Esperanto

, 1988: 12

Ambasadoro en Nipono

 En 1919 la juna respubliko Finnlando, sendependa de 1917, ligis diplomatiajn rilatojn kun Japanio. La fama lingisto

Gustaf John Ramstedt

 !"amstet#, 187$%19&, fari'is la unua finna ambasadoro sendita al (okio. Li estis spe)ialisto i.a. pri la korea kaj mongola lingoj. Estas inte%rese, ke pro lia korea gramatiko la *orea "espubliko dekora)iis lin per alta ordeno + $& jarojn post lia morto "amstedt estis anka- esperantisto: inter la unuaj en Finnlando li lernis la lingon  jam en 1891. En 198 li faris en la /nier%sitato de 0elsinko lek)iaron pri interna)ia lingo kaj tiel fari'is pioniro de akademia interlingistiko. Li esperantigis multajn po%emojn kaj erkis originale longan odon al la esperantistoj de saka. En s)ien)aj kaj  publikaj medioj li kun sia tuta a-toritato ofte pledis por Esperanto. nter la aktiuloj de la finna Esperanto%moado lia so)ia  po3i)io sendube estis la plej eminenta. La proponita posteno en (okio ne tuj entu3iasmigis "amstedt. 4impla kaj sen%)eremonia io de s)ien)isto multe pli  pla5is al li ol tiu de politiko kaj diplomatia etiketo. (amen li ak)eptis la taskon kaj tiel el lingisto fari'is diplomato por plenaj 1  jaroj 61919%1929. ri siaj jaroj en Japanio "amstedt poste erkis fas)inan libron

 Lähettiläänä Nippo-nissa

 6*iel ambasadoro en ipono. En 'i li rakontas anka- pri siaj kontaktoj kun  japanaj esperantistoj, kun kiuj li multe kun%laboris. i%sube ni aperigas tiujn erojn de liaj rememoroj.; ; ; "amstedt eturis al Japanio de Londono  per la <ipo

Shizuoka Maru

. La <ipo =altis en >an=ajo, kie multaj ga3etoj interjuis lin. 4kribante pri tio "amstedt aldonas:

 Inter la intervjuintoj troviĝis ankaŭ kelkaj

esperantistoj, kiuj kompreneble trois ren%konti'on kun Esperante parolanta ambasa%

G.J. Raste!t !oro aparte riarkin!a kaj ili tuj ri"ar!is in kiel su#tenanton !e iliaj i!eoj.

6p.28 er tio "amstedt <ajne komprenigas, ke la <an=ajaj esperantistoj%?urnalistoj tiel skribis en sia ga3etoj.; ; ; @nka- post sia aleno al (okio la noa diplomato estis interjuita por multaj ga3etoj. 

 Li"e kun tiu unua inun!o !e intervjuoj i venis en kontakton kun japanaj espe-rantistoj. Ili ja !e lon"e aten!is en i helpanton kaj su#tenanton por sia ova!o. $in%ine taen okazis& ke ili ulte  pli utilis al i ol i al ili. 're(ipe en !iskoni"a!o !e $innlan!o ili atin"is ulton sur pluraj kapoj. )ia i estis  petita prele"i *e iu aranĝo& i kutie %aris tion en Esperanto kaj la interpretanto +  pre(ipe kia teis pri $innlan!o + kutiis

 

 sia%lanke "arni iajn vortojn per ulto #ela kaj %avora pri ia lan!o.

6p.$&; ; ; 

 ,parte ultajn konatojn i akiris inter  japanaj esperantistoj. Ilia a%a#le(o kaj hel-peo e%ektive superis *ion& kion i aten-!is& kaj la prestiĝo& kiun ultaj el ili  ĝuis en la pu#lika vivo !e Japanio& %aris ian a"a!on e* pli atin"opova ol i anti(ipis. ar i apartenis al la !iploataro& espe-rantistoj koprene#le spe(iale #onveni"is in inter si kaj siaj a"a!oj i ri(evis sen-no#rajn invitojn por prele"i en !iversa/  partoj !e la insula re"no. Mi !o utili"is ian s(ion !e Esperanto *e prele"oj pri  $innlan!o& ĝiaj popolo& naturo kaj kulturo.  )utie i skri#is la prele"on en Esperan-to0 sekve ĝin anti(ipe ri"ar!is iu el iaj interpretantoj& plej o%te s-ro Morizo Ga aŭ la juna ,i#ara. Se! alo%te ili tra!ukis + kiel postulus lojale(o al vero + laŭvorte. Ili eis %ari al!onojn kaj pli#eli"i ian pri- skri#on pri $innlan!o kaj ĝiaj naturo&  popolo kaj kulturaj okupoj kaj atin"oj& ne alo%te kun tio !a #elaj epitetoj& ke jen kaj jen e* i e %ariĝis !u#ea. 1re #one la %innajn vivon kaj (irkon- stan(ojn priluis al japanaj esperantistoj

Esperanta Finnlando

 & ri*e ilustrita perio-!a/o& kiu estis !ili"ente pristu!ata. E#le  ĝuste per ĝi s-ro ,i#ara konatiĝis kun la  %inna popola poezio& kio lin insti"is kolekti tutan aron !a #elaj popolaj kantoj kaj  poe%ra"entoj japanaj& kiujn li o%te alportis al i.

 

 'ere !e s-ro ,i#ara i konatiĝis ankaŭ kun partianoj !e la japana pa(ova!o. S-ro ,i#ara la#oris en la %ako por ekster-lan!anoj !e la Japana So(ieto por Li"o !e  Na(ioj kaj ankaŭ i& rekoen!ite !e !u-tri e#roj !e la !iploataro& e#riĝis en tiu %ako. 2nu el la patronoj !e la So(ieto estis prin(o 1oku"a3a& prezi!anto !e la Supera a#ro !e Japanio. 'li poste i elektiĝis e* prezi!anto !e la %ako por eksterlan!anoj. Sekretario estis la konata kana!a isiisto& pia kristano kaj entuzi-asa pa(#atalanto pastro 4o3les

!Ao-l3#

.  En la So(ieto tiutepe e#ris !ek kelkaj  prestiĝaj !iploatoj& i.a. la #el"a a#asa-!oro 4assopierre

!AasompjBr#

. $akte estis pro lia in%luo& ke la postenon !e pre- zi!anto oni kon%i!is al i& kia la So(ieto #ezonis poli"lotan "vi!anton& kiu pli #one  povus reprezenti la or"aniza/on en !iversaj e!ioj. Io post io i ja  %ariĝis konata ankaŭ kiel s(ianto !e la  japana. En ia la#oro kiel prezi!anto i ri(evis #one"an helpon !e la sekretario  pastro 4o3les kaj !e la supre en(iita  juna esperantisto ,i#ara. La So(ieto por Li"o !e Na(ioj havis o%i(ejon en 1okio kaj ilojn !a e#roj tra la lan!o. La a%ero !e pa(o estis tre  populra tiutepe. )oprene#le ankaŭ en  Japanio& kiel *ie en la on!o& estis hooj& kiuj ne %i!is aŭ ne volis %i!i je la i!eo !e  pa(o. Sae estis rilate interna(ian lin"von. Iuj trovis e* revon pri kouna tuton!a lin"vo plene alreala& e* !anĝera al na(iaj kultur(ela!oj. 1ial ili  prenis por sia !evo alhelpi kiel e#le la klopo!ojn !e ĝiaj a!vokatoj& kie ajn ili trovis okazon por tio. 2nu el tiaj alaikoj !e Esperanto estis i.a. la tiaa  "u#erniestro !e Shizuoka. En sia "u#ernio li sen!is poli(anojn interropi esperantis-tajn kunvenojn kaj alperesis la a"a!on !e la ja %on!itaj so(ietoj. La !e(i!o !e la  "u#erniestro estis %orta #ato al la esperantistoj. Se! ilia %ervora "vi!anto& la aljuna 1akahashi& venis al 1okio por viziti in kaj konsiliĝi kiel nuli"i la !e(i!on. )une kun siaj akopanantoj li  proponis& ke oni sin turnu al la inisterio  pri internaj a%eroj. Mi respon!is& ke tio apenaŭ !onus rezulton. 5ivers%lanke pripensinte la a%eron& ni  %ine !e(i!is& ke i %aros prele"vojaĝon al Shizuoka. Mi prele"os Esperante + tia ni vi!os& kiel sin tenos la "u#erniestro al tio. Mi veturis al Shizuoka. iuj esperan-tistoj !e la ur#o estis kolektiĝintaj en la  prele"ejo. En la salono (erte estis ankaŭ ultaj aliaj& kiuj konis la situa(ion kaj

 

 s(ivolis& kio okazos. En stre*ita atos%ero i koen(is la prele"on. La pu#liko  sekvis ĝin s(iavi!e. 6ni aten!is& ke en iu ajn oento aperos poli(anoj kaj !ispelos la kunvenon. 1aen& i povis sen  ĝeno %ini ian prele"on. E#le iuj estis sen-iluzii"itaj& Se! alenaŭ la esperantistoj estis ĝoje surrprizitaj. Ili estis tre !ankaj al i pro la a%ero. Ili koprenis& ke *ar i apartenis al la !iploataro& i ioete  7anĝis la opinion !e ilia "u#erniestro pri esperantistoj. ,nkaŭ sian so(ieton ili povis  poste ek%unk(ii"i sen ajna interveno !e aŭtoritatoj.  Mi konservas plej a"ra#lan eoron pri ultaj lokoj& kiujn i vizitis !u iaj  prele"vojaĝoj. Japanoj ĝenerale kapa#las esti ĝentilaj kaj plej "astaaj& se! pre(ipe esperantistoj + supoze#le pro la kouna  7atokupo + 7ajnis aparte zor"i pri ia ko%orto. $oje la japanaj esperantistoj jarkunvenis en la ur#o Sen!ai& en la nor!a parto !e  8on!o. )ia i alvenis& okazis tre popa o%i(iala ak(epto kaj %estaj aranĝoj %are !e la ur#o& kiuj auzis kaj in kaj e#le ankaŭ la japanajn esperantistojn. 9p.:;-:<= 

ka3e de tiu kuneno "amstedt i3itis monaCejon fonditan de Date atsumune en la jaro 19:

 Esperantistoj e"e %ervore volis ontri al i la ona>ejon& se! ĝia estro& tre aĝa a#ato& koen(e tute ne volis e* aŭ!i pri vizito& kia li eks(iis& ke i estas !i- ploato. 1re nervozi"is lin& kiel kaj kun kia (ereonio %re!a sinjoro !e tia ran"o !evus esti ak(eptita& *ar li ne havis ian ajn  sperton pri tio. $ine& li taen konsentis kaj i estis petita por teo *e li. 'ost la ak(epta (ereonio la nervozo !e la a#ato alaperis kiel (in!ro en vento0 i noe tuj ekparolis pri #u!hisaj ona>-ejoj en Mon"olio kaj iaj ipresoj pri ili. ar i su%i*e kontenti"e s(ipovis la japa-nan kaj kroe la akopanantaj esperan-tistoj helpis per interpreto& la konversa(io  %luis plej vi"le. La a#ato estis kaj  surprizita

 

kaj iri"ita pro la "asto. ,parte  pla*is al li aŭ!i pri (irkonstan(oj !e siaj on"olaj sakre!anoj.  Reveninte en la hotelon i trovis tie !u  %lave vestitajn altranĝulojn !e la ona>ejo& kiuj trans!onis al i kakeonon %aritan !e la a#ato kun jena  skri#o en *ina i!eo"ra%io

/nu floro sola,kinpetala + kiel simpla estasla belo. 

 La portintoj !e la kakeono rakontis& ke ilia estiata estro estis tio eo(iita !e la  siple(o& kun kiu okazis la tiita ak(epta (ereonio kaj la tuta vizito& ke tuj post ia  %oriro li ek!ese"nis la ta#ulon.

 6p.9%97 ost tio "amstedt priskribas preleg%oja'on al saka, la- inito de la ga3eto

6saka ,sahi

: saka @sa=i

vaste raportis pri ia pre-le"o& koprene#le kun la ornaa/oj !e ia interpretisto s-ro Ga kaj pli ulte laŭ la kon(epto lia ol laŭ tiu !e la Esperant-lin"va prele"o& kiun i %aris.

 6p.98; ; ; 

 $oje okazis en 1okio& ke !iploatoj ulte (er#uis& kia viro %in%ine estas la reprezentanto !e $innlan!o. 1iun !iskuton kaŭzis& ke la inistro !e ilio !u siaj vojaĝoj venis al Shizuoka& kaj je lia  surprizo aten!is lin *e la sta(i!oo pluraj (entoj !a entuziasaj ak(eptantoj kun  %la"oj kaj o%i(iala ak(eptokoitato.  4al!aŭ taen ontriĝis& ke ili ne venis por ak(epti lin& se! anstataŭe ili aten!is alvenon !e la reprezentanto !e $innlan!o.  La *ilia inistro rakontis pri la okaza/o al la sen!itoj !e 4razilo kaj 'eruo kaj al ultaj aliaj. 6ni ulte !ivena!is& kiel i  %akte estis aranĝinta la rilatojn kun  japanoj. $ine oni venis al i kun rekta !ean!o ?u estas kutie& ke oni tiel honori"as vin@A Mi respon!is& ke i ne estas es(epto& se! ke *i-kaze okazis ia