‫‪1 ‬‬

‫‪ ‬‬

‫اﻟﺨﺮوج ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ اﷲ واﻟﺪﻋﻮة اﻟﻰ اﷲ‬

‫ﷲ ެގ ަމ ުގ ަގއި ނ ުިކ ުތ ްނ ައދި ަ‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ުވ ްނ‬

‫ﻋﺒﺪ اﷲ ﻓﺎروق إﺑﺮاهﻴﻢ‬

‫‪2 ‬‬
‫‪ ‬‬

‫اﻟﺤﻤﺪ ﷲ وﺣﺪﻩ واﻟﺼﻼة واﻟﺴﻼم ﻋﻠﻰ ﻣﻦ ﻻﻧﺒﻲ ﺑﻌﺪﻩ ﻣﺤﻤﺪ وﻋﻠﻰ ﺁﻟﻪ‬
‫وﺻﺤﺒﻪ و ﺑﻌﺪ ‪-:‬‬

‫اﻟﺨﺮوج ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ اﷲ‬
‫اﷲ ެގ ަމ ުގ ަގއި ނ ުިކ ުތ ްނ‬
‫ޞ ުރ ު‬
‫ދީނ ްށ ަނ ް‬
‫اﷲ ެގ ަމ ުގ ަގއި ނ ުިކ ުތ ަމކީ اﷲ ެގ ަ‬
‫ދިނ ުމ ެގ ޮގ ުތ ްނ ނ ުިކ ްނ ަނ ނ ުިކ ުތ ެމ ެވ‪ެ .‬އ ޮގ ުތ ްނ‬
‫ޖ ާިހ ުދ ުކ ުރ ަމ ްށ ނ ުިކ ުތ ްނ ެވ ެއ ެވ‪ަ .‬އދި ު‬
‫ނގ ުނ ަމ ްށ ނ ުިކ ުތ ްނ ެވ ެއ ެވ‪ަ .‬އދި ަ‬
‫ދީނ ެގ ޢ ްިލ ުމ ުއ ެ‬
‫ދީނ ްށ‬
‫ޮގ ަވއ ުިލ ަމ ްށ ނ ުިކ ުތ ްނ ެވ ެއ ެވ‪.‬‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ައމ ްިއ ަލ ުފ ަޅ ްށ ެއކ ެިއކި މ ް‬
‫ަ‬
‫ީސމ ުީހ ްނ ެގ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ަވއ ުިލ ަމ ްށ َرﺳُﻮل اﻟﱠﻠ ِﻪ َ‬
‫ާގ ަތ ާށއި ައދި ެއކ ެިއކި ަޤ ބ ާީލ ަތ ުކ ެގ ާކރ ަިއ ާށއި ައދި ަބ ެއ ްއ ަރ ްށ ަތ ަކ ްށނ ުިކ ެމ ަވ ަޑއ ަިގ ެތ ެވ‪ެ .‬އ ަކ ްނ‬

‫ެއ ަކ ޭލ ެގ ާފ ުނ ެގ ސ ަީރ ުތ ްނ ަވ ަރ ްށ ާ‬
‫ސ ުފ ޮކ ްށ ެއނގ ަިފއ ެިވ ެއ ެވ‪ަ .‬އދި ަބ ެއ ްއ ަރ ްށ ަރ ަށ ްށ ެއ ަކ ޭލ ެގ ާފ ުނ‬
‫ަ‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ަވއ ުިލ ަމ ްށ ަބ ެއ ްއ ައ ް‬
‫ޞ ާޙ ުބ ޭބ ަކ ުލ ްނ ޮފ ުނ ްއ ެވވ ެިއ ެވ‪ެ .‬އ ޮގ ުތ ްނ ﻣﻌﺎذ ﺑﻦ ﺟﺒﻞ ަޔ ަމ ްނ‬
‫ަކ ަރ ައ ްށ ޮފ ުނ ްއ ެވވ ެިއ ެވ‪ަ .‬އދި أﺑﻮ ﻣﻮﺳﻰ اﻷﺷﻌﺮي ެވ ް‬
‫ސ ަޔ ަމ ްނ ަކ ަރ ައ ްށ ޮފ ުނ ްއ ެވވ ެިއ ެވ‪.‬‬
‫ީސމ ުީހ ްނ ެގ ާކރ ަިއ ްށ ޮގ ް‬
‫ސ ަ‬
‫ެއ ެހ ްނ ަކ ުމ ްނ މ ް‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ަވއ ުިލ ަމ ީ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ކ َرﺳُﻮل اﻟﱠﻠ ِﻪ َ‬

‫ސ ެވރ ާިވ ެނ ެއ ްއ ެވ ް‬
‫ުކ ެރ ްއ ެވވި ަކ ެމ ްއ ަކ ާމއ ެިމ ުދ ެދ ަބ ް‬
‫ސ މ ަީހ ުކ ުހ ްނ ާނ ެނ ަކ ަމ ްށ ުނ ެފ ެނ ެއ ެވ‪ަ .‬އދި‬
‫ު‬
‫ދީނ ެގ ަދ ުޢ ަވ ުތ މ ް‬
‫ީސ ަތ ުކ ްނ ާނއި ަހ ަމ ަޔ ްށ ޯފ ުރ ުވ ްނ ޮއތީ ަދ ުތ ުރ ަފ ުތ ުރ ޮކ ްށ ެގ ްނ‪ެ ،‬އ ްއ ަރ ުށ ްނ‬
‫ައ ެނ ްއ ަރ ަށ ްށ ޮގ ް‬
‫ަ‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ަވއ ުިލ ުމ ެގ ކ ާިފ ަޔ ުތ ެގ ﻓﺮض ައ ާދ ުކ ުރ ުމ ެގ‬
‫ސ ެގ ްނ ަކ ަމ ްށ ާވތީ ‪،‬‬
‫ަމ ްޤ ަ‬
‫ޞ ުދ ަގއި ނ ުިކ ުތ ްނ ެއއީ ުހ ްއ ަދ ަކ ެމ ެކ ެވ‪ެ .‬އ ެހނީ ﻓﻘﻪ ﻋﻠﻢ ެގ ެއ ްއ ﻗﻮاﻋﺪ ައކީ ﻣﺎﻻﻳﺘﻢ اﻟﻮاﺟﺐ‬
‫اﻻﺑﻪ ﻓﻬﻮواﺟﺐ ެއ ެވ‪ާ .‬މ ަނއީ‪ާ -:‬ވޖ ުިބ ަކ ެމ ްއ ެއ ަކ ަމ ާކއ ުިނ ަލ ި‬
‫އ ުފރ ަިހ ަމ ުނ ާވ ަކ ަމކީ ާވޖ ުިބ ަކ ެމ ެކ ެވ‪.‬‬

‫މ ަޤ ާވއި ުދ ެގ ަދ ުށ ްނ ަބ ާލއ ުިރ ަ‬
‫ކ ުމ ް‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ަވއ ުިލ ަމ ީ‬
‫ި‬
‫ސލ ުިމ ްނ ައ ާދ ުކ ަރ ްނ ެޖ ޭހ ކ ާިފ ަޔ ުތ ެގ ﻓﺮض‬

‫‪3 ‬‬
‫‪ ‬‬

‫ެކ ެވ‪ަ .‬އދި ެއ ަކ ަމ ްށ ަޓ ަކއި ނ ުިކ ެމ ެގ ްނ ޫނނީ‬
‫ުހ ްއ ަދވ ެީއ ެވ‪.‬‬

‫ެއ ަކ ްނ ުނ ުކ ެރ ޭވތީ ެއހ ު‬
‫ިނދ ނ ުިކ ުތ ްނ ެވ ް‬
‫ސ‬

‫ދީނ ްށ ަދ ުޢ ަވ ުތ ު‬
‫ަ‬
‫ދިނ ުމ ެގ ަމ ުގ ަގއި ނ ުިކ ުތ ުމ ެގ ޭބ ުނ ްނ‬
‫ސ ޮކ ްށ ު‬
‫ދީނ ެގ ަދ ުޢ ަވ ުތ ޯފ ުރ ޮކ ްށ ު‬
‫ު‬
‫ސ ޫއލ ްިއ ަޔ ެތ ްއ ަކ ްނ އ ްިޙ ާ‬
‫ކ ުއ ްއ ަމ ުތ ެގ ަމ ް‬
‫ސ ް‬
‫ދިނ ަމ ީ‬
‫‪‬‬
‫ދިނ ްނ‬
‫ސއ ް‬
‫‪ ‬ތ ާިމ ެގ ަނ ްފ ު‬
‫ިސ ާލ ުޙ ުކ ުރ ްނ‬
‫ު‬
‫ދީނ ެގ ަދ ުޢ ަވ ުތ ެގ ަމއ ާިދ ަނ ްށ ުއ ްނ ަމ ްތ ެނ ުރ ްނ‬
‫‪‬‬
‫ދީނ ެގ ަދ ުޢ ަވ ުތ ު‬
‫ު‬
‫ދިނ ަމ ްށ ެއ ްނ ެމ ާހ ަހ ްލ ުޤ ަތ ުކ ްނ ެގ ާގ ަތ ްށ ުއ ްނ ަމ ްތ ޮފ ުނ ުވ ަމ ްށ‬
‫‪‬‬
‫ަތ ްއ ާޔ ުރ ުކ ުރ ްނ‬

‫‪ ‬އ ާީމ ްނ ަކ ްނ ަވ ުރ ަގ ަދ ުކ ުރ ްނ‬

‫ދީނ ްށ ަދ ުޢ ަވ ުތ ު‬
‫ަ‬
‫ދިނ ުމ ެގ ަމ ުގ ަގއި ނ ުިކ ުތ ުމ ްނ ލ ޭިބ ަފއ ާިދ ަތ ްއ‬
‫‪.1‬‬
‫‪.2‬‬
‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬

‫اﷲ ެގ ުރ ްއ ެ‬
‫ސ ުވ ްނ ާޙޞ ުިލ ުވ ްނ‬
‫ޭއ ާނ ެގ ުއ ުމ ުރ ަގ ްއ ާޔއި ރ ުިޒ ުޤ ަގއި ަބ ަރ ާކ ްތ ެލ ްއ ުވ ްނ‬
‫ސ ާ‬
‫ޭއ ާނ ެގ ަނ ްފ ު‬
‫ދީނއި ެއ ްއ ޮގ ަތ ްށ ަތ ުރބ ްިއ ަޔ ުތ ުކ ުރ ުމ ެގ ުފ ުރ ަ‬
‫ޞ ުތ ާޙޞ ުިލ ުވ ްނ‬
‫ޭއ ާނ ައ ްށ ް‬
‫ދީނ އ ުިތ ަރ ްށ ުއ ެ‬
‫ނގ ުނ ުމ ެގ ުފ ުރ ަ‬
‫ޞ ުތ ާޙޞ ުިލ ުވ ްނ‬

‫‪ޭ .5‬އ ާނ ެގ ަ‬
‫ސ ަބ ުބ ްނ ަވ ަރ ްށ ގ ަިނ ަބ ަޔ ަކ ްށ ދީ ަނ ްށ ުރ ޫޖ ަޢ ުވ ުމ ެގ ުފ ުރ ަ‬
‫ޞ ުތ ާޙޞ ުިލ ުވ ްނ‬
‫ނ ެއ ްއ ަބ އ ަިވ ްނ ަތ ަކ ްނ ާޤއ ުިމ ުވ ުމ ެގ ުފ ުރ ަ‬
‫ޞ ުތ‬
‫‪ެ .6‬އ ާނ ާއއި ެއ ެހ ްނމ ުީހ ްނ ެގ ެމ ުދ ަގއި ދީ ީ‬
‫ާޙޞ ުިލ ުވ ްނ‬

‫ދރ ުިއ ުޅ ެމ ްއ ާޙޞ ުިލ ުވ ުމ ެގ ުފ ުރ ަ‬
‫ތ ްނ ާބ ްއ ަޖ ެވރި ަރ ަ‬
‫ނގ ުޅ ި‬
‫‪ޭ .7‬އ ާނ ައ ްށ ުދނ ެިޔ ަމ ި‬
‫ޞ ުތ ލ ުިބ ްނ‬
‫އ ޯކ ާފ ުދ ުރ ުވ ްނ‬
‫‪ޭ .8‬އ ާނ ެގ ކ ަިބއ ްިނ اﷲ ެގ ަޢ ާޛ ާބ ި‬
‫‪ޭ .9‬އ ާނ ައ ްށ ާއޚި ަރ ްށ ުދ ަވ ުހ ްނ ު‬
‫ސ ަވ ުރ ޭގ ެގ ަމތ ެިވރި ަދ ަރ ަޖ ާޙޞ ުިލ ުވ ްނ‬

‫‪4 ‬‬
‫‪ ‬‬

‫اﻟﺪﻋﻮة اﻟﻰ اﷲ‬
‫ަ‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ުވ ްނ‬
‫ﻲ‬
‫ﺴ َﻨ ِﺔ َوﺟَﺎ ِدﻟْ ُﻬﻢْ ﺑِﺎﱠﻟﺘِﻲ ِه َ‬
‫ﺤَ‬
‫ﻈ ِﺔ اﻟْ َ‬
‫ﻋَ‬
‫ﺤﻜْ َﻤ ِﺔ وَاﻟْ َﻤﻮْ ِ‬
‫ﻚ ﺑِﺎﻟْ ِ‬
‫ﻞ َر ﱢﺑ َ‬
‫ﺳﺒِﻴ ِ‬
‫ع ِإﻟَﻰ َ‬
‫ާމ ްތ اﷲ ަވޙ ުީކ ެރ ްއވ ެިއ ެވ‪ .‬ادْ ُ‬
‫ﻦ )اﻟﻨﺤﻞ‪(125 :‬‬
‫ﺴُ‬
‫َأﺣْ َ‬
‫ސ ަކ ާލ ެ‬
‫ާމ ަނއީ‪ -:‬ﺣﻜﻤﺔ ާއއި‪ ،‬ރ ެިވތި وﻋﻆ ާއ ެއ ުކ‪ަ ،‬ކ ޭލ ެގ ާފ ުނ ެގ ެވރ ަިރ ް‬
‫ނގ ަމ ަގ ްށ‪ަ ،‬ކ ޭލ ެގ ާފ ުނ‬
‫ޮގ ަވއ ަިލ ްއ ާވ ެށ ެވ! ައދި ރ ެިވތި ޮގ ުތ ަގއި ެއ ުއ ެރ ްނ ާނ ﺟﺪل ުކ ަރ ްއ ާވ ެށ ެވ! ަހ ަމ ަކ ަށ ަވ ުރ ްނ‪ަ ،‬ކ ޭލ ެގ ާފ ުނ ެގ‬

‫ނގ‪ެ ،‬އ ަކ ާލ ެ‬
‫ސ ަކ ާލ ެ‬
‫ެވރ ަިރ ް‬
‫ނގ ަމ ުގ ްނ ެއ ްއކ ާިބ ެވ ެގ ްނ ާވ މ ުީހ ްނ‪ޮ ،‬މ ަޅ ްށ ެދ ެނ ޮވޑ ެިގ ްނ ެވ ެތ ެވ‪ަ .‬އދި‬
‫ނ ެއ ަކ ާލ ެ‬
‫ލބ ެިގ ްނ ާވ މ ުީހ ްނ ެވ ް‬
‫ނގ ެއ ެވ‪.‬‬
‫ސ‪ޮ ،‬މ ަޅ ްށ ެދ ެނ ޮވޑ ެިގ ްނ ަވ ީ‬
‫ެތ ުދ ަމ ުގ ި‬
‫އ ްނ ާވ ަކ ްނ ަތ ްއ ަތ ަކކީ ﻋﻠﻢ ާއއި ﺣﻠﻢ ާއއި ޯއ ާގ ެވރ ަިކ ާމއި‬
‫ަދ ްނ ަނ ެއ ެވ‪ .‬اﻟﺤﻜﻤﺔ ެގ ެތ ެރ ި‬
‫ަމ ުޑ ަމއި ި‬
‫ތރ ަިކ ާމއި ެކ ްތ ެތރ ަިކ ެމ ެވ‪.‬‬
‫ހ ުކ ުރ ުމ ަގއި‬
‫ކ ެހ ޮޔ ަކ ްނ ަތ ަކ ްށ ަޢ ުމ ުރ ުކ ުރ ާމއި ުމ ްނ ަކ ާރ ްތ ަތ ުކ ްނ ަނ ީ‬
‫اﻟﻤﻮﻋﻈﺔ اﻟﺤﺴﻨﺔ ެގ ުމ ާރ ަދ ީ‬
‫ﺗﺮﻏﻴﺐ ާއއި ﺗﺮهﻴﺐ ާއއި وﻋﺪ ާއއި وﻋﻴﺪ ެގ ަބ ް‬
‫ސ ަތ ްއ އ ްިއ ުވ ެމ ެވ‪.‬‬
‫ކ ައ ުޑ ައ ާހ މ ާީހ ައ ްއ ަޤ ޫބ ުލ ުކ ެރ ޭވ ޮގ ަތ ްށ ﻋﻘﻠﻲ ަދލ ުީލ‬
‫ﻦ ެގ ުމ ާރ ަދ ީ‬
‫ﺴُ‬
‫ﻲ َأﺣْ َ‬
‫َوﺟَﺎ ِدﻟْ ُﻬﻢْ ﺑِﺎﱠﻟﺘِﻲ ِه َ‬
‫އ ަބ ުހ ެގ ަހ ަމ ަތ ުކ ްނ ާނއި ﻋﺮف ެގ ަހ ަމ ަތ ުކ ްނ ަބ ާޔ ްނ ޮކ ްށ‬
‫ަތ ުކ ްނ ާނއި ﻧﻘﻠﻲ ަދލ ުީލ ަތ ުކ ްނ ާނ ި‬

‫ު‬
‫ދިނ ެމ ެވ‪.‬‬

‫ަ‬
‫ދީނ ްށ ޮގ ުވ ުމ ެގ ާމ ްތ ަކ ްނ‬
‫ﻦ‬
‫ﻦ اﻟْ ُﻤﺴِْﻠﻤِﻴ َ‬
‫ل ِإ ﱠﻧﻨِﻲ ِﻣ َ‬
‫ﻞ ﺻَﺎِﻟﺤًﺎ َوﻗَﺎ َ‬
‫ﻋ ِﻤ َ‬
‫ﷲ َو َ‬
‫ﻻ ِﻣ ﱠﻤﻦْ َدﻋَﺎ ِإﻟَﻰ ا ِ‬
‫ﻦ َﻗﻮْ ً‬
‫ﺴُ‬
‫ﻗﺎل اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪َ { :‬و َﻣﻦْ َأﺣْ َ‬
‫]ﻓﺼﻠﺖ‪[33 :‬‬
‫އ‪ަ ،‬އދި ﺻﺎﻟﺢ ﻋﻤﻞ ޮކ ްށ‪ަ ،‬އދި ަހ ަމ ަކ ަށ ަވ ުރ ްނ‪،‬‬
‫ާމ ަނއީ ‪ :‬اﻟﻠﱠﻪ ެގ ﺣﻀﺮة ައ ްށ ) ައ ުއ ަމ ްށ( ޮގ ާވ ަލ ި‬
‫ނގ ުޅ ަބ ް‬
‫ނ )اﻟﻠﱠﻪ ައ ްށ( ކ ަިޔ ަމ ްނ ާވމ ުީހ ްނ ެގ ެތ ެރއ ްިނ ޭނ ުބ ާނމ ަީހ ަކ ްށ ުވ ެރ ަރ ަ‬
‫ތ ަިމ ްނ ާނ ަވ ީ‬
‫ސ ުބ ާނ‬
‫މ ަީހކީ ާކ ުކ ެހ ްއ ެޔ ެވ؟‬

‫‪5 ‬‬
‫‪ ‬‬

‫وﻗﺎل ﺗﻌﺎﻟﻰ‪} :‬وﺗﻌﺎوﻧﻮا ﻋﻠﻰ اﻟﺒﺮ واﻟﺘﻘﻮى{‪).‬اﻟﻤﺎﺋﺪة ‪(2‬‬
‫ައދި ެހ ޮޔ ަކ ްނ ަތ ްއ ުކ ަޅ ުއ ާމއި‪ ،‬ﺗﻘﻮى ެވރ ުިވ ުމ ެގ ަމ ްއ ަޗ ްށ ތ ަިޔ ަބ ި‬
‫އމ ުީހ ްނ ެއ ަކ ުކ ައ ެނ ަކ ަކ ްށ ެއހ ެީވ‬
‫ާވގ ެިވރ ާިވ ެށ ެވ‪.‬‬
‫وﻗﺎل ﺗﻌﺎﻟﻰ‪} :‬وﻟﺘﻜﻦ ﻣﻨﻜﻢ أﻣﺔ ﻳﺪﻋﻮن إﻟﻰ اﻟﺨﻴﺮ{ )ﺁل ﻋﻤﺮان ‪(104‬‬
‫ެހ ޮޔ ަކ ުމ ެގ ަމ ަގ ްށ ޮގ ާވ ައދި ެހ ޮޔ ަކ ްނ ަތ ަކ ްށ أﻣﺮ ުކ ާރ‪ަ ،‬އދި ުނ ަބއި ަކ ްނ ަތ ްއ ަނހ ުީކ ާރ ަބ ަޔ ުކ‬
‫އމ ުީހ ްނ ެގ ެތ ެރއ ްިނ ާވ ުހށ ަިކ ެމ ެވ!‬
‫ތ ަިޔ ަބ ި‬
‫وﻋﻦ َأﺑِﻲ ﻣﺴﻌﻮ ٍد ﻋُﻘ َﺒ َﺔ ﺑْﻦ ﻋﻤْﺮٍو ا َﻷﻧْﺼَﺎ ِر ﱢ‬
‫ﷲ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ي رﺿﻲ اﻟﻠﱠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺎل ‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ﻋ ِﻠ ِﻪ « رواﻩ ﻣﺴﻠﻢ ‪.‬‬
‫ﺧﻴْ ٍﺮ ﻓَﻠ ُﻪ ﻣﺜ ُﻞ َأﺟْ ِﺮ ﻓَﺎ ِ‬
‫ﻋﻠَﻰ َ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ‪َ » :‬ﻣﻦْ َد ﱠل َ‬
‫ﻋ َﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫َ‬
‫ާމ ްތ اﷲ ުރ ްއ ު‬
‫ي رﺿﻲ اﻟﻠﱠﻪ ﻋﻨﻪ ެގ ކ ަިބއ ްިނ‬
‫ﻷﻧْﺼَﺎ ِر ﱢ‬
‫ސ ްނ ެލ ްއވި أَﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد ﻋُﻘ َﺒ َﺔ ﺑْﻦ ﻋﻤْﺮو ا َ‬
‫ރ ާިވ ެވ ެގ ްނ ެވ ެއ ެވ‪ .‬ވ ާިދ ުޅވ ެިއ ެވ‪ަ .‬ހ ަމ ަކ ަށ ަވ ުރ ްނ‬

‫ﺳﻠﱠﻢ ﺣﺪﻳﺚ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ َ‬

‫ުކ ެރ ްއވ ެިއ ެވ‪ެ .‬ހ ޮޔ ަކ ަމ ަކ ްށ ަމ ުގ ަދ ްއ ާކ ިފ މ ަީހ ަކ ްށ ަފ ެހ ެއ ަކ ެމ ްއ ުކރި މ ަީހ ަކ ްށ ލ ޭިބ ައ ުޖ ުރ‬
‫ލ ޭިބ ެނ ެއ ެވ‪.‬‬
‫ﻋ َﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫‪ 174‬وﻋﻦ َأﺑِﻲ هﺮﻳﺮة رﺿﻲ اﻟﻠﱠﻪ ﻋﻨﻪ أَن رﺳﻮ َل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ﻗﺎل ‪» :‬ﻣﻦْ َدﻋَﺎ ِإﻟَﻰ‬
‫ﺷﻴْﺌ ًﺎ ‪ ،‬و َﻣﻦْ َدﻋَﺎ ِإﻟَﻰ‬
‫ﻚ ِﻣﻦْ ُأﺟُﻮ ِرهِﻢ َ‬
‫ﺺ ذ ِﻟ َ‬
‫ﻦ ا َﻷﺟْ ِﺮ ِﻣﺜْ ُﻞ ُأﺟُﻮ ِر ﻣﻦْ َﺗ ِﺒ َﻌ ُﻪ ﻻ ﻳﻨْ ُﻘ ُ‬
‫ن َﻟ ُﻪ ِﻣ َ‬
‫ُهﺪًى آَﺎ َ‬
‫ﺷﻴْﺌ ًﺎ « رواﻩ ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬
‫ﻚ ِﻣﻦْ ﺁﺛَﺎ ِﻣ ِﻬﻢْ َ‬
‫ﺺ ذﻟ َ‬
‫ﻦ ا ِﻹﺛْ ِﻢ ِﻣﺜْ ُﻞ ﺁﺛَﺎ ِم َﻣﻦْ َﺗ ِﺒ َﻌ ُﻪ ﻻ ﻳﻨ ُﻘ ُ‬
‫ﻋ َﻠﻴْ ِﻪ ِﻣ َ‬
‫ن َ‬
‫ﻼ َﻟ ٍﺔ آَﺎ َ‬
‫ﺿَ‬
‫َ‬
‫ާމ ްތ اﷲ ުރ ްއ ު‬
‫ސ ްނ ެލ ްއވި أَﺑﻮ هﺮﻳﺮة ެގ ކ ަިބއ ްިނ ރ ާިވ ެވ ެގ ްނ ެވ ެއ ެވ ‪ަ .‬ހ ަމ ަކ ަށ ަވ ުރ ްނ رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫َ‬

‫ﺣﺪﻳﺚ ުކ ެރ ްއވ ެިއ ެވ‪ެ .‬ތ ުދ ަމ ަގ ްށ ަމ ުގ ަދ ްއ ާކ މ ާީހ ައ ްށ ެއ ައ ްށ ﻋﻤﻞ ުކ ާރ‬

‫ލބ ެިގ ްނ ެވ ެއ ެވ ‪ެ .‬އ ޮގ ުތ ްނ ަމ ުގ ަދ ްއ ާކ މ ާީހ ައ ްށ ﺛﻮاب ލ ޭިބ‬
‫މ ަީހ ަކ ްށ ލ ޭިބ ަފ ަދއ ްިނ ެހ ޮޔ ައ ުޖ ުރ ި‬
‫ލ ުިބ ަމ ުކ ްނ ﻋﻤﻞ ުކ ާރ މ ުީހ ްނ ެގ ﺛﻮاب ްނ ެއ ްއ ެވ ް‬
‫ސ މ ްިނ ަވ ެރ ްއ ުއނ ެިވ ެގ ްނ ުނ ެދ ެއ ެވ‪ަ .‬އދި ުނ ަބއި‬
‫ަމ ަގ ްށ ަމ ުގ ަދ ްއ ާކ މ ާީހ ައ ްށ ެއ ައ ްށ ަޢ ަމ ުލ ުކ ާރ މ ަީހ ަކ ްށ ލ ޭިބ ަފ ަދއ ްިނ ާފ ަފ ލ ެިބ ުމ ްނ ެދ ެއ ެވ ‪.‬‬

‫‪6 ‬‬
‫‪ ‬‬

‫ެއ ޮގ ުތ ްނ ާފ ަފ ައ ްށ ަމ ުގ ަދ ްއ ާކ މ ާީހ ައ ްށ ާފ ަފ ލ ޭިބ ލ ުިބ ަމ ުކ ްނ ﻋﻤﻞ ުކ ާރ މ ުީހ ްނ ެގ ާފ ަފއ ްިނ‬
‫ެއ ްއ ެވ ް‬
‫ސ މ ްިނ ަވ ެރ ްއ ުއނ ެިވ ެގ ްނ ުނ ެދ ެއ ެވ‪.‬‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ي رﺿﻲ اﻟﻠﱠﻪ ﻋﻨﻪ أَن رﺳﻮ َ‬
‫ﻋ ِﺪ ﱢ‬
‫ﻦ ﺳﻌ ٍﺪ اﻟﺴﱠﺎ ِ‬
‫س ﺳﻬﻞ ﺑ ِ‬
‫‪ 175‬وﻋﻦ أَﺑﻲ اﻟﻌﺒﺎ ِ‬
‫ﺐ اﻟﻠﱠﻪ ورﺳُﻮَﻟ ُﻪ ‪،‬‬
‫ﻋﻠَﻰ َﻳ َﺪﻳْ ِﻪ ‪ ،‬ﻳُﺤ ﱡ‬
‫ﻄ َﻴ ﱠ‬
‫ﺧﻴْ َﺒ َﺮ ‪ » :‬ﻷﻋْ ِ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ﻗﺎل َﻳﻮْ َم َ‬
‫وَ‬
‫ﺢ اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ﻼ َﻳﻔْ َﺘ ُ‬
‫ﺟً‬
‫ﻦ اﻟﺮﱠا َﻳ َﺔ ﻏَﺪًا َر ُ‬
‫ﻋﻠَﻰ‬
‫ﻏ َﺪوْا َ‬
‫س َ‬
‫ﺢ اﻟﻨﱠﺎ ُ‬
‫ن َﻟﻴَْﻠ َﺘ ُﻬﻢْ َأ ﱡﻳ ُﻬﻢْ ُﻳﻌْﻄَﺎهَﺎ ‪َ .‬ﻓَﻠﻤﱠﺎ أﺻﺒ َ‬
‫س َﻳﺪُوآﻮ َ‬
‫ت اﻟﻨﱠﺎ ُ‬
‫َوﻳُﺤﺒﱡ ُﻪ اﻟﻠﱠﻪ َو َرﺳُﻮُﻟ ُﻪ « َﻓﺒَﺎ َ‬
‫ﻦ أَﺑﻲ ﻃﺎﻟﺐ ؟ «‬
‫ﻲﺑُ‬
‫ﻦ ﻋﻠ ﱡ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ‪ُ :‬آﱡﻠ ُﻬﻢْ ﻳَﺮﺟُﻮ َأنْ ُﻳﻌْﻄَﺎهَﺎ ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪َ » :‬أﻳْ َ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫رﺳﻮ ِ‬
‫ﺻﻠّﻰ‬
‫ل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ﻖ رﺳﻮ ُ‬
‫ﺳﻠُﻮا ِإَﻟﻴْ ِﻪ « َﻓُﺄﺗِﻲ ِﺑ ِﻪ ‪َ ،‬ﻓﺒَﺼ َ‬
‫ﻋﻴْ َﻨﻴْﻪ ﻗﺎل ‪َ » :‬ﻓَﺄرْ ِ‬
‫ل اﻟﻠﱠﻪ هُﻮ َﻳﺸْﺘَﻜﻲ َ‬
‫ﻞ ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮ َ‬
‫ﻓَﻘﻴ َ‬
‫ﻲ‬
‫ﺣﺘﱠﻰ َآَﺄنْ َﻟﻢْ َﻳ ُﻜﻦْ ِﺑ ِﻪ وَﺟﻊٌ ‪ ،‬ﻓَﺄﻋْﻄَﺎ ُﻩ اﻟﺮﱠا َﻳ َﺔ ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠ ﱞ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ﻓﻲ ﻋﻴْﻨﻴْ ِﻪ ‪ ،‬وَدﻋﺎ َﻟ ُﻪ ‪َ ،‬ﻓﺒَﺮَأ َ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ا ُ‬
‫ﻋﻠَﻰ رِﺳِﻠ َ‬
‫ل ‪ » :‬اﻧْ ُﻔﺬْ َ‬
‫ل‬
‫ﺣﺘﱠﻰ َﺗﻨْ ِﺰ َ‬
‫ﻚ َ‬
‫ﺣﺘﱠﻰ َﻳﻜُﻮﻧُﻮا ِﻣﺜَْﻠﻨَﺎ ؟ َﻓﻘَﺎ َ‬
‫رﺿﻲ اﻟﻠﱠﻪ ﻋﻨﻪ ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ أُﻗﺎ ِﺗﻠُﻬﻢْ َ‬
‫ي‬
‫ﻷنْ َﻳﻬْ ِﺪ َ‬
‫ﻖ اﻟﻠﱠﻪ َﺗﻌَﺎﻟَﻰ ﻓِﻴ ِﻪ ‪ ،‬ﻓَﻮاﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ﺐ ِﻣﻦْ ﺣ ﱢ‬
‫ﺠ ُ‬
‫ﻹﺳْﻼ ِم ‪َ ،‬وَأﺧْﺒﺮْ ُهﻢْ ِﺑﻤَﺎ ﻳ ِ‬
‫ﻋ ُﻬﻢْ ِإﻟَﻰ ا ِ‬
‫ِﺑﺴَﺎﺣ ِﺘ ِﻬﻢْ‪ُ ،‬ﺛﻢﱠ ادْ ُ‬
‫ﺣﻤْ ِﺮ اﻟ ﱠﻨ َﻌ َﻢ« ﻣﺘﻔﻖٌ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬
‫ﻚ ِﻣﻦْ ُ‬
‫ﺧﻴْﺮٌ َﻟ َ‬
‫ﻼ وَاﺣِﺪًا َ‬
‫ﺟً‬
‫ﻚ َر ُ‬
‫اﻟﻠﱠﻪ ِﺑ َ‬
‫ن‬
‫ﺤﻬَﺎ ُﻟ َﻐﺘَﺎ ِ‬
‫ﻚ « ﺑﻜﺴﺮ اﻟﺮا ِء وﺑﻔَﺘ ِ‬
‫ن وﻳﺘﺤﺪﱠﺛﻮن ‪ ،‬ﻗﻮُْﻟ ُﻪ ‪ِ » :‬رﺳِْﻠ َ‬
‫ن « ‪َ :‬أيْ ﻳﺨُﻮﺿُﻮ َ‬
‫ﻗﻮﻟﻪ ‪َ » :‬ﻳﺪُوآُﻮ َ‬
‫ﺢ‪.‬‬
‫ﺼُ‬
‫‪ ،‬وَاﻟْ َﻜﺴْ ُﺮ َأﻓْ َ‬
‫ާމ ްތ اﷲ ުރ ްއ ު‬
‫ﻋﺪِي ެގ ކ ަިބއ ްިނ ރ ާިވ ެވ ެގ ްނ ެވ ެއ ެވ‪.‬‬
‫ﻦ ﺳﻌﺪ اﻟﺴﱠﺎ ِ‬
‫ސ ްނ ެލ ްއވި أَﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس ﺳﻬﻞ ﺑ ِ‬
‫ﺧﻴْﺒَﺮ ަހ ު‬
‫ﺳﻠﱠﻢ َ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ނގ ާރ ަމ ހިނގި ުދ ަވ ުހ ﺣﺪﻳﺚ ުކ ެރ ްއ ެވވ ެިއ ެވ‪ާ .‬މ ަދ ާމ‬
‫މދ ަިދ ޮކ ުޅ ެއ ަފ ަދ ޭބ ަކ ަލ ަކ ްށ ެދ ްއ ާވ ުހށ ެީމ ެވ‪ަ .‬އދި ެއ ޭބ ަކ ެލ ްއ ެގ ައ ްތ ަމ ްއ ަޗ ްށ‬
‫ތ ަިމ ްނ ަކ ޭލ ެގ ާފ ުނ ި‬
‫ﺧﻴْﺒَﺮ( ﻓﺘﺢ ޮކ ްށ ެދ ްއ ާވ ެނ ެތ ެވ ‪ަ .‬އދި ެއއީ اﷲ ާއއި ެއ ަކ ާލ ެ‬
‫ނގ ަރ ޫ‬
‫ބ ެވތ ާިވ‬
‫ސ ާލ ެދ ެކ ޯލ ި‬
‫ާމ ްތ اﷲ ) َ‬
‫ޭބ ަކ ަލ ަކ ްށ ާވ ެނ ެއ ެވ‪ަ .‬އދި ެއ ޭބ ަކ ަލ ަކ ްށ اﷲ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ وﺗﻌﺎﻟﻰ ެގ ުރ ްއ ެ‬
‫ސ ުވ ްނ ި‬
‫ދ‬
‫ލބ ެިގ ްނ ެވ ެއ ެވ‪ަ .‬އ ި‬
‫ެއ ޭބ ަކ ަލ ަކ ްށ‬

‫ެއ ަކ ާލ ެ‬
‫ނގ ަރ ޫ‬
‫ލބ ެިގ ްނ ެވ ެއ ެވ ‪.‬‬
‫ބ ި‬
‫ސ ާލ ެގ ޯލ ި‬

‫ަފ ެހ ެއ ަބ ް‬
‫އ‬
‫ސ ުފ ުޅ ައ ުޑއިވ ަިފ ި‬

‫މ ް‬
‫ނދ ުިކ ެރ ްއ ެވވީ ެއދ ަިދ ލ ޭިބ ެނ މ ަީހ ާކއި ެމ ުދ ފ ުިކ ުރ ުކ ުރ ްނ ަމތީ ތ ްިއ ަބ ަވއ ެިގ ްނ ާވ‬
‫ީސ ަތ ުކ ްނ ެއ ޭރ ި‬
‫ﺣﺎل ަގ ެއ ެވ‪ެ .‬އ ައ ްށ ަފ ުހ ަފތ ް‬
‫ިސ ުވ ާމ ެއ ުކ‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ައރ ަިހ ްށ ެއ ްއ ުވ ެނ ެވ ‪.‬‬
‫وَ‬

‫ެއ ްނ ެމ ްނ ެވ ް‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ސ رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ َ‬

‫ޮކ ްނ ެމ ޭބ ަކ ަލ ުކ ެވ ް‬
‫ސ‬

‫ުއ ްއމ ުީދ ޮކ ްށ ެގ ްނ‬

‫ވ ެއދ ަިދ‬
‫ުހ ްނ ެނ ީ‬

‫ﺳﻠﱠﻢ ﺣﺪﻳﺚ ުކ ެރ ްއވ ެިއ ެވ ‪.‬‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ތ ަިމ ްނ ަނ ައ ްށ ލ ުިބ ަމ ެށ ެވ ‪ަ .‬ފ ެހ رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ َ‬

‫‪7 ‬‬
‫‪ ‬‬

‫ﻦ أَﺑﻲ ﻃﺎﻟﺐ ެގ ާފ ުނ ޮކ ަބއި ެހ ްއ ެޔ ެވ؟‬
‫ﻲ ﺑُ‬
‫ﻋﻠ ﱡ‬
‫ެގ‬

‫ަރ ޫ‬
‫ސ ާލ ެއ ެވ‬

‫‪ެ .‬އ‬

‫ނ ޮ‬
‫ލ ުލ ެގ‬
‫ﺻﺤﺎﺑﻲ ަވ ީ‬

‫ަފ ެހ‬

‫ެއ ަކ ޭލ ެގ ާފ ަނ ްށ ެދ ްނ ެނ ުވ ެނ ެވ‪ޭ .‬އ اﷲ‬

‫ާއ ާލ ް‬
‫ސ‬

‫ަކ ްނ ުފ ެޅ ްއ ެގ‬

‫ަމތ ަީގ ެއ ެވ‪.‬‬

‫ﺣﺪﻳﺚ‬

‫ުކ ެރ ްއ ެވވ ެިއ ެވ‪ .‬ތ ަިމ ްނ ަކ ޭލ ެގ ާފ ުނ ެގ ައރ ަިހ ްށ ެއ ﺻﺤﺎﺑﻲ ެގ ްނ ަނ ާވ ެށ ެވ ‪ެ .‬ދ ްނ ﻋﻠﻲ ެގ ާފ ުނ‬
‫ެއ ަކ ޭލ ެގ ާފ ުނ ައރ ަިހ ްށ ެގ ެނ ުވ ެނ ެވ ‪ެ .‬އހ ު‬
‫ﺳﻠﱠﻢ ‪ާ )،‬މ ްތ ﷲ‬
‫ﻋَﻠﻴْ ِﻪ و َ‬
‫ﷲ َ‬
‫ﺻﻠّﻰ ا ُ‬
‫ިނދ رﺳﻮل اﻟﻠﱠﻪ َ‬
‫ުރ ްއ ު‬
‫ސ ްނ ެލ ްއވި( ﻋﻠﻲ ެގ ާފ ުނ ެގ ޯލ ުފ ަޅ ްށ ުފ ެމ ެލ ްއވ ެިއ ެވ ‪ަ .‬އދި‬

‫ﺷﻔﺎء ައ ްށ ެއދި دﻋﺎء‬

‫ިނދ ެއ ަބ ް‬
‫ުކ ެރ ްއވ ެިއ ެވ‪ެ .‬އހ ު‬
‫ލިނ ަފ ޭ‬
‫ސ ެހ ެވ ެގ ްނ ދ ަިޔ ެލ ްއ ޮބ ުޑ ަކ ުމ ްނ ހީވީ ަބ ްއ ެޔ ްއ ުނ ެޖ ޭހ‬
‫ެހ ްނ ެނ ެވ‪ެ .‬ދ ްނ ެއ ަކ ޭލ ެގ ާފ ުނ‬
‫ﻋﻠﻲ ެގ ާފ ުނ‬

‫ެދ ްނ ެނވ ެިއ ެވ‪.‬‬

‫ޭއ‬

‫ﻋﻠﻲ ެގ ާފ ުނ ެގ ައ ްތ ުޕ ަޅ ްށ ދ ަިދ ޮކ ުޅ ެދ ްއވ ެިއ ެވ‪.‬‬
‫اﷲ‬

‫ެގ‬

‫ަރ ޫ‬
‫ސ ާލ ެއ ެވ‪.‬‬

‫ެއމ ުީހ ްނ ތ ަިމ ްނ‬

‫ެއހ ު‬
‫ިނދ‬
‫ެމ ްނ ަފ ަދއ ްިނ‬

‫ިސ ާލ ްމ ެވ ްއ ެޖ ުއ ަމ ްށ ާދ ްނ ެދ ްނ ( ަހ ު‬
‫ުވ ަމ ްށ ާދ ްނ ެދ ްނ) ެއ ަބހީ އ ް‬
‫ނ ޯތ ެއ ެވ ؟ ﺣﺪﻳﺚ‬
‫ނގ ާރ ަމ ުކ ާރ ީ‬
‫ުކ ެރ ްއ ެވވ ެިއ ެވ ‪.‬‬

‫އ ަހ ަމ ަޔ ްށ‬
‫ާއ ަދއ ެިގ ަމތ ްިނ ަދ ުތ ުރ ުކ ަރ ުމ ްނ ެގ ްނ ަދ ާވ ެށ ެވ‪ަ .‬އދި ެއމ ުީހ ްނ ާނ ި‬

‫ެދ ުވ ުމ ްނ ެއ ްނ ެމ ުފ ަރ ަތ ަމއ ްިނ ެއމ ުީހ ްނ ަނ ްށ އ ް‬
‫ިސ ާލ ްމ ުވ ަމ ްށ ޮގ ާވ ެށ ެވ ‪.‬‬
‫ަމ ްއ ަޗ ްށ ާވ اﷲ ެގ ަހ ްއ ުޤ ޮއ ުޅ ްނ ފ ުިލ ާވ ެދ ްއ ާވ ެށ ެވ‪.‬‬
‫ުބ ަނ ެމ ެވ‪.‬‬

‫ތ ަިޔ ަބ ި‬
‫އމ ުީހ ްނ ެގ ެތ ެރއ ްިނ މ ެީހ ްއ ެގ ުފ ުށ ްނ‬

‫ައދި ެއމ ުީހ ްނ ެގ‬

‫ަފ ެހ ާމ ްތ اﷲ ަގ ްނދީ ުހ ާވ ޮކ ްށ‬
‫ެއ ެހ ްނ މ ަީހ ަކ ްށ‬

‫ެތ ުދ ަމ ުގލ ުިބ ްނ ‪،‬‬

‫ަރ ްތ ަޖ ަމ ުލ ަތ ަކ ްށ ުވ ެރ ްނ ެހ ޮޔ ެވ ެގ ްނ ެވ ެއ ެވ ‪.‬‬
‫وﺑﺎﷲ اﻟﺘﻮﻓﻴﻖ وﺻﻠﻰ اﷲ ﻋﻠﻰ ﺳﻴﺪﻧﺎ ﻣﺤﻤﺪ وﻋﻠﻰ ﺁﻟﻪ وﺻﺤﺒﻪ اﻟﻜﺮام وﺳﻠﱢﻢ ﺗﺴﻠﻴﻤ ًﺎ‬
‫آﺜﻴﺮًا‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful