You are on page 1of 7

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

∆ιακριτά Μαθηµατικά και Μαθηµατική Λογική – ΠΛΗ20


Ακαδηµαϊκό Έτος 2010 –2011
Ενδεικτικές Λύσεις 5ης Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 1
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Ερωτήµατα
Σε όλα τα παρακάτω ερωτήµατα θεωρήστε απλά, µη-κατευθυνόµενα γραφήµατα.

1. Να σχεδιάσετε
(α) δύο µη-ισοµορφικά γραφήµατα µε 6 κορυφές και 10 ακµές και
(β) δύο µη-ισοµορφικά γραφήµατα µε 9 κορυφές και 13 ακµές.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
(α)
Τα γραφήµατα του ακόλουθου σχήµατος δεν είναι ισοµορφικά. Πχ, ο ελάχιστος βαθµός του
(1.α) είναι 3 και του (1.β) είναι 2.

v1 v2 v5 v1 v2 v5

v3 v6 v3 v6

v4 v4

Σχήµα (1.α) Σχήµα (1.β)

(β)
Τα γραφήµατα του ακόλουθου σχήµατος δεν είναι επίσης ισοµορφικά: Το (1.δ) έχει κορυφή
(ν5) βαθµού 2 ενώ το (1.γ) δεν έχει καµιά κορυφή βαθµού 2.

2. Να σχεδιάσετε, εφόσον υπάρχουν, γραφήµατα µε 6 κορυφές και τις παρακάτω


ακολουθίες βαθµών (αν δεν υπάρχουν, εξηγήστε το γιατί).
(α) 3, 3, 3, 1, 1, 1.
(β) 1, 2, 2, 3, 4, 5.
(γ) 2, 2, 4, 4, 4, 4.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Για το (β) η συγκεικριµένη ακολουθία δεν είναι γραφική γιατί το άθροισµα βαθµών είναι
περιττός αριθµός (17), και από το Λήµµα της Χειραψίας (βλ. [Μαυρονικόλας, Θεώρηµα 1.5,
Πρόταση 1.17]) γνωρίζουµε ότι θα έπρεπε να ισούται µε το διπλάσιο του πλήθους ακµών.
Για τις ακολουθίες (α) και (γ) δίνονται παραδείγµατα (απλών) γραφηµάτων που
αποδεικνύουν την γραφικότητά τους:

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 2
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

3. Πόσες κορυφές έχει ένα γράφηµα µε 20 ακµές, στο οποίο όλες οι κορυφές έχουν τον ίδιο
βαθµό;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Έστω Κ ο κοινός βαθµός όλων των κορυφών. Αφού το γράφηµα Μ = 20 ακµών είναι Κ-
κανονικό, αν Ν είναι η τάξη του, τότε από το Λήµµα της Χειραψίας [Μαυρονικόλας,
Θεώρηµα 1.5] θα πρέπει να ισχύει ότι Κ·Ν = 2·20 = 40. Λόγω της απλότητας (που θεωρούν
όλα τα ερωτήµατα κατανόησης) θα πρέπει να ισχύει ότι Ν ≥ Κ+1. Αναζητάµε λοιπόν ζεύγη
φυσικών αριθµών (Ν,Κ) τ.ώ. Κ·Ν = 40 και Ν ≥ Κ+1. Τα επιτρεπτά ζεύγη (Κ,Ν) λοιπόν είναι
τα εξής:
• (40,1): ΝΑΙ (20 ζεύγη κορυφών που συνδέονται αποκλειστικά και µόνο µεταξύ τους).
• (20,2): ΝΑΙ (πχ, ο κύκλος C20).
• (10,4): ΝΑΙ (βλ. σχήµα 3.α)
• (8,5): ΝΑΙ (βλ. σχήµα 3.β)

4. Ποιος είναι ο µέγιστος αριθµός κορυφών σε ένα γράφηµα µε 19 ακµές, στο οποίο κάθε
κορυφή έχει βαθµό τουλάχιστον 3;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Αφού το γράφηµα G έχει 19 ακµές, θα έχει (Λήµµα Χειραψίας [Μαυρονικόλας, Θεώρηµα
1.5]) άθροισµα βαθµών 2·19 = 38. Έστω Ν η τάξη (πλήθος κορυφών) του γραφήµατος που
ζητείται. Παρατηρούµε κατ’ αρχήν ότι δε µπορεί να υπάρχει 3-κανονικό γράφηµα µε Μ = 19
ακµές:
3·Ν = 2·Μ ⇒ Ν = 38 / 3 (ΑΤΟΠΟ, λόγω µη ακεραιότητας)

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 3
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Επίσης, αν θεωρήσουµε ότι dmax(G) ≥ 4, τότε για Κ ≥ 1 κορυφές βαθµού τουλάχιστον 4 και
Ν–Κ κορυφές βαθµού 3, θα πρέπει να ισχύει:
4·Κ + 3·(Ν–Κ) ≤ Σv∈V(G) dG(v) = 38 ⇒ 3·Ν + Κ ≤ 38 ⇒ Ν ≤ (38–Κ) / 3 ≤ 37 / 3 ⇒ Ν ≤ 12
όπου η προτελευταία ανισότητα εκµεταλλεύεται το γεγονός ότι Κ ≥ 1, και η τελευταία
ανισότητα προκύπτει από την ακεραιότητα του Ν. Για την περίπτωση γραφηµάτων µε
dmax(G) = 4 το µέγιστο πλήθος κορυφών που είναι εφικτό είναι λοιπόν Ν = 12 (οπότε
υπάρχουν ακριβώς Κ=2 κορυφές βαθµού 4). Είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι
πράγµατι η ακολουθία (4,4,3,3,3,3,3,3,3,3,3,3) είναι γραφική (και µάλιστα υπάρχει και απλό
γράφηµα που το αποδεικνύει):

5. Ποιος είναι ο αριθµός των κορυφών ενός συνδεδεµένου επίπεδου γραφήµατος µε 10


όψεις, στο οποίο κάθε κορυφή έχει βαθµό 4;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Αν ένα επίπεδο γράφηµα Ν κορυφών και Μ ακµών µε Ο = 10 όψεις είναι συνδεδεµένο, τότε
ο τύπος του Euler (βλ. [Βούρος, Θεώρηµα 4.5]) απαιτεί : Ο = Μ – Ν + 2. Από την άλλη
πλευρά, αφού αναφερόµαστε σε 4-κανονικό γράφηµα, από το Λήµµα της Χειραψίας
[Μαυρονικόλας, Θεώρηµα 1.5] έχουµε: 2·Μ = 4·Ν ⇒ Μ = 2·Ν. Καταλήγουµε λοιπόν ότι:
10 = 2·Ν – Ν + 2 ⇒ Ν = 8
Αποµένει να δούµε αν όντως υπάρχει επίπεδο, 4-κανονικό γράφηµα 8 κορυφών µε 10 όψεις.
Το ακόλουθο σχήµα αποδεικνύει την ύπαρξη τέτοιου γραφήµατος (και µάλιστα απλού):

6. Σχεδιάστε ένα επίπεδο γράφηµα µε καθεµιά από τις παρακάτω ιδιότητες ή εξηγείστε
γιατί ένα τέτοιο γράφηµα δεν υπάρχει.
(α) Ένα γράφηµα 7 κορυφών, όλες µε βαθµό 3.
(β) Ένα γράφηµα µε 5 όψεις και 10 ακµές.

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 4
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

(γ) Ένα γράφηµα µε 6 κορυφές και 14 ακµές.


ΑΠΑΝΤΗΣΗ
(α)
Αφού αναφερόµαστε σε 3-κανονικό γράφηµα 7 κορυφών, θα έπρεπε (Λήµµα Χειραψίας
[Μαυρονικόλας, Θεώρηµα 1.5]) να ισχύει ότι 2·Μ = 3·7 = 21, πράγµα που βέβαια είναι
αδύνατο να συµβαίνει. Άρα, δεν υπάρχει κανένα (ακόµη και µη-απλό) γράφηµα που να έχει 7
κορυφές και να είναι 3-κανονικό.
(β)
Το ζητούµενο γράφηµα φαίνεται στο σχήµα (5.β):

(γ)
Γνωρίζουµε [Βούρος, Άσκ.Αυτοαξιολ. 4.18] ότι µια αναγκαία (όχι όµως ικανή) συνθήκη για
την επιπεδότητα ενός γραφήµατος Μ ακµών και Ν κορυφών, είναι η ανισότητα: Μ ≤ 3·Ν – 6.
Η συγκεκριµένη ανισότητα όµως παραβιάζεται για Μ = 14 ακµές και Ν = 6 κορυφές, πράγµα
που σηµαίνει ότι δεν υπάρχει τέτοιο επίπεδο γράφηµα.

7. Αποδείξτε ότι κάθε επίπεδο γράφηµα µε λιγότερες από 12 κορυφές έχει µία κορυφή
βαθµού το πολύ 4.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Για χάρη της απαγωγής σε άτοπο, έστω ότι υπάρχει επίπεδο γράφηµα G µε Ν ≤ 11 κορυφές
και ελάχιστο βαθµό dmin(G) ≥ 5. Από το Λήµµα της Χειραψίας [Μαυρονικόλας, Θεώρηµα
1.5] γνωρίζουµε ότι 2·Μ = Σv∈V(G) dG(v) ≥ 5·N ⇒ M ≥ 5·N / 2. Από την άλλη πλευρά, µια
γνωστή αναγκαία συνθήκη για επιπεδότητα [Βούρος, Άσκ.Αυτοαξιολ. 4.18] είναι η
ανισότητα: Μ ≤ 3·Ν – 6. Καταλήγουµε λοιπόν ότι:
5·Ν / 2 ≤ Μ ≤ 3·Ν – 6 ⇒ 5·Ν ≤ 6·Ν – 12 ⇒ 12 ≤ Ν
που είναι βέβαια ΑΤΟΠΟ.

8. Για τα δυο γραφήµατα του Ερωτήµατος 1.α να γράψετε


(α) το µητρώο σύνδεσης καθώς και το τετράγωνό του,
(β) τον πίνακα εφαπτόµενων ακµών και
(γ) τον πίνακα Kirchoff (δείτε το σχετικό ορισµό στο Ερώτηµα 1 της 5ης Εργασίας του
έτους 2009-2010).

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 5
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Παραθέτουµε τους ζητούµενους πίνακες για τα δυο γραφήµατα του Ερωτήµατος 1.α:

ν1 ν2 ν3 ν4 ν5 ν6 ν1 ν2 ν3 ν4 ν5 ν6
ν1 0 1 1 1 0 0 ν1 0 1 1 1 0 0
ν2 1 0 0 0 1 1 ν2 1 0 1 1 1 0
ν3 1 0 0 1 1 1 ν3 1 1 0 1 1 1
ν4 1 0 1 0 1 1 ν4 1 1 1 0 0 1
ν5 0 1 1 1 0 0 ν5 0 1 1 0 0 0
ν6 0 1 1 1 0 0 ν6 0 0 1 1 0 0
Μητρώο σύνδεσης (πίνακας Μητρώο σύνδεσης (πίνακας
γειτνίασης) γραφήµατος σχ. (1.α) γειτνίασης) γραφήµατος σχ. (1.β)

ν1 ν2 ν3 ν4 ν5 ν6 ν1 ν2 ν3 ν4 ν5 ν6
ν1 3 0 1 1 3 3 ν1 3 2 2 2 2 2
ν2 0 3 3 3 0 0 ν2 2 4 2 2 1 2
ν3 1 3 4 3 1 1 ν3 2 3 5 3 1 1
ν4 1 3 3 4 1 1 ν4 2 2 3 4 2 1
ν5 3 0 1 1 3 3 ν5 2 1 1 2 2 1
ν6 3 0 1 1 3 3 ν6 2 2 1 1 1 2
Τετράγωνο µητρώου σύνδεσης Τετράγωνο µητρώου σύνδεσης
γραφήµατος σχ. (1.α) γραφήµατος σχ. (1.β)

ν1ν2 ν1ν3 ν1ν4 ν2ν5 ν2ν6 ν3ν4 ν3ν5 ν3ν6 ν4ν5 ν4ν6
ν1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0
ν2 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0
ν3 0 1 0 0 0 1 1 1 0 0
ν4 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1
ν5 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0
ν6 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1
Πίνακας εφαπτόµενων ακµών γραφήµατος σχήµατος (1.α)

ν1ν2 ν1ν3 ν1ν4 ν2ν3 ν2ν4 ν2ν5 ν3ν4 ν3ν5 ν3ν6 ν4ν6
ν1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0
ν2 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0
ν3 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0
ν4 0 0 1 0 1 0 1 0 0 1
ν5 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0
ν6 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1
Πίνακας εφαπτόµενων ακµών γραφήµατος σχήµατος (1.β)

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 6
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ν1 ν2 ν3 ν4 ν5 ν6 ν1 ν2 ν3 ν4 ν5 ν6
ν1 3 −1 −1 −1 0 0 ν1 3 −1 −1 −1 0 0
ν2 −1 3 0 0 −1 −1 ν2 −1 4 −1 −1 −1 0
ν3 −1 0 4 −1 −1 −1 ν3 −1 −1 5 −1 −1 −1
ν4 −1 0 −1 4 −1 −1 ν4 −1 −1 −1 4 0 −1
ν5 0 −1 −1 −1 3 0 ν5 0 −1 −1 0 2 0
ν6 0 −1 −1 −1 0 3 ν6 0 0 −1 −1 0 2
Πίνακας Kirchhoff Πίνακας Kirchhoff
γραφήµατος σχ. (1.α) γραφήµατος σχ. (1.β)

ης
[ΕΑΠ ΠΛΗ20] Ενδεικτικές Λύσεις 5 Σειράς Ερωτηµάτων Κατανόησης (2010-2011) 7