GÜRCİSTAN GENEL EKONOMİK DURUM VE DIŞ TİCARET ÖZET BİLGİ

1. ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER Devletin Adı Başkenti Yönetim Biçimi Resmi Dili Dini Para Birimi Yıllık Ortalama Döviz Kuru Yüzölçümü Nüfus Kadın : 2.310.500 Erkek : 2.090.800 Yıllık nüfus artışı (%) Nüfus Yoğunluğu Mesai Saatleri ve Günleri Büyük Kentler, (Varsa Limanlar) Türkiye ile Saat Farkı Haftalık Çalışma Saati (Ortalama) Resmi Tatil Günleri Uluslararası Telefon Kodu : Gürcistan Cumhuriyeti : Tiflis : Cumhuriyet (Yarı Başkanlık Sistemi) : Gürcüce : Hıristiyan-Ortadoks (%84), Müslüman (%10), Ermeni Apostolik (%4), Diğer (%2) – 2002 sayımı. : Gürcistan Larisi (GEL), 1 GEL = 100 Tetri : 1 ABD $ = 1,71 GEL (2006) : 60.106,3 km² : 4.401.300 (2006) : -%0,329 (2007 tahmini) : 72,8 kişi/km² : Pazartesi - Cuma 09:00 – 18:00 : Tiflis, Kutaisi, Rustavi, Batumi (liman), Sukhumi (liman), Khashuri, Gori, Poti (liman). : +1 saat ileride. : 35 saat. : Cumartesi - Pazar : +995

1.2. SOSYAL GÖSTERGELER
Ortalama Ömür : 76,3 yıl. Kadın : 80,07 yıl. Erkek : 73,00 yıl. Okuma Yazma Oranı (%) : %100 Yüksek Öğretim Okul Sayısı : 166 Yüksek Öğretimdeki Öğrenci Sayısı : 140.807 Hastane Sayısı : 244 Doktor Başına Düşen Kişi Sayısı : 194 Bin kişiye düşen Otomobil : 116 Telefon : 109 Televizyon : 237 Mobil Telefon : İstatistik bulunmuyor. Bilgisayar : 7,6 Internet Bağlantı Sayısı : İstatistik bulunmuyor. Gelen Turist Sayısı : 747.901 (turizm ve iş amaçlı) Giden Turist Sayısı : 1.174.119 (turizm ve iş amaçlı) Eğitim Harcamaları / GSYİH : 414,2 Milyon GEL Sağlık Harcamaları / GSMH : 225,9 Milyon GEL

Karayolu Uzunluğu Otoyol Uzunluğu Demiryolu Uzunluğu Kişi Başına Yıllık Elektrik Tüketimi Asgari Ücret (uygulama varsa)

: 20.247 km :: 1.612 km : 1.807 kw/saat : 150 GEL/Ay

1.3. Nüfus 2003 yılı Mayıs ayında Devlet İstatistik Dairesi tarafından yayımlanan ve bağımsızlık sonrasında gerçekleştirilen ilk nüfus sayımının sonuçlarına göre ülke çok önemli bir nüfus sorunu ile karşı karşıyadır. 1989 yılında gerçekleştirilen nüfus sayımından bugüne kadar, 5,5 milyon olan ülke nüfusu yaklaşık %20 oranında düşüş göstermiştir. 2003 yılı mayıs ayında açıklanan son sayıma göre ülke nüfusu 4,4 milyondur. Nüfustaki bu ciddi düşüş; düşen doğum oranı, büyük çaptaki göç ve ülkeden kopan bölgelerdeki (Abhazya ve Güney Osetya) nüfusun sayılamamasından kaynaklanmaktadır. Doğum oranının düşmesine ve büyük çaplı göçe, sivil savaş nedeni ile yaşanan sıkıntılar ve ülke ekonomisindeki kötüye gidiş neden olmuştur. İstatistiki göstergelere göre göç eden nüfusun büyük çoğunluğu çalışma yaşında olup, bu kişilerin çok büyük bölümü meslek sahibi ya da yüksek eğitim görmüş kişilerdir. Çalışma yaşındaki nüfusun ülkeden göçü doğum oranlarının düşmesine de neden olmuştur. Ancak Rusya’da yaşamakta olan yaklaşık 750 000 Gürcü, Rusya’nın 2001 yılında uygulamaya başladığı ve ülkede kalmayı zorlaştıran yeni vize rejimi nedeni ile ülkeye geri dönmeye başlamıştır. Güçlü ekonomik büyümeye rağmen işsizliğin ilerlemesi engellenememiştir. 2005 Ocak Eylül dönemi itibarı ile %13,8’dir. 2004 yılı işsizlik oranı %12,6’dır. İşsizlik oranındaki artışın bir kısmı bürokrasideki reform çabalarıyla kamu kesimindeki görev azalmasına dayanmaktadır. Hükümet, rüşvetçiliği önlemek ve becerikli iş gücünü kaybetmemek için kamudaki ücretleri özel sektördekiyle aynı çizgiye getirmeye çalışmış ve reel ücretlerde 2004 yılında %18,1 artış olmuştur. Ücretlerde 2005 yılında güçlü artış gözlenmiştir. Tablo 1: Nüfusun Önemli Şehirlere Dağılımı (2006) Şehir Nüfus (kişi) Şehir Nüfus (kişi) Tiflis 1.103.300 Gurdjaani 70.900 Kutaisi 190.100 Telavi 70.600 Zugdidi 172.200 Mckheta 64.200 Gori 148.900 Akhalkalaki 62.500 Batumi 122.100 Khashuri 61.800 Marneuli 121.000 Samtredia 60.400 Rustavi 118.200 Sagaredjo 58.400 Gardabani 116.400 Chiatura 55.200 Kelvachauri 91.300 Senaki 52.200 Kobuleti 88.900 Kaspi 52.100 Ozurgeti 77.500 Kareli 51.200 Zestaponi 75.600 Lagodekhi 50.400 Ckaltubo 73.900 Poti 47.300 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi

4 915.0 407.0 1.0 1.1 857.5 1.814.0 856. Çalışma ve İşgücü Gürcistan’da çalışan nüfusun son beş senede düşüş kaydettiği gözlenmektedir.877.0 885.417.0 409.1 957.4 Kamu (Bin Kişi) 450.0 1.6 Erkek Çalışan (Bin Kişi) 966.7 1.343.428.7 954.2 1.744.9 879.839.783.9 1.2 Özel (Bin Kişi) 1. Çalışan nüfusun cinsiyete ve sektörlere dağılımı şu şekildedir: Tablo 2: Çalışan Nüfusun Cinsiyete ve Sektörlere Dağılımı (2001-2005) Toplam Çalışan (Bin Kişi) 1.4.4 401.2 Kadın Çalışan (Bin Kişi) 911.3 1.5 926.375.0 422.406.3 Yıl 2001 2002 2003 2004 2005 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi .GÜRCİSTAN' DA NÜFUSUN YOĞUN ŞEKİLDE TOPLANDIĞI İLK ON ŞEHİR ( 2007) Diğer Tiflis Kutaisi Zugdidi Gori Batumi Marneuli Kobuleti Rustavi Kelvachauri Gardabani 1.

8 1.7 811 (1) 6. 13:00-14:00 arasında öğle tatili verilmekte ve günlük çalışma süresi 8 saat olarak belirlenmektedir.002 3.71 51. 2.91 (1) (1) 993.5 919 (1) 8.5 2.049 10.47 24.34 (1) (1) 648.6 (1) 25. Haftalık çalışma saati resmi olarak 9:00–18:00 arası olup.7 2006 7.563 3.666 16. EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER Reel GSYİH (Milyon GEL) Reel GSYİH (Milyon $) Reel GSYİH Artış Oranı (%) Kişi Başına (GSMH-MG) ($) Enflasyon Oranı Toptan Eşya Fiyat İndeksindeki Yıllık Artış (%) Tüketici Fiyat İndeksindeki Yıllık Artışı (%) İşgücü (1.82 (1) (1) 866.970 13. Söz konusu ücretin 150 GEL/ay olduğu ülkede iş borsasına kayıtlı kişiler için aylık 20 GEL gibi son derece yetersiz olan bir işsizlik ücreti verilmektedir.47 50.142 18.040 13.8 (1) 23.19 25.6 (1) 24.040 12.62 19.1 .2 2.000 kişi) İşsizlik oranı (%) Yurt Dışında Çalışan İşçi Sayısı GSYİH içinde Sektörel Katma Değer (%) Tarım Sanayi Hizmet Sabit Sermaye Yatırımları (GEL) Kamu Özel Dış Ticaret (Milyon $) İhracat 2004 6.KAMU' DA VE ÖZEL SEKTÖRDE ÇALIŞANLARIN CİNSİYETLERİNE GÖRE DAĞILIMLARI ( 2005 ) Kadın Erkek Asgari ücret uygulamasına yeni geçilmiştir.193 4.6 693 (1) 7.47 54.4 2005 6.0.

9 Borç Stokları (Milyon $) 4.668.147.978.6 66 Petrol ihracatı Doğalgaz üretimi (Milyon m³) 10.2 1.9 İç Borç/GSYİH 26.531 Ülke Toplamı İçinde Türkiye’nin Payı (%) (2) İhracat 18. (2) Türkiye ile Gürcistan’ın istatistikleri arasındaki uyumsuzluk nedeniyle gerçek durumu yansıtmamaktadır.924.58 İthalat 10.6 66.624.05 12.21 Cari İşlemler Dengesi (Milyon $) -346.536.8 67.2 0.5 N/A Milyon GEL) Seçilmiş Oranlar (%) İhracat/İthalat 35.076..6 38 30.26 8 71.7 24.9 14.9 90.207.781.4 İç Borç Stoku 1.1 34.İthalat Denge Dünya Ticareti İçindeki Payı (%) Türkiye ile Ticaret ($) Türkiye’ye İhracat Türkiye’den İthalat Denge 1.2 0.199.161.576.1 447.681.539.2 21.699.688.2 -2.730.3 0.36 14.490.03 302.4 07 271.306.2 (Milyon $) Emisyon Hacmi (Aralık ayları itibariyle 82.9 Cari İşlem Dengesi/GSYİH -11.33 Enerji Petrol rezervi (1) (1) (1) Petrol Üretimi (Bin Ton) 97. Ministry of Econ. Policy and Legal Advice Center.8 26.9 -690.76 9 3.4 2.7 -1.9 -1.5 37.344.1 -11. .8 14 199. (1) Bu konuda istatistik bulunmamaktadır.95 11.855.9 -28.847.0 -1.6 1.186.3 97 2.1 3.8 1.8 N/A Doğalgaz ihracatı Kaynak: National Bank of Geo.511.34 14.1 Orta ve Uzun Vadeli (1) (1) (1) Kısa Vadeli (1) (1) (1) Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları 499.3 Dış Borç Stoku 2.4 17 106.7 Dış Borç/GSYİH 45.5 İthalat/GSYİH 58.7 37.6 4.-Eur. Geo.9 64.706.03 306.7 57.969.5 2.9 İhracat/GSYİH 20. Development.6 23.03 340.73 7 412.

650 582 2004 3.1. Sosyal Güvenlik Ülkede sosyal güvenlik konusu ile ilgili kuruluş. Sağlık Bakanlığı’na bağlı olan Gürcistan Birleşik Sosyal Sigorta Fonu’dur. Emekli sayısı 902.2. emekli maaşları. 2003 yılından itibaren kişi başına gelirde de artış kaydedilmektedir. Ülkede iş borsasına kayıtlı kişiler için aylık 20 GEL gibi son derece yetersiz olan bir işsizlik ücreti verilmektedir. Tablo 3: GSYİH ve Kişi Başına GSYİH (2002-2006) Yıl Reel GSYİH (Milyon $) Kişi Başına GSYİH ($/Kişi) 2002 2. erkekler için 65. Emeklilik yaşı.182 950 Kaynak: Georgian Economic Trends (Georgian-European Policy and Legal Advice Centre) .2006 YILI İTİBARİYLE GÜRCİSTAN' IN TÜRKİYE' YE İHRACATI VE TÜRKİYE' DEN İTHALATININ MUKAYESESİ Türkiye' den İthalatı Türkiye' ye İhracatı 2. kadınlar için 60’tır. sağlık programları. daha sonra yerini devamlı bir yükselmeye bıraktığı gözlenmektedir. Buna bağlı olarak.666 811 2006 4. Kuruluşun kaynağı devlet bütçesinden yapılan aktarma olup.142 693 2005 3. Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Kalkınma planlarının uygulanmadığı Gürcistan’ın son beş yıllık GSYİH rakamlarına bakıldığında. Gürcistan’da ortalama emekli maaşı son derece düşük düzeydedir. özürlü vatandaşların himayesi gibi konulardan sorumludur. çalışanların ücretlerinden bütçeye yapılan %20 oranındaki kesinti bu kaynağın esasını oluşturmaktadır. 2002 yılında bir önceki yıla göre yaşanan düşüşün. 2.331 508 2003 2.068 kişi olarak belirtilmektedir. Gürcistan’da özel sigortacılık yapan 6-7 şirket bulunmaktadır. Kuruluş.

85 54.08 25.36 1.200. Tablo 5: Hizmet Sektörünün Dağılımı (2002-2006) Ulaşım İnşaat Otel-Lokanta Yıl Haberleşme % % % (Milyon $) (Milyon $) (Milyon $) 2002 482.08 772.22 25. 2002 yılında GSYİH içinde %28. Zira.6 173.342.90 1.52 2003 708.3 7.43 27.7 552.2 11.119.8 775.46 24.7 255.92 Kaynak: Georgian Economic Trends (Georgian-European Policy and Legal Advice Centre) Hizmet sektörü içinde en önemli payı ulaşım ve lokantacılık almaktadır.58 655.92 19.62 912.8 2004 687.02 19.56 2004 888.4’lük seviyeden 2006’da %11.34 2005 1.3 11.0 18.47 843.3 oranında yer tutan bu iki sektör.1 531.29 47.15 19.8’e yükseltmiştir. Tablo 4: GSYİH İçinde Sektörlerin Payı (2002-2006) Sanayi Tarım Hizmet Yıl % % % (Milyon $) (Milyon $) (Milyon $) 2002 600.7 23.9 653.83 20.7 415.61 24.8 1.78 23.4 Kaynak: Georgian Economic Trends (Georgian-European Policy and Legal Advice Centre) 2006 YILI İTİBARİYLE HİZMET SEKTÖRÜ İÇİNDE ÖNE ÇIKANLAR Ulaşım Haberleşme Diğer Sektörel Alanlar İnşaat Otel ve Lokantalar .74 46.91 19.27 51.4 436.8 9.93 25. 2002-2006 döneminde müteahhitlik hizmetleri sektörünün GSYİH içindeki payı 2002’deki %7.092.0 2006 926.82 25. 2006 yılında yerlerini korumuştur.755.574.19 1.47 2.096.71 959.6 2003 554.47 2.81 50. toplam GSYİH içinde hizmet sektörünün payı 2002 yılında %47.25 27.49 19.6 18.6 18.7 2005 806.Aynı dönemde GSYİH’nin sektörler itibariyle dağılımına bakıldığında ise ekonomide hizmet sektörünün ön plana çıktığı anlaşılmaktadır.7 524.0 12. 2006 yılında ise %55 olarak gerçekleşmiştir.82 2006 1.010.9 19.

6 21.4 2. Savunma giderlerinin toplam bütçe giderleri içindeki ağırlığı 2006 yılında da devam etmiştir.5 2. akademik burslar.9 9.9 0. 2006 yılı özelleştirme geliri ise 561.054.186.4 1.7 22. vergi gelirlerindeki artıştan da takip etmek mümkündür. Vergisi Toplam Gelir Gelir Vergisi Satış Vergisi Sosyal Vergi 2002 1.152. Yeni yönetimin yolsuzlukla mücadelede gösterdiği kararlı tutum ve etkin vergi toplanması konusundaki hassasiyetinin bir sonucu olarak vergi gelirlerinin GSYİH içindeki payında yaşanan artış 2006 yılında da sürmüştür. Vergi gelirlerinin GSYİH içindeki payı 2002 yılında %14 iken.8 1.135.3.012.3 üzerine çıkmıştır. Hükümetlerarası ve uluslararası kuruluşlar kaynaklı hibelerde de önemli artış yaşanmıştır.5 27.1 milyon GEL (328.0 3. Diğer taraftan.2 20. Tablo 6: Bütçe Gelirleri (2002-2006) Vergi Geliri (Milyon GEL) Top. 2004 yılında vergi gelirlerinde bir önceki yıla göre %54 oranında sağlanan artış.7 2.4 1. Bu etkiyi.7 Kaynak: Georgian Economic Trends (Georgian-European Policy and Legal Advice Centre) Bütçe giderleri ise 2006 yılında bir önceki yıla göre %36 oranında büyümüştür.1 1.6 2.8 2.0 2005 3.4 30.235.149.2 1. Eğitim sistemine yapılan giderler ise genellikle okulların fiziki ve teknik anlamda geliştirilmesine ve eğitim kurumlarının rehabilitasyonuna yönelik olmuştur.2 14.7 1.0 3. bütçe gelirleri içinde vergi dışı olan kalemlerden lisans ve izin ücretleri.272.7 15. Zira.7 2006 4.0 1. Toplum düzeni ve güvenliği konusunda yapılan çalışmaların bir sonucu olarak devlet hizmetlerinin bu kaleminde 2006 yılında yapılan harcamalarda artış görülmüştür.8 1.2 1. 2005 ve 2006 yıllarında da devam etmiş ve son olarak 2006 yılında %31 olarak gerçekleşmiştir.4 2.6 3.6 6. Bu konuda KDV Yıl Vergi Geliri . 2005’te %21 ve 2006’da ise %23’e çıkmıştır.12 milyon $) olarak açıklanmıştır.8 0.7 2003 1.1 3. 2005’te olduğu gibi silahlı kuvvetler idaresinin optimizasyonu. özellikle vergi gelirlerindeki ve hibelerdeki artışlar ile bir önceki yılın gelirlerinin %34. Sosyal nitelikli harcamalarda ise 2006 yılında emekli maaşları.827. 2006 yılında vergi toplanmasının etkinleştirilmesi sonucunda vergi gelirlerinde önemli oranda artış gerçekleşmiştir.7 2.0. Bütçe gelirlerinin en önemli kaynağı olan vergi kaleminden en önemli payı da gene KDV almıştır.9 13.7 1. mesleki eğitim harcamaları gibi kalemler öne çıkmıştır.8 2.6 14.411. Bu alandaki harcamaların esasını.9 4. bu oran 2004’te %19.8 1.1 2004 2.8 8.1 5.2 1.6 1. askeri alytapının iyileştirilmesi ve askeri eğitim programlarına yapılan giderler oluşturmuştur.3 1.4 18. Bütçe 2006 yılında devlet bütçe gelirleri. Gelir (Milyon GEL) GSYİH % Gümrük Vergisi Kurum.5 1. muhtelif cezalar 2006 yılında artış kaydeden kalemler olarak dikkat çekmiştir.5 1.

Dış Gider Toplam Sosyal Devlet Toplum Borç Eğitim Sağlık (Milyon Gider Güven.7 2005 3.280. Tablo 11: Enflasyon Oranı (%. Enflasyon oranı 1997 yılından bu yana sadece 1999’da iki haneli rakamlara ulaşmıştır. Buna karşın sun’i ve hormonlu maddelerin kullanımının aynı oranda düşük olması. Sektör içinde en önemli yeri geleneksel şarap üretiminin can damarı olan üzüm yetiştiriciliği almaktadır. 5.8 3.6 3.9 2. Örneğin.0 4.2 8.5 2.4 7. Topraklarının yaklaşık yarısı tarımsal üretim için müsait olan Gürcistan’da istikrarlı bir üretimden bahsetmek mümkün değildir.1 5.0 0. parasal büyüklüklerde ve iç talepte yaşanan bir artışın. Uzun bir süre bu koşulun sağlanması ile fiyat istikrarı korunabilmiştir. (%) 5.2 0.464.5 2.522.409.9 3.6 4.yapılan harcamalar. . Gürcistan’da da fiyat istikrarının ana unsuru olarak döviz kurlarının istikrarı ön plana çıkmıştır.6 5.1 1.9 0. Hizmet.1 0. hukuk uygulayıcılarının eğitimine ve operasyonel soruşturma faaliyetlerinin finansmanına Tablo 7: Bütçe Giderleri (2002-2006) GSYİH % Toplam Genel Savunma.4 2006 4.9 3.7 8. Enflasyon Enflasyon konusu Gürcistan’da. Gürcistan’da geleneksel yöntemlerle tarım yapılmakta olup.9 1.3 2.5 18.0 7. Bağcılığın yaygın olarak yapıldığı yer ise ülkenin güneyindeki Kakheti bölgesidir.0 Kaynak: Georgian Economic Trends (Georgian-European Policy and Legal Advice Centre) Yıl 4.9 2.0 2003 1.5 6.0 1. ürünlerin doğal haliyle satılmasını sağlamaktadır. Güvenliği Ödeme GEL) 2002 1.4 3.1.0 0. 1991-1995 yılları arasındaki iç savaş boyunca yaşanan hiper enflasyonun sona ermesinden bu yana anahtar bir konumda görülmemiştir. Böyle bir ekonomide.8 5. üst düzey devlet yetkililerinin ve stratejik tesislerin güvenliğine. modern teknoloji kullanımı yok denecek kadar azdır. 2002-2006) 2002 2003 2004 2005 2006 Enf. Gürcistan’da enflasyonun artması önündeki engellerden en önemlisi olarak ülkenin dışa açıklığı gösterilmektedir.3 3.1 32.7 Kaynak: Georgian Economic Trends (Georgian-European Policy and Legal Advice Centre) Pek çok yükselen ekonomide olduğu gibi.4 4.3 3.2 24.0 2004 2.9 0.4 0.0.5 1.8 28. ithalatın libere edildiği ve para biriminin istikrarlı olduğu bir ortamda fiyat yükselmelerine yol açmayacağının düşünülmediği ifade edilmektedir.1 17.412. Tarım 2004 ve 2006 döneminde tarımın toplam GSYİH içindeki payı azalma göstermiş olsa da toplam istihdamın %50’sini barındıran bu sektör ülke ekonomisi için hala önemli bir yer tutmaktadır.

5 260.6 162.6 56.1 400.9 146.5 48.7 179.9 Tohumlu Meyve 86.8 22.3 16.6 1.6 217.6 421.9 410.8 10.0 14.0 4.7 Yeşillik 125.0 21. bu konuda Gürcü müteşebbislerin ciddi girişimleri bulunmamaktadır. tarım alanlarının çiftçilere dağıtılması ve kayıt altına alınması programını yürütmektedir.8 13.1 109.4 32.5 127.3 76.0 250.2 0.3 168.0 2.8 86.2 6.5 . Ekonomi içerisinde önemli bir yer tutan hayvancılık sektörü tarım sektörü gibi bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir.6 Meyve Üretimi Toplam 172.8 19.4 1.8 8.5 27.4 65.3 5.7 30.3 24.0 125.0 180.0 Çekirdekli üzüm 1.1 1.2 Ekşi Erik 16.9 23. mısır.0 0.5 1. altyapı.9 10. Kafkas dağları eteklerindeki geniş meraların hayvancılık yapılması için son derece elverişli olmasına rağmen.9 Çekirdeksiz üzüm 90. 2006 yılında Rusya Federasyonu ile yaşanan sorunların bu ülkenin Gürcü şarabı ithalatını durdurması ile sonuçlanması nedeniyle %4 olarak gerçekleşmiştir.5 432.2 Tatlı Erik 9.5 436.6 25.4 12.6 Kabuklu Yemişler 27. Gürcistan dünyanın ilk 10 fındık üreticisi ülkesinden birisidir. Ülkedeki başlıca tarımsal üretim çay.5 22.0 1.5 3.8 0.1 47.5 3.3 22. bugünkü çay üretimi 1990’la mukayese edildiğinde çok düşük düzeydedir.0 31.7 16.2 264. Bu oran. turuçgiller.8 14.4 Mısır 400.7 225.1 Patates 415.0 461.1 Arpa 57. patates.3 1.5 1.2 Fındık 14. Son yıllarda uygulanan politikalar ile tarımda reform yapmayı amaçlayan hükümet. Ayrıca.7 30.3 61.8 19.3 425.9 Kayısı 0.7 68.9 13.5 1.0 200. Gürcistan’ın en önemli tarımsal üretimidir.SSCB döneminde tüketilen çayın yaklaşık %90’ı Gürcistan tarafından üretilirken. Vergi.5 119. Tablo 12: Başlıca Maddeler İtibariyle Tarımsal Üretim (2002-2006) Bin Ton 2002 2003 2004 2005 Buğday 199.7 37.5 Şeftalı 4.2 29.3 Ayçiçeği 21.4 185. Şarap.7 5.6 430.9 12.7 26. 2005 yılında toplam ihracatın %9’unu şarap ihracatı oluşturmuştur.3 0.8 0.2 25.9 13.2 Çekirdekli Meyve 37.2 Sebze 405.2 419.3 Armut 19.3 12.1 4.0 160.6 21.1 1.3 2006 69.4 104.8 4.1 Elma 64.6 Ceviz 13.0 Vişne 6.4 20.3 79.7 Ayva 2.8 190. üzüm. çeşitli meyve ve sebzelerden oluşmaktadır.4 Tropikal Meyveler 20.0 35.4 35. tedarik gibi konularda da tarım sektörünü geliştirici önlemler alınmaya çalışılmaktadır.0 28.8 153.3 104.3 Tütün 2.5 5.

Kaspicementi (960. Ayrıca.5 0.2 0.9 49. Rustavi Demir ve Çelik Tesisi demir cevherinden dikişsiz boru üretebilecek vasıflara sahiptir.9 0.2 2. . Gardabani’de 30.000 ton/yıl) ve Rustavicementi (864.8 2. demirdışı metalurji.7 504.2 25.9 50.1 24.000 ton/yıl kapasiteli doğal kil ve alçı taşı üretimi yapan bir tesis vardır. Motsemeta ve Artsisviskheoba toplam 55.. Magneuli İşletmesi bakır konsantresi. Başlıca sanayi kolları arasında demir-çelik. amonyum sülfat ve diğer gübre çeşitlerini üretmektedir.000 ton kapasite ile 3 büyük kireç fabrikasıdır.632 olarak kaydedilmiştir. madencilik sektörleri izlemektedir.6 100.6 715. Ülkedeki sanayi sektöründe yer alan kuruluş sayısı 2001 yılında 3. Bunların en önemli bölümü (2.4 496. Bu tesislerden Zestaponi Demir Alaşımları İşletmesi ile Rustavi Demir ve Çelik Tesisi ülkenin en önemli iki sanayi kuruluşudur.2 0. ağaç işleme.8 34. Diğer önemli tesislerden Çiaturmangan İşletmesi konsantre mangan cevheri. 70 milyon adet kapasiteli tuğla fabrikası. Hükümetin ekonomiyi mümkün olduğunca kayıt alma çabaları devam etmektedir.2 15.233 iken bu rakam 2005 yılında 4. gıda.2 33.0 38.3 52.8 59.0 109.0 106.3 122.2 742.2 20. İmalat sektörü çok az sayıda tesise bağımlı durumdadır.000 ton/yıl) en büyük iki çimento fabrikasıdır. Ancak. Bu grubu ağaç ürünleri ve mobilya üretimi.5 49. baskı ve medya. Silikati. makinemetal.5 359.0 1. Tbilaviamsheni Uçak ve Parçaları Üretim Tesisi sipariş alınması halinde uçak parçaları üretmektedir.5 9. Diğer taraftan.Turunçgiler Çay Et Toplam İnek Eti Domuz Eti Kuzu Eti Tavuk Eti Tavşan Eti Süt Yumurta (milyon tane) Yün Bal Kaynak: Tarım Bakanlığı 5. Zestaponi Demir Alaşımları İşletmesi silikomangan ve ferromangan üretmekte olup.2 2. inşaat malzemeleri sayılabilir.1 8. Özel bankalarının kredi faizlerini düşürmeye başlamalarına rağmen henüz kredi kullanımı istenilen düzeyde değildir. 134 Milyon m² kapasiteli Gardabani karton fabrikası.2 787. Ayrıca.4 13. özellikle 2005 ve 2006 yıllarında bu konuda iyileşme görülmektedir.6 2..6 2.8 109.7 8.4 0. Sanayi 33. kayıtdışı ekonominin hala yüksek olması serbest rekabet ortamının oluşmasındaki diğer engellerden birisidir.5 108.6 2.6 16.2 6.2 13. Ülke sanayisinin gelişmesindeki önemli engellerden birisi de mevcut sabit sermaye eksikliğidir.7 9. Kutaisi Otomobil Fabrikası “Bolero” marka arazi aracı ile sipariş halinde hafif kamyon üretimi yapmaktadır.1 458.3 765.3 780. kimya.2.1 36.2 35.2 49.2 36.5 10.145) gıda ve içki üretimi ile iştigal eden firmalardır.3 44.3 9.1 408. 4 Milyon m² kapasiteli Tiflis Muşamba Fabrikası ve 19 milyon adet kapasiteli Lilo duvar kağıdı fabrikası mevcuttur. Bu konuda da 2006 yılında ciddi mesafe kaydedilmiştir.0 2. Azot Kimya Tesisi ise amonyum nitrat.4 22.1 .2 2.

Bu konudaki detaylar ilerleyen bölümlerde ele alınacaktır. ton) 916 821 Yağ (ton) 519 206 284 Mayonez (ton) 29 44 60 Dondurma (ton) 2.1 8 8 Petrol (bin ton) 73.8 5.4 328.5 Çökerek Ton 846.Ülkede son yıllarda yapılan Türk menşeli yatırımlar da sanayi üretimine önemli katkılarda bulunmaya başlamıştır.575 20.1 Granül çay (ton) 659 801 261 İlk şekillerde çay (ton) 4.9 4.5 .6 2004 47 14 1.7 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi Tablo 14: Başlıca Maddeler İtibariyle Gıda Sektörü Üretimi (2001-2005) Madde 2001 2002 2003 Balık (ton) 13 4 10 Et (ton) 1.5 Sosis (ton) 414 582 885 Tenekelenmiş meyve.3 118 317 3 979 666 74 2.7 17.442 136.3 0.113 2.4 498 738 86.117.4 Ekmek ve pastacılık ürünleri (bin ton) 88.159 195.4 Kahve (ton) 997 439 418 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi Tablo 15: Başlıca Maddeler İtibariyle Gıda Sektörü Üretimi (2006) Madde Birim Miktar Sucuk Ton 3.5 4.9 İşlenmiş süt ve kaymağı Ton 1.9 91.5 21.8 2.867 19.7 100.773.8 10.9 78.9 92.3 183 3.1 32.8 3.4 173.9 Meyve-sebze konserve Ton 786.6 Doğal gaz (milyon m³) 16.1 4.4 28. Tablo 13: Başlıca Maddeler İtibariyle Madencilik Üretimi (2002-2006) Madde 2002 2003 2004 Kömür (bin ton) 6.403 1.9 Manganez (bin ton) 103.9 522 1.8 Kaymak Ton 2.1 88.2 0.7 4. sebze (milyon teneke) 29.6 2005 66.5 Peynir (ton) 268 266 Yoğurt (ton) 14 6 Ekşi yoğurt (matsoni.1 72.9 139.911 2.8 77.651.5 218.8 Paketlenmiş çay (bin ton) 3.3 482 2005 1.8 2006 63.2 Sebze yağları (ton) 51 90 106 Süt ürünleri (bin ton) 4.9 578 142.8 251.7 97.0 Şekerleme (ton) 101 105 336 Makarna (ton) 293 505 542 Şeker (ton) 47. İmalat sanayi istatistikleri incelendiğinde özellikle gıda işleme ve başta şarap olmak üzere alkollü içecek üretiminin öne çıktığı gözlemlenmektedir.588 Un (bin ton) 79.6 14.

8 730.1 71.0 Üzüm şarabı Bin adet 1872.564 Gazete (milyon adet) 20.2 138.2 12.5 Vodka ve likör Bin adet 623.9 3.187.1 18.4 Testere ile kesilmiş kereste (bin m³) 43.6 2.Yoğurt Ton Tereyağ Ton Buğday unu Bin ton Ekmek ve bakliyat Bin ton Şeker Bin ton Makarna Ton Kahve Ton Çay Ton Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 1403 1.8 6.2 66.8 4.035 14.9 437.7 2.3 5.5 3.3 92.7 Şarap (milyon dekalitre) 2 2 2.4 .1 117.8 Maden suyu (milyon ½ litre) 79.6 2.9 36.5 1.3 0.8 163.7 2.8 2005 226.5 141.7 2004 0.495.9 Votka ve likör (bin dekalitre) 529 137.3 9.300 23.7 160.1 Kitap (milyon sayfa) 43.5 Örme eşya (bin adet) 2.394 Dizel yakıt (bin ton) 2 1 3.1 19.7 119.247.2 Çorap (bin çift) 15.6 1.7 2005 103.6 Bira Bin adet 7.5 122.328.9 Deri ayakkabı (bin çift) 44.8 Tablo 18: Başlıca Maddeler İtibariyle Diğer Sınai Üretim (2001-2005) Madde 2001 2002 2003 Yün ipliği (ton) 5.7 24.7 177.6 577.9 2.4 13.0 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi Tablo 17: Başlıca Maddeler İtibariyle İçecek ve Sigara Üretimi (2006) Madde Birim 2006 Brendi (konyak) Bin adet 113.7 309.9 138.3 Alkolsüz içecekler Bin adet 16.5 16.9 2.4 Dergi (bin adet) 3.283 1.2 67.370.9 189.716 5.593 6.8 11.8 69.6 8.7 Maden suyu Bin adet 7.9 976.3 Bira (milyon dekalitre) 2.6 19.5 59.2 5.3 Gazlı şarap (bin dekalitre) 115.7 117.4 106.6 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 2004 221.940 16.8 Sigara (Milyon adet) 1.8 6.0 Tablo 16: Başlıca Maddeler İtibariyle İçecek ve Sigara Üretimi (2001-2005) Madde 2001 2002 2003 Brendi (bin dekalitre) 73 73.3 8 11.4 Gazlı şarap Bin adet 175.1 Alkolsüz içecekler (milyon dekalitre) 3.7 3.9 Defter (milyon adet) 213 1.

6 1.117 Elektrik (milyon kWh) 6.9 323 344.2 0.9 7.2 1.94 İçme suyu (milyon m³) 594.2 Boya (ton) 128 Çimento (bin ton) 335. Dış Ticaret .6 0.4 83.1 68.3 13.25 606.5 7.7 26.2 382 346.1 370.5 117.7 Doğal taş ve seramikler (bin m³) 14.2 1.014.2 98.8 542 424.4 88 25 4 4 5 6.7 Asfalt beton (bin ton) 24.1 Tablo 19: Başlıca Maddeler İtibariyle Diğer Sınai Üretim (2006) Madde Birim Hayvan yemi ve kepek Bin ton Tütün ürünleri Milyar tane Hazır giyim Milyon GEL Hakiki deri Ton Kağıt ve karton Bin m² Kitaplar Milyon tane Gazeteler Milyon tane Dergiler Milyon tane Sentetik amonyum Bin ton Amonium gvarjila Bin ton İlaçlar Milyon GEL Cam şişe Milyon tane Seramik ürünleri Bin tane Tuğla Bin tane Çimento Bin ton Beton Bin m³ Mobilya Milyon GEL Hayvan yemi ve kepek Bin ton Elektrik enerjisinin üretimi Milyar kvt/s İçme suyu üretimi Milyon m³ Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 2006 68.9 13.1 22.5 12.7 Çeşitli motorlar (adet) 402 Metal kesme makineleri (adet) 2 Lokomotif (adet) 3 Motorlu araçlar (adet) 4 Televizyon (adet) 1.7 19.8 89.2 598.796.8 19.3 Tuğla (milyon adet) 5.6 5.2 Nafta (bin ton) Gübre (bin ton) 39.3 6 11.8 27.5 3.9 178.8 0.0.6 217 30 3 3 7.1 44 25 3 21 11 7.2 536.8 9.1 3.2 Sönmüş kireç (bin ton) 13.7 115.4 7.1 1.6 Bitumen (bin ton) 1 Kerosen (bin ton) 0.16 605 16.92 560 529.1 0.Fuel oil (bin ton) 8.6 12.7 25.9 70.7 2.7 12.8 351.9 135.4 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 13.6 8.0 6.0 674.

bir önceki yıla göre olmak üzere 2004 yılında %39.1 3.1 % 40.3 1. Bununla birlikte. bir önceki yıla göre %17 oranında artan ithalat bir önceki yıla göre olmak üzere 2003 yılında %44 ve 2004 yılında %62 gibi yüksek oranlarda büyümüştür.7 2. Bu durum. 2006 yılında kayıt dışı ithalat ile mücadelede önemli gelişmeler kaydedilmiştir.8 olmuştur.3 1. Resmi kurumlar tarafından açıklanan dış ticaret rakamları güvenilir bulunmamaktadır. Bu gelişmeler.2 2006 993.1 -1.4 792. 2005 yılında ise %33 oranında artarak 866.9 3.8 26. 2006 yılında ise bu oran yeniden yükselerek %47.3 -2.8 35.7 -442.7 2.7 milyon $ seviyesine ulaşmıştır.2 4.3 2005 866.6 -1. Anılan dönemde ithalattaki artış ise daha büyük boyutlarda meydana gelmiştir. Söz konusu artış 2006 yılında ise %14.3 -675.7 2004 648.674.357. 2005 yılında ise bu artış frenlenmesine rağmen %35 seviyesinde gerçekleşmiştir.1.8 2003 2004 Gürcistan’ın ihracatı 2002 yılından itibaren daha büyük oranlarda artmaya başlamıştır. bir önceki yıla göre %33 oranında artan ihracat. Tablo 25: Gürcistan’ın Dış Ticareti (2002-2006 – Milyon $) Yıl İhracat İthalat Hacim Denge 2002 349.6 oranında olmuştur.4 1.496.688.1 34.8 % 35. diğer taraftan da. 2003 yılında.2 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi İhracat / İthalat (%) 44. 2002 yılında.624. Türkiye ve Gürcistan’ın ilan ettiği resmi rakamların arasında önemli farkların olmasından kolaylıkla anlaşılmaktadır. ithalattaki artışın ihracata göre daha yüksek olmasından dolayı dış .0 1. Devlet kurumları tarafından açıklanan dış ticaret değerleri gerçek ticari faaliyetleri yansıtmamaktadır.490.6.9 2003 465.9 GÜRCİSTAN İHRACATININ İTHALATI KARŞILAMA ORANLARI ( 2002 .199.606.141. Genel Durum Gürcistan’ın dış ticaretini sağlıklı olarak analiz etmek kolay değildir.1 40. 2001-2006 döneminde Gürcistan’ın dış ticaret hacminin önemli oranlarda artmasına yol açarken.9 % 44.2006 ) 2006 % 26.1 2002 2005 % 34.141.681.847.

884 İngiltere 31.690 35.928 73.851 28. Ukrayna.681.455 39. Ukrayna (1996).787 3. Türkmenistan (2000) ve Kazakistan (1999) ile Serbest Ticaret Anlaşmaları yapmıştır.000 $) ÜLKE 2004 2005 2006 Türkiye 118.2 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 7. halihazırda.2. Kırgızistan) arasında Serbest Ticaret Anlaşması mevcuttur.1 -1199.463 45. Azerbaycan.748 58. buna karşılık dış ticaret açığı da %65.613 37.5’lik artışla 2.960 Azerbaycan 25.3 2005 866.9 gibi çok düşük bir seviyede gerçekleşmiştir.645 Fransa 9.621 Türkmenistan 113.554 24.843 62. Ermenistan (1998). 2006’ya göre ilk 20 ülke.7 2490.7 2496.546 30.925 75.809 124.688.665 Ermenistan 54.943 22.048 BAE 2. Azerbaycan (1996). Dış Ticaret İstatistikleri 7. Ancak.ticaret açığını büyütmüştür. Kazakistan.878 . 2001-2006 döneminde Gürcistan’ın dış ticaretinde ihracatın ithalatı karşılama oranı devamlı olarak düşmüş ve son olarak 2006 yılında %26. Bu Anlaşmaların tamamı DTÖ’ye bildirilmiştir.607 121.809 Bulgaristan 15.931 24.9 Tablo 28: Gürcistan’ın İhracatı (2004-2006 dönemi.1.442 75. Belarus. 6.408 İtalya 11.864 Ukrayna 15.0.675 31. 2006 yılında dış ticaret hacmi bir önceki yıla göre %39 oranında artmış. Ermenistan.872 Almanya 15.8 26. Bu eğilim sonucunda.556 11.2. Söz konusu Anlaşma 6 Aralık 2002 tarihinde Parlamento tarafından onaylanmış ve DTÖ’ye 2 Nisan 2003 tarihinde bildirim yapılmıştır.448 92.271 56.640 48.533 153.552 42.355 Rusya Federasyonu 104.230 26. Gürcistan ile diğer BDT ülkeleri (Moldova.1 3.9 3357.308 ABD 21.674.3 -2. Çok Taraflı Ticaret Anlaşmaları ve Preferanslar Gürcistan. Başlıca Ülkelere Göre Dış Ticaret İhracat / İthalat (%) 35.1 34.957 Kanada 3.327 83.2 2006 993. Tacikistan. 7.4 1847.828 71. Rusya Federasyonu. Yıllara Göre Dış Ticaret Değerleri Tablo 27: Gürcistan’ın Dış Ticareti (2004-2006 – Milyon $) Yıl İhracat İthalat Hacim Denge 2004 648.688.6 -1624.2 4. Özbekistan.2 milyon $’a yükselmiştir.591 33. 1.

814 70.054 2006 YILI İTİBARİYLE GÜRCİSTAN' IN İHRACAT YAPTIĞI İLK ON ÜLKE Kanada Ukrayna ABD Bulgaristan Almanya Türkiye Azerbeycan Türkmenistan Ermenistan Rusya Federasyonu Tablo 29: Gürcistan’ın İthalatı (2004-2006 dönemi.988 109.426 11.067 206.855 129.380 219.067 101.675 95.062 Hollanda 34.006 Brezilya 23.801 5.904 46.599 2.259 938 798.326 DİĞER 67.168 866.486 ABD 110.241 16.230 97.625 TOPLAM 646. 2006’ya göre ilk 20 ülke.000 $) ÜLKE 2004 2005 2006 Rusya Federasyonu 257.976 İngiltere 171.536 BAE 46.075 5.098 Türkmenistan 32.013 10.650 993.496 Kazakistan 7.711 72.724 Türkiye 202.213 63.279 73.712 103.332 İtalya 61. 1.420 318.660 33.073 68.093 Azerbaycan 156.568 Belçika 5.351 8.153 Ukrayna 142.278 115.404 109.088 75.068 ÇHC 3.771 384.875 72.124 ÇHC 28.982 Almanya 151.373 320.685 8.089 283.637 15.023 .350 561.616 Fransa 63.018 883.034 47.007 522.422 102.609 Bulgaristan 38.951 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 14.398 233.878 146.600 53.028 Sırbistan Karadağ 319 YİRMİ ÜLKE TOPLAM 579.İspanya 9.624 64.307 Hindistan 6.238 9.760 351.

074 DİĞER 280.294 26. Milyon $) 2004 2005 BDT Ülkeleri 657 998 AB 25 618 671 KEİ Ülkeleri 856 1.000 2. Ülke Grupları veya Ekonomik Topluluklara Göre Dış Ticaret 2006 395 189 497 423 Tablo 30: Ülke Gruplarına Göre Gürcistan’ın İhracatı (2004-2006.693 40.490.348 Romanya 14.769 40.229 İran 15.567. Milyon $) 2004 2005 BDT Ülkeleri 327 408 AB 25 111 165 KEİ Ülkeleri 343 500 OECD Ülkeleri 272 361 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi Tablo 31: Ülke Gruplarına Göre Gürcistan’ın İthalatı (2004-2006.138 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 7.405 950 1.552 40.681.305 3.694 39.158 YİRMİ ÜLKE TOPLAM 1.4.788 TOPLAM 1.158.230 2006 YILI İTİBARİYLE GÜRCİSTAN' IN İTHALAT YAPTIĞI İLK ON ÜLKE BAE ÇHC İtalya Rusya Federasyonu Bulgaristan ABD Türkiye Azerbeycan Ukrayna Almanya 7.230. Başlıca Maddelere Göre İhracat 2006 1.661 .925 522.296 OECD Ulkeleri 960 1.020 Ermenistan 26.862 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 20.946 2.951 1.847.341 40.913 42.Çek Cumhuriyeti 12.967 259.3.302 3.

054 Tablo 33: Gürcistan’ın Başlıca İthalat Maddeleri (2005-2006.045 .651.5. telgraf.681.631 41.534 241.371 46.130 Şeker 78.444 39.536 72. 1.763 -118.890 273.434 Motorlu taşıtlar 23.846.872.677 TOPLAM 2.305 2003 155.792 79.489.503 DİĞER 344.969.953 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 2006 443. 1.051 30.296 33.589 58.069.181 Bakır madeni ve konsantresi 36.567 50.013 TOPLAM 865.6.821 DİĞER 1.298 Otomobiller 17.407 574. Başlıca Maddelere Göre İthalat 2006 89.103 295.194 Radyo-telefon.230 7.082 114.537 428.668.093.231 2005 271.417 306.Tablo 32: Gürcistan’ın Başlıca İhracat Maddeleri (2005-2006. Türkiye İle Dış Ticaret Durumu Denge ($) -34.286 Otomobiller 178.635 49.469 Buğday 45.063 65.986.161 427.530 Petrol gazları ve diğer hidrokarbonlu gazlar 90. $) Yıl İhracat ($) İthalat ($) Hacim ($) 2002 103. rady-tv yayın aletleri 27.272.924.427 2004 199.738 49.322 213.771 137.479 Çikolata ve kakao içeren diğer gıda maddeleri 24.570.368.545 99.727 46.025 İşlenmemiş ya da yarı işlenmiş altın 34.638 302.454 Kaynak: Ekonomik Kalkınma Bakanlığı İstatistik Dairesi 7.694 2.706.365 3.083 Otomatik bilgi işleme makineleri 22.000 $) 2005 Ham petrol ve petrol ürünleri 336.743 Gübre 35.839 Şarap 81.647 -106.916.427 56.915 Uçak parçaları 69.223 Muhtelif yemişler 70.699.329 Hurda bakır 11.145 993.386 Hurda metal 84.814 506.488.000 $) 2005 Ferro metaller 80.849 İlaç 92.781.397 -30.220.769 Tablo 34: Türkiye-Gürcistan İkili Ticareti (2002-2006.

Georgia.186.207.Gürcistan Ülke Profili.PAIZ.Dış Ticaret Müsteşarlığı Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü (www. Ekim 1998 .Georgian Agency for Foreign Investment (www.005 71.2006 412.268 340. Mevzuat ve Türk Girişimcileri. 2001 .tr) .394.C. İstanbul Ticaret Odası. Economist Intelligence Unit.T.gov.paiz.gov.Georgian Market Review Ltd. (Gürcistan istatistiki verileri ile ülkemiz verileri arasındaki önemli miktardaki tutarsızlıktan dolayı DİE verileri alınmıştır).ge) . İGEME.Gürcistan Ülke Raporu.737 752. KAYNAKÇA . Yayın No: 1998-27 . Country Profile. Tiflis Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği .978.531 Kaynak: DİE verileri. Market Intelligence for Business Professionals .dtm.