VIROZAT RESPIRATORE

Laprake, janar 2011 TE DHENA TE PERGJITHSHME

-

-

-

Shfaqen ne vjeshte dhe dimer (tetor-mars). Ato ne muajt e veres kane shenje kryesore diarrene Ka 200 lloje virusesh shkaktare; Gripi i vertete eshte nje prej tyre – jo te gjitha virozat jane grip Femijet preken 3-8 here ne vit nga virozat, ndersa te rriturit 2-4 here Viruset nuk lene imunitet, keshtu qe nje person mund te semuret disa here. Kjo do te thote po ashtu se vaksinimi nuk ka ndonje efekt, pervec disa kategorive te caktuara, qe do i themi me poshte Nuk eshte e vertete qe ajri i ftohte i shkakton keto viroza, por me shume ndryshimi i shpejte i temperatures se mjedisit (nga shume ngrohte, behet shume ftohte) Pjesa me e madhe per femijet eshte virusale (75-90%), pra nuk kerkojne antibiotike (qe vrasin vetem bakteret, jo viruset). Keshtu qe trajtimi eshte i thjeshte (paracetamol, lengje). Te rriturit preken nga viruset ne 30-35% te rasteve

Perhapja

1. Me teshtima 2. Duke prekur objektet qe ka prekur nje i semure tjeter (gota, pjata, rroba etj). Virusi ne keto objekte mund te qendroje i gjalle per disa ore. Femijet mund te infektojne femijet e tjere per sa kohe kane sekrecione nazale, pra femija ia ngjit semundjen nje tjetri ne momentin qe i fillojne t’i rrjedhin hundet e deri kur i pushojne (zakonisht 5 ditet e para) Kujdes duhet pasur qe femija te mos rrije ne ambjente te mbipopulluara (semuren me shume femijet qe shkojne ne kopsht, shkolle), te mos puthet nga cdo person pervec prinderve, te mos nxirret menjehere nga temperatura shume te ngrohta ne temperatura shume te ftohta, te mos vishet trashe qe te djersitet, te laje duart. Femije qe preken me shume jane ata me imunitet te dobesuar, me nje semundje kronike (defekte te lindura te zemres, te mushkerive), femijet me polipe (mish te huaj ne hunde), femijet me devijime ose trauma te kockave te hundes.

[1]

atehere femija mund te kete pneumoni. E vetmja shenje qe mund te zgjase me shume. Zakonisht zhduken per nje jave. Gripi ka te njejtat shenja si virozat e tjera. Jo te gjitha virozat jane grip. kolle e thate) Gripi i derrit (AH1N1) eshte njesoj si gripi i zakonshem – zbulohet vetem nga analizat. Eshte virale apo bakteriale? Eshte e rendesishme te dallohet nese semundja eshte virale apo bakteriale. eshte kolla.Fillimi i menjehershem . Shenjat jane te lehta deri ne mesatare. dhimbje e forte koke.Temperatura shume e larte > 39 grade . bronshit ose alergji. lodhje e madhe. nga temperatura) • lotim nga syte • temperature e ulet <38 ⁰C Keto shenja fillojne gradualisht dhe zgjasin nga 4 – 14 dite.Shenjat jane shume te theksuara (dhimbje e madhe kockash.Shenjat dhe simptomat TE GJITHA virozat respiratore kane shenjat e meposhtme: • rrjedhje dhe bllokim hundesh • djegie dhe dhimbje fyti • teshtima • ngjirje ose trashje zeri • kolle • dhimbje koke • dhimbje muskujsh • lodhje Femijet kane edhe: • ulje oreksi • grindje • pergjumje • dehidrim (mungese lengjesh. Aktualisht e ka humbur fuqine qe ka pasur nje vit me pare dhe sillet njesoj si gripi i zakonshem. por ndryshon nga: . Nese simptomat zgjasin me shume se 14 dite. Duke qene se 75-90% [2] . deri ne 4 jave. Kjo per faktin qe te mos perdoren antibiotiket me kot. e cila vjen si pasoje e rrjedhjes se sekrecioneve nga hunda ne fyt dhe si pasoje e riperteritjes se rrugeve ajrore (shtresa e siperme qe ka rene fillon e sherohet).

Gjendja e hidratimit Femija qe e ka lekuren e thate. duhet vizituar Nese femija del bark 6-8 here ne dite. Kolla te bakteret eshte nje shenje e vone dhe nuk nis qe ne fillim Eshte semundje e lehte apo e rende? Cilat jane shenjat shqetesuese? 1. por fillojne me temperature shume te larte (>39 grade) 3. eshte ne gjendje te mire. duhen derguar per vizite te mjeku. Mosha Femijet 0-3 muajsh duhen vizituar gjithmone te mjeku. Bakteret nuk japin teshtima. 3. te rrudhur. Te vjellat dhe heqja e barkut Nese femija vjell me shume se 5 here ne dite. duhet vizituar Nese femija gulcon kur merr fryme. Temperaturat rreth 38 grade te nje femije me gjendje te keqe te pergjithshme gjithmone duhen vizituar Ne pergjithesi. Temperatura Femija 0-1 muajsh me temperature duhet te ekzaminohet shume hollesisht. duhet vizituar Trajtimi Trajtohen ne shtepi vetem ata femije qe plotesojne kushtet e lartepermendura. Gjendja e pergjithshme Nje femije qe nuk grindet. Femija mezi merr fryme Kur femijes i duken kockat e karaharorit qe levizin. duhet vizituar Nese femijes i dalin jarge nga goja. mund te trajtohet me paracetamol dhe lengje ne shtepi. Viruset e shfaqin semundjen gradualisht.jane viruse. duhet derguar te mjeku 5. Nje femije qe grindet. Te [3] . duhet vizituar Nese femija ka fishkellima kur merr fryme. ndersa bakteret fillojne menjehere 2. 2. qe ka shume etje. nuk duket i pergjumur. Atehere si ta dallojme: 1. atehere nuk ka nevoje per antibiotike. qe ka gropen te koka (fontanelen) e ulur. duhet vizituar 6. eshte i pergjumur. qe vazhdon luan. ne te kunderten. pasi antibiotiku nuk vepron mbi viruset. temepratura > 39 grade. refuzon ushqimin. Femija 0-3 muajsh me temperature <38 grade dhe qe ka gjendje te pergjithshme te mire. rrjedhje hundesh. femija duhet vizituar 4. por vetem mbi bakteret. duhet vizituar gjithmone. duhet vizituar Nese femija ka kolle lehese (kollitet sikur leh qeni). qe nuk ka lote te qaje.

[4] . pra 4 here ne dite. Kjo do te thote se 1 luge e vogel kafeje ka brenda 125 mg paracetamol. Pra femijes i jepet 1 luge 5 ml. Atehere. Ose do japim paracetamol. Nese je i rritur dhe peshon psh 70 kg. > 6 vjec). ose 150 mg. i masim temepraturen femijes: nese nuk ka temeprature. Dhe jepet cdo 6 ore. ose ibuprofen. nuk i japim paracetamol. NUK duhet te jepet bashke me paracetamolin. Pra do t’i japim nje luge kafeje 5 ml. Doza eshte 10-15 mg per kg peshe. ne forme supostash (per femijet e vegjel) dhe ne forme shurupi. Nese femija eshte 15 kg. Atehere do te na duhet te marrim nje shurup 250 mg/ml dhe do t’i japim nje luge kafeje. Keto mund t’i marresh 4 here ne die • Ibuprofeni Ul temepraturen njesoj si paracetamoli. femija eshte 10 kg dhe do te marre 10 mg X 10 kg = 100 mg ose 15 mg x 10 kg = 150 mg. Jepet kur temperatura eshte > 38 grade. E njejta gje vlen edhe per te rriturit. Pra. Kete do ia japim 4 here ne dite. pra cdo 6 ore . ose 120 mg. Ose do t’i japim nje suposte 250 mg. Pra ketij femije do t’i jepet suposte 100 mg. Ibuprofeni eshte ne forme shurupi 120 mg/5 ml. maksimumi 5 here. Nese ke shurup: psh paracetamol 125 mg/5 ml. Paracetamoli nuk jepet me nese nderpritet temperatura. Kjo suposte i futet 4 here ne dite. atehere femija merr 10 mg x 10 kg = 100 mg ose 15 mg x 10kg = 150 mg. para se t’i japim paracetamolin. Keshtu do marresh 2 kokrra paracetamoli njeheresh. Doza eshte 10 – 12 mg/kg peshe. atehere doza maksimale qe do te marre eshe 15 mg x 15 kg = 225 mg paracetamol. Pra nese femija eshte 10 kg. Jepet 4 here ne dite. atehere do marresh 15 mg x 70 kg = 1000 mg ose 1 gr paracetamol. maksimumi 5 here.rriturit zakonisht shkojne te mjeku kur shenjat vazhdojne me shume se 14 dite ose kur gjendja e pergjithshme nuk eshte shume e mire • Paracetamoli Eshte ne forme tabletash (per femijet e rritur. Keshtu nese femija eshte 10 kg. atehere femija do te marre 10 mg x 10 kg = 100 mg.

caj mali etj. behet ne keto raste: - - Femijet qe kane semundje kronike Femijet qe i ze gripi shpesh Te gjithe femijet qe jetojne ne kopshte e cerdhe Ndersa vaksinen kunder gripit te derrit. lengje frutash te shtrydhura (jo lengje te blera). Kreshnik HAJDARI. atehere do marresh 10 mg x 70 kg = 700 mg. • Vitaminat Perdorimi i Vitamines C (leng portokalli ose tableta) ka efekt ne uljen e simptomave nese jepet brenda 48 oreve nga fillimi i simptomave. Po keshtu mund te merrni Vitamine E (frutat: molle etj).Mjek Familje [5] . Keshtu qe nuk ia vlen te behet kjo vaksine. atehere e mbrojme vetem nga virusi i gripit. • Vaksina kunder gripit te zakonshem – a duhet bere? Thame qe gripi eshte vetem nje nga shume viruset. supe. te pini caj jeshil. dhe jo nga 199 te tjeret. Keto mund t’i marresh 4 here ne dite • Lengje Jepni sa me shume lengje: uje te pijshem. Nese i bejme vaskinen. Vaksina.Nese je i rritur dhe peshon 70 kg. duhet ta bejne: Femjet 6 muajsh – 19 vjec Grate shtatzena Njerezit > 50 vjec Njerezit e cdo moshe me semundje kronike Njerezit qe jetojne ne azile Njerezit qe kane patur kontakt me persona me grip derri Dr. Pra do marresh 2 kokrra ibuprofen 400 mg njeheresh. Specialist .