You are on page 1of 19

N E D E N Ç E L İ K Y A P I?

Eşsiz bir inşaat malzemesi olmasına karşın eksik veya yanlış bilgiler nedeniyle yıllardır göz ardı edilen çelik ile bu malzeme kullanılarak çoğu gelişmiş ve özellikle TÜRKİYE gibi aktif deprem bölgelerinde bulunan ülkelerde yapılmakta olan Çelik Çerçeveli Yapılar'ın tanıtımı amacıyla hazırlanan bu sitede söz konusu sistemin ülkemiz koşullarındaki uygulanabilirliği de araştırılmıştır. Önerilen taşıyıcı sistemin avantaj ve zorlukları; yurtdışındaki uygulamalardan çok sayıda fotoğraf ile örnekler verilip karşılaştırmalar yapılarak açıklanmaktadır. Amaç, çelik çerçeveli yapıları öğretmek değil tanıtmak olduğundan zorunlu olmadıkça teknik ayrıntılara girilmemiştir.

Kore, Seul'de Konut Binası Yapımı

Topraklarının %92'si deprem bölgelerinde bulunan ve insanlarının %95'i bu bölgelerde yaşayan ülkemizde depreme dayanıklı yapıların önemi çoğu inşaat mühendisi tarafından bilinmekteydi. Bu gerçek; büyük can, mal ve iş kayıplarına neden olan son depremlerden sonra kamuoyuna da mal olmuştur. Fay hatlarının yeri konusunda yapılan gereksiz tartışmalar sürerken, tüm bu kayıplarda asıl suçlunun; depremler değil depreme dayanıksız yapılar olduğu anlaşılarak yapı türlerinin sorgulanmasına başlanabilmiştir. Ancak, 1-2 kattan yüksek depreme dayanıklı yapılar konusunda gündeme gelen tüm yapı türlerinde, ne yazık ki, yine betonun öne çıktığı görülmektedir. Kamuoyuna yansıyan çelik çerçeveli yapı önerilerinin meslektaşlarımız yerine bir mimar ile eski bir vali'den gelmesi düşündürücü ve üzüntü vericidir. Çelik çerçeveli yapı önerimize bazı meslektaşlarımızca verilen ilk yanıt 'Evet ama betonarme ile de depreme dayanıklı yapılar elde edilebilir.' olmaktadır. Aksini savunmuyoruz. Ancak, amaç 3-5 katlı ucuz yapılar elde etmek ise; yığma ile de, hem de betonarmeden çok daha ucuza, depreme dayanıklı yapılar elde edilebilir!

Bunun farkına varılarak bilgi edinmek için gösterilecek biraz çaba korkulardan kurtulmak için yeterli olacaktır. üniversitelerimizde kendilerine tanınan kısıtlı olanaklar ile eğitim ve araştırma yapmaya çalışan azınlıktaki öğretim üyeleri ile bizlerin sesini duymazlıktan gelerek. Deprem bölgesi. aksine karar verenler büyük bir sorumluluk altındadır. Gerçekdışı olmasına karşın betonarme yapılardan pahalı oldukları varsayılsa bile. çelik çerçeveli yapıların gerek tasarımı. Çelik çerçeveli yapıların tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de yapılmasının kaçınılmaz olduğu bilinmelidir.TAŞIYICI SİSTEM MALZEMESİNE GÖRE YAPI TÜRLERİ ( İNGİLTERE ) Kaçamak yanıtlar. kullanım amacı veya kat sayısı ayırımı yapılmadan bir an önce uygulanması gereken çelik çerçeveli yapılar konusunda. . gerekse üretim ve montajı konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olmamanın sonucu olan korkulardan kaynaklanmaktadır. çelik çerçeveli yapıların eğitimsiz işçiler ile denetlenemeden yapılan ucuz yığma ve betonarme yapılarda riske atılan insanların yaşamından çok daha ucuz olacağı yadsınamaz bir gerçektir.

Çok katlı veya yüksek yapılarda geniş kullanım alanı bulmaktadır. İsveç.ÇELİK YAPILAR  Demirin ilk kez M. Endüstri yapıları ve Spor salonları ile Portatif ve prefabrik.  ABD. çok önemli olan bu üstünlükleri nedeniyle. homojen. Yapı çeliği. Yüksek dayanımı nedeniyle öz ağırlığının taşıdığı yararlı yüke oranı küçüktür ve montajı tamamlandığı anda tam yükle çalışabilme özelliği vardır. İspanya. Fransa ve Finlandiya gibi gelişmiş ve daha çok deprem bölgelerinde bulunan ülkelerde yapı çeliği kullanımının önemli oranlara ulaştığı görülmektedir. çelik çerçeveli yapılardan çoğunun betonarme çerçeveli olarak yapılması olanaksızdır.          Büyük açıklıklı köprüler. Ülkemizde çok yaygın olarak kullanılmakta olan betonarme yapıların çoğu çelik çerçeveli olarak yapılabilmektedir.  Çelik çerçeveli yapı sistemleri. 1500 yıllarında Kuzeydoğu Anadolu ve Kafkasya'da üretilip kullanıldığının bilinmesine karşın ülkemizde yapı malzemesi olarak yeterince bilinmeyen çeliğin değerlendirilememesi üzücüdür. Yatay yüklere dayanıklı. İngiltere. . Hızla yapılması gereken.Ö. Taşıyıcı sistemleri özel. Öte yandan. Almanya. Temel zemini zayıf nitelikli. izotrop ve sürekli denetlenerek üretildiğinden güvenli bir malzemedir. Japonya.

Özellikle inşaat sektörü. SF Uydu İstasyonu – Endonezya  Ülkemizde yapısal çeliğin kullanım alanları. GB Ofis Binası . 3. betonarme yapılardan daha pahalı oldukları savı gerekçe gösterilmektedir. . sık ve şiddetli depremlerin yok denecek kadar az can ve mal kaybına neden olmasına karşın ülkemizde verdiği felaket boyutundaki zararları önlemeye yönelik önemli bir çalışmanın bulunmadığı görülmektedir. cebri borular.Londra. otel vb. demiryolu köprüleri.TAŞIYICI SİSTEM MALZEMESİNE GÖRE YAPI TÜRLERİ ( JAPONYA ) Söz edilen ülkelerden Japonya'da. baraj kapakları ve endüstriyel yapılar ile sınırlı kalmıştır. azalan deprem yükleri ile birlikte taşıyıcı sistem ve temel boyutlarının da küçülmesini sağladığından sözkonusu gerekçenin geçerli olmadığı ortaya çıkmaktadır. 1. çelik çerçeveli yapıların %50'ye ulaşan hafiflikleri. binaların bulunmamasına. Çok katlı çelik çerçeveli konut. mühendis ve yüklenicilerin yeterli bilgi ve deneyime sahip olmamalarından kaynaklanan korkularının olduğu açıktır.Tampere. 2. az sayıda da olsa bu konuda bilgili elemanların çelik çerçeveli yapı önerilerine kayıtsız kalmaktadır. Ofis Binası . hastane. Ancak. Asıl nedenin. işyeri. Bu tür yapılarda bile çeliğin sunduğu olanaklardan yeterince yararlanılmadığı gözlenmektedir. çelik çerçeveli yapı sistemlerinin sayısız avantajları ile gerek tasarım gerekse üretim ve montajı konusunda mimar.

Kalifiye işçi gerektirmesi. çelik çerçeveli yapılar konusunda ileri ülkelerin deneyimlerinden yararlanılarak yapılacak bir atılım ile pek çok ülkenin önüne geçme şansının bulunduğu unutulmamalıdır. a. Yatay ve dikey olarak yapım zorlukları. Ancak. ÇELİK ÇERÇEVELİ YAPILARDA MALİYET DEĞİŞİMİ ( İNGİLTERE ) AVANTAJLAR • • • • • • • • • • • • Mimari Özgürlük Narinlik Hafiflik Çok Katlı Bina Yapımı Depreme Dayanım Prefabrikasyon Kolay Denetim Hızlı Yapı Üretimi Ekonomi Değişim Dönüşüm Güçlendirme ZORLUKLAR • • • • Eleman Azlığı Malzeme Korozyon Yangına Dayanım Bulonlu Birleşim  Çelik yapı elemanlarının fabrikada sürekli denetim altında yapımında kullanılan kaynak bulonlu birleşimlere göre malzemenin %10'a kadar azalmasını sağlamaktadır.  Ortaya çıkan olumsuz tabloya karşın. b. .

Soğuk havalarda çatlaması ve d. . Montajın zor hava koşullarında bile kolaylıkla yapılabilmesi ve İşçilik hatalarının en aza inmesi nedeniyle ülkemiz koşulları bakımından da uygun görülmektedir. Elektrik veya jeneratöre gereksinim duyulmaması.Fabrikada Kaynak. iii. Şantiyede Bulon" genel kuralının aksine yetersiz veya kötü şantiye koşullarında yapılacak hatalı kaynağın tehlikeli sonuçlara yolaçabileceği bilinmektedir. Yeterince kontrol edilememesi gibi sakıncaları nedeniyle montaj kolaylığı için yapılanlar dışında taşıyıcı kaynakların şantiyede yapımı istenmemektedir. Site Bolts . "Shop Welds.  Bulonlu birleşim sistemi.c. i. ii.

yeterince sıkıldığında uç bölümü kopan (Çekme Kontrollü) bulonlar denetimi kolaylaştırmaktadır. a. çelik çerçeveli yapıların depreme dayanıklı olması bakımından da. Ayrıca. kararlılık bağlantılarının sünek davranışı sağlayacak biçimde düzenlenmesinin yanısıra elemanların birleşiminde davranış bakımından uygun görülmeyen kaynak yerine öngermeli yüksek dayanımlı bulonların kullanılması önerilmektedir. Ülkemizde de üretilmekte olan yüksek dayanımlı (HV) bulonların. elemanların birleşim bölgelerindeki bulon deliklerinin konumu ve sayısı aynı değil ise. kullanılmayan delikler işçiyi ve kontrolunu uyaracak. delik konumlarının farklı olması durumunda ise montaj yapılamayacaktır. Döşemeler .  Öte yandan. Birleşimlerdeki bulon sayısını en az yarıya indirebilmesi ve b.Örneğin. Yeni şartnamelere göre delik toleransının büyük olması gibi önemli avantajları da bulunmaktadır.

III. kalınlık ve aderans için gereken yüzey bakımından uygun olması durumunda çekme donatısı olarak ta kullanılabildiğinden toplam donatı miktarı da azalmaktadır. IV. işçilik ve inşaat süresi bakımından ekonomik olmadığından tercih edilmemektedir. sac ve üzerine şantiyede dökülen donatılı betondan oluşmaktadır. Kesme bağlayıcıları ile kirişe bağlanan döşemelerin bileşik kesit olarak tasarlanacak kiriş boyutlarını küçültmesi. Eylemsizlik momenti yüksek saclar ile kiriş ve kolon sayısının azaltılıp daha büyük açıklıkların elde edilebilmesi. Akustik veya yalıtımlı döşemeye dönüştürme olanağı. yükseklik. bunların hazırlanması. malzeme veya amortisör gibi çalışan aygıtlarla yapılabilen ses yalıtımını gerektirmesi nedeniyle konut. j. II. bu tür döşemelerde sınırlı da olsa şantiyede beton dökümü zorunlu olmaktadır. g. Asma tavan montajının kolaylıkla yapımı. h. k. Ancak. İnşaatın yaklaşık %30 oranında hızlanması ile sağlanan ekonomi. e. Uygun özellikte saclar ile bileşik kesit olarak tasarlanan döşemenin kalınlık ve donatısının azalması. Çerçeve kirişlerinin genişletilen alt veya üst başlıkları üzerinde yerinde dökme donatılı beton ile oluşturulan döşemeler ise kalıp ve iskele gerektirmesi. Kalıp olarak ta kullanılan sacların iskele gerektirmemesi. tesisat ile klima kanallarının daha kolay yerleştirilmesi. Kalıp ve iskelesiz çalışma ortamında yangın tehlikesinin azalması. I. donatıların yerleştirilmesi ve beton dökümünden sonra beklenerek tekrar sökümü gibi işler nedeniyle malzeme. Oluşturulan rijid diyaframın ideale yakın özellikte olması. İskelesiz alanların çalışma platformu olarak kullanılması. Çerçeve kirişleri ile bunların arasındaki döşeme kirişleri ve/veya yatay çaprazların üzerine kaynaklanan saclar ile oluşturulan döşemeler neopren vb. kalıp ve taşıyıcı donatı işlerinin fabrikada yapılması nedeniyle geniş bir kullanım alanı bulmuştur. f. Elektrik. Özel saclı bileşik döşeme sisteminin önemli avantajlarından bir bölümü: a. b. . işyeri vb. Sözkonusu sac. c. d. i. Çelik çerçeveli yapılarda birçok avantajı nedeniyle yaygın olarak kullanılan döşeme sistemi. yapılar yerine daha çok endüstri yapılarında kullanılmaktadır. Çelik çerçeveli yapılardaki döşemeler sac veya beton ile ya da her ikisi birlikte kullanılarak oluşturulmaktadır. yağmurlama suyu vb. Bosluklu veya alt bölümü prefabrik beton plaklarla oluşturulan döşemeler.

köşebent. galvanizli saclardan kesilip bükülerek elde edilen U ve C profillere alçı panellerin monte edilmesidir. Kesme Bağlayıcıları Çelik çerçeveli yapılarda kirişler. Kullanım yerlerine göre kalınlık. Bağlantısı özel kaynak tabancaları ile fabrikada veya şantiyede kısa sürede ve kolaylıkla yapılabilen özel çiviler en yaygın olanıdır. ÖZEL YALITIMLI İÇ DUVAR .  İç Duvarlar Prefabrik beton paneller. Bu bağlantı ile oluşan bileşik kesitteki çelik kirişin taşıma kapasitesi artarken ağırlığın da sağlanan ekonomi %20 ile %150 oranları arasında değişmektedir. tercih edilen yöntem. Duvarlar  Çelik çerçeveli yapılarda kullanılan duvarlar da taşıyıcı yapı elemanları gibi çoğunlukla prefabriktir. Bu özellik üretimin hızlanmasına neden olurken yapının daha ekonomik olmasını da sağlamaktadır. lama ve U veya helisel biçimli çubuklar kullanılmaktadır. Ancak. U profil. su geçirimsizlik ve yangına daha uzun süre dayanım gibi özellikleri olan alçı panellerin arasında yine kullanım yerlerine göre su ve/veya ısı yalıtımı bulunmaktadır. briket veya tuğla ile de yapılabilmektedir. yatay yüklerin dağıtımında üstün diyafram özelliği olan betonarme döşemelere kirişlerin üst başlığına kaynaklanan kesme bağlayıcıları ile bağlanmaktadır. I. Kesme bağlayıcısı olarak genellikle özel çivi.

Bükme sac profillerin fabrikada birleştirilmesi ile oluşturulan ve taşıyıcı da olabilen duvar panelleri inşaat süresinin kısalmasını sağlamaktadır. v. Hava. Yapılardaki en önemli elemanlardan olan dış duvarların istendiğinde. su vb. o o o Prefabrik beton veya metal paneller. vi. viii. Ses ve Yangın geçişini engellemesi Güçlü ve rijid. vii. ii. Dış Duvarlar Genel olarak. Buhar. iv. Yapay ve doğal ışık. iç tarafında alçı panel dış tarafında hava koşullarına dayanıklı bir kaplama ile aralarındaki yalıtım malzemesinden oluşmaktadır. Bir bölümünde ayrıca iç kaplama yapılmasına gerek kalmayan çok çeşitli dış kaplama malzemeleri arasında. Ahşap veya endüstriyel metal kaplamalar ile Metal veya cam perde duvar sistemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. iii. .Önceden delinmiş bükme sac dikmelerden oluşan duvarlara elektrik. Kar ve yağmur. BÖLME DUVAR AYRINTILARI ( ŞAŞIRTMALI MAKAS SİSTEMİ ) II. i. tesisat elemanları kısa sürede ve kolaylıkla monte edilebilmektedir. Isı. telefon.

. TİPİK DIŞ DUVAR  Taşıyıcı duvar panelleri ile depremsiz bölgelerde 5-6 kat yüksekliğinde binalar yapılabilmektedir. x. Ulaşılabilecek kat yüksekliği de sınırlı olduğundan nüfusları hızla artmakta olan şehirlerimizdeki konut ihtiyacının bu tür yapılarla karşılanması olanaksızdır. Tarafımızca "Yığma Çelik" olarak adlandırılan bu tür binaların çoğunda kolon ve çerçeve kirişleri bulunmamaktadır. Çok sayıda ince elemandan oluşan binaların deprem bölgeleri için uygun olduğu söylenemez. xi. ülkemiz gibi en aktif deprem kuşaklarından birinde bulunan Japonya'da çoğunluğu çelik ve 2 katlı olan yapılarda hadde profil kullanımının %46'lara ulaşması dikkat çekicidir.  Yüksek ve/veya depreme dayanıklı yapılar elde edilmesinde zorunlu olarak hadde profiller kullanılırken daha ekonomik kesitler için kalın saclar ile oluşturulan yapma kesitler de kullanılmaktadır. Dayanıklı. Bu bakımdan.ix. Estetik ve Ekonomik olması gibi özelliklerden birkaçına veya tamamına sahip olması gerekmektedir.

%6 daha hafif olan NPI kirişin. Petek kirişler ile kafes kiriş ve gövdesi delikli profil kirişlerin kullanımı  Hadde profil kiriş ile yapılan karşılaştırma için örnek olarak seçilen R-Tipi 'Döşeme Kirişi' iki katlı bir binada çerçeve kirişine kaynaklanmıştır. İşçilik.  İki veya üç boyutlu olabilen kafes kirişlerin. petek kiriş (Büyük açıklıklar için ara levhalı) yapılarak veya "Stub Girder" sistemi ile sağlanmaktadır. rijid diyafram oluşturulması ve yanal burkulmanın önlenmesinde aşıklar ve rüzgar bağlantılarından yararlanılan çatılar olmuştur. .5 kg ağırlığındaki kirişin 8 cm betonarme döşeme ile oluşturulan bileşik kesit içinde profil olarak karşılığı 134 kg ağırlığındaki NPI 180'dir. Ayrıca. tesisat için uygun boşlukları nedeniyle tercih edilen kafes kirişlerin basit mesnetli olarak yaygın kullanım alanı. Hadde profil kirişlerdeki boşluklar. profil gövdeleri delinerek. rijid diyafram oluşturulması ve yanal burkulmanın önlenebilmesi için kirişlerin ek malzeme.Kafes Kirişler  Hafiflikleri ve havalandırma vb. Malzeme çeşit ve ağırlığı. hata Riski ve üretim Süresi de dikkate alındığında çok daha ekonomik olduğu görülmektedir. işçilik ve zaman gerektiren çaprazlar ile biribirine bağlanması zorunlu hale gelmektedir. 142. genellikle ince sacdan oluşan üst başlıklarına çeşitli tipteki kesme bağlayıcılarından birçoğu kaynatılamadığından bileşik kesit içinde kullanımları sınırlıdır.

çelik malzemede sağlanan ekonomi %18'dir. b.'ndaki üretimi.Umman'da haberleşme pilonu ve sanayi yapısı çatısında kullanılan petek kirişler  Verilen örnekte. Azalan yükseklikleri nedeniyle duvar giderlerinin de azalması. kafes kirişlerde de kullanım yerlerinin doğruluğuna ve üretim kalitesine önem verilmelidir. Sözkonusu sistemlerin kiriş altından geçirilmesi durumunda bile duvar yükseklikleri çoğu kez "Kafes Kirişler" ile oluşturulan sistemlere göre daha az olmaktadır. mekanik vb. Montajının daha az işçi ile daha kısa sürede yapılması.D.  Sözkonusu kirişlerin A. daha az çeşitli malzeme. kolaylıkla yapılan kesme ve kaynak işlemlerinin getirdiği ek maliyete karşın. dolu gövdeli kirişlerin gövdesinde açılan deliklerden veya kiriş altından geçirilmektedir. kafes kirişten daha ekonomik olduğu görülen NPI 180 yerine NPI 160 'tan elde edilecek ara levhasız petek kirişin kullanılması durumunda. sistemler kullanılması durumunda "Petek Kirişler"in gövdesindeki boşluklardan. yapım süresi ve işçilik ile artan hata riskine karşın Steel Joist Institute tarafından belgelendirilmiş sınırlı sayıdaki fabrika tarafından yapılmaktadır. f. Tek açıklıklarda kullanılan çelik miktarını çok azaltması. Tekil yükleri taşıyabilme esnekliği. d. Konsol Kirişli Çatı Çerçeve Sistemi  Hadde profil konsol (Gerber) kirişli çatı sisteminin. c. Çelik çerçeveli yapıların ülkemizde de yaygınlaşması bakımından ekonomik ve güvenli yapılar elde edilebilmesi için.) e. fabrikatör ve yükleniciler arasında yaptığı araştırma sonucu kafes kirişlere alternatif olarak tanıttığı sisteme ilişkin "Cantilever Roof Framing Using Rolled Beams" ve CISC'ın "Roof Framing with Cantilever (Gerber) Girders & Open Web Steel Joists" isimli . g. kullanılan malzeme sayısı. daha az işçilik ve hata riski ile üretilmesi. Değişebilecek yüklere daha kolay uyarlanması gibi önemli avantajları bulunmaktadır. Özellikle düzgün yayılı yüklü büyük açıklıklarda kullanılan ara levhalı petek kirişler ile sağlanan ekonomi çok daha büyük oranlara ulaşmaktadır. Kafes kirişten çok daha kısa sürede. ( Elektrik.B.  AISC'ın 1994 yılında mimar. a. tüm yapı elemanlarında olduğu gibi. Azalan bina hacmine bağlı olarak işletme giderlerinin de azalması. mühendis.

ülkemiz koşullarına da uygun olduğu düşünülmektedir. Sözkonusu sistemler için ayrıca bir boşluk bırakılmasına gerek kalmadığından sınırlanan kat yükseklikleri. J. yangın suyu pükürtme sistemine ait borular. elektrik-telefon hatları gibi sistemlerin geçebieleceği boşluklar kalmaktadır. ABD ve Kanada'da yapılan birçok binadan elde edilen sonuçlar ışığında sistemde. özellikle işçilik konusundaki avantajları nedeniyle. Klasik çerçeve sisteminde uzun yönde üst kotları düşürülen kirişlerin üzerine yerleştirilen parça kirişler ve kısa yönde uzanan aşıklar ile bileşik döşeme arasında. kiriş yüksekliklerinin azaltılması. elektrik ve haberleşme sistemleriyle entegrasyonu sonucunda. Texas) ABD'nde "Stub Girder Floor Framing System" ismi ile tanıtılmıştır.kitaplarında sistemin kullanımını kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmış tasarım tabloları bulunmaktadır. Calaco tarafından (Houston. parça bağlantılarının basitleştirilmesi ve gibi önemli düzenlemeler yapılmıştır. büyük açıklıklı yapılarda kullanılan çelik miktarı ve kat yükseklikleri azaltılarak önemli oranda ekonomi sağlamaktadır. Yapısal sistemin mekanik. Parça Kirişli Çerçeve Sistemi  İlk kez 1970'li yılların başlarında Dr.P. İdare Binası bu sistemin kullanıldığı ilk ve büyük örneklerden biridir. eleman giderlerinin azalmasını sağlamaktadır.  Kanada. Petek Kirişler  I profilin gövdesi boyunca zig-zaglı olarak kesilmesiyle elde edilen iki parçanın kaydırılıp uç bölgelerinden istenildiğinde ek parça kullanılarak kaynakla yeniden birleştirilmesi sonucu oluşturulan Petek Kesitler daha çok düzgün yayılı yüklerin taşınmasında kiriş olarak kullanılmaktadır. Calgary'de 1982 yılında tamamlanan 70. Yapılan uygulamalarına karşın pek bilinmeyen sistemin. . döşeme donatı hesaplarında yeni yöntemlerin kullanılması. havalandırma kanalı.000 m² döşeme alanı olan 37 katlı Nova Corp. genel yapı hacmi ile duvar vb.

9-17.1 53.2 36.0 0.0 0.9-21.9 26.0 Wxn-p (mm3) 82-96 117-180 214-316 354-499 442-648 653-968 Artış % 17.2 41.0 0.4 Wxn-p (mm3) 82-279 117-360 Artış % 240 208 Ixn-p (mm4) 573-5730 935-7740 Artış % 900 728 140/410 160/430 .3-14.9-41.İki profilden elde edilen dört parçanın birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan her iki yöndeki eylemsizlik momentleri eşit kesitlerin de kolon olarak geniş kullanım alanı bulunmaktadır.2-26.3 18.2-54.7 41.6 48.2 Ixn-p (mm4) 573-1010 935-2070 2140-4430 4250-7990 5740-11660 9800-20350 Artış % 076 121 107 088 103 108 140/210 160/230 200/280 240/320 260/360 300/420 NPI EKLİ PETEK KESİTLERİN SAYISAL ÖZELLİKLERİ D/H (mm) V/E/Z (mm) 35/250/200 45/250/200 Gn-p (kg/m) 14.2 Artış % 20.2 17.0 0.2 Artış % 0.8 47.9 54. NPI EKSİZ PETEK KESİTLERİN SAYISAL ÖZELLİKLERİ D/H (mm) V/E/C (mm) 35/250/140 45/250/140 60/360/160 80/416/160 80/416/200 90/500/240 Gn-p (kg/m) 14.3-17.0 46.3 17.0 0.2-36.

yapılan birçok binadan edinilen deneyimler sonucu. Daha yüksek ve daha hafif olan kirişlerin gövdesinde oluşan deliklerden elektrik.200/480 240/520 260/560 300/620 60/360/200 80/416/200 80/416/200 90/500/200 26.9 54. .8 15. Küçülen kiriş boyutlarının duvar yükseklikleri ile inşaat maliyetinin azalmasını sağlaması. a. Benzer amaçlı elemanlara göre daha az yatay bağlantı gerektirmeleri.6 13. Mimarlık ve İnşaat Mühendisliği bölümlerinden bir grup araştırmacının United States Steel .2-30.MIT. f. e.2-59. Şaşırtmalı Makas Sistemi  Staggered Truss Steel Framing System / Şaşırtmalı Makas Çelik Çerçeve Sistemi Massachusetts Institute of Technology . önemli gelişmeler olmuştur. etkileyici görüntüleri ile mimari tasarımı güzelleştirmeleri gibi önemli avantajları bulunmaktadır. b.2-40.9 41.9 10. Şantiyede yapılan pahalı güçlendirme işlemlerine gerek kalmadan hafif ve orta büyüklükteki noktasal yükleri taşıyabilmeleri.9-46. desteği ile yüksek yapılar için yaptıkları çalışmanın sonucu oluşturulmuştur.0 11. Üst başlığına kaynatılacak kesme bağlayıcıları ile bileşik kesitli kiriş olarak ta kullanılabilmeleri.3 214-697 354-882 442-1080 653-1520 226 149 144 133 2140-14230 4250-22940 5740-30260 9800-47110 565 431 427 381 Kesim işleminin esnekliği nedeniyle istenildiğinde delikleri değişken boyutlu olabilen petek kirişlerin.3 36.USS Corp. c. mekanik ve su püskürtme tesisatları geçirilebildiğinden kat yüksekliklerinin arttırılmasına gerek kalmaması. 1966 yılında tanıtılan ve ilk uygulaması 1967 yılında yapılan sistemde. d. Yangına karşı yalıtımlarının kolay olması ve g. Açıkta bırakıldıklarında.

Deprem bölgelerinde bulunanlar da dahil olmak üzere Apartman tipi yapılar için geliştirilmiş olmasına karşın ince-uzun dikdörtgen veya çember planlı çok katlı yurt.8 kg/m² olması sözkonusu sistem ile ulaşılan ekonominin göstergesidir.30 m genişlikte. binalarda da başarıyla uygulanmaktadır.15 m uzunlukta 20 katlı bir yapıda kullanılan çelik miktarının 27. 73. otel. işyeri vb.YATAY YERLEŞİM SEÇENEKLERİ 18. . hastane.

Her katta dar yönde iki açıklıkta bir bulunan makaslar dışında oluşan her türlü kullanıma uygun büyük alanlar.TİPİK DÖŞEME KESİTİ  Ülkemiz koşulları bakımından da çok uygun görülen bu sistem. belirli katlarda düşey yerleşim düzeni değiştirilerek makas aralarının açılması. . yapının kısa yönünde çevre kolonlar arasına şaşırtmalı olarak yerleştirilen kat yüksekliğindeki Vierendeel makaslardan oluşmaktadır. özel uygulamalar ile çok daha büyük hale getirilmektedir. asma kat yapımı vb.