-di-le) // Bokgale ba ho jala. Ho ja tsuo: ho jalletsa motho emong. Yona e akga ka maetsi le mareho a tloahelehileng a puo ya Sesotho. jalletsa=tjalletso. Mohlala: jala=tjalo. jethemisa=tjethemiso. 172 . Jahella (ja-hel-la) /speed after/ Ho tsamaya ka pele ka mora ntho kapa motho. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa ntho tse sa tloaelehang kapa tsa mahlanya.172 Jjj PALE: Tlhaku ya leshome (10) ya Sesotho. ho hlafuna le ho koenya. Jaka (ja-ka) /hire/ Ho lefella chelete bakeng sa bodulo. J (jei) /jei/. Jabelana (ja-be-la-na) /clab each other/ Ketsetsano ya ho jabela. Ho roba monakedi. ho se hlafuna le ho se koenya. ho dula sebakeng ka tefo. Jakobo (ja-ko-bo) /james/ Buka ya leshome le metso e mmedi (12) ya bibele testamenteng e ncha. ho lema sejalo ka ho tsetela peo.

Jeha (je-ha) /edible. Jase (ja-se) // Baki e kgolo. Jarisana (ja-ri-sa-na) // Ketsetsano ya ho jara. Metsotso e jele babedi: nako e ile. Jarela (ja-re-la) // Ketsetso ya ho jara. Jarella (ja-rel-la) /persevere/ Ho mamella bohloko kapa boima. Jara (ja-ra) /load over/ Ho beha moroalo lehetleng. o matheketheke. hohle hohle. Jariloe (ja-ri-lwe) // Boetsuwa ba ho jara. spread gossip/ Ho bua ka lebitso la motho emong hampe. JEREMANE Jeremia (je-re-mia) /Jeremiah/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi a metso e meraro (23) testamenteng ya kgale. e hlafunehang. Jehofa (je-haw-fa) /Jehovah/ Lebitso leleng la Modimo. Baroetsana ba rata monna ya jesang. Mmopi wa lefatshe le batho le tsohle tse hlodiloeng ka bophara ba lefatshe. (bap. Jalleditsoe (jal-le-di-tswe) /cheated/ Boetsuwa le bokgale ba ho jalletsa. e hlafunehang. Jesa (je-sa) /feed/ Ketsiso ya ho ja: ho etsa hore motho a koenye kapa a hlafune sejo. ya fanang ha bobebe. nako e tsamaile haholo. /Bon. eo ho thakgisoa hoa hae ho 173 . Re utloa ba re Motlatsi Mochochoko o wa jesa ka mmino.173 Jalajala (//) /defame. mmele o mosoothoana le matheba a masweu a masiba. Jesana (je-sa-na) // Ketsetsano ya ho jesa. ho pepa ntho e boima mahetleng. Jalla (jal-la) // Ketsetso ya ho jala. Jarolloa (ja-rul-lwa) // Boetsuwa ba ho jarolla. /bon. Dijeremane/. (mm. Jeremane (je-re-ma-ne)/Red-headed Finch/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang Lesotho le dikarolong tse ding tsa Afrika e ka Borwa. Mohl. /bon. Jesa (je-sa) /generous/ E fanang. eatable/ Ketsahalo ya ho jeha: e koenyehang. Mael. Jarile (ja-ri-le) // Bokgale ba ho jara. jewe). jelwe). eo ba dumelang ho Yena ba tla fumanang bophelo bo sa feleng. ya etsang dintho ka bolokolohi. Jalleditse (jal-le-di-tse) /cheated/ Bokgale ba ho jalletsa. Naha e jele boya: kotsi di hohle naheng. dijase/ Jea (je-a) /edible/ Ketsahalo ya ho jeha: e koenyehang. Jarolla (ja-rul-la) /off load/ Ketsollo ya ho jara: ho beha moroalo fatshe. ho tsamaisa le ho hasa leshano. nako e se e re sihile haholo Jeloe (ji-lwe) (jelwe) /eaten/ Boetsuwa le bokgale ba ho ja. seaparo se seholo se fihlang tlasa magoele. e hlooho e kgubedu. Jesu (je-su) /Jesus/ Mora Modimo ya shoetseng baetsadibe safapanong. Jeme (je-me) /jam/ Mofuta wa sejo sa motsoako wa ditholoana o tsoekere. dijeme/. o latsoehang hamonate. e latsoehang. Jalletse (jal-le-tse) // Ketsetso ya ho jalla: ho jala bakeng sa. Jalajetse (ja-la-je-tse) // Bokgale ba ho jalajala. Jele (ji-le) /ate/ Bokgale ba ho ja. 0/. /bon. kapa ho nkela motho emong boima ba hae. Jarisa (ja-ri-sa) // Ketsiso ya ho jara. Mael. ya seng lekgonatha. Jalletsa (jal-le-tsa) /to cheat/ Ho qhekanyetsa ka ketso kapa puo. botlokotsebe bo tletse kapa bo atile naha yohle. Jalletsoa (jal-lets-wa) /cheated/ Boetsuwa ba ho jalletsa.

Joaqatsa (jwa-qa-tsa) /to cut a dry stick/ Ho roba thupa e ommeng. Seno sa letawa. Tem. joalo-joalo). mokgoa wa ho etsa ntho e itseng. /bon. Jobo (jaw-baw) /Job/ Buka ya bibele ya leshome le metso e robedi (18) testamenteng ya kgale. Jethoha (jet-hu-ha) /alight. Jeoa). Eo a kgonang ho lopolla bohle bokgobeng ba sebe. Jewe (je-we) /eaten/ Boetsuwa le bokgale ba ho ja. ka mokgoa o itseng. (mm. Joala (jwa-la) (jwala) /alcohol/ Seno se bohale sa tomoso le mmela se noelloang ho tawa kapa ho ithabisa. etc/ Ka tsela e tjena le e latelang e tshoanang le yona. “jwanong” bakeng sa “joale” le ha lentsoe la pele e le la puo ya Setswana. Jethema (jet-him-a) /jump downward/ Ho tlola kapa ho isa mmele ho tloha hodimo ho ya tlase ka ho sebedisa maoto. bokudi le tsohle tse mpe. Joana (jwa-ana) /like this/ Ka tsela e boleloang. Joaqa (jwa-qa) /exclamation: stick cutting/ Lekgotsa le bontshang modumo wa thupa e ommeng e kgaoloang kapa e robehang hanghang. mokgoa wa ho tloha ka hodimo ho se kalletsoeng. hona tjena. (bap. get off/ Ho theoha ho se kalangoeng. Jini (ji-ni) /gin/ Mofuta wa joala bo hloekileng ka chebeho. etc. semela se ka sebedisoang joalo ka sejo sa phoofolo. lentsoe le bontshang ho tlola moeng. Joang (jwa-ng) (jwang) /grass/ Semela ka kakaretso se sa qolloe ka ho se bitsa ka lebitso. ka mokgoa o hlalosoang kapa o bontshang ketsahalo kapa ketso. (bap. Joale (jwa-le) (jwale) /now/ Ka sona sebaka sena. eseng nako e fitileng kapa e tlang. e lateloang ke Buka ya Dipesaleme. qhothoma). jwalo jwalo. Jethe (jet-he) /exclamation: sudden jumping!/ Lekgotsa le bontshang ho tlola kapa ho jethema hanghang. ho kgaola lekala la sefate le ommeng.174 itshetlehileng leratong la batho bohle. ka sebopeho se itseng. moriana kapa ho etsa ntho e itseng. Marabe o jewa ke bana: ebang ho na le dijo tse nyane tse setseng lapeng. lefu. (mm. (bap. ho kalamolla. /bon. Jethoho (jet-hu-haw) /alighting. jwanong). Jesu/. jelwe). Joalojoalo (jwa-lo-jwa-lo) /so on and so forth. /bon. Mael. jwalo). Jewa (je-wa) /eaten/ Boetsuwa ba ho ja. majwala). batsoadi ba tla di tella bana ba bona ho di arolelana. (bap. Jethemela (jet-him-el-a) /jump towards/ Ketsetso ya ho jethema. bo bohale haholo. e lateloe ke Buka ya Amose. Jethemisa (jet-him-is-a) /cause to jump/ Ketsiso ya ho jethema. Joang (jwa-ng) (jwang) /how?/ Lebotsa le batlang ho tseba tsela eo ketso e etsahalang ka yona. nako yona ena. ho tloha ka hodima se kalletsoeng. lentsoe le batlang ho tseba kamoo ketsahalo e etsahalang ka teng. Majoang/. (mm. Jethohile (jet-hu-hi-le) /disembarked/ Bokgale ba ho jethoha. 174 . Joalo (jwa-lo) /like that/ Lesupa le bontshang tsela eo ntho kapa ketso e tlamehang ho etsahala ka yona. disembark. Kalamollo). ho qhothoma ka ho tlolela fatshe. jwana). Joele (ju-we-le) /Joel/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi a metso e robong (29) testamenteng ya kgale e tlang ka mora buka ya Hosea. Joang-joang (jwa-ng-jwa-ng) /somehow/ Ka tsela e itseng. majoala/ (mm. Basotho ba mabalane ba rata ho sebedisa lentsoe. Kalamollo. eseng hosane kapa maobane. Seno se tawang. (mm. ka mokgoa omong o tshoanang kapa o bapelaneng le o boleloang. tjena) (mm. disembarkment/ Ketso ya ho theoha kapa ho theoha sepalangoang.

don’t!/ Lekgotsa le sebedisoang ke motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae.175 Joetsa (jwe-tsa) /tell. jonna-we!). Jowe (ju-we) /defeated/ Hoa papadi kapa tlhodisano: ho hloloa ke sehlopa seseng kapa motho emong. Joko (jo-ko) /yoke/ Lefatsa le betliloeng hantle ho sebedisoa bakeng sa ho pana dikgomo ho hula ntho e itseng e boima. a hoeletsa ho bontsha bohloko kapa letsoalo la ketsahalo e itseng. le bewang molaleng wa diphoofolo tse itseng ka ho di pana bakeng sa ho hula moroalo. Johanne 1 (jaw-han-ne) /John 1/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e meraro (23) ya bibele testamenteng e ncha. Joo (jo-oo) /exclamation: poor me!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha ho makala kapa ho makalla ketsahalo e itseng. lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho tshosoa ke ketsahalo e itseng. (bap. Jowe (ju-we) /eaten/ Boetsuwa ba ho ja. ho hlalosetsa ketsahalo kapa polelo. Jowe (jo-we!) /exclamation: help me please!/ Lekgotsa le bontshang hore se etsahalang se a tshosa kapa se bohloko. 175 . Jonnanna-we (jon-nan-na-we) /exclamation: poor me. relate to/ Ho bolella motho taba. Lentsoe le bontshang khoeletso bakeng sa ho utloa bohloko. Johanne 2 (jaw-han-ne) /John 2/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e mene (24) ya bibele testamenteng e ncha. lentsoe le sebedisoang ho hoeletsa ka baka la bohloko bo utloang ke moetsuwa. jonna. (bap. Jonase (jaw-na-si) /Jonah/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo a metso e mmedi (32) testamenteng ya kgale e tlang ka mora Buka ya Obadia. Johanne (jaw-han-ne) /John/ Buka ya bone (4) ya bibele testamenteng e ncha. Jonna-we (jon-na-we) /exclamation: please. Jonnanna (jon-nan-na) /exclamation: poor me/ Lekgotsa le bontshang bohloko ka ho hoeletsa ke moetsuwa. Lentsoe le sebedisoang ke moetsuwa. le betliloeng. Johanne 3 (jaw-han-ne) /John 3/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e mehlano (25) ya bibele testamenteng e ncha. lentsoe le sebedisoang ho bontsha ho tshoha. Joshua (jo-shu-a) /Joshua/ Buka ya botshelela (6) ya bibele testamenteng ya kgale e tlang ka mora Deuteronoma. please!/ Lekgotsa le sebedisoang ke motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae. Mael. Juda (ju-ta) /jude/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e tsheletseng (26) ya bibele testamenteng e ncha. Ho joetsa sefahlamahlo: ho bolella motho taba ka ho mo toba ntle le tshabo. lekala la sefate le leholo. Jonna (jon-na) /exclamation: poor me! Oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho tshosoa ke ketsahalo e itseng e tshosang. joo). a lateloe ke buka ya Baahlodi.

khaba. Ha ka Sesotho sa Afrika Borwa e lateloa ke “G” mantsoeng a mangatanyana jwalo ka: kgomo. Ka (ka) /with. kupetsa=kupetso. kgaba. ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka. Mohl. Maetsi a qalang ka tlhaku ena ona a sebedisa yona tlhaku ena ha eba mareho. by/ Mohl. hiba=khibo. Ka (ka) /an adverb following an adjective/ Lethusi le nepahatsang moelelo wa lekgethi kapa lehlalosi. Empa ha ngatanyana moo eleng setlamo hore e latelloe ke “H” ke ha e reofatsa leetsi/maetsi a qalang ka “H” jwalo ka: hela=khelo. Ka nnete. hodisa=khodiso. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. ra sala re ithuta hohong ka bona. motho eo ho dumeloang hore o lokeloa ke mathata. kgothatsa. kwala=kwalo. Ka tsamaya. jwalo jwalo. shapa kapa ho otla ha bohloko ka thupa e ommeng. maetsi. kolotisa=kolotiso. hemesela=khemeselo. ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka. ho ba ka sehlohlolong ka lebaka la boemo kapa boetapele. O bua ka eng monna heso? Hobaneng o bua ka Thabo kajeno? Che ke kgotsofetse ha o mpha tlhaloso ka thuto ena. Ka bona. K (khei) /kay/. Ke sebeditse ka mochini o moholo. Ka matla ohle. Ka boomo. Ka (ka) /preposition: with/ Lebopi: lentsoe le bopang polelo ka ho hokela lentsoe qalong ya lona ho fana ka moelelo o phethahetseng kapa o tletseng. E akga ka mareho. ho natha ka ntho e thata e ommeng. Mohl. Kabasa (ka-ba-sa) /dominate. kgona. khona. Kabela-manong (ka-be-la-ma-no-ng) // Seo ka lebaka la tlhaho. boemo ba ho ba ka sehlohlolong ka baka la boemo kapa boetapele.176 Kkk PALE: Tlhaku ya leshome le motso o lemong (11) ya puo ya Sesotho. kena=keno. hulaka=khulako. kgiba. preside/ Ho laola ka baka la ho tshajoa. Ka boraro ba lona. Mael. Ke e nngwe ya ditlhaku tse nang le mantsoe a mangatahadi a puo ya Sesotho. tlhaku ena e lateloa ke “H” mantsoeng a mangatanyana jwalo ka: khomo. Ka mora hore ba tsamaye. Ka molamu ona. reign. hola=kholo. seemo kapa sebopeho sa sona se tlamehang ho lebana le mathata. jj. 176 . khothatsa. Kabela (ka-be-la) /thwack/ Ho natha. Tlhokomediso: ka Sesotho sa Lesotho. Mohl. Ka (ka) /personal pronoun “I”/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho a le ka bonngweng nakong e fetileng. khiba. Ka boikgantsho. lekabasa). (bap. (bap. Ka (ka) (ka mora hore) /preposition: after/ Lebopi le bontshang se etsahalang ha ho feta ketsahalo e itseng ebile le lateloa ke lentsoe “mora” hangata. maemedi le mekgabo emeng ya Sesotho. dominance/ Ketso ya ho kabasa: taolo ka lebaka la ho tshajoa. Mohlala: kapa=kapo. Ke mo otlile ka molamu. ke). Ka (ka) /about/ Lebopi le bontshang kamano le seo ho buuwang ka sona. kalama=kalamo. Mohl. Kabaso (ka-ba-so) /domination. Ke rata ho bua ka puo ya Sesotho. jwalo jwalo. Ka nyakalla. kopa=kopo. jwalo jwalo.

(bap. ha ke dumele hore ho sotleha ke kabelo. Tlh. Kabelano (ka-be-la-naw) /sharing. on top. Kadimo (ka-di-maw) /borrowing/ Ketso ya ho kadima: tloaelo ya ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana. hence/ Ka lebaka leo. Kajeno (ka-je-nu) /today/ Letsatsi la hona joale. Mohl. sebaka se sa tsejoeng. ho arolela ka ho lekana. moputso kapa mpho ka ho lekana. Llentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “nyela”. nyela). ho phela kapa ho phedisana mmoho. (bap. se etsahalang ntle le boikgethelo. Kahisano (ka-hi-sa-naw) /coexistance. Kadiloe (ka-di-lwe) /measured/ Boetsuwa le bokgale ba ho kala. boemo ba ketsahalo ya dintho e sa reroang ke motho. Kabeloa (ka-be-lwa) // Boetsuwa ba ho kabela. Kae-le-kae (ka-e-le-ka-e) /everywhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona ka ho supa bophara ba sona ntle le ho bitsa lebitso la sona. (bap. Kaho (ka-haw) /building/ Ketso ya ho aha: ho etsa moaho o phahame. Kahare (ka-ha-re) /inside/ E dutseng kapa e behiloeng sebakeng se bohareng ba ntho e itseng. ho neha motho seo a se hlokang nakoana. Ho kadima tsebe: ho mamela. shit/ Ho ntsha masepa ka sebono. (bap. moaho). (bap. Kabelo (ka-be-law) /allotment. ka tsela eo. letsatsi le latelang maobane. boahisane).177 Kabelana (ka-be-la-na) // Ketsetsano ya ho kabela: ho kabela emong mme le yena a kabele ya mo kabelang. fate/ Ketsahalo e tlang ho etsahala ho motho ho ratoa kapa ho sa ratoe. (bap. dikafore/. se hlalosoang ka ho ba hohle. hohle). Ebe ke nnete hore lenyalo ke kabelo? Che. ho neha motho seo a se hlokang nakoana. (mm. Kadima (ka-di-ma) /borrow/ Ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana. Kabelo (ka-be-law) /destiny. allowance. Kadilwe). Kakaladitse (ka-ka-la-di-tse) /knocked down/ Bokgale ba ho kakalatsa. lentsoe le nepahetseng ke “kajeno” hofeta “kasheko” le ha batho babang ba kgetha ho sebedisa “kasheko”. Kakaladitsoe (ka-ka-la-dits-we) /knocked down/ Boetsuwa ba ho kakalatsa. Kafore (ka-fu-re) /kaffir/ Lebitso la thohako le (neng le) sebedisoang bakeng sa motho e motsho kapa MoAfrika ya dulang Afrika Borwa ke mmuso wa kgethollo nakong eo. Tlh. Kabetsoe (ka-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kabela. mokgoa wa ho ba sebakeng seleseng. Kahodimo (ka-ho-di-mu) /above. e bapelaneng le ka tlase. lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho batla sebaka seo ho buuwang ka sona. /bon. at the top/ E ka lehlakoreng le hodimo: e boemong ba nqa ya bophahamo. 177 . Kadile (ka-di-le) /measured/ Bokgale ba ho kala. Hodimo). Kaekae (ka-e-ka-e) /somewhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa se sa hlalosoe ka lebitso. (bap. empa e susumetso ke tlholeho. Kae-kapa-kae (ka-e-ka-pa-ka-e) /anywhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa ho sa hlalosoe lebitso la sona. Kahoo (ka-ho-u) /therefore. ho nyela. Kabetse (ka-be-tse) // Bokgale ba ho kabela. Kabo (ka-baw) /sharing/ Ketso ya ho aba: ho arola ka ho fa emong le emong. eo ponahalo ya yona eseng kantle. Keakea). kamoso. ka mokgoa oo. Hohle hohle. nako e tla latela ya hosane. bokahare). ho etsa hore ntlo kapa sebaka se be le tshobotsi ka ho aha. neighbourhood/ Ketso ya ho ahisana: tloaelo ya ho dula mmoho. allotment/ Ketso ya ho abelana: ho arolelana kapa ho fana ka ho lekana pakeng tsa batho ba fetang bonngwe. kasheko). Tlh. Mael. Kaka (ka-ka) /excret. (bap. proportion/ Ketso ya ho aba: boemo ba ho fa karolo. Hangata lentsoe lena “kahodimo” le arohangoa ho ya ka tshebediso. Kae (ka-e) /where/ Lebotsa le batlang ho tseba sebaka seo ho buuwang ka sona.

ho sollaka ntle le sepheo sa bohlokoa. Kakaso (ka-ka-saw) /weight lifting/ Ketso ya ho kakasa: ho phahamisa ntho e boima. (bap. kakatlelo). Kakasa (ka-ka-sa) /weight lift/ Ho nka ntho e boima. Kakatiloe (ka-ka-ti-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho kakata. Mohl. dikakana/. motho ya nang le boiphihlelo ka ho etsa ntho kapa ketso e itseng. “Kakapa” le “kakarapa” ke mantsoe a mabedi a nang le meelelo e fapaneng. /bon. Kakalopo (ka-ka-lu-paw) /wandering/ Ketso ya ho kakalopa kapa ho tsamaya ntle le morero kapa sepheo sa bohloka. Kakasitsoe (ka-ka-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kakasa. Kakalatsoa (ka-ka-la-tswa) /knocked down/ Boetsuwa ba ho kakalatsa. meander/ Ho tsamaya ntle le morero kapa sepheo se sa bonahaleng. mmele le mokgoa wa senna. Kakapa (ka-ka-pa) /macho. Kakalatso (ka-ka-la-tso) /knocking down/ Ketso ya ho kakalatsa: ho dia fatshe ka ho otla ka setebele kapa ntho e itseng. Kakasitse (ka-ka-si-tse) // Bokgale ba ho kakasa. machismo/ Motho e motona ya nang le ponahalo ya ditshika. ho phahamisa ntho e boima. (bap.178 Kakalatsa (ka-ka-la-tsa) /to knock down/ Ho dia fatshe ka ho otla ka setebele kapa ntho e itseng. ho tshoara ha boima ka seatla. Kakalletse (ka-kal-le-tse) // Bokgale ba ho kakalla. Kakatetse (ka-ka-te-tse) // Bokgale ba ho kakatela: e boemong ba ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho ka nako e le nngwe. Dikakarapa/ Tem. ka nako e le nngwe. Kakatile (ka-ka-ti-le) /disfigured/ Bokgale ba ho kakata. Kakallo (ka-kal-law) /liying down/ Ketso ya ho kakalla: ho paqama ka mokokotlo fatshe. Kakana (ka-ka-na) /heavy dagga smoking/ Mokgoa wa ho tsuba matekoane ka ho a hula fatshe leifong la ona ka lehlakana. mmele o shebile hodimo. Kakasana (ka-ka-sa-na) /lift each other/ Ketsetsano ya ho kakasa. (bap. paqama). Motsamao le mokgoa wa sekakalope. Dikakapa/ (bap. Kakata (ka-ka-ta) /to severe. /bon. Kakatana (ka-ka-ta-na) /severe each other/ Ketsetsano ya ho kakata. Kakalla (ka-kal-la) /lie down/ Ho dula fatshe ka mokokotlo. ho qetella puo ka ho e phethela ka bokgutshoanyane. ho tshoara ha boima ka seatla. /bon. disfigure/ Ho otla ka ho senya tshobotsi. Kakatelo (ka-ka-te-law) // Ketso ya ho kakatela: ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho. ho tshoara ha boima ka seatla. tshobotsi. Kakaso e se e le papadi e tloaelehileng haholo metseng ya ditoropo. kakatlela). Kakasano (ka-ka-sa-naw) // Ketso ya ho kakasana. kakarapa. Ho ya koana le koana. Ho mamolaka sefahleho. Kakatano (ka-ka-ta-naw) // Ketso ya ho kakatana. ho paqama ka mokokotlo kapa ka ho sheba hodimo nakong ya ho robala. 178 . mmampodi). conclusion/ Ketso ya ho akaretsa: ho kgutsufatsa puo ka botlalo ka ho kenyeletsa ntlha tse itseng. Ho tsamaya joalo ka sekakalope. ho diela ka ho natha kapa ho mamola. Kakalopa (ka-ka-lu-pa) /to wander. ka nako e le nngwe. Kakatela (ka-ka-te-la) /cleave firmly/ Ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho. Tloaelo ya ho jara meroalo e boima. ho diela ka ho natha kapa ho mamola. Kakasoa (ka-ka-swa) // Boetsuwa ba ho kakasa. Kakaretso (ka-ka-rets-o) /generalisation. Mmele o matla o motle ka lebaka la ho ikoetlisa ka kakaso. ho shapa ka ho mamola. Kakarapa (ka-ka-rap-a) /superstar/ Motho ya tsebahalang lefatshe ka bophara ka baka la mmino kapa ketso tse itseng tsa ho tuma.

179 Kakato (ka-ka-to) /severence. phoofolo kapa motho. moikaketsi. hoeleketsa). O kalama ntho e tsamayang joalo ka pere. meto. koloi. thaba. nyedisa). mamarela). ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe. (bap. ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete. Kakatoa (ka-ka-twa) // Boetsuwa ba ho kakata. (bap. ho bua joalo ka ha eka motho o koenya mantsoe. Kalaka (ka-la-ka) // Seka phoshoana e tshoeu ka mmala e sebedisoang bakeng sa ho hloekisa metsi ka sepheo sa ho bolaya dikokoanahloko. bookelong). Tlh. Kakatlela (ka-ka-tle-la) /cleave firmly/ Ketsahalo ya ho kakatla: ho tshoara ntho ka ho e tlapurela ka thata. (bap. Ho hlalosa boima kapa bofefo ka sekala. Mohl. Kakatletsa (ka-ka-tle-tsa) /stamble/ Ho etsa modumo o tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe. ketso ya ho aka ka baka la lerato kapa tumediso. Kaketsa (ka-ke-tsa) // Ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng. Ho otla ka sefene. ho bua diketso tse hananang le seo o se buang. bohloko ba mmele kapa bokudi bo itseng bo fele kapa bo fokotsehe. Kalama (ka-la-ma) /ride on/ Ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. letsoapo kapa thaba. treatment/ Ketso ya ho alafa: ho thusa hore leqeba. nyediso). jj. hloella). Kakatlelo (ka-ka-tle-law) // Ketso ya ho kakatlela: ho tshoara ntho ka ho e tlapurela ka thata. 179 . Kalafong (ka-la-fo-ng) /hospital/ Sebaka se seholo seo bakudi ba okeloang kapa ba alafafjoang teng. Kakatla (ka-ka-tla) /cleave. disfiguring/ Ketso ya ho kakata: kotlo ka ho senya tshobotsi. ho ruta seo o sa se etseng. Ho suna motho. (bap. ntlo. Ho thetsana ka puonama. atlara). clinch/ Ho tshoara ntho ka ho tlapurela ka thata. ho ba diketso tse hananang le seo o se buang. Sebaka sa batho ba kulang kapa ba lemetseng se amohelang batho ba bangata hofeta. ho bua joalo ka ha eka motho o koenya mantsoe. boikaketsi. moikaketsi/. ikaketsa. (bap. boikaketso. ho ruta seo o sa se etseng. ho shapa ka ho mamola ditho tsa mmele. sefofane. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona: motho o bontsha seo a se entseng ka dipuo. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a bontshang ho ya ka hodima ho ntho e itseng. /bap. tshuno). Kakatletso (Ka-ka-tle-tso) /stambling/ Ketso ya ho kakatletsa: ho etsa modumo o tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe kapa balehe. mamarela). Kalafo (ka-la-faw) /healing. “kakatlela” le ho “kakatela” a na le moelelo o tshoanang. (bap. nursing. empa ntho tseo ho uwang ka hodima tsoana ha di tshoane. sekepe. ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete. thatafallo ya ho bua hantle. selomo. (bap. Maikaketso/ (bap. lekanya kapa ho hlalosa boima kapa bofefo ka ho beha sekaleng. ho thetsana ka dipounama ho bontsha lerato. O hloella ntho e emeng joalo ka sefate. ikaketsa). Tlh. Kala (ka-la) /measure/ Ho nka. dikalafong/ (bap. /bon. Kako (ka-kaw) /kissing/ Ketso ya ho aka. Kaketso (ka-ke-tso) /hypocrisy/ Ketso ya ho ikaketsa kapa ho kaketsa: ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng. ho thatafalloa ho bua hantle. Kakgeho (ka-kge-haw) /fainting/ Ketso ya ho akgeha: ho lahleheloa ke kutlo ka baka la ketsahalo e bohloko. Mantsoe ana a mabedi. Kakelo (ka-ke-law) /shitting/ Ketso ya ho kakela. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe kapa balehe. /bon. Mael. (bap. ho wela fatshe ke bohloko kapa ketsahalo e itseng. Kakela (ka-ke-la) /to shit someone/ Ketsetso ya ho kaka. ho thetsana ka molomo ho bontsha tumediso. hloa.

(bap. /bon. Bokgale ba ho kalla. disembark/ Ketsollo ya ho kalama: ho theoha ntho e kalangoeng joalo ka sepalangoang kapa pitsi. Kalame (ka-la-me) // Bokgale le ketsahalo ya ho kalama. Kamahanyo (ka-ma-han-yaw) /comparison. Kalamollo (ka-la-mul-lo) // Ketso ya ho kalamolla: ho theoha ntho e kalangoeng joalo ka sepalangoang. nako e ngata. Kamahano (ka-ma-ha-naw) /comparison. Kalamisoa (ka-la-mi-swa) // Boetsuwa ba ho kalama. beola. Kalla (kal-la) /to stick fight/ Ho loana kapa ho bapala ka melamu. hloa. dikamano/ (bap. hlalosa lekola kapa ho sheba ka bonngwe ntle le ho akaretsa bongata. analogy/ Ketso ya ho amahanya: ho bapisa ka ho bontsha kamano kapa ho tshoana. pokola ya mahoatata. Kama (ka-ma) /comb/ Ho lokisa moriri. Kalo (ka-law) /measurement/ Ketso ya ho kala: ho nka. /bon. Kallo (kal-law) /riding on/ Ketso ya ho kalla: ho ba ka hodima phoofolo. O tlameha ho hlalosa lentsoe kaleng. Kamoheleho (ka-mu-he-le-haw) /acceptability. Kalana (ka-la-na) /measure each other/ Ketsetsano ya ho kala. sentele). Mohl. Kalamolla (ka-la-mul-la) /alight. 180 . ho ba seng le. kotlano ka melamo. dikalana/ (bap. Kaleng (ka-le-ng) /separately/ Ka ho hlahloba. ho otlana ka melamu. analogy/ Ketso ya ho amahana: ho bapisa ntho tse pedi kapa tse fetang moo ka sepheo sa ho bapisa ho tshoana hoa tsona. (bap. Kama (ka-ma) /a comb/ Sesebedisoa se hlophisang le ho lokisa moriri hore o be motle. Kalamisitsoe (ka-la-mi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kalama. ho ba leloko le. Kamele (ka-me-le) /camel/ Phoofolo ya mahoatateng e sebedisoang joalo ka koatola. joalo ka pere kapa pokola. Kaletse (ka-le-tse) /riding/ E kahodimo ho sepalangoang. Kamo (ka-maw) /combing/ Ketso ya ho kama: tlhopiso ya moriri. leqhama). Kalamisa (ka-la-mi-sa) // Ketsiso ya ho kalama.dikama/. dikamele/. phoofolo kapa motho. Kallano (kal-la-naw) /stick fighting/ Ketso ya ho kallana: ho loantshana kapa ho bapala ka melamu.180 Kalame (ka-la-me) /riding/ E ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. thloello). Moo ho dulang ntho. /bon. phoofolo ya leloko la pitsi ya lehoatata. mokamo). lekanya kapa ho hlalosa boima kapa bofefo ka ho beha sekaleng. kalame). Kallana (kal-la-na) // Ketsetsano ya ho kalla: ho loantshana kapa ho bapala ka melamu mmoho. (bap. /bon. Kamano (ka-ma-naw) /relationship/ Ketso ya ho amana: ho ba le papelano le. dikamahanyo/. Kamisa (ka-mi-sa) /to make comb/ Ketsiso ya ho kama. Kalamo (ka-la-maw) /a ride/ Ketso ya ho kalama: boemo ba ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. shoashoaila). (bap. tolarance/ Ketso ya ho amoheleha: ho amohela kapa ho ananela boemo ba motho le sebopeho sa hae. Kalla (kal-la) /ride on/ Ho ba ka hodima phoofolo. /bon. haholo nonyana. Boemo ba ho kalama. Kalamollotse (ka-la-mul-lu-tse) // Bokgale ba ho kalamolla. moo nonyana e ratang ho dula teng nakong tse ngata. ho etsa hore moriri o be motle ka ho o hlophisa hore o shebahale. joalo ka pere kapa pokola. e kalameng ntho e tsamayang kapa e leetong. phoofolo kapa motho. Kalana (ka-la-na) /habitat/ Sebaka kapa ntlo ya nonyana kapa phoofolo. ntloana. Kalamisitse (ka-la-mi-si-tse) // Bokgale ba ho kalama.

Hobaneng o ya kamoo? Kamore (ka-mu-re) /room/ Enngwe ya moaho wa ntlo e nang le bodulo bo fapaneng le emeng. phaposi). le bohloko bo boholo. Ha ke batle ho tsamaya le motho ya kannang a mphoqa. (bap. Kalangwe). Kamoo (ka-mo-u) /that side/ Lesupa le bontshang sebaka seseng seo ho buuwang ka sona se ka lehlakoreng leleng. /bon. “kamoo” le sebedisoa mmoho le “hofeta” ho fana ka moelelo o utloahalang. Kananelo (ka-na-ne-law) /abiding. (mm. kapa). Kamolla (ka-mul-la) /un-comb/ Ketsollo ya ho kama: ho etsa hore moriri o senyehe ka ho o hlotholla kapa ho etsa o bonahale o sa kangoa. Kampetse (kam-pe-tsi) /barricaded/ E potapotiloeng ke motero. Ke a tla kamoo ka mokgorong. sebaka seseng sa bodulo sa ntlo kapa moaho. Mohl. dikamore/ (bap. Mohl. ka mokgoa omong. Kampo (kam-paw) /camp/ Sebaka seo ho dulang masole kapa batshoaruwa ho sona. tlhophollo ya moriri o hlophisitsoeng hantle. pele e ata. Kanna (kan-na) /it may. acknowledgement/ Ketso ya ho ananela: Ho amohela sepheto kapa ntlha e hlahisoang kapa e hlahisitsoeng. seka motopa. Se mo hlahetseng se seholo hofeta kamoo re neng re nahana kateng. Lentsoe lena. it can/ Lentsoe le bontshang ho ka etsahalang neng kapa neng ho tloha hona joale. tshebediso kapa tlhaloso e sa tshoaneng le tse ding. ka tsela enngwe e fapaneng le e hlalosoang. Kamollotse (ka-mul-lu-tse) /uncombed/ Bokgale ba ho kamolla. Tlh. Mohl. (mm. kampetsoe). E kgolo hofeta kamoo re nahanang. Kankere (kan-ke-re) /cancer/ Lefu le hlaselang karolo enngwe ya mmele mme e ngatafale ho setho se hlasetsoeng ka ho se senya le ho baka seqaqa. compliance. moaho wa sesole kapa batshoaruwa o kampetsoeng. Kannang (kan-na-ng) /that may. 181 . O rata ho ya kamoo ho sa dumelloang ka teng. /bon. ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka sepheo sa ho thibela bokeno. Kamoho (ka-mu-haw) /dispossesion/ Ketso ya ho amoha: ho nkela kapa ho hapa ka tsela e mpe. dikankere/ (bap. ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka sepheo sa ho thibela bokeno. Ke bona eka a kanna a tsamaya neng kapa neng. Ikana). reception/ Ketso ya ho amohela: ho dumella ho fihla hoa motho kapa ntho e itseng. Kampelo (kam-pe-law) /barricading/ Ketso ya ho kampela: mokgoa wa ho etsa hore sebaka se potapotoe ke ntho e itseng.181 Kamohelo (ka-mo-he-law) /welcome. Pontsho ya kananelo. swear/ Ho etsa tshepiso ka botio: ho fana ka mantsoe a tiisang morero oo ho dumellanoang ka ona. Lentsoe le nepahetseng ke “kapa” le ha batho babang ba sebedisa lentsoe. Kampela (kam-pe-la) /barricade/ Ho etsa hore ntho e potapotoe ke ntho e itseng. Kamollotsoe (ka-mul-lu-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kamolla. (bap. Bokgale ba ho kampela. mme e ka bolaya ha e sa phekoloe kapa e sa hlokomeloa pejana. Kampo (kam-paw) /or/ Lentsoe le kopanyang mantsoe kapa dipolelo tse fetang bonngwe. Mohl. karolo ya ntlo eo ho duloang ho yona e nang le lebitso. by the way that/ Ka hofeta. Kamoo a leng motle kateng ekare ha a e ntloaneng. O motle hofeta kamoo a boleloang. Kamollo (ka-mul-law) /un-combing/ Ketso ya ho kamolla: tshenyo ya moriri o kangoeng. mofetshe). ho hlothola seo motho kapa ntho enang le sona. Re batlile hofeta kamoo re neng re tshoanela ho batla. Tlh. Kamoo (ka-mo-u) /more than. that can/ Hoo ho ka etsahalang neng kapa neng ho tloha hona joale. Kana (ka-na) /undertake. “kampo”. Kalangoe (ka-la-ng-we) // Boetsuwa ba ho kalama.

tsohle. batho bohle ho sa kgethoe. Kanthe o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! Kanthenyane (kant-hen-ya-ni) /in actual fact/ Lentsoe le supang bonnete ba taba ka ho toboketsa. Mohl. very true/ Ka ho bontsha nnete kapa bonnete ba ketsahalo kapa ketso e itseng ka ho toboketsa. nyantsho). Kaparelo (ka-pa-re-law) /covering/ Ketso ya ho aparela: ho koahela ka lesela. bohle). /bon. ka ho bontsha botio. (bap. (sheb. nyantsho). karoloana kapa sekoto. Kanthe wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie kanthe ha ho joalo. Dikapa/ (bap. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha ale hole kanthe o mosoeu. Dikapantshi/. kapantsi). boitlamo). ka thoko le bokahare. Mohl. ka tlhokeho ya leshano. (bap. Hantlentle. leballo). Ntle le) Mohl. ka thoko ho moo kapa lebaka le itseng. e hlooho e ntsho le setono se seleletsana se se kgunong. vow/ Ketso ya ho netefatsa hore se buuwang ke nnete feela. bosa). O tla tsamaya le bona kapa le rona hosane? Che. yohle. Kanono (ka-nu-nu) /canon/ Sebetsa sa kgale se sebedisoang bakeng sa ho ntsha diqhomane ho ba direng kapa kgahlanong le bona. (bap. ka bonnete kapa ntle le leshano. 182 . Kanthenyane o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! Kanthenyane wena o motho ya joang? (bap. (bap. Ditshoantsho tsa dinonyana). Kantle le moo. Kanyo (kan-yaw) /milk sulking/ Ketso ya ho anya: ho noa lebese ke ngoana kapa phoofolo ka ho momorotsa lebese la letsoele. leballo le leholo le sebedisoang bakeng sa ho tshihetsa thupa tse nyane tsa ho rulela. dikanono/ (sheb. Kahare). Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha ale hole kanthenyane o mosoeu. pampiri kapa ntho e koahelang. Kanthenyane wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie kanthenyane ha ho joalo. ka ho bontsha botio ka ho toboketsa. maemo ohle ntle le ho kgetholla. bohle le tsohle ntle le ho sia tse ding. encircle. besiegement/ Mokgoa wa ho potapota ka mahlakore ohle: ho ba ka nqa tsohle tsa ntho. naha kapa motho ya bohareng kapa ya hare. Mohl. kea inkgona. ka tlhokeho ya leshano ka ho phethahala. (bap. Kano (ka-naw) /undertaking. yohle. /bon. Kanthe (kant-he) /actually/ Hantlentle. Kaparelo (ka-pa-re-law) /surrounding. Tsohle ka ho toboketsa. Kapa (ka-pa) /or/ Lentsoe le kopanyang mantsoe kapa dipolelo tsa serapana tse fetang bonngwe. anthenyane). sebetsa). (bap. Kapa (ka-pa) /trussel/ Thupa ya sefate e sebedisoang bakeng sa ho rulela. Nnete. bohle. O tseba ho itsamaisa kantle le moo. Kapa (ka-pa) /chop/ Ho poma ka sepheo sa ho dia. Kannetenete (kan-ni-ti-ni-ti) /verily verily. Kantle (//) /outside/ Sebaka seo se seng kahare. Kaofela-fela (ka-u-fe-la-fe-la) /all and all/ Hohle. ho noesa lekgabunyane kapa ngoana lebese ka ho antsha. (mm. ke tla tsamaya le morena hoseng kapa mosadi waka mantsiboya. Kantsho (kan-ts-haw) /lactation/ Ketso ya ho antsha: ho fa lesea lebese la letsoele. Mohl.182 Kannete (kan-ni-ti) /realy. ho poma ka sepheo sa ho etsa lekumane. truly/ Ka ho bontsha nnete kapa bonnete ba ketsahalo kapa ketso e itseng. tshupo ya boitlamo le nnete. (bap. ka bonnete kapa ntle le leshano. ntho yohle. Ke batla ho kapa patsi ena honajoale. Kapantshi (ka-pan-tsi) /African Paradise-Flycatcher/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo mapalapaleng le merung ya Afrika e ka Borwa. /bon. Kantle (kan-tle) /beside/ Ntle le moo. Kaofela (ka-u-fe-la) /all/ Dintho tsohle ho sa kgethoe.

api). dikaroloana/ Kase (ka-se) /cheese/ Sejo se entsoeng ka ho arohanya diqaqa tsa mafi mme tsa thatafatsoa ho etsa sejo se sehlana sa lebese. portion/ Karolo e nyane ya ntho. Lebela bakeng sa tshebediso).183 Kaparo (ka-pa-raw) /dressing. ka ho bontsha mafolofolo a ho etsa. Karete (ka-re-te) /card/ Enngwe ya dipampitshana. dikariki/. faster/ Ka tsela e bontshang matjato a maholo. quickly. /bon. ho fana ka se batloang ke potso. mmoulo kapa pokola. (sheb. Karabo (ka-ra-baw) /answer/ Ketso ya ho araba: ho fetola potso kapa polelo e batlang ho fetoloa. ka tsela e bontshang ho potlaka. Dikarolo/. ho se be sebakeng seleseng. ka tsela e bontshang ho potlaka. Ho iphuthela ka diaparo bakeng sa ho pata bofeela kapa ho tsola. Karolo (ka-ru-law) /part of/ Sekoto sa ntho e itseng. disunity/ Ketso ya ho arohanya: ho etsa hore ntho kapa batho ba se be mmoho. 183 . (mm. Tem. Dikarete/. disbanding. Kapiloe (ka-pi-lwe) // Boetsuwa ba ho kapa. (bap. /bon. /bon. Se senyane se arotsoeng ho se seholo. Mantsoe. Karolo (ka-ru-law) /division/ Ketso ya ho arola: Ho etsa hore ntho di fete bonngwe. Karabiso (ka-ra-bi-saw) /argumentativeness/ Ketso ya ho arabisa: ho etsa kgang kapa ho ngangisana ka puo. ka ho bontsha mafolofolo a maholo. Karabelo (ka-ra-be-law) /responsiveness/ Ketso ya ho arabela: ho fetola seo ho buang ka sona. fastly. quickly. Kapoho (ka-pu-haw) // Ketso ya ho apoha: ho tloha hoa maru. Kapele (ka-pi-le) /quick. ho se dumellane. Korolo e nyane. fore/ Ka lehlakoreng leo ho shebanoeng le lona. wearing/ Ketso ya ho apara: mokgoa kapa tsela ya ho tena diphahlo kapa ho kenya seaparo. Karolelano (ka-ru-le-la-naw) /sharing/ Ketso ya ho arolelana: ho abelana ka ho lekana. Kariki (ka-ri-ki) /cart/ Sepalangoang sa maiketsetso se huloang ke koatola. “kapele” le “ka pele”. dikarabo/. Ka pele (ka-pi-le) /infront. sekotoana sa ntho. seka lebokese. ho etsa hore fatshe kapa lebala le tie ka ho hata ka ntho e itseng. “kapele” ke lentsoe leleleng le bontshang potlako ya ho etsa ketso e itseng. Kapeso (ka-pe-so) /dressing/ Ketso ya ho apesa: tentsho ya seaparo. Kata (ka-ta) /compress/ Ho etsa bothata ka ho hatella fatshe. Kata (ka-ta) /guard/ (sheb. /bon. /bon. ho poma ka ho lekana. Karoloana (ka-ru-lwa-na) /feature. ho etsa hore kamano e fele. Karohano (ka-ru-ha-naw) /separation. division/ Ketso ya ho arohana: boemo ba ho se be mmoho. Kapi (ka-pi) /baby hat/ Katiba ya ngoana. e sebedisoang ho bapala le ho etsa ditlhodisano tsa boithabiso. ho fetolana ka mantsoe ka tsela e sa lokang. ho poma kapa ho seha ka tekanyo kapa dikotoana. dikase/. ho tsola. dikapi/ (bap. Kapelenyana (ka-pe-lin-ya-na) /quick. pelenyana). Karohanyo (ka-ru-han-yaw) /spliting. ho fana ka ho lekana. “kapelanyana” mmoho le “ka pelenyana” le ona a sebedisoa joalo. ka lehlakoreng leo mmele o tobaneng le lona. fastly. Kapioe). Kapiwe (ka-pi-we) // Bokgale ba ho kapa. faster/ Ka tsela e bontshang matjato a maholo. ho fana ka karabo bakeng sa potso. /bon. ho se dule mmoho. ebile le se kamorao. Kapjoa (kap-jwa) // Boetsuwa ba ho kapa. Ho na le phapang e kgolohadi pakeng tsa mantsoe. Kapolo (ka-pu-law) // Ketso ya ho apola: ho ba ntle le diaparo. /bon. Kapolelo (ka-pu-le-law) // Ketso ya ho apolela: ho fana ka diaparo. lehlakore la ntho e itseng e sa tshoaneng le enngwe. ha “ka pele” e le popo ya mantsoe a bontshang sebaka se latelang kapa seo ho uwang ho sona. Ka pele mmoho le kapele bakeng sa tshebediso).

dikatara/. /bon. Dikatareng/. Katela (ka-te-la) /prepare/ Ho dula o le malala a laotsoe. (bap. /bon. Ho epolla se epetsoeng. ho ba malala a laotsoe. /bon. epolla). dig up/ Ketsollo ya ho kata: ho chekolla se epetsoeng. ho ba makgatheng a boitokiso. ho bapelana le. bophahamo kapa bophara. /bon. boemo ba ho ba pela motho kapa ntho e itseng. boemo bo haufi le. (bap. Famong kapa fochong. Katse (ka-tse) /cat/ Mofuta wa phoofolo e thapileng ya hae wa lelapa la nkoe kapa lengau. Katara (ka-ta-ra) /guiter/ Seletsa sa mmino se entsoeng ka maseka le lekopokopo seo modumo wa sona o laoloang ka ho tlanya leseka le kgethiloeng. ikatela). KATIBA/ DIKATIBA Katiso (ka-ti-so) /accumulation. e ile ya bitsoa “mosia” ho bolelang hore e “sia” boqoabi ba yona naheng. ho ba mabapi le. e ile ya thapisoa ho dula le motho kapa ho ruuwa joalo ka seruuwa se fokotsang ditoeba malapeng. moo ho fochoseloang teng. Katametso (ka-ta-me-tso) /nearness/ Ketso ya ho atametsa: ho tlisa haufinyane kapa mabapi le ntho e lehlakoreng le nqa enngwe. katse e ne e se phoofolo ya hae ebile e sa bitsoe ka lebitso leo. Katollo (ka-tol-law) /enlargement/ Ketso ya ho atolla: ho etsa hore ntho e be kgolo. dikatakata/. ho fatolla ka sepheo sa ho batla ntho e ka tlasa mobu. Katolla (ka-tul-la) /exhume. mosia. proliferation/ Ketso ya ho atisa: ho etsa hore ntho di be ngata. dikatse/ Tem. boikatametso). affluence/ Ketso ya ho atleha kapa ho phomella: boteng ba leruo kapa ho atleha ketsong e itseng. Katleho (ka-tl-haw) /prosperity. Ho ba boemong bo lokileng bakeng sa eng kapa eng e ka etsahalang. Katamelo (ka-ta-me-law) /approaching/ Ketso ya ho atamela: ho tla haufinyane. katleho e fumanoa ke ba nang le tiisetso bophelong. Katiba (ka-ti-ba) /hat/ Seaparo sa hlooho: se roaloang hloohong bakeng sa ho kgaba kapa ho itshireletsa. (bap. success. boemo ba ho ba le kamano le. setsetse. Katareng (ka-ta-re-ng) /disco/ Sebaka seo ho tjekoang teng. (bap. Dilemong tsa pele ho 1800.184 Katakata (ka-ta-ka-ta) /compressing machine/ Mochini o sebedisoang ho kata fatshe kapa lebala ka ho etsa khatello. Qoabi ena e thapisitsoeng ena le ho baleha hae ha e bolaisoa tlala. Mael. dikatiba/. Mamello e tsoala katleho: ho tiisetsa mathateng ho a putsa. /bon. tlokoa). Khodiso. Ha qoabi e tlisoa hae. Ha e boela naheng Basotho ba e bitsa setsetse: ho bolelang katse e balehileng hae ka mora ho thapisoa. ho ba mmoho le mokga o itseng. succesfulness. ho hodisa ka ho atolosa. Katoloso (katu-lu-saw) /expansion/ Ketso ya ho atolosa kapa ho eketsa mathoko. ho ngatafatsa. keketso kapa keketseho ya dintho. Katollo (ka-tul-law) /exhumation/ Ketso ya ho katolla. Ha diruuwa di ntse di ata. 184 . mme e boele naheng hape. E ne e le phoofolo ya naheng e bitsoang “qoabi” ebile e tsongoa ke batsomi bakeng sa ho jewa joalo ka nama. qoabi. Ketso ya ho hodisa. Katametso (ka-ta-me-tso) /affiliation/ Boemo ba ho tlisa haufinyane le.

Kekeletso (ke-ke-le-tso) /an increase. A kekebe a tsamaya. Kebolela). (bap. Kebesela (ke-be-se-la) /shaky. Ho se ratoe kapa ho se natsoe ka lebaka la boemo bo tlase kapa bo kgesehang haholo. Ke mang ya itseng le tsamaye? Ke mang ya reng Sesotho ha se puo e nonneng haholo ka mantsoe? Keakea (ki-a-ki-a) /enigma. boemo kapa moemo o sa tsitsang. Kebeselo (ke-be-se-law) /shakiness/ Ketso ya ho kebesela kapa ho hloka botsitso ba ho ema hantle. Ke lehlanya la rona. Ke motho e moholo. eisa). leletho. 185 . Kedimoloho (ke-di-mu-lu-haw) /yawning/ Ketso ya ho edimoloha kapa ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. Puleho ya molomo e etsahalang ntle le thato ya monga ona. mokgathala kapa boroko. /bon. (mm. O keke wa kgetha ho tsamaya feela tjena ntle le ho sadisa hantle. (bap. (bap qaqapolotso). ho leketla hoa lekala ka lebaka la boima ba ditholoana sefateng.185 Katsekatse (//) /kitten/ Ledinyane la katse. Ba kekebe ba utloisisa puo ena ya heso hobane ha ba ikemisetsa ho mamela. Ke (//) /who/ Mohl. Ebolela bakang sa tshebediso). Kekebe (ke-k-be) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo. seeiso. Ngoana mosia kapa katse. nkekebe). (bap. O kekebe wa kgetha ho tsamaya feela tjena ntle le ho sadisa hantle. dihaeya). Ke mmone ebile ke kgotshe ke yena. Ke (//) /I/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho ka bonngweng nakong ya joale ka ho hlalosa boemo bofe kapa bofe. unstable/ E hlokang botsitso ba ho ema hantle. e sa kgoneng ho tsitsa ka boemo kapa moemo. Keiso (ke-i-so) /outcasting/ Ketso ya ho eisa. seo ho buuwang ka sona se tla hloleha. seo ho buuwang ka sona se tla hloleha. Nkekebe) Mohl. Ke ngoana ngoanana kapa wa moshanyana. dikatsekatse/ (bap. Ba keke ba utloisisa puo ena ya heso hobane ha ba ikemisetsa ho mamela. Kebolo (ke-bu-law) /peeling/ Ketso ya ho ebola kapa ho tlosa lekgapetla: ho ntsha bokahodimo ba tholoana. Kebokebo (ke-baw-ke-baw) // Ketso ya ho ebaeba: ho leketla hoa makala a ditholoana ka baka la ho beha hoa sefate. Mael. ho tlosa se aparetseng bokantle ba tholoana kapa sejalo se nang le bokantle. (bap. mohlolo. (bap. Dikeakea/ (bap. e sa kgoneng ho tshetlela. seeiso. edimoloho). Ho roba monakedi. /bon. Keiseho (ke-i-se-haw) /outcast/ Ketso ya ho eiseha kapa ho kgesa motho ka baka la boemo ba hae bo itseng. Keke (ke-ke) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo. Ho imeloa ke peho ya ditholoana tse ngata sefateng. emotional burden/ Boemo bo hlokang tharollo: bo sitisang tsoelopele ya maikutlo kapa phethahalo ya se hlokahalang le se labalabeloang. A keke a tsamaya. leletho. Boemo ba seeiso kapa motho ya sa ratoeng ka mabaka a itseng. (bap. Kebolela (ke-bu-le-la) (sheb. ho se ratoe ka baka la boemo bo tlase. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola hamonate ntle le mosebetsi o boima. Ke (ke) /is/ Mohl. Mohl. Nkekebe) Mohl. mosiana). increment/ Ketso ya ho atisetsa moputso. moeisi). Ho se natse ka baka la ho nyatseha.

ho tsoa hoa ntho e metsi kapa madi mmeleng. ho etsetsa emong diketso tse hlokang botshepehi.186 Keketeha (ki-ki-te-ha) /giggle/ Ho tsheha haholo. sello kapa bokudi ba mahlo. cessation. Boimana. Mael. Mael. ho tlohela ho etsa ntho e itseng. /bon. Keketeho (ke-ke-te-haw) /giggling/ Ketso ya ho keketeha. Boko). emit/ Ho tsoa hoa madi kapa keledi. (bap. Kelello (ke-lel-law) /mind/ Boemo ba boko ba motho bo hlalosang monahano. ho tsamayela moo ho nang le monyako ka sepheo sa ho tla kahare. thibelo ya ho sebetsa mosebetsing. emittance/ Ketso ya ho keleketla: ho tsoa hoa madi kapa keledi. Keketsa (ke-ke-tsa) /acacia dealbata/ Setlama sa naha se hlaha. ho ba boemong ba ho ngatafatsoa kapa ngatafala. ntlha-kemo). boemo ba ho ba le lesea ka hara mmele wa mosadi kapa motho e motshehadi. Keleketla (ke-le-ke-tla) /ooze. Kemo (ke-maw) /standing/ Ketso ya ho ema: ho emisa maoto. Keketso (ke-ke-tso) /multiplication/ Ketso ya ho eketsa. Ho kena motsoetseng: ho ba sebakeng se sa dumelloang. se bakong ke ditsheho. se fumanoang naheng ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana wa letshollo. ho tsamayela ka hare ho. mohopolo. Kelello (ke-lel-law) /minding/ Ketso ya ho elelloa: ho hlokomela se etsahalang ka ho nahana. dikemaro/ Tlh. tesello ya ho nka bohato. meticulousness/ Ketso ya ho elahloko kapa ho ba hlokolosi kapa ho ba malala a laotsoe bakeng sa ketsahalo e itseng. Ho ba ngata. qeto. ho tsoa hoa ntho e metsi kapa madi mmeleng. Kemiso (ke-mi-so) /stoppage. boemo. seka metsi se hlahang leihlong. suspension/ Ketso ya ho emisa: ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng. Boemo bo lebisang pelehong ya ngoana kapa ledinyane. stand/ Ketso ya ho bontsha kamoo motho a nahanang ka teng. ho otlolla maoto. pontsho ya qeto eo motho a e nkileng. Ho kena ditaba ka sehlotho: ho ba ditabeng tse sa o ameng ebile o sa mengoa. mokgoa le diketso tsa hae. bokgachane. ketso ya ho etsa diketso tse mpe nako e telele hofihlela motho kapa ntho e utloa bohloko. mmeleng). phano ya mantsoe a ahang kapa a kgalemelang. Ho atisa. se bodila. karolo ya monahano wa motho e ikarabellang bakeng sa ho etsa dintho tsohle ka ho fapana le tsa batho babang. Keko (ke-kaw) /betreyal/ Ketso ya ho eka: ho se tshepahale kgahlanong le motho emong. ho bona le ho utloa. ho qaboleha haholo. (bap. Kemello (ke-mel-law) /torture/ Ketso ya ho emella kapa ho bua mantsoe a utloisang bohloko ho motho kgafetsa. kapa eo diphoofolo di e hlokang. Keletso (ke-le-tso) /an advice. Keleketlo (ke-le-ke-tlo) /oozing. Lentsoe. /bon. Ho shebisisa se etsahalang. Ho tsheha haholo. Kena (ke-na) /enter/ Ho tla ka hare ho. Dikelello/ (bap. ho ba leihlo le nchocho mabapi le ketsahalo e itseng. Dikeledi/ (bap. ha “kemaro” e sebedisoa ho diphoofolo le batho ka ho tshoana. karolo e nahanang ya boko ba motho hofeta ya diphoofolo. monyepetsi). 186 . Kelohloko (ke-law-hlaw-kaw) /carefulness. Keketseho (ke-ke-tse-haw) /accumulation/ Ketso ya ho eketseha. dikeketsa/. /bon. Kemaro (ke-ma-ro) /pregnancy/ Boemo ba ho emara: ho ba le bophelo ka popelong. e fapanyang motho ka monahano. “boimana” le sebedisoa feela ho batho. Keledi (ke-le-di) /tear/ Metsi a tsoang mahlong ka baka la ho lla kapa ho thaba. ketso kapa polelo e lebisoang ho motho emong ka sepheo sa ho eletsa kapa ho fana ka maele. Kemo (ke-maw) /position. Lentsoe. /bon. admonition/ Ketso ya ho eletsa kapa ho lokisa.

seterekeng sa Leribe. dipuo le diketso tse mpe. chesele). katiso ya molao wa phatlalatso ka ho kenya mantsoe amang. ho bua pele emong a qeta ho bua. patsi kapa ntho e thata. ho itahlela tabeng tse sa o batleng. honeneng). Dikenyeletso/ (bap. (bap. ho hlekefetsa ka dipuo. Keno (ke-naw) /entrance/ Ketso ya ho kena monyako kapa ho tla ka hare. Keneneng (ki-ni-ni-ng) /how long. se kengoang ho molao kapa molawana ka sepheo sa ho lokisa. Keneneng re tsamaya. O kena sekolo kae? Ke kena mophatong wa boraro. keneilwe). ketso ya hofeta lehlafing.187 Kena (//) /attend/ Ho ya sekolong bakeng sa ho ithuta. lehlafi. lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ka sepheo sa ho batla ho tseba ka ho botsa se etsahalang. Keowe (ke-u-we) (Keooe) /Eurasian Curlew/ Mofuta wa Nonyana e bothokoa bo bosootho le mokokotlo o mosweu. Kento (ken-taw) /immunization/ Ketso ya ho enta: ho hlaba ka nale enang le moriana bakeng sa ho thibela boloetse kapa lefu le itseng. Kenyeletso (ken-ye-le-tso) /an insert. addition. bokeno). tulo. Keneiloe (ke-ne-il-we) /gifted female/ Lebitso la motho e motshehadi ya nang le neo kapa eo eleng neo batsoading ba hae. insertion/ Ketso ya ho kenyeletsa: ho beha kahare ho ntho e itseng e seng e le teng. ho tsamayela nqa ya lehlafi. Motho a tla kenella ngoana batho. nokelo). Keneha (ke-ne-ha) /accessible/ Hoa sebaka. since when/ Lentsoe le sebedisoang ho batla ho tseba bolelele ba nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona ka ho toboketsa. Dikeowe/. motero kapa ntlo: e kgonang ho kenoa. (bap. Ho ya moo ho fanoang ka thupello teng. Keneng (ki-ni-ng) /how long? since when?/ / Lebotsa kapa lebotsi le sebedisoang ho batla ho tseba bolelele ba nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona. ho eketsa ka ho kenya hohong. Ke kena sehlopha sa leshome mane Hlohloloane. Kenyeletsa (ken-ye-le-tsa) /add. Kenyo (ken-yaw) /insertion/ Ketso ya ho kenya kapa ho beha kahare. Kenakena (ke-na-ke-na) /interfere/ Ho itshunya ditabeng tseo eseng tsa hao. (bap. e mokobolo o molelelehadi. ho bua pele emong a qeta ho bua. Mohl. Honeng). /bon. dikepa/ (bap. ho etsa mokoti. ho tlisa kahare. /bon. KEOWE (KEOOE) Kepa (ke-pa) /chisel/ Tshepe e thata e ka sebedisoang ho petsola lejoe. eo ho leng bobebe ho tla kapa ho kena ka hara yona. insert/ Ho beha kahare ho ntho e itseng e seng e le teng. Kenya (ken-ya) /put or place inside/ Ho beha kahare. bokeneiloe/ (mm. 187 . monyako. Kenello (ke-nel-law) /harassment/ Ketso ya ho kenella: tlhekefetso ka mantsoe. Boitshunyatshunyo). Keneneng o kgalemeloa ka ntho e le nngwe. ho itahlela tabeng tse sa o batleng. /bon. e maoto a malelele hofeta setono. mane Hlotse. Kenyeletso (ken-ye-le-tso) /addendum/ Se atisoang ho lengolo la phatlalatso. Keng (ke-ng) /what?/ Lebotsa le batlang ho tseba se etsahalang. Mohl. (bap. Kenella (ke-nel-la) /harass/ Ho bua mantsoe le ho etsa diketso tse mpe ho motho. ho eketsa ka ho kenya hohong. (bap. Kepo (ke-paw) /digging/ Ketso ya ho epa: ho cheka sekoti. diketso le mantsoe. Kenakeno (ke-na-ke-naw) /interference/ Ketso ya ho kenakena: ho itshunya ditabeng tseo eseng tsa hao. Mohl. phetisetso). /bon.

Ketapele (//) /foreword/ Serapana sa buka se hlalosang dintlha tsohle tsa buka. ho faola semela ka sekere kapa mochini o etsang joalo. /bon. Ketafetse (ke-ta-fe-tse) /bony. Ntho kapa motho ya etellang pele. /bon. cutting. Ketlele (ki-tli-li) /kettle/ Mofuta wa setshelo sa tshepe se sebedisoang ho futhumatsa metsi bakeng sa ho etsa tee kapa kofi. /bon. boiketlo). Ho se hule ka thata. Ketekela (ke-te-ke-la) /celebrate for/ Ketsetso ya ho keteka: ho keteka bakeng sa. Diketlele/. Kereke (ki-re-ke) /church/ Moaho wa badumedi. lelomolo). Keteko (ke-te-kaw) /celebration. Ketafala (ke-ta-fa-la) /to become very thin/ Ho ba mosesane haholo ka lebaka la ho hloka se jewang kapa ho nahana haholo. Ketafalo (ke-ta-fa-lo) /melancholia/ Lefu le etsang hore mokudi e be moketa: a ote haholo. Keteka (ki-ti-ka) /celebrate/ Ho etsa mokete. haholo wa ho ithabisa. kupu). skeletal. sesebedisoa sa tshepe se tlamang kapa se sebedisoang ho holea le ho hula ka ho hokela nthong enngwe. (bap. diketane/. Diepollo/. Mokete. Tem. have leisure/ Ho phomola kapa dula ntle le mosebetsi kapa ho sebetsa. (bap. ho raha bolo ka ho bontsha boqhetseke. boipuso kapa ketsahalo e itseng. Ketapele (ke-ta-pe-le) /lead. ho ba boemong ba ho ba pulamadiboho ya mokgoa o itseng. Ketane (ke-ta-ni) /chain/ Thapo ya tshepe e sebedisoang ho tlama kapa ho hula ntho tse boima haholo. /bon. Keresemese (ke-re-si-me-se) /christmas/ Letsatsi la bomashome a mabedi a metso e mehlano (25) la kgoedi ya Tshitoe leo bakreste babang ba dumelang hore Morena Jesu o hlahile ka lona. dikepese/ Kerese (ke-re-se) /candle/ Lebone le entsoeng ka sehlahisoa sa mofuta wa mafura a hotelang ho kenyeletsoa le kgoele e bonisang. ho ba moetapela wa boemo bo etsoang. Keta (ke-ta) // Ho bapala ka diketo. 0/. mosebetsi wa moetapele. Ketello (ke-tel-law) /leadership/ Ketso ya ho etella: pontsho ya boetapele. dikereke/. Ntlo ya thapelo. Diketle/ (bap. Mokete wa. Kera (ke-ra) /mow. Boemo ba ho ba moketa. cut/ Ho poma mohloa ka sekere. iketla. selelekela sa mongodi wa buka. /bon. ka letsatsi la tsoalo. 188 . Kepese (ke-pi-si) /cap/ Katiba eo bokapele ba yona boleng bolelele. underweight/ E kapa ya moketa haholo. dikerese/. Ketekelo (ke-te-ke-law) /celebration/ Ketso ya ho ketekela. ho faola semela ka sekere. boemo ba ho ba moetapele kapa ho bontsha tsela. Ntlo kapa moaho wa phutheho ya sedumedi le badumedi. bokudi bo bakoang ke ho nahana haholo hofihlla mokudi a ota hofeta tekanyo. Ketle (ke-tle) // Mofuta wa sefi se bolayang phofu ya sona ka ho otla kapa ho pola ka tshepe ho tsoa hodimo ha se chehiloe. /bon. ceremony/ Ketso ya ho keteka: ho etsa mokete ka ho nyanyaka le ho ithabisa bakeng sa ketsahalo e itseng. Sebaka sa thapelo. moo ho rapelloang le ho rorisa Modimo teng. pontsho ya ho ba ka pele ha ho etsa ntho tse bontshang boetapele. e kapa ya otileng hofeta tekanyo. pruning/ Ketso ya ho kera: ho poma mohloa ka sekere. leadership/ Ntlha ya pele papading kapa tlhodisanong eo eleng yona e bakang sehlopha kapa motho hore a etelle pele. Ketla (ke-tla) /to relax. Ha ho moo Bibele e bontshang hore morena Jesu o hlahile ka tsatsi leo. /bon.188 Kepollo (ke-pul-law) /exhumation/ Ketso ya ho epolla: ho cheka mobu ka ho ntsha se epetsoeng kapa se patiloeng tlasa ona. /bon. Ketello (ke-tel-law) /precedence/ Ketso ya ho etella: ho ba ka pele kapa wa pele ho etsa ketso e itseng. Kero (ke-raw) /mowing.

utloisa. nepisisa. utloana. Ketola (ke-tu-la) /overthrow. /bon. Ketsahalo (//) /action/ Ketso eo hangata e etsahalang ntle le tshutsumetso ya boemo ba moetsuwa. Ho wa hoa mmuso. utloela. fulfilment/ Ketso ya ho etsahatsa kapa ho etsa hore ntho e etsahale. /bon. boiketlo) (mm. chebano: ketso ya ho shebana. lekgethi). (bap. bonahala. (bap. morena. otlela. /bon. Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho kapa ntho e etse ketso e itseng.189 Ketlo (ke-tlaw) /leisure. Pako ya ketso kapa ketsahalo. boemo ba ho bontsha tema kapa ho phethahatsa. Mohl. leetsisi). ngangisana. utloisisa. ho raha bolo ka ho bontsha boqhetseke. shebisisa. chakelana. etsahala. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /adjective verb/ Leetsi le hlalosang polelo kapa boemo ba taba ntle le ho sebedisa lehlalosi la tlhaho (normal adjective). Khato: ketso ya ho hata. diketsahalo/. setulong. Ketolo (ke-tu-law) /dethronement. otlisa. Ketso e bontshang hore motho o thusa e mong ka ho mo etsetsa ntho e itseng. jj. 0/. kotlano: ketso ya ho otlana. Maka a tletseng kapa a nonneng. tlontlolla. Hatana. otlana. jj. shebela. rateha. setulong. Hatikela. phetola). Lentsoe le bontshang kapa hlalosang lereo kapa lebitso ka ho bontsha leetsi la semelo kapa la tlhaho. Puo e hlokang nnete kapa bonnete. Ketsiso (ke-tsi-saw) /causative verb/ Ketso e bontshang hore moetsi o baka hore ntho e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. Ketso e etsahalang ka boyona ntle le moetsuwa. shebana. kutlisiso: ketso ya ho utloisisa. moetapele kapa naha le boruwi ba yona. diketso/. (bap. boiketlo. joalo ka morena. chakisa. morena. ketso ya ho etsa hore ntho e etse ketso. Ketseletso (ke-tse-le-tso /accusation/ Ketso ya ho etseletsa kapa ho buela motho emong leshano. leetsane). ho tlosa motho wa maemo a hodimo. hatela. Ketotse (ke-tu-tsi) /overthrown/ Bokgale ba ho ketola. Ketsetsano (ke-tse-tsa-naw) /reciprocal verb/ Ketso e bontshang hore se etsahalang se pakeng tsa moetsi le moetsuwa. chakisa. diketo/. nyatseha. oust. Ketsetso (ke-tse-tso) // Ketso e bontshang hore moetsi wa ketso o etsa se itseng ho moetsuwa. scenerio. joalo ka morena. nepisa jj. Ketsahatso (ke-tsa-hats-aw) /animation/ Mokgoa wa ho kenya tsitsinyeho ho ntho e bonahalang e sa tsitsinyehe. Ketsisiso (ke-tsi-si-so) /repetitive verb/ Ketso e bontshang hore se etsoang se etsoa hangata ho fihlela boemo bo batloang bo fihlelloa. (bap. Mohl. boemo ba se nkang sebaka kapa se tsoelang pele. shebahala. Mohl. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /event. ho hlaha hoa ketso e sa lebelloang kapa e lebelletsoeng. Ketsahatso (ke-tsa-hats-aw) /implementation. leetsetso). (bap. dethrone. (bap. Boemo ba ho ithabisa ka mora mosebetsi. ousting. shebisa. phetako. jj. kapa ho toboketsa le ho hlakisa ntlha kapa sepheo sa moetsi. ho tlosa motho wa maemo a hodimo. Hatisa. ngoleha. chakelano: ketso ya ho chakelana. situation/ Ketso ya ho etsahala: ho hlaha hoa boemo bo hohelang mahlo. Mohl. Mohl. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /scene. Ketotsoe (ke-tu-tswe) /overthrown/ Boetsuwa le bokgale ba ho ketola. Ho wa hoa mmuso. iketlile) Keto (ke-taw) // Ketso ya ho keta: ho bapala ka diketo. 189 . downfall/ Ho diya mmuso ka dikgoka. otlisisa. nepela. Mohl. Pontsho kapa sesupo sa hore moetsi o etsa ketso ho moetsuwa. relaxation/ Ketso ya ho ketla kapa ho phomola. moetapele kapa naha le boruwi ba yona. episode/ Boemo ba se etsahalang. jj. coup detat/ Ketso ya ho ketola: ho diya mmuso ka dikgoka. lejoana le boreledi le sebedisoang ho bapala diketo. mme moetsuwa le yena o e etsa ho moetsi. Iketla. iketle. /bon. utloahala. Ketso (ke-tso) /act of/ Tlhaloso ya lereo kapa lebitso lefe kapa lefe ha eba leetsi (verb). Keto (ke-taw) /playing stone/ Lejoe le sebedisoang papading ya diketo. mathisana. se shebiloeng kapa se mametsoeng. jj.

wallop/ Ho otla ka letsoho kapa ntho e itseng ha bohloko hampe. Kgabolo (kga-bu-law) /mangling/ Ketso ya ho kgabola: ho tsenkolla ka meno ke phoofolo e hlaha kapa e kgolo. ka tsela e hlokang kelo hloko. (bap. ketsetso ya ho kgabela. Mohl. pomme). Kgadi (kga-di) // Ho kgadisetsa motho emong ka ho bontsha seo moetsi a nang le sona. ho hela hampe. e matsoho a malelele. /bon. mokgabodi). Hata=hatoha. Kgabareng (kga-ba-re-ng) /eventually/ Qetellong ya ketsahalo kapa puo. ho nka metsi ho tloha sedibeng kapa nokeng ho a tshela ka nkgong kapa setshelong. ho ntlefatsa ka sebopeho kapa tshobotsi ka ho kgabisa. opposite/ Ketso e bontshang hore boemo ba ketsahalo e itseng bo a fetoloa hore bo fapane le ba pele. habela). (bap. ka tsela e hlokang kelo hloko. Kgabo (kga-bo) /ape/ Mofuta wa tshoene seka motho. undo verb. ho ntlefatsa sebopeho kapa tshobotsi ka ho kgabisa. Kgabane (kga-ba-ni) /gentleman/ Motho wa metsamao e metle ya iphotlileng. chop/ Ho poma moroho hore o be dikotoana. walloping/ Ketso ya ho kgapetla: kotlo e bohloko ka letsoho kapa ntho e itseng hampe haholo. ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. “kgabane” ha se “dikgabane” empa ke “makgabane”. fuduha le ho ja dijo. dikgaba/. (bap. 190 . fuduha le ho ja dijo. Kgabella (kga-bel-la) // Ho kgabela mmoho le. haka=hakolla. (bap. le sefuba se sephara. ho habela semela se jewang hore se kgone ho phehoa kapa ho jewa. dikgabana/. Lentsoe lena. ho bontsha sejo kapa ntho e itseng ka ho qholotsa kapa ho phoqa. jj. Bongata ba lebitso lena. motho wa boitshaoro bo lokileng. (bap. sethathong). (bap. mokgabiso). Kgabetsoe (kga-be-tswe) /cut/ Boetsuwa le bokgale ba ho habela. Kga (kga) /to scoop. /bon. Kgabana (kga-ba-na) /teaspoon/ Sesebedisoa se senyane se sebedisoang ho ngoatha. Kgabela (kga-be-la) /cut. pluck/ Ho nka ka sekgello: ho nka metsi ka setshelo ho tloha setshelong seseng. decorate/ Ho ba ntle kapa motle ka ho kenya mokgabiso. (bap. ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho ranthanya. Tlh. habola. nengneng. Kgabetlo (kga-be-tlaw) /whacking. “kgadi” le sebedisoa joalo ka lekgotsa moelelong o hlalositsoeng. Mokgabo). Ketso ya ho etsolla se entsoeng kapa se etsahalang. dikgabo/. phellong kapa pheletsong ya ketsahalo kapa ketso e itseng. ornamentation/ Ketso ya ho kgaba: ho ba ntle kapa motle ka ho kenya mokgabiso. Kgabo (kga-baw) /embellishment. kgaba). Kgabetla (kga-be-tla) /whack. Kgabola (kga-bu-la) /mangle/ Ho tsenkolla ka meno ke phoofolo e hlaha kapa e kgolo. khabolo). Kgabutlo (kga-bu-tlo) // Ketso ya ho kgabutla: ho hata lekgaba la poone kapa la dijalo ha bohlasoa. (bap. Kgabutla (kga-bu-tla) // Ho hata lekgaba la poone kapa la dijalo ha bohlasoa. koba=kobolla. ho nathaka le ho shapaka.190 Ketsollo (kets-ul-law) /undo. Kgabiso (kga-bi-saw) /decoration/ Ketso ya ho kgabisa: ho ntlefatsa ka ho kenya mokgabo. Makgabane/ Tem. Kgaba (kga-ba) /decorative. /bon. ho hela hampe. Kgabedisa (kga-be-di-sa) /cut/ Ketsisiso ya ho kgabela: ho kgabela hantle. Kgabetse (kga-be-tse) /cut/ Bokgale ba ho kgabela. (sheb. ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho ranthanya. Kgaba (//) /table spoon/ Sesebedisoa se sebedisoang ho thusa ho ngoatha. /bon. Kgabisa (kga-bi-sa) /decorate/ Ho ntlefatsa ka ho kenya mokgabo. kgadikgadi bakeng sa tshebediso).

chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. ho leka kapa ho etsa hore motho a batle ho etsa ketso e itseng. Ho ya kopana le motho ya tlang empa a so fihle moo a tlang teng Tem. Mantsoe. Ho rolela kgaebane: ho bontsha tlhompho ho motho ya entseng ntho e ntle haholo. kgaphukgaphu). (bap. each time/ Ka nako tsohle. e phophomang. Moqeqeko. Lentsoe lena “kgafetsa” le na le ho sebedisoa le iphetha nako e ngata ho toboketsa se boleloang joalo ka: “kgafetsakgafetsa”. /bon. Ho rolela motho katiba bakeng sa ketso e ntle eo a e entseng. Kgahla (kga-hla) /attract. hlakametsa). ho ya nqa ya motho ya tlang. ho fana ka chelete bakeng sa ho reka. Ho hohela ka sejo kapa ketso e itseng. haholo sejo. blacklash/ Se bakang phetoho ya boemo: se bontshang ditlamorao tse itseng (tse mpe kapa tse ntle). ho leka kapa ho etsa hore motho a batle ho etsa ketso e itseng ka ho mmontsha se kgahlehang. Kgahlang. Kgadi). Kgadikgadi (//) /exclamation: look what I have!/ Lekgotsha le bontshang hore moetsi o kgadisa moetsuwa ka seo a nang le sona. kgafo). se sebedisoang haholo joalo ka mokgabiso wa diotloana kapa dirapana. Mael. Kgahlameditse (kga-hla-me-di-tse) /met half way/ Bokgale ba ho kgahlametsa. Kgahlakgahla (kga-hla-kga-hla) /abundance. (bap. Ho hohela ka sejo kapa ketso e itseng. /bon. dikgaebane/. chelete e sebedisoang ho lefa mmuso. Kgafolo (kga-fu-law) (khafolo) /ejection/ Ketso ya ho kgafola: ho tshoela ka baka la khulo ya moya e bakoang ke ho kgohlela. Kgadiso (kga-di-saw) /tantalization. Kgahla (kga-hla) (Khahla) /gladiolus/ Mofuta wa semela se behang dithunthuru tse kgubetsoana le mahaba a matenya a matalana. /bon. tantalize/ Ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho mmontsha ntho e itseng. kgahlile. Kgafisa (kga-fi-sa) /to tax/ Ketsiso ya ho kgafa. kgahliloe). 191 . (mm. Seo motho a se fumanang bakeng sa ho hlompjoa le boemo ba hae ba tlholo. kgahlisa. mafura a besitsoeng mme a omella ho sebedisoa joalo ka sejo. enticement/ Ketso ya ho kgadisa: ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho mmontsha ntho e itseng. sewelo).191 Kgadikana (kga-di-ka-na) /fried fat/ Mafura a hadikeloeng. haholo sejo. ho fana ka tlotla bakeng sa tlholo. haholo sejo. e tletseng haholo ha e fanoa. content/ Ho hohela ka botle. e etsahalang ka mora nako e kgutshoanyane kapa nako le nako. (bap. Kgahlameditsoe (kga-hla-me-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgahlametsa. /bon. Kgahlamelo (kga-hla-melaw) /repercussion. Dikgadikana/. Kgafetsa-kgafetsa). Dikgahla/. Kgahlametsa (kga-hla-me-tsa) /meet half way/ Ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. nako le nako. Kgafo (kga-fu) /tax/ Karolo ya chelete ya moputso e fuwang mmuso ke motho ya sebetsang. Kgafiso (kga-fis-aw) /taxation/ Ketso ya ho lefisa lekgetho: tefo ya karoloana ya chelete e lefjoang mmusong. Kgahlamela (kga-hla-me-la) /have an effect on/ Ho ba le tshutshumetso ho. Tem. kgahlisoa. (bap. Kgafa (kga-fa) /to pay/ Ho lefa. abundant/ E ngata haholo. ho baka hore phetoho e itseng e ame boemo. (bap. (mm. ho lefisa kapa ho etsa hore motho a ntshe chelete bakeng sa lekgetho kapa ntho e rekiloeng. Kgadisa (kga-di-sa) /entice. Kgaebane (kga-eba-ni) /hat/ Se roaloang hloohong joalo ka katiba. everytime. Kgafetsa (kga-fe-tsa) /often. “kgahlametsa” mmoho le “hlakametsa” a na le meelelo e tshoanang le ha lentsoe la bobedi le utloahala joalo ka la puo ya Sekone hofeta Sesotho. Dikgafo/ Kgafola (kga-fu-la) (khafola) /eject/ Ho tshoela ka baka la khulo ya moya e bakoang ke ho kgohlela. Seaparo sa hlooho se setle haholo.

Kgahlile (kga-hli-le) /attracted/ Bokgale ba ho kgahla. e jang nama. abuti/. “ousie” le ha ho sena bonnete ba hore ebe ke lentsoe la tlholeho la puo eo hobane ba sebedisa lentsoe. /bon. Kgahlisoa (kga-hli-swa) /gratified/ Boetsuwa ba ho kgahla. Kgahliso (kga-hli-so) /gratification/ Ketso ya ho kgahlisa: mokgoa wa ho etsa hore motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. banging. Kgahlelo (kga-hle-law) /bang. Kgahlisitsoe (kga-hli-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgahlisa. Kgahlametsoa (kga-hla-me-tswa) /met half way/ Boetsuwa ba ho kgahlametsa. Kgahlisitse (kga-hli-si-tse) /gratified/ Bokgale ba ho kgahlisa. (bap. ho batanya monyako hampe ha o koaloa. Kgahlano (kga-hla-naw) /meeting. ho batanya monyako hampe ha o koaloa. kgotsofatsa). e mapheo a matla le setono se sekgunong. Bongata ba batho ba Basotho ba sebedisa lentsoe. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. Kgahlanong (kga-hla-nu-ng) /against/ Se. Kgajoane (kga-jwa-ne) /Steppe Buzzard. bokgaitsedi/ Tem. slam/ Ho otlanya lehlafi ha bohloko. e mokokotlo kapa bokahodimo bo botsho le bokatlase bo bosweu. ho utloisisana ka tsa lerato. Kgahleledi (kga-hle-le-di) /clay balls game/ Letsopa le entsoeng pitikoe. la omisoa ka mora ho kengoa thutsoana. Kgahlana (kga-hla-na) /come accross/ Ho kopana tseleng ka tshohanyetso kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera. kopano ya batho sebakeng se itseng. ho. Kgahloa (kga-hlwa) /attracted/ Boetsuwa ba ho kgahloa. ba sa dumellaneng le ketso kapa ketsahalo e itseng. Kgahleha (kga-hle-ha) /lovely/ Ketsahalo ya ho kgahla: ho hohela ka botle. attractiveness/ Ketso ya ho kgahla: ho hohela ka botle. (bap. Kgahlisa (kga-hli-sa) /gratify/ Ketsiso ya ho kgahla: ho etsa hore motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. dikgahleledi/. bump. Papadi ya dipitikoe tsa matsopa a omisitsoeng kapa a thatafetseng. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. Kgahlela (kga-hle-la) /bang. (bap. /bon. e fumanoang haholo dilomong 192 . Kgahlametso (kga-hla-mets-o) /meeting half way/ Ketso ya ho kgahlametsa: tloaelo ya ho ya kopana le motho ya tlang empa a so fihle moo a tlang teng. mme ho bapaloa ka lona ka ho le potapotisa hodima letlapa kapa sebakeng se thatafetseng. otlanya). bash. Boemo ba ho kopana tseleng ka tshohanyetso kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera. Kgahlana (kga-hla-na) /attract each other/ Ketsetsano ya ho kgahla.192 Kgahlametse (kga-hla-me-tse) // Bokgale ba ho kgahlamela. ausi. Ngoababo moshenyana e motshehadi. (bap. “suster” bakeng sa kgaitsedi. Kgahliloe (kga-hli-lwe) /attracted/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgahla. “ausi” le ha le utloahala joalo ka lebitso la Afrikaans. Kgahlo (kga-hlaw) /attraction. Ponahatso ya ketso e ntle ka sepheo sa ho kgotsofatsa. kopana). ya. Ngoanana ya moholo kapa ya monyane ho nna eo re amanang ka batsoadi le yena. coming accross/ Seboka sa batho ba bangata. Kgaitsedi (kga-its-e-di) /sister/ Ngoaneso e motshehadi. slamming/ Ketso ya ho kgahlela: mokgoa wa ho otlanya lehlafi ha bohloko. jackal buzzard/ Mofuta wa Nonyana ya lelapa la phakoe. boemo ba ho se dumellane le ketso e itseng. Boemo ba ho baka ho ratoa. Motho e motshehadi eo mmae le ntatae eleng batsoadi baka. Kgahlano (kga-hla-naw) /attraction/ Ketso ya ho kgahlana: ho ratana hoa batho ba babedi. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. Kgahleho (kga-hle-haw) /loveliness/ Ketso ya ho kgahleha: boemo ba ho hohela ka botle.

ho otla ka makgetlo a mangata. Kgakanyo (kga-kan-yaw) /disguise/ Ketso ya ho kgakanya: ho etsa eka ho ka tsela e itseng ho se joalo. Ho iphapanya. ho baka maikutlo kapa mokgoa o fapaneng le oo eleng ona. Kgakeletso (kga-ke-le-tso) /bearing up/ Ketso ya ho kgakeletsa: ho beha setshelo kapa matsoho sebakeng seo ho nkoang kapa ho amoheloang se tsheloang kapa se fanoang. accede/ Ho bontsha kananelo ka matsoho ka ho amohela seo ho fanoang ka sona. (bap. Kgakeletsa (kga-ke-le-tsa) /bear up/ Ho beha setshelo kapa matsoho sebakeng seo ho nkoang kapa ho amoheloang se tsheloang kapa se fanoang. ho iketsa ntho eo eseng yona. teboho). Ho amohela se tsholohang ka matsoho kapa ka setshelo. ho nathaka ka sepheo sa ho lematsa. Kgakgathile (kga-kga-thi-le) // Bokgale ba ho kgakgatha. (mm. dikgaka/ (mm. empa a utloa ka botlalo. leboha). Mokgoa wa ho leboha ka matsoho. Kgaketsoa (kga-kets-wa) // Boetsuwa ba ho kgaketsa. Kgaketso (kga-ke-tso) /hand gratitude. Ho etsa eka motho ha a utloe letho. (bap. dikgaketla/. Kgakanya (kga-kan-ya) /to disguise/ Ho etsa eka ho ka tsela e itseng ho se joalo. ho bontsha tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona. /bon. ho baka maikutlo kapa mokgoa o fapaneng le oo eleng ona. /bon. empa a utloa ka botlalo. ho iketsa ntho eo eseng yona. Kgakgathiloe (kga-kga-thi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgakgatha. accedence/ Ketso ya ho kgaketsa: ho bontsha kananelo ka matsoho ka ho amohela seo ho fanoang ka sona. ho otla ka makgetlo a mangata. (bap. Kgakantsha (kga-ka-nts-ha) /masquerade/ Ketsiso ya ho kgakanya: ho baka boemo boo eseng bona. KGAJOANE (KHAJOANE) Kgaka (kga-ka) /guinea fowl/ Mofuta wa nonyana e tsamayang ka ho thoena. Ho amohela se tsholohang ka matsoho kapa ka setshelo. (bap. 193 . (bap. Ho iphapanya. /bon. Khajoane). Kgakantsho (kga-kants-haw) /masquerading/ Ketso ya ho kgakanya: pako ya boemo boo eseng bona. e senyang tshobotsi. Kgatajoe). Kgaketsa (kga-ke-tsa) /to be gratefull. ho iketsa seo o seng sona. ikgakantsha). Kgakgatha (kga-kgat-ha) /disfigure/ Ho senya sefahleho ka ho shapa. e kopantseng mebala e mesoeu le e metsho. ho otla ka tsela e bohloko. khaka). Mokgoa wa ho leboha ka matsoho ka sepheo sa ho dumela se fanoang. ho natha ntle le ho emisa. ho bontsha tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona.193 tsa dithaba le matsoapo a malelele. ho natha ntle le ho emisa. boikgakantsho). Kgakeditse (kga-ke-di-tse) /acceded/ Bokgale ba ho kgaketsa. bokantle bo thata ba letlalo la phoofotsoana tse itseng. Kgakgathako (kga-kgat-ha-kaw) /double disfiguring/ Ketso ya ho kgakgathaka: ho kgakgatha molebe. Dikgajoane/. Kgaketla (kga-ke-tla) /shell/ Bokantle ba peo ya semela bo nang le letlalo le thata. ho iketsa seo o seng sona. Kgakgathaka (kga-kgat-ha-ka) /to disfigure repeatly/ Phethako ya ho kgakgatha: ho kgakgatha molebe. Ho etsa eka motho ha a utloe letho.

lekgala). Kgala e bidietsa ntsele: Bahlabani ba loana ka matla ho tshireletsa morena wa bona. ho fa maele ka baka la lerato. Kgalabolokoe (kga-la-bu-law-kwe) /dung beetle/ Mofuta wa kokoanyana e kgaketla e thata e phelang ka ho theta mantle a diphoofolo kapa a batho bakeng sa ho a etsa pokeletso ya dijo. Ya kapa e boemong ba ho rata dijo haholo. ho fa maele ka baka la lerato. Kgale (kga-le) /long time ago. Mael. (bap. kapa motho o tshireletsa seng sa habo. motsotso le motsotsona o fetileng. ho eletsa ka thata. nako e ka mora maobane kapa hona joale. stale/ Nako e fitileng. scolding/ Ketso ya ho kgalemela: tloaelo ya ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. (bap. sebini se hloahloa. 194 . Dikgakgaulane/ Kgala (kga-la) /greedy/ E moharo. Selemo kapa dilemo tse fetileng. dikgalabolokoe/ (mm. e labalabelang dijo hofeta tekanyo. Kgalema (kga-le-ma) /rebuke. e kgaketla e thata. Kgalemela (kga-le-me-la) /remonstrate/ Ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. e batlang dijo tse ngata. nako e fetileng. se tsebahalang haholo. old. e pelo e telele. Kgaleha (kga-le-ha) (kgalea) /fall asleep/ Ho robala ka botlalo: ho tshoaroa ke boroko kapa ho borokong. /bon. e senyang tshobotsi. Kgalemelo (kga-li-me-law) /remonstration. nathako ka sepheo sa ho lematsa tshobotsi kapa mmele. Kgalekgale (//) /very long time ago/ Mehleng ya boholoholo pele ntho tsa kajeno di etsahala. Kgalase (kga-la-se) /glass/ Seetsoa se entsoeng ka motsoako wa lehlabathe o thubehang oo hangata o kgonang ho bontsha bokahare ba sona. Kgala (kga-la) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e maoto a mangata a hlabang. remonstrate/ Ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. e hole haholo. nako e morao haholo. dijo kapa ntho e fanoang ka lebaka la ho leboha ya faneng ka tse itseng pejana.194 Kgakgatho (kga-kgat-haw) /disfiguring/ Ketso ya ho kgakgatha: tshenyo ya sefahleho ka ho shapa. ho ba boemong ba ho se utloe letho ka baka la boroko. star/ Setsebi sa mmino. Kgakgathoa (kga-kgat-hwa) // Boetsuwa ba ho kgakgatha. Kgalehisa (kga-le-hi-sa) /cause to sleep/ Ketsiso ya ho kgaleha: ho baka boroko. Kgalabolokwe). olden. e kgonang le ho tsamaya naheng. reprimand. kakapa). Kgakgaulane (kga-kga-ula-ne) /iron rod/ Molamu wa tshepe. Kgakgatsa (kga-kga-tsa) /gargle/ Ho kenya motsoako wa moriana o metsi ka hanong ebe o wa tsitsinyoa bakeng sa ho fedisa bokudi ba mmetso. kakarapa. ho eletsa ka thata. qoqotho kapa lehano. Metsi a macha a ntsha a kgale: bokgoni ba mohlankana kapa morati ya kgonang ho nkela emong moratuwa kapa kgarebe ya hae ka tsa marato. Dikgalase/. Kgalehile (kga-le-hi-le) /fast asleep/ Ketsahalo le bokgale ba ho kgaleha: e kapa ya boemong ba boroko kapa ho phomotsa kelello ka ho kgaleha le ho se nahane tse etsahalang nakong ya ho tsoha. /bon. qoqotho kapa lehano. Kgalehisoa (kga-le-hi-swa) // Boetsuwa ba ho kgaleha. KGALABOLOKOE Kgalala (kga-la-pa) /of a person. Mael. Kgakgatso (kga-kga-tso) /gargling/ Ketso ya ho kgakgatsa: mokgoa wa ho kenya motsoako wa moriana o metsi ka hanong ebe o wa tsitsinyoa bakeng sa ho fedisa bokudi ba mmetso. /Bon. Sekgalekgale). dikgalapa/ Mael. Kgalemana (kga-le-ma-na) /advice each other/ Ketsetsano ya ho kgalema. kotlo ka tsela e bohloko. dikgalala/ (bap. keletso e thata. /bon. Kgalapa (kga-la-pa) (khalapa) /compliment food/ Sejo. ho fa maele ka baka la lerato. Kgalapa di a buseletsana: batho ba etsetsanang tse ntle ba kgutlisetsana botle mmoho. Kgeleke. /bon.

Dikgang/. Lekopotsi. Kganano (kga-na-naw) (khanano) /incompatebility/ Ketso ya ho hanana: ho se dumellane ka diketso kapa ditloaelo. (bap. Kgang (kga-ng) /controversy. phapano) /bon. Kgalemo (kga-li-maw) /a reprimand/ Ketso ya ho kgalema: ho omanya bakeng sa phoso e entsoeng. throttle/ Ho koala moya ka ho bipetsa. Kganathetso (kga-nat-he-tso) /adherence/ Ketso ya ho kganathetsa: ho etsa hore ntho e mamarele kapa e dule hodima ntho e itseng ka ho ngoaparela. mamaretso. waterbuck/ Mofuta wa phoofolo ya naheng. throttling/ Ketso ya ho kgama: ho koala moya ka ho bipetsa. /bon. Letšoana-tšoana. kgoakgoathela) Kganathetse (kga-na-the-tse) // Bokgale ba ho kganathetsa: e boemong kapa sebopeho sa ho kganathela. Dikgang/ Tem. Kgalodi (kga-lo-di) (khaloli) /Mountain Wheatear/ Mofuta wa Nonyana e phatshoa (botsho le bosweu). Ka puo 195 . dilomo le mafika. Dikgalodi/. e fumanong haholo dibakeng tsa dithaba tse majoe. mamaretsa. /bon. (bap. KGALODI (KHALOLI) Kgama (kga-ma) /strangle. (bap. /bon. Kgalemetsoe (kga-le-me-tswe) /reprimanded/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgalema. Mmadi a ele hloko hore dikgama di na le mefuta e mengata. ho thibela ho hema ka ho beha ntho e itseng molaleng kapa molomong. puisano e hlokang mohlodi. adhesiveness/ Ketso ya ho kganathela: boemo ba ho dula hodima ntho ka ho mamarela. Kganathetsa (kga-nat-hets-a) /to stick/ Ho etsa hore ntho e mamarele kapa e dule hodima ntho e itseng ka ho ngoaparela. Mokgoa wa ho mamaretsa ka thata. eo hangata e fumanoang dibakeng tse pela diphulana kapa dinokeng le moo holeng metsi. Kgama (kga-ma) /tsessebe. (bap. mmolopita). ho thibela phefumoloho. /bon. ho thibela ho hema ka ho beha ntho e itseng molaleng kapa molomong. Kgamelo (kga-mel-aw) /milk container/ Emere ya lebese. qamathela. dikgama/ Tem. ho buisana le motho ka thata bakeng sa ho lokisa botlaila. kgoakgoathelo). (mm. dikgamelo/ (bap. scolded/ Bokgale ba ho kgalema. seka nare. ho thibela phefumoloho. Kgang (kga-ng) /argument. ho se tshoane ka mekgoa. controversial/ Ketso e bakang dipuo tse sa feleng ebile e ya lolololo. keakea ya taba e bakang kgang sechabeng kapa ba e mametseng. Letšoanafike). nkgo ya lebese. Lentsoe le bontshang ho fapohela ka potlako. setshelo se sebedisoang ho tshela lebese. adhere/ Ketsahalo ya ho kganathetsa: ho mamareloa ke ntho e itseng. debate/ Puo e hlokang tumellano kapa tharollo. e fapaneng. Kganathela (kga-nat-he-la) /stick to. Kganatheloa (kga-na-the-lwa) // Boetsuwa ba ho kganathela. boemo ba ho se utloane ka puo. Kganathelo (kga-nat-hel-aw) /sticking to. tabahadi e mpe e bakang dikgohlang le ho se utloane.195 Kgalemetse (kga-le-me-tse) /remonstrated. mamarela. kgoakgathela). e nang le maoto a matsho. ho ba le maikutlo a fapaneng. Kgalo (kga-lu) /exclamation: sudden sojourning/ Lekgotsa le bontshang ho fapohela hanghang ntle le morero. Kgamo (kga-maw) /strangling. Kganathetsoa (kga-na-the-tswa) // Boetsuwa ba ho kganathetsa.

ketso ya ho hlalana. “khanyeza”. Kganngoe (kgan-ng-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgama. lehoduotsoana). tabahadi eo eleng yona e tshohloang sebokeng. “kganyesa” le tsamayelana ke la puo ya Sekone. (mm. dokganyapa/ (bap. Kgannoa (kgan-nwa) // Boetsuwa ba ho kganna. divorce/ Ketso ya ho kgaohana: boemo ba ho hloka kutloano ya ho ba mmoho. Tlh. naledi kapa lebone. Kgantsho (kga-nts-haw) /lighting/ Ketso ya ho kgantsha: ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. Kgaohana (kga-u-ha-na) /to separate/ Ketsetsano ya ho kgaoha. (mm. Kgangwa). tlhoare). haholo wa fonofono ya lethaka. dikganyapa/ (bap. sepalangoang kapa motho ka ho isa pele. Kganyapa (kgan-ya-pa) /anaconda/ Mofuta wa sehahabi se seholohadi. Kganno (kgan-naw) /driving/ Ketso ya ho kganna: qhobo ya sepalangoang. Tloaelo le boemo ba ho ba mohanyetsi. Kgantshi (kga-nts-hi) /goose/ Mofuta wa nonyana e maoto a ho sesa. ho etsa hore lefifi le fele. empa yona e le kgolo hofeta letata kapa kgoho. phelo ya lenyalo. dikgantshi. Kgantsho bakeng sa tshebediso). Kganyapa (kgan-ya-pa) /tornado/ Mofuta wa setsokotsane se matla ka ho fetisisa. e molala o molele. kgoedi. 196 . Kganyesa (kgan-yi-sa) /to light/ Ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. ho etsa hore lefifi le fele. Kgaoha (kga-u-ha) /cutting. /bon. pharela). (bap. eo ka nako tse ding e ka ruuwang hae joalo ka seruuwa. Kganyetso (kgan-ye-tso) /opposition/ Ketso ya ho hanyetsa: mokgoa wa ho etsa diketso le dipuo tse kgahlanong le motho kapa mokgatlo omong. ho hlalana kapa ho arohana lenyalong kapa kutloanong. (bap. bonisa). phoofolo kapa motho. Kgangoa (kga-ng-wa) // Boetsuwa ba ho kgama. se tsamaisanang le pula e kopaneng le moya o fefolang le ho qoqola difate mmoho le ho heletsa meaho. poneso). Kgaohano (kga-u-ha-naw) /separation. Kganya (kgan-ya) /light/ Boteng ba ponahalo ka baka la ho chaba hoa letsatsi. ho etsa hore lefifi le fele. ho qhoba motho kapa phoofolo ka ho tsamaya ka morao.196 ya Setswana lentsoe lena “kgang” le na le moelelo omong. Kgantshetsa (kga-nts-he-tsa) /make light for/ Ketsetso ya ho kgantsha: ho etsetsa kganya ka ho bonisa kapa ho fedisa lefifi. letata). /bon. (bap. Mael. khanyetso). Kgantsha (kga-nts-ha) /light/ Ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. (bap. Ho felloa ke kamano ya kopano. Kganniloe (kgan-ni-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kganna. Enngwe ya dinoha tse kgolo haholo. puo e ka sehlohong. Lentsoe. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. Kganngwe). cut. Ho isa pele. bonisa). Lentsoe le nepahetseng ke “kgantsha”. Mael. makgantshi/ (bap. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka: ?? Kgang-kgolo (kga-ng-kgu-lu) /main theme. Kgannile (kgan-ni-le) // Bokgale ba ho kganna. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. Kgaohile (kga-o-hi-le) // Bokgale ba ho kgaoha. /bon. Kgaohane (kga-u-ha-ni) /separated/ E boemong ba kgaohano. Kganyeso (kgan-yi-so) /lighting/ (sheb. Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo. ho tsamaisa phoofolo. Kgaola (kga-u-la) /cut/ Ho poma ka ho arola. Kganna (kgan-na) /drive/ Ho qhoba koloi kapa sepalangoang. Ho felloa ke bommoho kapa botsoalle. topic/ Taba e ka sehlohlolong ya letsatsi. ho etsa hore ntho e be dikoto tse ngata. (mm. ho tla ba boima ka lebaka la se tla etsahala. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. separate/ Ho felloa ke kutloano ya puisano mohaleng. bosio ba lefifi kapa botsho ba bosiu.

suspended/ Ho ntshoa mokgatlong kapa kerekeng. seka metsi se hlahang leihlong. temana) /bon. Keledi). Mohl. ho thola ka bongata. Kgapha (kga-pha) /tear/ Metsi a bodila a tsoang leihlong nakong ya sello kapa thabo. e fumanoang ka bongata. Dikgaolo/. tlhaho kapa la lefu. Kgaoletsa (//) // Ho tsometsa motho a etsa ketso e mpe. Kgaolelo (kga-u-le-law) /cutting for. Pitsetso ya lentsoe lena e habedi. ho paroletsa. Sesu). Kgapane (kga-pa-ne) /dry cow dung/ Masepa a kgomo a ommeng ha a sebedisoa joalo ka patsi kapa mashala a ho besa mollo. se bakoang ke ditsheho. Tem. ho kgutsufatsa lengolo la lenyalo. Kgaoletsa (kga-u-le-tsa) /make short cut/ Ho nka tsela e kgutshoanyane. /bon. Kgaoletso (kga-u-le-tso) /abridgement. mohatla-kgoiti). ho kgutsufatsa lengolo la lenyalo. e teng ka bongata.197 Kgaola (kga-u-la) /suspend/ Ho ntsha mokgatlong. se bodila. Kgapatsa (kga-pa-tsa) /to make abundant. ho tsamaya ka tsela e sa potoloheng. ho fedisa kamano ya motho le mokgatlo kapa mokga. Kgaolo (kga-u-law) /cutting/ Ketso ya ho kgaola: ho poma ka ho etsa dikoto. short cut/ Ketso ya ho kgaoletsa: mokgoa wa ho etsa hore pale kapa lengolo le lelelele le be lekgutshoanyane. Se tletseng hofeta tebello. 197 . Kgaphakgapha (kga-pha-kga-pha) /more than adequate/ Se sengata haholo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. adequate/ Hoa leruo: ho ba teng ka bongata. Kgapatseha (Kga-pa-tse-ha) /adeguate. Ya kgaola ya ya! Kgaolela (kga-u-le-la) /cut for. abundant. Bobedi ba mantsoe a nepahetse. ho itlamolla ditlamong ka morero wa ho ja fatshe. (bap. abundance/ Ketso ya ho kgapatseha: phumano kapa phumaneho ka bongata. a ipatile. sharing for/ Ketso ya ho kgaolela: thuso ya ho kgaola kapa ho poma. Tshebediso ya tsela e kgutshoanyane kapa e kgaoletsang. ho fumana ka bongata. Kgaphatseha (Kgap-ha-tse-ha) /adeguate. e teng ka bongata. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka. Kgapatseho (kga-pa-tse-haw) /adeguacy. Kgaotsoe (kga-ots-wi) /excommunicated. ho thola motho a etsa ketso e tshabehang ka boipato. eleng “kgapatseha” kapa “kgaphatseha”. tholahalo ka bongata. (bap. dikgapane/ (bap. Paroletsa). Ya kgaola ya ya! Kgaola (kga-u-la) /escape/ Ho kgona ho itokolla ditlamong ka sepheo sa ho baleha. Kgaotsoe (kga-ots-wi) // Boetsuwa ba ho kgaola. overflow/ Ketsahalo ya ho kgapatsa: e teng ka bongata. ho fumana ka bongata. (mm. boteng ka bongata. mosebetsing. Dikgapha/ (bap. Kgaotse (kga-o-tsi) // Bokgale ba ho kgaola. share for/ Ketsetso ya ho kgaola: ho thusa ho kgaola kapa ho poma. abundant. se sengata ho anela bohle. Kgaolo (//) /chapter/ Enngwe ya dikarolo tsa buka enang le dirapana tse arohantsoeng ka ditemana. /bon. Kgapatso (kga-pa-tso) /abundance/ Ketso ya ho kgapatsa: ho ba teng ka bongata. ho thola ka bongata. (bap. kgaotswe). Kgaola (//) /resolve/ Ho rarolla bothata. overflow/ Ketsahalo ya ho kgapatsa: e teng ka bongata. boetapeleng kapa boemong bo itseng ka ho leleka nakoana kapa molebe. Metsi a tsoang mahlong ka baka la ho lla kapa ho thaba. e fumanoang ka bongata. tlhaho kapa la lefu. qaka kapa bothata pakeng tsa batho kapa mekga e mmedi kapa hofeta. Kgaoletsa (kga-u-le-tsa) /abridge/ Ho etsa hore pale kapa lengolo le lelelele le be lekgutshoanyane. Sebeso se entsoeng ka masepa a ommeng a kgomo. Mohl. sello kapa bokudi ba mahlo.

Moqeqeko. /bon. (bap. e tletseng hofeta tekanyo e tletseng haholo ha e fanoa. Kgarebe (kga-re-be) /girlfriend/ Mosetsana ya ratanang le mohlankana. ya monyane. mohlankana). Ho bua ka ho bontsha ho kgena kapa ho koata. Dikgaratsa/. tebisa). e phophomang. se ka sebedisoang joalo ka moriana. ho tsamaya joalo ka ngoana ya so tsebeng ho tsamaya. (mm. Kgaqisa kga-qi-sa) /make to drown/ Ketsiso ya ho kgaqa: ho etsa hore ntho e kgaqe kapa e kgangoe ke metsi. Kgarumano (kga-ru-ma-naw) /castigation. /bon. rebuke/ Ketso ya ho kgarumo: puisano e bohale pakeng tsa batho ba babedi. Kgare (kga-re) /head garment/ Sesebedisoa sa lesela kapa joang se bewang hloohong bakeng sa ho thibela kukunelo ya ntho e roetsoeng e boima. chide/ Ho bua le motho kapa ntho e itseng ha bohloko kapa ka tsela ya lentsoe le phahameng. haholo mohatsela. dikgare/. /bon. Kgasampo (kga-sam-paw) /belittling/ Ketso ya ho kgasampa: pontsho ya lenyatso ho motho ya mosesane kapa ya mmele o monyane.198 Kgaphukgaphu (kga-phu-kga-phu) /abundance. rebuke. (bap. motasallane). Kgaso (kga-saw) /broadcasting/ Ketso ya ho hasa: phatlalatso ya ditaba le diketsahalo tsa tikoloho ka sealemoya kapa thelefishini. mokato). polao ka metsi. Mokgasampane. (mm. Kgare (kga-re) /crown/ Seka katiba se roaloang hloohong ke marena kapa mafumahadi. ho tsamaya ntle le ho hata ka bokatlase ba maoto. teba). Kgaqa (kga-qa) /drown/ Ho kgangoa ke metsi. Kgaqiso (kga-qi-saw) /drowning/ Ketso ya ho kgaqa: pipetso ka metsi. Kgasisa (kga-si-sa) /to make make crawl/ Ketsiso ya ho kgasa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsamaye ka mangole. Kgaratsa (kga-ra-tsa) /spiral aloe. (bap. motho e motshehadi ya utloanang le e motona ka tsa lerato. Kgarejana (kga-re-ja-na) /little girlfriend/ Mosetsana e monyane ya ratanang le mohlankana. qhaqa kapa ho bolaya ka ho qhoma moo se lebisoang teng. motho e motshehadi. Kgasa (kga-sa) /crawl/ Ho tsamaya ka mangole fatshe. Kgarenate (kga-re-na-te) /grenate/ Seqhomane se senyane seo hangata se lahleloang ka letsoho ho thuba. Kgarumo (kga-ru-mo) /hauling/ Ketso ya ho kgaruma: puo le motho kapa ntho ka tshebediso ya lentsoe le phahameng. 198 . aloe polyphylla/ Mofuta wa semela sa lelapa la lekgala se hlokang makala. kgahlakgahla. ngoanana ya monyane dilemong ya ratanang le moshanyana. Kharatsa). castigate. marena. (bap. se mahlaku a matenya a tletseng lero. mafumahadi kapa motho wa boemo bo hodimo. ya utloanang le e motona ka tsa lerato. Khaso). /bon. katiba ya boreneng ya dikgosana. ho pheha. ho batisa le ho etsa hore ho chese. dikgarejana/. dikgare/. Kgaruma (kga-ru-ma) /reprimand. (bap. e ngata hofeta kamoo ho hlokahalang. Kgase (kga-se) /gas/ Enngwe ya disebedisoa tsa moya tse sebedisoang bakeng sa matla a ho kgantsha. abundant/ E ngata haholo. dikgosatsana. Kgasampa (kga-sam-pa) /belittle/ Ho nyenyefatsa motho ka dipuo ka baka la seemo kapa boemo ba mmele wa hae. ho bipetsoa ke metsi. ngoanana ya ratanang le moshanyana. se bonahalang haholo matsatseng a tletseng joang le mesiko ya dithaba tsa Lesotho ebile se kgona ho emela mefuta yohle ya maemo a lehodimo. ho kgangoa ke metsi. Kgarumana (kga-ru-ma-na) /castigate each other/ Ketsetsano ya ho kgaruma: ho kgaruma motho emong mme le yena a kgarume ya mo kgarumang.

perturbed/ E kapa ya bontshang ho kgathatseha. Dikgatajoe/. Kgathaletsehe (kga-tha-le-tse-hi) /irrespective. ho mamela le lerato. heeding/ Ketso ya ho kgathalla: pontsho kapa sesupo sa ho natsa ka ho bontsha tlhokomelo. Kgathatsehile (kgat-hats-he-ile) /worried. Ho tsa tsoteloe hore na ho hotle kapa ho hobe. e kapa ya hlokang monate monahanong kapa maikutlong. considerate. e kapa ya nang le maikutlo a ho ngongoreha. Kgathalle (kga-thal-le) /inconsiderate. e fumanoang dibakeng tsa dithaba le matsatsa. Tshotlo ya motho kapa sehlopha sa batho. (bap. Kgathalloa (kgat-hal-lwa) // Boetsuwa ba ho kgathalla. e phelang ka ho ja dikokonyana tse fumanoang haholo patsing kapa difateng tsa naha. Kgatajoe (kga-ta-jwe) (khatajoe) /Ground Woodpecker/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang haholo naheng ya Lesotho le Afika Borwa. Kgasong (kga-saw-ng) (khasong) /broadcating corporation/ Moaho kapa sebaka seo ho phatlalatsoang ditaba le diketsahalo tsa tikoloho teng. insensitive/ E sa natseng ditlhoko tsa babang.199 Kgaso (kga-saw) /crawling/ Ketso ya ho kgasa: motsamao ka mangole fatshe. Kgathallo (kgat-hal-law) /minding. Kgathatsa (kgat-ha-tsa) /exhaust. Ya senang taba le hore ho etsahalang. ho tsamaya ntle le ho hata ka bokatlase ba maoto. ho lahleheloa ke mafolofolo a mmele kapa kelello. Mohl. mamela kapa ho batla ho e hlokomela. (bap. KGATAJOE (KHATAJOE) Kgatala (kga-ta-la) // Podi ya poho. (mm. 199 . heed. ho tsamaya joalo ka ngoana ya so tsebeng ho tsamaya. ho ba le maikutlo a sa thabang. Mohl. Kgathala (kga-tha-la) /to get tired/ Ho felloa ke matla a mmele a ho sebetsa kapa ho tsoela pele ka mosebetsi. ho phedisa motho ka thata. ya sa tsotelleng letho ka motho emong. Mmuso ona ha o kgathalle ditletlebo tsohle tsa batho. /bon. Kgatello (kga-tel-law) (khatello) /oppression/ Ketso ya ho hatella: Ho phedisa ha bohloko ka ho isa tlase kapa ho etsa diketso tse hlokang botho kapa setho. irrespetively/ Ho etsahala hoa ketso e itseng ho sa natsoe boemo. e bokatlase bo bokgubedu le bokahodimo bo bosoothoana bo nang le metsero e mesweu. Kgatampi (kga-tam-pi) // Sebaka sa mobu o tletseng majoe a koari le dikoti. khakhabo). trouble/ Ketsiso ya ho kgathala: ho etsa hore motho kapa ntho e felloe ke matla ka baka la mokgathala. Re tla tsamaya ho sa kgathaletsehe hore pula e ya na kapa che. Kgajoane). care/ Ho natsa motho kapa ntho e itseng ka baka la ho e rata. /bon. Kgatello (kga-tel-law) (khatello) /pressure. compression/ Ketso ya ho hatella: ho isa tlase ka ho beha kapa ho hata ka boima kapa ntho e boima. Mohetle). Kgathalletse (kga-thal-le-tse) // Bokgale ba ho kgathalla. sebopeho kapa mokgoa. podi e tona e sa faoloang. ?? (bap. Kgathalla (kgat-hal-la) /to mind. Thotolo). Ho ama maikutlo a motho ka diketso tse sa kgahliseng. Kgathatseha (kgat-ha-tse-ha) /to worry/ Ho ba le maikutlo le monahano o hlokang monate. Bokgale ba ho kgathatseha. ho keneloa ke mokgathala. Mael. dikgasong/. Kgathalletsoe (kga-thal-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgathalla. Ho kgathala matla: ho ba boemong ba ho nyahama pelo ka lebaka la ketso e sa lebelloang kapa e sa thabiseng.

dikgato/.200 Kgathatseho (kgat-ha-tse-haw) /worry. Kgefutso (kge-fu-tso) /relaxation. tse ronehang. Kgehlepetso (kge-hle-pe-tso) /an abuse. mme sebapadi se qhomaqhoma hodima yona. resting/ Ketso ya ho kgefutsa: boemo ba phomolo le ho roba monakedi ka mora mosebetsi. Kgathatso (kgat-hats-aw) /exhaustion. Maikutlo kapa boikutlo ba ho se be monate ka lebaka la ketso tse itseng. Mohl. dikgau/. kgaebane kapa sekola sa kgauta se fuwang mohlodi ya thotseng boemo ba pele tlhodisanong kapa papading. tlhokeho ya monate maikutlong a motho. dikgati/. sebaka se tummeng ka kgauta. Kgatholoha (kgat-hu-lu-ha) /relaxed/ Ketsahalo ya ho kgatholla: ho ba boemong bo lokolohileng le maikutlo mmoho le mmele o phomotseng. /bon. fatigued/ E boemong ba mokgathala: e felletsoeng ke matla a mmele a ho sebetsa kapa ho tsoela pele ka mosebetsi. Kgefutsa (kge-fu-tsa) /relax. rejuvenation/ Ketso ya ho kgatholla. kgohlopa). kelello mmoho le mmele o phomotseng. mokgathala). Kgauteng (kga-ut-eng) (gauteng) /place of gold/ Sebaka se tletseng kgauta. motsididi. trouble/ Ketso ya ho kgathatsa: phediso ya matla ka baka la mokgathala. clemency/ Ketso ya ho hauhela: phano ya mohau ho motho ya tlotseng molao. Kgefuditse (kge-fu-di-tse) /relaxed. (bap. mahepu). Bohato). e qetang ho tsoala. dikgato/ (bap. Kgathollo (kgat-hul-law) /invigoration. Enngwe ya diprofinsi tsa Afrika Borwa e tummeng ka kgauta. perturbation/ Ketso ya ho kgathatseha: boteng ba maikutlo a ho ngongoreha. Morafo wa kgauta. Kgau (kga-u) /gold medal/ Mpho. (bap. e lahlehetsoeng ke mafolofolo a mmele kapa kelello. Kgehlepetso ya bana le basadi ke ntho e atileng morao tjena. exhausted. Kgati (kga-ti) /skipping game/ Papadi ya ho tlola thapo e tshoeroeng ke batho ba babedi ba e tsukutla. Kgauta (kga-ut-a) (gauta)/gold/ Serafjoa sa maemo a hodimo se etsoang ka ho chesoa le ho phehoa ka mollo o moholo hore se fetole mmala. haholo le jewang. Kgauho (kga-u-haw) /mercy/ Ketso ya ho hauha: pontsho kapa sesupo sa kutloelo bohloko ho motho ya entseng phoso. Matlafatso ya mmele le kelello. /bon. ho ya butle. (mm. /bon. ho ya butle. Kgato (kga-taw) /magnet/ Matla a khulo ya boima. motshoarua kapa setlokotsebe. Khauho). Kgekgenene (kge-kge-ne-ne) /sudden stoppage/ Ho ema tsi. rested/ Bokgale ba ho kgefutsa. /bon. mohau). e kenetsoeng ke mokgathala ebile e keke ya hlola e thusa ka letho. mme se be le boleng. Kgatholoho (kgat-hu-lu-haw) /relaxation/ Ketso ya ho kgatholoha: boemo bo lokolohileng le maikutlo. ho ema ntle le ho tsitsinyeha kapa ho thothomela. Ketso ya ho etsa lethonyana ka ketsahalo e itseng. ho sotla maikutlo le mmele ka diketso tse mpe. Kgatsela (kga-tse-la) /first cow’s milk/ Lebese la kgomo e sa tsoa tsoala namane. (bap. mmo ho rafjoang kgauta. bolster/ Ho etsa hore mmele le kelello di be boemong bo phomotseng. Kgauhelo (kga-u-he-law) /mitigation. Kgehlepetsa (kge-hle-pe-tsa) /to abuse/ Ho utloisa bohloko mmeleng le kelellong. ho qhanolla kapa ho roba monakedi. phomolo ya mmele le kelello. Kgatholla (kgat-hul-la) /invigorate. bo lokolohileng. abusiveness/ Ketso ya ho kgehlepetsa: kutloiso bohloko ya mmele le kelello. (bap. rejuvenate. Kgato (kga-taw) (khato) /step/ Boemo bo nkuwang bakeng sa ketsahalo e itseng. laze. rest/ Ho phomola ka mora mosebetsi o boima. lebese la phoofolo. tshoarelo ya sekebekoa. tshotlo ya maikutlo le mmele ka ketso tse sa rateheng. Kgathetse (kga-the-tse) /tired. 200 .

Kakarapa ya mmino. kgidi). ho fa keletso e fosahatseng. Kgeleke (kge-le-ke) /good singer/ Motho ya tsebang ho bina haholo. bluff. expasperation. huddle. monna. Kgemisa (kge-mi-sa) /make a flock. Ke ile ka re kgelo mane motseng wa bona ha ke ntse ke tsamaya. gallop/ Hoa diphoofolo: ho fula mmoho. Kgelele (kge-le-le) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketsahalo e ntle kapa e makatsang.201 Kgele (kge-le!) /exclamation: wow! Oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. ho ba le kutloisisano le. ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa. ho etsa ketso e sa batlahaleng. (bap. ho fofa mmoho le ho etsa ketso tse tshoanang. divergence. tlhokeho ya monyaka kapa bosio ba monate maikutlong. ho etsa ketso e sa batlahaleng. Ho bua joalo ka ha eka o wa bina. acrimonious/ Bokgale ba ho kgena: e hlokang thabo kapa monyaka. misdirect/ Ho etsa hore motho a etse phoso. Kgeloho (kge-lu-haw) /deviation. deceive. Kgeloha (kge-lu-ha) /deviate. Kgemo (kge-maw) /togetherness/ Ketso ya ho kgema mmoho. ho lahla ka dipuo kapa diketso. motho ya tsebang ho tsanyaola. ho fa keletso e fosahatseng. Kgeleketsa (kge-le-ke-tsa) /to sing nicely/ Ho bina ha monate. Kgema (kge-ma) /go together. Kgena (kge-na) /angry/ Ho bontsha bosio ba ho thaba. backsliding/ Ketso ya ho kgeloha: boemo ba ho tsoa tseleng. ho hloka monyaka. swerve/ Ho tsoa tseleng. O rata ho kgella batho fatshe. Mohl. ho etsa phoso ka ho tsoa tseleng e lokileng. Kgeleketso (kge-le-ke-tso) /nice singing/ Ketso ya ho kgeleketsa: tsebo ya ho bina. (bap. bommoho. herd/ Ketsiso ya ho kgema: ho etsa hore ntho kapa batho ba tsamaye mmoho. ho tsamaya mmoho. misleading. ho etsa phoso ka ho tsoa tseleng e lokileng. ho etsa sebe ka mora botle. Mohl. Mael. ho tsanyaola ha monate haholo. ho bontsha lenyatso ho motho ka ho mo nkela fatshe. Kgema (kge-ma) /flock. Nonyana tsa siba leleleng di kgema mmoho: batho ba mofuta le moetlo olemong ba tsamaya mmoho le ho etsa ditloaelo tse tsoanang. kwata). ho tsoa tseleng kapelenyana. err. indignation/ Ketso kapa boemo ba ho bontsha ho kgena. Kgella (kgel-la) // Ketsetso ya ho kga: ho thusa ho nka metsi kapa ho tshela metsi. flock together/ Ho tsamaya mmoho le. boemo ba ho ba sehlopha ka nako tse ngata. puo seka pina. bluffing/ Ketso ya ho kgelosa: ho etsa hore motho a etse phoso. (bap. herd. ho hloka monate moyeng. Kgella (kgel-la) /undermine/ Ho nkela motho kapa ntho e itseng tlase. dikgeleke/. Kgeloso (kge-lu-saw) /deceiption. koatile). stray. ho etsa sebe ka mora botle. Kgelo (kge-lu) /exclamation: sojourn instantly/ Lekgotsa le bontshang ho fapohela hanghang. Kgenela (kge-ne-la) /angry for/ Ketsetso ya ho kgena: ho kgena bakeng sa. 201 . Kgenne (kgin-ne) /angry. ho lahla ka dipuo kapa diketso tse mpe. hobaneng? Keng ekare o nkgella fatshe. bohloko ba pelo. (bap. ho ba ntja pedi (mael). Kgemiso (kge-mi-saw) /flocking/ Ketso ya ho kgemisa: tloaelo ya ho etsa hore ntho kapa batho ba tsamaye mmoho. Kgalala ya mmino /bon. Kgelosa (kge-lu-sa) /mislead. ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa. Kgenelo (kge-ne-law) /fury. kgele!). drift.

ignominious/ Hoa puo kapa ketsahalo: e mpe haholo. ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. ho lahleheloa ke taolo ya ho tshetlela ka baka la maoto a fokolang. Kgeso (kge-saw) /prejudice. tlhokahalo ya ho lekana. kgetholla). inequity/ Ketso ya ho kgesa: pontsho kapa sesupo sa kgethollo e itshetlehileng kakanyong. boemo ba ho se ratoe ka lebaka la bobe. (bap. Kgero (kge-raw) /off balance/ Boemo ba ho kgera: tahlehelo ya taolo ya motsamao kapa tsepamo ya mmele. ho supa se ratoang ka ho se qolla. Kgeseha (kge-se-ha) /disreputable. Kgethela (kget-he-la) /choose for/ Ketsetso ya ho kgetha: ho kgetha bakeng sa. special/ Ketso ya ho kgethahala: phapang boemong. Kgentsho (kge-nts-haw) /infuriation/ Ketso ya ho kgentsha: boemo ba ho etsa hore motho a se thabe. infuriate/ Ketsiso ya ho kgena: ho etsa hore motho a se thabe. disfavour/ Ho sebedisa leeme bakeng sa ho kgetha. Kgepholo (kgep-hu-law) // Ketso ya ho kgephola: tloso ya ntho e nyane ka ho hlephola hanyane. Kgesa (kge-sa) /single out. Kgetha (kget-ha) /choose. 202 . Kgethelo (kget-he-law) /choosing for/ Ketso ya ho kgethela. (bap. Kgepoha (kgep-u-ha) // Ketsahalo ya ho kgephola: ho tsoa boholong kapa karolong ya ntho ka ho wela kapa ho ngoatheha. Kgentshoa (kgi-nts-hwa) // Boetsuwa ba ho kgena. (bap.202 Kgeno (kge-naw) /anger. ho fa ka tsela e hlokang tekano. (bap. boikgethelo). Kgepoho (kge-u-haw) // Ketso ya ho kgephoha: ho tsoa boholong kapa karolong ya ntho ka ho wela kapa ho ngoatheha. (bap. ho hlephoha ho ntho e itseng. monyaka kapa monate. kgethollo). e sa rateheng hohang. ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. Kgera (kge-ra) /to be off balance/ Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao ka baka la ho thella kapa ho thellisoa. Kgesolla (kge-sul-la) /discriminate/ Ho etsetsa ka ho se lekane. eo hoseng ya e ratang. ho nka kapa ho tlosa boholong. mokgoeng kapa sebopehong. inequality/ Ketso ya ho kgesolla: ponahatso ya leeme. kwatisa). Kgeriso (kge-ri-so) /off balance/ Ketso ya ho kgera: tahlehelo ya taolo ya motsamao. Kgesollo (kge-sul-law) /discriminatiom. (bap. ho se tsebe ho tshetlela. a sa tsepamang. Kgerile (kge-ri-le) // Bokgale ba ho kgera. hlephoha). (bap. Ho nka hara tse ding tse ngata. ho hlephoha hoa ntho e itseng. boteng ba leeme le bakoang ke kakanyo kapa ho se tsebe hantle. Kgeseho (kge-se-haw) /reprehension. unique/ E sa tshoaneng le tse ding ka baka la boemo. disrepute/ Ketso ya ho kgeseha: ho ba boemong bo lokeloang ke kgeso. hlephoha). e lokeloang ke ho kgesoa. a sa tsepamang. ho lahleheloa ke taolo ya ho tshetlela ka baka la maoto a fokolang. bias. Kgephola (kgep-hu-la) // Ho ngoatha kapa ho tlosa ntho e nyane ka ho hlephola hanyane. ho bontsha tshekamelo ka ho fa kapa ho etsetsa. mokgoa kapa sebopeho sa yona. Kgethahalo (kget-ha-ha-law) /uniqueness. ho sebedisa kgethollo. Kgentsha (kge-nts-ha) /anger. acrimony/ Ketso ya ho kgena: pontsho ya bosio ba thabo. segregate. Kgethahala (kget-ha-ha-la) /special. Kgerisa (kge-ri-sa) /to make off balance/ Ketsiso ya ho kgera: ho etsa hore ntho kapa motho a kgere. vote/ Ho qolla se batloang hara tse ngata. nyontsha). Kgesa (kge-sa) /isolate/ Ho baka ho ba ka thoko ho batho kapa sehlopha. ho nka kapa ho tlosa boholong.

Kgisa (kgi-sa) // Ketsiso ya ho kga: ho thusa ho nka metsi sedibeng kapa moo a leng teng bakeng sa motho emong. Tloso ya bokahodimo ba joang. Kgetshemelo (kge-ts-him-el-aw) /sedimentation/ Pokeletso ya lehlabathe. botshehadi. ho thiba ntho hore e se tsamaya kapa e se thetehe. morabe kapa bodulo. boriki). (bap. Kgethollotse (kge-thul-lu-tse) /discriminated/ Bokgale ba ho kgetholla. Mohl. root out/ Ho tlosa lehola kapa joang ka kgarafu kapa mohoma. Kgetshemelo (kge-ts-him-el-aw) /quick sand trapping/ Ketso ya ho kgetshemela: ho wela sekgetsheng kapa mokoting. Kgetholloa (kge-thul-lwa) /discriminated against/ Boetsuwa ba ho kgetholla. nyele). loosen/ Ketsollo ya ho kgina: ho etsa hore ntho e emisitsoeng e tsamaye kapa e thetehe ka ho hatoha sekgini. Kgidi! Ya tla ba ntle ntho! Kgididi (kgi-di-di) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketsahalo e ntle kapa e makatsang ka ho toboketsa. hanghang. Kgetsi (kge-tsi) /knapsack/ Mokotla wa modisana oo hangata o jaroang lehetleng. Kgethollotsoe (kge-thul-luts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgetholla. morabe kapa bodulo. Kgididi! Ya tla ba ntle ntho banna! Kgididi! A tla ba motle ngoana batho! Kgile (kgi-le) // Bokgale ba ho kga. Kgesollo). (bap. ebile di sa imele. Kgetlo (kge-tlaw) // (sheb. Dikgetsi/ Kgidi (kgi-di) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. Sekgini). sekgini. (bap. Kgesolla). Mohl. Ke ne ke tsamaya ha ke tla re kgetshe ka mokoting! Kgetshemela (kge-ts-he-me-la) // Ho wela sekgetsheng. ho supa se ratoang ka ho se qolla. botona. sekgetshe). Kgirilo (kgi-ri-law) /scraping/ Ketso ya ho kgirila: tloso ya lehola kapa joang ka kgarafu kapa mohoma. (bap. botshehadi. ho wela mokoting o tibileng haholo. Kgisana (kgi-sana) // Ketsatsano ya ho kga: ho kgella emong metsi mme le yena a kgelle ya mo kgellang. (bap. mahohola kapa ntho tse tsamayang le metsi botebong ba lewatle kapa moo honang le sekgetshe. ho sebedisa kgesollo ho ya ka mmala. (bap. (Bap. weed out. maemo. Mohl. Kgiloe (kgi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kga. Ke tla o kgisa metsi hobane ha o kgone. ho wela lengopeng. Mohl. Kgino (kgi-naw) /braking/ Ketso ya ho kgina: kemiso ya sepalangoang kapa ntho e tsamayang kapa e ka thetehang. stop/ Ho emisa sepalangoang kapa ntho e tsamayang. (bap. ho fa ka tsela e hlokang tekano. 203 . Kginolla (kgi-nul-la) /unbrake.203 Kgetho (kget-haw) /choice/ Boemo ba ho qolla se batloang hara tse ngata. o tshelang ntho tsa bohlokoa tse nyenyane. maemo. kgelele). loosening/ Ketso ya ho kginolla: ho etsa hore ntho e emisitsoeng e tsamaye kapa e thetehe ka ho hatolla sekgini. segregation/ Ketso ya ho kgetholla: boemo ba ho etsetsa ka ho bontsha leeme ho ya ka mmala. Kgirila (kgi-ri-la) /scrape. /bon. Kgitla (kgi-tla) /midnight/ Nako. Kgetshe (kge-ts-hi) /exclamation: sudden down fall/ Lekgotsa le bontshang ho wela mokoting kapa sekgetsheng. hara mpa ya bosiu. botona. bohare ba bosiu. ho wela mokoting o tibileng haholo wa mofero. haneo. kgele). Ho tlosa bokahodimo ba. Kgetholla (kge-thul-la) /discriminate/ Ho etsetsa ka ho se lekane. ho wela lengopeng. Kginollo (kgi-nul-law) /un-braking. Kgethollo (kget-hul-law) /apartheid. Lekgetlo bakeng sa tshebediso). Kgina (kgi-na) /to brake. Ho kena hara sekgetshe.

Kgoakgoathetse (kgwa-kgwat-he-tse) /adhesive/ E boemong bo mamaretseng ka thata haholo. ho hlahisa pepeneneng se neng se patehile. Kgoabitla (kgwa-bi-tla) /to scratch vigorously/ Ho ngoaya ha bohloko ka makgetlo a mangata. (bap. pata). ikgoabetlella). (mm. ho tsamaya ka mpa ka ho etsa modumo hara mofero. Kgoachasela (kgwa-cha-se-la) /creep towards/ Ho etsa modumo hoa ntho e hahabang hara joang kapa mofero empa e sa bonoe. Ho kgitla lejoe: ho ba boemong ba ho hloka mohlodi. kgwatjhasela). ho natha ka setebele. ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. kgoatshana). Kgoacha (kgwa-cha) /creep/ Ho etsa lerata hara joang hoa ntho e hahabang. (mm. (mm. ho ngoaya ka thata kgafetsa kgafetsa. e ommeng. Kgoadi (kgwa-di) /of a colour of male animal:/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e maroborobo kapa e mebala e fapaneng letlalong leleleng. conceal/ Ho nka ntho e itseng ka ho e pata mmeleng hore e se bonoe. poone e thata. Kgoale (kgwa-le) /field rat/ Mofuta wa tadi ya naheng e moreto. ho ba boemong ba ho se dumellane ka dipuo. (bap. ho natha ka setebele. kgoasolla) (mm. sticky/ Ho ba hodima ntho ka tsela e mamaretseng haholo. Kgoachaselo (kgwa-cha-sel-aw) /creeping/ Ketso ya ho kgoachasela: kutloahalo ya sehahabi kapa nyamatsana hara mofero kapa joang bo boholo. tab/ Ho otla ka ho tebelaka. kganathela). ho ngoaya ka thata kgafetsa kgafetsa. (mm. e jewang ke batsomi kapa ba kgoasang ditadi. /bon. e loketsoeng ho kgotholoa. Kgoabitlo (kgwa-bitl-aw) /vigorous scratching/ Ketso ya ho kgoabitla: ho ngoaya ha bohloko ka makgetlo a mangata. Kgoabetlella (kgwa-be-tlel-la) /to strive/ Ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. Kgoakgoathela (kgwa-kgwat-he-la) /adhesive. dikgoahla/ (bap. Kgwatjholo). /bon. Kgoakgoathetse (kgwa-kgwat-he-tse) // Bokgale ba ho kgoakgoathela. Kgwatjhola). ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Kgoachola (kgwa-chu-la) // Ho ntsha sebakeng se patehileng. kganathetse.204 Kgitla (//) /jab. e sa kgoneng ho tloha ha bonolo moo e mamaretseng teng. ho mamarela ka thata. (bap. Kgoakgoathelo (kgwa-kgwat-he-laa) /adhesiveness/ Boemo kapa ketso ya ho mamarela hodima ntho ka thata ntle le ho tloha ha bonolo. ho se tsoelepele ka lebaka la ho hloka tumellano. kgwatjhaselo). punch. Kgitlo (kgi-tlaw) /jabing. Kgoaela (kgwa-el-a) /hide. Kgoaella (kgwa-el-la) /hide for/ Ketsetso ya ho kgoaela. E mebala e qaqohaneng ebile e fapane ho sa natsoe mofuta wa mmala. tabing/ Ketso ya ho kgitla: ho otla ka ho tebelaka. ka sepheo sa ho fana ka sona pele moo ho uwang teng. haholo sejo. lephurakgoahla). 204 . Dikgoale/. ho hlahisa pepeneneng se neng se patehile. khoabana). Mael. Kgoaba (kgwa-ba) /of animal colour: grey with white spots/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e thokoa enang le maroborobo a masoeu. Kgoaello (kgwa-el-law) // Ketso ya ho kgoaela: mokgoa wa ho pata. (bap. Kgoahla (kgwa-hla) /dry corn/ Poone e ommeng nakong tsa mariha. Kgoabana (kgwa-ba-ni) /of female animal: grey with white spots/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e thokoana enang le maroborobo a masoeu. sekgoakgoathedi). Kgoacholo (kgwa-chu-law) // Ketso ya ho kgoachola: ho ntsha sebakeng se patehileng. Kgoabetlello (kgwa-be-tlel-law) /strive/ Ketso ya ho kgoabetlella: ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. (bap. (bap. ho utsoa kapa ho nka ka ho pata kaekae.

Kgoathiso (kgwat-hi-saw) // Ketso ya ho kgoathisa. (mm. Mael. Dikgoathatha/ (mm. (bap. “qoakgatsa” kapa “qoakatsa” ha lentsoe le nepahetseng ka Sesotho sa mmankgonthe e le “kgoaqatsa” kapa “selatsa”. dikgoale/. mafura kapa ntho e itseng ka monoana. Kgoasollo (kgwa-sul-law) /divulging/ Ketso ya ho kgoasolla: ho ntsha se patiloeng. Tem. tsoma). KGOALE (KHOALE) Kgoana (kgwa-na) /edible rat. e jewang. 205 . mafura kapa ntho e itseng ka monoana. Kgoapha (kgwap-ha) // Ho kalama pere kapa phoofolo e kalangoang ka tsela eo mokalami a kekeng a wela: ka tsela ya ho manamisa maoto mmeleng wa ntho e kaletsoeng. Kgoasa (kgwa-sa) /to hunt little animals/ Ho tsoma diphoofolo. striped mouse/ Mofuta wa tadi ya naheng. Kgoathisa (kgwat-hi-sa) // Ketsiso ya ho kgoatha: ho etsa hore motho a kgoathe. e motsero mokokotlong. Batho babang ba bitsa lentsoe lena. dikgoana/. Khoana). Khoao). (mm. haholo ya letlalo e sebedisoang bakeng sa ho tlama kgomo molaleng. Kgoaqatsa (kgwa-qa-tsa) /yesterday beer/ Joala bo setseng maobane.205 Kgoale (kgwa-le) (khoale) /grey-winged Francolin/ Mofuta wa nonyana e masiba a mathokoa a kenyeleditse le bosootho ebile e na le metsero e mesweu. Kgoasolla (kgwa-sul-la) /divulge/ Ho ntsha se patiloeng. Kgoasitse (kgwa-si-tse) /hunted/ Bokgale ba ho kgoasa. Kgoaso (kgwa-so) /hunting of little animals/ Ketso ya ho kgoasa: patlo ya diphoofolo tse nyane naheng ka sepheo sa ho di bolaya bakeng sa dijo. /bon. Bana ba kgoale ba bitsana ka molodi: moferefereng le bothateng bobong le bobong bana ba motho ba batlana mme ba thusane. Kgoapho (kgwa-phu) // Ketso ya ho kgoapha kapa ho kalama pere kapa phoofolo e kalangoang ka tsela eo mokalami a kekeng a wela: ka tsela ya ho manamisa kapa ho mamaretsa maoto mmeleng wa ntho e kaletsoeng. Kgoatha (kgwat-ha) // Ho nka kapa ho thetsa dijo. Kgoasoa (kgwa-swa) (kgwaswa) /hunted/ Boetsuwa ba ho kgoasa. boteng ba ho se tshepe. ho lebisa monoana nthong ka sepheo sa ho nka kapa ho utloa tatso kapa sebopeho sa yona. Khoathatha). /bon. ho beha pepeneneng kapa phatlalatsa. e tholahalang dithoteng tsa joang naheng ya Lesotho le Afrika Borwa. ho lebisa monoana nthong ka sepheo sa ho nka kapa ho utloa tatso. doubt/ Ponahalo ya ho belaela. ho batlana le diphoofolo naheng ka sepheo sa ho di bolaya bakeng sa dijo. Kgoathela (kgwat-he-la) // Ketsetso ya ho kgoatha: ho thusa ho kgoatha. Kgoatho (kgwat-haw) // Ketso ya ho kgoatha: ho nka kapa ho thetsa dijo. Kgoasitsoe (kgwa-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgoasa. /bon. Tlh. Joala ba tsatsi le fetileng. e thokoa ka mmala. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. Kgoao (kgwa-u) (kgwao) /sceptism. Kgoathatha (kgwa-tha-tha) /cow rope/ Mofuta wa thapo. ho hlahisa se patiloeng. ho beha pepeneneng kapa phatlalatsa.

/bon. ho tsitlallela ho phethisa qeto ya ketso leha ho le boima. tsoelopele ka morero o itseng le ha ho le boima. mantsoe.206 Kgoatlella (kgwa-tlel-la) /persevere/ Ho tiisetsa le ha ho le thata. Ho kgoba matshoafo: ho kgutlisa maikutlo. kobeha) Kgobeho (kgo-be-haw) /pliableness. kobeho). pliability/ Boemo ba ho kgobeha kapa ho kgona ho fetola sebopeho kapa tshobotsi bakeng sa ho betloa. Kgochela (kgaw-che-la) /go toward deep end/ Ho kena moo ho patisaneng teng kapa ho kena kgocheletsaneng. letsatsi leo basebetsi ba tholang chelete ya mosebetsi ka lona. Kgodisoa (kgo-di-swa) /assured/ Boetsuwa ba ho kgodisa. (bap. Kgodisoa (kgo-di-swa) /renumerated/ Boetsuwa ba ho kgola. Kgobokanyo (kgu-bu-kan-yaw) /gathering/ Ketso ya ho kgobokanya: ho etsa sekgotho kapa pokello sebakeng seleseng. prove/ Ketsiso ya ho kgoloa: ho etsa hore motho a dumele kapa a amohele se buuwang kapa se etsahalang. Mael. raging/ Ketso ya ho kgoboella: tlhaselo ka bohale le thohakano kapa ho batla ho loana. ho itshoara ka mora ho batla ho halefa Kgobe (kgaw-be) /cooked corn or sorghum seed/ Poone kapa mabele a potsoeng kapa a kgothotsoeng a phehoa. Kgoecha). to gather/ Ho bokella mmoho. ho beha sebakeng seleseng ka ho etsa sekgotho kapa sehlopha. kgoabetlello). Kgodisa (kgo-di-sa) /confirm. Kgobeha (kgo-be-ha) /pliable/ Ketsahalo ya ho kgoba: ho ba boemong bo kgonang ho fetola sebopeho kapa tshobotsi bakeng sa ho betloa. Ho dula mmoho. thabe). mamella. Kgoechelletsane). (bap. Kgocheletsane (Kgaw-che-le-tsa-ne) /dead end. Ho qhanolla hamonate. bo etsahalang ntle le taolo ya moetsuwa kapa moetsi. ho tsoela pele ka ketso e itseng le ha ho haneha. mamello. Mael. (bap. (bap. patsi kapa tshepe ho etsa setshoantsho kapa sebopeho sa ntho e itseng. boikgodiso). Kgodisa (kgo-dis-a) /hiccup/ Boemo ba ho hema eka moya o wa fela. affirmation/ Ketso ya ho kgodisa: netefatso ya taba kapa boemo bo itseng. Kgodiso (//) /pay day/ Nako ya ho fumana moputso ka mora mosebetsi. Kgobokanya (kgu-bu-kan-ya) /to assemble. Kgoborano (kgu-bu-ra-naw) /gathering/ Ketso ya ho kgoborana kapa ho ba mmoho sebakeng seleseng hoa dikokoanyana kapa diphoofotsoana. Kgobjoa (kgob-jwa) // Boetsuwa ba ho kgoba. empa bo bakoa ke boemo ba ditho tsa mmetso le kodu. (mm. cul de sac/ Sebaka se hare seo se patisaneng se sa tsoeleng ka nqa enngwe. (bap. Kgoba (kgo-ba) /sculptoring/ Ho sebedisa letsopa. 206 . kgoabetlella). Bopaki. (bap. E mebala e qaqohaneng ebile e fapane ho sa natsoe mofuta wa mmala. Kgoadi). Kgoboello (kgu-bu-el-la) /rage. Kgoatshana (kgwa-ts-ha-na) /of a female animal: colourful/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e maroborobo kapa e mebala e fapaneng letlalong leleleng. Kgodiso (kgo-di-saw) /confirmation. “kgocheletsane” le “kgoechelletsane” ana le meelelo e tshoanang. (bap. Ho hlaba kgobe ka lemao: ho iketla kapa ho ja hamonate. Ho dula mmoho. Kgoatlello (kgwa-tlel-law) /perseverence/ Ketso ya ho kgoatlella: tiisetso le ha ho le thata. Kgoborana (kgu-bu-ra-na) /gather/ Ho ba sebakeng seleseng hoa dikokoanyana kapa diphoofotsoana. (bap. dikgobe/. Kgoboella (kgu-bu-el-la) /rage/ Ho hlasela ka bohale bo boholo ka sepheo sa ho rohaka kapa ho itukisetsa ho loana.Tem.

dinosaur/ Phoofolo enngwe ya tse kgolohadi ka ho fitisisa eo ho nahanoang ke boramahlale hore e kile ya phela dilemong tse ngata tse fitileng. sopho) Tlh. moro. tshokodiso ya motho ha a tlameha ho fuwa kapa ho etsetsoa ntho e itseng. cumbersome/ Boemo ba ho thatafatsa dintho bakeng sa motho kapa ntho e itseng. Kgoebisano (kgwe-bi-sa-naw) (khoebisano) /trading/ Ketso ya ho hoebisana: hoba le kamano ya ho rekelana le ho rekisetsana. ka tsela e thata e etsang hore motho a se lokolohe kapa ho be boima haholo ho phethahatsa se itseng. ho etsa mosebetsi wa mohoebi kapa rakgoebo. Phoofolo ya ditshomo. Dikgodumodumo/ (mm. Kgochela). Kgoebo (kgwe-bo) /business. /bon. ho sutha ka ho checha. Thekiso le theko ya thepa. Mohl. ho tsamaya ka santhao. Khoebo). khodumodumo). ho checha ka sepheo sa ho sia kapa ho lesa. trade/ Ketso ya ho hoeba: Ho sebetsana le tsa thekiso le theko. Kgochela). (bap. ho tloha ka ho tsamaya kapa tsitsinyeha ka santharo. /bon. Kgoebeleng (kgwi-bi-le-ng) /awkward. /bon.207 Kgodu (kgo-du) /vegetable soup/ Metsi a meroho o phehiloeng mmoho le motsoako wa lero la dinoko. Dikgodu/ (bap. Kgodumodumo (kgo-du-mo-du-mo) /dragon. Mohl. Mmampodi o re jesetsa kgoebeleng. ho etsa mosebetsi wa ho reka le ho rekisa. Tshepe e jella kgoebeleng sebakeng seo ho tletseng ditau ho sona. Kgoecha (kgwe-cha) /retreat/ Ho ya morao ka sepheo sa ho baleha. 207 . DIKGODUMODUMO MAMMOTH TYRANNOSAUR PTERODACTYL DINOSUAR TRICERATOP BRONTOSAURUS kgoebele (kgwe-bi-le) /akwardness/ Ka tsela eo motho a sa lokolohang. Kgoeche (kgwe-che) /exclamation: sudden retreat!/ Lekgotsa le bontshang ho kgutlela morao hanghang ka sepheo sa ho qoba kotsi. Hoba ba bone ditau morung ba re kgoeche! (bap. Dikgoebo/ (mm. ho ba le kgoebo mmoho. Kgoechella (kgwe-chel-la) /to retreat/ Ketsahalo ya ho kgoecha: ho ya morao. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “kgodu” hofeta “sopho”.

Sepalangoang). Kgoedi (kgwe-di) /moon/ Sehlodiloeng se bonisang bosiu ka baka la ho chabeloa ke letsatsi. Kgwedi). ho tloha ka ho tsamaya kapa tsitsinyeha ka santharo. /bon. commotion. cry/ Ketso ya ho hoeletsa: boemo ba ho bontsha tlhokahalo ya ho kgotsofala. ho sutha ka ho checha. Kgoeletso (kgwe-le-tso) (khoelehetso) /outcry. Kgoefela (kgwi-fi-la) /blow out/ Ho ntsha ka ho sebedisa moya. khoeetsa). Kgoedi (//) /month/ Enngwe ya dikarolo tsa selemo tse leshome le metso e mmedi ho tloha ka Pherekgong ho isa ho Tshitoe. twine/ Thapo e tshetshane haholo eka sebedisoang ho loha. seka sepalangoang. choatla le ho epa mekoti. /bon. morao). cord. Kgoetsa (kgwe-tsa) /baby necklace/ (sheb. refuse/ Tshila e kopaneng le metsi. kgafolo). ho baka ho checha. Ho sebedisa kgofu. Dikgoedi/ (mm. Kgofola (//) /to crate/ Ho tlosa mobu mmoho le majoe a mangata mmileng ka ho sebedisa kgofu kapa mochini o etsang joalo. Kgoehla (kgwe-hla) /loose/ E sa tiang ka ho tlangoa: e boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. Kgoehlisa (kgwe-hli-sa) /loosen/ Ketsiso ya ho kgoehla: ho etsa hore ntho e se tie kapa e be boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. dikgofu/. o sebedisoang ho etsa ditsela ka ho fata. Dikgoerekgoere/ (mm. ho roka kapa ho tlama ntho tse itseng. ho sututsa ka moya. Kgofolo (kgu-fu-law) /usage of quinoline/ Ketso ya ho kgofola: ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesoeu ka ho sebedisa setlolo se kgantshang letlalo. Kgoele (kgwe-le) /string. Kgoechello (kgwe-chel-law) /retreat/ Ketso ya ho kgoechella: ho ya morao. tlhokeho ya monate ka ho etsa lerata kapa dipuo tse bontshang ho se rate ketsahalo e itseng. e tsamayang dikotopong: metsi a sa hloekang a kopaneng le mantle kapa manyala ohle. Kgoeetsa (kgwe-e-tsa) (kgoetsa) /baby necklace/ Seka sefaha se kengoang molaleng wa ngoana e monyane ka tumelo ya ho mo tiisa kgahlanong le meya e mebe kapa ntho tse mpe. Kgoefelo (kgwi-fi-law) /blowing out/ Ketso ya ho kgoefela kapa ho sebedisa moya. Kgocheletsane. ho sututsa ka moya. qhefelo.208 Kgoechelletsane (kgwe-chel-le-tsa-ni) /back place/ Sebaka se morao haholo se patisaneng. /bon. Kgofu (kgo-fu) /caterpillar/ Mofuta wa seboko se kgonang ho etsa mekoti ka potlako e kgolo se phelang ka ho ja dimela. sewer. Kgoehliso (kgwe-hli-saw) /loosening/ Ketso ya ho kgoehlisa: ho etsa hore ntho e se tie kapa e be boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. return/ Ketso ya ho kgoechisa: ho lebisa morao. Mael. Dikgoedi/. ho tla ba boima ka lebaka la se tla etsahala. Kgoehlisoa (kgwe-hli-swa) /loosened/ Boetsuwa ba ho kgoehlisa. Kgoeetsa bakeng sa tshebediso). Kgoerekgoere (kgwi-ri-kgwi-ri) (kgwerekgwere) /sewerage. 208 . (bap. Kgofola (Kgu-fu-la) /to use cream for complexion/ Ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesoeu ka ho sebedisa setlolo se kgantshang letlalo. /bon. /bon. Dikgoele/ (bap. dikgoeetsa/ (mm. e kgonang ho tsitsinyeha ha bonolo. Kgofu (kgo-fu) /caterpillar machine/ Mochini o moholohadi. Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo. mohoo). dikgofu/ (sheb. Kgweetsa. /bon. (bap. ho heletsa. dikgwerekgwere). Kgoechiso (kgwe-chi-saw) /sending back. chechello morao. /bon. (bap. Kgoechisa (kgwe-chi-sa) /send back/ Ketsiso ya ho kgoecha: ho isa morao. ho etsa hore ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe. ho etsa hore ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe. Hareng). sebaka seo ho ka kgoechellang ho sona.

empa ka lebaka la boemo ba lefu le itseng. Kgohlopo (kgaw-hlaw-paw) /condom/ Sesebedisoa sa rekere se sebedisoang ho thibela tshoaetsano ya mahloko a ho bokana le ho thibela pelehi. dikgohlopo/. mokgohlela). felonious/ Hoa ketso kapa ketsahalo: e. ya diketso tse mpe haholo. Rekere e sebedisoang ka ho kengoa komeng ho thibela mafu a thobaloano le phamokate. dikgohlo/ (bap. e diketso tse mpe. ketso ya ntho tse mpe. Kgohletsa (kgo-hle-tsa) // Ho kenya katiba e kgolo hloohong. Kgohlahala (kgaw-hla-ha-la) /ruthless. /bon. ho kgafola moya le sekgohlela ntle le ho rera. ho fata ka ho sebedisa mochini o joalo. Kgohlahatsa (kgaw-hla-ha-tsa) /to make ruthless/ Ketsiso ya ho kgohlahala: ho etsa hore motho a kgohlahale. unauthorised. Kgohlela (kgo-hle-la) /cough/ Ho ntsha moya ka thata ka baka la bokudi bo itseng bo amang matshoafo. Kgohlahalo (kgaw-hla-ha-law) /ruthlessness. Kgohlopo (kgu-hlu-paw) /vigorous shake/ Ketso ya ho kgohlopa: ho tsitsinya ha bohloko ka tsela e hlokang bonolo. E sa dumelloang. Eo eseng molaong. Kgohlahetse (kgaw-hla-he-tse) /bad. o thata. ho apara seaparo se seholo hofeta monga sona. e mpe. Kgohlediso (kgo-hle-di-saw) /causing a cough/ Ketso ya ho kgohledisa: ho baka hore ntho kapa motho a kgohlele. Kgohledisoa (kgo-hle-di-sa) // Boetsuwa ba ho kgohlela. Kgohlahatso (kgaw-hla-hats-aw) /ruthlessness/ Ketso ya ho kgohlahatsa kapa ho etsisa motho kapa ntho ketso tse mpe tse sa batlahaleng. kapa ya etsang ho sa lokang. 209 . Kgohletso (kgo-hle-tso) // Ketso ya ho kgohletsa: kaparo ya katiba kapa seaparo se seholo hofeta hlooho ya monga sona. /bon. kgehlepetsa). kgopo). Kgohletse (kgo-hle-tse) /coughed/ Bokgale ba ho kgohlela. mokgokgothoane. boitshoaro bo sa lokang. dubious/ Hoa boemo le sebopeho sa motho: ya mobe ka pelo. selomo). ya sa lokang hohang. Kgohloana (kgo-hlwa-na) /ring like seeds decoration/ Mofuta wa mokgabiso wa batho ba batshehadi o entsoeng ka dikaroloana tsa dithotse tse fapaneng. Kgohlopa (kgu-hlu-pa) /to shake vigorously/ Ho tsitsinya ha bohloko ka tsela e hlokang bonolo kapa qenehelo. ruthless. inhumane/ E sa lokang pelong. (bap. ho hobe le ho sa lokang. Tlh. Ho baka mokgohlela. (bap. oo hangata o sebedisoang ke badisana kapa batho ba sebetsang mosebetsi o moholo kapa o thata. Pako ya mokgohlela. (bap. Tsitsinyo e hlokang qenehelo. a etse diketso tse sa lokang kapa tse mpe. callous. Mokgoa le tloaelo ya ho baka hore emong a be pelompe. Kgohlo (kgaw-hlaw) /goch/ Sebaka sa thaba moo ho nang le bophahamo bo boholo ba mafika. Boemo ba ho ntsha moya le sekgohlela ka molomo ka baka la bokudi. ya boitshoaro bo bobe haholo. dilomo le matsatsa a malelele. Kgohlelo (kgo-hle-law) /coughing/ Ketso ya ho kgohlela kapa ho kgafola moya ka baka la bokudi bo amang matshoafo kapa ho tshoaroa ke sefuba. Mantsoe “kgofula” le “kgofola” a na le meelelo e tshoanang.209 Kgofula (kgo-fu-la) /of caterpillar: to crate/ Ho epa kapa ho cheka ka ho sebedisa kgofu. Kgohledisa (kgo-hle-di-sa) /cause to cough/ Ketsiso ya ho kgohlela: ho etsa hore motho a kgohlele. callousness/ Ketso ya ho kgohlahala: mokgoa wa bopelompe. Kgohlopo (kgaw-hlaw-paw) /boot/ Mofuta wa seeta se fihlang tlasa mangole. Kgohlahetse (kgaw-hla-he-tse) /illicit.

khoho-noka). sekgohola). nama ya seruuwa sa lapeng se nang le mapheo le masiba. (bap. Kgoholo (kgu-hu-law) /erosion/ Ketso ya ho kgohola kapa ho hohola: boemo ba sekgohola. /bon. e nang le mapheo le masipa empa e sa fofe. (bap. Maikgohomoso/. dikgoiti/. e tshoeu bo kopaneng le mapheo a matsho. dikgohotsadira. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. (mm. e mahlo a manyane. (bap. e masiba a matsho a kopantseng le bosootho bo nang le methoaela ya bosweu. khoho-ea-lira). e mokobolo o mosehla le nko e kgubedu kapa kgubetsoana. Dikgoholeho/ (mm. tsuonyana. 210 . Kgohonoka (kgo-ho-nu-ka) (Khohonoka) /Moorhen/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo dinokeng kapa dibakeng tse nang le metsi. (mm. KGOHONOKA (KHOHONOKA) Kgoiti (kgwi-ti) /mole/ Phoofotsoana seka tadi.210 Kgoho (kgu-hu) /fowl/ Mofuta wa nonyana ya hae e ruuwang. kuko ya mobu ka metsi kapa sefefo. /bon. Hohola. ho etsa ntho bakeng sa bowena ha ho rata wena ntle le ho nahanela ba bang. KGOHO Kgoho (kgu-hu) /chicken/ Nama ya nonyana ya hae. e ratang dibaka tse metsi. e akgang mokoko. mokoko. /bon. e phelang tlasa mobu. Kgohomosa (kgu-hu-mu-sa) /egocentric/ Ho etsa diketso tse bontshang ho nahana ka bowena feela. Kgoholeho (kgu-hu-le-haw) /soil erosion/ Ketso ya ho hoholeha: ho tsamaya hoa mobu le metsi nakong tsa dipula. ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. ikgohomosa). Kgohomoso (kgu-hu-mu-so) /egocetricity/ Ketso ya ho kgohomosa: boemo ba ho etsa diketso tse bontshang ho nahana ka bowena feela. seagull/ Mofuta wa nonyana e atileng lefatshe ka bophara. Mael. Ho etsa ntho e hlokang thuso. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona: motho o bontsha seo a se entseng ka dipuo. le ho etsa mekoti e mengata. Khoholeho). Kgohola (kgu-hu-la) /erode/ Hoa mobu: ho nkoa ke metsi kapa moya nakong tsa pula ya sekgohola le moya o mongata. ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. dikgoho/ (bap. Seruuwa). /bon. Kgoholeha (kgu-hu-le-ha) /erodible/ Ketsahalo ya ho hohola: e nkuwang ke metsi kapa moya nakong tsa dipula tse ngata. dikgohonoka/. tlasa mobu. e diphaposi. e mapheo a malelele. /bon. (bap. sethole le tsuonyana. sethole) (sheb. Hoholeha). Kgohoadira (kgo-ho-ya-di-ra) /Spotted Thick-knee. Mael. nonyana ya lapeng e ruuwang. kgohotsadira/. ho etsa ntho bakeng sa bowena ha ho rata wena ntle le ho nahanela ba bang. Kgoholeho). kgohoya-dira. /bon.

Tsholla. Kgokanaphiri (kgu-ka-nap-hi-ri) /unity/ Boemo ba ho etsa dintho ka sehlopha. Dikgola/. Kgokgotho (kgu-kgut-haw) /emptying/ Ketso ya ho kgokgotha: ho ntsha kaofela. Khoitinyane) Kgoka (kgu-ka) /bore. Kgokong (kgo-ko-ng) /blue wildebeest/ Mofuta wa kgama e putsoahadi e tholahalang haholo Afrika. mokotleng kapa setshelong. ho utloisa pelo bohloko ka ho phehella ho etsa ketso e itseng kgafetsa ho moetsuwa. ho nka ka letsoho ntho tse ngata tse nyane fatshe. seka lenaka. (bap. /bon. ka pitseng. 0/ (bap. ka pitseng. mokotleng kapa setshelong. Kgokeho (kgo-ke-haw) // Ketso ya ho kgokeha: ho teneha kapa ho tenoa. kholeho). ntho eo eseng metsi. ho dumellana le thero ya bodumedi e itseng. /bon. bokgoba) (mm. ho hula kapa ho theola tholoana hodima sefate bakeng sa ho ja. (bap. Kgoitinyana (kgwe-tin-ya-na) /Little Bittern/ Mofuta wa nonyana e nyane e mokobolo o molelele le molala o mokgutshoane. e fumanoang haholo mehlakeng kapa bakeng tse nang le joang bo boholo. Kgolo (kgu-lu) /big/ E sebopeho se setenya. Kgola (//) /hoof/ Bohato ba leoto la phoofolo le thata. Kgokahane (kgu-ka-ha-ni) /coherent/ E nang le ponahalo kapa boemo ba kopanyo kapa kgokahanyo. (bap. thonaka). ho utloisa bohloko ka diketso tse tenang. Kgokahanyoa (kgu-ka-han-yoa) // Boetsuwa ba ho kgokahanya. Kgokahantsoe (kgu-ka-hants-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgokahanya. tumellano ya batho ba bangata. (bap. Kgokolotso (kgu-ku-luts-aw) /collective picking up/ Ketso ya ho kgokolotsa: ho nka matlakala kapa dithole fatshe. dikgokahanyo/. cohesion/ Ketso ya ho kgokahanya: mokgoa wa kopanyo ka ho etsa ntho tse fapaneng ntho e le nngwe. Kgoitimohlaka (kgwi-ti-mo-hla-ka) /Eurasian Bittern/ Mofuta wa Nonyana e kgolo e masiba a masootho bo maroboko. e imelang ka lebaka la botenya kapa bophara. dikgokong/ Kgola (kgu-la) /to harvest fruits/ Ho nka tholoana sefateng. /bon. Dikgoitimohlaka/ (mm. faith/ Ketso ya ho kgoloa: ho ba le tumelo ya. Kgokolotsa (kgu-ku-lu-tsa) /pick up from ground/ Ho nka matlakala kapa dithole fatshe.211 Kgoiti (//) /arable land/ Naha e mobu o motle bakeng sa temo ya dijalo. marematlou). Kgokeha (kgu-ke-ha) // Ketsahalo ya ho kgoka: ho teneha kapa ho tenoa. /bon. /bon. e bokahodimo (mokokotlo) bo mmala o motsho le mapheo a nang le matheba a masweu ha e tshehadi e ka ba le mmala o mosoothoana. ntho eo eseng metsi. dikgoiti/. Kgokgotha (kgu-kgut-ha) /to empty/ Ho ntsha kaofela. Kgokahanya (kgu-ka-han-ya) /cohere/ Ho kopanya ka ho etsa ntho e le nngwe. (bap. 211 . kopanyo). ho ba ditlamong kapa ntloanatshoana. kopano. ho ba lekgoba. phophotha). sebaka sa mobu o nonneng bakeng sa ho jala le ho lema. /bon. Ho kotula ditholoana sefateng. Kgokahanyo (kgu-ka-han-yaw) /coherence. Katametso ya ntho tse ngata e bakang bommoho. annoy/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tenehe ka ho etsa diketso tse tenang. ho nka ditholoana sefateng. e phelang ka ho ja ditlhaphi. ho etsa kopano ya ntho tse ngata ka ho atametsa mmoho haholo. dinqanqana le diphoofotsoana tse ding tsa metsing. e tletseng sebaka. (bap. ho nka ka letsoho ntho tse ngata tse nyane fatshe. Dikgoitinyana/. Khoiti-mohlaka). Kgolo (kgu-law) /harvest of fruits/ Ketsoya ho kgola: ho tlhotlhora ditholoana sefateng. /bon. tumelo). kopanya). (mm. se sephara kapa e nang le chebahalo e phahameng. e kapa tse atamelaneng mmoho. Kgoleho (kgu-le-haw) /bondage/ Ketso ya ho holeha: boemo ba ho ba motshoaruwa. ho utloisa bohloko ka diketso tse tenang. Kgolo (kgaw-law) /believe.

Kgomo ha e fuleloe: ha ho ditshenyehelo ho ruwa kgomo. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. Mael. qamathelo. Kgomo ya lebese ha e itsoale: hangata ngoana ha a futse motsoadi. kgoakgoathelo). Kgomathetso (kgu-mat-he-tso) /welding. (bap. kgoakgoathela. kgala.212 Kgoloa (kgaw-lwa) /to believe/ Ho dumela thero ya lentsoe kapa seo Modimo a se bolelang. e maoto a mane. Kgolokgotheho (kgu-lu-kgu-te-haw) /stumbling/ Ketso ya ho kgolokgotheha: thekeselo e bakoang ke thelliso kapa khako. o keke o fuwa feela ntle le ho sebetsa. motho ka dipuo: motho o tshoaroa ka dipuo tsa hae ho seo a se entseng. Ha le fete kgomo le je motho: kgomo e ka teloa ya neheloa bakeng sa ho lopolla motho. lekgala) (mm. kganathela). Kgomathela (kgu-mat-he-la) /adhesive/ E mamarelang ha e thetsana le ntho enngwe: eo boemo ba yona bo bakang ho tshoarana ka ho mamarela ntle le ho tloha ha bobebe. Mael. Kgomo (kgo-mu) /cattle/ Enngwe ya diphoofolo tsa hae. mamareloa). cheseletso). Kgomo e tshoaroa ka dinaka. Ho boka dikgomo: ho dumedisa. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. /bon. kgopjoa). Makgolokoe/ (bap. Mael. dikgomo/ Mael. e ruuwang. Mael. Mael. glue/ Ho kopanya mmoho ka tsela e itseng. (bap. ho tshepa hore se buuwang se tla etsahala. Lepotlapotla le ja podi. KGOMO 212 . qamathela. kapa ho wela. e kgonang le ho phela naheng ka nako tse ding. lesisitheho le ja kgomo: ho se potlakele dintho ho tlisa katleho. Ho opa kgomo lenaka: ho bua se nepahetseng kapa se utloahalang. Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao. mamarela. Kgomo ya boroko: motho ya botsoa haholo. /bon. binding/ Ketso ya ho kgomathetsa kapa ho kopanya mmoho dintho tse itseng. Ha ho kgomo ya boroko: ha ho motho ya dumelletsoeng ho ja feela ntle le ho sebetsa. DIKGOMO. Lekgoloa). Lebitla la kgomo ke molomo: kgomo ha e shoele ha e patoe lebitleng empa e ya jewa. Kgolokgotho (kgu-lu-kgu-thaw) /dripping/ Ketso ya ho kgolokgotha: boemo ba ho batla ho wela. Kgomo ha enye bolokoe kaofela: motho ha a tlameha ho bua makunutu le ditaba tsohle tsa hae. Ho hokahanya ntho tse pedi kapa tse fetang moo. Mael. Mael. Kgomo ha di na motloha pele: katleho ha e bakoe ke ho ba wa pele. Mael. (bap. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. (bap. Kgopa. Mael. kapa ho wela. weld. ho dumellana le se ngotsoeng bukeng ya bibele. Mael. e manaka kapa e chitjana le mohatla. haholo tshepe. Kgolokgotheha (kgu-lu-kgu-te-ha) /stumble/ Ho thekesela ka baka la ho hakoa. (bap. Ho ba modumedi. (bap. Kgomathelo (kgu-mat-he-law) /adhesiveness. Kgolokgotha (kgu-lu-kgu-tha) /drip/ Ho batla ho wela. Kgomathetse (kgu-ma-the-tse) /attached. Kgomatheloa (kgu-mat-he-lwa) // Boetsuwa ba ho kgomathela. Tahlehelo ya motsamao ka lebaka la ho kgopjoa ke ntho e fatshe. joined/ Bokgale ba ho kgomathetsa. adhesion/ Ketso ya ho kgomathela: ho mamarela ka mora ho thetsana le ntho e itseng. Mael. Kgolokoe (kgu-lu-kwe) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e jewang. Lekholokoe). Kgomathetsa (kgu-mat-he-tsa) /adhere. bind. ho kgopjoa kapa ho thellisoa ke ntho eitseng. Mael. Sekgomathetsi. Sekgoba. e tsamayang ka lekeke. e maoto a tsheletseng a hlabang.

213 . ho hema ho bakoang ke ho se robale hantle kapa ke lefu le itseng la mmopo. (bap. Mael. Kgonathile (kgu-nat-hi-le) /budgeted/ Bokgale ba ho kgonatha. lekgonatha. qoqotho le mmetso. kgunu). ho itokisetsa ho reka thepa ntle le ho lefa hofeta chelete e teng. qoqotho le mmetso. ho hema ho bakoang ke ho se robale hantle kapa ke lefu le itseng la mmopo. ho itokisetsa ho reka thepa ntle le ho lefa hofeta chelete e teng. bokgoni). Kgonya (kgon-ya) /roar. Ha o qala ho sebetsa o tlameha ho kgonatha pele o fumana moputso wa hao. Kgonahatsa (kgaw-na-ha-tsa) /make possible/ Ho etsa hore tabatabelo e batloang e phethahale ka tsela e itseng. Kgongwana (kgo-ng-wa-na) (khongoana) /deceived/ Boemo bo fosahetseng bo bakang hore motho a itebale. Kgono (kgaw-naw) /snoring/ Ketso ya ho kgona: ho hema ka thata. Phethiso ya se batloang. Bongata ba batho ba batsho ha ba na nako ya ho kgonatha joalo ka makgowa. Bokgoni). Boitebalo). Kgonatha (kgu-nat-ha) /to budget/ Ho sebedisa chelete ka ho lekanya se tlamehang ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng. poloko).213 Kgomo (//) /beef/ Nama ya phoofolo e joalo. ka molomo. (bap. Ho ya le kgongoana hodimo: ho itebala kapa ho lebala kotsi e kannang ya etsahala ka ho se natse kapa ho lebala. bokgoni). borokong. Kgono (kgaw-naw) /ableness/ Ketso ya ho kgona kapa ho bontsha bokgoni: ho tseba ho etsa ntho e itseng hantle. Kgono (kgu-nu) /pumkin handle/ Mohele wa mokopu. Ho bontsha tsebo kapa boqhetseke ba ho etsa ntho e itseng. (bap. dikgono/ Tlh. phihlello ya monyetla kapa ketso e batlong ho phethahatsoa. moo/ Ho lla hoa poho ya kgomo. (mm. /bon. kgong). (bap. seo se ka fihlelloang kapa seo se ka etsahalang ntle le bothata. Mohl. Kgonatho (kgu-nat-ha) /budget/ Ketso ya ho kgonatha: tshebediso ya chelete ka ho lekanya se tlamehang ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng. Kgonahalo (kgaw-na-ha-law) /possibility/ Ketso ya ho kgonahala ho etsa hore boemo bo itseng bo etsahale ntle le bothata. bokgonatha. sello sa kgomo e tona e itokisetsang ho loana le dipoho tse ding. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “kgono” hofeta “kgong” le ha ho na le batho ba sebedisang lentsoe “kgong” dibakeng tse ding tsa Basotho. (bap. boloka). Kgong (kgo-ng) // (sheb. Kgona (kgaw-na) /snore/ Ho hema ka thata. Kgona (//) /able. Kgonahatsoa (kgaw-na-hats-wa) /achieved/ Boetsuwa ba ho kgonahatsa. Kgonahatso (kgaw-na-ha-tso) /possibility making/ Ketso ya ho kgonahatsa: ho etsa hore tabatabelo e batloang e phethahale ka tsela e itseng. (bap. Kgonahetse (kgaw-na-he-tse) // Bokgale ba ho kgonahatsa. (bap. Ho bontsha tsebo kapa boqhetseke ba ntho e itseng. borokong. Ho phethisa se batloang. ka molomo. Kgono bakeng sa tshebediso). Kgonahala (kgaw-na-ha-la) /possible/ Hoa boemo: boo holeng bobebe ho bo fihlella kapa ho bo phetha. capable/ Ho tseba ho etsa ntho e itseng.

e diketso tse hlaha. ketso ya ho kgopama kapa ho hloka mohau le lerato. (bap. /bon. ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho emong. Kgopi e rahoa ke monono: motho ya hlokang teboho kapa ya nyedisang mothusi wa hae. Bokgopo) Mohl. Kgopeho (kgu-pe-haw) /infuriation. Kgopja (kgup-ja) /stumble. Kgopane (kgaw-pa-ni) /body dirt/ Tshila ya mmele. e hlokang mohau le lerato. Mael. e hlahisang le ho bontsha tlhokeho ya setsoalle. ditshila tse fumanoang mmeleng wa motho ya sa toleng kapa ya tshabang metsi. ho hloka mohau. exasperation/ Ketso ya ho kgopisa: ho etsa hore motho a kgene. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. seka leballo. (bap. ponahalo ya lehloyo ka diketso kgahlanong le. Kgopamelo (kgu-pa-me-law) /cruelty against/ Ketso ya ho kgopamela: pontsho ya bokgopo kgahlanong le. /bon. bofutsana. Kgopi (kgo-pi) /grasshopper/ Mofuta wa tsie e hlooho e kgolo ya naheng. dash/ Boetsuwa ba ho kgopa. Makgopo/. /bon. ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho emong. (bap. hlahafela). ho utloisa bohloko ka diketso kapa dipuo. ho lesa botho kapa mohau kgahlanong le. kgopisa). ho ba pelompe. (bap. Kgopo (kgaw-paw) /cruel/ E pelompe. hlabehisa). kgolokgotheha). (bap. bonyane kapa bohlale ba hae. kapa ho wela. Bohloko ba maikutlo. Kgopiso (kgo-pi-saw) /infuriation. Kgopamo (kgu-pa-maw) /cruelty/ Boemo ba ho ba kgopo. ho hlokisa monate pelong. Kgopisa (kgu-pi-sa) /infuriate/ Ho etsa hore motho a kgene. dikgopi/ (bap. Kgopjo (kgup-jaw) /stumbling. ebile e jewa joalo ka nama. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui. Kgopeha (kgu-pe-ha) /infuriated/ Ho utloa bohloko ka baka la ho kgentshoa. Kgopo (kgu-paw) /rib/ Lesapo.214 Kgonyo (kgon-yaw) /roaring. Kgopamisitsoe (kgu-pa-mi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgopama Kgopamiso (kgu-pa-mi-so) /causing cruelty/ Ketso ya ho kgopamisa: ho etsa hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau. kgentsha. dashing/ Ketso ya ho kgopja. le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. Kgopamisoa (kgu-pa-mi-swa) // Boetsuwa ba ho kgopama. Batho ba ditoropong ba na le kgopamo e kgolo kgahlanong le diphoofolo. Kgopamela (kgu-pa-me-la) /to be cruel against/ Ketsetso ya ho kgopama: ho etsetsa bokgopo kgahlanong le. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. Kgopamile (kgu-pa-mi-le) /cruel/ Ketsahalo ya ho kgopama: e bontshang bokgopo kapa kgopamo. Kgopjoa (kgup-jwa) /dripped/ Boetsuwa ba ho kgopa: ho ba boemong ba ho wiswa kapa ho batla ho wela. tsie). dikgopane/ Kgopeha (kgo-pe-ha) /dripping/ Ketsahalo ya ho kgopa: e batlang ho diwa ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe ka leoto. Kgopama (kgu-pa-ma) /to be cruel/ Ho bontsha bokgopo. Leleng la masapo a tshireletsang 214 . ho se be le kgauhelo kapa kutloelo bohloko. boholo. (bap. ho utloisa bohloko ka diketso kapa dipuo. Mael. fury/ Ketso ya ho kgopeha: ho utloa bohloko ka baka la ho kgentshoa. mooing/ Sello sa kgomo ya poho. Rora) Kgopa (kgo-pa) /drip/ Ho batla ho wela. sello sa kgomo e tona e itokisetsang ho loana le dipoho tse ding. lerutle. Kgopeho (kgo-pe-haw) // Ketso ya ho kgopeha: thulano le lejoe ka leoto. ho hlokisa monate pelong. Kgolokgotha. Kgopamisa (kgu-pa-mi-sa) /to cause to be cruel/ Ketsiso ya ho kgopama: ho etsa hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau. e sa utloeleng bohloko.

Lekgalo). Kgotha (kgut-ha) /scrape/ Ho tlosa joang kapa ditlamatlama tse ka hodima mobu. ho etsa setshoantsho bokong kapa kelellong. phutuho kapa tlhaselo ka potlako e kgolo. Hangata Basotho ba Borwa ba sebedisa lentsoe “morena” bakeng sa “kgosi”. /bon. phutuho kapa tlhaselo ka potlako e kgolo. Khoroana). Mael. Kgoshane (kgo-sha-ne)(khoshane) /bad mouth smell/ Ho bohla kgoshane: ho ba le monko o mobe. recall/ Ketso ya ho hopola: ho tlisa monahanong le maikutlong. ngoana wa morena e motona. Kelello) Kgopotso (kgu-pu-tso) (khopotso) /reminder. /bon. Kgora (kgu-ra) /abundance/ Boteng ba dijo tse ngata. Dikgoroana/ (mm. Leebakgoroana. Morena. 215 . le setono sa masiba a motsu haholo. /bon. kgirila. hanghang. ngoana boreneng kapa ya tsoaletsoeng moreneng e motshehadi. nala) Kgoro (kgaw-raw) /outlet/ Sebaka seo ho tsuwang ho sona sehlabeng kapa thabeng. (bap. Kgosi (kgo-si) /king/ Ntata kgosana le kgosatsana. (bap. Kgorula (kgaw-ru-la) /last born/ Ngoana ho fela lapeng. Puke). /bon. Kgorohetsoe (kgu-ru-he-tswe) /attacked/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgorohela. Dikgoroana/ (bap. /bon. ho futuha kapa ho hlasela ka potlako e kgolo. /bon. tlhokahalo ya tlala. Bokgorula/ (bap. boteng ba chai masimong. motho eo eleng wa ho qetela ka tlhaho baneng babo. bosio ba bofume. Kgoroana (kgu-rwa-na) /pigeon/ Mofuta wa nonyana ya leloko la letsibana. motho ya okametseng ka borena e motona. leeba) (sheb. ngoana boreneng kapa ya tsoaletsoeng moreneng e motona. o bohale o hlahang molomong. Makgosatsana/. sehopotso). kgofula. (mm.215 dikahare tsa mmele le bonahalang haholo nqa ya sefuba. Dikgora/ (bap. Makgosana/ Kgosatsana (kgo-sa-tsa-na) /princess/ Moradi wa morena kapa mofumahadi. Makgopo. presumption/ Ketso ya ho akanya kapa ho lekanya ka ho nahana hore ketso kapa ketsahalo e ka tsela e itseng empa ho se joalo. tsela etsoang hara thaba kapa dilomo. Kgoroheloa (kgu-ru-he-lwa) /attacked/ Boetsuwa ba ho kgorohela. kguruha). ho futuha kapa ho hlasela ka potlako e kgolo. /bon. Dikgoro/ (bap. Kgosana (kgo-sa-na) /prince/ Mora wa morena. morenana) /bon. haholo ka mora ho bohla. Kgorohela (kgu-ru-he-la) /to attack suddenly/ Ho futuha kapelenyana. Kgopolo (kgu-pu-law) /remembrance. Empa ha e le “kgosana” le “kgosatsana” ba di sebedisa nako e ngata. (bap. Kgoroana (kgu-rwa-na) // Kgoro e nyane. ho fedisa lehola ka mohoma kapa kgarafu. hanghang. dikgopotso/ (bap. /bon. mehopolo/ (mm. matsibolo). motho e motona ya laolang naha kapa motse. Kgorohelo (kgu-ru-he-law) /sudden attack/ Ketso ya ho kgorohela: phutuhelo kapelenyana. Kgopolo (//) /assumption. Ho ya ka makgoro ha se ho lahlana: ho arohana ha ho bolele hore batho ba keke ba hlola ba kopana hape. Kgorohetse (kgu-ru-he-tse) /attacked/ Bokgale ba ho kgorohela. dikgopo/. Dinonyana) Kgoroha (kgu-ru-ha) /attack suddenly/ Ho futuha kapelenyana. lehlakoreng la pelo le matshoafo. kgofola). reminding/ Ketso ya ho hopotsa: ho etsa hore monahano o tshiretseng kelellong o kgutle. eo hangata e tholahalang naheng hofeta pela hae. e hlooho e nyane. (bap. Kgoroho (kgu-ru-haw) /sudden attack/ Ketso ya ho kgoroha: phutuhelo kapelenyana. monna mofumahadi. Dikgopolo. ngoana morena le mofumahadi e motshehadi. /bon. /bon. Khopolo). Makgosi/ Tlh.

ho bua puo e etsang hore motho a nke mohato kapa bohato. Mohl. Keneng o kgotha mosetsana eo! Tlohela ho nkgotha hle monna! Kgothala (kgut-ha-la) /encouraged. Mohl. dilligent/ E bontshang kgothatso: ya sebetsang ka tsela e bontshang morolo ka mora ho joetsoa ditaba tse monate kapa tse kgothatsang. Tlh. khothalo). Kgotholo (kgut-hu-law) /detachment/ Ketso ya ho kgothola kapa ho ntsha ntho e itseng ho enngwe. Ho ntsha poone seqong sa yona. Kgothometseho (kgut-hu-me-tse-haw) // Ketso ya ho kgothometseha: ho sututseha ntle le ho sututsoa. consoled/ Boetsuwa ba ho kgothatsa. ho tlosa ntho e mamaretseng ka tsela e itseng. ka mora bothata. ho ba le sepheo se sa tsitsinyeheng sa ho fihlella boemo bo itseng le ha ho le thata. inspire/ Ho bua mantsoe a monate ho motho ya mahlomoleng kapa ya lahlehetsoeng. 216 . Kgothetse (kgo-the-tse) /inspired. Kgothatsa (kgut-ha-tsa) /console. Matla a pelo le maikutlo. Kgothatsoa (kgu-tha-tswa) /encouraged. Kgothomeditse (kgut-hu-me-di-tse) // Bokgale ba ho kgothometsa. Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao ka baka la ho kgopjoa. ho bebofaletsa bohloko ba pelo kapa moya ka dipuo kapa mantsoe a thobang maikutlo. Ke eo motho a fihla a re kgotho monyako a sa kokota le ho kokota. O keke wa kgothola mabele mmokong. Kgothaletso (kgut-ha-le-tso) /encouragement. ho bua mantsoe a monate ho motho ya tsietsing. Kgothometseha (kgut-hu-me-tse-ha) // Ketsahalo ya ho kgothometsa: ho sututseha ntle le ho sututsoa. Lentsoe “kgotho” le tsoa ho leetsi “kgothometsa” eleng ho tsamaya kapa ho kena ka ho kgothometseha. ho tlosa ntho e mamaretseng ka tsela e itseng. (mm. Tahlehelo ya taolo ya motsamao ka baka la ho kgopjoa. mokgoa wa ho ba le matla a ho etsa se itseng ntle le letsoalo kapa ho nyahama. Ho ba makgatheng a ho batla ho wela. Kgothaletsa (kgut-ha-le-tsa) /encourage/ Ho susumetsa ho etsa ketso e itseng. ho ba le sepheo se sa tsitsinyeheng sa ho fihlella boemo bo itseng le ha ho le thata kapa ho sa kgonahale. Ho tlosa poone seqong sa yona. Kgothometso (kgut-hu-me-tso) // Ketso ya ho kgothometsa: tshututso ka sepheo sa ho diela. sebete). inspirited. inspiration/ Ketso ya ho kgothaletsa: ho susumetsa ho etsa ketso e itseng. Kgotho (kgut-hu)/exclamation: sudden entering/ Lekgotsa le supang kapa le bontshang ho kena monyako ka ho kgothometseha hanghang. Mohl. Kgothatso (kgut-hats-aw) /consolation. Kgothomeditsoe (kgut-hu-me-di-tswe) // Boetsuwa ba ho kgothometsa. Kgothallo (kgut-hal-law) /persistance/ Ketso ya ho kgothalla: ho latella ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata.216 Kgotha (kgaw-tha) /to touch with/ Ho thetsa ka ntho e itseng ka tsela e tenang ya etsoang joalo. (bap. inspiration/ Ketso ya ho kgothatsa: ho bua matsoe a monate ho motho ya mahlomoleng kapa ya lahlehetsoeng. Kgothometsa (kgut-hu-me-tsa) // Ho sututsa ka sepheo sa ho diela. Tem. Kgothola (kgut-hu-la) /detach/ Ho ntsha ntho e itseng ho enngwe. Thoso). ho bua puo e etsang hore motho a nke mohato. (bap. empa o ka a pola. Batho ba bangata ba kgetha lentsoe “thoso” hofeta “kgotho”. Kgothalo (kgu-tha-law) /courage/ Boemo kapa ketso ya ho kgothala: ho tsoelapele ntle le tshabo. ho fumana matla a ho tsoelapele ka ho fuwa mantsoe a monate. Ho ba boemong ba ho batla ho wela. inspire/ Ho ba boemong ba tshutshumetso: ho thola morolo wa ho etsa ketso e itseng. ya hara tsietsi. Kgothalla (kgut-hal-la) /persist/ Ho latella ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. ho bebofaletsa bohloko ba pelo kapa moya ka dipuo kapa mantsoe a thobang. Rona re qetile ho kgothola poone seqong.

Kgotsong!/ (bap. ho bua ka ho hoeletsa ka baka la ho kgalema kapa ho tshoha. qaka. Mael. Kgotsong (kgo-tso-ng!) /greetings all!/ Lentsoe le sebedisoang ho dumedisa batho ba bangata ka nako efe kapa efe. lebodi. Mael. Kgotsa (kgu-tsa) /exclaim/ Ho makala kapa ho makalla ka ho phahamisa lentsoe. fashion/ Mokgoa kapa ketso ya ho etsa dintho ka tsela e sa tloaelehang kapa e bontshang boqhetseke. Kgotsofetse (kgaw-tsaw-fe-tse) /satisfied. Kgotsofatsoa (kgaw-tsaw-fats-wa) // Boetsuwa ba ho kgotsofatsa. Kgotla (kgu-tla) /court. ho ananela sephetho sa ketsahalo kapa puo e hlahisoang. (bap. Pontsho ya moaparo o mocha wa 217 . dumelang). toka. Ho bopa kutloano. 0/. ho kgotlakgotla. Kgoto (kgo-to) /huge home rat/ Mofuta wa tadi e kgolo ya hae. (bap. Kguba (kgu-ba) /style. kapa tumediso e supang hore ha ho komang. Kgothotse (kgu-thu-tse) /detached/ Bokgale ba ho kgothola. boteng ba tshebedisano mmoho le kutloano. (bap. Ho rena hoa toka le phethiso ya molao. happy/ Ho bontsha motlotlo kapa kamohelo ya se tsoa etsahala. Kgotsofatso (kgaw-tsaw-fa-tsaw) /satisfaction/ Ketso ya ho kgotsofatsa: ho etsa hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang. /bon. /bon. Kgotso (kgaw-tsaw) /greetings!/ Tumediso e bontshang hore ntho di lokile. Kgotsofalo (kgaw-tsaw-fa-law) /gratification. Kgotsofala (kgaw-tsaw-fa-la) /content. mamella) Kgotlello (kgo-tlel-law) /perseverence/ Ketso ya ho kgotlella hara mathata ho le boima. Lentsoe lena le sebedisoa ka phetako hangata: Mohl. Kgotlo (kgaw-tlaw) // Ketso ya ho kgotla: phephetso ka ho sunya monoana kapa thupa sethong seseng sa mmele. kananelo ya sephetho sa ketsahalo kapa puo e hlahisoang. Sebopeho sa kgotso. lekgotla). phethahatso ya lerato pakeng tsa sechaba. lekgotsa). gratify/ Ketsetso ya ho kgotsofala: ho etsa hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang. Moro kgotla ha o okoloe: boemo ba ho beha ditaba pepeneneng ntle le ho patoa. dumela!). /bon. (bap. /bon. Kgotso (kgaw-tsaw) (khotso) /peace/ Boteng ba kgutso le tlhokeho ya dintoa. Kgotla (kgu-tla) /men’s meeting place/ Sebaka seo banna kapa batho ba batona ba robang monakedi le ho tshohla ditaba tsa bona teng. tsoelopele ka mosebetsi o itseng le ha ho le boima. Kgotsofatsa (kgaw-tsaw-fa-tsa) /satisfy. tadi. Kgothotsoe (kgu-thu-tswe) /detached/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgothola. Kgotsi (kgo-tsi) /a friend/ Theneketso ya mokgotsi. e mohatla o molelele. Ho phaphatha kgotso: ho etsa hore maemo a be setloaeding mme ho se be le ntoa kapa dikgohlang. ho thabela se buuwang kapa se etsahalang. happiness/ Ketso ya ho kgotsofala: pontsho ya motlotlo le kamohelo ya se etsahalang le se buuwang. mamello). Kgotlella (kgo-tlel-la) /persevere/ Ho tsoela pele ka ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. (bap. Dikgoto/ (bap. Sebaka sa ho rarolla ngangisano. tribunal/ Sebaka kapa moaho moo ho tshoareloang nyewe teng. kgoana). Mael. moaho oo batho ba qosoang ba ahloleloang teng. kgutso). (bap.217 Kgothometsoa (kgut-hu-mets-wa) // Boetsuwa ba ho kgothometsa. kapa dikgohlang. lerata le dipuo. (bap. Tlh. gratified/ Bokgale le ketsahalo ya ho kgotsofatsa: e boemong bo thabetseng sephetho sa ketso kapa ketsahalo. e senyang haholo. Mowa kgotla ha a tsekisoe: ?? Kgotla (kgaw-tla) /provoke/ Ho phephetsa ka ho kenya monoana kapa thupa sethong seseng sa mmele. Makgotla/. kgotha).

(bap. /bon. Kgukgumeditse (kgu-kgu-me-di-tse) /covered/ Bokgale ba ho kgukgumetsa. dikgukgune/ (mm. Kgukgumeditsoe (kgu-kgu-me-di-tswe) /covered/ Boetsuwa ba ho kgukgumetsa. lehae la dikgukguni. Kgukgumetso (kgu-kgu-me-tso) /covering/ Ketso ya ho kgukgumetsa: koahelo ya ntho kapa motho bakeng sa ho pata kapa ho tshireletsa bokantle. Kgukgunne (kgu-kgun-ne) /ambushed/ Bokgale ba ho kgukguna. Kgube (kgu-be) (khube) /Southern Red Bishop/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo bakeng tse metsi tse nang le joang bo boholo. Kgukgumetsa (kgu-kgu-me-tsa) /cover/ Ho koahela ka ntho e itseng hore ntho e se bonoe kapa e se bonahale. Kgubetsoana (kgu-bets-wa-na) /of a female: light redish/ Hoa motho e motshehadi: ya mokgubedu bo hlakileng ka mmala. mapheo le setono se kopantseng masiba a masootho. (mm. sekolopata). “fashion” ka ho le bitsa “feshene” ha Sesotho se na le lentsoe la sona eleng “kguba”. bofubedu). Kgukguneloa (kgu-kgu-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho kgukgunela. Kgukgumetsoa (kgu-kgu-mets-wa) // Boetsuwa ba ho kgukgumetsa. sekgukguni). Dikgube/. ho hlasela ntle le ho bonoa. bokgubedu. Batho babang ba sothofatsa lentsoe. (bap. Kgukgunelo (kgu-kgu-ne-law) /an ambush/ Ketso ya ho kgukgunela: noanyetso ntle le ponahalo. Kgukguna (kgu-kgu-na) /ambuscade. Ho koahela bakeng sa ho tshireletsa kgahlanong le. (bap. /bon. Kgudu (kgu-du) /tortoise/ Mofuta wa sehahabi se kgaketla e thata eo se itshireletsang ka yona nakong tsa kotsi. /bon. (bap. Kgubetsoana (kgu-bets-wa-na) /pink/ Ya mmala wa thunthuru ya sefate sa perekisi. redish/ E mmala wa madi. (bap. se phelang metsing kapa naheng. ho hlasela ntle le ho bonoa. KGUBE (KHUBE) Kgubedu (kgu-be-du) /red. noanyetsa). Thaha-khubelu). e masiba a hlooho a makgubedu. 218 . Kgukgunela (kgu-kgu-ne-la) /ambush/ Ketsetso ya ho kgukguna: ho noanyetsa ntle le ho bonoa. bokgubedu bo sa tlalang kapa bo sa loelang. noanyetso). Kgukgunetse (kgu-kgu-ne-tse) // Bokgale ba ho kgukguna. Thaha-khube. Kgudu. Kgukgune (kgu-kgu-ne) /terrorist habitat or camp/ Sebaka sa sekgukguni: moo ho dulang dikgukguni teng. waylaying/ Ho tsamaya ka ho noanya tlasa ntho e itseng. Khukhune). bokatlase bo botsho. (bap. Kgumama (kgu-ma-ma) /kneel down/ Ho beha lengole kapa mangole fatshe. Dikguba/ Tem. bokgubetsoana). e phelang ka dikokoanyana mmoho le peo. Kgukgunetsoe (kgu-kgu-ne-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgukguna. se tsamayang ka lenama le leholo.218 sejoalejoale. e fumanoang haholo makgabeng pela dinoka.

Kgupa (kgu-pa) (Khupa) /Denham's Bustard/ Mofuta wa Nonyana e kgolo. kutloano ka mora toantshano. ho utloana ka mora ho loantshana. Kgutlelo (kgu-tle-law) /backsliding/ Ketso ya ho kgutlela: poelo mokgoeng le diketsong tse mpe tsa kgale. Thato e fetang tekanyo ya ntho e itseng. ho boelana ka mora qhoebeshano. sesupo sa ho rata tumelo e itseng ya sedumedi. Kgunong (kgu-no-ng) /of a male animal: dark red/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e mmala o mokgubedu bo lefifi. Kgumamela (kgu-ma-me-la) /to worship/ Ketsetso ya ho kgumama: ho rapela Modimo kapa motho ka ho otla ka lengole fatshe. ho rata kapa ho hlompha ntho hofeta tekanyo. Kgumamiso (kgu-ma-mi-saw) /causing to kneel down/ Ketso ya ho kgumamisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a kgumame. Kgutlelo ya Seeiso matekoaneng ha re e rate bohle. Ketsetsano ya ho kgutlela. Kgumametse (kgu-ma-me-tse) /worshiped/ Bokgale ba ho kgumamela. masiba a mokokotlo a masootho. tesediso ya ho anya letsoele. revered/ Boetsuwa ba ho kgumamela. Kgumamela (kgu-ma-me-la)/of war: tough one/ Hoa ntoa: e thata. Mael. Kgumamisa (kga-ma-mi-sa) /cause to kneel down/ Ketsiso ya ho kgumama: ho etsa hore ntho kapa motho a kgumame. Kgunong (kgu-no-ng) /maroon. /bon. ya otlileng ka lengole fatshe. Kgutlela (kgu-tle-la) /backslide/ Ho boela mokgoeng o mobe wa kgale. Kgunoana (kgu-nwa-na) /of a female animal: dark red/ Hoa phoofolo e tshehadi: e mmala o mokgubedu bo lefifi. Ho loana ntoa ya kgumamela: ho loana ntoa e kgolo ka bokgabane. ho lesedisa namane kapa ngoana letsoele. Mohl. o mokgubedu o batlileng o ba mosootho. e masiba a bokatlase le a molala a masweu. ho dumellana ka mora phapang. Kgumameloa (kgu-ma-me-lwa) /worshiped. Kguso (kgu-so) /weaning/ Ketso ya ho kgusa: tlohediso ya ho nyanya letsoele. e boima. e phelang ka dikokonyana mmoho le dithotse tsa dimela. Kgumametsoe (kgu-ma-me-tswe) /worshiped/ Boetsuwa ba ho kgumamela. tumellano ka mora diphapang. Kgutlelana (kgu-tle-la-na) /reconcile/ Ho ba mmoho ka mora ho qoaketsana. Kgutlelano (kgu-tle-la-naw) /reconciliation/ Ketso ya ho kgutlelana: poelano ka mora qhoebeshano. Kgutla (kgu-tla) /return/ Ho boela moo o tsoang teng. KGUPA (KHUPA) Kgusa (kgu-sa) /wean/ Ho etsa hore ngoana kapa namane e tlohele ho anya lebese. Dikgupa/. ho ya morao. dark red/ Hoa mmala: o bokgubedu bo lefifi haholo. le mapheo a maphatshoa. Hobaneng batho ba sebedisang dithethefatsi ba na le kgutlelo? 219 . Kgumamelo (kgu-ma-me-law) /worship/ Ketso ya ho kgumamela: ho beha lengole fatshe bakeng sa borapedi.219 Kgumame (kgu-ma-me) // Bokgale le ketsahalo ya ho kgumama: e kapa ya beileng mangole fatshe. e fumanoang haholo dithoteng tse tletseng joang le dibaka tsa temo. ho lesedisa namane kapa ngoana letsoele.

moaho kapa ntlo ya dikgutsana. Kgutloana (kgu-tlwa-na) /colon/ Letshwao leo ka mora lona le bontshang ho hlalosa lentsoe kapa polelo e tlileng pele ho lona.220 Kgutlisa (kgu-tli-sa) /send back/ Ho etsa hore se adingoeng kapa se kadimiloeng se ye ho monga sona. ho hana ka ho isa ntho e rekiloeng kapa e fanoeng morao. calm/ Ketsiso ya ho kgutsa: ho etsa hore modumo kapa lerata le fele. reject/ Ho isa ntho e sa lokang moo e tsoang teng. /bon. ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana. thola). silent. Ho isa ntho e itseng morao moo e tsoang teng.) (bap. (Bap. Kgutsisa (kgu-tsi-sa) /pacify. ka tsela e kgutshoane kapa ka bokgutshoanyane. Kgutlisetsa (kgu-tli-sa-tsa) /rebuff. feeloana). tse tharo ka mahlakore. /bon. tse bontshang boraro ka sebopeho. decline. Kgutshoanyane (kguts-hwan-ya-ne) /in short. Kgutsiso (kgu-tsi-saw) /pacification/ Ketso ya ho kgutsisa: phediso ya lerata. Kgutshoane (//) /of domestic animal: small/ Phoofolo tsa hae tse nyane joalo ka nku. Kgutsanehisong (kgu-tsa-ne-hi-saw-ng) /orphanage/ Sebaka seo ho dulang dikgutsana teng. 0/. /bon. Ho isa ntho e itseng morao moo e tsoang teng. Mohl. Kgutsanehiso (kgu-tsa-ne-his-aw) /orphanage/ Ketso ya ho kgutsanehisa: ho etsa hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi. makgutsana/. 220 . Lelomolo la ho hlaba kgutshoane kapa kgomo le ho rathola joala bakeng sa ngoana ya lahlehetsoeng ke motsoadi kapa batsoadi. /bon. ho fela hoa sephethephethe le tshubutlellano. modumo o mongata. dikgutsana. Dikgutsanakgudu/ Kgutsanakgutse (kgu-tsa-na-kg-tse) /ultimate orphan/ Motho kapa ngoana ya hlokang batsoadi bohle le ba habo ka botlalo. /bon. Kgutsanakgudu (kgu-tsa-na-kgu-du) /orphan/ Ngoana ya hlokaheletsoeng ke mmae le ntatae. ( : ) Ntja: ke phoofolo ya hae. Mohl. Kgutsanehisa (kgu-tsa-ne-hi-sa) /to orphan/ Ho etsa hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi. ketsiso ya ho kgutla. sephethephethe le tshubutlellano. kgutshoane). Dikgutlotharo/. ka ho akaretsa ditaba ka tsela eo eseng telele. kgutshoanyane). motho ya hlokang mme le ntate. Kgutlo (kgu-tlaw) /full stop/ Letshwao la sebopeho puo le bontshang ho emisa hoa polelo. motho ya hlokang bahabo. Kgutlisoa (kgu-tli-swa) // Boetsuwa ba ho kgutlisa. (. quiet/ Ho thola hoa modumo kapa lerata. briefly/ Ka tsela eo eseng telele haholo. dikgutsanehisong/ Kgutshoane (kguts-hwa-ne) /short/ E hlokang bolele ba mmele. Kgutsana (kgu-tsa-na) /orphan/ Motho ya hlokang motsoadi kapa batsoadi. serapa kapa lentsoe. Kgutlisetso (kgu-tli-se-tso) /reject/ Ketso ya ho kgutlisetsa: ho isa ntho e sa lokang moo e tsoang teng. e hlokang bophahamo ba mmele. (bap. /bon. Dikgutshoane/. Kgutsana (kgu-tsa-na) (ho tlosa kgutsana) /orphan ceremony/ Moetlo wa Basotho wa ho etsa mosebetsi wa bana kapa ngoana ya hlokaheletsoeng ke motsoadi kapa batsoadi. Kgutsa (kgu-tsa) /calm. ho etsa hore sephethephethe le tshubutlellano di emise. Ketsiso ya ho kgutla. ho hana ka ho isa ntho e rekiloeng kapa e fanoeng morao. /bon. ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana. Kgutliso (kgu-tli-saw) /return/ Ketso ya ho kgutlisa: ho etsa hore se adingoeng kapa se kadimiloeng se ye ho monga sona. (bap. kolobe le tse ding tse ruuwang tse hlokang bophahamo kapa mmele o molelele. Dikgutsanakgutse/. podi. Kgutlotharo (kgu-tlaw-tha-ru) /triangle/ E nang le mahlakore a mararo. Kgutlo (//) /the return/ Ketso ya ho kgutla: ho bateng ka mora ho nyamela.

ho nyenyefatsa ditlhaku tsa lentsoe. aftermath/ Ketso ya ho hahlamela: ho ba le tshutshumetso nthong e itseng. Hatsetsa=khatsetso. Kgutso (kgu-tso) /harmony/ Boteng ba kgotso e phethahetseng. silence/ Boteng ba kgotso: tlhokahalo ya lerata. hula=khulo. drawback. Khadiko (kha-di-kaw) /frying. Kgutsufatsa (kgu-tsu-fa-tsa) /abbreviate/ Ho etsa hore lentsoe. habanya=khabanyo. hela=khelo. quitness. Kgutsufalo (kgu-tsu-fa-law) /shortening/ Ketso ya ho kgutsufala: nyenyefatso ya sebopeho sa bolelele le bophahamo. (bap. ho sheba ntle le botio. Se bakang hore motho a se kgone ho etsa se itseng. dikhabeshe/ Khabo (kha-baw) /hurriness. peace. qamaka). habela). /bon. Tem. qekotsa. ho ba le tlhotlholetso. Kgutsufaditse (kgu-tsu-fa-di-tse) /abbreviated/ Bokgale ba ho kgutsufatsa. habela=khabelo. kgotso). Haba=khabo. sephethephethe le tshubutlellano. Kgutsufala (kgu-tsu-fa-la) /shorten/ Ho ba kgutshoane ka sebopeho. e bokantle bo botala le bokahare bo bosoeu. nyenyefatso ya polelo kapa puo e telele. haela=khaello. boemo bo nang le kgotso: bo hlokang morusu kapa bokudi. (bap. Khabeshe (kha-bi-shi) /cabbage/ Mofuta wa moroho o holang ka ho etsa kotola e chitjana. polelo kapa puo e be nyane ka sebopeho. hauhela=khauhelo. Khadikiso (kha-di-ki-so) /scary eye signs/ Ketso ya ho hadikisa: ho sotha mahlo kapa ho se be mahlong ka baka la letsoalo kapa tshabo. Kh (kh) // Sehlongoapele seo hangata se thatafatsang maetsi a qalang ka tlhaku “H” ho a etsa mareho/mabitso. (bap. Khailo (kha-il-aw) /granulation. Khaello (kha-el-law) /inadequacy. Khabeletso (kha-be-le-tso) /hastiness. (bap. (bap. E hlokang lerata. (bap. mabele kapa sejo se itseng ho etsa phofo kapa sejothollo. hiba=khibo. (bap. haste/ Ketso ya ho haba: ho tsamaya ka matjato bakeng sa ho ya bona kapa ho sheba ketsahalo e itseng. (bap. tholo). flaw/ Bofokodi ba motho: se bakang hore motho a hloke matla a ho tshetleha mabaka. hotetsa=khotetso. (bap. Ketso ya ho kgutsa. bofokodi). haella=khaello. Khabanyo (kha-ban-yaw) /slight look/ Ketso ya ho habanya: ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebisisi hantle. braai/ Ketso ya ho hadika: ho besa nama kapa sejo ntle le ho sebedisa metsi kapa ho tshela metsi. Khabelo (kha-be-law) /vegetable cutting/ Ketso ya ho habela: ho poma moroho hore o be dikotoana bakeng sa ho pheha.221 Kgutsitse (kgu-tsi-tse) /calm. grinding/ Ketso ya ho haila: ho sila poone. kgaoletso). /bon. hadima=khadimo. Kgutso (kgu-tso) /calm. hohola=khoholo. ho ba nyane ka bolelele kapa bophahamo. scarcity. Mohl. hofola=khofolo. besa). Dikhadiko/ (bap. modumo. ho tsamaya kapele. haste/ Ketso ya ho habeletsa: ho tsamaya ka potlako. “Kh” e sebedisoa joalo ka “Kg”. quiet. silent/ E boemong ba kgutso. Kgutsufaditsoe (kgu-tsu-fa-di-tswe) /abbreviated/ Boetsuwa ba ho kgutsufatsa. Khahlamelo (kha-hla-me-law) /effect. thundering/ Ketso ya ho hadima: ho bonesa hoa maru nakong tsa dipula tse matla. Kgutsufatso (kgu-tsu-fa-tsaw) /abbreviation/ Nyenyefatso ya ditlhaku tsa mantsoe. hoanta=khoanto. 221 . Kgutsufatsoa (kgu-tsu-fats-wa) // Boetsuwa ba ho kgutsufatsa. hulanya=khulanyo. jj. Ka Sesotho sa naha ya Lesotho. Khaello (kha-el-law) /shortcoming. qekotso. lehadima). Kgahlamelo). ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. insufficiency/ Ketso ya ho haella: ho ba nyane hofeta kamoo ntho e hlokahalang kapa e batloang. letsolo. Khadimo (kha-di-maw) /lightning. kgaoletsa).

222 . roll around/ Ketso ya ho harela: ho pota mmele ohle kapa karolo. Khanello (kha-nel-law) /barring/ Ketso ya ho hanella: Ho dula sebakeng ka ho se batle ho tloha. Khalefo (kha-le-faw) /wrath. (bap. ho hlatsa). mokgoa le tloaelo. Khako (kha-kaw) // Ketso ya ho haka: ho beha letsoho hodima lehetla la motho emong. (bap. resistance/ Ketso ya ho hanyetsa: Ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. (bap. (bap. ho hokela ka thapo kapa ketane. ho noa moriana kapa metsi a nang le moriana ka sepheo sa ho ntsha nyoko kapa ho hlatsoa mala. ho lokisa phoso. Khanyetso (khan-ye-tso) /contradiction. refusal/ Ketso ya ho hana: ho se batle ho etsa ntho e itseng. ho se fane ka tumello. Khapeletso (kha-pe-le-tso) /force. se ka sebedisoang joalo ka moriana wa mala ha se kopantsoe hantle. /bon. (bap. /bon. ho hana ho nka taelo. Khakollo (kha-kul-law) /disconnection/ Ketso ya ho hakolla: ho etsa hore ntho tse kopaneng di lokolohe. hakollo). Khalalelo (kha-la-le-law) /holiness/ Ketso ya ho halalela: boemo ba ho ba le moya o halalelang. sutha kapa ho tsitsinyeha. Tlh. kganyetso). tloaelo le boemo ba ho ba mohanyetsi. kgamakgamane). anger/ Ketso ya ho halefa: bohale bo boholo haholo. tlholo). Khanelo (kha-ne-law) /revoking. sehlopha kapa mokgatlo omong. crawling/ Ketso ya ho hahaba: ho tsamaya ka mpa. kolobetso). (bap. Khalefiso (kha-le-fi-so) /fury/ Ketso ya ho halefisa: ho baka bohale bo boholo. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “khakollo” hofeta “hakollo”. Khamakhamane (kha-ma-kha-ma-ne) /rumex laceolatus/ Semela sa naha. Ho “khapha” le ho “hlatsa” ke mantsoe a mabedi a bontshang ketsahalo tse fapaneng. ho dika ntho e itseng. khama-khamane. Khakollo (kha-kul-law) /correction/ Ketso ya ho hakolla kapa ho thusa ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso. boemo ba diketso tsa semoya. dikhamakhamane/ (mm. ho hosha ka bokatlase ba mmele. Khanyetso (kha-nye-tso) /opposition/ Ketso ya ho hanyetsa: mokgoa wa ho etsa diketso le dipuo tse kgahlanong le motho. mokga. Khano (kha-naw) /denial.222 Khakhabo (kha-kha-baw) /creeping. ho hloka thabo ka ho bua ka bohale. haholo matsoapong kapa dithabeng. triumph/ Ketso ya ho hapa: ho hlola ntoeng. Ho se kgeme mmoho. kgaso). puo. ho nka ka ntoa kapa dikgoka. ho etsa hore motho a kgene haholo. ho etela sebaka kgafetsa kapa nako le nako. kwata). refusal/ Ketso ya ho hanela: Ho thibela motho kapa ntho ho etsa ketso e itseng. coersion/ Ketso ya ho hapeletsa: mokgoa wa ho etsa hore motho emong a etse ketso ntle le boikemisetso. Khalaletso (kha-la-le-tso) /hallowedness/ Ketso ya ho halaletsa: ho etsa motho a halalele. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. ho ba kgahlanong le. Tlh. conquest. ho bua ka ho phahamisa lentsoe ka baka la ho kgena. (bap. ho ba le moya wa Modimo. ho bontsha bosio ba monyaka ka diketso le dipuo tse itseng. Khamo (kha-maw) /milking/ Ketso ya ho hama: ho ntsha lebese letsoeleng. Kharelo (kha-re-law) /wrapping. Khanano (kha-na-naw) /incompatebility/ Ketso ya ho hanana: ho se dumellane ka ketso. Khapo (kha-paw) /victory. ho ba nqa tsohle kapa sebakeng se itseng sa mmele ka ho thatela. dikhapeletso/ Khapha (kha-pha) /to vomit voluntarily/ Ho hlatsa ka maikemisetso. ketsiso ya ho halalela. ho nka ka mahahapa.

Ho etsa papapadi ya dihibo. Khibo (khi-baw) /touch game/ Ketso ya ho hiba: Ho thetsa motho ka letsoho ebe ya thetsang o wa baleha hofihlela le yena a thetsoa. thelefishini kapa lesedinyana. perspiration/ Ketso ya ho hema: Ho ntsha le ho kenya moya ka nko. wela). Khatiso (kha-ti-so) /signature/ Ketso ya ho hatisa: ho ngola ka mongolo o qollang ya ngolang. Kheletso (khi-lets-aw) /demolition/ Ketso ya ho heletsa: Ho dia kapa ho isa fatshe ka sepheo sa ho senya moaho. (bap. reteleho). Kheleho (khi-li-haw) /sliding/ Ketso ya ho heleha: ho wa hoa mobu. Khatsetso (kha-tse-tso) /glaciation. mohoanto). /bon. phefumoloho). Khoatallelo (khwa-tal-le-law) /in persuit of/ Ketso ya ho hoatallela: Ho sala morao ka mokgoa oseng motle. ho isa dibakeng tse ngata tse fapaneng. ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka ho pheta ketso eo. ho tadima se ka morao. hlopa). Khenakheno (khi-na-khi-naw) /meddlesomeness. tloaelo ya ho bua hampe ka mokga o mong ka sepheo sa ho phomella. Ho latella ho phethahatsa boemo bo itseng. (bap. (bap. ho diela moaho fatshe. Khaso (kha-saw) /broadcasting/ Ketso ya ho hasa ditaba: ho phatlalatsa diketsahalo tsa tikoloho ka sealemoya. Khetlo (khe-tlaw) /turning back/ Ketso ya ho hetla: Ho sheba morao. ho hlasela ka ho sebedisa meno a bohale. (bap. Tlh. ho lebisa molala le hlooho morao. Khoanto (khwa-ntaw) /marching/ Ketso ya ho hoanta: motsamao wa batho ba bangata o potlakileng. Khatikelo (khat-hi-ke-law) /severing/ Ketso ya ho hatikela: ho otla ka ho lematsa ha bohloko ka ho hata le ho rahaka. Khasanyo (kha-san-yaw) /dispersal/ Ketso ya ho hasanya: ho isa hohle ka bongata. Motsamao wa masole. Khasakhaso (kha-sa-kha-saw) /propaganda/ Ketso ya ho hasahasa: ho bua hampe ka mokga kapa mokgatlo o itseng ka sepheo sa ho phomellisa mokga wa heno. Khaulo (kha-u-law) /poignance/ Ketso ya ho haula: Ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho. ho bolaya ka ho kopakopanya ditho tsa mmele. selomong. mehoanto/ (bap. (bap. lengopeng kapa letsoapong. mongolo o kgethehileng. Lentsoe le nepehatseng ke “khaso” hofeta “kgaso”. mokgoa wa ho bua hantle ka mokga kapa sehlopha sa heno le ha ho hlokahala bonnete. Khelo (khe-law) /mowing/ Ketso ya ho hela: ho poma joang.223 Kharolo (kha-ru-law) /devouring/ Ketso ya ho harola: ho hlasela ka ho ntsha dinama. Khemeselo (khe-me-se-law) /panting/ Ketso ya ho hemesela: ho hema haholo ka mora ketsahalo e tshosang kapa ka mora ho loana kapa ho matha haholo. irksome/ Ketso ya ho henahena: phetako ya ho hena: tshokodiso ya motho ka ho mo tshoara tshoara ka makgetlo. clemency. majoe kapa mafika thabeng. (bap. sehatsetsi). Motsamao wa batho ba ipelaetsang kapa ba tletlebang. (bap. Khemo (khe-maw) /inhilation. mahlomola). ho bontsha bophelo ka ho phefumoloha. kgaso). ho bakela kutloelo bohloko. ho faola mohloa. Khauhelo (kha-u-he-law) /mitigation. 223 . benumbing/ Ketso ya ho hatsetsa: ho etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele haholo. mercy/ Ketso ya ho hauhela: ho utloela bohloko ka ho etsetsa ketso e itseng. o bontshang boikonko. Khoamiso (khwa-mi-so) /solidification/ Ketso ya ho hoamisa: Ho etsa hore lero kapa mafura a thatafale. (bap. Khoatallo (khwa-tal-law) /persuit/ Ketso ya ho hoatalla: ho latella ka sekgahla. pheteletso).

bophara. ho nyenyefatsa boholo ba ntho. kgopolo bakeng sa tshebediso). rora.224 Khobo (khu-baw) /brink of boiling/ Ketso ya ho hoba: ho ba makgatheng a ho bela hoa metsi.(bap. Khoeletso (khwe-le-tso) (khoelehetso) /yelling. (bap. Khopolo (khu-pu-law) /remembrance/ (sheb. Batho babang ba kgetha ho sebedisa lentsoe “khoeletso” bakeng sa “khoelehetso” ho ya ka dibaka kapa tulo. ho ngola (microsoft word). Khotetso (kho-te-tso) /ignition/ Ketso ya ho hotetsa: Ho etsa hore mollo o tuke. Khomputha (komp-yut-ha) (khomputhara) /computer/ Enngwe ya disebediosa tsa sejoalejoale se akgang ka sefahleho (monitor). ka letsoho kapa ntho e itseng. ho kopanya. 224 . (bap. /bon. ho etsa hore lelakabe le be teng. ho beha dintlha. lakabetso). shouting/ Ketso ya ho hoelehetsa: mokgoa wa ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng. kgolo). pitseng kapa sejaneng. paralysing/ Ketso ya ho holofatsa: Ho etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele. Kholofatso (khaw-law-fa-tso) /disability. botenya kapa bolelele. Diletsa). food ramnants removal/ Ketso ya ho horisa: ho tlosa masalla a dijo. shrivel. (bap. ho etsa modumo wa metsi a batlang ho bela. Khodiso (kho-di-saw) /rearing. ho etsa hore dintho tse itseng di be mmoho tlasa taolo e le nngwe. Khonsarete (khon-sa-re-te) /concert/ (sheb. ho etsa hore ntho e be kgolo. Khoehlo (khwe-hlaw) /hand waving/ Ketso ya ho hoehla: ho phahamisetsa letsoho ka sepheo sa ho dumedisa kapa ho bitsa. /bon. ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng. kapa kelello ka baka la bokudi. toejana (mouse). Khobulo (kho-bu-law) /barking/ Hoa ntja: ketso ya ho hobula: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja. dikhomputara/. kopanyo). ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. dikhomputha. ho nyenyefatsa ka tsela e itseng. ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. setlanyi (keyboard) le bokoana (CPU). Khonyelo (khon-ye-law) /shrinkage/ Ketso ya ho honyela: Ho etsa hore ntho e be nyane ka sebopeho. puruma). ho hopola. microsoft access) le dintho tse ding tse ngata. Khokahanyo (khu-ka-han-yaw) /amalgamation/ Ketso ya ho hokahanya: Ho etsa hore dibaka di kopane. Khonyetso (khon-ye-tso) /contraction. dikhoriana/ (bap. upbringing. le ho tobetsa dikonopo tse ka mahlakoreng. se sebedisoang ho etsa ntho tse ngata ka ho fetisisa seleseng tse kenyeletsang ho hatisa. Timiti bakeng sa tshebediso). shrinkage/ Ketso ya ho honyetsa: ho etsa hore ntho e be nyane. temalo kapa kotsi e itseng ya boko. Khoriana (kho-ri-ana) /accordion/ Seletsa se ratoang ke Basotho haholo se letsoang ka ho sarolla bokahare ba sona bo bakang moya. Khoriso (kho-ri-saw) /effacement. korosetina) (sheb. Tem. raising/ Ketso ya ho hodisa: Ho eketsa ka boholo. bohola. Kholo (khu-law) /growing/ Ketso ya ho hola: Ho eketseha hoa mmele ka bolelele kapa botenya. ho etsa manane le lethathama (microsoft excel.

dikhukhumba/ (sheb. Mokgoro bakeng sa tshebediso). Khukhumba (khu-khu-mba) /cucumber/ Mofuta wa semela se nale le melebo e hlahisang kotola. Kibollo (ki-bul-law) /unblocking/ Ketso ya ho kibolla: ho tlosa ntho e thibang phallo ya metsi lesobeng. Ekare nako e ngata ho na le dikhulakhulano mekgatlong ya dipolotiki tsa Afrika. feud. Khulako (khu-la-kaw) /repeat pulling/ Ketso ya ho hulaka: Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele. haholo mose kapa borikgoe bo boholo: boemo ba ho leketlela fatshe kapa ho thetsa fatshe ka lebaka la boholo ba seaparo.225 Khotsulako (kho-tsu-la-kaw) /repeat rooting out/ Ketso ya ho hotsulaka: boemo bo phethahaneng ba ho ntsha semela mobung mmoho le motloang wa sona. tloaelo ya ho qhoebeshana le ho se utloane ka dipuo. Maime/ 225 . wena? Ebe ba kile ba utloa ka tsa lefu la Mugabe? Re kile ra utloana nna le yena. Kila (ki-la) /gizza/ Setho sa mmele. ho ntsha metsi ka ho tlosa se a thibetseng. seka sephutheloana. ho epolla sejalo ka ho se hula mobung mmoho le methapo ya sona. Dikhulakhulano/ Mohl. Meroho). dikila/ (bap. hampe. e etsang hore metsi a hlolehe ho tsoa. sa kgoho kapa nonyana. Ketso ya ho thatafalloa kapa ho hloloa. Khulakhulano tse pakeng tsa Thabo Mbeki le Jacob Zuma di tla fela neng?. seka sephutheloana. Boemo ba ho hloloa ke moroalo kapa thoto e ngata. kitsana). se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa. Kiba (ki-ba) /to stop leakage/ Ho etsa hore metsi a se ke a tsoa ka ho thiba lesoba. /bon. Kibo (ki-baw) /leakage stopping/ Ketso ya ho kiba: Ho etsa hore metsi a se ke a tsoa ka ho thiba lesoba. Khulo (khu-law) /pulling/ Ketso ya ho hula: Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele. (mm. Kibano (ki-ba-naw) /blockage/ Ketso ya ho kibana: koalo ya lesoba la metsi. /bon. ho atametsa kapa ho hula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Nna nkile ka bona moloi. ya kapa ba entseng se itseng nako e fetileng. Khukhubiso (khu-khu-bi-so)/of a trouser: dangling/ Ketso ya ho huhubisa kapa ho huhuba hoa seaparo. Kilana (ki-la-na) /small gizza/ Setho sa mmele se senyane haholo. ho hula makgetlo a mangata. kitsana). phetako ya ho hula. eo hangata e sebedisoang ho etsa mofutsoela (salad). seka tjoto e mototsoana. O kile wa tsamaya le batho ba dinokoane. Khulakhulo (khu-la-khu-law) /irksome pulling/ Ketso ya ho hulahula: ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa kgotsofatseng. e tala ka mmala. it once. Kichini (ki-chi-ni) (kitjhene) /kitchen/ (sheb. /bon. sa kgoho kapa nonyana. he or she once/ Eo ka letsatsi leleng e etsahetseng ka tsela e itseng. Kibolla (ki-bul-la) /unblock/ Ketsollo ya ho kiba: ho tlosa ntho e etsang hore metsi a hlolehe ho phalla kapa ho tsoa lesobeng. A o kile wa lahleha bophelong ba hao? O kile a bua ka taba ena. Boemo ba ho se nahane hantle. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa. /bon. Khulakhulanyo). dikilana/ (bap. Ke mang ya kileng a bona mohlolo o tjena? Kimelo (ki-me-law) /heaviness/ Ketso ya ho imela kapa ho sitoa ke ntho e thata kapa e boima. Kibana (ki-ba-na) /blocked/ Ketsahalo ya ho kiba: e thibaneng lesoba la metsi. ho koala moo ho dutlang teng. boikhulo). ho atametsa kapa ho hula ka ho sututsa nqa ya moetsi. (bap. /bon. Mohl. Khotsulo (kho-tsu-law) /rooting out/ Ketso ya ho hotsula: ho ntsha semela mobung. wrangle/ Ketso ya ho hulahulana: boemo ba toantshano le ho se utloane. Khulakhulano (khu-la-khu-lan-yaw)/dispute. Kile (ki-le) (kileng) (nkile) /I once.

over there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana. “ko” le sebedisoa haholo ke Basotho ba mabalane kapa metseng ya ditoropo. Kwa. Tlh. Koa (kwa) /there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana. Ko (ko) /there. dikirifae/. Kitimetsa (ki-ti-me-tsa) /cause to go to initiation school/ Ketsiso ya ho kitimela. Kitimediso (ki-ti-me-di-so) /leading to initiation school/ Ketso ya ho kitimetsa: ho etsa hore motho a ye lebollong pele ho nako. reverence. (bap. (bap. /bon. ho tiisa le ho tiisolla ditshepe. phediso ya boima kapa bohloko. “koanana” le “koa”. Mosebertsi wa kamohelo ya mosadi e mocha ya sa tsoa nyaloa. kwanono). ho rata ntho kapa motho ka tsela ya ho mo etsa modingoana. phokotso ya kotlo kapa kahlolo e thata. Kitlaetsa (ki-tla-etsa) /to attempt. Kananelo ya monyaduwa. dikitsana/ (bap. bowing/ Ketso ya ho inama: ho isa hlooho fatshe ka sesupo sa ho hlompha kapa ho rapela. mitigation. kwana. Lentsoe lena. dikiribae. ho isa hlooho fatshe bakeng sa ntho e itseng. 226 . lebollo ka thato ya moetsi. Kinamelo (ki-na-me-lo) /worshiping. (mm. kwale. ho bontsha boikitlaetso ba ho etsa se itseng le ha ho le thata. Kinipitang (ki-ni-pi-ta-ng) /plier/ Sesebedisoa sa tshepe se sebedisoang bakeng sa ho tlama le ho tlamolla diboutu. kwanana. ho rata ntho kapa motho ka tsela ya ho mo etsa modingoana. Kwa). Koadiso (kwa-di-saw) /perfect closure/ Ketso ya ho koadisa: boemo ba ho koala lemati hantle. Koadisa (kwa-di-sa) (kwadisa) /to close perfectly/ Ketsiso ya ho koala: ho etsa hore motho a koale monyako kapa lemati hantle. Kgetho ya Basotho e nepahetseng ke: “koana”. Kitlaetso (ki-tla-ets-aw) /an attempt/ Ketso ya ho kitlaetsa: boiteko ba ho etsa ketso e itseng. /bon. endevour. (bap. 0/. Kgumamela). kwano. Pakiso ya ho koala. bolotsa. Koadisisitse (kwa-di-si-tse) // Ketsisiso ya ho koala. boikitlaetso). mokgoa wa ho nyenyefatsa kapa ho bebofaletsa moroalo kapa mathata. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa ke ditho tsa yona. /bon. mollification/ Ketso ya ho imolla: phokoletso ya bothata kapa boima. /bon. Kitlaetsoa (ki-tla-ets-wa) // Boetsuwa ba ho kitlaetsa. Tlh. Kitimela (ki-ti-me-la) /to go to initiation school suddenly/ Ho ya lebollong pele ho nako kapa ntle le tumello ya batsoadi. Kirifae (ki-ri-fae) (kiribae) /wheelbarrow/ Sesebedisoa se tshelang le ho jara ntho tse itseng ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Kitimelo (ki-ti-me-law) /unplanned initiation school going/ Ketso ya ho kitimela: lebollo ntle le tumello ya batsoadi. Koadisitse (kwa-di-si-tse) // Ketsiso ya ho koala. try/ Ho leka ho etsa ketso e itseng. (bap. Kitsana (ki-tsa-na) /gizza/ Setho sa mmele sa kgoho kapa nonyana. Batho babang ba bitsa sesebedisoa sena “kiribae”.226 Kimollo (ki-mul-law) /alleviation. bolla). kilana). Kirifae bakeng sa tshebediso). Kitlaeditsoe (ki-tla-e-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kitlaetsa. moikitlaetsi). seka mokotla kapa sephutheloana. Kitlaeditse (ki-tla-e-di-tse) // Bokgale ba ho kitlaetsa. Ntle le moo le sebedisoa ke Batswana le Bapedi. bowing down for/ Ketso ya ho inamela: ho kgumamela le ho rapela Modimo. Kinamo (ki-na-maw) /worship. dikinipitang/ Kiribae (kiri-bae) /wheelbarrow/ (sheb. Koae (kwa-i) (kwae) /bride’s welcome ceremony/ Lelomolo la Sesotho la ho amohela ngoetsi ka ho hlaba kgutshoane le ho rathola joala. (bap. nqane) (mm.

motho ya sa rutehang ebile a na le ketso tsa botlokotsebe. ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng. motho ya etsang diketso tsa bokoata: boemo ba koata kapa motho ya etsang diketso tse sa tsamaisaneng le sejoalejoale. (bap. ho lahleheloa ke setsheho. kwafa). Koakoa (kwa-kwa) /tomma hawk/ Mofuta wa sebetsa se bohale. Koahelo (kwa-he-law) /covering/ Ketso ya ho koahela: ho beha sekoahelo hodima pitsa kapa ntho e koaheloang. hooligan. imprison/ Ho isa ntloanatshoana. ko) (mm. Koata ke leetsi molata kapa sothofatso ya lentsoe la seafrokanse. Koahlaha (kwa-hla-ha) /show regret. /bon. Koata (kwa-ta) /barbarian. Koaretene (kwa-re-te-ne) // Chelete ya kgale haholo. Lentsoe le kopanyang dipolelo ka ho bontsha phetoho ya maikutlo kapa ketsahalo. hoodlum/ Motho ya phelang sekgale. Mohl. ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng. manene). impeded/ Ho ba boemong ba ho thibeloa ho ya sebakeng seseng. Kwaretene). dikoafa/ (mm. thibelo ya bokeno. dikoata/. confined. remorse/ Ho bontsha masoabi ka ketso e mpe e entsoeng ke moetsi. ho hloka thabo le monyaka. Koatela (kwa-te-la) /to be angry for/ Ketsetso ya ho koata: ho koata bakeng sa. “kwat”. Kwalo). “sulafalletsoe” kapa “hlokofala”. seo ekareng selepe. Koahela (kwa-he-la) /to cover/ Ho beha sekoahelo hodima pitsa kapa ntho e koaheloang. Ke utloile ka qeto e entsoeng. (mm. Kwala). se sebediosang bakeng sa ho loana. ho bontsha ho itshoaya phoso bakeng sa sebe se entsoeng. dikoakoa/ (mm. although. /bon. confine. Koata (//) /to be angry/ Ho ba pelo e bohloko ka ho bontsha bohale. Koalletse (kwal-le-tse) /incarcerated. kwano). Koalletsoe (kwal-le-tswe) /incarcerated/ Boetsuwa le bokgale ba ho koalla. /bon. leha koana kene ke batla ho dula nakoana. ketso ya ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. Koalloa (kwal-lwa) (kwallwa) /incarcerated/ Boetsuwa ba ho koalla. Koalla (kwal-la) /close for/ Ketsetso ya ho koala: ho etsa hore emong a se kgone ho kena ka ho koala lemati. 227 . ya boleng ba nako eo. pela mmuwi kapa mmuiswa. Koalo (kwa-law) /closure/ Ketso ya ho koala: thibelo ya pulo ya monyako. Koana (kwa-na) /over there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana le mmuwi. Koalletsoe (kwal-le-tswe) /barred.227 Koafa (kwa-fa) /guava/ Mofuta wa tholoana e kgubetsoana kapa tshehla. Mane. leha koana ke sa dumellane le yona. ntho e hona mona. eo bokahare ba yona bo nang le dithotse tse tshetshane. Koano (kwa-nu) /over here/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. (bap. ho kgukgumetsa ka sekoalo kapa sekoahelo. Koala (kwa-la) /close/ Ho etsa hore monyako o se bulehe. “sulafalloa”. ho beha motho ya thotsoeng molato teronkong. ho beha motho ya thotsoeng molato teronkong. dikoaretene/ (mm. Koana (kwa-na) /though. ho se kgone ho fetela moo ho uwang teng. kwano. sekoahelo). however / Le ha ho le joalo. eo hangata e sebedisoang haholo ho etsa jeme ebile e ka jewa mmoho le letlalo la yona. Lentsoe kapa mantsoe a nepahetseng a Sesotho ke “kgena”. Kwana. kwanana. imprisoned/ Bokgale ba ho koalla. confinement/ Ketso ya ho koalla: ho isa ntloanatshoana. ho thibela bokeno ba monyako. (mm. Koallo (kwal-law) /incarceration. Ke tla tsamaya. Tem. (mm. (bap. ho thibella bokeno. bokoata. le hofeta moo. /bon. Kwakwa). kwanono). Koana nna mmuso wa kgethollo ke ne ke sa o rate le ha batho ba babang ba ho hopola. ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. Koalla (kwal-la) /incarcerate. ho kgukgumetsa ka sekoalo kapa sekoahelo.

Kobutsa (ko-bu-tsa) /to walk foolishly/ Ho tsamaya joalo ka obuobu: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. Mofuta wa phoofolo e ruuwang. Ke nta ya selomela kobong: lehlabaphio kapa sera. ho tlosa sekoekoe kapa sehoro. Koboanela (ku-ba-ne-la) /pandemic. ho fedisa kobeho. 228 . Lefu le tsoereng batho ba bangata. endemic/ Ketso e etsahalang hohle. bathong ba bangata. pokola). bakeng tse ngata. Leapara kobo ke mokgabo puo feela. Koatisa (kwa-ti-sa) /to cause to be angry/ Ketsiso ya ho koata: ho etsa hore pelo e be bohloko ka ho bontsha bohale. Kobusetse (ko-bu-se-tse) // Bokgale ba ho kobusela. Kobotse (ko-bo-tse) // Bokgale ba ho kobola. Koatsi (kwa-tsi) (kwatsi) /anthrax/ Lefu la dikgomo. Mokobolo). bo hlokang sekoekoe kapa makgutla. Tem. seaparo se sebedisoang sa ho aparoa ka sepheo sa ho thibela mohatsela kapa serame. Mohl. Ketsollo ya ho koba. Koatola (kwa-tu-la) /horse/ Pitsi ha e hlalosoa ka motsamao wa yona. ho otlolla se kobehileng. ho fedisa kobeho. ho hloka thabo le monyaka. (mm. /bon. bo hlokang sekoekoe kapa makgutla. ho otlolla se kobehileng. e sebedisoang haholo bakeng sa ho kalangoa ha ho nkoa leeto. ha ho bolele hore ke Mosotho hobane mang kapa mang a ka apara kobo ese Mosotho. haholo ba nku. (bap. ho etsa sekoekoe. (bap. Ha ho thoe motho ke “leapara kobo”. dinku mmoho le dinyamatsana tse ding le bakoang ke kokoanahloko e tshoaetsang ka lebaka la boya le dihlahisoa tsa diphoofolo tse joalo. Kobolo (kaw-baw-law) /beating with a beak/ Ketso ya ho kobola: tematso kapa kotlo ka mokobolo wa nonyana kapa kgoho. le ho panoa bakeng sa kariki. Kobotsoe (ko-bo-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kobola. Ketsahalo kapa boemo bo tummeng kapa bo atileng. obuobu). seaparo se boima sa boya. angry/ E bontshang maikutlo a ho kgena le ho hloka monate pelong. dikoatola/ (bap. le ho etsa ditlhodisano tsa mojaho kapa masiasiane. Kobola (kaw-baw-la) /to hit with a beak/ Ho otla ka mokobolo: ho lematsa ka molomo wa kgoho kapa nonyana. Kobuselo (ko-bu-se-law) /foolish move/ Ketso ya ho kobusela: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong. se futhumalang ha se aperoe. Koba (ko-ba) /bend/ Ho etsa hore ntho e se otlolohe. Mael. motho ya iketsang eka o rata emong empa ho se joalo. Koboloho (ko-bu-lu-haw) /straightening/ Ketso ya ho koboloha: ho ba boemong bo otlolohileng. Kobo (ku-baw) /blanket/ Seaparo se sebedisoang bakeng sa ho robala. Tlh. Kobusela (ko-bu-se-la) /to walk like a fool/ Ho tsamaya joalo ka obuobu: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. lebitso la pere kapa pitsi la semelo la Sesotho. Bokgale ba ho koata. Mohato wa sehole.228 Koatile (kwa-ti-le) /acrimonious. Lentsoe le nepahetseng haholo la Sesotho ke ho “obutsa” hofeta “kobutsa”. kwatile). ho lahleheloa ke setsheho kapa monyaka. Motsamao wa obuobu. Kobollo (ko-bul-law) /straightening/ Ketso ya ho kobolla: ho etsa hore ntho e otlolohe. Kobutso (ko-bu-tso) /foolish walk/ Ketso ya ho obutsa: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. ho tlosa sekoekoe kapa sehoro. Koboloha (ko-bu-lu-ha) /straighten/ Ketsahalo ya ho kobolla: ho ba boemong bo otlolohileng. Lefu la phamokate ke koboanela. Kobolla (ko-bul-la) /straighten/ Ho etsa hore ntho e otlolohe.

komello e aparetseng naha. (bap. 229 . Dikodutsoku/. pina ya banna ya paka-mahlomola. matsoaitsoai le mefuta emeng ya dikokonyana. ho eba hoa ponahalo. ketso ya ho nyamela ka mokgoa oo sebopeho se kekeng sa hlola se bonahala hantle. Koduwa (ko-du-wa) /disaster/ Boemo bo bontshang ho hloleha ho phethahatsa ketso e itseng bo soabisang. tlholeho ya ho phethahatsa morero o moholo. moo ho nang le ditlhapi kapa dibupuwa tsa metsi tse nyane. pina ya ho itokisatsa ho loana kapa ho ya ntoeng.229 Kodi (ko-di) /defect/ Letheba le tshilafatsang setho sa mmele kapa mmele. pierce/ Ho etsa lesoba ka ntho e motsu. enngwe ya setho sa mmele. Koeetsa (kwe-etsa) /pond/ Sebaka sa noka moo metsi a emeng. dikoditshana/ (mm. cataclism. ho ahlola motho ya fumanoeng molato. ho ngoapa ka ho etsa lesoba kapa leqeba. Koeba (kwe-ba) /of a bull. e masiba a masootho bo kopantseng le bosweu mmoho le bokgunong. Kodiyamalla. (bap. Kodumela (ko-du-me-la) /downturn. dikodi/ (bap. 0/. thoebolo). sekodi). qanthana). (mm. (bap. ho nyamela ka mokgoa oo sebopeho se kekeng sa hlola se bonahala hantle. /bon. Kodumelo (ko-du-me-law) /degeneration. ho lematsa ka lenaka. /bon. koli-ea-malla). Kodiamalla (ko-di-ya-mal-la) /sad song. qoqotho). ya molala. /bon. Kodumetse (ko-du-me-tse) /degenerated. Koditshana (ko-dits-ha-na) /wild currant. dirge/ Pina e binoang ha ho na le ketsahalo e bohloko. e hlahellang ho motho e motona haholo. sekoebo). (bap. goring/ Ketso ya ho koebola: ho etsa lesoba ka ntho e motsu. polao ya batho ba bangata ka lefu la sewa kapa ka tlhaselo ya diqhomane tse kgolo. Bokgale ba ho kodumela. catastrophe/ Ketso e bohloko e hlahelang naha joalo ka moroallo wa metsi. Rhus divaricata/ Mofuta wa sefate se seputsoa seo hangata se melang thabeng le dilomong ebile makala a sona a sebedisoa joalo ka molamu kapa patsi . lebadi le sa hloekang mmeleng. dwiddled/ E boemng ba ho kodumela kapa ho ya tlase le ho nyamela butle. e etsang ntloana ya yona ka ho phunya sefate lesoba. Koeba (kwe-ba) /to fine/ Ho fana ka kahlolo. Kodu (ko-du) /thyroid cartilage. stab with a horn/ Hoa kgomo kapa phoofolo enang le manaka: ho ngoapa ka lenaka. kolitsana). Koebolo (kwe-bu-law) /piercing. languish/ Ho ya tlase ho tsoa hodimo. KODUTSOKU (KOLUTSOKU) Koduwa (ko-du-wa) /calamity. letsha. /bon. Kodutsoku (ko-du-tso-ku) (Kolutsoku) /Red-throated Wryneck/ Mofuta wa nonyana e phelang ka ho ja mothamo wa maroana. dikodu/ (bap. degenerate. thoebola). downturn/ Ketso ya ho kodumela: mokgoa wa ho ya tlase ho tsoa hodimo. /bon. Koebola (kwe-bu-la) /gore. ho ngoapa ka ho etsa lesoba kapa leqeba. adam’s apple/ Leshoetla la mmetso le bonahalang molaleng. Koebo (kwe-bo) /fine/ Se fumantshoang motho ya molato: kotlo ya motho ya fumanoeng molato lekgotleng la dinyewe.

latola). Koenehelo (kwi-ni-he-law) /hostility towards/ Ketso ya ho koenehela: ketsetso ya ho koeneha: tloaelo ya ho ba kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. Koeneha (kwi-ni-ha) /perjure/ Ho fetohela puo kapa kano ya pele. ho tsamaya joalo ka pere ya koefa. Koenehela (kwi-ni-he-la) /hostile to. kwekwelete) ?? Koekoetla (kwe-kwe-tla) /avoid/ Ho qoba motho kapa ntho ka ho nka tsela enngwe. (mm. Koefisa (kwe-fi-sa) // Ketsiso ya ho koefa. ho phahamisa leoto le ho etsa kguba kapa boqhetseke. o phelang le naheng ka nako tse ding. le a masweu a bokatlase ba mmele. dikoeetsa/ (mm. ho fetola maikutlo kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. Koefa (kwe-fa) /sport horse/ Koatola e sebedisoang bakeng sa dipapadi joalo ka ho tlola. tlhanohelo). /bon. (bap. (mm. Koefa (kwe-fa) /swanky move/ Ho tsamaya hoa koatola ha e ikonka. KOEKOELEMAO (KWEKWELEMAO) Koekoelete (kwi-kwi-le-te) // /bon. Kwekwetla). dikoekoelete/ (mm. ebile se sebedisoa joalo ka moriana. Koena (kwi-na) /to be healthy/ Ho ba le mmele o phetseng hantle. 230 . o meno a mangata a bohale. Koekoelemao (kwe-kwe-le-mao) /Common Sandpiper/ Mofuta wa nonyana e masiba a bokahodimo ba mmele a mathokoa. (bap. (bap. (mm. dikoekoe/ Mael. Koekoe ya morao e tloha le sepolo: motho ya etsang dintho ka lenama o fumana mathata kapa ha a fumane letho. puo. se monko o bohale o monate. e fumanoang haholo dibakeng tsa dinoka. kwekwelemao). dikoekoelemao/. o letlalo le mahoashe. kuena). o shahlileng. ho fetola maikutlo kgahlanong le seo se neng se tlameha ho etsoa kapa ho buuwa. /bon. Koekoetlo (kwe-kwe-tlo) /avoidance/ Ketso ya ho koekoetla: mokgoa kapa tloalo ya ho qoba motho kapa ntho ka ho nka tsela enngwe. Kwekwetlo). hlanohela). /bon. karabo kapa ketsahalo e itseng. Koefisoa (kwe-fi-swa) // Boetsuwa ba ho koefa. ho fetola maikutlo kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. Koefa (//) /horse walk/ Ho tsamaya kapa ho hata ka ho ikonka joalo ka pere.230 Koeetsa (kwe-etsa) /swiming pool/ Sebaka sa lapeng kapa motseng seo ho sesoang ho sona. mokoena) (mm. ho qoba ho natsa motho. Kweetsa). Koena (kwe-na) // Theneketso ya Mokoena. e maoto a makgutshoane. ho qoba ho natsa motho. Koena (kwe-na) /peppermint/ Mofuta wa semela se hlahang pela noka kapa koeetsa. puo. kwena. karabo kapa ketsahalo e itseng ka ho baleha kapa ho ba sio. /bon. Koefa (//) /to distribute in bulks/ Ho rekisa ka bongata kapa ka thoto. counter/ Ketsetso ya ho koeneha: ho ba kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. Koekoe-lemao. o matla ebile o hloka bokudi. Dikoena/ (bap. Koefiso (kwe-fi-saw) // Ketso ya ho koefisa. tebuka). Koena (kwe-na) /crocodile/ Mofuta wa sehahabi se phelang metsing a qanthana kapa noka. Koekoe (kwe-kwe) (kwekwe) /Common Quail/ Mofuta wa nonyana ya naheng e ratoang haholo ke badisana. (bap.

Koetelo (kwi-ti-law) /abduction. Koetliso (kwe-tli-so) /exercise.231 Koeneho (kwi-ni-haw) /perjury/ Ketso ya ho koeneha: ho fetohela puo kapa kano ya pele. Koete (kwe-te) /handsome male person/ Monna e motle haholo. Kofelloa (kaw-fel-lwa) /mixed/ Boetsuwa ba ho kofella. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. Koentsha (kwe-nts-ha) /to make to swallow/ Ketsiso ya ho koenya: ho baka kapa ho thusa ho koenya kapa ho lahlela sejo nqa ya mmetso ho ya ka maleng. (bap. 231 . Koetlisitsoe (kwe-tli-si-tswe) /trained/ Boetsuwa le bokgale ba ho koetlisa. (mm. Ho hapa kapa ho nkela ka sheshe. (bap. Koenne (kwin-ne) /healthy/ E nang le mmele o matla o phetseng hantle. tatolo). exert/ Ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. Koentsho (kwe-nts-haw) /to help swallowing/ Ketso ya ho koentsha: pako ya ho koenya kapa thuso ya ho koenya kapa ho lahlela sejo nqa ya mmetso ho ya ka maleng. Koeneng (kwe-ne-ng) /place of Mokoena/ Sebaka seo ho dulang Bakoena ho sona. dikoete. Kwetelo). (bap. Kwetela). Kwete). (mm. boithapoloso). Koetlisoa (kwe-tli-swa) /trained. hlafuna). bokoete/ (bap. Kometsa. moo ho busang kapa ho laolang Bakoena teng. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. Kofella (kaw-fel-la) /of food: to eat or mix with/ Hoa sejo kapa dijo: ho ja ka ho kopanya mmoho le. (mm. hijack/ Ho nka motho kapa ntho e itseng ntle le tumellano. (bap. Koeyoko (ko-e-yaw-kaw) /curfew/ Nako ya pehelo ya ho kgetha motsamao wa batho kapa ho tsamaya ka dinako tse kgethiloeng ka baka la boemo ba morusu wa sebaka kapa naha. Koenya (kwen-ya) /swallow/ Ho lahlela sejo kapa se jewang ka molomong le ho se tsamaisa ka mmetso ka thuso ya leleme. excercised/ Boetsuwa ba ho koetlisa. Koetlisitse (kwe-tli-si-tse) /trained. Koetela (kwi-ti-la) /abduct. Koepere (kwe-pi-ri) /pear/ Mofuta wa tholoana e mototsoana e nang le lero le monate. Koepa (kwe-pa) /sting/ Hoa noha: ho hlaba ka leleme. ho fa chefu ka leino. hijacking/ Ketso ya ho koetela: khapo ka dikgoka kapa sheshe. Koenyeha (kwin-ye-ha) /edible/ Ketsahalo ya ho koenya: e kgonang ho theohela le mmetso ha bonolo. kofellwa). Kofelletse (kaw-fel-le-tse) /mixed with/ Bokgale ba ho kofella. batsi). Koenyo (kwen-yaw) /swallowing/ Ketso ya ho koenya: Ho lahlela se jewang ka molomong le ho se tsamaisa le mmetso ka thuso ya leleme. exertion/ Ketso ya ho koetlisa: tloaelo ya ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. Koenyeho (kwin-ye-haw) /edibility/ Ketso ya ho koenyaha: boemo ba ho jeha kapa ho theohela le mmetso ha bonolo. ho ja ka ho tsoaka le. /bon. boikoetliso. kometso). koeeoko). (bap. Koetlisa (kwe-tli-sa) /train. e lelemelang ha e nowa kapa e jewa. ho ja ka ho tsoaka le. ho fetola maikutlo kgahlanong le seo se neng se tlameha ho etsoa kapa ho buuwa. Koepo (kwe-paw) /snake’s sting/ Ketso ya ho koepa: ho longoa ke noha ka ho kenya chefu ka leleme kapa meno. Kofello (kaw-fel-lwa) /of food: mixture/ Ketso ya ho kofella: ho ja ka ho kopanya mmoho le. sebabole). exercise. e melang sefateng sa tholana e joalo. qomatsi) (mm. (mm. matha. (bap. e jewang mmoho le letlalo la yona. Koentse (kwi-ntse) /swallowed/ Bokgale ba ho koenya. motho ya motona ya nang le tshobotsi e ntle. exercised/ Bokgale ba ho koetlisa. Mokoepa). (bap. matha. shobela). (bap.

ka sepheo sa ho buleloa. /bon. /bon. ho etsa hore boroko bo be teng ka ho etsa diketso tse itseng. se bakang mafu le mahloko a fapaneng. dikofi/. Kokelo (kaw-ke-law) /act of being still for/ Ketso ya ho kokela. phoofolo e kgolo. e tshosang ya ditorong. virus/ Mofuta wa kokoanyana e nyane seka sebupuwa. phathogen. kapa maoto a mangata. Koietsa (ko-i-etsa) /to lull/ Ho etsa hore motho. /bon. Kokela (kaw-ke-la) /to be still for/ Ketsetso ya ho koka: ho dula ntle le ho etsa letho. Koietso (ko-i-ets-aw) /lullaby. e fofang. Koko (//) /monster/ Phoofolo e kgolo. /bon. Leroana. hahabang kapa e tsamayang. kapa dikgaketla. Koka (ko-ka) /still/ Ho dula fela ntle le ho etsa letho. Kokoana (ko-kwa-na) /virus. okamela. seka lero. taolo). Enngwe ya lefapha la dibupuwa tse nyane. sleeping song/ Ketso ya ho koietsa: ho etsa hore motho a robale. ho etsa mosebetsi wa mookamedi. /bon. dikokoana/. eo boteng ba yona mmeleng bo atisang lefu kapa bokudi bo itseng ebang e sa phekoloe kapa e sa thibeloe. Mofuta wa phoofotsoana. eo boteng ba yona bo bakang lefu. dikoko/. eo hangata e sa bonahaleng ka leihlo. se fumanoang dithong kapa mmeleng wa ntho tse phelang. haholo ngoana. Kokoanahloko (//) /bacteria. Kokamelo (ku-ka-me-law) /directorship/ Ketso ya ho okamela: Ho ba ka sehlohlolong sa ho laola boemo bo itseng.232 Kofi (ko-fi) /coffee/ Seno se chesang se entsoeng ka peo e haitsoeng ya dimela tse itseng. ho sebetsa joalo ka mookamedi (bap. e tshosang ya ditshomong. germ. Dikokoanyana/ DIKOKOANYANA. mme se qetelle se kodisa le ho bolaya phofu ya sona ha se sa alafjoe kapa se sa thibeloe. dikokoanahloko/ Kokoanyana (ko-kwan-ya-na) /insect/ Enngwe ya dibupuwa tse nyane. a robale. Serurubele Kgalabolokoe Kgalabolokoe. Setshosa bana. ntho e kgolo e tshosang. Koko (ko-ko) /exclamation: knock knock!/ Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho kena monyako. tse nang le masiba. Ho robatsa. Sekgo Monoang 232 . ho etsa hore boroko bo be teng ka ho etsa diketso tse itseng. KOKOANYANA Phepheng Notshi. antigen/ Mofuta wa sebupuwa se senyane ka ho fitisisa.

hanyane. e bonahalang haholo bakeng tse hlokang difate. holofetse. Nta Sekgo letsetse nta Kokobana (kaw-kaw-ba-na) /shrink/ Hoa setho sa mmele: ho honyela ka baka la bokudi kapa ho tsoa kotsi. e phelang haholo ka ho ja peo. Kokobetso (ko-ko-be-tso) /abatement. Kokobane (kaw-kaw-ba-ne) /paralysed/ E omelletseng setho sa mmele ka lebaka la mohatsela kapa bokudi. Kokobanyoa (kaw-kaw-ban-wa) // Boetsuwa ba ho kokobana. Kokobano (kaw-kaw-ban-yaw) /shrinkage/ Ketso ya ho kokobana: ho honyela hoa setho seseng sa mmele ka baka la bokudi kapa ho tsoa kotsi. phokotseho ya ketsahalo e itseng. Kokoi (ko-koi) /Namaqua Sandgrouse/ Mofuta wa nonyana e masiba a masootho le mapheo a kopantseng metsero e mesweu le botsho. eo bohale ba yona bo fokotsehileng. Kokobetse (ko-ko-be-tse) /decreased. Kokobetsa (ko-ko-be-tsa) /wane. Seboko Seboba Lerutle Tshitshidi. Kokobela (kaw-kaw-be-la) /dwiddle. /bon. recovered/ E boemong bo fokotsehileng: e felletsoeng ke sekgahla sa pejana. haholo naheng ya Lesotho. e fumanoang Afrika e ka Borwa. loela). omelletse). ho fokotseha hoa ketsahalo e itseng. tsutsubana). paralyse/ Ketsiso ya ho kokobana: ho etsa hore setho sa mmele se honyele ka baka la bokudi kapa lefu le itseng. 233 . easening/ Ketso ya ho kokobetsa: ho etsa hore boemo bo itseng bo ebe kapa bo fele hanyane hanyane. e nang le ponahalo e honyetseng. (bap. ho holofala ka baka la lefu le itseng. abate. ho holofala setho sa mmele ka baka la lefu le itseng. (bap. Seroalankgoana Seboba Seboko Monoang. Kokobelo (kaw-kaw-be-law) /dwiddling/ Ketso ya ho kokobela: phello ya sekgahla sa ketso. (bap. dikokoi/. (bap. Kokobanya (kaw-kaw-ban-ya) /to shrinke. ebb/ Ketsiso ya ho kokobela: ho etsa hore boemo bo itseng bo ebe kapa bo fele hanyane. Kokobanyo (kaw-kaw-ban-yaw) /shrinkage/ Ketso ya ho kokobanya: ho etsa hore setho sa mmele se honyele ka baka la bokudi kapa lefu le itseng.233 Ntshintshi/Tshintshi. ease. subside/ Ho felloa ke sekgahla sa ho etsa ketso. ikokobetsa). Kokobetsoa (ko-ko-be-tswa) // Boetsuwa ba ho kokobetsa.

matjato le bophelo bo mafolofolo. expand/ Ho eketseha sebopeho sa mmele. Kokomala (kaw-kaw-ma-la) /idle. matjato le bophelo bo mafolofolo. matjato le bophelo bo mafolofolo ka ho fa moriana kapa sethethefatsi se itseng. dikokolofitoe/. Kokomalo (kaw-kaw-ma-law) /inactivity. (bap. e haelang ntloaneng tseo e di entsang mekoting ya difate. matjato le bophelo bo mafolofolo. Kokomoru (ku-ku-mo-ru) /Cardinal Woodpecker/ Mofuta wa nonyana e tholahalang haholo Afrika e ka Borwa. (bap. /bon. le ka setshelong. inactive/ E dutseng feela ntle le mosebetsi. Kokometse (kaw-kaw-me-tse) /idling. kotsomala. hibernation/ Ketso ya ho kokomala: boemo ba ho hloka morolo. ruruha). inertia. /bon. Ha ke qeta ho noa joala. mokobolo o bohale. seka lerumo. ho atisa boholo ba setho sa mmele kapa sejo se phehiloeng. Kokomoho (ku-ku-mu-haw) /dilation/ Ketso ya ho kokomoha: keketseho ya sebopeho sa mmele. redundant. katiso ya setho sa mmele kapa sejo se phehiloeng. Kokomatso (ku-ku-mats-aw) /sedation/ Ketso ya ho kokomatsa: tlhokeho ya morolo. idolent/ Ho hloka morolo. matjato le mafolofolo a mmele ka lebaka la thethefalo ya kelello. popomatsa). merung e teteaneng le dimela tse hlabang. KOKOMORU 234 . Ho baka ho dula fela ntle le ho etsa letho ka lebaka la thethefalo ya kelello. Tem. haholo lekoeba kapa leloapi. Kokomadiso (ku-ku-ma-di-saw) /sedativeness/ Ketso ya ho kokomadisa: boemo ba ho etsa hore motho a hloke morolo. ho dula feela ntle le ho etsa letho.234 KOKOI Kokolo (ko-ku-law) /skimming/ Ketso ya ho okola: ho tlosa bokahodimo ba ntho e metsi. Mohl. dikokomoru/. e maoto le molala o molelele. Kokomoha (ku-ku-mu-ha) /dilative. ya hlokang morolo le matjato ka lebaka la ho dula feela ntle le ho etsa lethonyana. Kokololo (kaw-kaw-law-law)/exclamation: much better/ Lekgotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho hlalosa boemo ba mmele ka ho bontsha tokafalo ka mora ketsahalo e itseng. Ho dula ntle le ho etsa letho. matjato le bophelo bo mafolofolo. Ho dula feela ntle le ho etsa letho. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. hoa re kokololo! Kokomadisa (ku-ku-ma-di-sa) /sedate/ Ketsiso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a hloke morolo. Kokolofitoe (kaw-kaw-law-fit-we)(kokolofitwe) /heron/ Mofuta wa nonyana e kgolo ya naha. e ntsho e nang le matheba a masweu mmoho le bokatlase bo bosweu le hlooho a makgubedu. Kokomatsa (ku-ku-ma-tsa) /sedate/ Ketsetso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a hloke morolo.

235 . Letshwao la ho batla ho buleloa monyako. sejo kapa ntho e kokomohe: e shebahale joalo ka ha eka e ruruhile. Tem. Kokoto (kaw-kaw-taw) /knocking/ Ketso ya ho kokota: mokgoa wa ho otla lemati kapa lehlafi ka sepheo sa ho batla ho buleloa. kgalala). Mantsoe ana ha a bolele ntho tse tshoanang hohang. Kokotela (kaw-kaw-te-la) /knock at/ Ketsetso ya ho kokota: ho kokota bakeng sa.235 Kokomosa (ku-ku-mu-sa) /dilate/ Ho etsa hore setho sa mmele. copying/ Ketso ya ho kokotela: phetolo ya sebopeho sa pele sa ntho e ncha. ho etsa modumo. ho tshoantsha ntho ka tsela eo e shebahalang e le ya nnete. (bap. Kola (kaw-la) /quick picking up/ Ho thonaka. Kokonile (ku-ku-ni-le) /deboned/ Bokgale ba ho kokona. dikokonono/ (bap. Kokota (kaw-kaw-ta) /to knock at the door/ Ho otla lemati ka sepheo sa ho batla ho buleloa. Kokonono (kaw-kaw-naw-naw) /superstar/ Motho ya tsebahalang haholo ka baka la setumo sa ho bina. ho etsa modumo. ho tsoma ditsie kapa mofuta wa ditsie. ho etsa phatlalatsa kapa pontsheng ka sepheo sa ho bapatsa kapa bopaki. fabricate. ho tshoantsha ntho ka tsela eo e shebahalang e le ya nnete. pontsho). kgoasa. Kokonisa (ku-ku-ni-sa) /cause to debone/ Ketsisiso le ketsiso ya ho kokona. ho etsa ntho ya nnete e tshoane le ya bosawana. Letshwao kapa sesupo sa ho batla ho buleloa. Kola (kaw-la) /to hunt insects/ Ho thonaka lerutle kapa kokonyana tse nyane. Kokosa (ko-ko-sa) /display. mokokoto). tjeka. Konokono). ho momona lesapo ka sepheo sa ho tlosa nama ho lona. lerata kapa puo e supang hore moetsi o batla ho buleloa monyako. qhautsa kapa ho nka ka potlako e kgolo. Kokotela (//) /to fake. remove flash from bone/ Ho tlosa nama lesapong. copy. lerata kapa puo e supang hore moetsi o batla ho buleloa monyako. exhibit/ Ho hlahisa pepeneneng. fabrication. (bap. ho ebola nama lesapong. ho momona lesapo ka sepheo sa ho tlosa nama ho lona. ho etsa boqhekanyetsi ba ho fumana se batloang. Batho ba bang ba fapanya mantsoe ana: “kokonono” le “konokono”. bapala kapa tsebo ya papadi e itseng. Kokomosoa (ku-ku-mu-swa) // Boetsuwa ba ho kokomosa. Kokonnoe (ku-kun-nwe) (kokonwe) /deboned/ Boetsuwa le bokgale ba ho kokona. Kokono (ku-ku-naw) /deboning/ Ketso ya ho kokona: Ho tlosa nama lesapong. Kokoniso (ku-ku-ni-so) // Ketso ya ho kokonisa: ho thusa ho kokona. Ketsiso ya ho kokomoha. Kokomoso (ku-ku-mu-saw) /dilativeness/ Ketso ya ho kokomosa: Ho etsa hore setho sa mmele. /bon. ho jalletsa ka ho sebedisa botsotsi kapa bokebekoa. pepeso. phatlalatso e pontsheng ka sepheo sa ho bapatsa kapa bopaki. pepesa). (bap. Kokoneha (ku-ku-ne-ha) /deboneble/ Ketsahalo ya ho kokona: eo holeng bonolo ho e kokona kapa ho ntsha nama e masapong a yona. Kokoso (ko-ko-so) /displaying. ho etsa boqhekanyetsi ba ho fumana se batloang. sejo kapa ntho e kokomohe: e shebahale joalo ka ha eka e ruruhile. (bap. counterfeit. Kokona (ku-ku-na) /debone. (bap. Kokonoa (ku-ku-nwa) /deboned/ Boetsuwa ba ho kokona. ho jalletsa ka ho sebedisa botsotsi kapa bokebekoa. tsoma). ho ebola nama lesapong. Ho nka ntho fatshe ka pelenayana. Kokotelo (kaw-kaw-telaw) /forgery. forge/ Ho fetola sebopeho sa pele sa ntho e ncha. exhibition/ Ketso ya ho kokosa: tlhahiso pepeneneng. Kokoneho (ku-ku-ne-haw) /deboning/ Ketso ya ho kokoneha: boemo ba ho tloha nama masapong ha bobebe kapa ha bonolo. tshoantshiso ya bosawana.

(bap. (bap. dikolobemoru/. olla). Kolobeditsoe (ko-lo-be-di-tswe) /baptized/ Boetsuwa le bokgale ba ho kolobetsa. Koloba (kaw-law-ba) /damp. Koloi (ko-lo-i) /car. (bap. Bokgale ba ho koloba. Kolobetsa (ko-lo-be-tsa) /baptise/ Ho inela ka hara metsi a noka ka ho etsa hore motho e be sebupuwa se secha ho ya ka tumelo ya Sekeresete. Kolobisoa (ko-lo-bi-swa) /doused/ Boetsuwa ba ho koloba. douse/ Ho neloa ke pula. (bap. dikolobe/. “kolobetsa” le “kolobisa” a na le meelelo e fapaneng. e mongobo kapa lesoe ka lebaka la ho tsheloa ke metsi kapa ho neloa ke pula. Kolobo (kaw-law-baw) /damping. e jang joang. Kolobile (ko-lo-bi-le) /wet. Kolobisitse (kolo-bi-si-tse) /dampened. Kollo (kol-law) /springing/ Ketso ya ho kolla: ho tsoa metsi sedibeng. wagon/ Sepalangoang se tloaelehileng se senyane kapa se seholo. (bap. 0/ Kolobeditse (ko-lo-be-di-tse) /baptized/ Bokgale ba ho kolobetsa. Kolobemoru (ko-lo-be-mo-ru) /warthog. /bon. ho tshela ka metsi ka sepheo sa tumelo ya bokeresete. runya).236 Kolla (kol-la) /of water: to spring/ Ho tsoa metsi sedibeng. 236 . e bohlasoa haholo. Kolobiso (ko-lo-bi-saw) /dampening. /bon. dipping/ Ketso ya ho koloba: Ho neloa ke pula. to douse/ Ketsiso ya ho koloba: ho neloa ke pula kapa ho tsheloa ke metsi kapa ntho ekang metsi. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. KOLOBE Kolobe (//) /pork/ Nama ya fariki ha e phehiloe. ho ba metsi kapa mongobo ka baka la ho hasoa ka metsi kapa ntho e metsi. metsifatsa. dikoloi. dip. ho tsoa hoa metsi mohloding wa noka. kapa ntho ekang metsi. ho ba metsi kapa mongobo ka baka la ho hasoa ka metsi kapa ntho e metsi. Kolobetso (ko-lo-be-tso) /baptism/ Ketso ya ho kolobetsa: kinelo ka hara metsi a noka ka ho etsa hore motho e be sebupuwa se secha ho ya ka tumelo ya Sekeresete. ho tshela ka metsi ka sepheo sa tumelo ya bokeresete. eleng sesupo sa hore moetsuwa o tla fetoha mekgoeng ya kgale. eleng sesupo sa hore moetsuwa o tla fetoha mekgoeng ya kgale. /bon. Mael. Kolo (kaw-law) /insect hunting/ Ketso ya ho kola: tloaelo kapa mosebetsi wa ho thonaka lerutle kapa kokonyana tse nyane. bushpig/ Mofuta wa kolobe e hlaha e phelang morung kapa naheng. dousing/ Ketso ya ho kolobisa: ho neloa ke pula kapa ho tsheloa ke metsi. se kalamisang kapa se jarang batho ho ya ka boholo ba sona. sa mabedi a mane kapa hofeta. ngobiso). Kolobe (ku-lu-be) /pig/ Phoofolo ya hae. doused/ Bokgale ba ho kolobisa. Tem. Kolobisitsoe (ko-lo-bi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kolobisa. Kolobisa (ko-lo-bi-sa) /dampen. phophotsa. ho tsoma ditsie kapa mofuta wa ditsie. Ho kolla ntshi hanong: ho sotleha kapa ho fumaneha haholo. motor car. /bon. damp/ E tshetsoeng ke metsi. ngobisa). Kolobetsoa (ko-lo-be-tswa) /baptized/ Boetsuwa ba ho kolobetsa. thapisa). e mafura. nama ya kolobe. nama kapa ntho tse ngatanyana tse jehang ho yona. sepalangoang). ho tsoa hoa metsi mohloding wa noka. Kollo (kawl-law) /collection by picking up/ Ketso ya ho olla: phutho ya dintho tse qhalaneng fatshe. thonako ya dintho tse wetseng fatshe. makoloi/ (sheb.

e latellang enngwe ka tlhatlhamano ya mola. Ketsiso ya ho kolota. lekunutu). mokgoa wa selallane kapa motletlebi. complain/ Boemo ba ho bontsha pelaelo le ho se kgotsofale. Kolota (kaw-law-ta) /to be on credit/ Ho ba boemong ba ho tlameha ho lefella se nkuweng. Komakoma (kaw-ma-kaw-ma) /complain/ Ho bontsha ho se kgotsofale ka ho bua kgafetsa. Tem. ngamangama. Koloto (kaw-law-taw) /overdraft/ Ketso ya ho kolota: ho adima chelete hodima sekoloto. setho sa monna sa ho rota le ho sebedisoa nakong ya ho boka. be on queue/ Ho etsa mola ka ho latellana. ho latellana ka ho etsa mokoloko. ho lokisa phoso ka ho etsa puo e thata. Lentsoe lena. (bap. /bon. tletlebo ka dipuo molebe. (bap. (bap. Batho ba sebedisang lentsoe lena haholo ke ba holetseng dipolasing tsa Maburu kapa ba a sebeletsang. lekunutu le leholo haholo. (bap. Komakomela (kaw-ma-kaw-me-la) /nag for/ Ketsetso ya ho komakoma. mongamangami). Kolotiso (ko-lo-ti-saw) /taking by credit/ Ketso ya ho kolotisa: theko ka sekoloto. gulp. “kolomaka” ke sothofatso ya lentsoe la puo ya Afrikaans: “skoen maak”. (bap. ketsahalo. Koloko (ko-lo-ko) /queuing/ Ketso ya ho koloka: ho etsa mola ka ho latellana. dikomana/. Tlh. nqa ya mmetso. Koloso (ko-lu-saw) /pouring out/ Ketso ya ho olosa kapa ho ntsha se sa batlahaleng ka ho tsholla ka ho fetisa pela moya. Koma (ku-ma) /absorb. mokoloko). (bap. tefello ya phahlo kapa thepa ka mora nako e rekiloe. patiloe ya monna kapa motho ya bollotseng. Kolokile (ko-lo-ki-le) /on queue/ E moleng kapa e latellang enngwe ka ho etsa mokoloko. reprimand/ Ketso ya ho omanya: ho otla ka mantsoe. Komakomme (kaw-ma-kom-me) /nagged/ Bokgale ba ho komakoma. ho ja ka ho isa ka hara mpa. ho etsa hore ho be makgethe ka ho hlatsoa. Kolotisa (ko-lo-ti-sa) /take by credit/ Ho reka ka sekoloto: ho nka thepa ntle le ho lefa. mola). balabala). snuff box/ Mokotlana wa thutsoana tsa mollo. dikomang/. Kolomaka (ku-lu-ma-ka) /to clean/ Ho tlosa ditshila kapa dithole. (bap. Komeditsoe (ku-me-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kometsa. ingest. ho arola dithole ho se batloang. Lentsoe le nepahetseng ke “kooma” hofeta “koma”. (bap. ho ba makgatheng a ho lefa se rekiloeng pejana. ho tletleba ka dipuo molebe. ho latellana ka ho etsa mokoloko. koentse). sekoloto). complain/ Ketso ya ho komakoma: pontsho ya ho se kgotsofale ka ho bua kgafetsa. (bap. Kolokisa (ko-lo-ki-sa) /make a queue/ Ketsiso ya ho koloka: ho etsisa batho kapa dintho mola ka ho latellana. swig/ Ho lahlela ka hanong. ho lefella phahlo ka mora nako e telele e rekiloe. Komeditse (ku-me-di-tse) /swallowed/ Bokgale ba ho kometsa. ntoto). 237 . ho latellana ka ho etsa mokoloko. Komakomo (kaw-ma-kaw-maw) /nagging. Komana (ko-ma-na) /matches box. Bokgale ba ho koloka. fiela kapa ho phumula. /bon. dikoloto/ (bap. Kolokiso (ko-lo-ki-saw) /queue making/ Ketso ya ho kolokisa: ho etsisa batho kapa dintho mola ka ho latellana. tloaelo ya ho itlatlarietsa lolololo. ho itlatlarietsa lolololo. Komanyo (kaw-man-yaw) /scolding. Komang (ko-ma-ng) /unsatisfaction.237 Koloka (ko-lo-ka) /to queue. setshelo se sebedisoang ho tshela senifi. pinyane. /bon. tatellano ka ho etsa mokoloko. pina kapa puo ya mophatong kapa lebollong. Hangata lentsoe “komakoma” le sebedisoa ho batho ba batona hofeta ba batshehadi. Karolo ya bonna ya motho. mokitlane). koenya). dikoma/ Tlh. Komano (kaw-ma-naw) // Ketso ya ho omana: ho bua ka ho phahamisa lentsoe. ngamangamo. Koma (kaw-ma) /undercover/ Taba. /bon. (bap. Koma (ko-ma) /penis/ Setho sa mmele sa botona. taba e sa phatlalatsoeng ho leqai kapa lethisa. Tem. koentsoe).

juicelessness. hlatsa). defuse/ Ketsollo ya ho konopela: ho ntsha konopo seaparong. Konopolla (ku-nu-pul-la) /unbutton. (bap. Kometsoa (ku-me-tswa) /swallowed/ Boetsuwa ba ho kometsa. ho etsa hore seaparo se koalehe ka ho nokela konopo. ho koenya sejo hanghang. Komoso (ko-mu-saw) /warming. Konka (kawn-ka) /stylistic walk/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tsamaye ka boikonko. ho tsamaya ka ho etsa kguba kapa boqhetseke. /bon. heating/ Ketso ya ho omosa: ho futhumatsa ka ho atamela pela mollo kapa sesosa sa mocheso. tobetsa). ho etsa hore seaparo se koalehe ka ho nokela konopo. ho hlafunela ka maleng. Kompone (kom-po-ne) /compound/ Sebaka sa ramosebetsi seo ho dulang basebetsi ho sona. ingestion/ Ketso ya ho koma: Ho lahlela ka hanong. ho etsa hore ntho e itseng e hloke mongobo kapa lesoe. Konopela (ku-nu-pe-la) /to insert a button/ Ho kenya konopo seaparong. Konopetsa (ku-nu-pe-tsa) /to button press/ Ho tobetsa kapa ho hata konopo hore ketso e amanang le motlakase e etsahale. ho hlafunela ka maleng. Komelo (ku-me-law) /to mix mealie and malt. (bap. bosio ba metsi kapa lesoe. ho ja ka ho isa ka hara mpa. dikomiki/ Komiso (ko-mi-saw) /drying/ Ketso ya ho omisa: ho etsa hore ho ome. /bon. Komo (ku-maw) /absorbtion. Konopetso (ku-nu-pe-tso) /button pressing/ Tobetso ya konopo: ho hatella konopo hore ketso e amanang le motlakase e etsahale. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Tlh. lenyora). Tlhokeho ya mongobo. honyela. tlhokahalo ya metsi mmeleng wa motho. Komiti (ko-mi-ti) /committee/ Sehlopha sa batho ba kgethiloeng bakeng tsa tsamaiso le phethahatso ya ditakatso tsa sechaba le mokga. Konopelo (ku-nu-pe-law) /button inserting/ Ketso ya ho konopela: tsela ya ho kenya konopo seaparong. Komiki (ko-mi-ki) /cup/ Sesebedisoa se sebedisoang ho tshela seno. bonesa. 238 . (bap. tsitsinyeha. Ho nyebellisa seqhomane. (bap. Kometso (ko-me-tso) /swallowing/ Ketso ya ho kometsa: mokgoa wa ho ja ka ho isa ka hare ho mpa. Kokonono). thothomela. ho koenya sejo hanghang. nqa ya mmetsong. hotela. Konopollo (ku-nu-pul-law) /un-buttoning/ Ketso ya ho konopolla: ho ntsha konopo seaparong. Kometsa (ko-me-tsa) /swallow/ Ho ja ka ho isa ka hare ho mpa. hatsela. Konopetsoa (ku-nu-pe-tswa) // Boetsuwa ba ho konopetsa. sehlopha).238 Komello (ko-mel-law) /draught/ Ketso ya ho omella: tlhokeho ya pula nako e telele. dikompone/. Komo (kaw-maw) /dehydration. aridity/ Boemo ba ho hloka metsi mmeleng. /bon. (bap. ear wax/ Tshila ya tsebe. phoofolo kapa semela. dikonokono/ (bap. /bon. ho futhumatsa ka ho atametsa mollong. Ho etsolla ketso ya ho konopetsa. ho cha hoa dimela ka baka la mocheso o moholo o hlokang marothodi a pula. komeditsoe). saroloha kapa ho lla. mafura a fumanoang ka hare kapa bohareng ba tsebe. ho se be teng hoa metsi a pula dinokeng le didibeng. (bap. Konokono (kaw-naw-kaw-naw) /ear dir. ikonka). saturation/ Ketso ya ho omela: mokgoa wa ho kenya mohlaba kapa tomoso ya ona hara motoho wa setoto bakeng sa ho phethahatsa thitelo ya joala. dikomello/. Konopo (ku-nu-paw) /button/ Sesebedisoa se kopanyang diphahlo. Sesebedisoa sa motlakase seo ha se hatelloa kapa se tobetsoa ho etsahalang ketso ya ho duma. “komello” mmoho le “komelo”. le ho etsa hore diaparo di bulehe bokapele kapa bokamorao.

gather/ Ho tholana sebakeng se itseng. pokanyo. ha ho kgonahala. (bap. ho dumellana ka mora phapang. Kopantse (kaw-pan-tse) /mixed. leballana. Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng. bo nang le mokutu le moferefere. unbuttoned/ Bokgale ba ho konopolla. /bon. setho se tholoang mmeleng wa batho kapa diphoofolo tse tona. manyampetla). bo nang le mokutu le moferefere. teballano. ketso ya ho qhaqholla seqhomane hore se se qhome.239 Konopollo (ku-nu-pul-law) /defusing/ Mokgoa wa ho hakolla maraba a seqhomane. Kopantseng). Kopantshana (kaw-pants-ha-na) /reconcile/ Ho etsa hore batho ba be mmoho ka mora ho qoaketsana. Kopakopanya (kaw-pa-kaw-pan-ya) /to confuse issues/ Ho etsa hore ho be le boemo bo hlokang taolo. Kopakopanyo (kaw-pa-kaw-pan-yaw) /issues confusing/ Ketso ya ho kopakopanya: boemo bo hlokang taolo. dikonyana/. unification/ Ketso ya ho kopanya: ho etsa hore dihlopha. ho ba moahong kapa sebakeng mmoho ka nako e beiloeng. ensue/ Ebang ho kgonahala. pokeletso). Mael. ho dumellana ka mora phapang. ho utloana ka mora ho loantshana. ebang ho kgoneha. Karolo ya bonna ya motho. Kopa (ku-pa) /ask. Kopano ke matla: bommoho bo eketsa sefutho sa se etsoang kapa se reriloeng. Kopana (kaw-pa-na) /meet. beg/ Ho batla ka boikokobetso. ledinyane la nku. Kopa (//) /apply/ Ho ngola lengolo la ho batla mosebetsi kapa boemo bo itseng. bokgale ba ho kopanya. Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng. mokgoa wa ho etsa hore ntho di be mmoho nqa e le nngwe. combined with/ E bonahalang e na le dikarolo tse fetang bonngwe.Tem. Ketso ya ho nyebellisa seqhomane. Mohl. 0/ Kooma (kaw-oma) /penis/ Setho sa mmele sa botona. Kopanyo (kaw-pan-yaw) /amalgamation. mora Modimo ya shoetseng baetsadibe bohle. maquloane kapa mekga e be mmoho. Kopanya (//) /consolidate/ Ho etsa hore ntho tse arohaneng di be sebakeng seleseng. maquloane kapa mekga e be mmoho. Peleto kapa pitsetso e nepahetseng ya lentsoe lena ke “kooma” eseng “koma”. (bap. ho boelana ka mora qhoebeshano. gathering. Ebe o tla kopa ho dula o lefella batho bohle dikoloto tsa bona? Kopakopana (kaw-pa-kaw-pa-na) /mixed up/ Ketsahalo ya ho kopakopanya: ho ba boemong bo hlokang taolo kapa tsoelopele. (bap. Kopanyo (//) /consolidation/ Ketso ya ho etsa hore ntho tse arohaneng di be sebakeng seleseng. Konyana (kon-ya-na) /Jesus Christ/ Morena Jesu ha a hlalosoa joalo ka sehlabelo ho ba dumelang ho yena. ho etsa boipiletso ba mosebetsi ka lengolo. Ha nka kopa ke tla sesa hofihlela ka mosou wane wa noka. /bon. Konopolloa (ku-nu-pul-lwa) /defused/ Boetsuwa ba ho konopolla. poelano). tumellano ya bongata ba batho e phethahatsa tabatabelo ya bona. Mokgoa wa ho nyebellisa seqhomane. unity/ Ketso ya ho kopana: ho tholana sebakeng se itseng. Konopollotsoe (ku-nu-pul-lu-tswe) /defused/ Boetsuwa le bokgale ba ho konopolla. tshoarelana. bokanya. kgokahanyo). ho utloana ka mora ho loantshana. mokgoa wa ho etsa hore ntho di be mmoho nqa e le nngwe. potsanyane). (mm. 239 . boelana). unite/ Ho etsa hore dihlopha. (bap. Konyana (kon-ya-na) /lamb/ Ngoana nku. (bap. Konopollotse (ku-nu-pul-lu-tse) /defused. Konyana (kon-ya-na) /sandringham Basotho blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho e boya bo bongata joalo ka ba nku kapa konyana. Kopa (kaw-pa) /to make it. Kopantshano (kaw-pants-ha-naw) /reconciliation/ Ketso ya ho kopantshana: poelano ka mora qoaketsano. ho boelana ka mora qhoebeshano. ho ba moahong kapa sebakeng mmoho ka nako e beiloeng. Kopanya (kaw-pan-ya) /amalgamate. (bap. Kopano (kaw-pa-naw) /meeting. Ho ba sebakeng seleseng. ho botsa ka ho bontsha tlhompho.

bohloko bo bakoang ke leqeba kapa bokudi. lehlaba). e mebalabala. asking/ Ketso ya ho kopa: ho batla ka boikokobetso. Korohiso (ko-ru-hi-saw) /expatriation/ Ketso ya ho orohisa: ho kgutlisetsa ntho kapa motho hahabo. Ho kgutlela hae mantsiboya ka mora mosebetsi. Kopo (//) /application/ Ketso ya ho ngola lengolo la ho batla mosebetsi kapa boemo bo itseng. Korola (kaw-raw-la) /aim/ Ho lebisa ntho e lahleloang kapa e tjeketjeloang nqa ya ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa. Koro (ko-ro) /wheat/ Mofuta wa semela seo ha se potsoe peo ya teng e sebedisoang ho etsa phofo ya borotho. ora). (bap. Kopelo (kaw-pe-law) /applause/ Ketso ya ho opela: ho otla matsoho bakeng sa ho fa mohlodi kapa sebui ditlatse. Boemo ba ho kgutlela hae kapa lapeng mantsiboya. ho tsoa hoa metsi ka bongata sedibeng. motsoako oo ho dumeloang hore o etsa hore moetsuwa a rate moetsi. diketsahalo le ditsebiso tsa tikoloho. Koranta (ku-ran-ta) /newspaper. (bap. ho botsa ka ho bontsha tlhompho. komiki). (bap. mopotjoana. Kopela (ko-pe-la) /beg for/ Ketsetso ya ho kopa: ho kopa bakeng sa. Kopelo (//) /pain/ Ketso ya ho opeloa: kutlo ya bohloko ba setho seseng sa mmele. Kopi (ko-pi) /cup/ Sesebedisoa sa ho tshela metsi kapa mofuta wa lero se entsoeng ka letsopa le thatafaditsoeng ka mollo. ho tsoa ka bongata. Dikopo/. phallo) Kora (kaw-ra) /to score/ Ho kenya ntlha papading ya tlhodisano. Ho ya haeno ho tloha sebakeng se itseng. lesedinyana). phalla)(mm.240 Kopaoke (ko-pa-oke) /black-collared barbet/ Mofuta wa nonyana e tholahalang haholo dinaheng tsa Afrika e ka borwa. dikoro/ Koro (kaw-raw) /heat warming/ Ketso ya ho ora: ho okamela mollo kapa sesosa sa mocheso bakeng sa ho futhumala. kopoditse. 240 . Koposela (kaw-paw-se-la) /of a lid: shake/ Ho tsitsinyeha joalo ka lekopokopo. magazine/ Pampiri e hatisitsoeng bakeng sa ho fana ka ditaba. Kopotsa (ko-po-tsa) /of spring water: to emit/ Hoa metsi a sediba kapa mohlodi wa metsi: ho tsoa ka ho phalla haholo. ho nka ketapele ka ho hlaba ntlha dipapading. /bon. Mahofi a lebisoang ho motho kapa sehlopha ka ho ananela kapa ho rorisa. Kopo (ku-paw) /begging. e jang ditholoana mmoho le dikokoanyana. Kopaope). Lengolo la patlo ya mosebetsi kapa boemo bo itseng. (mm. Koposelo (kaw-paw-se-law) /shaking/ Tsitsinyeho e tshoanang le ya lekopokopo. Dikopi/ (bap. (bap. Kopo (//) /plea/ Boemo ba ho kopa ka ho etsa khoelehetso ka boikokobetso. Korohelo (ko-ru-he-law) /home coming/ Ketso ya ho orohela: ho boela hae kapa lapeng ka mora nako e itseng. Ketso ya ho isa lapeng kapa hae. kopodisa). phehla). Dikapaoke/. hlaba). (bap. Se sebedisoang ho tshela seno kapa lero le nowang. Ho nepa se thungoang kapa se tjeketjeloang. /bon. Koroho (ko-ru-haw) /home coming/ Ketso ya ho oroha: Ho kgutlela kapa ho boela hae kapa lapeng ka mora nako e itseng. Korobela (ko-ro-be-la) /love mixture/ Motsoako oo ho dumeloang hore o fuwa molekane bakeng sa ho mo thetefatsa kelello. /bon. Kopotso (ko-po-tso) /of spring water: emission/ Ketso ya ho kopotsa: ho tsoa hoa metsi ka ho phalla haholo. /bon. e etsang ntloana ya yona ka ho etsa mokoti sefateng. (bap. Ho isa lekgoloa naheng ya bo lona. (bap.

grumble/ Ho buela fatshe ka ho bontsha ho shata. obstruct/ Ho thibela. sincerity. (bap. (bap. Kosene (ko-si-ni) /door frame/ Tshepe kapa thupa e tshehetsang lemati. dikotla/ (bap. Kotloloho (ko-tlu-lu-haw) /openess. tematso ka ho shapa kapa ho natha. /bon. se hlokang lekgutla. nyopiso ya morero wa motho kapa ntho. thibelo ya 241 . khoriana) (sheb. Korotla (kaw-raw-tla) /fuss. dikorosetina/ (bap. nyopiso). /bon. makukuno kapa tshotshobano. Tletlebo. fuck/ Ho robala le motho ka sepheo sa ho bokana. e sa pateng letho. kamano ya thobalano pakeng tsa batho ba babedi. purse/ Mokotla o monyane wa ho tshela kapa ho beha chelete le ntho tse nyane tsa bohlokoa. tebiso nthong e lahleloang kapa e tjeketjeloang nqa ya ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa. moyeng le kelellong. poelo lapeng ka mora ho chaka. komakoma). ho buela fatshe ka ho supa kapa ho bontsha ho se kgotsofale. Koroso (ko-ru-saw) /to cause home coming/ Ketso ya ho orosa kapa ho etsa hore motho a boele hae kapa lapeng ka mora bosio. Kotana (kaw-ta-na) /to have sexual intercourse/ Ketsatsano ya ho kota: ho ba le kamano ya dikobo e pakeng tsa batho ba babedi. Kotlo (kaw-tlaw)/punishment. thibelo.241 Korolo (kaw-raw-law) /aiming. se letsoang ka ho sarolla bokahare ba sona bo bakang moya. Kotlollo (//) /stretching/ Ketso ya ho hula ntho ka ho e etsa hore e be telele. mokorotlo). ho buela fatshe ka ho supa kapa ho bontsha ho se kgotsofale. ho batanya ka thata kgahlanong le. Korotlelo (kaw-raw-tle-law) /groaning for/ Ketso ya ho korotlela: ho bontsha ho se kgotsofale ka ho buela fatshe kgahlanong le. have sex. (bap. Kotlanyo (kaw-tlan-yaw) /bang or hit against/ Ketso ya ho otlanya: ho mulanya ntho e thata kgahlanong le enngwe e tiileng. embargo/ Mokgoa wa ho hanela kapa ho thibela thekiso le kgoebisano pakeng tsa naha enngwe le tseding. e utloahalang. Kotla (ko-tla) /wallet. ho hanela kapa ho tshira ntho kapa motho ka sepheo sa hore a hlolehe ho etsa ketso e itseng. ho bua ka ho bontsha lekgonono. /bon. ironing/ Ketso ya ho otlolla: ho etsa hore ntho e otlolohe. grumble for/ Ketsetso ya ho korotla: sesupo sa ho bontsha ho se kgotsofale ka ho buela fatshe kgahlanong le. seletsa). Korosetina (ko-ro-se-ti-na) /acoustic/ Mofuta wa seletsa se senyane. tshia). hinder. e be boemong le sebopeho se lepeletseng. Kotelo (kaw-te-law) // Molamu o sebedisoang ho thibela namane hore e se anye lebese nakong eo kgomo e hangoang ka yona. hamper. Korotlo (kaw-raw-tlaw) /grumbling. ho bua ka ho bontsha lekgonono. Dikotelo/. mokotla). guileless/ Ketso ya ho otloloha: ho bua ka tsela enang le bonnete. seka khoriana. Kota (kaw-ta) /peck. (bap. Kotloqobello (kaw-tlaw-qu-bel-law) /sanction. thibelo ya ho phethahatsa ketso kapa ketsahalo ka baka la phoso kapa bokgopo bo entsoeng pejana. groan. Kotano (ko-ta-naw) /sexual intercourse/ Ketso ya ho kotana: ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. Korotlela (kaw-raw-tle-la) /groan for. chastisement. Kotlollo (ko-tlul-law) /straightening. le ho tobetsa dikonopo tse ka mahlakoreng. maskmanship/ Ketso ya ho tjeketjela: nepo ya tjeketjelo kapa ya ho thunya. Kotelo (kaw-te-law) /prevention/ Ketso ya ho kotela: thibelo kapa khanelo ya ho etsa ketso e itseng. penalty/ Ketso ya ho otla: kutliso bohloko mmeleng. Kotela (kaw-te-la) /foil. ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. lamentation/ Ketso ya ho korotla: Ho buela fatshe ka ho bontsha ho shata. tlhokeho ya dintho tse batloang bophelong ka baka la sebe kapa bokgopo ba motsoadi kapa motho. tletleba.

Bonnete ke hore lentsoe le nepahetseng ke “tsietsi” le bolelang se sebe se hlahetseng motho ntle le boikemisetso. dikotofa/. Kotopo (kaw-taw-paw) /furrow/ Mokoti wa maiketsetso. /bon. ho ba makgatheng a ho batla ho robala. ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. Kotswana). ho qhoma hoa seqhomane se heletsang le ho bolaya ka tsietsi. Kotsi (ko-tsi) /danger. /bon. /bon. Bongata ba batho bo sebedisa lentsoe “kotsi” bakeng sa boemo bo bobe bo hlahileng mmileng wa makoloi. /bon. dikoto/ Mael. /bon. dikotsi/ (bap. Kotopo (kaw-taw-paw) /pipe/ Se sebedisoang ho jara kapa ho tsamaisa metsi. Ho koto: ho hotle ebile ha ho na mathata. /bon. Ha “kotsi” yona e ka bakoa ka boikemisetso kapa ho tlola molao wa tshebediso ya ntho e itseng. e phelang tlasa mobu le ho ja dimela nakong eo e tsoileng mokoting. lero le itseng kapa kgase ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Kotsamisa (ku-tsa-mi-sa) /cause to squat/ Ketsiso ya ho kotsama: ho baka ho kotsama kapa ho dula hodima direthe. dikotloqobello/. dikotsi/ Tem. sekoti se entsoeng ka ho cheka kapa ho fata ka disebedisoa tsa batho ka sepheo sa ho tsamaisa metsi. /bon. diphahlo le dithuso kgahlanong le naha enngwe ka baka la boemo kapa ketso tsa yona tse sa dumeleheng machabeng. tsietsi). Kotsamo (ku-tsa-maw) /squatting/ Ketso ya ho kotsama: bodulo ntle le ho beha dibono fatshe. thupa e nang le lefito qetellong ya lona. Kotofa (ku-tu-fa) /clove/ Se sebedisoang ho kengoa matsohong a raditebele nakong ya papadi ya ditebele. (bap. thulano le phetoho ya dipalangoang. Kotodipedi (kaw-taw-di-pe-di) /Secretary bird/ Mofuta wa nonyana e molala o molele le mokobolo o mosesane e tloaelehing ka ho hlasela dinoha kapa mefuta ya dihahabi . 242 . Kotsama (ku-tsa-ma) /squat/ Ho dula ntle le ho beha dibono fatshe. Dikotodipedi/. Kotsamiso (ku-tsa-mi-so) /causing to squat/ Ketso ya ho kotsamisa: pako ya ho kotsama kapa ho dula hodima direthe. mokgoa wa ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. mokgoa wa ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. /bon. Kotsomala (kaw-tsaw-ma-la) /reign/ Hoa boemo bo hodimo: ho dula setulong ka mora ho kgethoa ke bakgethi. e tlamehang ho sebedisoa ka hloko le ditaelo tsa yona ka baka la bobe bo ka hlahang. mothapo o sedikadikoe wa dimela tse itseng. ho dula hodima serethe. Kotselo (kaw-tse-law) /sleeping signs/ Ketso ya ho otsela: ho ba le sesupo sa ho tshoaroa ke boroko. mokoti o entsoeng ke motho o tsamaisang metsi. Kotsoana (ko-tswa-na) /finger print/ Mola kapa mela ya bokahare ba monoana kapa letsoho. Kotso (ko-tso) /finger tip/ Menoana ha e bopiloe kapa e fuperoe ho etsa motsu. /bon. dikotopo/. Makotofa. ho thola boemo bo hodimo ba taolo. dikotsoana/ (mm. Kotola (ku-tu-la) /bulb/ Seka tapole sa bokatlase ba semela. /bon. bokotosebefo/. dikotso/. Kotso (ko-tso) /type of rat/ Mofuta wa tadi ya masimong. Mohl. Koto (kaw-taw) /knobkierrie/ Molamu o nang le hlooho. /bon. e molomo o motsu. Ho dula hodima direthe. Kotosebefo (kaw-taw-se-be-fu) /knobkirie carrying person/ Monna kapa motho ya dulang a tshoere koto kapa molamu ka nako tsohle.242 tsamaiso ya thepa. Batho ba ka kopana ka tsietsi hofeta ka kotsi. dangerous/ Hoa ntho kapa motho: e ka bolayang kapa ya ntsha kotsi ka baka la boemo kapa sebopeho sa yona. Dikotola/. ho rena. thibaselo). Kotsi (//) /accident/ Ketsahalo e akgang ho lemala le ho lahleheloa ke maphelo. Koto (//) /perking/ Ketso ya ho kota: thobalano le motho ka sepheo sa ho bokana.

nkela). Hobaneng merabe emeng e rata ho kukela batho babang fatshe? Ho ba morui ha ho bolele ho kukela batho fatshe. Kubutelletsoe (ku-bu-tel-le-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kubutella. nkela) Mohl. Ho ba boemong ba ho kotsomala kapa ho thola setulo sa boetapele kapa borena. Kubuta (ku-bu-ta) /to put up side down/ Ho isa bokahodimo katlase. (bap. (bap. le naheng ka nako tse ding. ho etsa hore ntho e tshoaroe ke bokudi. Kgethollo ya morabe e bolela ho kukela batho fatshe. Kubutelletse (ku-bu-tel-le-tse) // Bokgale ba ho kubutella. ho pepetla kapa ho kganna koloi ka ho etsa lerole moo se pepetloang kapa se kgannoang se tsamayang teng. (bap. Kubello (ku-bel-law) /smokiness/ Ketso ya ho kubella: qalo ya mollo ka ho tsoa lerole kapa mosi. ho etsa hore ntho e tshoaroe ke bokudi. ho fumana maemo a hodimo a taolo. lewatle kapa lewatlana le lebileng nqa ya bokahare ba naha. Kou (ko-u) /bay/ Sebaka se seholo sa metsi a lewatle se phatlaletseng nqa ya naha. lift up/ Ho phahamisa. Ha o le morutehi ha ho bolele hore o kukele batho fatshe. phahamisa). Pako ya boloetse. pepetlo kapa kganno e etsang lerole. Kudisa (ku-di-sa) /to sicken. Kubuto (ku-bu-tow) // Ketso ya ho kubuta: Ho isa bokahodimo katlase ka ho koahela. e dipuonama tse sephara haholo. Kukela (ku-ke-la) /dispossess/ Ketsetso ya ho kuka: ho amoha ka ho nka seo eleng sa motho emong. ho qala hoa ho hotela hoa mollo ka ho bontsha mosi. Kubeletsa (ku-be-le-tsa) // Ho matha ka ho etsa lerole. ho nkela ntho kapa motho fatshe kapa tlase. e mohatla o monyane. Ho phamola ka tsela e mpe. Ho baka boloetse. Kubutella (ku-bu-tel-la) /to make up side down/ Ketsiso ya ho kubuta: ho koahela ka ho isa bokahodimo ka tlase. Kubutollo (ku-bu-tol-law) /down side up. Kubeletso (ku-be-le-tso) /dust causing. e mahlo le meno a maholo. /bon. Ke tsebanyane e kukelang batho fatshe. make ill/ Ketsiso ya ho kula: ho etsa hore motho kapa ntho e kule. Kubetso (ku-be-tso) /smokiness/ Ketso ya ho kubetsa: pako ya mosi. Kubutello (ku-bu-tel-la) /up side down situation/ Ketso ya ho kubutella: koahelo ka ho isa bokahodimo katlase. smoke causing/ Ketso ya ho kubeletsa: lebelo kapa mojaho o bakang lerole. inside out/ Ketso ya ho kubutolla: mokgoa wa ho isa bokatlase ka hodimo. /bon. e dulang metsing. Kubetsa (ku-be-tsa) // Ho baka mosi: ho baka boemo bo nang le ponahalo ya mosi. dikubu/. Kudiso (ku-di-so) /sickening/ Ketso ya ho kudisa: ho etsa hore motho kapa ntho e kule. hippo/ Phoofolo e kgolo ya metsi. Kuka (ku-ka) /take on. seka kolobe. ho isa hodimo ka letsoho kapa ka ntho e itseng. Kubu (//) /whip/ Sephadi se entsoeng ka letlalo la phoofolo (kubu) bakeng sa ho nyoka. Kubu (ku-bu) /hippopotamus. Kubella (ku-bel-la) /smokey/ Ho tsoa lerole kapa mosi. 243 . Kubutelloa (ku-bu-tel-lwa) // Boetsuwa ba ho kubutella. Kukela (ku-ke-la) /undermine/ Ho bontsha lenyatso kgahlanong le motho emong. phafa ya letlalo la kubu e etsoeditsoeng ho shapa. Ho nyolla ka seatla. /bon. dikubu/. Kubutolla (ku-bu-tol-la) /to make down side up/ Ketsollo ya ho kubutella: ho isa bokatlase ka hodimo. dikou/. Kotsometse (kaw-tsaw-me-tse) // Ketsahalo le bokgale ba ho kotsomala. O nkukela fatshe.243 Kotsomalo (kaw-tsaw-ma-law) /reigning/ Ketso ya ho kotsomala: ho rena.

Kuku (ku-ku) /cake/ Sejo se entsoeng ka motsoako wa phofo ya koro. Kukutoa (ku-ku-taw) (kukutwa) /to loose by gambling/ Boetsuwa ba ho kukuta: ho lahleheloa le ho jewa chelete kapa moputso papadileng. Kulela (ku-le-la) /sick at. Kukuna (ku-ku-na) /to discomfort/ Ho etsa lekukuno: ho hlajoa ke mahoashe kapa motsu wa ntho e aperoeng. Kunketse (kun-ke-tse) // Bokgale ba ho kunkela. nnyoana). dikulo/. Kuku (ku-ku) /virgina/ Setho sa botshehadi ha se bitsoa ka ho hlomphuwa kapa ho reneketsoa. dikuku/ (bap. ho nkela ntho kapa motho fatshe kapa tlase. /bon. Kununu (ku-nu-nu) /virgina/ Setho sa botshehadi ha se bitsoa ka ho hlomphuwa kapa ho reneketsoa. /bon. Kukuneloa (ku-ku-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho kukunela. Kukisa (ku-ki-sa) /to help lift up. Kukelo (ku-ke-law) /undermining/ Ketso ya ho kukela tlase: boemo ba ho bontsha lenyatso kgahlanong le motho emong. roetsoeng kapa e jariloeng. ho lahleheloa ke chelete e ngata bakeng sa papadi ya ho becha. tsoekere. Kukuno (ku-ku-naw) /discomfort/ Ketso ya ho kukuna: ho etsa lekukuno: ho hlajoa ke mahoashe kapa motsu wa ntho e aperoeng. ho lahleheloa ke chelete e ngata bakeng sa papadi ya ho becha. sick for/ Ketsetso ya ho kula: ho kula bakeng sa. lakabetso). Ho jewa chelete kapa moputso papadileng. tomoso. kubello. Kuno (ku-naw) /a benefit. roetsoeng kapa e jariloeng. /bon. 244 . pontsho ya hore mollo o ka hotela haufinyane. Kukuto (ku-ku-taw) /loosing in betting or gambling/ Ketso ya ho kukuta: ho jewa chelete kapa ntho e itseng nakong ya ho becha. Kukunetsoe (ku-ku-nets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kukunela. ho se be monate ka baka la lefu kapa boloetse bo itseng. ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e be le bohloko. Kunkelo (kun-ke-law) /fire sign/ Ketso ya ho kunkela: pontsho ya hore mollo o ka hotela haufinyane. Theneketso ya setho sa botshehadi. dikununu/. ponahalo ya mosi o bontshang hore lelakabe la mollo le ka hlaha neng kapa neng. ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e be le bohloko. kubella). Kunkela (kun-ke-la) /to have fire sign/ Ho bontsha mosi o supang hore mollo o ka tuka neng kapa neng. Kula (ku-la) /sick/ Ho hloka bophelo bo botle mmeleng kapa kelellong ka baka la bohloko bo itseng. ponahalo ya mosi o bontshang hore lelakabe la mollo le ka hlaha neng kapa neng. tjewo). lehe le dimonate tse ding mme sa omosoa hore se butsoe. khotetso. Theneketso ya setho sa botshehadi. Kukiso (ku-ki-saw) /help for lifting up/ Ketso ya ho kuka: thuso ya ho kuka. Kukunela (ku-ku-ne-la) /to cause discomfort/ Ketsetso ya ho kukuna: ho baka lekukuno. ho ba molemo bakeng sa. take/ Ketsiso ya ho kuka: ho thusa ho kuka.244 Kukelo (ku-ke-law) /dispossesion/ Ketso ya ho kukela: kamoho ka ho nka seo eleng sa motho emong ka tsela e sa lokang. Ho babasela hoa setho seseng sa mmele ho etsang hore ho be le kutlo eseng monate. (bap. (bap. Kulo (ku-lo) /bullet/ Peo ya sethunya eo ha e butsoeloa e bolayang kapa e lematsang ho thungoang kapa se thungoang. Kukunelo (ku-ku-ne-law) /discomfortability/ Ketso ya ho kukunela: mokgoa kapa boemo ba ho baka lekukuno. Kukunetse (ku-ku-ne-tse) // Bokgale ba ho kukunela. sereledi. (bap. ho tsoela molemo hoa ntho kapa ketsahalo e itseng. Ho babasela hoa setho seseng sa mmele ho etsang hore ho be le kutlo eseng monate. Kukuta (ku-ku-ta) /in betting or gambling: to loose/ Ho jewa chelete kapa ntho e itseng nakong ya ho becha. gain/ Ketso ya ho una.

Kupisa (ku-pi-sa) /cause to have rage/ Ketsiso ya ho kupa. Ketso ya ho kupa. Kutloahatso (ku-tlwa-ha-tsaw) /clarification. fury. ho etsa kopano kapa mmomori wa ho etsa motho kapa batho babang hampe ka lekunutu. e nepahetseng ho ya ka kutloisiso ya tsebe le kelello. vehement/ Hoa ntoa: e bohale haholo. Kupa (ku-pa) /rage. mohoete kapa boya mmeleng. Kutloahalo (ku-tlwa-ha-law) /clarity. Kupu (ku-pu) /type of snare/ Mofuta wa sefi se bolayang phofu ya sona ka ho otla kapa ho pola ka tshepe ho tsoa mahlakoreng ha se chehiloe. Dikupu/ (bap. ebile se baka lerata le tshoanang le lebitso la sona. violence/ Boemo ba ntoa e bohale ya kgumamela. mow/ Ho tlosa moriri. Moetlo wa Sesotho wa ho bontsha ngoana wa kgoedi tse tharo kgoedi bosiu. eo hoseng komang ka yona. Kutlo (ku-tlaw) /hearing/ Ketso ya ho utloa: ho etsa hore tsebe e thole molaetsa. tatso).245 Kunuta (ku-nu-ta) /conspire/ Ho etsa morero o mobe o kgahlanong le motho emong ka lekunutu. ya kgumamela. (bap. e hlokang setsoalle ebile e akga dipolayano tse ngata. meneko). furious. hela. /bon. eo tsebe e tholang bobebe ho e hlalosa. (mm. Kutlo (ku-tlaw) /feeling. /bon. Kutlo (ku-tlaw) /feeling/ Tsela eo mmele wa motho kapa ntho e phelang o hlalosang ho angoa kapa ho thetsoa ke ntho efe kapa efe. meneka). ho tsitsinyeha ke bohloko hoa ntho e wetseng fatshe. elucidation/ Ketso ya ho utloahatsa: ho bebofatsa se boleloang kapa se buuwang ka puo e bobebe. Mohl. (bap. 245 . ho tsitsinyeha ke bohloko hoa ntho e wetseng fatshe. cut hair. mokgoa o hlokang kgotso ebile o akga ditoantshano. ho etsa kopano ya mmomori wa ho etsa motho kapa batho babang hampe ka lekunutu. pact. ka ho hlalosa mocheso. taste. Ntoa e kile ya kupa pakeng tsa naha ya Russia le ya Georgia. ho etsa tsebe e kgone ho hlalosa modumo ka ho tolokela karolo ya boko. understandableness/ Ketso ya ho utlohala: eo kelello le ditsebe di kgonang ho e utloisisa. ho etsa phapang ya tatso ka leleme. Kuruetsa (ku-ru-etsa) // Ho bontsha ngoana kgoedi e phethileng sekgoana ka mora kgoedi tse tharo a tsoetsoe ho pheta moetlo wa Sesotho. kunutiloe). Kunuto (ku-nu-taw) /conspiracy/ Ketso ya ho kunuta: tloaelo ya ho etsa morero o mobe o kgahlanong le motho emong. Kutloahalo (ku-tlwa-ha-law) /loud and clear/ Ketso ya ho utloahala: eo modumo le moelelo wa teng oleng bonolo ho e hlalosa. ho faola mohloa kapa joang. Kupo (ku-paw) /vehemence. hearing/ Ketso ya ho utloa: ho ba le kutlo ya ho thetsoa. Kunyakunya (kun-ya-kun-ya) // Ho tsitsinyeha hoa diboko tse ngata hodima ntho e shoeleng. Kunyakunyo (kun-ya-kun-yaw) // Ketso ya ho kunyakunya: ho tsitsinyeha hoa diboko tse ngata hodima ntho e shoeleng. mohatsela kapa bohloko. ho sebedisa boko bakeng sa ho elelloa ka kelello. Kutloano (ku-tlwa-naw) /agreement. (bap. compatibility/ Ketso ya ho utloana: ho ba bo emong ba ho ratana kapa ho kgema mmoho. 0/ Kuta (ku-ta) /shave. kunutile. Kupile (ku-pi-le) /raged/ Bokgale ba ho kupa. ho ba boemong ba tumellano ya ho etsa dintho ka ho tshoana. Kuruetso (ku-ru-etso) /Basotho baby culture/ Lelomolo la ho bontsha ngoana kgoedi e phethileng senkgoana ka mora kgoedi tse tharo a tsoetsoe. ketle). ho ba le boikutlo ba ho elelloa se thetsang mmele. (bap. kunutoa. shoashoaila). Ho ba le kelohloko ya tatso ya se jewang. Kutlo (ku-tlaw) /perception/ Tsela eo motho kapa ntho a utloisisang ketsahalo kapa tlhaloso ka yona. ho etsa dintho ka ho dumellana.

Mokgoa wa ho baka lerata ka ho phahlolla le ho batlana le se itseng. Pepeso ya patiloe. Mael. (bap. ho batlana le ntho e itseng ka ho suthisa dintho. ho nka ka botsotsi. dikwaekwae/ (mm. mautsoe). Kutloisiso (kutl-wi-si-saw) /understanding. ho ba le maikutlo a kutloelo bohloko kgahlanong le motho ya mathateng. mohoete kapa boya mmeleng. se etsahalang le se rutoang. peolo). ho beha pepeneneng seo se neng se patiloe kapa se patehile. mokutu). Kutsoiso (kuts-wi-so) // Ketso ya ho utsoisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a utsoe. /bon. frisk/ Ho batlana le ntho ka ho phenyokolla. ho hapa sa motho emong ka tsela e seng molaong. ho hapa ka mahahapa kapa ntle le tsebo ya monga thepa. Kwelo (kwe-law) (koelo) /fall of/ Ketso ya ho wa kapa ho wela. /bon. Kutu (ku-tu) /tree trunk/ Bokatlase bo boholo ba sefate kapa semela bo lateloang ke methapo. koakoa). Ho hlahisa patiloe. Mofuta ha o nkgoe ka nko e se qoba la kwae: mohlankana kapa moroetsana o ithuta molekane le ba habo ba se ba dula mmoho. Kwaekwae (kwa-i -kwa-i) /woman shoe’s heel/ Bohato ba serethe ba seeta sa motho e motshehadi se selelele. Ho etsa phapang pakeng tsa ntho tse pedi. ho nkela babang tsa bona ntle le tsebo ya bona.246 Kutloello (ku-tlwel-law) /hearsay. Kutloiso (kutl-wi-saw) // Ketso ya ho utloisa: ho etsa hore motho a utloe. Kwara (kwa-ra) /mock. boshodu. Koaekae). manifestation/ Ketso ya ho utulla: ho ntsha ka tlase se patiloeng. tease/ Ho soma: ho bua dipuo tse tshehisang kapa tse utloisang bohloko kgahlanong le. tshebedisano mmoho. /bon. Kututsa (ku-tu-tsa) /make noise by searching/ Ho baka lerata ka ho phahlolla le ho batlana le se itseng. dikwae/ (bap. ho ba boemong ba ho etsa se boletsoeng kapa se rutiloeng. (bap. Kutso (ku-tsaw) /theft. Bokgoni ba ho hlalosoa se rutoang kapa se boleloang. Kwae (kwa-e) /cigarette/ Semela se sitsoeng kapa haitsoeng mme sa omisoa bakeng sa ho tsujoa. ho ba letsoho le lelelele. disclosure. phenyokolla). stealing/ Ketso ya ho utsoa: ho nka seo eseng sa hao ka tsela e mpe. Kwae (//) (koae) /penis/ Setho sa botona sa mmele se sebedisoang bakeng sa ho rota le ho kota. Dikutu/. Kutloisisano (kutl-wi-si-sa-naw) /collaboration/ Ketso ya ho utloisisana: ho kgema mmoho. Kututso (ku-tu-tsaw) /vigorous searching/ Ketso ya ho kututsa: patlo ya ntho ka ho phenyokolla le ho suthisa. (bap. ntoto. ho kgona ho mamedisa ka tsela eo se boleloang se bang boemong ba ho dula kelellong. tshebedisano). Kwakwa (kwa-kwa) /panga/ Mofuta wa sebetsa se bohale. Ho nka tseo kapa seo eseng sa hao ntle le tumello. ntotoana). se hlalosoang. 246 . Kutsoetso (kuts-we-tso) /stealing/ Ketso ya ho utsoetsa: ho nka ntho ya motho ntle le tumellano. ho faola mohloa kapa joang. Kuto (ku-taw) /shaving. (mm. Kututsa (ku-tu-tsa) /to search vigorously. ho qalletsa emong ka leshano la ho mo etsa leshodu. ho joetsoa taba e sa tsebahaleng kapa eo bonnete ba yona bo sa tsejoeng. Koara). (bap. rumour/ Ketso ya ho utloella: ho utloa taba kapa ketsahalo e itseng ka bo mabarebare ntle le ho ikgodisa. (bap. mowing/ Ketso ya ho kuta: ho tlosa moriri. comprehension/ Ketso ya ho utloisisa: tsebo ya ho hopola se boleloang. Tlhahiso ya pinyane. /bon. se sebediosang bakeng sa ho loana. ferret. dikwakwa/ (mm. Kutullo (ku-tul-law) /revelation. seo ekareng selepe. Kutloelo (ku-tlwe-law) /sad feeling for/ Ketso ya ho utloela: ho Ho ba boemong ba ho nahanela motho emong ya bohlokong.

(bap. Koeretso). Kwerekwetso (kwe-re-kwe-tso) /xenophobia/ Lehloyo la batho ba tsoang naheng tseding. (mm. Kwetelo (kwi-ti-law) /kidnapping/ Ketso ya ho koetela: ho nka ka mahahapa. semomotela. (mm. Ha se nnete hore Basotho ha ba na “D”. ho ba le lehloyo la matsoantle kapa molata. Koeretsa. Lll PALE: Tlhaku ya leshome le metso e mmedi ya Sesotho. kgesollo). (bap. Ho sebedisa “L” bakeng sa “D” ho bolela hore Basotho ha ba tsebe ho 247 . Kweretsa (kwe-re-tsa) /to speak foreign language/ Ho bua puo ya badichaba: ho bua joalo ka lekwerekwere. Puo ya badichaba naheng ya heno. lehloyo la batsoantle. Kweretso (kwe-re-tso) // Ketso ya ho kweretsa: ho bua puo ya badichaba kapa ho bua joalo ka lekwerekwere. sematsatsa).247 Kwerekwetsa (kwe-re-kwe-tsa) /to have xenophobia/ Ketso ya ho kwerekwetsa: ho hloya modichaba. Kwete (kwe-te) /handsome/ Mohlankana e motle. lehloyo la badichaba. koerekoetso). Kgethollo. koetela). Kwetela (kwi-ti-la) /kidnap/ Ho nka ka mahahapa kapa ka sheshe (mm.

sebaka kapa ntho e itseng haholo. Laetsa (la-e-tsa) /give messege. jwalo jwalo. ho lakatsa ho ja sejo kapa ho utloa se itseng. /bon. Dilaborathori/. lakatsa). la bona . Tje ka ha ho se ho hlalositsoe. Lahla (//) /exclamation: what a disaster!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha bobe ba se etsahalang kapa se etsoang ke moetsi se sa ratoeng ke emong. ebe le lateloa ke Labohlano. La boraro. lefatshe=mafatshe. command. beke bakeng sa tlhaloso). /bon. Laborathori (la-bu-rat-ho-ri) /laboratory/ Sebaka seo ho etsoang diteko teng.248 dumedisa. dumaela. La (la) /of days/ Mohl. Laecha (la-i-cha) /load/ Ho nka dintho tse ngata kapa tse boima le ho di beha hodima sebaka se itseng. La (la) /of/ Mohl. Labalabela (la-ba-la-be-la) /long for/ Ketsahalo ya ho labalaba. taetso). lahla! Ke qala ho bona ntho e tjena. ha ho bolele hore letsatsi lena ke la bobedi bekeng. Tlh. ebe le lateloa ke Labone. Laeha (la-e-ha) // Ketsahalo ya ho laya: e kgonang ho eletsoa. ho lakatsa kapa ho hloloheloa. bongata ba ona a qala ka “M”. Bolaboraro/. lakatsa= takatso. ho fana ka puo e tlamehang ho fetisetsoa ho motho emong. le lateloe ke moqebelo. Laboraro (la-bu-ra-ru) /Wednesday/ Letsatsi la bone la beke le tlang ka mora Labobedi. Tlhaku “L” e ikemetse. mohlala: lejoe=majoe. jwalo jwalo. lahla! 248 . Bolabone/. duka. Labohlano (la-bu-hla-nu) /Friday/ Letsatsi la botshelela la beke ka Sesotho: le tlang ka mora labone. ho lakatsa ho bona. Labalabedisa (la-ba-la-be-di-sa) /cause to long for/ Ketsiso ya ho labalaba. give a memo/ Ho fana ka molaetsa. Mohl. (bap. ho tlosa se sa hlokahaleng.. Laela (la-e-la) /instruct. Bongata ba mareho a qalang ka “L”. llile” ho arohanya “D” ho ona? Tlhokomediso: Bongata ba maetsi a qalang ka “L” a nka tlhaku “T” ha eba mareho. cast off. ba bang ba baqapi ba ngolo ya puo ya Sesotho e ne ese Basotho. Ebang ho dumeleha ho sebedisa tlhaku “L” moo e lateloang ke sedume: “I” lentsoe kapa mantsoe a latelang a tla bitsoa joang: “llisa. la tau. dula. dump/ Ho tlosa pontsheng. La (la) /of people: you/ Seemedi se emelang batho bao ho buuwang le bona ka bongateng. jwalo jwalo. Labobedi (la-bu-be-di) /Tuesday/ Letsatsi la boraro la beke. La bapala. la bone. Laehile (la-e-hi-le) // Bokgale ba ho laeha. /bon. Hape. L (el) //. Ho bolella emong se tlamehang ho phethoa. Ha ho thoe labobedi. Lahla (la-hla) /throw out. la hao. ebile ha ho kamoo e ka sebedisoang bakeng sa “D” kateng. Mohl. malaecha). Bolabohlano/. tlhaku ena ke enngwe ya ditlhaku tse nang le mareho a tlhaho kapa a semelo Sesothong. Ho tla dula ho le jwalo. (bap. Laeha (//) // Ho amohela nepahatso ya bobe ha bo hlahela mmuuwa kapa moetsuwa. sebaka seo boramahlale ba etsang diteko ho sona. Kahoo bane ba etsa seo ba se ratang ka puo ya Sesotho. (bap. lekase=makase. ho joetsa motho kapa ntho se tlamehang ho etsoa. (sheb. Mohlala: lekanya= tekanyo. empa ke la boraro ka tatellano ya palo. La kgutla. order/ Ho fana ka taelo. Letsatsi la pele la beke ke Sontaha. Labalaba (la-ba-la-ba) /long for/ Ho hopola motho. Thabo o utsoitse hape. La pholokgoaba. ho nyametsa ka ho tsamaisa. discard. /bon. lebella = tebello. Labone (la-bu-ne) /Thursday/ Letsatsi la bohlano la beke le tlang ka mora laboraro.

ho arohana. Lahloa (la-hl-wa) // Boetsuwa ba ho lahla. Lai-tseke). Lakadisa (la-ka-di-sa) /cause to lust/ Ketsiso ya ho lakatsa: ho etsa hore motho kapa ntho e lakatse. ngoaneso. ho fa ka ho fofisa moyeng. se molala o mahoashe seka mmankgoshepe. (bap. rotetsa). ho hotetsa mollo. Lahlehelana (la-hle-he-la-na) // Ketsetsano ya ho lahleha: ho se bone motho eo ho tsamawang le yena. Laitsa (la-its-a) /of lightning: brighten/ Ho kganya hoa tladi kapa lehadima: ponahalo ya kganya e bakoang ke boemo ba lehodimo. (bap. Ho lala taba ka mmele: ho etsa eka ha ho letho. Lahlela (la-hle-la) /throw/ Ho neheletsa hampe. ho ba mmoho le. Lakabeditsoe). ho nyamela hoa motho eo ho tsamawang le yena. Lakabane (la-ka-ba-ne) /iguana/ Mofuta wa sehahabi se seholohadi. /bon. ho ba le maikutlo a maholo a ho etsa ketso e itseng. Lahlisoa (la-hli-swa) // Boetsuwa le ketsiso ya ho lahla. desire. labalabedisa). (bap. Lahlisa (la-hli-sa) /make to throw away/ Ketsiso ya ho lahla: ho baka hore motho emong a lahle seo a se tshoereng. Lakaletsa (la-ka-le-tsa) /to wish/ Ketsetso ya ho lakatsa: ho batla hore ho etsahale ketso e itseng mothong kapa nthong enngwe. Mohl. ho beha boemong ba takatso. Lebone laka lona le a bonesa. ho tsamaisana le. Lahlehile (la-hle-hi-le) /lost/ Bokgale ba ho lahleha: e sebakeng seo e sa tsejoeng hore e hokae. Lala ho nna shoalane e fehlile. ho nka tsela kapa mocha o fosahetseng. saka). Laka lentsoe. Lahleha (la-hle-ha) /lost/ Ho se tsebe tsela. ho tukisa ntho ka ho etsa lelakabe. Mael. se phelang majoeng le meferong. Lakabetsa (la-ka-be-tsa) /inflame. ra kena ka matlung bohle. Lakabela (la-ka-be-la) /to burn. Lakabetsoa (la-ka-be-tswa) /ignited. ho tukisa ntho ka ho etsa lelakabe. (bap. ho batla ka tsela e sa nepahalang. ho fana ka thuso bakeng sa. Ba tsamaile ba tshoere lejoana laka. Lakabetso (la-ka-be-tso) /inflammation/ Ketso ya ho lakabetsa: mokgoa wa ho etsa hore ntho e lakabele. Ho ya ka makgoro ha se ho lahlana: ho arohana ha ho bolele hore batho ba keke ba hlola ba kopana hape. Laitseke (lai-tse-ke) /exclamation: lightning fast!/ Lekgotsa le bontshang potlako ya kganya ya tladi kapa letsolo. Lahlile (la-hli-le) // Bokgale ba ho lahla. Laka (la-ka) /mine: with nouns starting with “L” / Seemedi se bontshang hore thuo kea mmuwi kapa moetsi wa ketso. batla).249 Lahlana (la-hla-na) // Ketsetsano ya ho lahla: ho tlohellana. Lahleheloa (la-hle-he-lwa) // Boetsuwa ba ho lahleha. lust. Lahlehisa (la-hle-hi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho lahleha: ho etsa hore ntho kapa motho a lahlehe. lean on/ Ho ba pela. Lakatsa (la-ka-tsa) /covet. Lala (la-la) /be with me. Mohl. Lakabetse (la-ka-be-tse) // Bokgale ba ho lakabetsa. ho iphapanya. ho etsa hore motho a etse phoso. Mael. Lakaletsoa (la-ka-le-tswa) /wished/ Boetsuwa ba ho lakaletsa. Dilakabane/. ablaze/ Ho etsa hore ntho ebe le lelakabe. Mohl. 249 . ignite/ Ho ba boemong ba ho baka lelakabe: ho etsa hore mollo o tuke ka ho bontsha lelakabe. e sa bonahaleng ponahalong le pontsheng ya mahlo. Lakaditse (la-ka-di-tse) // Bokgale ba ho lakatsa. Re sa eme la re laitseke lehodimo! Hoba le re laitseke. (mm. ho ba le cheseho ya. crave/ Ho batla kapa ho labalabela haholo. inflamed/ Boetsuwa ba ho lakabetsa. Lahliloe (la-hli-lwe) // Boetsuwa ba ho lahla. Lahlella (la-hlel-la) /throw at/ Ketsetso ya ho lahlela. (mm.

ho batla dijo. kgutso kapa toka. Lalla (lal-la) /exclamation: it’s a goal!/ Lekgotsa le bontshang hore ntlha e kene. ho emela motho nqa e sa bonahaleng ka sepheo sa ho mo noanyetsa bakeng sa tlhaselo. ya lakatsang se jewang. Lapa (la-pa) /hungry/ Ho lakatsa sejo. mokgoa. Laotse (la-u-tse) /controlled/ Bokgale ba ho laola. Lalla (lal-la) // Ho emela motho kapa ntho moo ho patehileng bakeng sa ho mo hlekefetsa. tloaelo kapa ketso e itseng e be molao. malapeng/ (bap. ho batla kgotso. Laola (la-u-la) /conduct. moo lelapa kapa motho a robalang le ho tsoha teng. (bap. Lalletsoe (lal-le-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lalla. Lantshoekge (la-nts-hwe-kge) /extreme speed/ Lebelo le leholo haholo la motho. Labontshoekge/. starved/ Bokgale ba ho lapa: e kapa ya boemong ba ho batla dijo. Ditaofatso/ (bap. potlako ya ho matha e tshoanang le ya ntshoekge. 250 . Ha e lale hle Mokoena. Lalletse. Lalametsa (la-la-me-tsa) /to swallow quickly/ Ho koenya ka potlako e kgolo. Ke kgale ke bona hore ngoaneso o wa lapa ka mora hoba a nyaloe ke Sefika. Lapisitse (la-pi-si-tse) // Bokgale ba ho lapa. (mm. ho etsa ketso tsa moetapele. Mohl. “lapisa” le na le moelelo omong. laecholla). theola. Lapa (//) /poor/ Ho futsaneha: ho ba boemong ba motho ya hlokang ntho tse hlokahalang tsa bophelo. /bon. ho etsa hore boemo bo latele molao. (sheb. ya nang le tabatabelo ya sejo. lelapa. ho ba le kutlo ya tlhokeho ya dijo maleng. Lale bakeng sa tshebediso). ho labalabedisa sejo. ho ba ntle le dijo kapa se jewang. ho beha moroalo o boima sebakeng seseng. Tlh. re keke ra hlola re pheta.250 Lala (la-la) (ho lala) /let there be peace/ Ho ba le boemo ba kgotso. ho etsa hore boemo bo latele molao kapa semolao. Laofatso (la-u-fa-tso) /regulation/ Ketso ya ho laofatsa: mokgoa wa ho etsa hore tloaelo kapa ketso e itseng e be molao. Ka puo ya Setswana lentsoe lena. Laofatsa (la-u-fa-tsa) /regulate/ Ho etsa hore boemo. direct. Lalametso (la-la-me-tso) /quick swallowing/ Ketso ya ho lalametsa: boemo ba ho metsa kapelenyana. ho ba ka sehlohlolong sa ho etella pele. Ha e lale motaung! Mael. phetolelo ya tloaelo ho molao. Lapisoa (la-pi-swa) // Boetsuwa ba ho lapa. lead/ Ho ba boemong ba molaodi. kabasa). Lapisa (la-pi-sa) /make hungry/ Ketsiso ya ho lapa: ho etsa hore ntho kapa motho a batle dijo. Mohl. taofatso). haholo papading ya bolo ya maoto. ho tshoaroa ke tlala. Malala a laotsoe: ho ba boemong ba ho itukisetsa ketso kapa ketsahalo efe kapa efe. (bap. famished. Lalletse (lal-le-tsi) // Bokgale ba ho lalla. Laotsoe (la-u-tswe) /controlled/ Bokgale le boetsuwa ba ho laola: boemo ba fuwa taolo mmoho le taelo. ho fetolela molaong. Lapisitsoe (la-pi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lapa. seahelo sa motho. dominate. ho isa le mmetso ka ho panya hoa leihlo. /bon. ho kgaotsa ho loana kapa ho halefa. /bon. hae). ho metsa kapelenyana. lalletsoe). Lapeng (la-pe-ng) /home/ Moo ho dulang motho teng. ho isa le mmetso ka ho panya hoa leihlo. Lapile (la-pi-le) /hungry. Ha e lale makoala re none: ha ho be le kgotso bakeng sa rona bohle ba ratang toka le kgutso. Mael. Lale (la-le) /let there be peace/ Ho bale kgotso nakong ya ntoa kapa khalefo. Laolla (la-ul-la) /off load/ Ho theola kapa ho laecholla moroalo. Ho lakatsa se jewang. ho ba le matla a ho laela.

(bap. latelang. (mm. batlisisa). ho tla ka morao ho. Latellana (lat-el-la-na) /consecutive.Tatolo. ho lalla ntho e tlamehang ho tshoaroa kapa ho bonoa. latotse. ho se dumele hohang. Ho latola bosehla: ho hana ka botlalo.251 Lara (la-ra) // Ho ema ka tebello ya ho bona ntho kapa se itseng. ho tsamaya joalo ka motho e molelele ya sa phelang hantle kelellong. ho atametsa pela. Latola (la-tu-la) /deny/ Ho hana nyenyenye. Latellana (//) /successive. Lathaselo (lat-ha-se-law) /foolish walk/ Ketso ya ho lathasela: motsamao wa lathalatha. walk foolishly/ Ketsiso ya ho latha: ho tsamaya joalo ka lathalatha. Latelana (la-te-la-na) /successive. latofaditse). Lata (la-ta) /fetch/ Ho tlisa haufi. ho hana ka botlalo. obuobu. insuccesion/ Ho hlahlamana ka lenane: ho tla ka mora enngwe kapa ho etsahala ka tatellano. hore che kapa ho se dumele se etsoang kapa se buuwang. Latela (//) /follow/ Ho tsamaya ka mora ntho kapa motho. haunt. ho lakaletsa bobe ka ho etsa diketso tse mpe. ho natsa ka sepheo sa ho thola karabo. ho phenyokolla ka sepheo sa ho batla bonnete ba taba e itseng. (mm. pursue/ Ho shebana kapa ho natsa motho ka ho bontsha maikemisetso a mabe. latolang. Latela (la-te-la) /fetch for/ Ketsetso ya ho lata: ho lata bakeng sa. /bon. Latella (lat-el-la) /stalk. Motsamao wa sehole se selelele. row. ho ba boemong ba se batlang ho chehoa. ho sala motho kapa ntho e itseng morao ka sepheo se sebe. Chefu e bohale haholo hofeta tse ding ka lebaka la motsoako wa yona. mokgoa wa ho hlahlamana. Larinya/. Mantsoe. e latelang. Lathasela (lat-ha-se-la) /move. Ketsahalo ya ho tla ka morao ka tlhatlhamano. ho hana nyenyenye. latellana) Tlh. succeed/ Ketsetsano ya ho latela: ho tsamaya ka mora ntho kapa motho. Larisa (la-ri-sa) /cause to wait in vain/ Ketsiso ya ho lara: ho baka ho lara: ho baka ho emisa ka tebello ya ho bona ntho kapa se itseng. Latofatsa (la-tu-fa-tsa) /vindicate/ Ho fumana motho a hloka molato: ho se fum ane phoso kapa se bakang kahlolo kgahlanong le moqusuwa. Larela (la-re-la) // Ketsetso ya ho lara: ho lalla. Larile (la-ri-le) /waited in vain/ Bokgale ba ho lara. Larinya (la-rin-ya) /highly toxic substance/ Mofuta wa chefu e holofatsang kapelenya ebile e bolaya bongata ba tseo di noeleng. (bap. Latellisa (la-tel-li-sa) /make a sequence/ Ketsiso ya ho latella: ho hlahlamanya ka tatellano kapa ho tla ka morao ho. latoleloa. dilathalatha/ (bap. koeneha) Mael. “latelana” le “latellana” a batlile a tsoana haholo ka meelelo. Latellisa (la-tel-li-sa) /pursue/ Ho batlisisa ka ho ba ka mora. row. Latofatso (la-tu-fa-tso) /vindication/ Ketso ya ho latofatsa: ho fumana motho a hloka molato: ho se fumane phoso kapa se bakang kahlolo kgahlanong le moqusuwa. ho tsamaya joalo ka motho e molelele ya sa phelang hantle kelellong. haholo maoto. Lathalatha (lat-ha-lat-ha) /tall foolish person/ Motho ya molelele ya sa fellang kelellong kapa mmeleng. (mm. /bon. insuccesion/ Ho tla ka morao ho hohong kapa enngwe. Latellisisa (la-tel-li-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho latella: ho etsa dipatlisiso tsa boemo bo itseng. 251 . motho ya sa itekanelang sebopehong sa mmele eo motsamao wa hae o sa tloaelehang. Ho tsamaya joalo ka motho ya lemetseng ditho tsa mmele. Lathasetse (la-tha-se-tse) // Bokgale ba ho lathasela. tse latelang). ho tla ka lenane kapa tlhatlhamano. boitatolo. otseotse). molatodi) (bap. Latha (lat-ha) /to walk like a fool/ Ho tsamaya joalo ka lathalatha.

ho kgalema ha boima le botio. tasty/ E nang le tatso. tsamaya. beat it/ Ho baleha ka ho matha haholo. Ya. e sa tsamaisaneng le enngwe. Laya (la-ya) /admonish. /bon. ho leka tatso. tsohle. /bon. Leaparakobo (li-a-pa-ra-ku-bo) /Mosotho/ Motho wa mosotho ha a reneketsoa. Le entseng maobane lona bana? Le (le) /preposition: with/ Mohl. Maakaretsi/ Mohl. mareho. Latolela (la-tu-le-la) /deny for/ Ketsetso ya ho latola kapa ho lahlela motho matsoho. Nna le bona le tsona re batle haholo. raid/ Ho futuhela ka bongata ka sepheo sa ho nkela. Le (li) /you: in the plural/ Mohl. Leakaretsi (le-a-ka-re-tsi) // Lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi se akaretsang seo ho buuwang ka sona. Le tsamaile le kgotshe haholo. (bap. Lentsoe le bontshang seo ho buuwang ka sona se le ka bonngweng ebile se le haufinyana. (bap. loantsha kapa hlasela. Laumetse (la-u-me-tse) /incursed/ Bokgale ba ho laumela. Ke tsamaya le ntate le mme. Laumeloa (la-u-me-lwa) /incursed/ Boetsuwa ba ho laumela. Latsoisa (lats-wi-sa) /give a taste/ Ketsiso ya ho latsoa: ho utloisa tatso. attack. eletsoa) (mm. Lawa (la-wa) /admonished. enjoined/ Boetsuwa ba ho laya: ho eletsa ka ho bua mantsoe a ahang bokamoso. Latsoa (lats-wa) /to taste/ Ho utloa ka molomo kapa leleme monate wa ntho e itseng. Lauma (la-u-ma) /incurse/ Ho futuhela ka bongata ka sepheo sa ho nkela. /bon. Maamohelo/. mokgoa o kgethoang ho phethahatsa se batloang. leaparakobo). /bon. sohle. E. Ba. ho fana ka keletso tse thata. ohle. Le (li) /and/ Lentsoe le kopanyang mabitso. Le. yohle. lauwe). Latotse (la-tu-tse) /denied/ Bokgale ba ho latola. system/ Se etsoang bakeng sa se hlolehileng. Leano (li-a-naw) /plan. dipolelo le mantsoe a fetang bonngwe. e monate ho ya ka leleme. matha) 252 . Nyao). counsel. /bon. Mosotho ha ho buuwa ka kobo eo e apereng. Ke batla nama le moroho le sehoapa. (bap. maamanyi/ Mohl. (bap. futuhela). Laumela (lau-me-la) /incurse. Leamohelo (li-amu-he-law) /face decoration/ Motako kapa metako e etsoang hodima sefahleho bakeng sa mokgabiso le ntlefatso. /bon. Laumetsoe (la-u-mets-we) /incursed/ Boetsuwa le bokgale ba ho laumela. e lelemelang ha e jewa.252 Latolana (la-tu-la-na) /incompatible/ Tse sa dumellaneng kapa tse hananang. Wena le yena lea tsebana. Le (le) /this one/ Lesupa le bontshang lereo kapa lebitso le qalang ka “L”. run. Le tsamaya le yena. Leamanyi (le-am-an-yi) /relative pronoun/ Lentsoe le kgethang lebitso ebile le sebetsa mosebetsi wa lekgethi. e sa utloaneng le enngwe ka diketso. loantsha kapa ho hlasela. Mohl. tayo). jj. Seemedi kakaretso se supang botlalo ba seo ho buuwang ka sona. (bap. kgetho enngwe e ncha e sebedisoang ho phethahatsa morero o mocha. counselled. ho fana ka keletso tse thata. maano/. Bohle. eletsa. Latsoeha (lats-we-ha) /tastefull. maano/. Leano (li-a-naw) /project/ Se tlamehang ho etsoa ka ho phethisoa ka nako e beiloeng. Ebile le kgutla le lapile. Leba (li-ba) /go. enjoin/ Ho eletsa ka ho bua mantsoe a ahang bokamoso a tiisang kelello ya motho eo ho qetang ho etsahala ketso e itseng ho yena. ho utloa tatseho ya sejo kapa seno. jj. Ketsetso ya ho lauma. ho kgalengoa ka boima ka botio. ho sa natsoe ho loka kapa ho fosahala hoa yona. maapara-kobo/ (mm. laoa. Bohle re tla kgutla le yena. Tsela e sebedisoang ho phethahatsa ketso e itseng. letsema le leholo leo sepheo la sona eleng ho qeta mosebetsi o itseng ka nako e behiloeng ke ramosebetsi.

Mohl. hohong. ditlhodisano. tshia. mabaleng/. Lebala (lib-a-la) /ground/ Fatshe moo ho hatoang teng. “le” qalong ya lona mme ya ba “baka” ntle le ho sebedisa sehonyetsi. /bon. ho se latellisisi bobe ba kgale. emong. mabadi/ (bap. moaho oo ho phehoang le ho etsoa bohobe bo bongata ka sepheo sa ho rekisoa. reconcile. circumstance/ Seo ketsahalo kapa ketso e etsahalang ka sona. ho ya ho motho ya itseng ka sepheo sa ho bua kapa ho loana le yena. ho se natse ho hopola. mabaka/ Lebala (le-ba-la) /forget/ Ho lahleheloa ke khopolo. enngwe kapa batho babang. 253 . Lebatooa). /bon. (bap. maballo/ (bap. Lebaleha (le-ba-le-ha) /forgetful/ Ketsahalo ya ho lebala: ho lahleheloa ke khopolo. Mabase/ Tlh. /bon. Mohl. sebaka se thata sa mobu sa lapeng kapa moo ho bapalloang teng. kosene. sehlopha kapa tsamaiso se fapaneng le seseng. “the boss”. mabala. kgutlelana). Mabatama/ (bap. Lebase (le-ba-se) /boss/ Mmampodi mosebetsing. Lebaka (le-ba-ka) /a reason. mocheso). mabatowa/ (mm. sebaka seseng sa mokga. ho isa kapa ho kgahlanya le. mmala o mmeleng kapa nthong e itseng o sa tshoaneng le omong kapa emeng. Lebala (//) /stadium/ Moaho o moholo o kampetsoeng moo ho bapalloang teng. face/ Ho kopana le kotsi. /bon. Lentsoe lena le ka sebedisoa ntle le ho hokela. fatshe mobung moo ho fieloang teng. Mabanta/. ho tsoa mohopolong kapa kelellong. motho eo eleng yena ya moholo ka boemo ba mosebetsi. boteng ba mofuthu o moholohadi o utloahalang moyeng. ke tla tsamaya ke le mong. Ka baka leo. Mabatowa/. /bon. sekodi). ho kgahlana le boemo bo thata. Lebatowa (le-ba-tu-wa) (lebatooa) /region. Mael. kapa). /bon. se sebedisoang bakeng sa ho fana ka phatlalatso. Karoloana e eketsang boholo ba sehlopha kapa phethahalo ya sepheo se itseng. Lebatama (le-ba-ta-ma) /heatwave/ Mofuthu o moholo hofeta tekanyo. phase. Lebadi (leb-a-di) /selective pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho qolla hara tse ding. ho tsoa mohopolong kapa kelellong. Lebaka (lib-a-ka) /bakery/ Sebaka seo ho bakoang borotho ho sona. “lebase” le na le modumo o tshoanang le wa lentsoe la senyesemane. blemish. Baka laka le a utloahala. /bon. Lentsoe lena. remit. sebase). Lebanta-kgatiso (//) /magnetic tape/ Seka lesela sa thekenoloji seo hangata se tholoang ho dihlahisoa tsa dikhomputha. ho se natse ho hopola. (bap.Tem. exornerate/ Ho tshoarela motho ya fositseng. palo. dipalopalo. medumo le ditshoantsho. seo kapa hoo ketsahalo e itshetlehileng karabong ya yona. Leballo (le-bal-law) /brandering/ ?? Thupa e tshetshane e sebedisoang mmoho le dikapa ho rulela ntlo kapa moaho. Lebanta (le-ban-ta) /belt/ Seaparo sa letheka se thusang ho tshoara borikgoe kapa mose hore o se wele. sebaka se nang le bodulo ba batho ba bangata seo ho etsetsoang dipapadi.253 Lebadi (le-ba-di) /defect. (bap. /bon. ntho e thusang seaparo hore se tie thekeng. /bon. zone/ Karolo ya sebaka e fapaneng le enngwe ka bodulo. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. Lebanya (le-ban-ya) /direct to/ Ho lebisa sebakeng kapa nthong e itseng. Lebatowa (le-ba-tu-wa) (lebatooa) /constituency. ho tsoarela melato kapa diphoso. dikopano tse kgolo le mekete teng. Leballa (le-bal-la) /forgive. Ho shebisa nqa ya seo mahlo a tshoanelang ho sheba ho sona. Karolo ya sebaka sa naha mmoho le baahi ba sona e emelang takatso e itseng. scar/ Letheba le mmeleng kapa sethong seseng sa mmele. palopatlo). Lebana (le-ba-na) /confront. constituent/ Karolo ya sehlopha sa mokga kapa mokgatlo se phethahatsang tabatabelo ya mokga dikgethong. seseng. Mong? Bang? Ofe? Dife? jj.

e hlokang setsoalle kapa eo ho leng thata ho e thapisa. lebelletse). se batang. Lebekere (le-bi-ki-ri) /mug/ Setshelo se senyane se sebedisoang ho tshela seno. ya hlokang kutloisiso ya ntho tse tloaelehileng. Lebejana (le-be-ja-na) /cream. /bon. se entsoeng ka motsoako wa makumane a lebese le metsoako ya dinatefisi. a se hopole. Leberoana (le-be-rwa-na) /head injury/ Leqeba le tholahalang hloohong ka mora ho batoa ka molamu kapa ho lemala. secure. maberoana/. ferocious/ Hoa phoofolo: e hlaha. sefaha kapa kgoeetsa. defend. shining utensil/ Ntho e benyang ya kgauta kapa silifera e roaloang molaleng. /bon. Mabenyane/. motsamao o potlakileng hofeta ho hoanta. ho reka ka ho se lefe chelete kaofela. Mabese/. grain/ Mofuta wa semela se peo e tshetshane.254 Lebatsa (li-ba-tsa) /make to forget/ Ketsiso ya ho lebala: ho etsa hore motho a lebale. letsohong. se tholahalang haholo Afrika Borwa. cheese kop/ Bosio ba moriri hloohong. Lebeletsa (li-be-le-tsa) /lay-by. eo a tlosang moriri ka lehare ho etsa lebero. mabeola/ (bap. mabekere/. /bon. joalo ka masale. ho reka ka ho lefa hanyane hanyane. mabelebele/. seo peo ya sona e sebedisoang ho etsa phofo ya mabele. barber/ Motho ya sebedisang lehare bakeng sa ho beola. 254 . Lebela (li-be-la) /guard. Lebele (li-be-le) /sorghum. /bon. creamy/ Lero la lebese kapa le latsoehang joalo ka lebese. moqophothi). mabejana/ Lebejanapoo (le-be-ja-na-po) /ice-cream/ Sejo se boreledi seka lero. Lebeola (le-be-u-la) /razor user. kofi kapa metsi. mabeko/. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng. mabelete/. Mabenkele/. Ho fana ka tshireletso ka sepheo sa ho hlokomela. Lebelete (li-be-le-te) /virgin/ Motho e motshehadi ya so tloleloeng. /bon. Sebaka se hlokang moriri hloohong ka baka la leqeba. shoashoaila). /bon. Lebejana-poo). Mabele/ Tlh. (mm. anticipate/ Ho ba boemong ba ho emela ho fihla hoa ntho. Lebelo (li-bi-law) /swiftness. supervise/ Ho shebana le motho kapa ntho e itseng ka sepheo sa ho e tshireletsa. /bon. mabelete/. haholo tee. e bohale. Lebenkele (li-ben-ke-le) /shop. se fumanoang haholo naheng. /bon. ditsebeng kapa sethong seseng sa mmele. /bon. Tem. Rhus dentata/ Mofuta wa semela o hlahisang tholoana tse jewang. /bon. Lebeko (le-be-kaw) // ?? /bon. Lebella (li-bel-la) /expect. ho fofa fatshe. Lebelebele (li-be-le-be-le) /nanaberry. ngoanana ya so kopaneng le monna kapa motho e motona ka tsa pokano. Lebelete (li-be-le-te) /untamed. Hona le Basotho kapa batho ba ratang ho sothofatsa lentsoe la senyesemane “guard” ka ho le bitsa “kata” ha Sesotho se na le lentsoe la sona eleng “lebela”. Mabelo/. /bon. /bon. /bon. Lebenyane (li-ben-ya-ni) /jewel. mabejana-poo/ (mm. ketsahalo kapa motho ya itseng. hi-purchase/ Ho reka ka mokitlane. (bap. ho fana ka paballo ya ntho e itseng ka ho ba pela yona le ho e loanela nakong tsa tlhaselo. Lebero (li-be-ru) /bald head. sebaka seo ho rekisoang thepa ho sona. Lebese (le-bi-si) /milk/ Seno se sesoeu se tsoang letsoeleng la motho kapa phoofolo e tshehadi. dibengele. Hoa motho: ya hlaha kapa ya bohale haholo ntle le mabaka a utloahalang. joala ba setho le dihlahisoa tse ding tse ngata. Mabero/. speed/ Motsamao o bontshang ho matha. store/ Moaho o moholo oo ho rekisoang thepa ho ona. /bon.

Sejamonna. ya dibaka tse phodileng: e bonahalang haholo nakong tsa Mariha hofeta Lehlabula kapa nakong tsa mocheso. /bon. pelompe. e thokoa bo botsho. wa maemo a hodimo. e sebetsanang le madi ebile e thusa ho tshireletsa mmele ka ho o hloekisa kgahlanong le maloetse. jj. o thata. o motle wa bokgabane. bophirima. /bon. /bon. (bap. Hantlentle mantsoe. Mabewana/. rohaka=thohako. Leboa (le-bu-a) (lebowa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa. Mohl. Mabetlela/. Lebitso (//) /name/ Lentsoe le sebedisoang ho bitsa motho. empa e a jewa. nolofatsa=nolofatso. naha kapa moetapele bosiong ba ya emeloang. thehello ya leetsi lefe kapa lefe. /bon. otla=kotlo. mareho kapa mabitso a semelo: thaba. bohato bo sedikadikoe bo etsang hore sepalangoang kapa ntho e itseng e tsamaye ka ho lokoloha. bochabela). pela mpa. Lereo la ntho efe kapa efe. tataisa=tataiso. seka kgoto. Leboella (le-bo-el-la) /resevered grazeland/ Sebaka sa naha sa joang ba diphoofolo tse ruuwang seo diphoofolo di sa dumelloang ho fudisoa hofihlela nako e behiloeng. mabodi/. sebaka seo motho ya hlokahetseng kapa ya shoeleng ebile a patoa ho sona. Lebisa (le-bi-sa) /to direct towards/ Ketsiso ya ho leba: ho isa nqa e itseng. ho busetsa botle ho motho ya entseng botle. chabisa=chabiso. lehae la mofu. Lebitla (le-bi-tla) /grave/ Mokoti oo mofu a patoang kapa a epeloang teng. ntlo. Lebetlela (li-be-tle-la) // Mofuta wa molamu. oo hangata o etsoang ka ho betloa ka mochini kapa seetsoa se itseng. thankful/ Ho bontsha ho ananela se fanoang. vice/ Motho ya emelang mokga. emisa=kemiso. /bon. 255 . Lebitsohokoa (le-bi-tso-hu-kwa) // Kopano kapa kopanyo ya mabitso a mabedi kapa hofeta moo ho etsa lebitso le leleng. Mael. Mabete/. diaha=tieho. sebaka se ka lehlakoreng le letsehadi la bophirima le letona la bochabela. jj. sheba=chebo. phehisa=phehiso.255 Lebete (le-be-te) /spleen/ Enngwe ya ditho tsa mmele e fumanoang tlasa pelo. Batho ba bang ba sebedisa “lebowa” bakeng sa “leboa”. letobo). Mabidi/ Lebile (le-bi-le) /headed to/ E shebileng nqa e itseng. Lebohela (le-bu-he-la) /grateful. mokoti. Tlh. hauha=khauho. borwa. Mohl. e kgolo. Bokgale ba ho leba. mamola=mamolo. ntja. sehlopha. Lebodi (le-bo-di) /dark grey edible wild rat/ Mofuta wa tadi ya naheng. Lebitso ‘lebe ke seromo: lebitso le fuwang motho le na le ho hlalosa boemo bo bobe kapa bo botle ba hae. Mabodiqhoa/ (mm. leru. e tlang /bon. motho ya emelang naha ya habo naheng tse ding. fepa=phepo. Lebewana (le-be-wa-na) /representative. lakatsa=takatso. lehae la ba shoeleng. Leboha (le-bu-ha) /grateful. leboli-leqhoa). /bon. ntho. Lebitla la kgomo ke molomo: kgomo ha e shoele ha e epeloe lebitleng. babela=pabelo. maboella/ (bap. pontsho ya teboho kapa kananelo ka ho bua mantsoe a matle. “leboella” mmoho le “letobo” a na le meelelo e tshoanang phapang ke peho ya mekolokotoane feela. Lebidi (le-bi-di) /wheel/ Leoto la sepalangoang. mabitla/ Mael. Lebitso (le-bi-tsaw) /noun/ Lentsoe le sebedisoang ho reha kapa ho bitsa ketso efe kapa efe. utloa=kutlo. thankful for/ Ketsetso ya ho leboha: ho leboha bakeng sa. deputy. motho. mareho a maetsi: amana=kamano. Mohl. Lebodiqhoa (le-bo-diq-hu-wa) /ice rat/ Mofuta wa tadi e jang dimela. /bon. eo mmele wa yona o shebileng sebakeng se itseng. sebetsa=tshebetso. ho bontsha kananelo bakeng sa. Mabitso/ (bap. makatsa=semaka. Tlh. jj. sebaka kapa sebopeho. e jewang. qapa=qapo. ntatemoholo. lereo). /bon. lereo/lereho ha le sebedisoa polelong.

mabotho/. Batho ba bang ba sebedisa “lebowa” bakeng sa “leboa”. jj. Mohl. Sesole sa ntoa. Moo metsi a lewatle a fellang teng. Lebowa (le-bu-wa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa. (bap. Theledi). maboso/ (bap. lenyalo la ho etsa bana feela ntle le ho ba le molekane. Re ne re le lebopong la Thekong ha re tlahopola Marallaneng. ka boraro. Lebopo la lewatle la naha ya manyesemane le bata haholo. Eng? Kae? mang? Ana? Joang? Tlh. Matlakala o thotse ngoana ngoanana: re a mo lebohisa kannete. lamp/ Sesebedisoa se kgantshang. se etsang hore ho bonahale moo kganya eleng sio. squash/ Mokopu o monyane o sa tiang. millitary/ Sehlopha sa masole a naha ha a hlalosoa ka mafapha. troop. mabone/. Tlh. se mahlaku a boima a mommeng metsi. leboso). mabonyo/ (bap. Lebota (le-bawt-a) /baby making marriage/ Lenyalo leo motho e motshehadi a nyaloang bakeng sa ho etsetsa motho ya senang bana makgabunyane. ho tsheha ntle le ho bontsha meno kapa ho ahlama. Mabohlollo/. Lebotsa (le-bo-tsa) /interrogative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa kapa ho etsa potso. pososelo). polotso. ebile o le tlasa taolo ya basuwe ba rupelletsoeng. lentsoe le batlang karabo. Ka moetlo o nepahetseng wa Sesotho. (bap. /bon. /bon. kaho e potapotileng seotloana. /bon. Mohl. Mohl. seantlo. mabota/ (bap. ka molamu. Lebopo (le-bu-paw) /coast/ Sebaka sa naha se pela lewatle. Lebopi (le-bu-pi) /preposition/ Lentsoe le bopang polelo ka ho hokela lentsoe qalong ya lona ho fana ka moelelo o phethahetseng kapa o tletseng. boitlhophisetso ba lenyalo. Lebolotsana (le-bo-lo-tsa-na) /small pumkin. Ka mora. ba phetang setso ka ho rutoa mekgoa le moetlo wa Sesotho o akgang koma. /bon. bophirima. (bap. ho leboha bakeng sa. Ho se tsebe ke lebote: tlhokeho ya tsebo e ka ntsha lewatla kotsi. Lebotho (le-but-hu) /army. pososelo. phinu). mabollo/ (bap. sesupo sa bohlale le bowatla. Polotso ya motho ho ya ka sechaba. lenyai). Lebohlollo (le-bo-hlol-law) /mountain drumstick/ Mofuta wa semela se behang kapa hlahisang dipalesa tse ntle tse bulehang haholo. inability/ Se arolang motho kapa ntho pakeng tsa bohlale le bowatla. /bon. Lebonyo (le-bon-yo) /smile/ Setsheho se sa bontsheng meno. bolotsa. lehoetla la mokopo. Lebone (le-bo-ne) /the light. mabolotsane/ (bap. /bon. sebaka se ka lehlakoreng le letsehadi la bophirima le letona la bochabela. /bon. sethepu). Mohl. Lebohisa (le-bu-hi-sa) // Ketsiso ya ho leboha: ho leboha mmoho le. /bon. Lebote (le-bo-te) /ignorance. mabopo/ Mohl. Hokae? Neng? Jwang? Joang? Lebotsi (le-bo-tsi) /interrogative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa kapa ho etsa potso. Mabotsi/ Mohl. 256 . Tem. Lebollo (le-bul-law) /circumcision school/ Ketso ya ho bolotsoa kapa ho bolla e mabapi le sehlopha sa batho ba mophathong. bochabela). kaho eo bokahare ba yona eleng seotloana. ho tsheha ntle le ho bontsha meno kapa ho ahlama. lentsoe le batlang karabo.256 Lebohile (le-bu-hi-le) // Bokgale ba ho leboha. se melang haholo naheng pela dithaba le marallana. borwa. Leboso (le-baw-saw) /smile/ Setsheho se sa bontsheng meno. fence/ Kaho e arolong sebaka. /bon. Lebotsi le lebotsa ke mantsoe a hlalosang ntho e le nngwe: phapang ke hore “lebotsa” le sebedisoa Sesothong sa Lesotho ha “lebotsi” le sebedisoa Sesothong sa Afrika Borwa. mekgoa wa ho itshoara le dikamano le batho babang. ho ya ngakeng ya sejoalejoale ka sepheo sa ho tlosa tshuinyo ha e bolele lebollo le phethahatseng. /bon. Lebota (le-baw-ta) /partition. lerako).

/bon. lenyetse. /Bon. /Bon. motho ya tloaetseng ho seba. ya phelang ka ho tsoma le dihoete kapa dimela tse hlaha tsa naha. Lesepa le itsoelang feela ntle le taolo. 0/. lenyalo). Lebusa (le-bu-sa) /commander. Lecheko (li-chi-kaw) /excavation. Lentsoe le nepahetseng ke lenyalo. /bon. /Bon. Maburu/. eseng la kgale. /bon. 257 . Mabusumane/ (bap. /bon. Machachesi/ (bap. afrikanner/ Moahi wa Afrika Borwa e mosoeu. Lechaena (le-cha-ina) /chinese/ Moahi wa China.257 Leburu (le-bu-ru) /boer. mabusa. Maratahelele. motho ya etellang pele karolo ya sesole. (mm. sesebedisoa sa tshepe se sebedisoang bakeng sa ho cheka. Ke batla lesale le lecha. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho cheka kapa ho epa. Lechachesi le-cha-che-si) /lump like pimple/ Seso seo ekang lekgopho le bonahalang haholo ho bokantle ba motho ya kulang kapa ya jeleng kapa noeleng ho sa tsamaisaneng le mmele kapa madi a hae. Letjhutjhutha). epang kapa chekang mokoti. Lentsoe lena ha se la Sesotho le ha ho na le Basotho ba le sebedisang. Lechato (le-cha-taw) /wedding ceremony/ Mokete wa lenyalo. Lebusa ha se motho ya etsang mosebetsi wa “mmusa. Mochini o fatang. /bon. Lechuchutha (le-chu-chut-ha) /khaki bush. Motho e mosoeu Afrika. Lechoeya (le-chwe-ya) /diarrhoea/ Lesepa kapa masepa a metsi haholo le bakoang ke bokudi kapa ho sebedisa moriana wa mala wa ho hloekisa. (mm. /bon. Mohl. mochaena). /bon. Ha o cha o cheche. mmusi kapa mmusisi”. Letjhato). kgomo kapa phoofolo e itseng ha o le letsohong la ngaka kapa motho bakeng sa ho o sebedisetsa bokgabane kapa ho foka. ya phelang mahoatateng le mahaheng. Lechoba (le-chaw-ba) /tail ornament/ Mohatla. Hantlentle lebitso lena ha le hlalose motho wa madi a kopaneng. Europa. eo kajeno a shebaneng le tsa temo le thuo ya diphoofolo. Machuchutha/. boditsi). machoba/ (bap. Lecholocholo (le-chaw-law-chaw-law) /gossip. Machoeya/ (bap. Lebusumane (le-bu-su-ma-ne) /coloured person/ Motsoako wa motho e motsho le lekgowa. mosebetsi wa ho nyadisa. letshollo). 0/ (bap. Tlh. Chitja a re hohang. haholo eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”. Machaena/ (bap. mokgothu). bolebusa/ Tem. Tem. Motho ya laolang boemo bo itseng. Lai tseke! Eng kapa eng! Hoha weso! Jj. motho wa madi a kopaneng joalo ka Mo-Afrika le lekgowa. tagates minuta/ Mofuta wa semela se melang haholo naheng pela dithaba se sebedisoang haholo bakeng sa dibeso. empa ke sothofatso ya lentsoe “bushman” le ha batho ba bang ba le sebedisa bakeng sa “coloured person” kapa motho wa madi a kopaneng. motho wa bochabela bo hole naheng ya China. Tem. eo ho fihla hoa batsoadi ba hae eneng e le ho fapohela Motse Kapa feela ka baka la kotsi ya sekepe seo ba neng ba se kalame. se homelang ka peo ya sona. kapa seka mohatla. lekgopho). moroa. hape e le moahi wa Afrika Borwa ya tloaelehileng ntle le temo. controller/ Motho ya laolang boemo le motsamao wa masole. ya fihlileng Afrika ka mora selemo sa 1652. lengetse. Chai ya Chomane. Ka nako enngwe eka puo ya Sesotho ke puo ya Sechaena haholo ha ho qolloa mantsoe a polelo tse latelang: hanghang a checha. bo nchafetseng kapa bo nang le phetoho e sa tshoaneng le ya kgale. o nang le boditsi bo ponngoeng mohatleng wa pere. (mm. Lebusumane (le-bu-su-ma-ne) /bushman/ Emong wa Baahi ba pele ba Afrika Borwa./bon. backbiter/ Motho ya hlokang nnete ka ho bua leshano ka motho emong bosiong ba hae. eo naha ya habo ya tlhaho eleng Holland. Lecha (li-cha) /new/ Boemo ba ntho. excavator/ Motho ya etsang mokoti. macholocholo/. slander. Letjhoba).

Yona. motho ya sa tloaelehang ya bolayang batho bakeng sa ho ba etsa dijo. /bon. bona. maeba/ (bap. haholo tsa ntoa. Maeto/. maebana/. moedi) Ledimo (le-di-mu) /cannibal.258 Lediboho (le-di-baw-haw) /border gate/ Sebaka sa moedi wa naha moo batho ba lefatshe leleng ba tshelang teng ho etela naha enngwe. Leeto (li-e-taw) /journey/ Ketso ya ho eta: ho ya sebakeng se itseng. /bon. Sekgetshe se seholo se bakoang ke mongobo kapa lesoe le leholo fatshe mobung kapa majoeng a fathse. leebanakhoroana). Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. /bon. Leemeditshupi (//) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho supa motho kapa lebitso la ntho. e hlooho e nyane. Ho bona tosa le madinyane a yona: ho makatsa motho ka ho etsa diketso. /bon. pina ya polotso. seemedi). pina ya mophatong ya batho ba lebollong. phoofotsoana e sa tsoa tsoaloa ya ntja. man eater/ Motho ya jang batho. Ledingoana (le-di-ngwa-na) /initiates night song/ Pina ya lebollong e binoang bosiu ke makoloane kapa ditsoejane. tsona. tse sa lebelloang. yena. kapa kamano le motho. “leeketsi” le “leiketsi”. Mohl. (bap. eo hangata e tholahalang naheng ebile e ka ruuwa ke motho. Leebana (le-i-ba-na) /baby dove. /bon. madimo/ Ledingoana (le-di-ng-wa-na) /baby cannibal/ Ledimo le lenyane. rona. hona. maebanamosu/. bona. Madingoane/ (mm. Ledinyane (le-din-ya-ni) /puppy/ Ngoana ntja. madiboho/ (bap. Ho etsa dintho ka kgethollo le maikutlo a fosahatseng. /bon. Leeme (li-e-me) /partiallity. bias. le behelang. Leeba (le-i-ba) /dove/ Mofuta wa nonyana e thokoa. ngoana ledimo. /bon. ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng ka sepheo sa ho eta kapa ho chaka. malingoaneng). yena. Mohl. favouritism. seja-motho. yona. jj. (bap. Leemediqho (li-e-me-di-qho) /absolute pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho emela lebitso joalo ka: yena. Mael. Leebamosu (le-iba-mo-su) /Red-eyed Dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba kapa seka leeba. Tseo. Lelingoane. madumela/. maebakgoroana/. Kgoroana). bona. ntjanyana kapa ntja e nyane. mokgoa wa ho etsa dintho ka ho sheba boemo. lentsoe le sebedisoang bakeng sa motho. Leebakgoroana (//) (leebanakgoroana) /Cape Turtle-Dove/ Mofuta wa nonyana ya leloko la letsibana mmoho le kgoroana. “seemedi” le “leemedi” ke mantsoe a bolelang ntho e le nngwe. jj. Leeketsi (le-e-ke-tsi) // ?? Tem. tsona. Leemedi (le-e-me-di) /pronoun/ Lentsoe le emelang motho. LEDINYANE Ledumela (le-du-me-la) /sinkhole/ Mokoti o moholo o bakoang ke ho heleha wa mobu kapa majoe fatshe ka lebaka la metsi kapa tshitshinyeho ya tlhaho. e bonahalang haholo dibakeng tsa mahae kapa pela dibaka tse nang le batho. Ngoana phoofolo. prejudice/ Boemo bo bontshang kgethollo ya ketsahalo. maemediqho/. Lekunkuroane) (mm. /bon. /bon. /bon. (mm. jj. female dove/ Leeba le lenyane: tsuonyana ya leeba kapa leeba le letshehadi. Tem. bonono. /bon. madinyane. le setona sa masiba a motsu haholo. mmala. 258 . e masiba a mmala o mothokoa kapa pudutsoana o kopantseng le o mokgunong. lelinyane).

leiketsi. pula e fafatsang ntle le ho kolobisa haholo. ketsahalo le phethako. jj. leetsi le supang se etsahalang ho mmuuwa. Hata=hatoha. ketsisiso. koba=kobolla. utloisa. (bap. mojalefa). Leetsi (le-e-tsi) /verb/ Lentsoe le etsang ketso. shelduck/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la letata. jj. Leetsuwa: mathisa=mmathisa. “leetsi”.259 Leetsane (le-etsa-ne) (leetsani) /reciprocal verb/ Ketso kapa leetsi le bontshang hore se etsahalang se pakeng sa moetsi le moetsuwa. shebana. ketsollo). Leetsoa (li-ets-wa) /passive verb/ (sheb. otla=otloa. Pako ya ketso kapa ketsahalo. leruo kapa letlotlo le tholoang ka boemo ba ho ba mojalefa. Leetsolli (le-e-tsul-li) /undo verb. leetsoa kapa boetsuwa. fepa=fepjoa. Lefafatsane (le-fa-fa-tsa-ni) /drizzle/ Pula e nang hanyane. Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho kapa ntho e etse ketso e itseng. Pontsho kapa sesupo sa hore moetsi o etsa ketso ho moetsuwa. tlontlolla. otla=nkotla. nepisa jj. leetsi le sebedisang tlhaku “M” joalo ka sehlongoapele ho qala lentsoe le ho bontsha hore se etsahalang se etsoa kapa se etsahala ho motho. Lentsoe “boetsuwa” le “leetsuwa” a fapana ka se hokeloang qalong le qetellong ya leetsi: boetsuwa bo qetella ka “oa” kapa “wa” ha leetsuwa le qala ka “M kapa N”. utloela. Lefa (li-fa) /inheritance. e mokobolo o mokgubetsoana. masiba a mmele a masweu le mapheo a masootho kapa kgubedu kapa kgunong. mefuta ya maetsi e mengata ka tsela e makatsang. le phelang 259 . leetsisi kapa ketsetso. chakisa. jj. Mohl. ketsetso). Mohl. /bon. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. shebela. Boetsuwa bakeng sa tshebediso). Tem. hatela. jj. leetsisi kapa ketsiso. “leeketsi”. shebisa. ketsiso). Tem. Lefahla (le-fa-hla) /twin/ Motho ya tshoanang le emong ebile a hlahile ka nako e le nngwe le yena. /bon. leetsuwa. nanarela= nanareloa. Leetsuwa (le-ets-uwa) // Leetsi le bontshang hore ketso kapa ketsahalo e hlahela moetsuwa kapa mmuuwa. Leetsisa (li-e-tsi-sa) /exclamation word/ Lentsoe le sebedisoang joalo ka lekgotsa ho bontsha modumo wa se etsahalang. Mohl. mme moetsuwa le ena o e etsa ho moetsi. maetsisi/ (bap. ho fa moetsi seo eleng sa hae bakeng sa lebaka le itseng. Mafahla/ (bap. otlela. qobella=nqobella. Mohl. Boetsuwa: mathisa=mathisoa. /bon. chakisa. lepatoe). /bon. nanarela=nnanarela. patrimony. fepa=mphepa. Ketso e bontshang hore motho o thusa e mong ka ho mo etsetsa ntho e itseng. otlana. leetsolli kapa ketsollo. nahana=nahanoa. haka=hakolla. ketsetsano). olla=nkolla. nepela. masiba a molala le hlooho a masootho. Leetsetsi (le-e-tse-tsi) // Ketso kapa leetsi le bontshang hore moetsi wa ketso o etsa se itseng ho moetsuwa. Lefaloa (le-fa-lwa) (lefalwa) /Goose. jj. Hatisa. Qapu! laitseke! Thoa! Jj. se fuwang motho ntle le ho se sebeletsa. opposite verb/ Ketso kapa leetsi le bontshang hore boemo ba ketsahalo e itseng bo a fetoloa hore bo fapane le ba pele. Mohl. chakelana. (bap. Ketso ya ho etsolla se entsoeng kapa se etsahalang. Leetsane kapa ketsetsano. otlisa. olla=olloa. Sethoto ke lefa la ba bohlale: motho ya hlokang bohlale o nkeloa leruo kapa tse ntle tseo a nang le tsona ke ba hlalefileng. Hatana. (bap. bequest/ Thepa. Mohl. mathisana. Mael. /bon. “leetsuwa” le “leiketsi”. nahana=nnahana. Mohl. Lefa (le-fa) /pay/ Ho fana ka chelete kapa ntho e itseng bakeng sa ntho e nkuweng. Mafafatsane/. Maetsi/ Tem. (bap. Mafa/ (bap. Leetsisi (li-e-tsi-si) /causative verb/ Ketso e bontshang hore moetsi o baka hore ntho e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. Ka puo ya Sesotho. ngangisana. letlotlo leo motho a le fuwang ka baka la boemo ba hae. patala). utloana. Ngoanabo motho ya tshoanang le yena ka tshobotsi kapa seemo ebile ba hlahile ka tsatsi leleleng.

mafatsa/ (bap. Lefatshe (le-fats-he) /world. patsi. Phapang mahareng a “lefetoa” le “mofumahatsana” ke hore: ka Sesotho lefetoa ke motho e motshehadi ya boemong bo fetioleng ke hore a ka nyaloa le ha monyetla o monyane o ntse o le teng. nothing/ E sa thuseng ka letho. e sa bontsheng thuso ho motho kapa ntho efe kapa efe. mafatshe/. LEFALOA (LEFALWA) Lefapha (le-fap-ha) /department. Lefella (le-fel-la) /desert/ Sebaka sa lehlabathe le lengata. mafaloa/. Lefela (li-fe-la) /vanity. Lefatshe (//) /planet/ Sebaka seo ho duloang ho sona ha se hlalosoa ho latela ho potapotao ke dinaledi. lekuroana). /bon. mafehlo/. Mafatshe/ (bap. dithaba. dimela. /bon. moo pula e hlokahalang. mafela/. kgoedi. sepakapaka. Tlh. /bon. “lefeela” le “lefela” e bolela ntho e le nngwe leha lentsoe le nepahetseng haholo e le “lefeela”. lekuroana kapa lebero la tlhaho. maru le tsohle tse bonoang ke mahlo ka bophara. Lefelletse (le-fel-le-tse) /paid for/ Bokgale ba ho lefella. Moroetsana ya hlokang lenyalo. Mafeela. /bon. boemo ba ketsahalo e hlokang mosola. Karolo ya patsi kapa sefate e ka betloang ho etsa sehlahisoa se secha. thupa e sebedisoang bakeng sa ho fehla. Lefaufau (le-fa-u-fa-u) /firmament/ Sebaka se hodimo moyeng. Lefella (//) /reimburse. ngoanana ya fitiloeng ke nako ya lenyalo. remunerate for/ Ho fana ka chelete bakeng sa motho ya e hlokang kapa ya lahlehetsoeng ke yona ka baka la boemo bo itseng. Mafehlo/. Lefe). /bon. /bon. mafaufau/ (bap. mocheso le komello. earth/ Sebaka seo bophelo boleng ho sona ka ponahalo ya batho. Tlhaloso ya mantsoe. vainess. Thota e fokolloang ke bophelo ka baka la komello le tlhokeho ya dimela tse tloaelehileng. naha). e hlokang mosola. Lefehlo (//) // Mokete wa mathuela kapa bakoma. mafetoa/ (bap. hodimo moo ho se nang letho le phelang. uselesness/ Boemo bo sa thuseng ka letho. /bon. lebero. lelomolo le entsoang ke dingaka tsa setho tse laolang. mokga. Lefatsa (le-fa-tsa) /wood/ Thupa ya sefate e kgolo e boemong ba ho besoa kapa ho chesoa bakeng sa ho besa mollo. remit. /bon. mafapha/. Lephura-kgoahla) Tem.260 metsing le naheng ka nako tse ding. mocha kapa sehlopha se sa tshoaneng le tseding ka mosebetsi kapa tshebetso. mawatle. hlooho e hlokang moriri. /bon. 260 . /bon. Lefetoa (le-fe-twa) (lefetwa) /spinster/ Motho e motshehadi ya so nyaloeng. mafatla/ (bap. Naha thote e batang bosiu mme e chesa motshehare. le phelang ka diphoofotsoana tsa metsing le dimela. mafeng/ (bap. Lefelletsoe (le-fel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lefella. whisk/ Thupa e sebedisoang ho kopanya motsoako. /bon. Lefatla (le-fa-tla) /bold head/ Bosio ba moriri hloohong. lehodimo). Lefelloa (le-fel-lwa) // Boetsuwa ba ho lefella. Lefeng (le-fe-ng) /which one/ Lebotsa le batlang ho tseba ntho ka ho e qolla hara tse ding tse ngata ka ho toboketsa. chamber/ Karolo ya tsamaiso ya mmuso. Lefehlo (li-fe-hlaw) /mixture stick. leberoana. phatsa). /bon. dinoka. Lefe (le-fe) /which one/ Lebotsa le batlang ho tseba ntho ka ho e qolla hara tse ding. Lefeela (le-fe-ela) /vanity. mahodimo kapa sepakapaka.

lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. e maoto a mangata. /bon. /bon. thithiboya). Lefiloe). boshodu. lesalla). mafokotsane/. /bon. hole= haufi. /bon. mafika/ (bap. e ntsho kapa kgunoana ka mmala. Lefokotsane (le-fo-ko-tsa-ne) /Cliff-Swallow. oxidation. Lefito (le-fi-taw) /knot/ Tlamo e menahaneng ya kgoele kapa thapo: ho bofa kapa ho tlama ka tsela e thata bakeng sa ho tlamolla. Ho nkga lefotha: ho ba mmelaelloa. Lefohla (le-fu-hla) // ?? /bon. letata). ho senyeha kapa ho tlhotlhoreha hoa tshepe. sebolo sa tshepe. Boemo bo hlokang kganya. mafifi/. Lefoqo (le-fo-qo) /daytime hide blanket/ Kobo ya letlalo la kgomo le mennoeng habedi eo hangata e aparoang motshehare. manyofonyofo. Mafisa bakeng sa tshebediso). mafumahadi. seka sehahabi. ho ahlola ka ho batla chelete. Letlapa). thaba kapa lehaha le boima ka baka la boholo ba lona. Lefitori (le-fi-to-ri) /victoria’s blanket. Lefisa (//) // (sheb. tlatlapo kapa polao. (bap. remnant/ Lesalla le lenyane la sejo le setseng ha ho jewa dijo. /bon. Mafoqo/ (bap. ho sututsa le ho olla matlakala kapa dithole. mafome/ (bap Ruso) Tem. jj). lephoka). Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena “lefome” le le ka bongateng “mafome” le ha le na le bonngoe. ketsiso ya ho lefa. Leponesa leo mosebetsi wa lona eleng ho batlana le sesosa sa tlolo ya molao kgahlanong le motho ya itseng ka ho etsa dipatlisiso. bohashana bo setseng ba sejo ha ho qetoa ho jewa. e nyane. Lefoforetsane (le-fu-fu-re-tsa-ne) /residue. /bon. corrossion/ Ponahalo e kgunong e aparelang tshepe kapa seetsoa sa tshepe se bontshang ho bola. dikgosana le dikgosatsana. Tem. Nonyana eo ho dumeloang hore boteng ba yona ke sesupo sa pula. mafielo/. lejoe la selomo. mafoforetsane/ (bap. Lefokolodi (le-fo-ko-lo-di) /millipede/ Mofuta wa kokoanyana. Lefome (le-fu-me) /rust. /bon. Hodimo=tlase. kobo ya boreneng e aparoang ke marena. Nonyana ena e na le mefuta e fetang bonngwe. Lefokisi (le-fo-ki-si) /detective/ Motho ya etsang dipatlisiso tse amanang le ketsahalo ya bokebekoa. lef-shwa) (lefshwa) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. /bon. Lefile (le-fi-le) /paid/ Bokgale ba ho lefa. (mm. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. seka mmankabelane. Lefielo (le-fi-el-aw) /broom/ Sesebedisoa sa mahlokoana a joang se sebedisoang ho phutha. /bon. 261 . Lefetodi (le-fe-to-di) /opposite/ Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. victor’s blanket/ Kobo ya Basotho ya boleng bo hodimo ya mafumahadi le marena. /bon. Lefiritshoana (le-fi-rits-hwa-na) /spotted hyena/ Mofuta wa phoofolo ya naheng e hlaha. leftover. se setseng nakong ya dijo. mafotha/ (bap. /bon. /bon. mafito/ (bap. /bon. /bon. Lefika (le-fi-ka) /rock. smell. e fofang ka potlako. botsho bo bakoang ke bosio ba kganya ya letsatsi kapa lebone. letseka). Setipana. seanamarena) Lefshoa (lef-jwa. Pearl-breasted Swallow/ Mofuta wa nonyana. e bonahalang nakong tsa dipula. mafohla/. Lefifi (le-fi-fi) /darkness/ Tlhokeho ya kganya. mafokolodi/ (bap. lefshoa). mafitori/ (bap. scent/ Monko o monate kapa o mobe ha o hlalosoa ho ya ka kutlo ya nko ha e tolokeloa ke boko. kgutshoane= telele. Mael. Lefiloe (le-fi-lwe) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. Lefotha (le-fut-ha) /odour.261 mofumahatsana ke tsela (title) eo motho e motshehadi a so nyaloeng semmuso a bitsoang ka yona. mafokisi/ (bap. mafiritshoana/ Lefisa (le-fi-sa) /penalise/ Ho ahlola ka ho batla tefo. lentsoe. boulder/ Lejoe le leholo haholo ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo le ho pharalla. lemeno). ya lelapa la phiri e nang le maroborobo mmeleng. Mafetodi/ Mohl.

/bon. a fufuleloe bosiu. Mael. Ke tla tsamaya leha ho ka thoe ke sale. tlhokeho kapa phello ya bophelo. Mafuputsoana/ (bap. /bon. Naha kapa sebaka sa bolemi le thuo ya diphoofolo e hlokang marangrang a fumanoang metseng ya ditoropo. Leha (le-ha) /although. boemo ba ho hlokahala. sempha. sebopeho kapa mokgoa ka lebaka la kamano ya madi. mafufa/ (bap. /bon. affliction/ Bohloko bo bakoang ke bokudi. Mafufuro/. oil/ Enngwe ya maro a mmele kapa ntho e itseng. /bon. mafuba/ (bap. Mona. even though/ Lentsoe le sebedisoang ho kopanya dipolelo ka ho bontsha se latelang ka mora se boletsoeng. (bap. Lefuwe (le-fu-we) (lefuoe) /paid/ Bokgale le boetsuwa ba ho lefa. Mohl. infection. Lefuleholo (le-fu-le-hu-lu) /funny pain/ Boemo bo bonahalang bo le bohloko empa bo baka setsheho. Lefura (le-fu-ra) /fat. Mafupu/. indigence/ Boemo ba ho kopa ka baka la tlhopheho. Lefuputswana). leshoetla. lehloyo le lebisoang ho motho ya ratang kapa ya ferehang molekane wa emong. bofuma). (bap. 0/ Lefuma (le-fu-ma) /beggery. temo le bophelo bo iketlileng bo hlokang marangrang. illness. boikutlo bo fokolang ba mmele kapa kelello. Boemo ba ho shoa kapa ho bolawa. lesatjoana). Lefufuro (le-fu-fu-raw) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. resentment/ Boemo ba ho hloya motho ka baka la seo anang le tsona kapa sona. Lehae (le-ha-e) /residence. Mael. /bon. even if. Lefufa (le-fu-fa) /jealousy. Mael. boloetse bo bakoang ke temalo ya mmele kapa setho seseng sa ona. decease. /bon. heso. mafura/. Karolo ya setho sa mmele e tshoanang le lesapo empa yona e le bonolo. dwelling. Lefu le qoleng ya kobo: motho a ka shoa neng kapa neng ho sa lebelloa. mme a qetella a fokotse haholo hofihlela a shoa ha a sa thole pheko. Moputso wa sebe ke lefu: tlolo ya molao e baka timelo kapa ho shoa. ho tsoa hoa moya mmeleng kapa nameng. tshobotsi. Lefutso (le-fu-tsaw) /birth right. ketso ya ho ba mokopakopa ka baka la tshotleho. mafura/ Mael. e etse hore motho a kgohlele haholo. Lefuputsoana (le-fu-puts-wa-na) /milligram/ Motso wa boima o monyane haholo o lekanang le dikgato tse sekete (1000) tsa boima. envy. bohloko ba motho emong bo na le ho tshehisa babang kapa emong. mafu/ Mael. karolo ya 262 . dying/ Phelo ya bophelo nameng. Lefura (le-fu-ra) /accelarator/ Sesebedisoa sa sepalangoang se sebedisoang ho eketsa lebelo ha le pepetoa kapa le hatoa ka leoto. a ntshe dikgohlela. semphanyana) (mm. a bakang botenya. diruuwa.262 Lefu (le-fu) /death. seshobana se ka letsohong sa moroho o boemong ba ho phehoa ebile o ka habeleha. a be le mocheso kapa mohatsela o moholo. Lefuba (le-fu-ba) /tubercolosis/ Bokudi bo bakoang ke kokoanahloko e tsamayang moyeng. heritage. habitation/ Sebaka seo ho dulang motho kapa phoofolo teng. ntlo ya phoofolo kapa motho. patrimony/ Ketso ya ho futsa: tshoano ka diketso. habo). /bon. sefuba). Ho hata mafura: ho etsa koloi e tsamaye ka ho potlaka. /bon. Lefuwa (le-fu-wa) (lefuoa) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. (bap. a qhibidihang ha a fumana mofuthu kapa mocheso. sickness. Lefu leholo ke ditsheho: Se bohloko haholo se sa tlamehang ho tshehoa se na le ho tshehisa. Lefu (//) /disease. /bon. Lefuleholo ke ditsheho: se bohloko se na le ho tshehisa. Re tlamehile ho sebetsa leha ho chesa haholo. destitution. e hlaselang matshoafo. Lefupu (le-fu-pu) /bundle of vegetable/ Karoloana ya moroho o boemong ba ho habeloa ebe o wa phehoa. Lehae (le-ha-e) /rural/ Ya motseng: moo ho nang le masimo. se bonojana hofeta lesapo. ailment. poulelo).

Tle. letsolo. Ho nkgisetsana mahafi: ho loantshana. lesehae. sekoti se thabeng kapa lejoeng le leholo. seka lehae kapa ntlo. lehehle). haeno. letolo). polasi. Lehaha (le-ha-ha) /cave/ Lefika le nang le mokoti o moholo. Lehanana (le-ha-na-na) /nasal/ Bokahare ba nko bo bakang puo kapa modumo o tebileng. temo le bophelo bo iketlileng bo hlokang marangrang le meaho ya ditoropong kapa mabalane. Lehafi (le-ha-fi) /armpit/ Bokahare ba qalo ya letsoho. /bon. le nang le boleng. haeso. /bon mahakoe/ (mm. eo ho lengoang masimo le ho jala dijalo ho yona mmoho le thuo ya diruuwa. Lehakoe (le-ha-kwe) /ignitious rock/ Mofuta wa lejoe le thata le phatsimang. a tshehetse ba direng. koete). jj. /bon. LEHALANYANE Lehalapa (le-ha-la-pa) /palate/ Bokahodimo ba lehano ka hodima leleme. Mahaha/ Lehakoana (le-ha-kwa-na) /precious stone/ Lejoe le nang le boleng. Lehaeng (le-ha-eng) /rural erea/ Ya motseng: moo ho nang le morena. diruuwa.263 lefatshe e kgolo. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. /bon. Mohl. ya buang haholo. Lehano (le-ha-nu) /digestive system/ Sebaka seo sejo se tsamayang teng ho tloha molomong. Lehalanyane (le-ha-lan-ya-ne) /African Sacred Ibis/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mokgotlo. mahana/ (bap. molomo). /bon. hara mala le ho isa sebonong kapa mosimeng. Mahadima/ (bap. lelatodi). Mahalapa/ Lehana (le-ha-na) /opposite/ Lentsoe le hanyetsanang le leleng: Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. hole= haufi. /bon. mokoti wa sebaka seo sephaka se qalang teng. bokatlase ba lehetla pela sefuba. Lehalahala (le-ha-la-ha-la) /talkative person/ Motho ya buang haholo a sa kgaotse. ya ditaba tse ngata. Mohl. mahae/ (bap. Mahaha/. /bon. leholotsoane). Lehana (le-ha-na) /rebel/ Motho ya fetohelang mokga. Mosetsana enoa ke lehakoe la pelo yaka. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. lehlabaphio). kgutshoane= telele. lepatso leo ekabang lehae. (bap. mongalo. lerabele. /bon. mahakoe/ (bap. Hodimo=tlase. mahana. bo thata. 263 . Lehadima (le-ha-di-ma) /lightning/ Boemo ba lehodimo bo fupereng pula ka ho bontsha kganya ya letsolo. mahalahala/ (bap. masimo. Lehakwe) Lehakoe (//) /beautiful woman/ Motho e motshehadi ya motle haholo. /bon. /bon. /bon. Lehaelli (le-ha-el-li) // ?? Mohl. mosetsana ya motle ba lejoe leo. lehalapa). Lehala (le-ha-la) /talkative/ E buang haholo. ntoahae. mahalanyane/. /bon. Mael. diabenya kapa kganya ya maru le modumo wa teng nakong tsa pula e hlaha. motho wa dipuo tse hanang ho fela. Mahakoana/. /bon. mahaeng/ (bap. mabalane). lejoe le letle leo ho ka etsoang kgoebo ka lona. /bon. mahanana/ (bap. la boemo bo hodimo ka thekiso. heno). Tem. lentsoe. (bap. sehlopha kapa naha ya habo. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. hahabo. bolehana/ (bap. bo bofubetsoana ka mmala.

Mahe/. motho ya fetohelang leshanong eo qalong aneng a tshepisitse ho bua nnete. Lehata (//) /liar. Lehaqasi (le-ha-qa-si) /African Black Swift/ Mofuta wa nonyana e fumanehang haholo dibakeng tsa dinoka.264 Lehano (le-ha-no) /mouth inside/ Karolo kapa setho sa mmele se akgang bokahare ba molomo mmoho le meno. kgutshoane= telele. qalo ya ntho e phelang e bohareng. Mahata-mmoho/. perjurer/ Motho ya hlokang nnete. selumi).) (bap. Lehe (li-hi) /egg/ Kgaketla eo bokahare ba yona bo nang le bophelo ya nonyana kapa kgoho eo ha e fuwangoa e fanang ka tsuonyana kapa ledinyane la nonyana. Lehare (le-ha-ri) /symmetry. seo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. lehana). Mahapu/ (bap. qalo ya popeho ya seqo sa poone se so bontsheng ho butsoa kapa botlalo ba peo. Lefetodi. menstrual/ Boemo ba motho e motshehadi bo qalang dilemong tse tlase tsa bongoanana. e dulang haholo naheng. marenene. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. Lehanyatsa (le-han-ya-tsa) /tender corn/ Poone e bonolo e so fihleng boemong ba ho butsoa. diphulana kapa dikoeetsa ebile e phela ka diphoofotsoana tsa dibakeng tseo. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona. Mahareng/. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. lehalapa le leleme. bo etsahalang kgoedi le kgoedi ka ho dutla hoa madi ka setho sa botshehadi. ya aparang diaparo tse tshila. (mm. Lehapu (le-ha-pu) /watermelon/ Mofuta wa semela sa tjoto e kgolo. /bon. e tholahalang bakeng tse ngata tsa lefatshe. guttersnipe/ Ngoana wa boemo bo tlase. 264 . Hodimo=tlase. jj. Mahanyatsa/. ngoana ya hlophehileng haholo. /bon. (bap. seshoashoaila). tse tabohileng ka baka la tlhopeho. tjoto). sebaka se hare ho ntho e chitja kapa e sedikadikoe. Ho ya ka buka ya bibele ya Luka (23:33 mmoho le Mattheu 27:33): moo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. /bon. Maharoasoa/ Leharasoana (le-ha-ra-swa-na) /tatterdemalion. /bon. Lehata-mmoho (le-ha-tam-maw-haw) /congressman/ Motho ya welang mokgatlong kapa mokgeng wa batho ba tsamaisanang ka sepheo sa tumelo e le nngwe ya dipolotiki kapa tloaelo e tshoanang. /bon. Tem ha ho buuwa ka “lehano” ha ho hlalosoe “molomo”. fail-pop/ Motho wa boemo bo tlase. Ho ya kgoeding ke mosadi. /bon. maharasoana/. midpoint. se nang le lero le lengata. empa bokahare ba ona. Lehare (le-ha-re) /razor/ Sesebedisoa se ntlha e sesesane se beolang moriri wa hlooho kapa bohoete ba mmele. fabricator. Tem. nucleus/ Se arolang sedikadikoe ka ho lekana. bohare ba ntho efe kapa efe. Lehata (le-ha-ta) /skull/ Lesapo la hlooho la motho kapa phoofolo. mahehemu/ (sheb. Mahanyetsi/ Mohl. Lehehemu (le-he-he-mu) /hoopoe. tse tabohileng ka baka la tlhopeho le tshotleho. Leharasoa (le-ha-ra-swa) /ragamuffin. /bon. ya aparang diaparo tse tshila. nonyana). Mahaqasi/. seka sekola. Grey Crowned Crane/ Mofuta wa nonyana e nang le masiba a mokgabiso a hlooho a matle. /bon. /bon. se sefubetsoana kahare. haholo a batho. ya hlokang diaparo. Mohl. /bon. /bon. Lehanyetsi (le-han-ye-tsi) /opposite/ Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. mahatlelo/ (bap. Mahano/. eleng sesupo sa ho thubeha hoa lehe la pelehi kapa sesupo sa ho ka ima. hole=haufi. selomi). /bon. Golgotha). /bon. /bon. Lehata (li-ha-ta) /calvary. golgotha/ Sebaka kapa thota ya masapo a hlooho. /bon. Mahare/ (bap. Dinonyana. lentsoe. Lehatlelo (le-ha-tle-law) /menstruation. Mahata/. mahata/.

lemati. e qalang kgoeding ya Tshitoe hofihlela Hlakubele ka boroa ba lefatshe. Lehlaba (li-hla-ba) /pain/ Bohloko bo teng sethong sa mmele. Mael. Lehlabathe (le-hla-bat-he) /sand soil/ Mobu o tletseng makumane a lejoe la lesehla. lehlohlojane). Lehlafi (le-hla-fi) /door/ Sebaka sa moaho kapa ntlo moo ho kenoang teng se bulehang le ho koaleha. Mahlabaphio/. Lehetla (li-he-tla) /shoulder/ Sebaka sa mmele pakeng tsa molala le qaleho ya letsoho. morumuwa ya buellang mokgatlo. Lehele (le-he-le) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelelehadi. Lehlahana (le-hla-ha-na) /representative/ Motho ya emelang emong bosiong ba hae. Mael. /bon. motho ya lahlehisang sehlopha sa habo ka ho tshehetsa sehlopha seseng. /bon. mahlabo/. Mahlaahlela/. hlabula). motho ya sebetsang mosebetsi wa motho ya sio. ho hlabehisa. mahele/. motho ya leshano haholo. /bon. Setshelo sa dikulo. tjobolo). Sehloela. ho hlokofatsa maikutlo. sesebedisoa se motsu. bokeno). Lehlaahlela (li-hla-a-hle-la) /handcuff/ Se sebedisoang ho tlama motshoaruwa hore a se chopohe kapa balehe. Lehelo (le-he-law) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelele ya lelapa la tjobolo. /bon. conspirer. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana. (bap. mmutloa). /bon. mahehlehehle/. (bap. Mahlabihlabi/ (bap. plotter/ Motho ya rekisang ba habo ho ba direng. Lehana. Tjobolo). traitor. e phelang haholo ka peo ya dimela le mefuta ya dikokonyana. lehata). e behelang meferong kapa joang bo bolelele. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehilng tsa joang ba dithota. Ho fahla mmuso ka lehlabathe: ho kgentsha. mahlaahlela/ Mael. eo boholo ba lehlakore la letsatsi le leng ka boroa ba lefatshe. mahlahana/. moo letsoho le qalang teng. Lepau. lehana). Mahlabathe/ (bap. mahlaba/ Lehlabaphio (le-hla-bap-hi-aw) /conspirator. (bap. ho utloisa bohloko bo boholo. /bon. mosebeletsi wa sechaba wa mmuso. /bon. Lehlabo (le-hla-baw) /awl/ Seetsoa kapa sesebedisoa sa ho phunya letlalo masoba. ho kgopisa. lehalahala). monyako. Lehlahana (le-hla-ha-na) /officer. mahelo/. /bon. (bap.265 Lehehle (li-he-hle) /orator/ Motho wa dipuo tse hohelang. ba nang le tsa bona. (bap. setho sa semela se hlabang ha se thetsoa. mobu o akgang lesehla. motho ya nang le tsebo ya ho bua. Lebitso le nepahetseng haholo ke “lehele” hofeta “lehelo” le ha batho ba dibakeng tse ding ba sebedisa lebitso la bobedi. /bon. Lehelehele (li-he-le-he-le) /liar/ Motho wa dipuo tse hlokang nnete kapa bonnete. Tlh. tshehlo. Lehlabaphio o ila mojalefa: Motho ya mona o hononela ba bang. lesehla. /bon. lepau. public servant/ Motho ya sebeletsang mmuso. /bon. Bokeno ba monyako. Lehehlehehle (li-he-hle-he-hle) /talkative person/ Motho ya buang haholo ka bokgabane ba ho batla ho mameloa. moaho kapa ntlo se bulehang le ho koaleha. se phunyang letlalo masoba. motho ya nkang ditaba tsa mokgatlo kapa mokga wa habo ho di phatlalatsa mokgeng kapa mokgatlong o mong. ya etsang mosebetsi o kgethehileng. motho ya 265 . mahetla/. /bon. tse etsang hore momamedi a latele se buuwang. mahehle/. prickle/ Mmutloa wa semela o hlabang. Molepe. ho koatisa. (mm. Lehlabihlabi (le-hla-bi-hla-bi) /spike. bohloko bo bakoang ke ho kula kapa ho se phele hantle hoa setho seseng sa mmele. naha kapa sechaba sa habo. ho sithabetsa pelo. /bon. molepe. lemenemene) (bap. Lehlaahlela (li-hla-a-hle-la) /gun magazine/ Mokotla wa tshepe o hlahlelang kapa o tshoarang dikulo. Lehlabula (le-hla-bu-la) /summer/ Nako ya selemo e chesang. /bon. mahelehele/ (bap.

e hlahang mahlakoreng a lekala la semela kapa e qalang ka ho mela qalong ya mobu. Lehlaka-phothoane). Lehlapadi (le-hla-pa-di) /gomphostigma virgatum/ Semela se hlaha se bonahalang dithabeng. Lehlaku (le-hla-ku) /leaf/ Karolo ya semela e nang le lehaba le letala le itshetlehileng kapa le tshoeroeng ke lekala. mahlaku/ (bap. Lehlakametsa (le-hla-ka-me-tsa) // Motho ya hlakametsang: ya lebang sebakeng ho ya kopana le moeti kapa ntho e tlang. /bon. Nako e tlang. Lehlaka le lenyane. Mofuta wa sefate se atileng haholo mesikong ya dinoka le diphulana. mahlahana/. diospyrus lyciodes/ Semela sa naha se hlaha se sebedisoang haholo joalo ka patsi. ray/ Kganya ya letsatsi ha e kenella nthong. motho ya nang le bokudi ba hlooho. lengae). /bon. Lehlaso (li-hla-saw) /piece of music/ Pina e binoang kapa e tla latela ho binoa. mahlapadi/ (bap. /bon. sekoto sa mmino kapa pina e monate ho ya ka tatellano ya ona. /bon. Mahlakaphothoane/ (mm. Enngwe ya dikarolo tsa semela. Jj. radiation. Motho ya thusang mosebetsuwa kapa mosebeletsuwa. Lehlakore (le-hla-ko-re) /side/ Karolo ya mmele e ka nqa enngwe. Lehlajwe. mahlajoane/. sebopeho. tlhaku). mahlakore/. eo hangata eleng tala ka mmala. mahlalosi/ Mohl. dihlong” kapa “tlontlollo”. Lehlajoane (le-hla-jwa-ne) /diospyros lyciodes/ Setlama sa naheng se melang bakeng tsa matsoapo le maralla se sebedisoang joalo ka moriana wa mala le mahlaba a dikahare. Ka hora ya bobedi. Mael. Qoabi e hlaha. mahlakana/. Lehlasoa (li-hla-swa) /slattern. /bon. motho ya etsang diketso tse etsang hore a lahleheloe ke tsohle tseo a nang le tsona. tlhatlharatlhetlhe). Lehlakana (le-hla-ka-na) /cigarette/ Karolo e le nngwe ya kwae e tsujoang e tsoang ho tseding tse ngata. Mahlasedi/. Lehlasedi (le-hla-se-di) /beam. Lehlalosi (le-hla-lo-si) /adjective/ Lentsoe le hlalosang lebitso kapa lereho ka ho bontsha mokgoa. /bon. lehlapali). Lehlaka (le-hla-ka) /common reed. (bap.266 fanang ka tshebeletso e ikgethang mmusong. /bon. /bon. Lentsoe lena ke la se Nguni le ha Basotho babang ba na le ho lesebedisa joalo ka Sesotho. Lehlajoe (le-hla-jwe) / star apple. thupa ya poone. nako kapa tulo. mahlaka/. Mantsoe a nepahetseng a Sesotho ke “masoabi. Ho hloma lehlaka: ho etsa sesupo sa hore ntlong e itseng ho na le ngoana ya sa tsoa tsoala le motsoetse. Lehlakaphothoane (le-hla-ka-phut-hwa-ne) /horsetail/ Mofuta wa semela se bonahalang haholo mahlakoreng a dibaka tse metsi kapa metsing a sa tebang. /bon. Lehlalosanngoe (le-hla-lu-san-ng-we) /synonym/ Lentsoe le batlileng le tshoana kapa le tshoanang le leleng ka tlhaloso kapa moelelo. mosebeletsuwa). letshwao le bonthsang boteng ba lekgabunyane le sa tsoa hlaha. mahlakangoatho/. motho ya sa ithateng ka ho se hloekise sebaka seo a dulang ho sona le diaparo tseo a di aparang. Sebaka se hole haholo. prodigal person/ Motho ya bohlasoa. e sebopeho se sephara. Lehlanya (le-hlan-ya) /mad person/ Motho ya sa phelang hantle kelellong. Mose o molelele. /bon. Lehlaso (li-hla-saw) /embarassment/ Tlh. Mahlalosanngoe/. (bap. /bon. mocheso wa letsatsi ha o thopothela ho ntho e itseng. haholo mabapa le dinoka seo mahlaku a sona a ka sebedisoang bakeng sa moriana wa bana. (mm. lehlajoa). phragmites australis/ Mofuta wa semela se hlahang pela noka kapa metsi. /bon. Mahlanya/ (bap. 266 . /bon. lebele kapa semela se ka sebedisoang joalo ka sejo. ya lebisang nqa ya motho ya tlang ka sepheo sa ho ya kopana le yena. Lehlakangoatho (le-hla-ka-ng-wat-ho) /Black-winged-Pratincole/ Mofuta wa nonyana eo hangata e nang le masiba a matsho eo ka nako tse ding e ka nkang mmala o fapaneng. /bon. mosikanoka). mahlajoe/. Mahlakametsa/. /bon. (mm.

motho eo ketso e mpe e etsahalang ho yena ntle le boikgethelo. ntle le ho di sebeletsa. felleng) (mm. Mael. Mehlomela. lehlabathe). Mael. Ka lehlohonolo la motea phala: ka ho etsahala ntle le bothata. hostility. Lehlomela (le-hlu-me-la) /hibernating plant/ Mofuta wa semela o tsamaisanang le ho timela nakong ya Mariha. Mahlohlojane/ (bap. Mahlohonolo/ Mael. Pula seka sefako se nang nakong tsa mohatsela o moholo. Mahloele/ (bap. e masiba a mathokoa kapa putsoana ka mmala. haholo nakong tsa mariha. Lehlohonolo (le-hlaw-haw-naw-law) /luck. e phalang ka peo kapa dijalo tsa masimong haholo moo ho lengoang teng. mahlomela/. Bobete). /bon. Lehlohonolo ha le tlolloe mafura: ho ba lehlohonolo ha ho tlamehe ho sebedisa moriana kapa ntho e itseng. Lehlokoa (le-hlo-kwa) /grass stem/ Thupa e nyane e tsheheditseng semela se senyane. lekala la joang ba naheng. Lehlohlojane (le-hlo-hlo-ja-ne) /stoney soil/ Mobu o tletseng majoe. ha o wa tlameha ho fihla pele kapa ho etsa dintho pele. mobu o majoe o tletseng lehlabathe. Mahoatata/ (bap. Lehlohonolo ha le na motloha pele: hore o fumane lehlohonolo. empa le itlela ntle le ho lebaka. Lehoboi (le-ho-boi) /Speckled Pigeon/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba. ho loantshana. lucky. Thota e fokolloang ke bophelo ka baka la komello le tlhokeho ya metsi le dimela tse tloaelehileng. Lehoatata (le-hwa-ta-ta) /desert. moo pula e hlokahalang. 267 . Lehlokwana). ebile a sa itlhokomele. /bon. (bap. /bon. widerness/ Sebaka sa lehlabathe le lengata. mocheso le komello. (bap. lekala la joang ba naheng le lenyane. sekatana). ebe o qala ho hlomela nakong tsa Selemo kapa nakong tsa mocheso.267 Lehlatsipa (le-hla-tsi-pa) /war survivor. Lehlena (li-hli-na) /hobo/ Motho ya phelang bophelo ba naheng kapa ya dulang moo eseng lehae. lekala la semela kapa sejalo se senyane haholo. Ho utloa ka lehlokoana la tsela: ho joetsoa ditaba tse itseng tsa lekunutu pele di phatlalatsoa kapa pele di tsejoa. antagonism/ Boemo ba pelo kapa kelello ba ho se rate motho kapa ntho e itseng. Lehloa (le-hl-wa) /snow/ Pula e hoamisitsoeng ke mohatsela. Mohl. lekala la semela kapa sejalo se senyane. Mahlokoana/ (mm. /bon. /bon. /bon. Ke utloile ka lehlokoana la tsela hore moputso wa basebetsi bohle o tlo nyolloa kgoedi e tlang. Lehlokwa). fortunate/ Boemo ba diketsehalo tse ntle tse etsahalang di sa reroa. Lehloele (le-hlwi-le) (lehlwele) /clot/ Madi a sa phalleng mmeleng ka baka la ho lemala kapa ho tsoa kotsi. Mael. bosio ba kutloano. /bon. mahlokoa/ (mm. ho ba le ngangisano. 0/. mahlasipa/ (bap. ka tsela e bonolo. felleng) /bon. 0/. mochopohi). mohlomela). (bap. mahoboi/. le masiba a mokokotlo a makgunong mmoho le metoa e mesweu ya mapheo. phumano ya ntho tse ntle. victim/ Motho ya kgonneng ho phela ka mora ntoa kapa kotsi e bolaileng batho ba bangata. Naha thote. Lehloyo (le-hlaw-yaw) /animosity. Lehwatata). mona o bakoang ke lefufa. Mael. Ho qothisana lehlokoa: ho etsa kgang. /bon. Lehlokoana (le-hlo-kwa-na) /very small plant stem/ Thupa e nyane haholo e tsheheditseng semela se senyane. /bon. Letawa. /bon. Madi a thatafetseng mmeleng kapa karolong enngwe ya mmele ka baka la ho tsoa kotsi. a phela ka mphemphe. tlhokeho e kgolo ya lerato.

nako ya selemo e tlang ka mora Lehlabuala e lateloe ke Mariha. (bap. (bap. mahoeleketsi/. /bon. /bon. sefefo. /bon. jj. Lehodimo (//) /sky/ Hodimo ka hodima maru moo mahlo a fellang teng. Lehoeleketsi (le-hwe-le-ke-tsi) /stutter/ Motho ya hoeleketsang ha a bua. /bon. mahodi/. le mokobolo o mokgubetsoana pela mahlo. /bon. Lehodiotsoana (le-ho-di-ots-wa-na) /hurricane/ Setsokotsane se matla haholo se tsamaisanang le moya wa pula e ngata e hoholang dimela. e sa tshoaneng. mahonyane/. Mahola/. lefaufau) /bon. naha e chesitsoeng ebile e na le ponahalo e ntsho ka lebaka la ho chesoa. Mahoelea/. Nonyana ena le yona e na le mefuta e fapaneng. pontsho ya manganga a manyane. /bon. e cheleng. lehoduotsoana). e maoto a malelele. /bon. lisp/ Motho ya hoeleketsang ha a bua: motho ya sa tsebeng ho bua hantle ka baka la bokudi ba kelello bo amang puo. a. Mohl. jj. Lehofi (le-ho-fi) /applause/ Ketso ya ho phaphatha matsoho bakeng sa ketsahalo e ntle kapa bakeng sa mohlodi. Lehoefe (le-hwe-fe) /baby lice/ Ledinyane la nta. Lehoere (le-hwi-re) /virgin/ Motho ya so kang a robala le monna kapa mosadi. Lehola (le-hu-la) /weed/ Semela se sa batlahaleng tshimong kapa serapeng. e bonahalang karolong e ka boroa ya le fatshe nakong tsa mocheso. /bon. Lehomohomo (le-haw-maw-haw-maw) /confabulation/ Puisano le motho kapa batho ka thoko ho seboka kapa kopano ka ho tshohla. Mahoere/ (bap. Mahofi/. kganyapa) (mm. Lehohodi (le-ho-ho-di) /flood debris/ Ntho tse hohotsoeng ke metsi a pula e ngata tse akgang matlakala. di. meaho le ntho tse hoholehang. mahalanyane/. mahoefe/. mahodimo/. Lehonyane (le-hon-ya-ne) /Egyptian Vulture/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la tlakatsoana. Lehoelea (le-hwi-le-a) (lehwelea) /stammer. motho ya so kang a kopana le e motona ka thobalano kapa ka ho bokana. Mahohodi/. Lehokahanyi (le-hu-ka-han-yi) /conjuction/ Lentsoe le kopanyang dipolelo seratsoaneng. e boele lebowa nakong tsa mohatsela. difate le tsohle tse hoholehang. /bon. tse etsahalang moo. lehalanyane). Tem. mariha). (bap. Le. Lehoetla (le-hwe-tla) /autumn/ Nako ya selemo e qalang ka kgoedi ya Hlakubele ho isa Motsheanong. /bon. mme. /bon. 268 . lekgonono). Motho ya nang le bothata ba ho bua ka tsela e tloaelehileng. Bohodimo le botebo ba sepakapaka. Mahokedi/. mahodimo/. Mahokahanyi/. Lehoko (le-ho-ko) /burnt grassland/ Naha thote enang le joang. /bon. Leholotsane (le-ho-lo-tsa-ne) /African Sacred Ibis/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mokgotlo. motho ya so kang a kotoa. ya. /bon. Lehokedi (le-hu-ke-di) // Mohl. Lehonono (le-haw-naw-naw) /sceptic. Leholosiane (le-ho-lo-si-a-ne) /Cattle Egret/ Mofuta wa nonyana e tshoeu.268 Lehodi (le-ho-di) /Pied Starling/ Mofuta wa nonyana e masiba a botshoana bo kopantseng le bokatlase ba mmele bo bosweu. ngoana nta. /bon. ntho tse hlatsoang ke metsi a lewatle kapa noka e phophomang. mahodiotsoana/ (bap. /bon. sepakapaka. (bap. sebaka seo ho dumeloang hore ke lehae la Modimo le mangeloi. semela se melang ntle le ho jaloa. Phoofolo e so tloleloeng. Mahoko/. lehure). Maholosiane/. nako ya selemo eo mahlaku a dimela a qalang ho wela fatshe difateng. pinyaneng. /bon. Lehodimo (le-ho-di-mu) /heaven/ Sebaka seo ho dumeloang hore Modimo o dula teng. doubt/ Boemo ba ho se tshepe se buuwang kapa se hlahisoang.

ikela. aristocrat/ Motho wa boemo bo hodimo ka baka la thuto kapa bophelo boo a bo phelang. o nang le mahlaku a masesane le dikotolana ka tlase. Mael. ho ba boemong ba ho itebela kgahlanong le kotsi e ka hlahang.269 Lehonyedi (le-hon-ye-di) /asparagus/ Mofuta wa semela o hlahang naheng kapa pela malapeng. Mael. /bon. /bon. /bon. “leeketsi”. Lehopo (le-hu-paw) /rib/ Lesapo le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. setho sa mmele sa ho bona. high society. Ho na le kakanyo ya hore lebitso. se pela naha ya China. Maindia/ Tem. tlasa phatla. /bon. “lekula” le na le moelelo o tshoanang le “kafore”. Majakathata/ (bap. lesapo le thatahadi le thusang ho hlafuna le ho thuba tse jewang. Mahure/ (bap. ipaballa. Maifo/ (bap. tadima kapa ho lelala. iponahatsa. /bon. ikoahlaha. /bon. inahanela. Mael. Taba di mahlong: se ka pelong mmoho le se nahannoeng ke motho se iponahatsa sefahlehong kapa chebehong ya motho. (bap. ?? Leifo (le-if-aw) /fireplace/ Sebaka seo ho besetsoang mollo ho sona. Motho wa mosetsana kapa ngoananyana ya sa tsebeng pokano kapa thobalano. ho ikatela. Meno masweu maloma a fodisa: motho ya tshehang empa a le kotsi kgahlanong le eo a tshehang le yena. maino. Mael. mahonyedi/. Ho ntsha mahlo nameng: ho ba malala a laotsoe. Lejakathata (le-ja-kat-ha-ta) /workaholic/ Motho ya sebetsang haholo bakeng sa ntho eo a e batlang. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. Ho sheba ka leihlo le nchocho. Leindia (le-in-dia) /Indian/ Moahi wa naha ya India ya buang enngwe ya dipuo tsa naha eo. Mahlo a tshela noka e tletse: mahlo a bona moo monga ona a kekeng a fihla teng. motho e motshehadi ya so robaleng le monna. Mael. Lehoere) /bon. kapelenyana haholo. ifo). /bon. 269 . Leihlo (le-i-hlaw) /eye/ Setho sa mmele se sefahlehong. Sena se bolela hore lebitso kapa lentsoe le nepahetseng ke “Leindia” hofeta “Lekula”. sejana kapa ntho efe kapa efe e ntle ya boleng bo hodimo ka theko. /bon. meno/. jj. Mael. Mael. /bon. ya buang puo ya sejapane. Maiketsi/ Mohl. moo mollo o besetsoang teng. Ka ho panya hoa leihlo: hanghang ka potlako. lehlabaphio. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Lejakane (le-ja-ka-ne) /elite. Mael. ipona. mahlo a bona le moo holeng kotsi le ha monga ona a keke a atamela moo. se thusang bakeng sa ho shadima. Lejabajaba (le-ja-ba-ja-ba) /utensil/ Sefaha. majakane/. o melang ka ho teteyanya makala a sona. ho ba leihlo le nchocho: ho ba hlokolosi ka se etsahalang ka sepheo sa ho thibela phoso kapa bobe bo ka etsahalang. Lejapane (le-ja-pa-ne) /Japanese/ Moahi wa sehlekehleke sa Japane. Ikutloa. itsamayela. majapane/. “leetsi” le “leiketsi”. Lentsoe le bontshang hore se etsahalang se hlahela moetsi kapa mmuwi. Ho ba malala a laotsoe. eo kajeno a fumanehang lefatshe ka bophara kapa bongateng ba dinaha tsa lefatshe. seka lesapo se tholahalang ka hara molomo wa motho kapa phoofolo. Majabajaba/. Leiketsi (le-i-ke-tsi) /personal verb/ Leetsi le bontshang hore ketso e etsahala ho moetsi wa ketso. Leino (le-in-naw) /tooth/ Setho sa mmele. upper class. Mahopo/ (bap. /bon. kafore). motho wa mekgoa ya sejoalejoale. iketsa. Ho re mahlo tloha/ha ke re mahlo tloha: ha ke hlokomela hamorao kapa ho elelloa ketso e itseng hamorao kotsi e se e etsahetse. kgopo). lesokolara). Maihlo. Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe. Ho lomahanya meno: ho tsitlallela ntho e itseng. (bap. /bon. se bochabela bo hole. mahlo/ Mael. Lehure (le-hu-re) /virgin/ Ngoanana ya so tloleloeng. lebelete). Tem. mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe.

Ho kgitla lejoe: ho ba boemong ba ho hloka mohlodi. /bon. /bon. Motho ya kabasang. tekeho). (bap. /bon. Majanoa/. eo enang le mefuta e mengata ho ya ka sebaka sa lefatshe. Lejoeleputsoa (le-jwe-le-puts-wa) // Karolo ya sebaka sa mabalane sa Profinsi ya Gauteng. e fumanoang haholo Afrika Borwa mmoho le naheng ya Lesotho dibakeng tse ommeng tse bulehileng. Lejoe (le-jwe) /stone/ Enngwe ya karolo tsa lefatshe e thatafetseng. Leka (le-ka) /tempt/ Ho nonya maikutlo. (bap. Lejeremane /le-je-re-ma-ne) /German/ Moahi wa Jeremane. wa ditloaelo tse shebaneng le boyena feela. Makakatledi/. ho hlohleletsa ketsong tse mpe. Ho nka matsapa kapa ho etsa matsapa a ho phethahatsa boemo bo itseng. joker/ Motho wa diketso le boitshoaro bo sa tiang. boemo ba thibang thibang. motho ya ratang 270 . eo eleng enngwe ya dintho tse bopang lefatshe. majoe/. moleko). motho ya tshehisang kapa wa diketso tse tshehisang. efela ho le joalo. Makakarane/. moja-pere. Yuropa. e tummeng ka kgoebo. Lejoale (li-jwa-le) /of course/ Ka ho phethahala. ho ba boemong ba ho se dumellane ka dipuo. motho wa diketso tse hlokang thuteho le tokoloho ya kelello. maja-pere/ (bap. Leka (le-ka) /try. /bon. /bon. Majojo/ (bap. /bon. (mm. jester. thibangthibang). Lekabelane (le-ka-be-la-ne) /Barn Swallow. Majatlhapi/ (mm. Lentsoe le utloahalang le nepahetse haholo ke “leqaba” hofeta “lekaba”. seipati). Basotho babang ba na le ho sebedisa lentsoe la sekone. attempt. ya buang puo ya sejeremane. Bokaba. e masiba a molala a masweu le mokokotlo o mosootho. Lejoana (le-jwa-na) /precious stone/ Mofuta wa lejoe le nang le boleng. lekeha. kannete. (bap. pitsi) (mm. /bon. Lejojo (le-jo-jo) /chaos. Makabasa/ (bap. o kabang kotsi. le rafjoang. makabelane/. ho se tsoelepele ka lebaka la ho hloka tumellano. Mojeremane) /bon. ho etsa hore motho kapa ntho e etse ketso e mpe kapa eo a sa batleng ho e etsa. Leja-tlhapi). Lejatlhapi (le-ja-tl-ha-pi) /socialite/ Motho wa thuto le tsebo e kgolo ka baka la thuteho ya hae. helterskelter. Mael. kabasa). e phelang ka ho ja dihahabi tse nyane joalo ka dinoha le mekgodutsoane. Lekakarane (le-ka-ka-ra-ne) /Southern Black Korhaan/ Mofuta wa Nonyana e hlooho e sootho le mokobolo o mokgubedu. ya etsang dintho a le mong feela. Lekakatledi (le-ka-ka-tle-di) // ?? /bon. ho ikitlaetsa ho bua kapa ho etsa se itseng le ha ho le thata. boqaba). lejwe-leputswa). lekehile. ho ferola maikutlo ka mekgoa e sa dumeleheng. Majeremane/. la theko e hodimo haholo ka baka la sebopeho la lona. /bon. motho wa moetlo o sa tloaelehang. /bon.Tem. Tlh. Lejelathoko (le-je-lat-hu-kaw) /isolationist/ Motho ya sa ikamahanyeng le diketso tsa babang. eo ha e qhetsoha kapa e hohleha e bakang mofuta wa mobu. Lekabasa (le-ka-ba-sa) // Motho ya laolang ka baka la ho tshajoa. motho ya laolang ka baka la bonatla kapa dikgoka. “vele” bakeng sa “lejoale” joalo ka ha eka Sesotho se hloka lentsoe lena. Leja-pere). Rock Martin/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mmankabelane. endeavour/ Ho etsa ketso e itseng le ha ho sa kgonehe. comic. Leka (le-ka) /frustrate/ Ho kopakopanya motho maikutlo ka diketso tse sa rateheng. matshoele a batho le marangrang a maholo. Majelathoko/ (bap.270 Lejapere (le-ja-pe-re) /Mosotho/ Motho wa Mosotho ha a hlalosoa mabapi le kamano ya hae le pere. /bon. Lekaba (le-ka-ba) /uncivilised person/ Motho ya sa rutehang kapa ya phelang sekgale. crisis/ Boemo ba tsitsipano le pherekano. Lekako (le-ka-ko) /comedian. motho ya sehlohlolong ka baka la boemo kapa boetapele ba hae. Makaba/ (bap.

to level/ Ho etsa hore ntho di tshoane ka sebopeho. Lekeha (li-ke-ha) /frustrated/ Ho ba boemong ba ho kopangoa maikutlo. (bap. ho ba boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo. Makase/ (bap. sebe kapa ketso e sa batlahaleng. Lekala (le-ka-la) /branch. Ngoana batho o dula a lekeha ke ho kgutlisoa joalo joalo ke lefapha la tsa sehae. moleko) (sheb. Makala/. haholo wa monna. botenya kapa bophara. /bon. ho hlahloba ka sepheo sa ho rekisa kapa sa ho arolela. measure/ Ho fa ka tsela e tshoanang. coffin/ Lebokose le tshelang mofu. Maleka/. lekese). Lekanyetsa (le-kan-ye-tsa) /size. (bap. e fumanoang haholo naheng. Lekehile (li-ke-hi-le) /frustrated/ E boemong ba ho kopakopangoa maikutlo. /bon. to equalize. Lekanya (//) /measure/ Ho thola boima kapa bobebe ba dintho ka ho di beha sekaleng. botshehadi kapa botona. Lekanya (le-kan-ya) /equalise/ Ho etsa hore dintho di tshoane. /bon. tekatekanyo). Lekaota (le-ka-u-ta) /vagrant. sesoasoi). Ketsetso ya ho lekana. seka kgoho. eo ditokelo tsa yona di tshoanang bakeng sa batho bohle. sebopeho. ho etsa hore dintho di be boemong bo lekang ka palo. Mohl. (bap. Lekantse (le-kan-tse) /purported/ Bokgale ba ho lekanya. lebokose le etseditsoeng ho kenya motho ya shoeleng lebitleng. e nang le mahlaku. Makaota/. karoloana ya mokga ha e hlalosoa ka sebaka. Lekalekanya (le-ka-le-kan-ya) /to equate. Lekeha bakeng sa tshebediso). phiri. /bon. sebopehong kapa maemong a tshoanang ntle le ho kgetholla bomorabe. Lekane (li-ka-ne) /enough/ E felletseng ka phepelo. lekanyisa). botona. /bon. (bap. /bon. makala/. Maleka/. karolo enngwe ya mokgatlo kapa sehlopha. Makau/. (bap. 271 . makanyane/ (bap. ho hlahisa ka ho bapisa ka tsela e itseng. e boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo ka lebaka la ho sitiseha ho fihlella sepheo se batloang kapa se labalabeloang. Lekanyane ho phela le diretsana (diretse): ba atlehang bophelong ke ba sa tshabeng phephetso tse thata. Makarapa/ Lekase (le-ka-se) /casket. /bon. /bon. /bon. asses. /bon. O nchebe hantle nna hobane ha le lekako. ka ho etsahala kapa ka ho fuwa. lefiritshoana). Lekalekana (le-ka-le-ka-na) /equal. itekanetse. tekatekano. Lekala (le-ka-la) /branch/ Karolo ya sefate kapa semela. Ke ikutloa ke lekehile ke monna enoa wa letawa ya noang letsatsi le letsatsi. itekanela). Lekea (li-ke-a) (lekeha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a batle ho etsa phoso. tape. Lekarapa (le-ka-ra-pa) /helmet/ Mofuta wa katiba e thata ho tshireletsa hlooho ya mosebetsi mmaeneng kapa ya sebetsang sebakeng se ka bang kotsi. ya etsang borata kapa thato ya hae ka ho robala hohle le ho solla hohle. same/ E kapa tse tshoanang kapa tse sebopehong se bapelang haholo. Lekau (le-ka-u) // Mofuta wa nonyana. rolling stone/ Motho. ba atlehang bophelong ke ba sa qobeng mathata kapa ba sebete. dintlha kapa chebahalo.271 kapa ya tloaetseng ho soasoa. Lekana (le-ka-na) /equal/ E boemong bo tshoanang ba bolelele. Lekeha (li-ke-ha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a batle ho etsa phoso. Lekanya (le-kan-ya) /purport/ Ho bua ka ho akanya kapa ho etsisa. ya hae. e tsoang kutung ya sefate kapa semela. Lekanyane (le-kan-ya-ne) /wild dog/ Mofuta wa phoofolo e hlaha. Ho lekanya. Makako/ Mohl. Lekanyisa (le-kan-yi-sa) /allude/ Ho bua taba ka ho akanya kapa ho tshoantsha. Ho ba boemong. sebe kapa ketso e sa batlahaleng. division/ Mocha o itseng wa thuto. bokgutshoanyane. (bap. tekeho). seka ntja. Mael. evaluate. Mohl. akanya. Lekanela (le-ka-ne-la) // Ho ba boemong bo tsitsitseng.

Leketla (le-ke-tla) /dangle/ Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng ka ho tshoara bokahodimo ka tsela e itseng. Lekella (le-kel-la) /endeavour/ Ho etsa ketso e itseng le ha ho sa kgonahale. Lekgala (le-kga-la) /shrub/ Mofuta wa semela seo hangata se melang dithabeng. Mael. Leketlile (le-ke-tli-le) /dangled/ Bokgale ba ho leketla. lehaba la poone kapa mabele tshimong. side walking/ E tsamayang ka lehlakore. e thusang bakeng sa ho nyekenyeha le ho tshetlela motsamao. Makgala. Makeke/. ya nyanyang. Lekgakgapha (le-kga-kgap-ha) /fish scale/ Enngwe ya ditho. kgabane). makgabane/ (bap. ho ikitlaetsa ho bua kapa ho etsa se itseng le ha ho le thata. nkere). motho wa boitshoaro bo lokileng.272 Lekejakejane (le-ke-ja-ke-ja-ne) /hercules. e kgonang le ho tsamaya naheng. /bon. se etsoang ke ngoana ke bopaki ba lefutso la motsoadi. mmankere./ Lekgala (//) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e maoto a robedi. /bon. (bap. Ngoana lekgala o tsamaya ka lekeke: diketso tsa motho di bontsha ho futsa ntatae kapa mmae. LEKGALA/MAKGALA 272 . Makese/ (bap. /bon. se etsoang ke ngoana ke bopaki ba lefutso la motsoadi. makgakgapha/. leviathan. se teteyaneng lehlaku ka baka la metsi a lehlakung la sona. (bap. /bon. /bon. /bon. task beer/ Joala bo nowang nakong ya lelomolo la ho fala lekoko la kgomo ya selelekela ka mora ho hlabisa mahadi. makgala. Lekgabunyane (le-kga-bun-ya-ne) /infant/ Ngoana ya sa tsoa tsoaloa. Lekese (le-ke-se) /coffin/ Lebokose le tshelang mofu. titan/ Motho wa mmele o moholo ya molelele ka seemo. majoeng kapa lehoatateng. enang le hlooho e sepapetloa ka lebaka la masiba a sekotlo sa yona. Lekeke (le-ke-ke) /crooked. makgabunyane/ (bap. /bon. ngoana e monyane haholo ya sa tsoa hlaha. fanyeha). makekeruwane/. seka letlaloana la tlhapi kapa dibupuwa tsa lewatle. ebile e na le kgaketla e thata. dikgala/ (bap. Mael. lekase). Makejakejane/. Leketlisoa (le-ke-tli-swa) /dangled/ Boetsuwa ba ho leketla. Leketlela (le-ke-tle-la) /dangle towards/ Ketsetso ya ho leketla. lebokose le etseditsoeng ho kenya motho ya shoeleng lebitleng. /bon. makgaba/. /bon. Lekele (le-ke-le) /after dowry party beer. Ngoana lekgala o tsamaya ka lekeke: diketso tsa motho di bontsha ho futsa ntatae kapa mmae. kgala). le seka matsoho a mabedi ao se itshireletsang ka ona. Lekgabane (le-kga-ba-ni) /gentleman/ Motho ya metsamao e metle ya iphotlileng. lesea). /bon. Leketlisa (le-ke-tli-sa) /to dangle/ Ketsiso ya ho leketla. Lekgaba (le-kga-ba) /rich green crop field/ Mahlaku a semela sa poone kapa sejalo se jaloang ha se le boemong bo botle ba botala masimong kapa serapeng. Lekekeruwane (le-ke-ke-ru-wa-ne) /Crowned Lapwing/ Mofuta wa nonyana e bosootho bo lefifi. Lekesi (le-ke-si) // Mofuta wa ntja e tshetshane e sebedisoang bakeng sa ho tsoma. e sa otlolohang ha e tsamaya.

Makgapu/ (mm. Mmamolangoane). moo hofetoang ho sona. Makgekgeba/ (bap. /bon. tsela e fetang lerallaneng kapa pakeng tsa dilomo. Mohl. Mehleng ena lekgalana lena le se le sebedisoa dirapaneng tsa malapeng. ravine/ Sebaka sa thaba kapa letsoapo se tebileng. /bon. Lekgapetla (le-kga-pe-tla) /the peel. ketso e sa kgahliseng hohang. kloof. Makgathe/. e hlooho e nang le sekola sa masiba. channel/ Sebaka seo ho fetoang teng lerallaneng kapa thabeng. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. Lekgeloha (le-kge-lu-ha) (Lekheloha) /Secretary bird/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang haholo Afrika Borwa le Lesotho. bark/ Letlalo la tholoana ya sefate. Lekgapu (le-kga-pu) /alpine heath. /bon. 273 . chelete). lekgale boo! Lekgale (le-kga-le) /exclamation: never seen this ever before!/ Lekgotsa le bontshang ho tsota monate wa ketsahalo ka ho bontsha ho makala. Makgapetla/ Tlh. makgalo/. Nkeke ka tsamaya. bokantle ba tholoana e jewang. Batho ba bang ba sebedisa lentsoe lena “lekgapetla” bakeng sa “lehlaku” la sefate. Makgalana/ (bap. lekhapu)./ Lekgantsetse (le-kga-ntse-tse) /detrimental. /bon. e jang nama. /bon. bophahamo. lehlalosi). Makgala-a-thaba/. jj. lentsoe le bolelang kapa hlalosang mokgoa wa ntho efe kapa efe ho ya ka mmala. se bulehileng ka tlholeho. Makgeloha/. Phapang ke hore lekgapetla le ya eboleha ho tholoana. makgetho/ (bap. ha lehlaku le tloha lekaleng la semela mme le sa ebolehe. makganyane/. Lekgathe (le-kga-the) /tense/ Sebopeho sa puo ha ho hlalosoa leetsi kapa maetsi ho ya ka nako ya joale. /bon. Mohl. se emelang moruo wa naha ha ho bapisoa le dirafjoa kapa dihlahisoa tsa naha tse kenang naheng le tse tsoang naheng. e phelang haholo dibakeng tse bulehileng tsa joang. detriment/ Hoa ketso kapa ketsahalo: e mpe. Lekgekgeba (le-kge-kge-ba) /money/ Chelete ha e hlalosoa ka Sesotho: Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho reka kapa ho fapanyetsana ka se nkuwang le se fanoang. Makgea/ Tem. /bon. Lekgetho (le-kget-haw) /tax/ Lekgekgeba kapa karolo ya chelete e ntshoang ho moputso wa motho kapa karolo ya moputso bakeng sa mmuso. makgalong. /bon. sa naheng. le makgapetla a matenya a matala ebile ana le metoa e mesweu. Molekgetho). e masiba a mapheo a matsho le a mmele a masweu le bothokoa bo hlakileng. Lekgale (le-kga-le) /exclamation: you must never!/ Lekgotsa le bontshang ho hana ka botlalo hoa mmuwi kapa moetsi. /bon. Lekgala-la-thaba (//) /spotted aloe/ Mofuta wa lekgala le hlaha le melang haholo naheng. Lekgalong (le-kga-law-ng) /glen. /bon. e batlileng e na le Sebopeho sa ntsu. makgethi/ (bap. seholobe). tshobotsi. karoloana ya chelete e nkuwang ho mokgolo kapa tefo pele monga yona a e thola bakeng sa ditshebeletso tsa mmuso. /bon. Erica algida/ Mofuta wa semela se hlaha se diphatsa. /bon. Tem. e mokobolo o sekoekoe. /bon. Lekganyane (le-kgan-ya-ne) /Zion christian church member/ Molatedi wa enngwe ya dikereke tse kgolo tsa Afrika Borwa. eo ntlo kgolo ya yona eleng Profinsing ya Limpopo. Lekgea (le-kge-a) /honey/ Sejo se monate se tsoekere se etsoang ke ho behela hoa dinotshi. sebakeng sa Moria. /bon. e thehiloeng ke Lekganyane. le ka sebedisoang joalo ka moriana. sebopeho. (mm. e sa tsamaisaneng le se batloang kapa se batlahalang. Ha ke so bone menyakoe e tjena lekgale! Ha ke so bone ntho e joalo lekgale! Lekgalo (le-kga-law) /passage. Makgantsetse/.273 Lekgalana (le-kga-la-na) /aloe/ Mofuta wa semela sa lekgala se sebedisoang haholo joalo ka moriana wa mafu a mangatanyana. Lekgethi (le-kge-thi) /adjective/ Lentsoe le hlalosang lereho kapa lebitso. maobane kapa hosane.

/bon. letlakala. LEKGOABA (LEKGWABA) Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) /garden/ Sebaka sa ho jala dijalo. le etsang hore motho a ingoaye. /bon. kutlo ya letlalo e bakang hore mokudi a ikgoabitle ka lebaka la ho ja sejo se sa tsamaisaneng le mmele. makhoakhoa/. Makgoaba/ (bap. Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) // Moahi wa Makhoakhoeng. Makgolo/. Lekgolo (le-kgu-lu) /hundred/ Mashome a leshome. Lekgetlo (le-kge-tlaw) /session. Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) // Seboko sa karolo ya batho ba Basotho ba dulang Makhoakhoeng ebile ba tsoa ho Bakoena. e ntle. Tem. Lekhetlo). Mohl. haholo ha a thetsitsoe kapa a habotse ntho e sa lokang. lepantiti). Makgoakgoa/. motshoaruwa. turn/ Karolo enngoe ya nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona. makgokolo/. Lekgokolotso (le-kgu-ku-lu-tsaw) /bits. Batho babang ba na le ho bitsa lentsoe lena ka tsela e fosahetseng ba le bitse “lekgolokotso” bakeng sa ho le bitsa “lekgokolotso”.274 Lekgetholli (le-kge-thul-li) // Lentsoe le sebedisoang ho hlalosa ntho kapa motho ka ho qolla hara tse ding tse ngata. palo e kahodimo ho mashome a robong le metso e robong. dross/ Se thonakoang fatshe joalo ka matlakala kapa ntho tse nyane. Mohl. 274 . Makgoakgoa/. endeavor/ Boiteko ba ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. rash/ Botsikinyane bo hlahang letlalo la mmele. jj. haholo meroho. (bap. dihahabi tse nyane le mmoho le dibodu ka nako tse ding. /bon. seng. eo hangata e aparoang ke motho e motona ya kenang bonneng. Lekgobonthithi (le-kgo-bon-hit-hi) /attempt. Lekgokolo (le-kgo-ko-lo) (lekhokolo) /manhood blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho. /bon. Metso e kahodimo ho mashome a robong le metso e robong. /bon. 0/ (bap. setekekeng sa Butha Buthe. Lekgoaba (le-kgwa-ba) /crown/ Mofuta wa nonyana e ntshohadi. detritus. leng. mokgahlelo omong o supang nako ya ketsahalo kapa boemo. dithole). sehla se fapaneng le seseng. /bon. plan. /Bon. Makgoakgoa. palo e ka tlase ho le kgolo le motso o le mong. ding. Lekgwaba. /bon. Motho ya sebedisoang ka thata hofeta tekanyo. kobo ya senna ya Sesotho. empa sona se le senyane hofeta tshimo. e phelang ka peo ya poone. Lekhokolotso). Makgokolotso/ (mm. /bon. Lekhoekhoe). Inotshi. /bon. Lekgoba (le-kgo-ba) /slave/ Motho ya sebedisoang ntle le tefo ka baka la boemo ba hae ba bokgoba. tsela ya ho thola maqheka bakeng sa ho rarolla bothata bo itseng. Makgobonthithi/. lekhoaba). stage. Lekgoekgoe (le-kgwe-kgwe) /bodily reaction. sekgolopane) (mm. O kgutla lekgetlo la boraro. e fumanoang haholo dithoteng tsa joang moo ho nang le difate tse qaqohaneng. Lesotho. Makgoba/ (bap. ebile hangata se kampeloa. Makgetlo/ (mm. /bon. O fumane ngoana emong lekgetlo la bobedi pele a nyaloa. botlamuwa kapa tlhopeho. motho ya tsoang makhoakhoeng ebile a dula teng. serapana sa meroho le dimela tse jaloang hae. dinqanqana. mmoho le dibakeng tsa masimo a dijalo. motho ya dulang motseng o bitsoang Makhoakhoeng. mong. Mokgoaebane) (mm.

sebaka seo ba molato ho sekoasekoang taba tsa bona teng. naturalised alien/ Motho ya sa batleng ho kgutlela hae. mohlomong le Amerika lebowa. letlakala. matla. “makalo” ke letshwao la puo le ha bobedi ba mantsoe ana a bontsha ho hoeletsa kapa ho phahama hoa modumo ha a sebedisoa. /bon. lenyesemane). (!). sore/ Seka seso se hlahang bokantle ba letlalo. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. /bon. Lekgotsa (//) /exclamation mark/ Letshwao le bontshang khoeletso puong kapa polelong e buuwang. India. Chebahalo e ntle ya naha nakong tsa Lehlabula kapa Hoetla. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. makgowa/ (bap. ya tshepang hore se buuwang se tla etsahala. /bon. Lekgolokoe (le-kgu-lu-kwe) /Basotho clan group: of the crab/ Karolo ya Basotho e reheletsoeng ka mora phoofotsoana ya metsing e bitsoang kgala. le karolong tseding tsa lefatshe. makgoloa/. parsimonious/ Motho ya timanang haholo. Iran le mafatshe a mang mmoho le batho ba mmala o hlakileng ba dinaha tse ding. Dia bela dia hloeba. Makgotsa/ Mohl. a tseba ho bina. Lekgowa (le-kgu-wa) /white man/ Motho wa mmala o mosoeu. Japane. /bon. modumedi). se qhalaneng ebile se thonakoa fatshe. sebaka seo baahlodi ba ahlolang ba molato teng le babuelli ba emelang ba molato teng. “lekgowa” ha le bolele motho emong le emong e mosoeu. Tem.275 Lekgoloa (le-kgo-lwa) /an expatriate. Lekgonatha (le-khu-nat-ha) /stingy. Tem. makgulo ho psha a matala. avaricious. /bon. Lekgoloa (le-kgo-lwa) /believer. /bon. churchgoer/ Motho ya kgoloang tumelo e itseng: ya dumelallanang le thero ya lentsoe kapa seo Modimo a se bolelang. ya dumellanang le se ngotsoeng bukeng ya bibele. motho ya sa faneng ka seo anang le sona le ha se le sengata. Lekgonono (le-kgaw-naw-naw) /sceptic/ Boemo ba ho se tshepe se buuwang kapa se hlahisoang. makgopho/ (bap. a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. sekgolopane. Tlh. /bon. China. Motho ya joalo. /bon. 275 . kgotla). letheba). empa le nepahetseng ke “lekgonono” hofeta “lehonono”. wa tlhaho le semelo sa Yuropa. kgidi! kgelele! too! Be! Jj. Lekgulo (le-kgu-law) /pasture/ Boemo ba naha ha bo bontsha botala ba joang le dimela tse jewang ke diphoofolo. se bakoang ke ho longoa ke kokoanyana. Eo eleng modumedi. pontsho ya manganga a manyane. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “lekgokolotso” hofeta “lekgolokotso”. Makgopo/ (bap. makgotla/ (bap. /bon. Boemo ba ho se utloane le se buuwang kapa se hlalosoang. dithole). Makgolokotso/ (bap. New Zealand mmoho le Australia). Makgolokoe/ Lekgolokotso (le-kgu-lu-ku-tsaw) /refuse/ Se kgokolotsoang fatshe. Lekgopo (le-kgu-paw) /rib/ Lesapo le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. Lekgotla (le-kgu-tla) /court/ Moaho oo ho tshoareloang dinyewe ho ona. Makgulo/ Mohl. Baahi kapa batho ba dikarolong tse ding tsa Asia. makalo). Mohl. Mael. Lekgopho (le-kgup-hu) /acme. kapa se bakoang ke sejo se sa tsamaisaneng le letlalo. letshwao le bontshang hore lentsoe kapa modumo wa polelo o wa phahama. e le kgeleke. motho ya nang le nako e telele a sa chakele hahabo. Sena se bolela hore makgowa ke babang ba batho ba Europe (Yuropa. (bap. ba ka ba basoeu ka mmala empa ha ba bitsoe makgowa. kgopo). Lentsoe. sehloba. Leqhutsu kapa tsutsudupa e hlahang mmeleng kapa sefahleho ka baka la lefu la letlalo. /bon. lekgoekgoe. Tlh. Lehonono ke lentsoe le sebedisoang. Makgoloa/ (bap. O mphomotsa makgulong a matala. Saudi Arabia. “Lekgotsa” ke lentsoe. Lekgotsa (le-kgu-tsa) /exclamation word/ Lentsoe le bontshang ho makalla ketsahalo ka ho bontsha kapa ho supa ho tshoha kapa ho makala.

lerete). makgutla/ (bap. “Lekodilo” le lona le nepahetse joalo ka “lekodulo”. /bon. lekwele). leloapi). ho etsa ntho e tshoanang le enngwe ka puo. /bon. lekolikotoana). Makoakoa/ Lekoala (le-kwa-la) /coward/ Motho ya tshabang ho loana. Dijo tse tshireletsehileng kgahlanong le polo. boemo ba mmele ka tlasa molala bo phahameng ka baka la masapo a sa dulang hantle. /bon. rhythm/ Molodi wa lekodikotoana. Makoko/ (bap. se etsoang ke ho bela kapa ho tsitsinyeha hoa metsi a belang a nang le motsoako wa dijo. eo ho nahanoang hore ka pale kapa nalane ke moedi wa Afrika Borwa le naha ya Lesotho. Batho babang ba sebedisa lerapo bakeng sa lekoko ha ba sebedisa maele ana. modumo kapa molodi o monate wa nonyana. Makoele/ (mm. nonyana e etsang lekodulo ha e lla. /bon. Mael. eo kooma e bapelaneng le yona. Selehe. Lekoeba (le-kwe-ba) /foam.276 Lekgutla (le-kgu-tla) /triangle/ E mahlakore a mararo. Lekisa (le-ki-sa) /copy/ Ho tshoantsha kapa ho etsisa. Lekodikotoana (le-ko-di-ko-twa-na) /African Quail finch/ Mofuta wa nonyana e ntle. (bap. /bon. Lekoko (le-kaw-kaw) /hide/ Letlalo la phoofolo ha le etsoa phate ka mora ho suuwa. Ho suwa lekoko la puleng: ho etsa ntho kapa ketso e hlokang mosola kapa e kekeng ya thusa ka letho. e pakeng tsa qalo ya dirope. e modumo o monate haholo. Makoatlakoatla/. /bon. 276 . Lekoalata (le-kwa-la-ta) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang bakeng sa ho etsa dithoere. Lekwenya). Makodulo/ Tem. /bon. moriana kapa ntho e itseng. makodilo/. (mm. makodikotoana/. Makoala/ (bap. Makoeba/ (bap. kgutlo-tharo). ha kgotso e ate bakeng sa rona bohle. Ha e lale makoala re none: ha ho be le kgotso bakeng sa rona bohle ba ratang toka le kgutso. Lekgutla (//) /haunch back/ Mokokotlo o lesapo le phahameng. /bon. Habo lekoala ha ho lliwe (lloe): ho ba le mahlale a ho phema kotsi kapa boemo bo ka bang kotsi ntle le ntoa kapa ho hlasela. Tlh. makwele. Lekoatlakoatla (li-kwa-tla-kwa-tla) /running/ Modumo wa ho matha. selota). Ho kobeha hoa mokokotlo ho hlahelletseng haholo. Lekoa (le-kwa) (lekwa) /vaal river/ Enngwe ya dinoka tse kgolo tsa Afrika Borwa e arolang Profinsi ya Gauteng le Foreistata (Free state). buble/ Sephetho sa metsi a nang le sesepa ao ho hlatsoang ka ona. /bon. e dikoekoe. Lekwatlakwatla). Lentsoe. e ntlha tse tharo kapa dikarolo tse tharo. Lekodulo (le-ko-du-lo) (lekodilo) /herdboy flute/ Mofuta wa seletsa se sebedisoang ke badisana. E hlokang bochitja. Mael. e hlokang kotloloho kapa motsitsa. lekodukotwana. letlalo la phoofolo le suuweng le sebedisoang joalo ka phate. Lekgutla (//) /uneven/ E sa otlolohang kapa e sekoti. fat cake/ Sejo sa koro se hadikiloeng ka mafura: bohobe ba phofo ya koro bo entsoeng ka pitikoe ya hlama mme sa kengoa ka hara mafura a chesang ho etsa sejo. Makolota/ (bap. motho eo hangata a nang le tshabo ya ntho tse sa tshoseng. motsamao kapa ka setshoantsho. (mm. bokahodimo ba ntho e metsi e nowang ha e tsitsinyeha. Lekile (le-ki-le) /tried/ Bokgale ba ho leka. karolo ya setho sa mmele ya motho e motona. motsamao o potlakileng haholo. Lekodulo (le-ko-du-lo) /good song. /bon. Lekoakoa (le-kwa-kwa) /preserved vegetable/ Moroho o bolokiloeng ka ho omisoa kapa ho hatsetsoa. Lekweba). kobo kapa moalo. /bon. Makoenya/ (mm. Lekoele (le-kwe-le) /beer preparation mixture/ Motsoako wa metsi a kopangoang le phofo ya mmela o lokisoang ho etsa joala ba Sesotho ka ho kenya tomoso pele ho etsoa setoto. boi). mokgahla) Mael. Lekoenya (le-kwen-ya) /oil cake. se modumo wa nonyana ya lekodikotoana. (mm. /bon.

mme. haholo merung. /bon. /bon. paunch bag/ Mokotla wa setho o sebedisoang ho tshela metsi. ho phenyokolla ka ho etsa diphuputso. /bon. Lekomonisi (le-kaw-maw-ni-si) /communist/ Motho ya nang le tumelo ya puso ya bokomonisi: mokgoa. tumelo le moetlo o sebedisoang ke Lekomonisi kapa motho wa naha ya Makomonisi. makoloane/ (bap. motho e motona ya makgatheng a ho qeta polotso kapa lebollo. Lekomo (le-kaw-maw) /chart/ Puisano e ka thoko ho seboka kapa kopano. /bon. /bon. Makote/. /bon. /bon. makukuno/. mohlomong. Lekotsoe (le-kuts-we) /checked/ Boetsuwa le bokgale ba ho lekola. Makula/ Tem. Lekukuno (le-ku-ku-naw) /discomfort zone/ Sebaka mmeleng moo ho nang le tlhabo kapa boima bo etsang hore motho a utloe bohloko. Karolo e nyane e tsoang ho ntho e kgolo. /bon. Lekolota (le-kaw-law-ta) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang tlhahisong ya dithoere. makope/. ya dikgato tsa metsi (litres) tse 20 eo hangata ho tsheloang phofo kapa metsi ho yona. /bon. ebe. Lekote (le-ko-te) /solid soil. mmolopita). haholo nakong tsa maeto a malelele. puo ya lehomohomo kapa homohomotho. setsoejane). lentsoe le qalang polelo kapa le kopanyang dipolelo joalo ka: ana. Makolota/ (bap. empa. homotho). Tshoene ha e ipone lekopo: motho ha a bone diketso tsa hae tse mpe. Lekotikoti (le-ko-ti-ko-ti) /small tin/ Setshelo sa lesenke se senyane se sebedisoang bakeng sa ho noa kapa ho tshela ntho tse metsi. (bap. (sheb. Batho babang ba kgetha lebitso “leqope” hofeta “lekope” ho ya ka dibaka tsa Basotho. jj. Lekotikoti. Lekotse (le-ku-tsi) /checked/ Bokgale ba ho lekola. 277 . /bon. lekoalata). hlooho e nang le bokapele bo hlahelletseng haholo. Leindia bakeng sa tahebediso). /bon. emere). phatla) Mael. mohlang. sebatsana). ha. Moetlo wa ho beha maruo a naha mmusong le batho ba teng. Lekopo (le-kaw-paw) /giant forehead/ Phatla e kgolo haholo. e bosootho bo bothokoa ebile e na le mmala o motsho molaleng. mobu o thatafetseng. bolekana. sod/ Mobu o thata. empa o bona tsa babang. Makunkuroana/. Lekoloane (le-ku-lwa-ni) /initiation school male candidate/ Motho e motona ya boemong ba lebollo kapa ya mophatong wa polotso. Lerete. Lekope (le-ko-pe) (leqope) ?? // Mofuta wa seletsa sa Basotho sa sekgalekgale. Makopotsi/ (bap. Makumane/. Lekopokopo (le-ko-po-ko-po) /zink tin/ Nkgo e kgolo ya lesenke. Lekumane (le-ku-ma-ne) /piece/ Sekotoana sa ntho e itseng e hlephuhileng ho e kgolo. Lekuka (le-ku-ka) /water bag. setho sa motho e motona se qetellong ya koma se jereng dithoere tsa ho tsoadisa nakong ya thobalano. Makomo/ (bap. eo kajeno a fumanehang lefatshe ka bophara kapa bongateng ba dinaha tsa lefatshe. Makuka/. empa. “lekula” le na le moelelo o tshoanang le “kafore”. hore. Lekula (le-ku-la) /Indian/ Moahi wa naha ya India ya buang enngwe ya dipuo tsa naha eo. Ho na le kakanyo ya hore lebitso. mobu o tiileng o hlahang ha ho lengoa nakong tsa komello. Lekopanyi (le-ko-pan-yi) /conjunction/ Lentsoe le kopanyang dipolelo tse pedi tsa serapa kapa hofeta moo. Lekopotsi (le-ko-po-tsi) /beer can/ Setshelo se sebedisoang bakeng sa ho tshela joala ba Sesotho. Lekoloa (le-ku-lwa) /inspected/ Boetsuwa ba ho lekola. /bon. Makopo/ (bap. Lekunkuroana (le-kun-ku-rwa-na) /cape turtle dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leebana. /bon. makotikoti/ (bap. hore.277 Lekola (le-ku-la) /inspect/ Ho sheba boemo ba motho kapa ntho ka ho etsa dipatlisiso. e phelang haholo naheng. Sena se bolela hore lebitso kapa lentsoe le nepahetseng ke “Leindia” hofeta “Lekula”.

lefatla). maikutlo a kameho kapa taelo. Lela (li-la) /intestine/ Setho sa mmele se ka mpeng. look upwards/ Ketsiso ya ho lelala: ho sheba ka ho lebisa mahlo hodimo kapa nqa e phahameng. Lekwerekwere (li-kwe-re-kwe-re) /foreigner. (bap. /bon. Makuru/ (bap. motse). boteng ba mollo. /bon. leberoana) (mm. Kopano ya batho ba amanang. lefetodi). jj. Lekurwana). Lelana (le-la-na) /appendicitis.278 LEKUNKUROANA (LEKUNKURWANA) Lekunutu (le-ku-nu-tu) /secret/ Taba e sa tlamehang ho tsejoa. bosio ba moriri hloohong. Lelala (le-la-la) /stare upwards/ Ho shebisa mahlo hodimo. Baamani kapa seng ka wena ntlong kapa moahong o le mong. pinyane. Makuroana/ (bap. lla). ho di tsamaisa le ho kenya maro a itseng a tsoang mabopong a ona. ho ntsha dikeledi ka baka la bohloko ba pelo. /bon. Lelaletsa (le-la-le-tsa) /stare towards. /bon. Mohl. Lelapi (le-la-pi) /cloth/ Lekumane la lesela. Lelahleloa (le-la-hle-lwa) // Lentsoe leo boteng ba lona bo matlafatsang polelo ka ho bontsha tumelo. o ya kae? /bon. motho eo eseng moahi wa Afrika Borwa wa tlhaho. Lelatsa (le-la-tsa) /stare upwards/ Ketsiso ya ho lelala: ho etsa hore mahlo a shebe hodimo. 0/. Makwerekwere/ Tem. Lebitso lena “lekwerekwere” lea roneha ho ya ka batho ba bitsoang joalo. E . kea tsamaya. lebero. Lekuroana (le-ku-rwa-na) /bold headed/ Hlooho e hlokang moriri. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. taba kapa ketsahalo e sa hlokeng phatlalatso kapa pepeso. Lela (le-la) /to cry/ Ho ntsha sello ka molomo ka baka la bohloko ba leqeba kapa ho lahleheloa. allien/ Motho wa naha enngwe Afrika Borwa. Lelalang/. letsoantle ha le hlalosoa ke ba bang ba matsoalla a Afrika Borwa. hole= haufi. hlooho e beotsoeng ka lehare. Lelatodi (le-la-tu-di) /opposite/ Lentsoe le hanyetsanang le leleng: Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. (bap. /bon. hlooho e beotsoeng ka lehare. lebitso lena le tshoana le “kafore”. se tsamaisang dijo kapa dino ka mora phello ya qoqotho. Ho lebisa leihlo kapa mahlo nqa ya sebaka se phahameng. lekula). Hodimo=tlase. malapi/. lefatla. malahleloa/ (bap. koma). /bon. kafore. lekgotsa). lentsoe. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. bosio ba moriri hloohong. kgutshoane= telele. Makunutu/ (bap. /bon. Ho ya ka bona. appendix/ Karolo kapa setho sa mmele se fumanoang qetellong ya mala a maholo. Malapa/ (bap. Monna. ho tadima nqa ya lehodimo kapa hodimo. Mohl. /bon. khanyetso. ho bontsha bohloko ka baka la ho etsoa hampe. Lelapa (le-la-pa) /family/ Sebaka seo eleng lahae la batho ba phelang mmoho. malakabe/. ho bontsha ho hlonama ka ho ntsha dikgapha. Hela! Kgutla moo. Lelakabe (le-la-ka-be) /flame/ Ponahalo ya mollo e sebopeho se sekgubedu. eo ha dijo di ka kena ho yona ntle le ho tsoa e bakang bokudi. Lekuru (le-ku-ru) /bold head/ Hlooho e hlokang moriri. Bokudi kapa lefu le joalo. Setho sa mmele se fumanong ka mpeng ya motho kapa phoofolo se ikarabellang bakeng sa ho jara dijo. Mala/. /bon. /bon. lesela le lenyane haholo. (bap. batho ba amanang ka tsoalano kapa lenyalo. 278 .

e nke nako e ngata. Lelefalo (le-le-fa-law) /enlongating/ Ketso ya ho lelefala: boemo kapa sebopeho sa ho ba telele. to fire. ho batla taba ka ho botsa potso e itseng. Bana ba hlahileng ka letsatsi leleleng ba bitsoa mafahla. Motho ya leleme: motho ya leshano haholo. Ke tsamaile leeto le lelelele haholo. sehlopheng kapa mokgatlong. Mael. e nke nako e ngata. Ho ba leshano. Leleleng (li-li-li-ng) /one thing. 279 . Lelemela (le-le-me-la) /palatable. Ke batla leleleng feela. ho nka nako e ngata. Mael. “lelele” le “lelelele”. /bon. ho ya lolololo. ho itlhaba pele ka boemo. Letlalo la tlou le lelelele ha le phuthollotsoe. usher. e nang le sebopeho se yang hodimo haholo. Ho utloana haholo le. ho etsa selelekela. Leleka (le-le-ka) /expel. Ho ba leleme: motho ya buang ka batho babang bosiong ba bona. puo kapa ketsahalo e be telele. /bon. Lelekisa (le-le-ki-sa) /run after. Re nkile letsatsi leleleng ho tloha Maseru ho ya Matoabeng. Lelele (le-le-le) /tall/ Hoa ntho: e phahameng ho ya hodimo. Lelefatsa (le-le-fa-tsa) /prolong/ Ketsetso ya ho lelefala: ho etsa hore ntho. Leleka (le-le-ka) /expatriate/ Ho tlosa motho wa molata naheng eo eseng ya habo ka ho mo isa naheng ya habo kapa lefatsheng la habo. Hlathe e lelekisa tsebe: ponahalo ya ho thaba kapa ho bontsha ho kgotsofala ha ho etsahala ketso e itseng.279 Lelebe (li-le-be) /libia minora/ Ditho tse bonojana tsa bokahare ba setho sa motho e motshehadi kapa phoofolo e tshehadi. ho fedisa dikamano le. Mael. puo kapa ketsahalo e be telele. e theohelang ha bonolo mmetsong ka baka la monate wa yona. Nama tsa nnyoana. monate). Lelekela (le-le-ke-la) /lead. Ho ba telele. go after/ Ho matha ka mora motho kapa ntho e itseng ka sepheo sa ho e tsoara. Lelefatso (le-le-fa-tsaw) /prolonging/ Ketso ya ho lelefatsa: mokgoa wa ho etsa hore ntho. e sebopeho se seholo ha e hlalosoa ka bophahamo ba yona. ho ba ka pele ka ho etsa dintho. same day/ Ka nako e tshoanang ya letsatsi. nectereous/ E monate ha e jewa. Lelefala (le-le-fa-la) /enlongate/ Hoa puo. ho etsa mosebetsi wa moetapele. mmamokgodutsoanehadi le lelelele haholo. (bap. ho ba pulamadiboho. Tlh. o monate. telele). Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe. Tlh. “lelele” le “lelelele”. Ho ba telele. one day. Mohl. preside over/ Ho bontsha tsela. Lebitso lena. Seaparo se aparoang ke motho ya ikakelang. Malebe/. sebopeho kapa boemo boo lebitso la bona le qalang ka tlhaku “L”: bo nang le chebahalo e telele. Leleme (li-li-mi) /tongue/ Setho sa mmele se fumanoang ka hara lehano se thusang bakeng sa ho bua. ho tshoara teu. ka motsotso kapa hora e le nngwe ya letsatsi. ho tebela kapa ho ntsha motho moahong kapa mosebetsing. ho mathisa ka morero wa ho qhautsa. Ke qetile mosebetsi ka letsatsi leleleng ka hora tse pedi. ho poma tshebedisano mokgeng. Ke lehehemu leleleng feela le setseng motseng wa ha Sebophe. Ho anya leleme: ho nonya maikutlo. /bon. Maleiri/. lesela le aparoang ke motho ya ithomang. Ho etsahala molebe. Mael. e nkang nako ho fihlelloa ka lebaka la bolelele ba yona. Mohl. Ho ba mathe le leleme: ho ba le setsoalle se seholo le. Maleme/ Mael. precede. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe. terminate/ Ho tlosa motho sebakeng seo a dulang ho sona. ho koenya le tlhafuno ya dijo. Lelemela (//) /easy going/ Hoa motsamao kapa ketsahalo: o bonolo. ntho kapa ketsahalo: ho ba telele. Leleiri (le-le-i-ri) /napkin/ Seaparo se aparoang ke lesea kapa lekgabunyane le so kgoneng ho ithusa. Lelelele (li-le-le-le) /of a thing: tall or long/ Hoa ntho. (bap. ho ya lolololo. ho nka nako e ngata.

bobong. jj. (mm. Bongata ba lentsoe lena.280 Leleng (le-li-ng) /other one. /bon. wreckage/ Ntho tse setseng ebile di hasane ka mora sefefo. Malente/ (mm. Lema (li-ma) /plough. seemo se ka hodimo se tiileng sa ntho e lero seka metsi. /bon. maloapi/ (bap. lekoeba. babang. (bap. le ho mema batho ho phethahatsa moetlo o itseng wa sechaba se itseng. Maloele/. Lentsoe lena. meloko/ (bap. Lelwanglwahla). dithabeng kapa pela dilomo. Lelera (li-li-ra) /wander/ Ho tsamaya hohle ka sepheo se sio. cultivate/ Ho etsa hore mobu o be boemong ba ho kenngoa peo kapa dijalo ka ho o phetola ka mohoma. Leloko (le-lu-ku) /generation. seseng. moleleri). malomolo/ (bap. Lelwele). emong. Malepa/ (bap. ho reketla hoa lefatshe kapa sekgohola se matla. ho roala kapa ho rola thapo. (mm. festival/ Ketsahalo ya setso eo ho yona ho hlajoang phoofolo. ho kgusa ngoana. motho ya dutseng hae a sa sebetse. /bon. Leloangloahla (le-lwan-lwa-hla) /debris. moetlo). enngwe. Lelepa (li-li-pa) /puzzle/ Se qhaqhollotsoeng ebe se a lokisoa ho aha sebopeho se itseng. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana ho phethahatsa morero o itseng. puo kapa ketso e thata ho e hlalosa kapa ho e lokisa. ho sollaka hohle ka morero o sa bonahaleng. (bap. Malofa/ Tem. /bon. 280 . /bon. Lelomolo (le-lo-mu-law) /cultural event. Lelora (le-law-ra) /mountain sage. Lentsoe lena “leleng” le na le moelelo o fapaneng haholo le “le leng” (that is). Lelothoane (li-lawt-hwa-ni) /wild sage. Mmamalente). motho eo eleng wa sehlopha sa lelapa ka morabe. /bon. selotho). ho etsa hore mobu o medise dijalo. le behang dipalesa tse kgubedu. maloangloahla). another one. mabele kapa koro ho e etsa phofo. Mael. omong) Tem. “leloko” le a fapana ho ya ka moelelo: bongata ba batho ba lelapa ke “baleloko” ha tlhatlhamano ya lelapa e le “meloko”. malora/. “loafer” eo ka puo ya Sesotho eleng: “sekgoba”. omong wa mechini o sebedisoang bakeng sa ho haila kapa ho sila. /bon. Phethahatso ya phahlo. ntho tse soahlamaneng ka mora ho wa hoa meaho kapa ho qhoma hoa diqhomane. Lelente (li-len-te) /ribbon/ Mofuta wa lesela le letle le sebedisoang bakeng sa mekgabiso e fapaneng. Tem. ho hlajoa hoa kgutshoane ya nku ya kwae bakeng sa ngoetsi e ncha. se sebedisoang joalo ka patsi. phethahatso ya moetlo joalo ka ho tlosa seqoma. “lelofa” le tshoana le sothofatso ya lentsoe. le ka boleloang kapa la bitsoa ntle le leo le seng le bitsitsoe. okola). each one/ Enngwe hape ntle le e boletsoeng. /bon. Puo kapa boemo bo thata haholo ho bo hlalosa. tseding. buddleja albomaculata/ Semela se hlaha sa naha seo mahlaku a sona anang le ho sebedisoa joalo ka moriana. Leloko (le-lu-ku) /family member/ Motho eo eleng wa lelapa ho ya ka tsoalano kapa kamano. Leloapi (le-lwa-pi) /juicy thick crust/ Thatafalo ya bokahodimo ba ntho e metsi. Lelofa (le-law-fa) /loafer. le mahlaku a manyane hofeta lekala. absenteeist/ Motho ya atisang ho ba sio mosebetsing. /bon. Batho ho ya ka letlobo la sekgalekgale ho fihla ho la kajeno. malomolo/. sechaba kapa bodumedi bo itseng. buddleya salviifolia/ Mofuta wa sefate se melang matsatseng. malothoane/. posterity/ Batho ho ya ka tlhatlhamano ya lelapa ho tloha ho bonkgono le bontatemoholo ba shoeleng ho fihlela hona joale. /bon. Leloala (le-lwa-la) /grinding machine/ Mochini o silang poone. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata le ha le na le bonngwe. moloko) Tem. Lelomolo (le-lo-mu-law) /holiday/ Letsatsi la phomolo leo ka lona ho etsoang sehopotso sa letsatsi leo honeng ho etsahala diketso tse itseng tse mabapi le bochaba. /bon. Leloele (le-lwe-le) /red-hot poker/ Mofuta wa semela se lekala leleleng le otlolohileng. Baleloko/. tse motsu tse nang le ponahalo ya ho hlaba. (bap. le ho ritela joala.

Mamenemene/. Lemeha (le-me-ha) /ploughable/ Ketsahalo ya ho lema: ho etsa hore mobu o be boemong ba ho kenyoa peo kapa dijalo. Lemena (le-me-na) /trap. Mameno/ (bap.281 Lema (le-ma) /spite/ Ho etsa ketso e itseng ho motho ka sepheo sa ho mo utloisa bohloko. Mamina/ (bap. /bon. motho ya tloaelehileng ka bomenemene. Lena (le-na) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane ya lebitso le qalang ka “L”. Lemati (le-ma-ti) /door/ Sebaka sa moaho kapa ntlo moo ho kenoang teng se bulehang le ho koaleha. mina). recognized/ Bokgale ba ho lemoha. Mamao/ (bap. ho tsoa leqeba ka baka la ho otloa kapa ho ntshoa kotsi ke ketsahalo e itseng. seka mokgodutsoane. seka metsi a nko a bonahalang ha motho a kula. Lemme). Lemaditse (le-ma-di-tse) /injured/ Bokgale ba ho lematsa. o lenama. se holang ka ho manama kapa phukallang fatshe. mashome a leshome a dilemo. 281 . imposter/ Motho ya jalletsang ba bang. Mael. lenngoe). Mamena/. Lematsoa (le-ma-tswa) /injured/ Boetsuwa ba ho lematsa. sehlopha). ho etsa hore mobu o medise dijalo. congress/ Kopano ya batho eo sepheo sa yona eleng ho tshohla dipolotiki. Lentsoe le supang ntho e haufi. Bokeno ba monyako. Lemao (le-ma-u) /pin/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho qhoaela kobo kapa seaparo se itseng. Ho hlaba kgobe ka lemao: ho iketla kapa ho ja hamonate. dilemokgolo/. /bon. /bon. conman. Lemaditsoe (le-ma-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lematsa. Lemme (lem-me) // Bokgale ba ho lema. (bap. Lemoha (le-mu-ha) /observe. Lemenemene (le-me-ne-me-ne) /trickster. Lemina (le-mi-na) /mucous/ Seka metsi kapa lero le tsoang nkong ha motho a tshoeroe ke sefuba. Sebaka seo nyamatsana e dulang teng. Lemeno (le-me-naw) /folding/ Sebaka seo seaparo se fellang teng. ho ba hlokolosi ka se etsahalang. /bon. moaho kapa ntlo se bulehang le ho koaleha ha se sututsoa kapa se huloa. recognize/ Ho hlokomela ketsahalo kapa ketso e itseng. mmoka. Lempeshe (lim-pe-she) /chameleon/ Mofuta wa sehahabi. (mm. leqhoae). ho utloisa bohloko ka ho otla kapa ho natha. ho etsa ketso ho motho ka morero wa ho hlokofatsa. haholo ya tshoeroeng ke sefuba. /bon. mampara/. convention. motho wa diketso tse qhekanyetsang. Lematsa (le-ma-tsa) /to injure/ Ho ntsha kotsi ka ho etsa leqeba kapa ho holofatsa setho se itseng sa mmele. /bon. Mampeshe/ (bap. sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho kopanya seaparo. Lemao le ntlha pedi: motho ya qabanyang babang kapa metsoalle ka ho bua dipuo tse fapaneng bathong bao. /bon. Mamati/ (bap. /bon. Ho bontsha temoho. sekopanyi sa seaparo. mamuloana/ (bap. /bon. lefito. lempara (lem-pa-ra) /stretcher/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho nka kapa ho kuka mokodi. leqola). den/ Ntlo ya tau kapa bodulo ba ditau. Moqabanyi. ho bontsha ka ho thibela phoso e ka etsoang. moo seaparo kapa kobo e mennoeng teng. ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana o fokotsang ho hlatsa. seboka seo ho buang ka tsoelopele le ntshetsopele ya mokga wa dipolotiki. mamanamana/. Mael. o fetolang mmala wa ona ho ya ka sebaka. monyako). Lemanamana (le-ma-na-ma-na) /alternanthera punges/ Mofuta wa semela se hlahang hae. /bon. realise. Lemosa (le-mu-sa) /make aware/ Ho etsa hore motho kapa ntho e hlokomele ketsahalo kapa ketso e itseng. Lemokgolo (le-maw-kgu-lu) /century/ Dilemo tse lekgolo. Lemala (le-ma-la) /injure/ Ho utloa bohloko ka ho ntsha kotsi. /bon. Lemohile (le-mo-hi-le) /realised. Lemuloana (le-mu-lwa-na) /rally. lenoabo).

Artemisia afra/ Mofuta wa semela se monko o monate. /bon. chronology. Lenanenetefatso (le-na-ni-ni-ti-fa-tso) /checklist/ Lethathama la ntho tlamehanh ho etsoa pele ho qaloa ho etsa mosebetsi kapa ketso e itseng. /bon. /bon. (bap. seka katse kapa qoabi. e dulang meferong. se sebedisoang joalo ka moriana wa mafu a fapaneng. Mangeloi/ Tlh. Lenakana (le-na-ka-na) /antenna/ Seka lehlokoa le bonojana. o phelang ka ho tsoma dinyamatsana tsa naha. Mangangane/ (mm. (bap. se hlahang matsoapong. e tletseng moetse kapa boya bo bolelele maotong. Manala. seka langau. Mananeo/. ya lelapa la mokgotlo. Lenane (le-na-ni) /sequence. Mangae/. o phelang naheng ka ho tsoma dinyamatsana. Mangae/. se nang le ponahalo ya kganya. calm / Nako eo ho thotseng haholo ka yona. Lengana (le-nga-na) /wormwood. lull. dinala/ Mael. Ha ho tlosoa tlaku ya pele eleng “L” ya lentsoe lena. Manane/. manakana/. sebupuwa sa semoya. e ntsho e ngangaetsang ha e lla. o mmala o mosehla le matheba a matsho joalo ka lengau. Tem. haholo pitsi: e maoto a boya. Lengangajane (le-ng-ang-aja-ni) /try fruit/ Tholoana e omisitsoeng. Lenaka (le-na-ka) /horn/ Seka lesapo le hlahang hloohong kapa sefahlehong sa tse ding tsa diphoofolo. /bon. o bohale. Lengeloi (le-ng-e-loi) /angel/ Sebupuwa seo ho nahanoang hore se dula lehodimong le Modimo.282 Lenaila (le-na-ila) /hairy legs/ Hoa phoofolo. order/ Tsela kapa sebopeho seo ntho di hlophisoang ka tatellano ka yona. /bon. se nang le mapheo kapa ponahalo e joalo. /bon. /bon. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena le le ka bongateng le ha le na le bonngwe. lesatjoana le hlahang qetelong ya monoana bakeng sa ho o tshireletsa. mangawana/ Lengele (le-nge-le) /tranquility. o lebelo haholo. song number/ Pina ha e kgethoa kapa e qolloa hara tse ding tse ngata. seka lekgoaba. Manaila/. butle). Lengae (le-ng-a-e) /circumcision ceremony song/ Pina e binoang ke lekoloane ka mora ho tsoa mophatong. “lenyele” bakeng sa “lengele”. Mangangajane/ Tem. o botala bo bothokoa. Mananethuto/. /bon. tsamayang kapa buang ntle le potlako kapa matjato. Lenanethuto (le-na-ne-thu-taw) /syllabus/ Karolo ya thuto eo eleng yona e tlamehang ho baloa le ho rutoa selemong se itseng. Mangau/ (bap. Mangana/. /bon. Lengaangane). 282 . lenyele) Tlh. Lenama (le-na-ma) /slow/ E etsang dintho butle. ho ipakela bothata kapa mahlomola. Lengae (le-ng-a-e) /song track. le tsitsinyehang le hlahang hloohong ya mefuta e meng ya dikokoanyana. Pina e binoang ke lekoloane ka mora ho tsoa mophatong. e mmala o mosehla le matheba a matsho. o mosesane ka mmele. /bon. Batho babang ba bitsa lentsoe lena. Lentsoe le nepahetseng ke “lengeloi” hofeta “lenyeloi”. mananenetefatso/. e maoto a makgisa. tholoana e thatafaditsoeng ka letsatsi. nako ya tlhokeho ya lerata le morusu. /bon. e sebetsang. /bon. nkoe). se sebedisoang bakeng sa ho loana kapa ho itshireletsa. /bon. Masapo/. /bon. /bon. lesisitheho. /bon. lesapo le hlahetseng hloohong ya phoofolo. Lengangane (le-nga-nga-ni) /Hadeda Ibis/ Mofuta wa nonyana. Ho ikenya tshotso dinaleng: ho ikenya hara mathata. Lenaneo (le-na-neo) /programme/ Ketsahalo e hlophisetsoeng ho etsahala ka nako e kgethiloeng. Lengawana (le-nga-wa-na) /cheetah/ Mofuta wa phoofolo. pina ho ya ka tatellano ya tsona. Lenala (le-na-la) /nail/ Seka leshoetla le hlahang qetellong ya monoana. Lengau (le-nga-u) /leopard/ Mofuta wa phoofolo.

Mankoane/. Seletsa sa mmino seka kgetsi ya maiketsetso. /bon. /bon. Lengole (e-ng-ole) /knee/ Lesapo le pakeng tsa serope le mmomo le etsang hore leoto le kobehe mme le kgone le ho laola motsamao. Ano/ Mohl. “Lengole” le ‘lengoele” ke ntho e le nngwe: phapang ke tsela eo e bitsoang ho ya ka dibaka. e motle. Morutlhoane. Mael. /bon. (mm. mme sena se ka netefatsa hore lebitso lena ke la molata “angel”. Mangoaparela/ (bap. ya hlokang dikgang ebile a le diketso tse ntle tse ratoang ke monna wa hae kapa batho le sechaba ka kakaretso. lenyesemane). /bon. boditsi kapa masiba a nonyana e ntle. Mangenengene/. donga/ Mokoti seka phulama e kgolo e bakoang ke khoholeho ya mobu o mongata ke metsi. Lengope (li-ng-aw-pe) /gully. /bon. Leno (le-nu) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka “L”. Mangolo/ Lengolo (//) /qualification/ Leqhephe le thata le pakang boemo ba motho ba thuteho ya mocha o itseng wa thuto. Lengolo (le-ngo-law) /letter/ Molaetsa o ngotsoeng bakeng sa ho baloa. Lengetane (le-ng-eta-ni) /pottery/ Seetsoa sa letsopa se thubehang joalo ka nkgo. /bon. Batho babang ba bitsa lentsoe lena “lengole” ho ya ka dibaka tsa Basotho. a letsoho. se bakang modumo ha se tsitsinyoa nakong ya mmino. Lenngoe (len-ng-we) (lenngwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho lema. Lengenengene (le-nge-ne-nge-ne) // Seetsoa se kentsoeng majoana a masesane. mopotjoane. /bon. le thusang tshotheho le tsitsinyeho e ntle ya letsoho. mongolo o ngotsoeng ho fana ka molaetsa o itseng joalo ka taba. (bap. leshohleshoehle). Lenkunkuroane (len-kun-ku-rwa-ne) /Turtle-Dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba kapa letsibana. Lengeloi (le-ng-e-loi) /well mannered lady/ Motho. se ngotsoeng leqhepheng kapa pampiring joalo ka molaetsa. Lengetse (le-nge-tse) /head ornament/ Ntho e sebedisoang ho kgabisa hlooho joalo ka boya ba molala wa pitsi. mankunkuroane/ (mm. setho sa mmele seo ho kgumangoang ka sona. Lejoe leno ke la morall. Mangolo/. mangetane/. lenyetse). lenoanyetso) (mm. /bon.a 283 . pale. /bon. Lengoele (le-ngwe-le) (lengole) /knee/ Lesapo le pakeng tsa serope le mmomo le etsang hore leoto le kobehe mme le kgone le ho laola motsamao. Mangesemane/ (bap. leritshoana le tseding. bopaki bo ngotsoeng ba thuteho. mankoane/. sebaka se chekehileng ka baka la khoholeho ya mobu mme se tsamaya metsi a manyane hofeta a noka. ya hlahetseng naheng eo. ho sala “engel”. tshomo kapa ketsahalo. Mangope/. /bon. pele ho menoana. lenkukurwane). Lenkoane (lin-kwa-ni) /gully/ Mokoti seka phulama e kgolo e bakoang ke khoholeho ya mobu o mongata ke metsi. /bon. Mangole/ Tlh. Mangoele/ Tlh. haholo wa mosadi kapa e motshehadi. Lenkoane (lin-kwa-ni) /gully person/ Moahi wa mankoaneng: motho ya dulang motseng o tletseng mangope. Mokgabiso kapa mokgabo wa hlooho kapa karolo enngwe ya mmele. mangeloi/. metacarpal/ Leleng la masapo a manyane a mangata. Lengwele). /bon. /bon. /bon. e tshetsoeng majoana a bakang modumo o moholo. setho sa mmele seo ho kgumangoang ka sona. Ho ntsha mosi ka lengope: ho phinya kapa ho tshoinya. sebaka se chekehileng ka baka la khoholeho ya mobu mme se tsamaya metsi a manyane hofeta a noka. /bon.283 “lengeloi” mmoho le tlhaku tse pedi tsa ho qetela “oi”. Lengwaparela). mangetse/ (bap. Lengoaparela (le-ng-wa-pa-re-la) /metacarpus. Lengesemane (le-ng-isi-ma-ni) /Englishman/ Moahi wa England ya buang senyesemane.

/bon. /bon. se fumanoang haholo metsing a dinoka. /bon. Mantsoeta/ 284 . seka lenong. se thellang haholo. modumo wa puo ya molomo o ngotsoeng ebile o ka hlalosoa. moemedi). a mangata ebile a teteane bakeng sa ho thusa motsamao o tsitsitseng. Leno lona ke a le tseba. Manong/ Mael. lempeshe). phano ya ditaba tsa Modimo ho ya ditemana le dikgaolo tsa bibele. ka mora leqaqailane. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. o hlooho e lekuroana mmoho le molala o hlokang masiba. Manoanyetso/ (bap. lengoaparela). Manonyane/ (bap. o phelang difateng kapa dihlahleng tse kgolo ka ho kola dikokoanyana. /bon. ntsukobokoo). o lenama haholo ka motsamao. Leleng la masapo a manyane a bohato ba leoto. dilomong. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /metatarsal. 0/. e hlooho e lekuroana hangata. modumo o etsang puo kapa polelo mme o ngoloa bakeng sa ho baloa le ho ruta ba batlang ho tseba ho ngola le ho bala. Manoanyetso/ (bap. /bon. sermon/ Thero ya phutheho ya kereke ha ho baloa bibele ke moruti kapa motho ya balang ka taba tse monate tsa bibele e halalelang. representative/ Motho ya emelang emong bakeng sa ho mmuella. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /arthritis/ Lefu le hlaselang sebaka seo masapo a kopanang teng ka lebaka la ho fokola hoa lefufuro. /bon. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. a mangata. ntsu. se nang le ponahalo e bosootho bo maroboko. Lentsoe (lin-tswe) /word/ Modumo o ngotsoeng wa eng kapa eng e bontshang puo efe kapa efe. seka mokgodutsoane. /bon. manto/ (sheb. Leoto bakeng sa tshebediso). Leno lona le ikgetha hara amang. o fetolang mmala wa ona ho ya ka sebaka seo o leng ho sona. e dulang naheng. motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe. /bon. Lelapa leno le hloekile. Lenoabo (le-nwa-bu) /type of chameleon/ Mofuta wa sehahabi. Manoanyetso/. /bon. xenopus laevis/ Mofuta wa senqanqana se sebopeho sekang sa lehe. e phelang ka ho ja setopo sa phoofolo kapa ntho tse shoeleng le tse bodileng. Lento (len-tu) /foot/ /bon.284 Leno (le-nu) /yours: of nouns starting with “L”/ Seemedi se bontshang hore thuo kea mmuuwa kapa moetsuwa. Tseno/ Mohl. modumo o etsoang ke leleme. modumo wa leleme le molomo ha ho binoa. Lenonyane (le-non-ya-ne) /vulture/ Mofuta wa nonyana. /bon. Lentsoe (//) /word of God. ho lemala kapa ho noanyetseha. Lenqosa (lin-qu-sa) /messenger. Mantsoe/ Mael. qoqotho le molomo ho etsa pina. Lentsoe (lin-tswe) /voice/ Modumo o etsoang ke molomo ho ntsha puo e nang le moelelo. metatarsus/ Setho kapa bohato ba leoto moo ho fumanoang masapo a manyane. e dulang dilomong tsa dithaba. se mangoaparela a matsho. lengoaparela). /bon. Manqosa/ (bap. Lentsoeta (lents-we-ta)/common platanna. e mapheo a maholo. Lenong (le-no-ng) /vulture/ Nonyana e kgolo. Manoabo/ (bap. mantsoe/. /bon. motho ya sebetsang joalo ka morumuwa ho etsa mosebetsi bakeng sa. dikooetsa le matamo ebile se dula dibakeng tseo hofeta naheng. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /bone joint dislocation/ Sebaka seo lesapo leleng le arohaneng le leleng ka lebaka la ho tsoa kotsi. e phelang ka ho ja ntho tse shoeleng.

wa diketso tse ntle tse ratoang ke monna wa hae kapa batho ka kakaretso. lereho kapa lentsoe le tloaelehileng. mosadi=mosajana. semmuso. Manyai/. “lenyala” le sebedisoa le le ka bongateng hangata joalo ka “manyala”. Tem. se nang le ponahalo ya kganya. leihlo=leihloana. pokano kapa thobalano ntle le lenyalo ha e dumelloe. Lenyatso (len-ya-tso) /contempt. (bap. e motle. Manyeloi/ Tem. /bon. Lenyenyefatsi (len-yen-yen-fa-tsi) // Lentsoe le nyenyefatsang lebitso. Lenyela (len-ye-la) /excrement. Lenyalo (len-ya-law) /marriage/ Kopanyo ya monna le mosadi e phethahatsoang ka ho etsa lelomolo. pere=petsana. /bon. nyalo). ho dula mmoho. bohobe=bohojana. ketso e ditshila ha e etsoa ke motho kapa e etsahala ho motho. lentsoe lena. shit/ Sejo se tsoang ka sebono se sa sebedisoang ke mala kapa mmele. Lenyele (len-ye-le) /tranquility. sebupuwa sa semoya. motho=mothoana. makaka). abomination/ Se sa hlokahaleng mmeleng wa motho. se kgesehang ha se etsoa ke motho. /bon. Manyekethe/ (bap. mohoasa). masepa. 0/ Tlh. /bon. “lenyela” le sebedisoa le le ka bongateng hangata joalo ka “manyela”. manyala). Manyeka-thipa/ Lenyekethe (len-ye-ket-he) /salt/ Senoko se sesoeu. Lenyatso (len-ya-tso) /undermining/ Boemo ba ho nyatsa kapa ba ho bontsha tello. lesepa ha le nyeloa. Ka Sesotho. Mokete o joalo. (sheb. Lenyeloi (len-yo-loi) (lengeloi) /angel/ Sebupuwa seo ho nahanoang hore se dula lehodimong le Modimo. Lentsoe le nepahetseng ke “lengeloi” hofeta “lenyeloi”. letsoai). manyala a hlatsitsoeng ke sebono. /bon. Lenyeka-thipa (len-ye-kat-hi-pa) /risk taker/ Motho ya sa tshabeng ho etsa ketso e kotsi. haholo wa mosadi. Lengeloi bakeng sa tshebediso le semelo). lebese=lebejana. tlhokahalo ya tlhompho kgahlanong le. motho ya lebanang le kotsi sefahla mahlo. Lenyeloi (len-yo-loi) (lengeloi) /well mannered lady/ Motho. lengele. lull. ho nyatsa ka baka la bonyane kapa boemo ba mmele kapa sebopeho. ka ho le etsa hore le hlalose bonyane. Manyalo/ (bap. se sa lokang ha se etsoa ke motho. /bon. se sebedisoang ho tsheloa dijong hore di be le tatso e letsoai. Mohl. 285 . sebe se etsoang ke motho se mo ronang. Manyela/ Tlh. /bon. (bap. se nang le mapheo kapa ponahalo e joalo. Lentsoe lena. “Lenya” ke lentsoe la kgale la Sesotho le sebedisoang haholo Bibeleng. seka phofo. /bon. jj. 0/. (bap. ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae. ketso ya ho nyatsa. Lentsoe le ka sebedisoang joalo ka sehlongoanthao. Lenyala (len-ya-la) /abomination/ Se ditshila pela mahlo a Modimo. manyala). tlhokahalo ya lerata le morusu. Lenyai (len-yai) // Mokopu o monyane o so tiing kapa o so butsoeng. calm/ Nako ya kgutso e kgolo. 0/.285 LENTSOETA Lenya (len-ya) /impurity. hoa motho e motshehadi le e motona bakeng sa ho phedisana bophelo bohle. bosio bo boholo ba modumo. /bon. a sa hlokoeng ke mmele. tloaelo ya monyatsi le ho halala motho emong. Tem. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “lengele” hofeta “lenyele”. mokgoa wa ho nkela babang fatshe ka baka la boemo ba bona. /bon. Manya/ (bap. underestimation/ Ketso ya ho nyatsa: ho bontsha tello kgahlanong le.

Lejoe leo le letle ebile le thata. /bon. Lentsoe le nepahetseng ke “leoto” hofeta “lento” leha hona le batho ba sebedisang “lento” ho ya ka sebaka seo ba phelang ho sona. Lekgowa bakeng sa tshebediso). maome). Batho ba bangata ha ba kgone ho etsa phapang pakeng tsa “lenyetse” le “lengetse. dinyofonyofo/. Tlh. /bon. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui. Lenyofonyofo (len-yaw-fawn-yaw-faw) /glutton. moikaketsi) Mohl. /bon. ya sa tsoa fihla sekolong kapa mokgatlong kgetlo la pele. lenyolonyolo). bohato le qaqailane. Lenyolonyolo (len-yaw-lon-yaw-law) /cabalist/ Motho ya hlokang nnete ka ho iketsa eka o wa tseba empa ho sejoalo. senyofu) Tem. turbulent/ Hoa motho: ya hlokang kgotso. “new-comer”. Lenyoloi (len-yo-lo-i) /angel/ (sheb. Leoka (le-u-ka) /acacia/ Mofuta wa sefate se nang le makala a motsu a hlabang haholo. Lenyoka (lin-yaw-ka) /below waist. Lenyetse (len-ye-tse) /braiding. ya qetang ho fihla motseng. Lenyonyo (len-yawn-yaw) /tapeworm/ Mofuta wa seboko se phelang mmeleng wa motho kapa phoofolo e jeleng dijo tse sa hloekang. Lengeloi bakeng sa tshebediso). Lenyora (len-yaw-ra) /thirst/ Boemo ba ho lakatsa metsi haholo. ya hlahetseng naheng eo. /bon. Letlere. komello). mofuta wa seboko o bakoang ke phepo e ditshila kapa dijo tse sa butsoang hantle tse nang le mahe a sebokoana sena. Leoto (le-u-tu) /foot/ Setho sa mmele ho qala tlasa leqaqailane se thusang bakeng sa tsepamo. Leoma (le-u-ma) /head wound/ Leqeba la hlooho le bakoang ke ho batoa ka molamu. Lentsoe le nepahetseng ke “lenyesemane” hofeta “lengesemane”. Maoto/ Tlh. /bon. boholo. Patlo ya seno. Manyoere/ (bap. motho ya jang haholo. obuobu). lengole.286 Lenyesemane (len-ye-se-ma-ne) /Englishman/ Moahi wa England ya buang senyesemane. Lentsoe lena “lenyofonyofo” le tsoa ho leetsi. Borikgoe ba hae bo tsoa ka lenyoka. (bap. motho ya fetolang nnete ka tsela ya hae kapa e utloisisoang ke yena fela. ebile se ka baka bokudi. lengetse. Mofihli). Lentsoe lena le utloahala joalo ka sothofatso ya lentsoe la senyesemane. motho ya etsang ketso efe kapa efe ka ho bontsha botsoa bo boholo. (sheb. below hips/ Bokatlase ba letheka kapa qholo bo etsang hore seaparo se wele fatshe ka baka la sebopeho sa tulo ya masapo kapa mmele wa motho. ya ratang ho qabanya kapa ho qabana le batho. Manyolonyolo/ (bap. bonyane kapa 286 . moetse). gourmand/ Motho ya jang hofeta tekanyo. ntho e thata kapa lejoe. maobu/ (bap. (bap. Leobu (le-o-bu) /slow person/ Motho ya lenama haholo. 0/ (bap. /bon. (bap. tlhafu. Bafarisi ke manyolonyolo a hlalosang moalo ka tsela e kgotsofatsang bona. Manyoka/ Mohl. serethe. setho sa mmele ha se hlalosoa ka botlalo ho kenyeletsoa serope. Mael. lenama. /bon. Lenyetse (len-ye-tse) /mane/ Boya ba sekotlo sa koatola: moriri o tholahalang ka mora molala wa pere kapa tau e tona. Maoka/ (mm.” Mantsoe ana a bolela ntho tse fapaneng. “nyofa” le bolelang ho ja haholo. /bon. /bon. bofutsana. braid/ Moloho o molele wa boditsi o kenyeletsoang moriring. Lenyokonyane (len-yu-kun-ya-ne) /troublesome. boditsi. ya bakang moferefere le tsitsipano ya meno. Maoma/ (bap. Hoa phoofolo: e hlorisang batho ka baka la diketso tsa yona. ditjobo tsa moriri kapa tseo kgabisang. /bon. Tem. Manyesemane/ Tlh. Manyonyo/ (bap. leha batho ba bang ba le sebedisa bakeng sa bobodu ba diketso tsa motho. Lenyoere (len-yu-we-re) /new person at a place/ Mofihli sebakeng: motho e mocha sebakeng. Mohl. Leo (le-o) /that one: of words starting with “L”/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka “L”. boemo ba ho labalabela se nyorollang kapa se nowang. seboko). maokeng). /bon. mmomo.

tlhaloso ya setho seo ha e le sejo. Mapantsula/. /bon. mmino le diketso tse hlaha. motshoaruwa). Leotoana (le-u-twa-na) (leotwana) /chicken feet/ Setho sa mmele se thusang ho ema hoa nonyana kapa kgoho. eo ho nahanoang hore diketso tsa hae di tshoana le tsa koata kapa tsotsi.287 bohlale ba hae. Mapatso/. mapamo/. mapau/. mapera/. Mapaku/. haholo thipa kapa lerumo. matha. 287 . Lempara). (bap. Lehele. Mapae/ (bap. thoteng). foretell/ Ho bolela kapa ho hlalosa ketsahalo kapa ketso e tlo etsahala pele e etsahala. Lepella (le-pel-la) /speed on a flat surface/ Ho tsamaya. Lepau (le-pau) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelelehadi. Mapesho/. Leotsa (le-u-tsa) /sharpen/ Ho etsa hore ntho. Mapantiti/ (bap. Ketso ya ho epela mofu mabitleng. letsima kapa ho potlaka moo ho hlokang motheo kapa moepa teng. Lepera (li-pe-ra) /leprosy/ Mofuta wa boloetse bo bakang hore ditho tsa mmele di hloke kutlo. /bon. maotoana/ (bap. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la molata “bandit” le bolelang ho hong ho ya ka puo ya naha ya lona le sebaka sa teng sa Mexico le Amerika. Lepatso (le-pa-tsu) /a crack. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehilng tsa joang ba dithota. moaho kapa thaba. /bon. /bon. Mapato/ (bap. /bon. e phelang haholo ka peo ya dimela le mefuta ya dikokonyana. /bon. Lepeletse (le-pe-le-tse) /flat/ Hoa tsela kapa sebaka: se hlokang motheo le moepa. /bon. tlhakoana. se sebedisoang ho nka mobabi. Leoto ke moloi: motho o tsamaya a fihle le moo a sa tshoanelang ho fihla teng. molepe. Maparaka/. thota. Mael. Lepalapala (le-pa-la-pa-la) /heath. Mael. Ho qela ho leoto: ho tsamaya kapa ho tloha sebakeng. bolepi). cleavage/ Sebaka se bulehileng sa lejoe. Lepato (le-pa-taw) /burial/ Ketso ya ho beha mofu kapa ntho e shoeleng lebitleng ka lekese. Mapalapala/ (bap. /bon. setsomi sa ntja. Lepetso). le kgone ho seha ha bobebe ka ho etsa hore le be bohale. e behelang meferong kapa joang bo bolelele. Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng ka ho tshoara bokahodimo ka tsela e itseng. theteha). Lepesho (le-pe-shu) /traditional men’s underwear/ Mofuta wa seaparo se tenoang ke batho ba batona ho koahela mmele tlasa letheka feela. Lepaku (le-pa-ku) /hunting dog/ Mofuta wa ntja e sebedisoang bakeng sa ho tsoma. motho ya molato ya ahloletsoeng ho dula chankaneng nako e itseng. Lepeletsa (le-pe-le-tsa) /to speed on a flat surface/ Ho etsa hore ntho e tsamayang e tsamaye ka ho lokoloha sebakeng se hlokang moepa kapa motheo. le ho eboha kapa ho qhetsoha ebile le baka phetoho ya mmala wa letlalo mmoho le tshobotsi ya sefahleho. Lepa (le-pa) /forecast. /bon. tlhako). Lepamo (le-pa-mu) // ?? /bon. Lepeletsa (le-pe-le-tsa) /to dangle/ Ho leketlisa ntho kapa motho. Lepantiti (le-pan-ti-ti) /prisoner/ Motho ya koalletsoeng ntloanatshona. /bon. Lepellisa (le-pel-li-sa) /cause to sepeed/ Ketsiso ya ho lepella. Lepae (le-pa-e) // Seaparo se sebedisoang bakeng sa ho phuthela kapa ho pepa le ho jara ngoana. Lepantsula (le-pan-tsu-la) /fast urban dancer/ Motho wa motse setoropo ya fochoselang ka matjato. /bon. leleiri). pato. /bon. (mm. Mapane/. (bap. puleho e peperaneng. Leparaka (le-pa-ra-ka) /stretcher/ Se sebedisoang bakeng sa ho nka kapa ho jara mokudi. open place/ Sebaka sa naha se otlolohileng se hlokang motheo le moepa. Lepane (le-pa-ni) /pan/ Pitsa e sebedisoang bakeng sa ho hadika kapa ho butsoisa dijo ntle le ho sebedisa metsi. tjobolo). (bap. phupu). /bon. (bap. Motho wa mekgoa. Tem.

Lepetjo (li-pit-jaw) /password/ Lentsoe kapa palo e sebedisoang bakeng sa ho bula khomputha kapa sesebedisoa se itseng. /bon. Mapheo/. lepatso). lekala la semela le jehang ka baka la monate wa lona. Mael. Maphoqo/ Lephotha (lep-hut-ha) /blunder/ Ketso e fotsahetseng e bakang hore ho be le botlaila kapa se sa lokang. Tlh. maphethi ke maetsi ao boholo ba ona a qetellang ka tlhaku “E”. /bon. Lephako (lep-ha-kaw) /hunger/ Boemo ba tlala ha bo utloa ke mmele. Lephoqo (lep-haw-qaw) /sugar cane/ Lekala la semela le nang le tsoekere. Tumelo e ikgethileng ya batho ba itseng. Maphele/. /bon. /bon. Lepetu (le-pe-tu) /collar bone/ Lesapo la lehetla le tlasa molala. Ho robala ka lephako: ho robala ntle le ho ja kapa ho fumana dijo Lephao (lep-ha-u) /hollowness/ Mokoti o moholo o hlahileng lefikeng. Mapeshoana/ (mm. /bon. /bon. lekgakgapha) Lephoka (lep-hu-ka) /smell. Hape. ponyonyo). moaho kapa thaba.288 Lepeshoana (ke-pe-shwa-na) /small men’s underwear/ Lepesho le lenyane: mofuta wa tsheya e nyane e aparoang ke bashanyana. fragnance/ Monko ho ya ka kutlo ya nko le toloko ya boko. tlhokeho ya dijo ka mpeng ha e hlalosoa ke kutlo ya mmele. Maphako/ Mael. e nang la mapheo a makgunoana. /bon. interlude/ Nako ya kgefutso ka mora ketsahalo e itseng. se sa tsoarang letho. Lepetso (li-pe-tsu) /cleavage/ Sebaka se bulehileng sa lejoe. lehaha). puleho e peperaneng. se lefikeng se hlahellang ka nqa enngwe ya lefika. Mohl. Lepeshwana) Lepetjo (li-pit-jaw) /motto. mosebetsi kapa ketsahalo e itseng. 0/. interim. sekoti se seholo se bonahalang selomong. /bon. tloaelo ya batho kapa sehlopha e sa tshoaneng le ya dihlopha tse ding. qetile. sekoti seka lehaha. le nang le masiba. buile. monate kapa mobe. Kgutlile. Maphemphe/ Lephethi (lep-hi-ti) /perfect verb/ Leetsi le bontshang hore ketso e phethahetse kapa e se e etsahetse. scent. seo diphoofotsana tsa naha di ka dulang teng. /bon. style/ Mokgoa wa ho etsa dintho kapa diketso o fapaneng le mekgoa e meng. Lephewana (lep-hi-wa-na) /fin/ Setho se sebedisoang ke tlhapi kapa tse ding tsa diphoofotsoana tsa metsing bakeng sa ho sesa. masalla a tse jewang a molomong kapa mahlakoreng a molomo. flat stomach/ Ponahalo ya mpa ha e momorane ka baka la ho se je ka mora nako e telele. /bon. a na le ho hlalosa bokgale nako tse ding. Maphao/ (bap. utloile. Lephola (lep-hu-la) /early grazing/ Hoa diphoofolo: nako ya hoseng haholo eo ho ntshoang dikgomo ho ya fula. ha o hlalosoa ke nko. /bon. nahanne. /bon. Maphaka/ Lephaka (lip-ha-ka) /an empty bottle/ Setshelo se thubehang. Mapetso/ (bap. Lepheo (lep-he-o) /wing/ Letsoho la nonyana. /bon. /bon. Maphotha/ Tlh. Lephako (//) /empty. maphewana/ (bap. Maphola/. monko ho sa natsehe sebopeho sa ona. le sebedisoang bakeng sa ho fofa. Mapetjo/. sebeditse. setho sa nonyana se ditshiba se thusang bakeng sa ho fofa kapa ho lepella moyeng. /bon. Lephemphe (lep-hemp-he) // Bohlasoa bo etsoang ke dijo tse salletseng molomong. Ho uba lephako: ho tshoaroa ke tlala e kgolo kapa ho ba le takatso ya dijo. 0/. e ratang sebaka se ditshila se nang le dijo. /bon. /bon. se sebedisoang bakeng sa ho tshela metsi kapa dijo. maphoka/ (bap. mapetjo/. nako ya phomolo kapa ho ja ka mora kopano ya seboka. lepatso. mapetu/. Lephaka (lip-ha-ka) /bottle/ Botlolo ha e hlalosoa ka Sesotho: Enngwe ya dietsoa tse thubehang. Lephele (lep-he-le) /cockroach/ Mofuta wa kokoanyana ya matlung. Lephola (lep-hu-la) /interval. haholo mpa ka tlhaloso ya boko kapa kelello. /bon. Lentsoe lena le sebedisoa haholo ke 288 .

Mapolesa/ (bap. Lephutse (lep-hu-tsi) /soft shelled pumkin/ Mofuta wa mokopu o hlokang kgaketlana kapa o letlalo le bonojana. Karolo e kgolo e sehiloeng ya phoofolo e bolailoeng bakeng sa sejo. Maqai/ Leqakabetsi (le-qa-ka-be-tsi) /predicament/ Bothata bo etsahalang ho motho bo hlokang tharollo e kgolo. lehlaku la moroho wa mokopu o sebedisoang joalo ka moroho. Motho ya tsebang ho etsa ntho tse ngata a le mong. Lepolesa (le-po-le-sa) /police/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho netefatsa hore toka le molao dia lateloa. Tlh. seka borikgoe bo bokgutshoanyane. Basotho le Bapedi) ba sebedisa lentsoe “phoso” le ha babang ba na le ho le sebedisa. mapoteng). lefetoa). Leponesa). poone kapa ntho e thata ka meno kapa ka ntho e itseng. /bon. ba mmala o mokgubedu kapa mosoeu. Maphotho/ Lephura (lep-hu-ra) /grinder/ Motho kapa ntho e thubang. Lephura-kgoahla (//) /bachelor/ Mohlankana ya so nyaleng.289 morabe wa bakone (nguni) ha morabe wa Basotho (Batswana. mapoqo/. Bothata boo motho a kopanang le bona. Lepotoketsi (le-po-to-ke-tsi) /portuguese/ Moahi wa Portugal. bomapota/ (mm. /bon. Maphutse/ (bap. nama e kgolo ha e sehoa. mapotoketsi/. Maqaba/ (bap.Yuropa. lechoeya. boima boo ho leng thata ho bo rarolla. /bon. /bon. /bon. motho wa moetlo o sa tloaelehang. e tiileng ya lebese. Lekala seka thupa ya semela. modise 289 . porous pap/ Bohobe bo dithollo kapa bo loketseng ho kopanyoa le lebese bakeng sa ho ja. Maqaqailane/ (bap. Lephotho (lep-hu-tu) /milk pap. Lepotlapotla (le-po-tla-po-tla) /haste/ Ketso ya ka pele pele. koata). Lentsoe le utloahalang le nepahetse haholo ke “leqaba” hofeta “lekaba”. Leqai (le-qa-i) /uncircumcised male/ Motho e motona ya sa bollang. o kabang kotsi. sabasaba). /bon. Maphura-kgoahla/ (bap. lenoanyetso) Tem. /bap. motho e motona ya sa yang mophatong bakeng sa lebollo kapa polotso. Mapsheha/ (bap. /bon. Lepoqo (le-paw-qaw) /Moshoeshoe’s other name/ Lebitso leleng la Morena Moshoehsoe wa pele. motho wa diketso tse hlokang thuteho le tokoloho ya kelello. ya tsoaletsoeng naheng ya Portugal. ho tata haholo. /bon. /bon. bohobe bo makumane a thata ba ho futsoeloa le lebese. Leqapha (leq-hap-ha) /male’s traditional short/ Seaparo. sa mohlankana. /bon. mobu o thunthetsang kapa o tshilafatsang ya bapallang kapa ya fetang ho ona. solotsi. Lepu (le-pu) /pumkin leaves/ Dihaba tsa moroho wa mokopu. /bon. /bon. maphura/. le sebedisoang bakeng sa ho etsa dietsoa tsa ntlo. Leqa (le-qa) /chunk of meat/ Nama e tenya. Leqala (le-qa-la) /hard reed/ Lehlaka le thata haholo leo hangata le sebedisoang ke mathuela kapa ngaka tsa setho. Maqakabetsi/. boemo bo thatafallang motho. moqala). /bon. Lepoqo (le-pu-qu) /dust/ Mobu o bakang ditshila kapa lerole. lejakane. maqa/ Leqaba (le-qa-ba) /uncivilised person/ Motho ya sa rutehang kapa ya phelang sekgale. Leqaqailane (le-qa-qa-ila-ne) (leqaqailana) /ankle/ Lesapo le kopanyang lesapo la mmomo le bohato ba leoto. sebotho. ya buang puo ya sepotoketsi. papa e makumane. mapu/. letseka) (mm. motho e motona ya boemong ba bohlankana ya so nyaleng. /bon. /bon. mapota. Lepota (li-paw-ta) /all rounder/ Motho ya potang dibakeng tse ngata: ya etelang dibaka tse fapaneng ka ho potoloha mona le mane. /bon. lesepa). Bolepoqo/. Dibakeng tse ding tsa Afrika Borwa. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho thiba le ho tshoara batho ba tlolang molao. meqala/ (bap. Basotho ba sebedisa “leqaqailana” bakeng sa “leqaqailane”. Lepsheha (lip-she-ha) /diarrhoea/ Lesepa le metsi kapa le itsoelang ka borata ntle le taolo ya monga lona.

Leqephe (liq-hep-he) /a page/ Karolo ya buka e latellang enngwe kapa e hlahlangoang ke enngwe. particle/ Lekumane le lenyane haholo la ntho e qhetsohileng ho enngwe. /bon. Maqase/ (bap. /bon. thitana). /bon. kutloano pakeng tsa batho kapa dihlopha. palo ya buka ho ya ka palo ya karolo. Leqheka (leq-he-ka) /trick. ntho e nyane e thubehileng ho e kgolo. Maqheku/ (bap. madi. deficiency. Leqaqane (le-qa-qa-ne) /civet/ Mofuta wa phoofolo ya leloko kapa lelapa la qoabi. maqhoae/ (bap. Maqatha/. Leqaqa (le-qa-qa) /white poor person/ Motho wa lekgowa ya hlophehileng. maqhoa/ (bap. Leqele (le-qe-le) /lefty. /bon. deficit. maqebekoane/. Leqebekoane (le-qe-be-kwa-ne) /dumbling/ Bohobe ba phofo ya koro bo pheiloeng ka mosi wa metsi a belang mme wa kokomoha ho bontsha putso. Leqhofa). Leqeme (le-qe-me) /shortage. Leqeme la mosebetsi le tletse. /bon. /bon. Leqheku (leq-he-ku) /very old man/ Monnamoholo kapa ntatemoholo ya hodileng haholo dilemong. Maqeme/ Mohl. Leqhoetha (leq-hwet-ha) // /bon. Maqhekoana/ (bap. /bon. scarce. ho batla ho etsa ketso enngwe e fapaneng le ya pele ha ho le thata. moseme). tlhokahalo ya ntho tsa bohlokoa bophelong. Maqaqa/. /bon. /bon. Leqatha (le-qat-ha) /newly weds house/ Ntlo ya banyalani ba bacha. /bon. maqhoele/. Leqhoa (leq-hwa) /ice/ Metsi a thatafetseng ka baka la mohatsela o moholo. lepeshoana. Leqeba (le-qe-ba) /wound. lepesho. sehlopha kapa dinaha. Setho sa mmele se bontshang ho lemala kapa bokudi. maqhoetha/ (sheb. Leqhoele (leq-hwe-le) /waist string/ Thapo kapa kgoele eo ho tlangoang letheka ka yona bakeng sa tumelo e itseng. /bon. /bon. scarcity/ Bosio ba ntho e batlahalang. maqaqane/. Maqephe/. /bon. (bap. Lehloa. Maqeba/. borurusi. Maqapha/ (bap. setsohotsana). plan/ Ketso e kgethoang bakeng sa ho fetola morero wa pele o hlolehileng. /bon. motho ya hlophehileng wa thuto e hodimo kapa ya tsebang haholo. ntlo e sa tsoa ahoa ya batho ba qetang ho nyalana. maqhetsoana/. maqhetso/ Leqhetsoana (leq-hets-wa-na) /piece. /bon. serame. LEQAQANE Leqase (le-qa-se) /straw mat/ Moalo o entsoeng ka lodi kapa semela se itseng. ho nka leano leleng ha la ho qala le hloleha. Leqhetso (leq-he-tsu) /particle/ Lekumane la ntho e qhetsohileng ho enngwe e kgolo. /bon.290 kapa motho ya sa tsoa bolla. Maqele/. Leqhoae (leq-hwa-e) (leqhwae) /blanket pin/ Sesebedisoa se sebedisoang ho qhoaela kobo kapa seaparo. Leqhekoana (leq-he-kwa-na) /very old woman/ Mosadimoholo kapa nkgono ya hodileng haholo dilemong. sore/ Sebaka sa mmele moo ho nang le lepatso. sepelete). Leqhama (le-qha-ma) /correlation. leqoetha bakeng sa tshebediso). left-handed or footed Motho ya sebedisang letsoho kapa leoto le letshehadi haholo hofeta le letona. setsohatsana). se bonahatsang temalo. Lemao. link. maqhama/. /bon. metsi a tiileng ka baka la serame. 290 . Tsamaisano ka tshebedisano e itseng. qhoqhoane). letoma kapa boladu ba temalo. /bon. tshea. Maqheka/. connection/ Kamano pakeng tsa mekga. /bon. o aloang fatshe bakeng sa ho dula kapa ho paqama. e phelang naheng ka ho ja nama ya diphoofolo tse nyane ho yona.

lenyokonyane). Leqhotsa (leq-ho-tsa) /Xhosa/ Moahi wa Afrika Borwa ya buang puo ya seqhotsa. ntlo ya mofu ha e sa bitsoa leqhofa. Leqiphe (leq-hip-he) /mopani worm/ Seboko se setenya haholo sa sefate sa morara kapa mofuta o itseng wa semela. Leqotha (le-qut-ha) /scale/ Boemo bo mahoashe ba letlalo ka mora manala. (bap. Se sebedisoang ke sealemoya kapa thelefishine ho amohela molaetsa wa puo kapa setshoantsho. /bon. Maqoetha/ (bap. Maqiphe/ (mm. sebera). leqosa) Tem. Maqhome/ (bap. a tsamayang a ya hodimo le tlase. lentsoe lena “leqoetha” moelelo wa lona o bolela seseng. seo se sebedisoang joalo ka sejo dibakeng tse ding tsa Afrika Borwa. e sa otlolohang. Maqhotsa/. /bon. eo hangata semelo sa hae eleng Profinsi ya Kapa Bochabela le bakeng tse ding tsa Afrika Borwa. Ka puo ya sekone. keboho ya letlalo la menoana moo manala a qalang teng. pitso). mmuelli kgotla. Lenqosa. tide/ Boemo ba metsi a etsang maqhutsu. /bon. kapa ya qalang le ho utloisa motho kapa ntho bohloko moyeng. /bon. e mahoashe kapa e sa lekaneng ka sebopeho. Leqoashapa). moemedi wa moqosi kapa moqosuwa kgotla. /bon. /bon. Leqosa (lin-qu-sa) /messenger. Leqobete (le-qo-be-te) (leqwebete) // ?? Leqoetha (li-qwet-ha) /lawyer/ Motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe. Leqhutsu (leq-hu-tsu) /uneveness/ E hlokang boreledi. Ya diketso tse phephetsang maikutlo a motho emong. leqothantja). haholo kobo. Maqhutsu/. /bon. leqatha). representative/ Motho ya emelang emong bakeng sa ho mmuella kgotla. ya etsang diketso tse halefisang motho emong. Maqotha-ntja/ (mm. motho ya sebetsang joalo ka morumuwa ho etsa mosebetsi bakeng sa motho emong. Leqoashapa (le-qwa-sha-pa) /fried corn/ Poone e hadikiloeng mollong wa fatshe mobung ntle le ho sebedisa pitsa kapa lepane. Leqola (le-qaw-la) /edge/ Bophetho ba seaparo. Tem. Leqhome (leq-hu-me) /popcorn/ Poone e qhommeng ka baka la mocheso mme ya hlahisa bosoeu ba bokahare ba yona. poone e hlahisitseng bokahare bo bosoeu ka baka la ho hadikoa. Leqhoko (leq-hu-ku) /provokative/ E. Leqothantja (le-qut-hant-ja) /nail biting/ Keboho ya letlalo la menoana moo ho qalang manala teng. /bon. maqoetha/. Lentsoe “leqosa” le “lenqosa” a na le moelelo o tshoanang. Leqhubu (leq-hu-bu) /wave. Ka mora lepato. Tlh. moemedi). Qetello ya lemeno la kobo kapa seaparo se seholo. phapang ke dibaka tseo Basotho ba dulang ho tsona. ntlo ya mofu.291 Leqhofa (le-qho-fa) /dead person’s hut/ Ntlo eo motho a sa tsoa shoella ka hara yona. motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe joalo ka mmuwelli. Masonja). 291 . Lefu le leqoleng la kobo: motho a ka shoa neng kapa neng ho sa nahanoa. /bon. Maqola/ Mael. Maqoashapa/ (bap. /bon. Mahoashe a letlalo la diphoofolo tseding. Leqope (le-qu-pe) // (sheb. Lequloana (le-qu-lwa-na) /informal gathering/ Kopano ya batho eo sepheo sa yona se hlokang taba tse monate. Maqhubu/. /bon. Leqoetha (li-qwet-ha) /ambassador/ Motho ya emelang naha ya habo machabeng kapa naheng enngwe. /bon. Tloaelo ya ho ja manala. Maqotha/. lemuloana. Kopano kapa seboka sa batho ba nang le morero o seng motle. Maquloana/ (bap. Maqosa/ (bap. ya lelapa la sekone. surf. /bon. e nang le ho hlahella hoa ho kokomoha hoa ntho e itseng. /bon. maqhofa/ (Bap. Lekope bakeng sa tshebediso).

Marabele/ Tem. Mararetsi/ Mohl. Mael. masa-a-kokometse. Marako/ (bap. opacity/ Lefu la mahlo le bakang thibelo ya kganya kapa pono e tloaelehileng. kopano ya dintho. sehlopha kapa naha ya habo. /bon. haholo lereho. ntho e shebahalang e le boemong bo sa lokiseheng. Marapo/ Mael. Lerako (le-ra-ko) /wall. Lerabele (le-ra-be-le) /rebel/ Motho ya fetohelang mokga. Tlhapi folofela leraba hobane metsi a pshele o a bona: tlohela ho tletleba hobane baheno ba hlahetsoe ke kotsi kapa ba shoele o ba bona. ya buang puo ya serashea. (bap. morashea) Tem. Marema-tlou. tlhodio). kaho eo bokahare ba yona eleng ntlo kapa moaho oo ho dulang batho. Leraba (le-ra-ba) /trap. Mael. seo hangata se nang le pokello ya nama e ngata haholo. Lebitsohokoa). pela mahlakore a nko. Lerantha (le-rant-ha) /dilapidated cloth/ Seaparo kapa ntho e tabuhileng haholo ka baka la botsofadi kapa bokgale ba yona. /bon. tshoenemotho. Lerapo la papa: seshebo kapa seo ho jelelloang bohobe ka sona. /bon. e sebedisoang bakeng sa ho tlama kapa ho fasa. Malabulabu). strap/ Kgoele kapa thapo e entsoeng ka letlalo la phoofolo le suuweng. se sebedisoang bakeng sa ho dula. Marallana/. mang-mang. leather string. Lerato (le-ra-to) /love/ Maikutlo a tibileng a thato kgahlanong le motho kapa ntho e itseng. Tlh. Lerama (le-ra-ma) /cheeck/ Karolo ya sefahleho e ka tlasa leihlo. opaque. /bon. tutudu e tshoanang le thaba. maranthana/ (bap. ho tsitlallela ho etsa ketso hlokang mosola. Lentsoe lena “lerabele” ke sothofatso ya lentsoe la molata “rebel”. snare/ Se sebedisoang ho cheha kapa ho tshoasa. Batho babang ba sebedisa lekoko bakeng sa lerapo ha ba sebedisa maele ana. ntja-pedi. /bon. Marallana/ (bap. Marama/. tetso ya diletsa. kupu. boemo ba pelo kapa kelello bo bontshang ho lakatsa kapa ho hoheloa ke 292 . Lerata (le-ra-ta) /noise/ Modumo o moholo o bakoang ke ho buwela hodimo. Marantha/ (bap. /bon. Nyenyefatso ya lerantha. lebota). Maraba/ (bap. ridge/ Thaba e nyane e hlokang matsoapo le dilomo tse kgolo. Leraretsi (le-ra-re-tsi) /multiple word/ Lentsoe. e Asia. Lerashea (le-ra-she-a) /Russian/ Moahi wa naha ya Rashea. Leranthana (le-rant-ha-na) // Lerantha le lenyane: seaparo se senyane kapa ntho e tabuhileng haholo ka baka la botsofadi kapa bokgale ba yona. bofofu bo bakoang ke ho hloleha hoa leihlo ho bontshahatsa kganya ka lebaka la karolo e sa lokang e aparelang leihlo. ka hodima qaleho ya serope. sefi. Marao/ (bap. leharasoa). Hangata lelapa la batho ba buang Sesotho (Basotho ba Borwa. mara/. /bon. /bon. hedge/ Kaho e arolong sebaka sa ntlo kapa moaho. ketle). Ho suwa lerapo la puleng: ho etsa ketso e sa thuseng la letho. /bon. lebitso kapa lereho le akgang mantsoe a mmaloa leleleng. Leralla (le-ral-la) /hill. leharasoana. /bon. le ahiloeng ebile le bopiloe ka mantsoe a fetang bonngwe.292 Lera (le-ra) /cataract. kae-kapa-kae. Lerallana (le-ral-la-na) /hillock/ Leralla le lenyane haholo. a tshehetse ba direng. Lerao (le-ra-o) /buttock/ Setho sa mmele se ka tlasa bomorao ba letheka. Lerapo (le-ra-po) /rope. leebana-kgoroana. sefi kapa boemo bo dielang motho kapa phoofolo. /bon. (bap. Marashea/ (bap. qetellong ya molomo. letsoapo). sebono). Moaho o qalang fatshe ho motheo kaho ebile o hloka marulelo kapa phethahalo ya se bitsoang ntlo. /bon. ho qhoma hoa ntho e itseng kapa ho wela hoa ntho e itseng. lehana). Lebowa le Batswana) ba kgetha ho sebedisa tlhaku “L” bakeng sa tlhaku “M” ho bitsa motho wa mofuta o mong. jj. marata/ (bap. /bon. /bon. neng-kapaneng. motho-feela-makgetha.

mamola=mamolo. Maro/ Tem. Lere (le-re) /rod/ Molamu o sebedisoang ke motho bakeng sa ho ikokotlela. lekolota). Thupa kapa molamu o sebedisoang ho tshihetsa motsamao wa motho. chabisa=chabiso. otla=kotlo. thehello ya leetsi lefe kapa lefe. phehisa=phehiso. lerato la semoya le lebisoang ho moetsadibe. babela=pabelo.293 motho kapa ntho e itseng. tataisa=tataiso. ntlo. LERITSHOANA Lero (li-raw) /juice/ Metsi a fumanoang ditholoaneng. mokoti. motshehetsi). qapa=qapo. fepa=phepo. Leritshoana (le-rits-hwa-na) /clay container/ Mofuta wa setshelo sa Sesotho o entsoeng ka letsopa le besitsoeng. ho itshireletsa kapa ho loana. /bon. “kgodu”. makatsa=semaka. (bap. Marematlou/ Mael. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. maritshoana/ (mm. /bon. /bon. mohau o sa hlokeng tefo kapa tefello. motho. jj. Lerematlou (le-re-ma-tlou) /unity/ Motho wa kakanyo kapa monahano o tshoanang le wa sehlopha kapa mokgatlo wa batho ba habo. sebetsa=tshebetso. Maikutlo kapa boemo ba batho ya ratanang ka ho bontsha dipuo le diketso tse itseng. Marenene/. seikokotlelo). Thato). /bon. kgodu ya ditholoana. 293 . string. /bon. /bon. setho sa motho e motona se qetellong ya kooma se jereng dithoere tsa ho tsoadisa nakong ya thobalano. Lereho (li-re-o) (lereo)/noun/ Lentsoe le sebedisoang ho reha kapa ho bitsa ketso efe kapa efe. 0/ (bap. Mohl. Dileri/ Tem. nolofatsa=nolofatso. mosa). utloa=kutlo. Marematlou a ntsoe leng: ba tsamaisanang mmoho ba bua puo e tshoanang. Lentsoe lena le utloahala jolao ka sothofatso ya lentsoe la molata “step ladder”. ntja. jj. e kgubedu ka mmala. mareho a maetsi: amana=kamano. diaha=tieho. ha “lero” e le metsi a tlholeho a fumanoang ditholoaneng kapa dimeleng tse so phehoeng. 0/ (bap. moritshoana). maratsoana/. (bap. Ketso ya ho rata motho kapa ntho. /bon. Leri (le-ri) /step ladder/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho thusa ho kalama kapa ho hloella hodima ntho e itseng. Lereko (le-re-ku) /elegance/ Pontsho ya mohau o neheloang motho ntle le ho loka hoa hae. Letsoaitsoai). /bon. “moro” le “lero”. e tshiheditseng le ho tshoara meno hore a mamarele masapong. “moro” ke metsi a nama e phehiloeng mmoho le dinoko. eo hangata e tholahalang sebakeng kapa mobung moo ho nang le masapo kapa masalla a dijo kapa ntho tse shoeleng. o ka sebedisoang ho tshela mefuta ya dino tse fapaneng. ao hangata a latsoehang hamonate. e lomang. leritshwana) (bap. lakatsa=takatso. leru. Marete/ (bap. sheba=chebo. /bon. Leroana (le-rwa-na) /red ant/ Mofuta wa kokoanyana e nyane. sehloelli). Mohl. Lerete (li-re-te) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang tlhahisong ya dithoere. lereo/lereho ha le sebedisoa polelong. rohaka=thohako. emisa=kemiso. Leribe (le-ri-be) // Enngwe ya ditereke tsa naha ya Lesotho pakeng tsa Butha-Buthe le Berea eo motse moholo wa sona eleng Hlotse. /bon. marematlou. 0/ (bap. “Kgodu” ke metsi a moroho o phehiloeng. Lerenene (le-re-ni-ni) /gum/ Nama e kgubedu kapa e kgubetsoana ya lehano. ba mokgatlo o le mong ba kgema mmoho. mareho kapa mabitso a semelo: thaba. shoe lace/ Nyenyefatso ya lerapo: lerapo le lenyane. Leratsoana (le-rats-wa-na) /small rope. Maroana/ (bap. hauha=khauho. Tshoarelo ya diphoso. /bon.

Ka puo ya Sesotho marui a mangata hofeta ka puo ya senyesemane. Mobu o fofang. (bap. /bon. thota e tletseng joang bo bongata. bokgoni ba ho ba le ntho tsohle tse hlokahalang bophelong. /bon. “tsa” le “la” ke marui. ba lehodimo. desert/ Ho sia motho kapa ntho e itseng e le nngwe. cease/ Ho kgaotsa ho etsa ketso. eo ho seng moo e yang teng. Leruo (le-ru-aw) /wealth. Leru le letsho: koduwa e hlahileng kapa bothata bo hlahetseng motho kapa naha. Lesaka (le-sa-ka) /kraal/ Sebaka seo ho koalloang diruuwa joalo ka dikgomo. Mosadi wa moimana. Sena se bolela hore mantsoe ana a latelang ke marui: “sa”. mohatsela kapa mofuthu o susumetsang boemo bo joalo. “wa”. Marole/ (bap. /bon. marobane/. (sheb. Lerulelo (le-ru-le-law) /roof/ Sebaka sa moaho se koahetseng ntlo ka hodimo. Lerotho (//) /uncertain. /bon. Leruarua (le-ru-a-ru-a) /whale/ Mofuta wa phoofolo ya metsing seka tlhapi e kgolo ka ho fetisisa. ntlo kapa lehae la 294 . thuo). /bon. Lerotho (le-rut-hu) /dim/ Boemo bo fifetseng ho ya ka ponahalo ya leihlo. tulo ya moroba. /bon. /bon. moo diphoofolo tse ruuwang di koalloang teng. Marulelo/. Tem. masabasaba/ (bap. Kobo ya mariha. 0/ (bap. 0/. e tsoalang ntle le ho behela mahe joalo ka ditlhapi tse ding. o nang le bokapele bo motsu. e phelang lewatle. prosperity/ Boteng ba monono bo akgang thuo ya diphoofolo tse ngata.294 Lerobane (li-ro-ba-ne) /nomad’s territory/ Sebaka sa motho ya tsamayang hohle a sa dule sebakeng seleseng ka baka la mosebetsi wa hae o itseng. Lerothodi (le-rot-ho-di) /drop/ Karolo e nyane ya metsi e rothang ho tsoa hodimo marung kapa ho tsoa hodima ntho e itseng. ho emisa ho tsoelapele ka ketso e itseng. Lerumo (le-ru-maw) /spear/ Mofuta wa sebetsa se hlabang. Maroborobo le maroboko bakeng sa tshebediso). quit. thota. Marothodi/ Leru (le-ru) /cloud/ Boemo bo fupereng pula. Lesabasaba (le-sa-ba-sa-ba) /grassy plain. Lerui (le-ru-i) /possesive preposition: of/ Lentsoe le amanyang motho le seo eleng sa hae kapa tsa hae haholo ntho e nang le lebitso. /bon. tloaelo kapa mokgoa o itseng. tlhokahalo ya ponahalo e felletseng. Tlohela). “ya”. Marumo/ (bap. Maru/ Mael. Mohl. dinku kapa dipodi teng. Lerutle (le-ru-tle) /grasshoper/ Enngwe ya diphoofotsoana tse nyane e fofang. mobu). bleak/ Hoa bokamoso kapa boemo ba ketsahalo: bo hlokang tsoelopele kapa ntlha. savannah/ Sebaka se motsitsa se tletseng joang bo bongata. /bon. Sabole). e phelang dibakeng tse tletseng joang. ho tlohela mosebetsi kapa ketsahalo e itseng. Maruarua/. affluence. Tlh. ketsahalo. tsie). Letsatsi la bobe. /bon. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. asset. Lefifi). Lerole (le-ro-le) /dust/ Makumane a masesane a mobu a kgonang ho tsamaya le moya. Maruo/. Diaparo tsa senna. Marutle/ (bap. /bon. Moo ho ahileng moroba teng. LERUTLE Lesa (le-sa) /stop. Lesa (le-sa) /abandon. (bap. Selepe sa ntate. bokahodimo ba ntlo se tshireletsang bokahare ba yona. /bon. Leroborobo (le-raw-baw-raw-baw) /spotted. spot/ Tem. discontinue. chelete le ditlhokahalo tsohle tsa bophelo. seka mosi se bonahatsang monyetla wa hore pula e ka na ha ho hlaha moya. eo hangata e jewang ho ya ka mofuta wa yona. seka mosi.

Mohl. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. Masedi/ (bap. lehlabathe. /bon. electric string/ Mofuta wa thapo e tshetshane e tsamaisang motlakase. Sesene le lesako ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho tse fapaneng: “lesako” ke sebaka se mareneneng se bulehileng ka tlhaho. Lesapo (le-sa-paw) /bone/ Setho sa mmele. Sesene) Tlh. haholo nama ya kgomo ya selelekela. e tloaelehileng ka ho kalama difate kapa ho cheka le ho kena mekoting. le bakang mobu wa lehlabathe ha le phophoreha. Masea/ (bap. Mael. Lesale (le-sa-le) /ring/ Se roaloang monoaneng. phabadimo. Masale/. setala). mokete kapa lelomolo la ho leboha ba fatshe. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. seka tadi. /bon. se tshihetsang motsamao wa mmele le ho tshireletsa ditho tse bonojana tsa mmele kapa dikahare. Mofuta wa thapo e sebedisoang ho kgabisa molamu. sejo se setseng ha ho jewa. /bon. Lesako (le-sa-ko) /gap/ Sekgeo se teng pakeng sa meno seo motho a tsoaloang le sona. mohloathupa). ( ) Ke tsamaile (mmoho le yena) maobane ka ba ka kgutla le yena. (bap. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Lesedi (le-se-di) /light/ Boteng ba kganya kapa ponahalo e bakoang ke letsatsi. motho ya saletseng morao ha ho tsamauwa. /bon. masapo/. eo kelello ya hae e song ho tsitsi. Lesea (le-se-a) /infant/ Ngoana e monyane ya so tsebeng ho tsamaya. Lesapo la masapo: molekane waka eo ke mo ratang haholo. lehlohlojane).295 seruuwa. sebaka se hlokang leino kapa meno mareneneng sa tlholeho. se sesoeu. /bon. silefere kapa moetso o itseng wa boleng bo hodimo o roaloang tsebeng kapa monoaneng. tse jewang ke mma monyadi le metsoalle ya hae nakong ya phirimana. Lesapuwana (le-sa-pu-wa-na) /bridegroom’s mother’s supper/ Dijo. /bon. kgoedi. /bon. Lesebo (le-se-bo) /god’s gift/ Se fanoang ho badimo. /bon. 295 . Lesedinyana (le-se-din-ya-na) /newspaper. Lesalla (le-sal-la) /leftover. Letshoaho le qollang lentsoe kapa mantsoe ka ho a arola ho amang. kganya). lekgabunyane. surplus/ Se setseng ka mora nako ya dijo. mokgabo wa kgauta. tsebeng kapa sethong seseng sa mmele ka sepheo sa ho kgabisa. Lesela (li-si-la) /cloth. se bonojana hofeta lesapo. Masedinyana/ Lesehla (le-se-hla) /sand stone. boseka). ngoana). magazine/ Pampiri e hlahisang le ho phatlalatsa ditaba le diketsahalo tsa tikoloho. /bon. Masebo/ (mm. remnant. sedimentary rock/ Mofuta wa lejoe le bonojana le hoholehang ha bonolo. Mael. masamane/ (bap. Lesakana (le-sa-ka-na) /bracket/ Letshoaho la puo le sebedisoang ho kenyeletsa lentsoe kapa mantsoe a polelo a itseng ka ho a qolla polelong. naledi kapa lebone. linen/ Se sebedisoang ho etsa seaparo kapa sesebedisoa sa ho kgabisa bokahare ba ntlo ha se rokiloe. /bon. e nang le mohatla o boya bo bongata. Maseka/ (bap. Mael. Lesatjoana (le-sat-jwa-na) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. Lesamane (le-sa-ma-ne) /squirrel/ Mofuta wa phoofolo ya naheng. Karolo ya setho sa mmele e tshoanang le lesapo empa yona e le bonolo. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. Masatjoana/. /bon. /bon. Masela/. ha “sesene” e le sebaka se hlokang leino kapa meno ka lebaka la ho lahleheloa ke leino kapa meno ka tsela e itseng. sejo se hlafunnoeng mme sa sala sejaneng. /bon. Motho ya monyane haholo dilemong. Masako/. Leseka (le-se-ka) /wire. phabafatshe. Masaka/ (bap. ya so tsebeng phapang ya botle le bobe. Masehla/ (bap. /bob. Masapuwana/. /bon. Disebo). Masalla/.

masene) Tlh. Leshoabe (le-shwa-be) /type of wild vegetable/ Mofuta wa moroho wa naha o nang le tatso e shoabaselang kapa o mahoashe ha o jewa. letsoantle. Leshwehleshwehle). e senyang haholo ka ho ja ka ho ebola le ho heletsa. motho eo ho leng thata haholo ho yena hore a ka fana. Che ha re batle lena. molata. (bap. Mashodu/. tomotomo). Seletsa sa mmino seka kgetsi e tshetsoeng majoana a bakang modumo o moholo. ketsahalo. ho kgaotsa ho sebetsa kapa ho ba le kamano le. modichaba. /bon.296 Lesela (li-se-la) /abandon. Leshodu (le-sho-du) /stingy person/ Motho ya timanang haholo. maboya. bon. Mashala/. ya mamolang ka tsela e mpe. Mashodu/. /bon. Leshano (le-sha-nu) /falsehood. (bap. ho koahela le ho kupetsa kapa ho etsa meaho. Mael. leave/ Ho kgaotsa ho etsa ketso. e utloisang ya nathoang bohloko. masenke/. Leshodu (le-sho-du) /thief/ Motho ya utsoang. re batla lesele. Ho fana ka tokoloho ho se tshoeroeng kapa se ditlamong. Lentsoe lena ke sothofatso ya lebitso la molata “settler”. Motsoalle wa leshodu ke leshodu: motho ya nang le kamano le ya etsang bobe o tshoana le yena. untruth. /bon. dexterous. faece/ Se tsoang ka lesoba la sebono se jeloeng nako e fetileng. seka seboko. lekwerekwere). se bakang modumo ha se tsitsinyoa nakong ya mmino. /bon. Lesetedi (le-se-te-di) /settler/ Motho ya dulang naheng eo eseng ya habo kapa eo a sa tsoalloang ho yona. lenyela). e sebedisoang ho fepa diphoofolo. Leshoehleshoehle (le-shwe-hle-shwe-hle) // Seetsoa sa maiketsetso se kentsoeng majoana a masesane.(bon. (mm. bomasetla. seka lejoe. jilt. Lesetla (le-se-tla) // Motho ya setlang: ya otlang ha bohloko ka letsoho. Lesele (li-si-li) /different one/ Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. alfalfa/ Mofuta wa furu e boleng bo hodimo. Masepa/ (bap. Lesepa (le-si-pa) /excrement. Leo eseng lona le batloang. (bap. Lesere (le-se-re) /lurcene. eseng lena. Mashoabe. Mashano/. Mael. Lejoe lesele. /bon. tlosa). Mahoashe a letlalo la motho le tlositsoeng moriri. bosio ba puo e supang bonnete. Mashoehleshoehle/. ditedu kapa bohoete. /bon. tloaelo kapa mokgoa o itseng. Masere/. 296 . Lesenke (li-sen-ke) /corrugated iron/ Mofuta wa tshepe e sebedisoang ho rulela. ho fuparolla se atlaretsoeng ka letsoho hore se lokolohe. deceit/ Tlhokeho ya nnete. Lesene (li-se-ne) /canny. Manyala a tsoang ka mosima wa lerao. Lesella (le-sel-la) /free. Morutlhoane. /bon. se sebedisoang ho besa kapa ho etsa mollo. (bap. (mm. /bon. dijo tse tsoang ka lesoba la sebono tseo mmele o sa di hlokeng. Masetedi/ Tlh. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata eleng “masene”. Leshala (le-sha-la) /coal/ Serafjoa se setsho. masetlaoke/. motho ya nkang seo eseng sa hae ntle le tumello. ho emisa ho tsoelapele ka ketso e itseng. astute/ E bohlale bo jalletsang. Leshodu ke le tshoeroeng: motho ya tshoeroeng a utsoa ke yena leshodu. /bon. /bon. /bon. ketsahalo kapa puo e hlokang nnete. e kgonang ho susumetsa ka dipuo kapa diketso tsa boqhekanyetsi. Masheleshele/ (bap. forsake. Lesole lesele. Lesetlaoka (le-se-tla-o-ka) /termite/ Enngwe ya dikokoanyana. Lesheleshele (le-she-le-she-le) /morning porridge/ Mofuta wa motoho oo hangata o nowang hoseng. empa ya sa tshoaroang a etsa joalo ha se lona. Ponahalo e kgubedu ya mollo wa patsi e tukang. leave alone/ Ho tlohela se tshoeroeng hore se lokolohe. Mashoata). oo motsoako wa ona eleng metsi a belang le phofo ya poone kapa ya mabele. /bon. tesello). lengenengene). tlohela. Mohl. Re batla lesele. haholo tsa hae./ Leshoata (li-shwa-ta) /aftershave/ Boemo ba letlalo le sa tsoa beoloa le bontshang seka makgopho.

masika/. Tshiba). 297 . /bon. Leshomo (le-sho-mo) // Setlama sa naheng se melang naheng seo ho dumeloang hore motsoako wa sona o ka sebedisoa joalo ka moriana wa ho thibela letsolo. Lesiba (le-si-ba) /feather/ Seaparo sa nonyana kapa kgoho se hlobehang kapa se hlothehang. (bap. motho ya so nyaleng wa monna kapa mohlankana. Masoefe/. Lesihla (le-si-hla) /bunch/ Sehlopha sa ntho tse hlophisitsoeng ka lenane. sebaka se bulehileng kapa se bontshatsang puleho ho sona. Lesoahlasoahla (le-swa-hla-swa-hla) // Modumo o bakoang ke ntho e phelang e tsamayang hara dihlahla. sluggishness. empa e le ka tlase ho leshome le motso o le mong.(bap. lesatjoana). masoko/. Masiba/. ya etsang butle o fumana le ho thola haholo. Lesika (le-si-ka) /procreation. Mashome/. Leshome (le-shu-me) /ten/ Palo e ka hodimo ho robong. /bon. Mashoetla/ (bap. Leshokgoa (le-sho-kgwa) /xysmalobium indulatum/ Mofuta wa moroho wa naheng o babang haholo. mashokgoa/(mm. Lesira (le-si-ra) /curtain. slownnes/ Ho ba lenama ho bakoang ke ketso e itseng. Lesoebe (le-swe-be) /wrinkle/ Tshotshobano ya letlalo e bakoang ke botsofadi. /bon. mashomo/. /bon. modudi kapa moahi wa motse o ahiloeng hara meru le matsoapo a maholo. Masira/ Lesisitheho (le-si-sit-he-o) /delay. ho nka nako ho pheta mosebetsi o itseng. pohotshehla). Lesoko (le-su-ku) /cough mixture. /bon. monna kapa motho e motona ya hlokang mosadi ka boikgethelo. /bon. lace/ Lesela le sefesefe le sebedisoang ho aparoa ke monyaduwa kapa le sebedisoang bakeng sa ho koala difestere le mealo. masihla/. /bon. /bon. ho fihlela bathong ba kajeno. Lepotlapotla le ja podi. ho dieha ho qeta ho etsa ketso e itseng. /bon. ponahalo ya letlalo lesosobaneng ka lebaka la botsofe. leshokhoa). masoalakahleng). /bon. tatellano ya morabe kapa lelapa ho tloha qalehong ya lona. Masoba/ (bap. Lesoalakahla (le-swa-la-ka-hla) /forest inhabitant/ Moahi wa motse o hara dithaba le difate tse ngata. mofero kapa joang bo boholo empa e sa bonahale.297 Leshoetla (le-shwe-tla) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. generation/ Batho ho ya ka tatellano ho tloha ho bontate-moholo le bonkgono ba kgale kgale. karoloana e dutseng ka tatellano kapa ka hlophiso. e nang le kutloahalo ya metsi. Lesoe (le-swe) /damp/ Boteng ba metsi nthong e kgonang ho monya metsi. Lephurakgoahla). Lesiba (le-si-ba) // Mofuta wa seletsa sa Basotho oo hangata o entsoeng ka karolo ya lesiba le lesika le hoketsoemg molamung mme le butsoeloa ka moya wa molomo ho etsa modumo kapa lekodulo le monate. /bon. /bon. Masoalakahla/ (bap. Masoha/ (bap. Alepidea amatymbica/ Mofuta wa semela se babang seo motsoako wa sona o tutsoeng o sebedisoang joalo ka moriana wa sefufa. Lepotlapotla) Mael. mokoti). Leso (le-su) /mine/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya moetsi kapa mmuwi. /bon. (bap. masiba/. lesisitheho le ja kgomo: motho ya potlakang ho etsa dintho o fumana le ho thola hanyane. Lesoefe (le-swe-fe) /albino/ Motho wa lebala le lekgubetsoana haholo ka baka la tlhaho ya hae e bakoang le ho susumetsoa ke thobaloano ya batho ba madi a bapelaneng haholo. /bon. mongobo). Lesoko (le-su-ku) /type of plant/ Mofuta wa semela se melang naheng o nang le dikotola tse tatso e babang. (bap. /bon. e nang le metsi kapa mongobo. Lesoba (le-su-ba) /hole/ Mokoti o hlahang nthong e itseng. Lesoha (le-su-a) /bachelor/ Motho e motona ya dilemong tsa ho nyala empa a so nyale. Masoebe/.

/bon. ulcer/ Boteng ba ho babeloa le ho hoayahoaya ka mpeng. Lesupi (le-su-pi) /ruin/ Sebaka se seholo se cheleng. motho ya tummeng eo diketso tsa hae di nang le tshutshumetso ho ba mo latelang. Lesupatsela (le-su-pa-tse-la) /role model/ Motho eo babang ba nkang diketso tsa hae ka baka la mekgoa ya hae e metle. masokolara/ (bap. relay/ Papadi ya batho ba batshehadi ya ho matha ka ho neheletsana thupa. haphazardly/ Ka tsela kapa boemo bo sa lebelloang. enono. tseo. nahathote ya dithako tse helehileng. 0/ Tlh. lane. Lesokolara (le-su-ku-la-ra) /sufferer. lane. eno. bonana. Mohl. onana. e bolelang le ho hlalosa ntho e le nngwe. Ena. bona. lanene. enana. /bon. eno. yane. yanene. ona. Lesupatsela (le-su-pa-tse-la) /pioneer/ Motho ya bontshang tsela kapa ya etellang pele ka ho hlahisa kapa ho etsa ntho e ncha kgetlo la pele. tsane. lanene. bona. banene. boemo bo bodila bo bakoang ke mofuta o mobe wa dijo kapa dino. bonana. jj. tsanene. acidity. /bon. Lesupi (le-su-pi) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho bontsha kapa ho supa ntho e itseng ntle le ho bolela lebitso la yona. ntle le morero kapa ho rerisa. lesupa) Tem. ebile e na le mekgabiso e fapaneng. lena. yane. (bap. (bap. lejakathata). tsenono. Ena. /bon. lena. Masole/. /bon. tsenono. Motho a ka tshoaroa ke lesokolla feela. mokobolo o molelele le hlooho e lekuroana le bokgubetsoana. Masuhlangeto/ LESUHLANGETO Lesumatha (le-su-mat-ha) /unexpectedly. ka tsela e hlokang tsebiso kapa tsebahatso. masolanka/. yanene. /bon. tsane. bane. Masupi/. e boya bo manameng haholo kapa e shebahalang e le boreledi. enana. Lesole (le-saw-le) /soldier/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho tshireletsa naha ya habo ka ho e loanela nakong tsa ditlhaselo le dintoa kgahlanong le naha kapa dinaha tseding. lenana. Lesokolla (le-saw-kawl-la) /heart burn. enono. unsponsored person/ Motho ya sokolang: ya hlokang tshihetso ya dichelete tse hlokahalang bakeng sa phethahatso ya morero o itseng. lenana. 298 . tsanene. Masupatsela/. tseno. tseo. Masokoana/. eseng masokolla! Lesolanka (le-su-lan-ka) /swanky blanket/ Mofuta wa kobo ya bokgabane ya Basotho. Lesokoana (le-so-kwa-na) /traditional stick game. jj. Lesupa le lesupi ke ntho e le nngwe. Masupatsela/. oar/ Thupa e sebedisoang bakeng sa ho pheha le ho fetola bohobe. /bon. banene. lesupi). Lesuhlangeto (le-su-hla-ng-eto) // Mofuta wa Nonyana e boputsoa bo botsho. tseno. ebile e na le ponahalo ya ho cha. bane. /bon. Lesupa (le-su-pa) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho bontsha kapa ho supa ntho e itseng ntle le ho bolela lebitso la yona. Mohl. lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi ho supa seo ho buang ka sona. lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi ho supa seo ho buang ka sona.298 Lesokoana (le-so-kwa-na) /pap stick. /bon. Ho matha ka ho nelehetsana thupa pakeng tsa batho ba fetang bonngwe hofihlela ba fihla kgoeleng.

diketekete tsa batho ba kopaneng mmoho ka sepheo se itseng. Letatanoka (le-ta-ta-nu-ka) ) /african black duck/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la matata. qanthana. eo hangata a tholahalang profinsing ya Mpumalanga. Matamo/ Tem. Letawa (le-ta-wa) /alcoholic. back to action/ Ho e lata letailana: ho boela ntoeng hape ka matla a maholo. Matata/. pholo kapa podi. Leta (le-ta) /wait/ Ho emela motho kapa ntho e itseng nako e itseng. letailane). /bon. ya tsoaletsoeng naheng eo. ho kgoroha kgetlo la bobedi ka sefutho se seholo ka sepheo sa ho hlasela ya qetang ho hlasela. Motho ya noang joala hofeta tekano. /bon. ho loantsha motho ya loantshang wa heno ka boikemisetso bo boholo. /bon. letshoele. Maletaaphofu/ (mm. /bon. Lentsoe lena ke sothofatso ya lebitso “dam” ha ka Sesotho lebitso le nepahetseng e le “qanthana”. drunkard/ Motho ya tawang haholo. /bon. mob. Mataetae. Lesuwane (le-su-wa-ne) (lesuoane) /Carex clavata/ Mofuta wa semela se tholahalang haholo dithabeng o sebedisoang joalo ka moriana ka nako tseding. koeetsa). se mahlaku a malelele. a matenya mmoho le makala a nonofetseng. Letebele (le-te-be-le) /nguni speaking person/ Moahi wa Afrika Borwa ya Buang puo ya setebele. letsha. /bon. e mmala o motsho le maroboko kapa matheba a masoeu. Leta-la-phofu). e Yuropa. Setipana. Hangata lelapa la Sesotho (Basotho ba Borwa. Matawa/. /bon. Letamo (le-ta-mo) /dam/ Sebaka sa maiketsetso sa pokello ya metsi a noka kapa a lengope. /bon. ya noang joala letsatsi leleng le leleng. Matatanoka/. le ho fehla motlakase. Letailana (le-ta-ila-na) /back to war. Letanta (le-tan-ta) /net/ Moloo wa boseka kapa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. seo metsi a sona a sebedisoang bakeng sa ho noesetsa masimo. eo e ka ruuwang joalo ka seruuwa nakong tse ding. motho ya hloloang ke tahi ka ho etsa diphoso ha a noele. Amaxhoza. 299 . Matadiana/ Letaetae (le-tae-tae) /rich person/ Motho ya ruileng haholo. /bon. Letadiana (le-ta-di-a-na) /italian/ Moahi wa naha ya Italy. ox or sheep’s hide/ Kobo e entsoeng ka letlalo la nku. LETATA Letata (li-ta-ta) /goat. (bap. batho ba bangata haholo kopanong kapa mabaleng a dipapadi. Tem. Matebele/ Tem. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. ka sepheo se itseng. Matata/ (bap. ya buang puo ya setadiana. Motho wa sekgorane ya nang le leruo la dichelete le tse rekoang ke tsona. /bon. (mm. le suuweng. Masuwane/. lefoqo). Matanta/. bongata).299 Lesuti (le-su-ti) /masses. (bap. Letata (le-ta-ta) /duck/ Mofuta wa nonyana e kgonang ho sesa le ho qoela hara metsi. ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. Letalaphofu (le-ta-lap-ho-fu) /african lilly. lebowa le Batswana) ha ba sebedisa lentsoe lena “letebele” ba akaretsa le ho bolela leloko lohle la batho ba buang dipuo tsa sekone (nguni speaking people) joalo ka Amazulu. agaphanthus/ Mofuta wa semela se hlahisang dipalesa tse mmala o mosweu kapa o moputsoana. ho fepa le ho nyorolla diphofolo. mme a hloleha ho bo tlohela. e bonahalang haholo pela dinoka le diphulana. /bon. maltitude/ Bongata bo boholo ba batho ba kopaneng sebokeng.

(bap. letipa). letoto). Matharaso/ (bap. /bon. gay. Mathepu/. 300 . motho e motshehadi ya robalang le banna kapa batho ba batona bakeng sa chelete. marking/ Letshoaho le tholahalang mmeleng wa motho kapa phoofolo. Qaleho ya lentsoe lena (matebela) e tloha nakong ya difaqane nakong eo Mzilikazi le mabotho a hae ho tsoa Kwa-Zulu a neng a hahlaula dinaha le mafatshe a merabe emeng ka sepheo sa ho ba tebela (leleka) dibakeng tsa bona ka morero wa ho di hapa. Sekosekara). letshoaho). Matheba/ (bap. sebonahatsi) Letela (li-te-la) /await. /bon. Letenya (lit-in-ya) /of a thing: fat/ Hoa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”: e nang le chebahalo kapa ponahalo e kgolo ya sebopeho. botharaso. tenya). eo semelo le tlhaho ya hae eleng Afrika Borwa. ebile e hlalosetsa methapo ya pono ya boko se bonoang. /bon. Letetetso (le-ti-te-tso) /internal bleeding/ Leqeba le ka hara mmele le tsoang madi kapa le nang le mahloele. e hlaha e song ho panoe kapa ho palangoe. Motenya. Lethapisa (let-ha-pi-sa) /wild and untouched/ Phoofolo ya hae. Matheketheke/. haholo seruuwa. street walker/ Motho e motshehadi ya phelang ka ho rekisa botshehadi ba hae bakeng sa chelete. hooker. Letheketheke (let-he-ket-he-ke) /mucuous diarrhoea/ Letshollo le nang le masepa a thekeselang. Lethepu (let-he-pu) /Wand flower/ Mofuwa wa semela se makala a malelele. figure/ Setho sa mmele moo ho fellang mpa teng. ho emela motho kapa ntho e itseng nako e itseng. “tlhaku” bakeng sa tlhaloso le tshebediso). Letheka (let-he-ka) /waist. /bon. Letebele (le-te-be-le) /Zimbabwein ethnic group/ Emong wa baahi ba naha ya Zimbabwe ya buang puo ya setebele. Materoko/. seka mamina. Tharasi. bohloko bo ka hara setho seseng sa mmele. motho e motona ya robalang kapa bokanang le batho ba batona. Tem. setho sa mmele ka hodima dibono. ka sepheo se itseng. Lehloele). Matetetso/ (bap. Matekatsi/ (bap. ya fihlileng naheng eo nakong tsa difaqane. Amandebele le Mashangane kapa Matsonga. e bonahalang e nonne kapa e le mmele o moholo. ketso ya ho tla ka mora ntho e itseng. pervert/ Motho e motshehadi ya bokanang le batho ba batshehadi. /bon. tharaso. Letekatsi (le-te-ka-tsi) /prostitute. Mathapisa/ . Letetsoe (li-te-tswe) // Boetsuwa ba ho letela. tlhophiso ya mananeo a ntho tse itseng ho ya ka ho latellana. Leteketso (le-ti-ke-tso) /pupil/ Karolo ya leihlo e teketsang. (bap. /bon. motho ya sebedisang mmele wa hae bakeng sa thobalano kapa pokano le motho e motona bakeng sa chelete kapa joalo ka kgoebo. /bon. Letheba (let-he-ba) /mark. mateketso/ (bap.300 Amaswazi. ka baka la bokudi bo itseng. setenya. /bon. se behang dipalesa tse kgubetsoana mmoho le tse tshoeu ebile hangata se sebedisoa bakeng sa mokgabiso dirapeng tsa matlo. /bon. ho la Kwa-Zulu. sefebe). Lethathama (let-hat-ha-ma) /sequence. Letere (le-te-re) /alphabet/ (sheb. wait for/ Ho emela ntho kapa motho ya song ho fihle. series. Letetse (li-te-tse) /waited for/ Bokgale ba ho letela. ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. /bon. /bon. a menotoana. teketsa. Letharaso (let-ha-ra-saw) /lesbian. homosexual. Mathathama/ (bap. Leteroko (li-ti-ro-kaw) /carriage/ Se huloang ke sepalangoang ebile se belesitsoe moroalo kapa se kalamisitse batho. Thobalano mmoho ya batho ba tshoanang ka ditho tsa botona kapa tsa botshehadi. Ketsetso ya ho leta. Matheka/. succession/ Tatellano ya dintho ho ya ka lenane. Se huloang ke sepalangoang ebile se tshetse thoto kapa batho ho ya ka moetso. boo hangata bo bakoang ke mahloele.

mathusi/ Mohl. Matipa/. /bon. Letholopje (let-hu-lup-je) /Village Weaver/ Mofuta wa nonyana o fumanoang haholo dibakeng tse bulehileng ho kenyeletsoa le meru. Lethoasa (lit-hwa-sa) /intern healer/ Motho ya boemong ba thupello ya ho ba lethuela kapa ngaka ya setho. masimo a dijalo kapa ho tsamaisa metsi ho tloha pompong ho ya sebakeng seseng. Letho (let-haw) /nothing. zero. le ditaola ho laola bohloko ba mokudi. lehlakore. ?? /bon. mokoma. none/ Ntle le eng kapa eng. /bon. (mm. Mathoko/ (bap. Ke mosadi e motle haholo. e kgunong kapa kgunoana ka mmala. lethuela). tharasi). bosio bo felletseng ba ntho e itseng. le hlooho e ntsho (haholo tse tona). Mathoasa/ (bap. e phelang ka ho ja dithotse tsa dimela . lethoasa. e masiba a masehla kapa mmala wa namuni. seka podi e kgolo. /bon. (bap. e manaka a maholo a shebileng morao. Lethodile). Lethodi (let-ho-di) /red hartebeest/ Mofuta wa phoofolo e hlaha ya leloko la kgomo. 0/ (bap. boil/ Pokeletso ya boladu sethong seseng sa mmele e bakang ho kukuneloa. Ketso e ka etsoang e itseng. LETHOPJE (MATHOLOPJE) Lethonyana (let-hon-ya-na) /something/ Boteng ba eng kapa eng. ting). Mosetsana kapa mosadi wa diketso tse tletseng bosawana. 0/ (bap. Lethusi (let-hu-si) /adverb/ Lentsoe le hlalosang lehlalosi. mathuela/ Tem. Ena yona e kgobedu hanyane. aside/ Lehlakore le ka nqa e enngwe ya ntho efe kapa efe. Leting (le-ti-ng) /sour beer/ Mofuta wa joala bo bodila. empa monna wa hae o motsho hampe. moroetsana kapa mosadi ya sa yang lebollong. senoesetsi). E utloang hantle haholo se buuwang. /bon. Lethoko (let-hu-kaw) /side. e mamelang ka hloko ka ho sebedisa tsebe. (mm. /bon. Ho na le batho ba sa kgoneng ho etsa phapang pakeng tsa “lethoasa” le “lethuela”. Thobalano mmoho ya batho ba tshoanang ka ditho tsa botona kapa tsa botshehadi. matholopje/. /bon. Mathisa/ (bap. /bon. kokomoho ya setho se tletseng boladu mmeleng. Lethuela (let-hu-ela) /traditional healer/ Ngaka ya setho e sebedisang methokgo ho fodisa bakodi. mathopo/ (bap. (bap. se hlalosoang le se boleloang. mocholoko). Mathopa/ Lethopo (lit-hup-aw) /hosepipe/ Seetsoa sa polasitiki se sebedisoang ho noesetsa serapana. leqai). ka nqa e mabapi le enngwe. /bon. le mapheo a kopantseng matheba a matsho. motho ya makgatheng a ho ba mokoma. lebitso kapa lereho ka ho totobatsa boemo ba se hlalosoang. /bon. Mokoma. ntle le boteng ba eng kapa eng. Lethopa (let-hu-pa) /abscess. /bon. Letipa (le-ti-pa) /gay/ Motho ya nang le kamano ya pokano le motho ya tshoanng le yena ka ditho tsa botshehadi kapa botona. Lethwethwe). 301 . boteng bo felletseng kapa bo bonyane ba ntho e itseng.301 Lethisa (let-hi-sa) /uncircumcised or girlish lady/ Motho e motshehadi ya sa bollang. mathoko). ho kokomoha hoa setho seo le bohloko bo boholo. Letharaso. /bon. phumaneho ya eng kapa eng. Lethoethoe (let-hwet-hwe) /attentive/ E tsebe e bulehileng hantle bakeng sa ho mamela. hohong). mathodi/.

Letjoi (let-joi) /datura. Matlaila/ Mael. Lefika le letlapa ke majoe. Matjeketjane/ (bap. tsoebila). /bon. matlakapipi/ Tlh. Mael. kapa naheng moo honang le mobu o motle. /bon. lekoko. Letlaka le a raha: ho ba ngata hoa ntho e itseng. Letlaila (le-tla-ila) /bad speaker/ Motho ya buang dipuo tse senyang kapa tse utloisang bohloko. Ha se kgora ke letlaka le a raha. Matlalo/. /bon. Tjeketjela. mme 302 . /bon. seka letlaka. Letlalo (le-tla-law) /skin/ Bokahodimo ba mmele ohle wa motho kapa phoofolo bo nang le kutlo ya ho thetsoa. /bon. Letlapa (le-tla-pa) /rock/ Lejoe le leholo le manameng fatshe. Letlakaphike (//) /Lappet-faced Vulture/ Mofuta wa nonyana. Matlala bakeng sa tshebediso). Letlaka (le-tla-ka) /vulture/ Mofuta wa nonyana e kgolo. (bap. dithole) /bon. Letlakapipi (le-tla-ka-pi-pi) /Lappet-faced Vulture/ Mofuta wa nonyana. Letlakapipi). /bon. Letlaloana (le-tla-lwa-na) /layer/ Bokahodimo ba ntho. mokgahla). Matlakala/. setho sa motho kapa phoofolo se aparetseng bokantle ba mmele ohle. hae. Tlh. /bon. Matlakala hase dithole joalo ka ha mefuta emeng ya batho e nahana. o phelang ka ho ja dibodu tsa ntho tse shoeleng. sa omisoa mme sa suuwa ho etsa mokgahla. Matlaka/ Mael. empa phapang ke hore ka Sesotho. matlala) (sheb. Matlaapepiloe/ (bap. /bon. ho etsahala haholo hoa ketsahalo e itseng. (bap. /bon. Letlaila le tlailela moreneng: motho ya etsang diphoso o tshoareloa ke bahabo ha a leka ho bontsha boiteko (bap. e jang ntho tse shoeleng. Letlalepepiloe (le-tla-le-pe-pi-lwe) /bastard/ Ngoana eo mmae a tlileng le yena lenyalong pele molekane kapa monna wa hae a ka ba le ngoana le yena. mothoduwa). ntlailane). Matlapa/ Tlh. e mebala e fapaneng. Matlakaphike/ (bap. Matlametlu/. leo hangata le lekanang le boholo ba lefika. /bon. Letlalo (le-tla-law) /hide/ Setho sa bokantle ba mmele ohle wa phoofolo. lerapo kapa sesebedisoa seka seaparo se itseng. Matlama/.302 Letjeketjane (le-tji-ki-tja-ni) /catapult/ Mofuta wa sebetsa sa kgale se entsoang ka leratsoana kapa thapo e nkang lejoe le lekaneng ho betsoa kgahlanong le se otloang kapa se tlamehang ho bolawa. Letlakala (le-tla-ka-la) /dry leaf/ Lehlaku la semela kapa sefate le ommeng nakong ya qaleho kapa qetello ya Hoetla kapa qalong ya Mariha. /bon. Mohl. phapang ke piletso ho ya ka sebaka. /bon. lefika le ka nka sebopeho sa selomo kapa lehaha. eo hangata e aparoang meketeng ya manyalo. se mmele o tsitsinyehang. Matlaila/. “Letlakapipi” le “letlakaphike” ke ntho e le nngwe. o dulang dinokeng kapa dibakeng tse metsi a mangata. se mmala o botala bo lerotho. o phelang ka ho ja dibodu tsa ntho tse shoeleng. Letlala (le-tla-la) // (bap. seka letlalo. sa ntshoa nameng. thorn apple/ Semela se melang pela malapa. matjoi/. Matjoing: sebaka se hlokang thuso. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka: Ho se dumellane hoa batho ba loantshanang kapa ba ngangisanang ho fedisoa ke batho ba kahodimo ho bona. /bon. ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana wa mathata a letlalo (boils). motho ya binang hampe kapa ya sa kgoneng ho bina hantle. se aparetseng kapa se bonahalang kantle ho ntho. Ha se dijo ke ‘tlaka le a raha. Matlaloana/. e molala le hlooho e hlokang masiba. ngoana ya hlahileng kantle ho le lenyalo. Letlama (le-tla-ma) /shawl like Basotho blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho ya theko le boleng bo hodimo haholo. Letlametlu (le-tla-me-tlu) /berg stream frog/ Serarana sa dinoka: mofuta wa senqanqana se seholo. seka letlaka. Letlaila (le-tla-ila) /bad singer/ Motho ya sa tsebeng ho bina.

(bap. Letloepe (le-tlwe-pe) /gill/ Bokahodimo ba hlooho ya mokoko kapa nonyana ya hae e tona. Letloepetloepe (litl-we-pe-tl-we-pe) /torrential/ Hoa pula: e nang haholo e tlatsang dinoka. lefika). /bon. /bon. /bon. Matoabeng). Matloepetloepe/ Mohl. leoma). “Letloha” le “letlowa” ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho e le nngwe. tlopo). Mohl. Tlh. letanta. /bon. cute/ Hoa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”: enang le chebahalo e ratehang. matobo/ (bap. “letlopo” bakeng sa “letloepe”. Lejoe le letle haholo. (bap. Letlotlo le wele mekgoabane: Monono wa ntho tse tholahalang ha bobebe o fihlile. Matlole/. Letleretlere (le-tle-re-tle-re) /europrean roller/ Mofuta wa nonyana e talana bo kopantseng le bosootho. leboella). “letlopo” bakeng sa “letloepe”. (bap. matloebelele). /bon. Letlotlo (le-tlaw-tlaw) /fortune. matodi/ Letokomane (le-taw-kaw-ma-ne) /peanut/ Mofuta wa semela se behang dikotolana tse jowang tlasa mobu. phapang ke dibaka tseo Basotho ba dulang ho tsona. Letolo (le-tu-lu) /thunder/ Modumo wa maru a pula o bakoang ke boemo ba lehodimo bo nang le diabenya le tladi. matobong). Matlowa/ Tem. Sefi sa ditlhapi. ya hlooho ya kgoho kapa nonyana e tona.Hantlentle mantsoe. letlowa). Letoaba (le-twa-ba) /scabies/ Mofuta wa kokoanahloko e bakang botsikinyane bo boholo letlalong. seka nama. Matleretlere/. Letodi (le-to-di) /mongoose/ Enngwe ya diphoofolo tse hlaha tsa naha. eo ka semelo e hlahang Kontinenteng ya Yuropa le ha e tholahala naheng ya Lesotho mmoho le Afrika Borwa. Batho babang ba sebedisa lentsoe. Matlopo/. e nang le ho ngatafala ho ntho tse senyehileng. Tlh. Letlowa (le-tlu-wa) /net/ Moloo wa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. letobong. e bonahalang e kgahla leihlo. boteng ba kgora ka baka la leruo le makgekgeba. bo nang le ponahalo e kgubetsoana. Tlh. Ramatlotlo) Mael. Letlere (le-tle-re) /stick wound/ Leqeba la molamu le hlahileng hloohong. e maoto a makgutshoanyane. Tlera. (mm. good. Le letle lona kea lerata. Matlotlo/ (bap. Letlole (le-tlu-le) /charity/ Kopanyo le pokeletso ya dichelete le dithuso bakeng sa batho ba hlokang. Leloala le leholo le letle. /bon. /bon. letsolo).303 le phahame ka bolelele. Seseng sa ditho tsa tlhapi se thsang bakeng sa phefumoloho. Selemong sena ho tla na dipula tsa matloepetloepe. Letle (li-tle) /nice. Matloepe/ (bap. /bon. treasure/ Pokeletso ya leruo la dichelete. /bon. borurusi bo bakoang ke ho batoa kapa ho otloa ka molamu. Letloha (le-tlu-ha) /fish net/ Moloo wa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. /bon. eo metsi a yona a phallang hohle. matokomate/. ha letlapa le le fatshe mme le pharame ka botenya le ho nama ka bolelele. Batho babang ba sebedisa lentsoe. e kgonang ho bolaya dinoha. Modupi. Matlere/ (bap. Matolo/ (bap. 303 . e bonahalang haholo hloohong. seka mosha. majoana a boleng bo boholo le ntho tse ding tse ngata tsa bohlokoa. matloha/ (bap. /bon. matoaba/. Letlopo (le-tlaw-paw) /gill/ Karolo e kgubetsoana. “leboella” mmoho le “letobo” a na le meelelo e tshoanang phapang ke peho ya mekolokotoane feela. Letobo (le-taw-baw) /reserved marked grazeland/ Sebaka kapa karolo ya naha e nang le mekolokotoane eo sesupo sa yona eleng ho bontsha hore mehlape ha e ya tlameha ho fula kapa ho fudisoa ho sona. Letoaba (le-twa-ba) // Motho kapa moahi wa Matoabeng. /bon. /bon. beautiful. /bon.

Letsatsa (le-tsa-tsa) /ugly girl or female/ Motho e motshehadi eo tshobotsi le seopeho sa hae sa mmele di hlokang botle. e fanang ka kganya ya bophelo lefatsheng. (bap. enngwe ya dinaledi tsa sepakapaka e kgolohadi. ditolobonya/ (bap. /bon. /bon. Letse (le-tse) /peaceful/ Bokgale ba ho lala. Matsete/. Letompolo (le-tawm-paw-law) /dumbling/ Bohobe ba phofo ya koro bo pheiloeng ka mosi wa metsi a belang mme wa kokomoha ho bontsha putso. /bon. tonakgolo). Letsatsi (//) /day/ Nako e etsang dihora tse mashome a mabedi a metso e mene. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane. /bon. Matsatsi/. eo dinaledi tse ding di e potolohang. gemsbuck/ Mofuta wa phoofolo. Matsatsi/. letsholo). Matsema/ (bap. Ngoanana e mobe. /bon. an attempt/ Mokgoa o mong o kgethehileng wa ho etsa ketso e itseng ha leqheka la pele le hlolehile. e qothomang haholo ha e baleha e tshohile. /bon. sequence/ Tlhopiso ya dintho ho ya ka tatellano ya tsona. /bon. sephaphatha). kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusa ho phetha mosebetsi o mongata. nakong ya motshehare le ho isa ka shaolane. (sheb. lekunutu). e qalang ka hora ya leshome le metso e mmedi hara kgitla kapa mpa ya bosiu. Letsatsi (le-tsa-tsi) /sun/ Sebupua sa tlhaho se fanang ka kganya e kgolo ka ho fetisisa ho lefatshe. chelete kapa ntho e itseng e bolokiloeng bakeng sa chai ya kamoso. motho ya ka sehlohlolong ka boemo ba mosebetsi o itseng wa naha kapa dipolotiki. Letona (le-tu-na) /minister/ Boemo bo boholo ba kokamelo ba mosebetsi wa motho ya okametseng lefapha le itseng la mosebebetsi wa naha. Matsete/ (bap. ho dumisa seletsa ka ho tobetsa kapa ho sotha setho seseng sa seletsa. Lebitso le nepahetseng la Sesotho ke “leqebekoane”. Matona/ (bap. theohelang kapa ka ho nyolohela hoa yona. matoto/ (bap.304 Letolobonya (le-to-lo-bon-ya) /traditional female Basotho music/ Tlhodisano kapa motjeko wa setso wa Sesotho o etsoang ka dihlopha tse ngata. hanghang. Matsatsa/. seka podi. Boiteko ba ho etsa ketso e itseng. matompolo/ Tlh. e hlodiloeng ke Mmopi. lethathama). Letsa (le-tsa) /ring/ Ho etsa hore modumo o be teng ka ho tobetsa konopo. Letsatsa (le-tsa-tsa) /escarpment/ Boemo ba thaba ha e hlalosoa ho ya ka sebopeho sa yona se phahameng. /bon. tatellano ya dintho ho ya ka tlhopiso. Letoto (le-taw-taw) /chronology. Lale bakeng sa tshebediso). matla le mocheso. Matseka/ (bap. naledi e mahareng a sepakapaka. /bon. Letsa (//) /to tune on music/ Ho etsa hore mmino o utloahale ka ho tobetsa konopo ya sealemoya kapa mochini wa mmino. Letsa (li-tsa) /springbok. teko e ncha ya ho etsa ketso e itseng. /bon. ho etsa hore mmino o utloahale ka ho tobetsa konopo ya sealemoya kapa mochini wa mmino. o boima. tolobonya). /bon. ho isa bosiu bo latelang. Letsatsi (//) /day/ Ho ya ka bibele: nako ha letsatsi le dikela ka shoalane. 304 . Matsapa/. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho thiba le ho tshoara batho ba tlolang molao. Letsete (//) /investment/ Letlotlo. sebakeng se seholo. /bon. project/ Mokete wa mosebetsi wa batho ba bangata oo sepheo sa teng eleng ho qeta mosebetsi ka pele. Letsema (le-tse-ma) /co-operation. e fanang ka kganya. e tholahalang haholo Afrika Borwa. company. se tsetetsoeng bakeng sa tshebediso ya ka moso. haholo tsa batho ba batshehadi kapa baroetsana. /bon. hofihlela shoalane ya mantsiboya a tsatsi le latelang. matsatsa/. policewoman/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho netefatsa hore toka le molao dia lateloa. Letsete (le-tsi-ti) // Poone e tsetetsoeng tlasa mobu ka sepheo sa ho etsa hore e be mongobo hofihlela nako ya ho e epolla ha e tlo jewa. /bon. leponesa). Letseka (li-tse-ka) /policeman. Letsapa (le-tsa-pa) /plan. “dumbling”. Matsa/. ho tloha hoseng.

ho botsa le ho bontsha boemo ba lentsoe. 0/. ho itshoara ka mora ho batla ho halefa. Mael. koeetsa. Mael. pokello e kgolo ya metsi empa e sa fete lewatlana kapa lewatle. Matshethetshethe/. ho makala. undisclosed/ Se patehileng kapa se sa tsejoeng. letsoaho). Letshoeya (lets-hwi-ya)(letshwea) /asthma. /bon. . kopanelo ya mosebetsi e potlakisa qeto ya ona. shark. Letsetse (le-tse-tse) /flea/ Mofuta wa kokoanyana e lomang le ho noa madi a motho kapa phoofolo. matsha le dinoka tse kgolo tse nang le ditlhapi tse kgolo. . : ‘“ ” . letheba le sa tshoaneng le amang le hlalosang ntho e itseng. signage. Letshekga (lets-he-kga) // Motho wa matshekga kapa moahi ya dulang tulong ya matshekga. Letshoephenene (lets-hwep-he-ne-ne) /plan B. Ditlhapi. moriri o sa otlolohang kapa o sebopeho se sekoekoe. Letshela (lets-hi-la) /cross border/ E tloaetseng ho tshela madiboho nako le nako kapa kgafetsa. /bon. Letshethetshethe (lets-het-hets-het-he) /helter skelter. Matshoala/ Tem. matsoabadi/ Letshoafo (lets-hwa-fu) (letshwafo) /lung/ Setho sa mmele se fumanoang ka hara sefuba. Bohlale ba ho thola tharollo enngwe. Matshoele/ (mm. Matsha/ (bap. Matshoephenene/. ho thusa ho letsa. boemo ba thibang thibang le semphete ke o fete. Letsetsa (li-tse-tsa) // Ketsetso ya ho letsa: ho letsa bakeng sa. Letshoele (lets-hwi-li) /crowd/ Bongata bo boholo ba batho ba bokaneng. Batho le bangodi babang ba kgetha ho se bedisa lentsoe. /bon. tlhapi). Letshoao (lets-hwa-aw) (letshoaho) /sign. Mael. lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. dolphin. /bon._ ! ? ( ). se ikarabellang bakeng sa phefumoloho le khemo e tloaelehileng. chaos/ Boemo ba tsitsipano le tsikitlano ya meno. /bon. Matshoao/ (mm. lefu le bakoang ke phokolo kapa tshoaetso ya matshoafo le setho se hulang moya wa ho hema matshoafong. /bon. /bon. tshakgolo). alternative/ Mokgoa wa ho thola leqheka leleng ha la pele le hloleha. matsetlela/. ho kgotsa.Tse ding tsa ditlhapi tse tholahalang dinokeng hadio lewatle. matshoao-puo/ Mohl. underground. seo eleng pinyane kapa se sa tlamehang ho tsejoa. Tem. nta. Letshoele le beta poho: ho sebetsa mmoho ho fana ka matla a ho qeta mosebetsi kapele. Tlh. . /bon. Letshoala (lets-hwa-la) /big fish. /bon. whale/ Mofuta wa tlhapi e kgolo haholo. Letsoabadi (lets-wa-ba-di) /hand blister/ Borurusi bo hlahang bokahare ba matsoho ka lebaka la ho sebetsa ka thata le ho tshoara ntho tse thata haholo. (sheb. /bon.305 Letsete (le-tsi-ti) /undercover. /bon. Letshoao-puo (//) /punctuation mark/ Letshwao le sebedisoang mongolong ho bontsha kgefutso le ho emisa hoa polelo. ho bua pinyane. boemo ba morusu le tlhokeho ya kgutso. Lesotho ha hona lewatle. /bon. Kahoo tlhapi enngwe le enngwe e kgolohadi eka bitsoa letshoala. Sekila). Letsetsoa (li-tse-tswa) // Boetsuwa ba ho letsa. marking/ Motoa kapa sesupo se bontshang ntho ka ho e fapanya le tse ding. Matshoafo/ (mm. Ho nya matsete: ho ntsha makunutu. bongata bo boholo ba batho ba tlileng sebokeng kapa kopanong. letshwafo). mme e hlahise lekgopho kapa borurusi moo e lommeng phofu ya sona teng. Ho kgoba matshoafo: ho kgutlisa maikutlo. Letsha (lets-ha) /lake/ Sebaka se seholo sa tlhaho sa pokello ya metsi a tsoang ho noka kapa mohloding wa metsi. se nang le karolo tse pedi. matsuele). Letshwao. Matshekga/ (bap. Letsetlela (li-tsi-tli-la) /curl/ Moriri o harelaneng. Matshela/ (bap. /bon. matsetse/ (bap. qantana. letsoao. asthmatic. 305 . “letshoaho” hefeta “letshoao”. /bon. lekgoloa). letsuele./ Lefu le bakang hore mobabi a hemesele ha bohloko eka o felloa ke moya. empa hona le dikooetsa.

lefu le etsang hore mokudi a kgathale le ho tsekela. Letsima (lets-im-a) /race. ketsahalo tsa tikoloho ha di tshohloa ka nako eo di etsahalang ka yona. Letsibana (le-tsi-ba-na) /dove/ Mofuta wa nonyana. Letsitse (le-tsi-tse) /rung/ Bokgale ba ho letsa. 0/. Matsiri/. Letsimisa (lets-im-is-a) /to race after. seka leeba kapa ya lelapa la leeba. o kgonang le ho emela komello hofeta majoang a mangata. Letsholo (lets-hu-law) /project. /bon. Matsibolo/ (bap.haholo e tshabehang. timidity/ Ketso ya ho tshoha: ho ba le tshabo kgahlanong le ntho e itseng. Bomatshotla. Letsikgoi (lets-hi-kgoi) (letsekhoi) /spur-winged goose/ Mofuta wa nonyana ya lepapa la letata. Letshoho (lets-hu-haw) /fear. Letsema). eo hanagata eleng ntsho le hlooho le mapheo a masoeu ka mmala. o tlamehang ho fela ka nako e beiloeng kapa eo ho dumelloaneng ka yona. tshosang. expedition/ Mokgoa wa ho qala mosebetsi o moholo o batlang basebeletsi. tshabo). typhoid/ Bokudi bo bakoang ke ho se hlatsoe matsoho pele ho jewa. ho matha kapa ho mathisa ntho e itseng ka baka la ho batla ho tsoa boemong ba pele. ho matha kapa ho mathisa ntho e itseng ka baka la ho batla ho tsoa boemong ba pele. run after/ Ketsiso ya ho letsima. e bolayang kapa e bohale. ebe ho etsoa joala ka ho o tlhotla ho etsa joala bo bong hape. redistillation/ Moroko o setseng ha ho etsoa joala. Mohl. /bon. Matshohlo/ (bap. motho ya hlahileng pele lapeng labo. moqolotsi). /bon. bo etsang hore mokudi a choehe kgafetsa kgafetsa. 306 . letsema). /bon. e hlaha. Letshollo (lets-hul-law) /dysentry. Letsina (le-tsi-na) /distillated beer. Letsholo (lets-hu-law) /mobilization. kganno ya sepalangoang ka sepheo sa ditlhodisano. /bon. Furu ya dipodi. ho kganna sepalangoang ka sepheo sa ditlhodisano. disebedisoa tsa ho o phetha. ebile e le nonyana e fulang. Letsimile (le-tsi-mi-le) /raced/ Bokgale ba ho letsima. Ditaba. Matsholo/ (bap. speed/ Ho matha ka sepheo sa ho etsa ditlhodisano. Matsekgoi/. matshohla/ (bap. ngoana ya tsoetseng pele habo kapa lapeng labo. /bon. marshall/ Kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusana bakeng sa ho hlasela sera kapa ba direng. Letsibolo (lets-ibu-law) /first born/ Ngoana wa pele wa motsoadi kapa batsoadi. 0/ (bap. /bon. e thokoa bo kopantseng le mmala o mosoeu hangata. (mm. kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusana ho batla ntho kapa motho ya nyametseng kapa ya lahlehileng. Matsholo/ (bap. Letshohla (lets-haw-hla) /reporter/ Motho ya tshohlang: ya fanang ka tlaleho ya ditaba tse ncha kapa tse sa tsejoeng. Matsibana/ (sheb. Letshikgoi). Dinonyana/. Letsimisoa (le-tsi-mi-swa) // Boetsuwa ba ho letsima. /bon. Ho utloahala hore motse ohle o tsoile letsholo ho fedisa khoholeho ya mobu. letshohla). matshollo/. Letsitsoe (le-tsi-tswe) /rung/ Boetsuwa le bokgale ba ho letsa. Letsiri (le-tsi-ri) /goat fescue. boemo ba ho nyela masepa a metsi ka baka la ho se sebedise mala kapa ho feroleha ka maleng ke se jeloeng kapa se koentsoeng se itseng. sebaka kapa lefatshe.306 Letshoeya (lets-hwi-ya) /drowsiness/ Mokgathala wa mmele o kopaneng le ho tsekela. ya tlang le tlaleho ya sephetho le diketsahalo tsa tikoloho. Letsimo (lets-im-aw) /racing/ Ketso ya ho letsima: mokgoa wa ho matha ka sepheo sa ho etsa ditlhodisano. /bon. Digitaria setifoloa / Mofuta wa joang ba naheng o ratoang haholo ke dipodi. kgorula). /bon. diarrhoea. /bon. o melang nakong tse ngata tsa selemo dibakeng tseding. Letshohlo (lets-haw-hlaw) /current affair/ Taba ha e phatlalatsoa kapa e tshohloa ka nako eo e etsahalang ka yona.

Matsoai/ (bap. Matsoaka/ (bap. resident/ Moahi wa naha ya hlahetseng naheng eo eleng ya habo. kgoiti). inhabitant. Ho beha 307 . Matsoele/. e ratang ho bokella dijo tsa yona le ho di chekela mokoting. panic. mekgoa le moetlo wa naha ya habo ebile a sa tla ka tsietsi naheng eo a phelang ho yona. tshabohadi). Matsoalo/ (bap. mothati). /bon. molata). Letsoela (lets-we-la) /quiter/ Motho ya leselang boemo bo bobe. Letsoete (lets-we-te) // Mofuta wa tadi e tholahalang haholo masimong. motho wa bothaka ba tsoalo ya dilemo le emong. matsoela/ (bap. Letsoaki (lets-wa-ki) /material/ Ntho efe kapa efe e sebedisoang ho hlahisa. Matsoantle/ (bap. /bon. bokgoni ba ho inyatsa kgahlanong le phoso kapa sebe se ka etsahalang ka ho ikgalemela. selomo. Moahi). Letsoho (lets-aw-haw) /hand/ Setho sa mmele se qalang lehetleng ho isa qetellong ya manala a seatla. /bon. trepidation/ Tshabo e bakoang ke ho tshoha. Letsoemila (lets-hwe-mi-la) /red-winged starling/ Mofuta wa nonyana e hlaha e ntsho. letsatsa. boemo bo etsang hore motho kapa ntho e keneloe ke tshabo le tsitsipano ya kelello le mmele. aha kapa ho etsa sehlahisoa se secha. /bon. e sa emang hantle ka kotloloho. /bon. le hlooho e thokoa. Letsoaitsoai (lets-wa-its-wai) /salty ant/ Mofuta wa kokoanyana e thokoa kapa nala ka mmala. letsoalla. /bon. tsoela. e kgonang ho etsa phapang pakeng tsa botle le bobe. conscious/ Karolo ya kelello ya motho e laolloang ke boko. /bon. Matsoaitsoai/. Matsoalo/ Mael. Karolo ya moya wa motho o hanyetsanang le sebe kapa kgohlahalo. thakaka. /bon.307 Letsoai (lets-wai) /salt/ Senoko se sesoeu se qhibidihang ha se nokoa kapa se kopangoa le metsi kapa dijo. tsoalo). Matsoemila/ (mm. Lesetedi. ponahalo ya ho tsilatsila le ho thothomela ka baka la ho tshoha. Matsoete/ (bap. Matsoathaka/ (bap. e phelang ka ho ja mekgase e bonahalang hodima diphoofolo mmoho le dikokonyana. /bon. ho tshoara moroalo le ho etsa ntho tse ding tse ngata. Letsoalo le molato lea ikahlola: Motho ya molato o wa iponahatsa ka diketso. Letsoalla (lets-wal-la) /citizen. ho etsa phapang le ho hlokomela se sebe le se setle. setho sa mmele se thusang bakeng sa ho nka. Letsoantle (lets-wan-tle) /foreigner. setsoaka). e dikgutlo kgutlo. lekwerekwere. e tholahalang malapeng le naheng. ho phamamisa. e nang le masiba a makgunong a mapheo. Letsoaka (lets-wa-ka) /mixturing machine/ Sesebedisoa se thusang ho kopanya motsoako wa dijo pele di phehoa. thakangoaha). Letsoele (lets-we-le) /breast/ Setho sa motho e motshehadi kapa phoofolo e tshehadi se hlahisang lebese nakong tsa ho anyesa ka mora ho tsoala ho fihlela nako ya ho kgusa. bopa. haholo e tona. tsoete. (bap. matsoaki/ (bap. eo mmele wa yona o tletseng letsoai. Letswai). seo hangata se sebedisoang bakeng sa ho fa dijo tatso e tshoanang le senoko seo. sesebedisoa se thusang bakeng sa ho kopanya motsoako wa dintho tse itseng pele di sebedisoa. Matsoho/ Mael. Letsoalo (lets-wa-law) /fear. motho wa tsoalo ya selemo se tshoanang le emong. alien/ Motho eo eseng moahi wa naha ka tlhaho. eo e phelang ho yona. /bon. Letsoathaka (lets-wat-ha-ka) /peer/ Motho ya hlahileng ka nako e le nngwe le emong. tremor. motho ya jakileng naheng eo eseng ya habo. Letsoapo (lets-wap-aw) /escarpment/ Thaba kapa leralla la majoe le dimela le nang le motheo kapa moepa o moholo. ya etsang diketso. e tholahalang haholo Afrika. Matsoalla/ (bap. pontsho ya ho tshaba. /bon. e makgutla. Senoko) (mm. lefehlo). motho ya leselang ho tsoela pele ka ketso e itseng. ya buang puo ya naha ya habo. Letsoedingtsoetla (lets-we-ding-tswe-tla) /crooked. /bon. irregular/ Hoa ntho kapa tsela: e sa otlolohang. /bon. thaka. Matsoapo/ (bap. Letshwemila). e etsang mekoti e mengata. /bon. tsoelo). /bon. Letsoalo (//) /conciousness. Boemo ba ho elelloa. motho ya dulang naheng eo eseng ya habo.

Mawatle a tsebahalang a lefatshe ke Pacific ocean. Matsolo/ (bap. leshodu). Sehlola). motho ya botsoa ho nahana hantle ka tsela e tloaelehileng. lekoloane. e tholahalang hara dinaha. Bongata ba mantsoe. penthaschistis oreodoxa/ Mofuta wa joang bo bonahalang haholo dithabeng kapa naheng. ya nkang thoto kapa diphahlo ka bonokoane. /bon. emisa ho lla. Mawatlana a tsebahalang a dinaha ke Red sea. lethuela kapa motho ya phethang mosebetsi wa setho kapa lelomolo le kgethehileng. Llaka (l-la-ka) /cry loudly/ Phethako ya ho lla. shoplifter. larcenist/ Motho ya utsoang: ya nkang seo eseng sa hae ntle le tumello kapa taelo. motho wa boko bo fokolang. ho bontsha ho hlonama ka ho ntsha dikgapha. Motho ya sa kgoneng ho ipuella a ka kena tsietsing e kgolo. Mawatla/. Lentsoe kapa lebitso lena. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. ya nkang ka ho sebedisa boqhekanyetsi kapa botsotsi. ochre/ Motsoako o mokgubedu o sebedisoang bakeng sa ho tlotsa setsoejane. /bon. /bon. Bohlale ba ho thola tharollo enngwe e fapaneng le ya pele. Lewatlana (le-wa-tla-na) /sea/ Pokello e kgolo ya metsi a dinoka e fetang ya letsha le qanthana ka boholo. sluggish. Lewa (li-wa) /plan/ Mokgoa wa ho thola leqheka leleng ha la pele le hloleha. Mael. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena “mautsoe” le le ka bongateng joalo ka ha eka ke bonngwe. Letsoiri (lets-wi-ri) /mountain glory. teko e ncha ya ho etsa ketso e itseng. /bon. Lla (l-la) /cry/ Ho ntsha sello ka molomo ka baka la bohloko ba leqeba kapa ho lahleheloa. (bap. e lateloang ke buka ya Numere. Mael. Letsolo (le-tsu-lu) /thunder/ Modumo wa maru a pula o bakoang ke boemo ba lehodimo bo nang le diabenya le tladi. mautsoe/ Tem. Letsoku (lets-o-ku) /red dye. /bon. /bon. Matsoku/. o sebedisoang bakeng sa ho bopa le ho etsa dibopeho tse itseng. Letswiri). Letsopa (lets-u-pa) /clay/ Mofuta wa mobu o kopaneng le ho teteana haholo. lela). Hape. eo ho yona ho tholahalang karolo le bongata ba dibupuwa tsohle tsa metsi. Leutsoe (le-uts-we) /burglar. Bokollaka). /bon. “levitike” le bolela “yaba o wa bitsoa”. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana. Leutloela (le-utl-we-la) /secret agent. (bap. Mael. (bap. lentsoe lena le itshetlehile haholo ho tlhaloso ya Balevi eleng baruti baneng ba kgethehile ba Israele nakong tsa mehla ya Moshe. Letsoho la monna le mokolla: motho wa monna o kenya letsoho mosebetsing a thuse ha a fihla ho sebetsoa. ho ntsha dikeledi ka baka la bohloko ba pelo. motho wa boko bo chesang. Levitike (le-fi-ti-ke) /leviticus/ Buka ya boraro ya bibele testamenteng ya kgale. ho bontsha bohloko ka baka la ho etsoa hampe. ho lla kgafetsa. Boiteko ba ho etsa ketso e itseng. Ho ba letsoho: ho utsoa kapa ho ba leshodu. Mael. /bon. (mm. Letsapa). Lewatle (le-wa-tle) /ocean/ Pokello e kgolohadi ya metsi e aparetseng le ho potapota mafatshe a dinaha. thickheaded/ Motho ya etsang ketso tse hlokang kelello. Antarctica ocean le Arctica ocean. Indian ocean. Mediterranean sea.308 matsoho: ho hlohonolofatsa ka ho thetsa ka diatla kapa seatla hodima hlooho. Lle (l-li) /don’t cry/ Seka lla. 308 . Matsopa/. Mawatlana/ Tem. Tlh. Tem. Mautloela/. Matsoiri/ (mm. Black sea. Ngoana ya sa lleng o shoela tharing: motho ya thotseng le ha a na le bothata a ka bolawa ke tloaelo e joalo. Mael. “lewa” mmoho le “sewa” a tshoana le ha a sa bolele ntho e le nngwe. lehadima). Mawatle/ Tem. /bon. Baltic sea le amang a mangata. /bon. Atlantic ocean. Lewatla (le-wa-tla) /brainless. Mawa/ (bap. undercover agent/ Motho ya batlang bonnete ba ditaba kapa ketsahalo e itseng ka ho iphapanya.

Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la molata “loafer”. (bap. oo hangata o hlahang bakeng tse mongobo kapa pela metsi. Mael. (mm. Lwana). weave/ Ho etsa thapo ka kgoele kapa mofuta o itseng wa semela. (bap. sad/ Ketsiso ya ho lla: ho etsa hore motho a utloe bohloko ka baka la ketso kapa ketsahalo e itseng. Loetse (lwe-tse) /september/ Kgoedi ya borobong ya alemanaka ya kajeno. jj. Mohl. Lofisoa (lo-fi-swa) // Boetsuwa ba ho lofa. qoaketsana kapa ho behana matsoho kapa ho sebedisa dibetsa kgahlanong le motho kapa batho ka tsela e ka ntshang kotsi kapa ya bolaya. e tlang ka mora Phato. ho hlasela ka sepheo sa ho se kgotsofale kapa kgotsofatsoe. Lliwe (l-li-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lla. sio). Moiketsi ha a lleloe: motho ya ikarabellang mathateng a hae ha a tlameha ho utloeloa bohloko. knit. Ho llela motsotso: ho itshola kapa ho itshoaya phoso ka lebaka la botlaila bo entsoeng pejana. scatter. lehoatata lohle. Loantsha (lwa-nts-ha) /fight against/ Ketsiso ya ho loana. disbanding/ Ketso ya ho lobokana: mokgoa wa ho arohana ka ho tlalatlala le sebaka. Mokete ona o wa loela. ho hlomola pelo kapa ho utloisa bohloko. Llioe). Lobokano (law-baw-ka-naw) /scattering. Loanela (lwa-ne-la) /fight for/ Ketsetso ya ho loana: ho loana bakeng sa. o fanang ka tatso enngwe. clash. concentrated/ E tletseng kapa e felletseng. Loela (law-ela) /to get momentum/ Hoa ketsahalo: e nkang kapa e bang le sekgahla ha e tsoela pele. Lohle (lo-hle) /all: of words starting with “L” / Lentsoe kapa seemedi se sebedisoang ho akaretsa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L” joalo ka: lehloa lohle. Loana (lwa-na) /to fight. Mohl. lwetse). battle. Llisa (l-li-sa) /poignant. 0/ (mm. full. assault. /bon. ho ya koana le koana. brawl/ Boemo ba ho otlana. thicken/ Hoa motsoako wa metsi: ho etsa hore seno se hlapolohileng haholo se tsebe ho noeha ka ho kenya motsoako omong o matla. hlapolla). mulana. Loha (lu-ha) /sew. Lofisitsoe (lo-fi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lofa. ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng. Lodi (lo-di) /cyperus marginatus/ Mofuta wa joang o hlokang mahlaku. Loha (lu-ha) /braid/ Ho etsa moloho wa moriri. eo bophelo ba dimela tse tala bo qalang ho hloma. undilute. hlapolosa. ho ipha dimenyane ntle le tsebiso. Lofa (law-fa) /abscond/ Ho ba sio mosebetsing ntle le mabaka. Tobokano). ho mena kapa ho kopanya ka hareng. (mm. disunite/ Ho arohana ka ho tlalatlala le sebaka. Roka). Kgoedi ya pele ya selemo sa Sesotho. 309 . Tem. ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng. (bap. /bon. lelodi. Loantshoa (lwa-nts-hwa) /fought at/ Boetsuwa ba ho loana. ho tlama moriri ka tsela e makgethe ya bokgabane. Mael. lentsoe le nepahetseng la sesotho ke “sio” kapa “nyamela”. ho ya koana le koana. (bap. plait.309 Llela (l-le-la) /cry for/ Ketsetso ya ho lla. shapana. Lobokana (law-baw-ka-na) ?? /disband. Kea bona hore mona ho a lloa. Lofile (lo-fi-le) /absent/ Bokgale ba ho lofa. Llile (l-li-le) /cried/ Bokgale ba ho lla. Lofisa (lo-fi-sa) // Ketsiso ya ho lofa. ebang monate ha e tsoela pele. conflict. o sebedisoang bakeng sa ho loha hape o ka sebedisoa joalo ka moriana wa mafu a thobalano. loli). ho futuhela ntho kapa motho ka sepheo sa ntoa. Lloa (l-lwa) // Boetsuwa ba ho lla. ho nyamela mosebetsing. ho bua mantsoe a bohale a ntoa. e lateloe ke Mphalane. lewatle lohle. Loela (law-ela) /condense. ho etsa mafito moriring ka sepheo sa ho kgabisa. kgoele kapa thapo. 0/ (mm. Lleloa (l-le-lwa) // Boetsuwa ba ho lla. Loetse (lwe-tse) /complete.

Loka (lu-ka) /be kind. e bulehe. Lokolla (lu-kul-la) /acquit/ Ho ntsha motho kgotla ka mora ho mo fumana a hloka molato. senotlolo). e iphotlileng ka mekgoa e metle. (bap. Notlolla). Ho lokolla nyeweng. eo botle ba yona bo lebelletsoeng. 310 .310 Lohotha (lu-hut-ha) /imagine. touta). correct. /bon. ho kgaotsa ho ba tlasa taolo ya mmuso wa naha enngwe. ponder/ Ho nahana ka pelo se etsahalang kapa se tlamehang ho etsahala. (bap. ho beha seemong se lokileng kapa se phethahetseng. Loka (lu-ka) /to be fine/ Ho ba boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso. okay. ho etsa hore molao kapa taba e utloahale ka ho tlosa phoso kapa ho fetola molawana o itseng. Diloko/ Tem. fit for. fine/ E boemong bo nepahetseng ba ho etsa ketso e itseng. Lokile (lo-ki-le) (ho lokile) /alright/ Hoa boemo ba maikutlo kapa tebello: e nepahetseng ho ya ka tebello. ho etsa hore bokgoba bo fele. mamelo le kutloelo bohloko. (bap. ho etsa hore ntho e hloke sekodi kapa bobe. ho etsa hore batshoaruwa kapa makgoba a tsoe ditlamong tsa bokgoba. ho ba le mekgoa e metle. ho ba maikutlong a hlokang ho laeloa kapa ho hatelloa. laofatsa). ho lokile hore a ka tsoela pele. ready/ Ho ipeha boemong bo botle bo loketseng ho etsa ketso e itseng. Lohotho (lu-hut-haw) /reconsideration. Le ha a bonahala a le monyane dilemong. Loka (law-ka) /to lock/ Ho etsa hore ntho e bulehang joalo ka lemati e notlelehe. emancipate. ho ba boemong ba ho itaola kapa ho etsa thato ya bowena le naha ya heno. ho nepahatsa se fosahetseng hore se be maemong a matle. (bap. ho se tshoenyehe mmeleng kapa maikutlong. Loko (law-kaw) /lock/ Sesebedisoa se thusang kapa se sebedisoang bakeng sa ho notlela lemati kapa monyako. Ho etsa hore batho le naha ya bona e ipuse kapa e kgaotse ho busoa ke naha enngwe. e bontshang mohau. free/ Ketsahalo ya ho lokolla: ho ba boemong ba boipuso. just. rectify/ Ketsiso ya ho loka: ho etsa hore ntho kapa motho a be boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso. Loketse (lu-ke-tse) // Bokgale ba ho lokela. Lokolla (lu-kul-la) /free. Lokile (lo-ki-le) /kind. Lokile (//) /well. Lohotha (lu-hut-ha) /reconsider/ Ho nahana ka qeto e ka nkuwang mabapi le ketso kapa ketsahalo e itseng ya pejana. Lokisa (lo-ki-sa) /fix. Lokolla (lo-kul-la) /unlock/ Ketsollo ya ho loka: ho etsa hore ntho e koetsoeng joalo ka lemati e notlolohe. ho ba makgatheng a matle a ho etsa ketso e itseng. Lokisitse (lo-ki-si-tse) // Bokgale ba ho lokisa. E bonahatsang tokafalo kapa botle. repare. required to/ Ho ba boemong ba ho sebedisoa kapa ho sebeletsa. Lokoloha (lu-ku-lu-ha) /liberated. imagination/ Ketso ya ho lohotha: ho nahana ka qeto e ka nkuwang mabapi le ketso kapa ketsahalo e itseng ya pejana. Mohl. Lokisitsoe (lo-ki-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lokisa. Lokisa (lo-ki-sa) /adjust. ho se tshoenyehe mmeleng kapa maikutlong. meek/ Ho ba boemong ba maikutlo le pelo e ntle. Lentsoe lena ke sothofatso ya lereo la molata “lock” ha lentsoe le nepahetseng la Sesotho e le “senotlolo”. ho nahana ntle le ho bua ka bohato bo ka nkuwang kgahlanong le ketso e itseng. sort/ Ho etsa hore ntho e be boemong bo phethahetseng. Lokisetsa (lo-ki-se-tsa) /prepare for. Lokisa (//) /make perfect/ Ho etsa hore ntho e fosahetseng e nepahale ka ho tshoaha diphoso. regulate. se sebedisoang ho notlela lemati hore bokeno bo se be teng. liberate/ Ho etsa hore batho kapa ntho e ditlamong e lokolohe. Lokela (lu-ke-la) /good for. good/ E mosa ka diketso.

tolodi. kgoabana. ditlamong le kelellong. tolotshoana. mohlophollo. Mohl. Mohl. ho ba boemong bo hlokang tshitiso ya motsamao. Mael. firm/ E kapa ya bontshang ho se chechelle morao ka seo a se buang. (bap. Lopotsia (lo-po-tsi-a) /tithing. term/ Ho etsa ketso e nang le selotho: ho bua puo e thata. 311 . Lona (law-na) /it: used with nouns starting with “L”/ Seemedi se bontshang ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”. Ho bua lentsoe kapa mantsoe a thatahadi. Hona le batho kapa bangodi babang ba puo ya Sesotho ba sothofatsang lentsoe la senyesemane. yeast/ Ho kenya tomoso sejong se hlokang ho bedisoa ka tomoso. bona). Lolololo (law-law-law-law) /continuously/ Hoa puo kapa ketsahalo: ka tsela e sa feleng. Kgetho e nepahetseng ya Sesotho e ka ba ho “lotha”. ho cha ka botlalo. ho ngangella le ho tsoela pele ka ketso e itseng. e hlokang botho. Lore (law-re) /exclamation: burn completely/ Lekgotsa le bontshang ho cha ka tsela eo ho salang molora feela. Bokgale ba ho lomahanya. Lora (law-ra) /to talk nonsense/ Ho bua ntho kapa puo e hlokang kelello. ho etsa hore motho a lokolohe ditlamong. Lomosa (lo-mu-sa) /to leaven. e kapa ya bontshang boikemisetso . Lomahanya (lu-ma-han-ya) /firm. Lothana (lut-ha-na) /puzzle each other/ Ketsetsano ya ho lotha. ferocious/ Hoa motho kapa phoofolo: e pelo e mpe. Mael. “term” ba le bitse “theme” kapa “thema”. offering/ (sheb. ho ba boemong bo lokolohileng ba kelello. Mael: ho loma tsebe: ho joetsa motho emong ditaba tse ncha kapa lekunutu. Lopoloha (lu-pu-lu-ha) /to be free/ Ketsahalo ya ho lopolla: ho lokoloha bokgobeng. Lomaka (lu-ma-ka) /bite repeatly. Ke ya le rata lona empa nkeke ka le nka honajoale. Lomahantse (lu-ma-han-tse) /obdurate. callous. motho ya iketsang eka o rata emong empa ho se joalo. ngobiso. e sa bontsheng ho fetola maikutlo ha bobebe. dilopotsia bakeng sa tshebediso). ntle le masalla a letho. mokakailane. severe/ Phetako ya ho loma: ho loma hangata. Loma (lu-ma) /bite/ Ho kenya meno ho. Lopolla (lu-pul-la) /to emancipate. Lona (lu-na) /you all/ Seemedi se bontshang batho ba ka bongateng. Ke nta ya selomela kobong: lehlabaphio kapa sera. e diketso tse hlaha ka ho fetisisa. Lokotseha (lu-ku-tse-ha) /to loosen/ E motsamao o lokolohileng. Tem. e tsoelang pele nako e telele. ferment. adamant. molebe. brutal. ho hlephola ka maino. Lea shebahala lona leha le batla ho hodisoa pele. Lomana (lu-ma-na) /bite each other/ Ketsetsano ya ho loma. ho nahana ka diketsahalo nakong ya ho kgaleha. eleng ntho e fosahetseng haholo ebile e hloka moelelo o nang le kelello.311 Lokotsa (lu-ku-tsa) /make loose/ Ho etsa hore ntho e be le motsamao o lokolohileng ka ho e tlamolla. tshuinyana. Lephurakgoahla. adamant. Lotho (lut-haw) /terminology/ Ketso ya ho lotha: tshebediso ya mantsoe a thata a sa tloaelehang puong ya sechaba sefe kapa sefe. eo ho seng bobebe ho e utloisisa. obdurate/ Ho bontsha ho se cheche ka se buuwang. soro). Lora (law-ra) /to dream/ Ho ba le ketsahalo e bonoang nakong ya boroko. ho tsenkolla ka meno. Lotha (lut-ha) /puzzle. lentsoe le bontshang batho ka ho ba supa ba le ka bongateng. eo ho lokolloa hoa yona ho bakang motsamao o hlokang tshitiso. ho tsamaya ntle le ho tlangoa ka thapo kapa lerapo. free/ Ho tlosa bokgobeng. Ho lomahanya meno: ho tsitlallela ntho e itseng. e kgopo ka tsela e makatsang. kgoaba. Lonya (lon-ya) /atrocious. ho tsukutla ka meno. e hlokang mohau le kutloelo bohloko. ho bona diketsahalo borokong. (bap. tshumu.

Boloi). 312 . Ho ba ledinyane la satane. motshoetshoe. sebutsoabutsoane. kudisa. holofatsa kapa ho phethahatsa ditakatso tsa memeya e mebe. to be a witch/ Ho sebedisa meriana le methokgo ya boloi bakeng sa ho hlokofatsa. Luka (lu-ka) /Luke/ Buka ya bibela ya boraro (3) Testamenteng e ncha. mocholoko. Luti). thero le bophelo ba Morena Jesu Chreste. Lotomantsoe (law-taw-man-tswe) /arranged/ Boetsuwa ba ho lotomanya. (bap. mokoalaba. ketsahalo e sa hlaloseheng ha bobebe. Ho etsa diketso tsa moloi. Ho lokisa ka tatellano. Lotho (Lut-haw) /ambiguousness. tsekana.312 moshoashoailane. maloti). phosulo. motanyane. /bon. boemo bo thata ba kutloisiso. Maluti/. mothoanahelele. Maloti/ (mm. hlophiso ka letoto kapa tatellano. tloeperenyoepe. lottery/ Papadi kapa mokgoa wa ho becha le ho kgetha palo e tla hlaha bakeng sa ho hlola. Loti (lu-ti) /Lesotho currency/ Chelete ya naha ya Lesotho. Loya (lo-ya) /bewitch. potele. letlalepepiloe. selotho. bolaya. senyakamahloana. (mm. Makgekgeba a emelang naha ya Lesotho. tlhatlharatlhetlhe. keakea). Lotho (lot-ho) /lotto. Lotomanya (law-taw-man-ya) /arrange by sequence/ Ho hlophisa dintho hantle ka tatellano kapa letoto le letle. Lotomantse (law-taw-man-tse) /arranged/ Bokgale ba ho lotomanya. e buang ka tlhaho. jj. ho hlopha ka letoto. /bon. Lotomanyo (law-taw-man-yaw) /sequential arrangement/ Ketso ya ho lotomanya kapa ho hlophisa dintho hantle ka tatellano kapa letoto. (bap. abstruse/ Puo kapa ketsahalo e thata ho utloisisoa ke kelello. mafiakgoho. Loti (lu-ti) /drakensburg mountain/ Dithaba tse kgolohadi tsa naha ya Lesotho le karolo enngwe ya Free State ka nqa ya Kwa-Zulu Natal.

Lengeloi=mangeloi. matseba=bomatseba. Mohl. Ma (ma) /pluralizing prefix/ Sehlongoapele se sebedisoang bakeng sa ho ngatafatsa mantsoe a qalang ka tlhaku “L”. /bon. empa se etsa hore leetsi ebe motho. suburb/ Sebaka se pela toropo. Ma (ma) /verbs personifying prefix/ Sehlongoapele se mothofatsang maetsi kapa mantsoe a itseng a puo ya Sesotho ho a etsa motho kapa ho hlalosa motho le mokgoa kapa sebopeho sa hae. lehaeng). lefatshe=mafatshe. letanta=matanta. phelekanyetsa=mphelekanyetsa. lehlakoreng le haufinyane le. jj. /bon. tseba=matseba. mabalankoe/ Mabapa (ma-ba-pa) /in connection with/ Ka lebaka le amanang le. Tsosa=matsoso. sututsa=masututsa. haholo Basotho. fa=mphe. Bongata (plural) ba mantsoe a joalo bo teng. Maan (ma-an!) /exclamation: please!/ Lekgotsa le sebedisoang ho hanyetsana le puo kapa ketsahalo e itseng ka bohale. Ka puo ya Afrikaans lentsoe lena hale sebedisoe joalo ka lekgotsa.313 Mmm PALE: Tlhaku ya leshome le metso e meraro (13) ya Sesotho. le ha ho sa tsebahale qaleho ya lona le lebaka. /bon. Tlhokomediso: ka Sesotho. Tlh. empa le na le moelelo omong o fapaneng le tshebediso ya batho ba batsho. majara=bomajara. makatsa= mmakatsa. Mabalankoe (ma-ba-lan-kwe) (mabalankwe) /highlights/ Ketsahalo e bontshang pontsho e itseng ka bokgutshoanyane kapa ka ho qapoqapola. Mohl. phoqa=mphoqa. jwalo jwalo. O seke wa nkomanya maan! Tlh. lefana=malefane. 0/ (bap. ho bala kapa ho ngola ka ho kgutsufatsa polelo kapa moqoqo o molelele. tlhaku “M” eka boela ya sebediswa ho mantswe kapa maetsi a bitswang leetsuwa/maetsuwa jwalo ka: bolaya=mpolaya. Ka puo efe kapa efe ya Afrika Borwa. motse o haufinyane le ditoropo. masututsa=bomasututsa. Hape. malefane=bomalefane. Mohl. tlhaku “M” ke enngwe ya ditlhaku tse ngatahadi puong tsa batho ba batsho. Hona ho etsa hore mantsoe a “M” a be mangata le hofetisisa ho ya ka patlamantsoe ya Sesotho le ha e se ohle a kenyeleditsoeng. Lentsoe lena le ratoa ho sebedisoa ke