You are on page 1of 37

«Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΩΣ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ»

ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΘΟΔΩΡΗΣ
ΚΑΡΟΥΜΠΑΛΗ ΕΦΗ

Β2 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΛΙΟΥ
ΙΛΙΟΝ 14-3-2011

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΩΣ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ......................................................................2

Η ΣΕΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΣΕΙΣΜΟΓΡΑΦΩΝ.............................10

ΣΕΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ.........................................................................................12

ΤΣΟΥΝΑΜΙ..............................................................................................................16

Επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον......................................................................21

Μέτρα προστασίας................................................................................................24

Μέτρηση σεισμών..................................................................................................26

Σεισμικά Όργανα...................................................................................................29

Οι σεισμοί και η πρόγνωσή τους από τα ζώα........................................................31

Μύθοι διάφορων πολιτισμών για την ερμηνεία των σεισμών................................33

ΠΗΓΕΣ.................................................................................................................... 37

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΩΣ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Ο σεισμός είναι φαινόμενο το οποίο εκδηλώνεται συνήθως χωρίς σαφή προειδοποίηση, δεν
μπορεί να αποτραπεί και παρά τη μικρή διάρκειά του, μπορεί να προκαλέσει μεγάλες υλικές
ζημιές στις ανθρώπινες υποδομές με επακόλουθα σοβαρούς τραυματισμούς και απώλειες
ανθρώπινων ζωών.
Ο σεισμός είναι ένα φυσικό φαινόμενο που δεν πρόκειται να σταματήσει όσο κινούνται οι
λιθοσφαιρικές πλάκες.
Ο σεισμός, εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις έχει ως επακόλουθα την ενεργοποίηση άλλων
γεωλογικών φαινομένων όπως η ρευστοποίηση εδαφών, οι καταπτώσεις βράχων, οι
κατολισθήσεις και τα θαλάσσια κύματα βαρύτητας (τσουνάμι) με εξίσου σοβαρές επιπτώσεις.
Τα θαλάσσια κύματα βαρύτητας προκαλούνται από μεγάλους υποθαλάσσιους σεισμούς.
«Τσουνάμι» ονομάζονται τα παλιρροϊκά θαλάσσια κύματα που προκαλούνται από ένα σεισμό
ή μια ηφαιστειακή έκρηξη και τα οποία διαδίδονται στην επιφάνεια της θάλασσας με
καταστρεπτικά, πολλές φορές, αποτελέσματα για τις παραλιακές περιοχές.
Σεισμό έχουμε όταν η επιφάνεια της γης κινείται βίαια. Ενώ αισθανόμαστε το έδαφος στέρεο
και ασφαλές, μπορεί ξαφνικά να τρανταχτεί και να σχιστεί. Σπίτια μπορεί να εξαφανιστούν σε
τεράστια χάσματα που δημιουργούνται μέσα σε δευτερόλεπτα, δρόμοι ενδεχομένως να σχιστούν
και να σχηματίσουν σκαλοπάτια με αρκετά μέτρα ύψος, ενώ το νερό των λιμνών μπορεί να
εξαφανιστεί μέσα στο έδαφος.
Σεισμός είναι η δόνηση του εδάφους που οφείλεται στη θραύση πετρωμάτων.

Το μεγαλύτερο . τα οποία διαδίδονται στο εσωτερικό της γης. Οι πλάκες αυτές ονομάζονται τεκτονικές πλάκες. Ανάλογα με την απόσταση του υποκέντρου απ’ την επιφάνεια της γης οι σεισμοί χαρακτηρίζονται ως: • Επιφανειακοί ή σεισμοί μικρού βάθους • Σεισμοί ενδιάμεσου βάθους • Σεισμοί μεγάλου βάθους Η λιθόσφαιρα χωρίζεται σε μικρό αριθμό πλακών που «επιπλέουν» και κινούνται ανεξάρτητα πάνω στο μανδύα της γης. Η προβολή του υποκέντρου στην επιφάνεια της γης ονομάζεται επίκεντρο. Η λέξη «σεισμός» περιγράφει κάθε σεισμικό γεγονός – φυσικό φαινόμενο ή αποτέλεσμα ανθρώπινη δραστηριότητας – που παράγει σεισμικά κύματα.Ο σεισμός μπορεί να είναι και αποτέλεσμα ανθρώπινης δραστηριότητας. Χαρακτηριστικά του σεισμού: Ανάλογα με το βάθος Η ακριβής θέση στην οποία συμβαίνει ένας σεισμός ονομάζεται εστία. Αν η εστία θεωρηθεί ως σημείο. αυτό ονομάζεται υπόκεντρο.

μέρος της σεισμικής δραστηριότητας της γης συμβαίνει στα όρια αυτών των πλακών. Έτσι στην περιοχή μας έχουμε: • την ευρασιατική πλάκα. Πώς προκαλούνται οι σεισμοί. Η περιοχή της Ευρώπης όπου βρίσκεται η Ελλάδα άλλαξε πολύ και πολλές φορές στο παρελθόν. ενώ τα νησιά του Ιονίου αναδύθηκαν τελευταία από τα νερά. Η Πίνδος δημιουργήθηκε πριν από 35 εκατομμύρια χρόνια περίπου. τα πετρώματα του γήινου φλοιού κινούνται ως ενιαίο άκαμπτο σώμα με μικρή κάμψη και λίγες ηφαιστειακές ή σεισμικές εκδηλώσεις. ενώ ακόμα και σήμερα οι δυνάμεις αυτές δεν έχουν σταματήσει να δρουν. . Η εξωτερική λιθόσφαιρα συντίθεται από 12 περίπου μεγάλες πλάκες και αρκετές μικρότερες. Η σημερινή μορφή του ελληνικού χώρου είναι το αποτέλεσμα της σύγκρουσης της αφρικανικής με την ευρασιατική πλάκα. ενώ σ’ αυτές τις γεωλογικές διεργασίες οφείλεται ο σχηματισμός σημαντικών κοιτασμάτων βωξίτη στον Παρνασσό. Κατά την ίδια γεωλογική περίοδο έντονη ήταν η ηφαιστειακή δραστηριότητα στη Ροδόπη και στο βόρειο Αιγαίο. η οποία κινείται βορειοανατολικά και έχει στα ανατολικά της την μικροπλάκα της Αραβίας. και • την αφρικανική πλάκα. Μέσα στα όρια κάθε πλάκας. στο άκρο της οποίας σχηματίζονται οι μικροπλάκες του Αιγαίου. της Ανατολίας και της Απουλίας. προκαλώντας πολλές αλλαγές. Οι ενδογενείς δυνάμεις που αλλάζουν την επιφάνεια της γης έδρασαν στην περιοχή μας για πολλά εκατομμύρια χρόνια.

που βρίσκονται σε συνθήκες πολύ υψηλής θερμοκρασίας και πίεσης. Ξαφνικά η πίεση γίνεται τόσο μεγάλη.Οι σεισμοί μας υπενθυμίζουν ότι ο φλοιός της γης είναι πολύ λεπτός σε σχέση με το μέγεθος του πλανήτη. Ένας πολύ μεγαλύτερος μπορεί να προκαλέσει την πτώση καπνοδόχων και δέντρων. ενώ συχνά προκαλούνται μεγάλες πλημμύρες. Ένας μικρός σεισμός γίνεται αισθητός με τη μορφή μιας μακρινής υπόκωφης βοής κάτω από τα πόδια σας. Κατά μήκος των ζωνών αυτών μπορούμε να δούμε τις επιπτώσεις από τη δραστηριότητα στην επιφάνεια της γης. Ένας μεγαλύτερος σεισμός μπορεί να ρίξει διακοσμητικά αντικείμενα και βιβλία στο δάπεδο. Για πολλά χρόνια δεν υπάρχει καμιά κίνηση στην περιοχή. Κάτω από το στερεό φλοιό υπάρχουν χιλιάδες χιλιόμετρα τηγμένα πετρώματα και μέταλλα. Στους σφοδρότερους από τους σεισμούς καταρρέουν τα κτίρια και οι γέφυρες. που κινούνται στην επιφάνεια της γης με εξαιρετικά αργό ρυθμό. Τα περιθώρια αυτών των πλακών αποτελούν ζώνες όπου ο φλοιός δεν είναι ανθεκτικός. Ο φλοιός είναι διαιρεμένος σε μεγάλα τεμάχη. Οι σεισμοί εκδηλώνονται όταν δύο λιθοσφαιρικές πλάκες κινούνται απότομα η μία σε σχέση με την άλλη. Το βάρος του φλοιού και η τριβή μεταξύ των πετρωμάτων είναι η αιτία που οι πλάκες δεν μπορούν να ολισθήσουν εύκολα η μία σε σχέση με την άλλη. αλλά συσσωρεύονται τρομερές πιέσεις. κατακερματίζονται δρόμοι. τηλεφωνίας και παροχής φυσικού αερίου. καταστρέφονται τα δίκτυα ηλεκτροδότησης. που οι λιθοσφαιρικές πλάκες τραντάζονται και προκαλείται σεισμός. Καταμέτρηση των ζημιών Το μέγεθος της σεισμικής δόνησης εξαρτάται από πόση πίεση έχει συσσωρευτεί. τις τεκτονικές ή λιθοσφαιρικές πλάκες. αυτή η κίνηση κάθε άλλο παρά ομαλή είναι. Ένταση . Ωστόσο.

Μέγεθος Το μέγεθος του σεισμού φανερώνει το πόσο μεγάλος είναι ένας σεισμός. τις παρεμβαλλόμενες τοπικές δομές και το είδος της κίνησης που προκαλείται από τη δραστηριοποίηση του ρήγματος κατά τη διάρκεια ενός σεισμού. η ηλεκτρική αγωγιμότητα των πετρωμάτων μεταβάλλεται σημαντικά 20 ώρες πριν την εκδήλωση του σεισμού. υπολογισμένο με βάση την κλίμακα Richter. Η δυσκολία οφείλεται στο ότι οι σεισμοί δε συμβαίνουν σε κανονικά διαστήματα ούτε ξεκινούν πάντα από τα μεγαλύτερα ρήγματα. στις γεωλογικές δομές κ. Μέθοδος πρόγνωσης σεισμών από το διάστημα (INSAR) . το βάθος της εστίας. Χαρτογραφούν τη θέση των ρηγμάτων. η ένταση του σεισμού σε μία θέση εξαρτάται από την απόσταση αυτής της θέσης από το επίκεντρο του σεισμού. αν υπάρχει ένα δίκτυο καταγραφής ο σεισμός μπορεί να προβλεφθεί. Οι επιστήμονες που μελετούν τους σεισμούς ονομάζονται σεισμολόγοι.α. Αλεξόπουλου και Νομικού. που προκάλεσαν το σεισμό • τις προεξοχές που θα συναντήσουν στην πορεία τους • το χρόνο που απαιτείται για να φτάσουν σ’ αυτές και • το μέγεθος που θα έχει ο αναμενόμενος σεισμός Β) Για τον ακριβέστερο προσδιορισμό του επικέντρου χρησιμοποιούμε το πλέον αξιόπιστο πρόδρομο φαινόμενο. γνωρίζουμε: • τη διαδρομή προς Ανατολάς που θα ακολουθήσουν τα υγρά. πέρα από κάθε αμφιβολία πρόβλεψη. Θεωρία Ηλία Τσιάπα Κατά τον Ηλία Τσιάπα. που σημαίνει ότι ένας σεισμός με μέγεθος 5 είναι 10 φορές περισσότερο καταστροφικός από ότι ένας σεισμός με μέγεθος 4. Ορισμένοι επιστήμονες τη θεωρούν αδύνατη. του χρόνου και της έντασης των σεισμών είναι πολύ δύσκολη.Ένταση είναι η έκταση των καταστροφών που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια ενός σεισμού και μετριέται με βάση την τροποποιημένη κλίμακα Mercalli. Αντίθετα με το μέγεθος του σεισμού. η οποία ξεκινά από το 0. Μέθοδος ΒΑΝ Επινόηση των Ελλήνων Φυσικών Βαρώτσου. Όμως μέχρι σήμερα με καμία μέθοδο δεν έχει επιτευχθεί σίγουρη. στα κτίρια.6. με μεγαλύτερο καταγεγραμμένο μέγεθος σεισμού 8. ακόμα και η συμπεριφορά των ζώων. Έτσι. η πρόβλεψη είναι δυνατή με τους παρακάτω τρόπους¨ Α) από στατιστικές μελέτες. την αύξηση της θερμοκρασίας του φλοιού. επειδή η απελευθέρωση της τοπικά συσσωρευμένης ενέργειας θα ήταν τόσο μεγάλη. απ’ όπου και η ονομασία της. Μέθοδοι πρόγνωσης σεισμών Η πρόβλεψη του τόπου. παρακολουθούν ανεπαίσθητες κινήσεις στην επιφάνεια και αναζητούν προειδοποιητικά σημάδια όπως είναι η απελευθέρωση του αέριου ραδονίου. Σύμφωνα με αυτή. Η κλίμακα Richter είναι λογαριθμική. που εντοπίζεται σε ένα κώνο με κορυφή το υπόκεντρο και κέντρο βάσης το επίκεντρο του αναμενόμενου σεισμού. το οποίο έχει μία μοναδική τιμή για ένα συγκεκριμένο σεισμό. Σεισμοί πάνω από αυτό το μέγεθος δεν είναι πιθανό να γίνουν. ώστε να προκαλέσει πλαστική αντί για ελαστική παραμόρφωση των περιβαλλόντων πετρωμάτων. η ηλεκτρική δραστηριότητα στα πετρώματα. Η ένταση καθορίζεται από τις επιπτώσεις της δόνησης στους ανθρώπους. Η ένταση ενός σεισμού σε μία συγκεκριμένη θέση αποτελεί μία μέτρηση της βίαιης κίνησης του εδάφους που δημιουργείται κατά τη διάρκεια ενός σεισμού. έχοντας σαν αφετηρία ένα σεισμό. η οποία κυμαίνεται από το 0 έως το 12.

Ζώα που δεν εμφανίζονται όπως ποντίκια και φίδια ξεπηδούν από τις φωλιές τους κατά δεκάδες.Ερευνητές της NASA πιστεύουν ότι ίσως μπορούν να προβλέψουν ορισμένους σεισμούς λίγες μέρες πριν από την εκδήλωσή τους αναλύοντας ηλεκτρικές διαταραχές στην ιονόσφαιρα που ανιχνεύονται με θερμικές υπέρυθρες ακτίνες που παρατηρούν οι δορυφόροι της NASA. Ρήγματα Το ρήγμα αποτελεί μια διάρρηξη (σπάσιμο) στο φλοιό της γης. Το μεγαλύτερο μέρος των σεισμών. συνδέεται αναμφισβήτητα με τη συσσώρευση ενέργειας σε αντιστοιχία με τις ζώνες όπου υπάρχουν ρήγματα. που προκαλεί τους κραδασμούς που κάνουν τη γη να κουνιέται στο σεισμό. Η ιστορική και η παλαιοσεισμολογική έρευνα βοηθούν στο χρονικό καθορισμό του τελευταίου μεγάλου σεισμού σε ένα ρήγμα. το Βόρειο και το Νότιο τμήμα και που έδωσε το μεγάλο σεισμό στις 17 Αυγούστου 1999. κινείται με γρήγορο ρυθμό με δυτική κατεύθυνση επηρεάζοντας τον Ανατολικό Ελληνικό χώρο. Υπάρχουν τρία είδη ρηγμάτων: 1) κανονικά ρήγματα 2) ανάστροφα ρήγματα και 3) ρήγματα οριζόντιας μετατόπισης. Ενεργά ρήγματα Ελλάδας H λιθοσφαιρική πλάκα της Aνατολίας. Η απελευθέρωση αυτής της ενέργειας προκαλεί τη μετατόπιση των μαζών των πετρωμάτων κοντά στο ρήγμα. ιδιαίτερα των ισχυροτέρων. κατά μήκος της οποίας μπορεί να αναγνωρισθεί κίνηση των εκατέροθεν τεμαχών. Σκύλοι αλυχτούν και τα ψάρια πηδούν έξω από το νερό. . γιατί φαίνεται «πιάνουν» κάποια ηλεκτρομαγνητικά κύματα. ιδίως το Αιγαίο πέλαγος. Ενεργά ρήγματα Ενεργό ρήγμα είναι εκείνο το οποίο έχει προκαλέσει τουλάχιστον ένα σεισμό κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δέκα χιλιάδων χρόνων (Ολόκαινο). η οποία περιλαμβάνει το γνωστό ρήγμα της Ανατολίας. το οποίο έχει δύο κύρια τμήματα. Άλογα συνήθως ήρεμα αρχίζουν να χλιμιντρίζουν και να τρέχουν. ακόμα κι αν δε γίνονται αισθητοί στη γήινη επιφάνεια. Πρόγνωση από τα ζώα Η συμπεριφορά των ζώων αλλάζει πριν από το σεισμό. Ακόμα και οι βαθύτεροι σεισμοί (έχουν καταγραφεί σεισμοί ως 750 km βάθος) είναι πιθανό να προκαλούνται από ρήγματα.

Έτσι. όπως φαίνεται στο χάρτη που ακολουθεί. Η Αφρικανική πλάκα κινείται προς τα βόρεια και επηρεάζει τη Νότια Ελλάδα. την Κρήτη και Ρόδο και φθάνει στις Ταυρίδες. το οποίο έχει βάθος περίπου 1500 μέτρα και η τάφρος του φθάνει μέχρι τη θάλασσα του Μαρμαρά. στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι υπάρχει πληθώρα ρηγμάτων. Προσπαθήσαμε να παρουσιάσουμε. έχουμε από όλα αυτά τα δεδομένα. Παράλληλα. η σεισμικότητα είναι αυξημένη στην Ελλάδα και οι κάτοικοι αυτής της χώρας. σαν γεωγραφικός χώρος βρισκόμαστε στην ένωση της Ευρωπαϊκής και Αφρικανικής πλάκας. Οι περισσότεροι σεισμοί γίνονται εκεί που οι πλάκες της γης ενώνονται. ένα πλήρη χάρτη με αυτά. Εμείς. όπου υπάρχουν ρήγματα μικρά και μεγάλα και στις ηφαιστιογενείς περιφέρειες. Οι δύο εικόνες δείχνουν. είναι αυτό στο βόρειο Αιγαίο. Η τεκτονική πλάκα της χώρας περιλαμβάνει κάποιες θαλάσσιες λεκάνες που έχουν βάθος μέχρι 5 χ. περνά από τα ελληνικά βουνά. απουσιάζει το δυτικό τμήμα του βορείου ρήγματος της Ανατολίας που φθάνει στη Θράκη και στο Αιγαίο.μ. έχουμε το ηφαιστειακό τμήμα της Ελλάδας που απαρτίζεται από διάφορα ενεργά ηφαίστεια. Αυτή είναι ουσιαστικά η αιτία της εμφάνισης των ηφαιστείων και της πληθώρας των καταστροφικών σεισμικών δονήσεων. Η πλάκα της Αδριατικής κινείται με φορά από αριστερά προς τα δεξιά και επηρεάζει τη Δυτική Ελλάδα. (ελληνική τάφρος) και βρίσκεται στην πορεία ενός τόξου που ξεκινά από τις Άλπεις. . το Ιόνιο πέλαγος. Εμείς. έμαθαν να ζουν από τα πολύ παλιά χρόνια με τους σεισμούς. η πρώτη το χώρο της Ανατολικής Μεσογείου με τα ρήγματα και τις πλάκες και η δεύτερη. ένα χάρτη με χρονολογικά σεισμικά δεδομένα του ρήγματος της Ανατολίας. Στον χάρτη αυτόν. σύμφωνα με τα δεδομένα των σεισμολόγων της Ελλάδας. Το τμήμα που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον από τεκτονικής άποψης. όρη που ανήκουν στην περιοχή της νότιας Τουρκίας που συνορεύει με την ανατολική Μεσόγειο θάλασσα. Σήμερα.

ενώ υπάρχει και η δυνατότητα χρήσης φορητών σεισμογράφων. το Πανεπιστήμιο Αθηνών.Σ. όπου χρειαστεί. γερά στερεωμένο στο έδαφος και καλυμμένο με φωτογραφικό χαρτί δονείται με την επίδραση σεισμικών κυμάτων.). • Κάθε χρόνο ένας πιθανός μέγιστος σεισμός είναι μεγέθους 6. Σεισμολογικούς σταθμούς διαθέτουν το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Η ΣΕΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΣΕΙΣΜΟΓΡΑΦΩΝ Στην Ελλάδα: • Κάθε 18 μέρες – κατά μέσο όρο – γίνεται ένας σεισμός μεγέθους 5 R. Οι παραπάνω πληροφορίες εξηγούν γιατί σε αρκετές δεκάδες περιοχές της Ελλάδας είναι εγκατεστημένοι σεισμολογικοί σταθμοί. το Πανεπιστήμιο Πατρών και ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (Ο. Μια φωτεινή δέσμη που εκπέμπεται από ένα ακίνητο σώμα κταγράφει τις κινήσεις του τυμπάνου χαράζοντας πάνω στο χαρτί μια γραμμή ζιγκ-ζαγκ. Σεισμογράφος Ένα περιστρεφόμενο τύμπανο. τους σεισμολόγους.Π. οι οποίοι με σεισμογράφους καταγράφουν τη σεισμική δραστηριότητα στη χώρα μας.Α.3 R. . Η καταγραφή ενός σεισμού σε σεισμογράφο ονομάζεται σεισμογράφημα και τα δεδομένα των σεισμογραφημάτων αναλύονται από ειδικούς επιστήμονες. το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. • Κάθε 6 χρόνια – κατά μέσο όρο – γίνεται ένας σεισμός μεγέθους 7 R.

καθώς και η χρονική διαφορά ανάμεσα στα κύματα S και Ρ. Σεισμογραφήματα Το επίκεντρο μπορεί να εντοπιστεί με το σεισμογράφημα. Η ταχύτητά τους εξαρτάται από το υλικό που διασχίζουν. Οι καταγραφές αυτές γίνονται από 4 διαφορετικούς σεισμολογικούς σταθμούς. . Από το επίκεντρο τα κύματα διαδίδονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Τα διαμήκη κύματα (Ρ) διαδίδονται με ταχύτητα 8 km/sec. Ο χρόνος που περνάει από τη στιγμή του σεισμού ως την άφιξη των κυμάτων στο σταθμό. βρίσκονται σε άμεση εξάρτηση με την απόσταση του επίκεντρου. τα εγκάρσια κύματα (S) με 5 km/sec. Η ταχύτητα διάδοσης αυξάνεται με το βάθος.

Στη συνέχεια δημιουργήθηκε ρωγμή σε ένα χωράφι με καλαμπόκι από την οποία έβγαινε καπνός. Με τις διαδοχικές εκρήξεις ενός ηφαιστείου συσσωρεύονται λάβα και στάχτη και στερεοποιούνται. Η ρωγμή διευρύνθηκε και άρχισαν να εκτινάσσονται στάχτη και βράχια ψηλά στον αέρα. Συνυπάρχουν στις περιοχές τις οποίες ονομάζουμε τεκτονικά ενεργές ζώνες. Από άλλα πάλι εκχύνονται διάπυρα ρεύματα λάβας. σε ένα χρόνο και σήμερα πια έχει ύψος 2. Κατά τους ιστορικούς χρόνους σημειώθηκαν στην Ευρώπη αρκετές ηφαιστειακές εκρήξεις. και την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ. σχηματίζοντας ένα λόφο ή και βουνό που ονομάζεται ηφαιστειακός κώνος. ενώ προκαλούν περίπου 15 θανάτους και 900 καταρρεύσεις οικοδομών. επιφανειακή απόληξη του εκτεταμένου υπόγειου συστήματος. περίπου. Ορισμένα υποθαλάσσια ηφαίστεια ψηλώνουν τόσο.807 μ. μεταφέρεται στην επιφάνεια της γης.Χ. κάθε χρόνο ένα δισεκατομμύριο ευρώ. η οποία συντάραξε όλη την ανατολική Μεσόγειο. Το 1943 ωστόσο μερικοί χωρικοί στο Μεξικό ανησύχησαν από τους σεισμούς στην περιοχή τους. Ηφαίστεια σχηματίζονται τόσο στην ξηρά (χερσαία). .α. Μερικά ηφαίστεια εκτινάσσουν σύννεφα από στάχτη και αέρια όταν εκρήγνυνται.). Οι χωρικοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή. Μετά από μία εβδομάδα εμφανίστηκε στη θέση του χωραφιού ένας ηφαιστειακός κώνος ύψους 150 μ. Παρά τα προβλήματα που προκύπτουν από την ηφαιστειακή δραστηριότητα. που προέρχεται από μεγάλα βάθη. που άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς και μερικές πόλεις θαμμένες στην ηφαιστειακή στάχτη (Πομπηία κ. Το όρος Παρίκουτιν. Για το ευρύ κοινό.. ωστόσο. ο οποίος όμως δεν είναι παρά η ορατή. ώστε φτάνουν να υπερβαίνουν την επιφάνεια της θάλασσας δημιουργώντας νησιά. που κυλούν σαν ποταμοί στις πλαγιές. με σημαντικότερες την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης το 1620 π. κατά μέσο όρο. ψήλωσε κατά 275 μ. Για τους γεωλόγους ηφαίστειο είναι ένα φυσικό υπόγειο σύστημα μέσα από το οποίο το μάγμα. Σύντομα άρχισε να εκχέεται διάπυρη λάβα.ΣΕΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ Στη χώρα μας οι σεισμοί κοστίζουν. τα ηφαίστεια αποτελούν πηγή πλούτου για τους κατοίκους των περιοχών όπου βρίσκονται. ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΣΕΙΣΜΟΙ Οι σεισμοί και τα ηφαίστεια είναι δύο γεωλογικά φαινόμενα που έχουν κοινά αίτια δημιουργίας. Το γεγονός ότι οι περισσότεροι σεισμοί στη χώρα μας γίνονται στη θάλασσα συμβάλλει στο να είναι μικρός ο αριθμός ανθρώπινων θυμάτων σε σχέση με την έντονη σεισμική δραστηριότητα που εκδηλώνεται στον ελλαδικό χώρο. όσο και στο θαλάσσιο πυθμένα (υποθαλάσσια). Από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης δημιουργήθηκε η μεγαλύτερη καλντέρα της γης. όπως ονομάστηκε.Χ. ηφαίστειο είναι ο ηφαιστειακός κώνος. Η γένεση ενός ηφαιστείου Είναι δύσκολα να παρακολουθήσει κάποιος τη γένεση και την ανάπτυξη ενός ηφαιστείου.

οι λεγόμενες ηφαιστειακές βόμβες. Ένα ηφαίστειο που δεν έχει επιδείξει δραστηριότητα κατά τους ιστορικούς χρόνους χαρακτηρίζεται «σβησμένο». υπάρχει πάντοτε ο φόβος ότι θα εκραγεί. Μετά από αυτά αρχίζει η ηφαιστειακή έκρηξη. 1978 Ιράν (25. Το πέτρωμα αυτό ονομάζεται ηφαιστειακός λαιμός. Τα στρατοσφαρικά ρεύματα και οι άνεμοι σκορπίζουν σε μεγάλες αποστάσεις στάχτες και χαλίκια. πηγές που προκαλούνται από πίδακες πολύ θερμού νερού και ατμού που φτάνουν σε ύψος δεκάδων μέτρων. 1960 Αγαδίρ (15. στα οποία περιλαμβάνονται και ορισμένα υποθαλάσσια. Βαθμιαία το ηφαίστειο θα διαβρωθεί και τα μαλακά πετρώματα θα απομακρυνθούν πρώτα. σεισμοί και έξοδος αερίων. αναφέρουμε τα γκέυζερς. Από την άλλη. υπάρχουν περίπου 700 ενεργά σε όλο τον κόσμο. Η δράση ενός ηφαιστείου είναι γενικά περιοδική με διαστήματα αδράνειας. Ωστόσο. και διάμετρο 11 χλμ. Οι μεγαλύτεροι σεισμοί του 20ου αιώνα είναι οι εξής (σε παρένθεση ο αριθμός των νεκρών): 1908 Μεσσήνη Ιταλίας (84. .000). Τα περισσότερα είναι διασπαρμένα σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές όπως οι χάντρες ενός κομπολογιού. ανενεργά και σβησμένα ηφαίστεια Τα ηφαίστεια τελικά πεθαίνουν.000). Σήμερα μπορούμε να αναγνωρίσουμε δεκάδες χιλιάδες σβησμένα ηφαίστεια. τις πηγές θερμού ύδατος και τις ιαματικές λάσπες. που διακόπτονται από σύντομες περιόδους έντονης δράσης. 1923 Γιοκοχάμα (143.000). 1939 Χιλή (25. Ελληνικά ηφαίστεια Στην Ελλάδα υπάρχουν 39 ηφαίστεια με μεγαλύτερα εκτός της Σαντορίνης.000). Ένα ηφαίστειο που δεν έχει εκραγεί για πολύ καιρό χαρακτηρίζεται «ανενεργό». 1976 Γουατεμάλα (23. • Σαντορίνη. που διασχίζονται από ρήγματα. Σε ορισμένους τόπους το μόνο τμήμα που απομένει είναι το πολύ σκληρό πέτρωμα το οποίο έχει στερεοποιηθεί στον ίδιο τον ηφαιστειακό πόρο. Ηφαίστειο Φυροπλάκας ύψους 220 μ. 1939 Τουρκία (25. πλήττονται συνέχεια από σεισμούς. • Μήλος. 1935 Πακιστάν (60.000). Τα νησιά της Ιαπωνίας. 1975 Κίνα (250. Η λάβα βγαίνει από το στόμιο του ηφαιστείου και έχει θερμοκρασία μεταξύ 750 και 1350° C. φράζοντάς τον. με διαλείπουσα δραστηριότητα. Μόλις φτάνει στην επιφάνεια στερεοποιείται με τη μορφή σκουριάς. Μεγάλες πέτρες.000).000).000) Σεισμοί στην Ιαπωνία Οι μετακινήσεις των γήινων ρηγμάτων έχουν καταστροφικές συνέπειες και σε υποθαλάσσιες περιπτώσεις. Δευτερεύοντα ηφαιστειακά φαινόμενα Από τα δευτερεύοντα ηφαιστειακά φαινόμενα. Στο Τόκιο καταγράφεται κατά μέσο όρο ένας σεισμός κάθε 4 μέρες. Ενεργά. και διαμέτρου 1700 μ.000). και μικρές σταγόνες λάβας πέφτουν με μορφή βροχής στη γύρω περιοχή. Έχει τη μεγαλύτερη καλντέρα του κόσμου με ύψος 300μ. Ηφαιστειακή έκρηξη Η ρευστή λάβα κατεβαίνει από τις πλαγιές του ηφαιστείου. 1970 Περού (54. Πριν από την έκρηξη μπορούν να παρουσιαστούν προειδοποιητικά φαινόμενα: υπόγεια βοή.000). 1920 Κανσού Κίνας (180.000). αυτά της Μήλου. της Νισύρου και των Μεθάνων.

• Νίσυρος. • Χίος. διάμετρος 150 μ. • Έδεσσα. Τα ηφαίστεια του Αιγαίου . Έχουν γίνει τουλάχιστον 12 μεγάλες.000 χρόνια στο νησί.Χ.) • Σκύρος. Ηφαίστειο Μπάρες και νησίδες Ψαθούρας.000 χρόνια. Η Σαντορίνη έχει γίνει από πολυσύνθετες μεταπτώσεις ηφαιστείων. ισχυρές εκρήξεις στα τελευταία 200. εξαιτίας του γεγονότος ότι κανένα ανθρώπινο σώμα δεν βρέθηκε μέσα στην τέφρα. • Έβρος. Όριο. Πολλά και μικρά ηφαίστεια (Μαλλιακός κόλπος. Περιοχή Αλμωπίας. Μια από τις μεγαλύτερες καλντέρες στον κόσμο..000 κατοίκους. Περιοχή Αντιστρόβιλα και Εμποριού • Λήμνος • Μέθανα. • Βόρεια Εύβοια. Οι αρχαιολόγοι λένε επίσης ότι οποιοδήποτε αντικείμενο μπορούσαν να μεταφέρουν από τα σπίτια τους. Πιθανά. Το αποτέλεσμα της έκρηξης ήταν η δημιουργία ενός θόλου και η παράλληλη ροή λάβας.α. Φαίνεται από τις ανασκαφές ότι οι κάτοικοι είχαν εκκενώσει με επιτυχία την πόλη πριν την έκρηξη. Η τέφρα σκέπασε μια μεγάλη έκταση στην ανατολική Μεσόγειο και την Τουρκία. Μεταξύ Βελεστίνου και Αλμυρού. Έντεκα εκρήξεις έγιναν μέχρι το 197 π. στα δύο νήσια. Μετόχι κ. Ψαθουροπούλας. Η πιο πρόσφατη έκρηξη της Σαντορίνης ήταν το 1950 στη Νέα Καμμένη. Παγασητικός. Ύψος 417 μ. πολλά και μικρά ηφαίστεια. ήταν μια από τις μεγαλύτερες στα τελευταία 10. Το ηφαίστειο της Σαντορίνης Η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης το 1650 π. το είχαν πάρει. η οποία είχε πληθυσμό περίπου 30. με ύψος 650 μ.Χ. Το μάγμα που αναπήδησε ήταν περίπου 30 κυβικά χιλιόμετρα. Περιοχή Φερρών – Σαππών. τη Σαντορίνη και τη Νέα Καμμένη. • Θήβα. και διάμετρο 3000 μ. η έκρηξη ήταν η αιτία για το τέλος του Μινωικού πολιτισμού στην Κρήτη. Το Ακρωτήρι είναι μια Μινωική πόλη στα νότια της Θήρας και ήρθε στο φως από αρχαιολογικές έρευνες. Περίπου 1-2 μέτρα από τέφρα σκέπασε την πόλη. Η έκρηξη ήταν περίεργη και κράτησε λιγότερο από ένα μήνα.

σε βάθη που κυμαίνονται μεταξύ 120 και 140 χιλιομέτρων. ενώ έχουν δημιουργήσει και πολλά νησιά στα οποία εγκαταστάθηκε τελικά ο άνθρωπος. στον Πόρο. ακόμα και σε ερήμους. Η περιοχή του Αιγαίου διαμορφώθηκε τα τελευταία 23 εκατομμύρια χρόνια. και συγκρατούν το νερό στα πορώδη ηφαιστειακά εδάφη. όπως το διοξείδιο του άνθρακα. στη Μήλο. Αν προσθέσει κανείς την παραγωγή οικοδομικού υλικού. . στα Μέθανα. καθώς και το τουριστικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν τα ηφαίστεια. Είναι γεγονός ότι τα ηφαίστεια είναι υπεύθυνα για μερικές από τις μεγαλύτερες καταστροφές στην ιστορία της ανθρωπότητας. Όμως μακροπρόθεσμα ο ρόλος τους υπήρξε ευεργετικός για τη ζωή στη γη και για τον άνθρωπο ειδικότερα. καθώς αυτή μετατοπίζεται προς τα νοτιοδυτικά με ταχύτητες που εκτιμώνται σε 4 εκατομμύρια χρόνια. Στα ηφαίστεια οφείλεται πιθανότατα κατά μεγάλο ποσοστό η δημιουργία της γήινης ατμόσφαιρας και των επιφανειακών υδάτων. καθώς συμπυκνώνουν τους υδρατμούς και τις βροχοπτώσεις. Στα βάθη αυτά η παρουσία της βυθισμένης λιθόσφαιρας μέσα στο μανδύα της γης δημιουργεί συνθήκες τέτοιες που επιτρέπουν τη γένεση του μάγματος. χωρίς τα ηφαίστεια δε θα υπήρχει καν ζωή στη γη. καθώς οι γεωλογικές μεταβολές που συμβαίνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα είναι έντονες και συνεχείς. Η γεωλογική κατάσταση στην περιοχή του Αιγαίου καθορίζεται από τη βύθιση της Αφρικανικής λιθοσφαιρικής πλάκας κάτω από την Ευρασιατική. Η λιθοσφαιρική πλάκα της Αφρικής βυθίζεται νότια της Κρήτης. Ορισμένα από τα αέρια που απελευθερώνουν είναι δηλητηριώδη. Τα ηφαίστεια επίσης παράγουν νερό με την ένωση υδρογόνου και οξυγόνου. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα άρχισε κατά το Προκάμβριο. Νίσυρος. Μέθανα) από τα οποία αυτό των Μεθάνων βρίσκεται σε μεταηφαιστειακή δράση ενώ τα ηφαίστεια της Νισύρου και της Σαντορίνης παρουσιάζουν σημαντική ηφαιστειακή δραστηριότητα. το σχηματισμό εκμεταλλεύσιμων μεταλλοφόρων στρωμάτων. η οποία αρχίζει από τον ισθμό της Κορίνθου και καταλήγει στη Νίσυρο. είναι απαράιτητα για τη ζωή. στη Νίσυρο και στη Σαντορίνη. Στο ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου ανήκουν τα ηφαίστεια στο Σουσάκι. εύκολα αντιλαμβάνετι κανείς τη σημασία τους για τον άνθρωπο. κάτω από την περιοχή του Αιγαίου. Όλα αυτά τα ηφαιστειακά κέντρα βρίσκονται κατανεμημένα κατά μήκος μιας ζώνης πλάτους λίγων δεκάδων χιλιομέτρων και μήκους 450 χιλιομέτρων. Σύμφωνα με ορισμένους επιστήμονες μάλιστα. Η σημαντικότερη ωστόσο ωφέλεια του ανθρώπου από την ηφαιστειακή δραστηριότητα είναι τα εύφορα εδάφη που δημιουργούνται από τη λάβα και τη στάχτη. που γίνονται πραγματικές υδατοδεξαμενές. άλλα όμως. την οικονομική εκμετάλλευση των θερμών πηγών και της γεωθερμικής ενέργειας (δηλαδή των υψηλών θερμοκρασιών κοντά στην επιφάνεια του εδάφους στις ηφαιστειακές περιοχές). Η σημασία των ηφαιστείων Η λέξη «ηφαίστειο» φέρνει αμέσως στο μυαλό καταστρεπτικούς ποταμούς λάβας που καίνε τα πάντα στο πέρασμά τους. γεγονός που εξηγεί και την ανάπτυξη μεγάλων γεωργικών κοινοτήτων στις πλαγιές σβησμένων ηφαιστείων. Κατά μήκος του τόξου μόνο τρία είναι τα ενεργά ηφαίστεια (Σαντορίνη. δηλαδή της πιο πρόσφατης γεωλογικής περιόδου του ανώτερου Καινοζωικού. Μεγάλη όμως είναι η σημασία των ηφαιστείων για την επάρκεια του νερού. Όλη αυτή η γεωλογική διεργασία είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου.Ο γεωγραφικός χώρος του Αιγαίου είναι μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της γης.

που οφείλονται στην ανομοιόμορφη βαρυτική έλξη του ήλιου και της Σελήνης πάνω στη Γη. φαίνεται δηλαδή στην αρχή σαν ένα αθώο κύμα. Όταν. τσουνάμι θα πρέπει ο υποθαλάσσιος σεισμός να είναι τουλάχιστον 6. Δηλαδή το κύμα του λιμανιού). Το όνομα υιοθετήθηκε το 1963 από διεθνές επιστημονικό συνέδριο προς τιμήν των Ιαπώνων που υποφέρουν αρκετά απ' το φαινόμενο. Πίστευαν ότι είναι απλά παλιρροϊκά. γιατί τα τσουνάμι μπορούν να προκληθούν και από άλλες αιτίες όπως είδαμε πιο πάνω.000). Από έναν υποθαλάσσιο σεισμό. Γιατί ο λόγος τού βάθους του νερού προς το μήκος κύματος είναι πολύ μικρό (3/2. ακτινικά προς κάθε κατεύθυνση με ταχύτητα που ξεπερνά κι αυτή του ήχου. Δεν έχουν σχέση και με τα κύματα που δημιουργούν οι άνεμοι στην επιφάνεια των θαλασσών. του μικρού ύψους του κύματος τα πλοία που βρίσκονται μακριά απ' τις ακτές όχι μόνο δεν κινδυνεύουν αλλ' ούτε καν αντιλαμβάνονται την ύπαρξη αυτών των κυμάτων. ακόμα και 800 km/h. από μια πυρηνική έκρηξη ή δοκιμές. Στο παρελθόν υπήρχαν πολλές παρανοήσεις για τα κύματα αυτά.000. Για να γίνει. Όμως. ο φλοιός της Γης παραμορφώνεται στην περιοχή του κέντρου του σεισμού και αρχίζουν να δημιουργούνται μικρά αθώα κύματα σαν μικρές διαταραχές. . δεν είναι σεισμικά κύματα. Λίγο αργότερα αρχίζουν να κινούνται σαν τα κυκλικά κύματα. λοιπόν. από μια ηφαιστειακή έκρηξη. Ως γνωστόν αυτά έχουν μήκος κύματος περίπου 150 μέτρα και περίοδο περίπου 10 δευτερόλεπτα. ο υποθαλάσσιος πυθμένας των ωκεανών παίρνει κλίση ή μετατοπίζεται ή ανυψώνεται ή κατακρημνίζεται κατά τη διάρκεια ενός σεισμού. γιγαντώνεται πολύ γρήγορα. η πραγματική κίνηση του νερού στην επιφάνεια ακολουθεί κατακόρυφη τροχιά με διάμετρο ίση με το ύψος του κύματος.Επίσης. Σε κάθε διαδοχική κυματική ταλάντωση. από μια γεωλίσθηση του πυθμένα των ωκεανών.5 Ρίχτερ και σε βάθος μικρότερο των 50 χιλιομέτρων. γιγαντιαίων κυμάτων που προκαλείται από πολλές αιτίες. (τσου σημαίνει λιμάνι και νάμι σημαίνει κύμα στα Ιαπωνικά. Από το γεγονός αυτό πήρε και το όνομα tsunami.000. Όταν λοιπόν το κύμα φθάνει στην ακτή. ενώ το ύψος του κύματος που προχωράει στον ωκεανό μόλις μισό μέτρο. Τα τσουνάμι μπορούν να θεωρηθούν κύματα ρηχών νερών. λοιπόν. Συνήθως. το ύψος του μπορεί να φτάσει και τα 40 μέτρα πάνω από την κανονική στάθμη της θάλασσας.000 και 6/1. Λόγω. διαγράφοντας πλήρη κύκλο κατά τη διάρκεια μιας περιόδου του κύματος. ακόμα και σε μια σύγκρουση μετεωριτών η αστεροειδών με τη Γη. Δεν είναι όμως ένα απλό παλιρροϊκό κύμα αλλά μια σειρά τεράστιων. Ενώ λοιπόν στον ωκεανό δεν διακρίνεται στις ακτές εμφανίζεται σαν ένα τεράστιο κύμα. ένα τσουνάμι μπορεί να έχει μήκος κύματος 100 έως 200 km (η απόσταση δύο διαδοχικών κορυφών του). ΤΣΟΥΝΑΜΙ Τσουνάμι είναι ιαπωνική λέξη που σημαίνει το κύμα στο λιμάνι.όμως. σε αντίθεση με τα τσουνάμι που έχουν περίοδο τής τάξεως της μιας ώρας. Τα τσουνάμι όμως δεν έχουν καμιά σχέση μ' αυτά.

Η περίοδος όμως του κύματος παραμένει σταθερή και άρα το μήκος κύματος μειώνεται. δηλαδή προσεγγίζει την ταχύτητα του ήχου. Σε μια τέτοια περίπτωση. στην ακτή μπορεί να φθάσει τα 30 ή και τα 40 μέτρα. Ενώ στον ανοιχτό ωκεανό το ύψος αυτό δεν ξεπερνά τα 5-6 μέτρα . Συνήθως είναι αρκετός χρόνος για να ξεφύγουν σε ασφαλή υψώματα μετά από το πρώτο κύμα. Οι ταλαντώσεις σταματούν μετά από μερικές μέρες. Γι' αυτό και κοντά στις παράκτιες στεριές το νερό σηκώνεται ακόμα και σε ύψος 35 μέτρων μέσα σε 10-15 λεπτά. Επίσης. Αν η άφιξη ενός τέτοιου κύματος αντιστοιχεί σε μια κοιλία τότε το νερό υποχωρεί και αποκαλύπτεται ο βυθός. Σημειωτέον ότι οι περισσότεροι θάνατοι κατά τη διάρκεια ενός καταστρεπτικού τσουνάμι οφείλονται στους πνιγμούς. μαζεύτηκαν στο λιμάνι πολλοί άνθρωποι για να δουν το φαινόμενο και να περπατήσουν πάνω στο βυθό που είχε αποκαλυφθεί.60. Σε λίγα λεπτά όμως τους σκέπασε το τσουνάμι και πνίγηκαν. μολυσμένες παροχές νερού. και καταστροφές στος παροχές αερίου και ηλεκτρισμού.όπου g η ένταση της βαρύτητας καί h το βάθος του νερού.Στοιχεία του τσουνάμι Όταν ένα τέτοιο κύμα χτυπήσει την ακτή δημιουργεί διάφορα κύματα με τα βαθύτερα σημεία του να είναι χαμηλότερα από την κανονική στάθμη θάλασσας. Όταν το τσουνάμι πλησιάσει τις ακτές η τριβή του. Επίσης. Κάθε ακόλουθο κύμα είναι υψηλότερο από το προηγούμενο.000 χιλιόμετρα την ώρα. Εκεί οφείλεται και η μεγάλη καταστρεπτικότητα τους. Τα τσουνάμι ανακλώνται και διαθλώνται από το ανάγλυφο του παράκτιου βυθού και τις παράκτιες γεωμορφές. ακόμα και σε ύψος 40 μέτρων.000 άνθρωποι στην πόλη Sanriku της Ιαπωνίας. Η περίοδος μεταξύ των κυμάτων που φτάνουν είναι 10 έως 30 λεπτά.000 νεκροί. Μια τέτοια περίπτωση είχαμε και την 1η Νοεμβρίου του 1755 στη Λισαβώνα. υπάρχει κίνδυνος για πλημμύρες. που έχουν καταστραφεί ολόκληρες πόλεις. με τον όλο και πιο αβαθή βυθό. Το τσουνάμι ανάγκασε τα κύματα να σηκωθούν τόσο ψηλά. προκαλεί μείωση της ταχύτητας του. η ενέργεια είναι ανάλογη του μεγέθους του σεισμού ενώ κατά τη διάδοση του κύματος έχουμε μηδαμινές απώλειες.000 . εξαφανίστηκαν 20. όταν το τσουνάμι πλησιάζει την ακτή ελαττώνεται η ταχύτητά του γιατί μειώνεται το βάθος της θάλασσας. Μπορούν να σκοτώσουν χιλιάδες ανθρώπους στις ακτές και να καταστρέψουν ότι βρουν στο πέρασμα τους. Αλλά. το 1896. Τα νερά της ηπειρωτικής κρηπίδας αρχίζουν να ταλαντώνονται και μεταξύ 3 έως 5 τέτοιων μεγάλων ταλαντώσεων δημιουργούνται οι περισσότερες καταστροφές. όμως ταυτόχρονα αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ύψος. Τα τσουνάμι έχουν μια απίστευτη ενέργεια λόγω του μεγάλου όγκου του νερού που μεταφέρουν. Αναφέρθηκαν 10. σαν όλα τα κύματα. Η ταχύτητα αυτών των γιγαντιαίων κυμάτων είναι τόσο μεγαλύτερη. . Γι’ αυτό στον ανοιχτό ωκεανό τρέχουν με ταχύτητα που φθάνει και τα 1. ενώ αυξάνει το πλάτος (το ύψος) του κύματος. Τεράστιοι τέτοιοι 'πύργοι' μανιασμένου νερού έχουν επανειλημμένα κτυπήσει κατοικημένες ακτές με τέτοια μανία. Τότε. όσο μεγαλύτερο είναι και το βάθος της θάλασσας και υπολογίζεται από την σχέση v=(g*h)1/2 .

τότε. Μια τέτοια υπηρεσία είναι η SSWWS που προειδοποιεί για επερχόμενα τσουνάμι. όπου εμφανίζονται κατά καιρούς πολλά καταστρεπτικά παλιρροιακά κύματα. περίπου. το Όρεγκον. Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο καταστρεπτικά τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ. Είναι γνωστό ότι το αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς το είχε καταγράψει για 7 συνεχόμενες ημέρες. Περικυκλώνει δε όλο τον Ειρηνικό Ωκεανό.000 km. μια περιοχή υψηλού κινδύνου. ένα τσουνάμι με κύματα 6 έως 9 μέτρων έφτασε στην περιοχή Hilo της Χαβάης. δημιουργούνται σε μια από τις πιο βαθιές τάφρους στον Ειρηνικό Ωκεανό. Μάλιστα τότε οι νεκροί έφτασαν τότε τους 36.75 χρόνια και ένα καταστρεπτικό γεγονός κάθε 7 χρόνια. Στην Ιαπωνία το 1707 είχαμε 30. 2300 ανθρώπους. τη Χαβάη και την Αλάσκα. Αν και τα τσουνάμι είναι σπάνια κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού. πλημμυρίζοντας το κέντρο της πόλης και σκοτώνοντας 159 ανθρώπους. ενώ στις μέρες μας (1998) στη Νέα Γουινέα είχαμε 3.000 θύματα. ενώ στην Ιταλία ένα τσουνάμι το 1908 θεωρήθηκε υπεύθυνο για 120. στην Ινδονησία.Μεγάλες καταστροφές Από το 1945 περισσότεροι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τα τσουνάμι παρά από τους σεισμούς. που καθορίζουν τη θέση που βρίσκεται η εστία ενός υποβρύχιου σεισμού. Από το 1819. συνήθως. Αυτοί οι σεισμοί. την κτυπά κατά μέσο όρο ένα τσουνάμι κάθε χρόνο και με ένα καταστρεπτικό περιστατικό κάθε 7 χρόνια. στην Grand Banks της Νέας Γης δημιούργησε ένα τέτοιο τσουνάμι που προκάλεσε μεγάλες ζημιές και απώλειες ζωών στην Ακτή Placentia της Νέας Γης.000. Τα κύματα. κατά μήκος των ακτών της Καλιφόρνιας. περισσότερα από 40 τσουνάμι έχουν χτυπήσει τα νησιά της Χαβάης. Στις 22 Μαΐου του 1960 ένα τσουνάμι στη Χιλή σκότωσε. ένας σοβαρός σεισμός στις 18 Νοεμβρίου του 1929. και των ακτών της Ουάσιγκτον. είχαν φτάσει σε ύψος μέχρι και 35 μέτρα. Οι προειδοποιήσεις παρέχονται από σεισμογραφικά εργαστήρια σε όλο τον κόσμο. τον Αύγουστο του 1883. Η περιοχή Ring of Fire περιέχει όχι μόνο ηφαίστεια αλλά έχει και έντονη σεισμική δραστηριότητα. κατά μέσο όρο την κτυπά ένα τσουνάμι κάθε 1. που επίσης ανήκει στις περιοχές υψηλού κινδύνου.000 νεκρούς. γίνονται σχετικές προειδοποιήσεις για τον ερχομό τσουνάμι στη Χονολουλού. Αυτό το τσουνάμι προκάλεσε καταστροφές αξίας 84 εκατομμυρίων δολαρίων στην Αλάσκα και 123 θανατηφόρα περιστατικά στην Αλάσκα. Αυτό δείχνει πόσο σοβαρό κίνδυνο ενέχουν. Η Αλάσκα. Γι' αυτό κι έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα προειδοποίησης σε περιοχές όπως είναι η Χαβάη. Το νησί Κρακατόα εξαφανίστηκε. που προκάλεσαν μεγάλη ζημία κατά μήκος της ακτής της Σουμάτρας. Το 1946. και την Καλιφόρνια. Τα περισσότερα τσουνάμι δημιουργούνται κατά μήκος μιας περιοχής που λέγεται Ring of Fire μήκους 40.000 νεκρούς. Υπολογίζεται ότι τη Χαβάη. Το 1964 ένας σεισμός στην Αλάσκα προκάλεσε ένα τσουνάμι με τα κύματα να φθάνουν σε ύψος 3 έως και 6 μέτρα. ταξίδεψε τουλάχιστον τη μισή περιφέρεια της Γης μετά από την κατάρρευση του ηφαιστείου Krakatoa. του Όρεγκον. Αφού καταγραφούν κάποιες διαταραχές σε όργανα παρακολούθησης. .

τώρα ξέρουμε ότι το μέγκα τσουνάμι της Σαντορίνης δεν ευθύνεται αποκλειστικά για αυτή την καταστροφή.000. Μεγαλύτερες καταστροφές ακόμη και από τη σεισμική δόνηση υπολογίζεται ότι προκάλεσε το τσουνάμι που ακολούθησε. βοήθησε όμως αρκετά: Πλημμύρισε τις σοδειές τους για δύο ολόκληρα χρόνια και η μέση θερμοκρασία έπεσε αρκετά.Ανυπολόγιστες καταστροφές και εκατοντάδες θύματα έχει προκαλέσει στην Ιαπωνία ο ισχυρότατος σεισμός μεγέθους 8. Επίσης πολύ σημαντικό τσουνάμι είναι αυτό που έπληξε την Αλεξάνδρεια τον Ιούλιο τού 365 μ. Ιστορικά τσουνάμι Πριν από 50 εκατομμύρια χρόνια στο Μεξικό προκλήθηκε ένα μεγάλο τσουνάμι από πτώση ενός μετεωρίτη. που θεωρήθηκε η αιτία της καταστροφής του μινωικού πολιτισμού. Πιστεύεται ότι η εξαφάνιση των δεινοσαύρων οφείλεται σε αυτή την αιτία. Οφείλεται στην έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης και δημιουργήθηκε ένα μέγκα τσουνάμι ύψους 120 μέτρων. κυρίως στην Ασία. Έτσι άρχισε σιγά-σιγά ο πολιτισμός τους να φθίνει.Χ. δημιουργώντας ένα μέγκα τσουνάμι που προχώρησε στην ξηρά 100 ολόκληρα χιλιόμετρα και η σκόνη άλλαξε το κλίμα της Γης. εκεί που σήμερα βρίσκεται ο κόλπος του Μεξικού. Πάντως. που δημιουργήθηκε από την κατάρρευση της καλντέρας έφτασε στα βόρεια παράλια της Κρήτης.2 τής κλίμακας Ρίχτερ. με δεκάδες χιλιάδες θύματα. Μπορεί το συγκεκριμένο κύμα να μην εξαφάνισε τους Μινωίτες. Αλλά έχουν καταγραφεί και άλλα τσουνάμι σε όλο τον κόσμο.Χ. Στην Ελλάδα το παλαιότερο είναι αυτό πού κατέστρεψε τον Περσικό στόλο στην Ποτίδαια τής Χαλκιδικής το 479 π. που προκλήθηκε από σεισμό μεγέθους 8.Χ. ο ισχυρότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στα χρονικά της Ιαπωνίας.9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και διάρκειας 2 λεπτών που σημειώθηκε στις 11/3/2011 στις βορειοανατολικές ακτές της Ιαπωνίας.Χ. Βέβαια. . Ο αριθμός των θυμάτων ανήλθε στους 50. καθώς ο τεράστιος υδάτινος όγκος σάρωσε κτήρια. το πρώτο καταγεγραμμένο ιστορικά τσουνάμι συνέβη στην παράκτια Συρία κατά το 2000 π. Το χτύπημα του Εγκέλαδου ακολούθησε τσουνάμι δέκα μέτρων που παρέσυρε τα πάντα στο πέρασμά του Ο σεισμός. δρόμους και αυτοκίνητα σε βάθος πολλών χιλιομέτρων από τις ακτές. γύρω στα 1490 π. Οι αρχές κήρυξαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης το πυρηνικό εργοστάσιο της Οναγκάουα στο οποίο ξέσπασε πυρκαγιά. είχε επίκεντρο σε απόσταση 135 χιλιομέτρων από τις ακτές της πόλης Σεντάι. Το γνωστό τσουνάμι της Σαντορίνης.

Έρευνες για παλαιά τσουνάμι Αν σε περιοχή υπάρχει υποψία ότι στο παρελθόν χτυπήθηκε από ισχυρό τσουνάμι. Πράγματι. Κώστα Συνολάκη.Χ. Παράλληλα. Επίσης η χρονολογική ανάλυση του ιζήματος μας αποκαλύπτει πότε χτύπησε το τσουνάμι. που έπληξε τη Ρόδο . Το ίζημα του τσουνάμι βρέθηκε στην ξηρά σε απόσταση περίπου 150 μέτρων από την ακτή και σε βάθος 2 μέτρων. Γιατί μόνο ένα τέτοιο κύμα μπορεί να μεταφέρει στις ακτές άμμο από τη βαθιά θάλασσα. στην ακτογραμμή της Ρωσίας που βρέχεται από το βορειοδυτικό τμήμα του Ειρηνικού Ωκεανού. Τα δείγματα της άμμου που συλλέγουν αναλύονται στο εργαστήριο και αν περιέχουν μικροκελύφη αυτό σημαίνει ότι προέρχονται από το βυθό της βαθιάς θάλασσας και ότι μεταφέρθηκαν από το τσουνάμι. μια διεθνής ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο Τοχόκου της Ιαπωνίας. οι επιστήμονες κατόρθωσαν να εντοπίσουν στην ξηρά περίπου σαράντα διαφορετικά χαρακτηριστικά στρώματα θαλάσσιας άμμου που αντιστοιχούν σε ισάριθμα μεγάλα τσουνάμι που προκλήθηκαν από μεγάλους σεισμούς ή ηφαιστειακές εκρήξεις. οι οποίοι από μόνοι τους να προκαλούν μεγάλα τσουνάμι. Στον ελλαδικό χώρο δεν γίνονται ισχυροί σεισμοί. Ένα από αυτά εντοπίστηκε στην ακτογραμμή του Dalaman της Τουρκίας. με επικεφαλής τον Ερευνητή Γεράσιμο Παπαδόπουλο. Με αυτές τις πρωτοποριακές τεχνικές οι επιστήμονες εντόπισαν πολλά παλαιοτσουνάμι στην Ιαπωνία. σύμφωνα με ιστορικές πληροφορίες τον Απρίλιο του 1609 έγινε ένας μεγάλος. το Πολυτεχνείο της Άγκυρας στην Τουρκία και το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Στη χερσόνησο της Καμτσάτκα. . με προσομοιώσεις του κύματος σε υπολογιστές διασταυρώνονται οι εκτιμήσεις. καταστροφικός σεισμός. Μετρώντας δε το πάχος του στρώματος του ιζήματος της θαλάσσιας άμμου και σε πόση απόσταση βρίσκεται μέσα στην ξηρά. σύμφωνα με τον καθηγητή της Υδραυλικής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας. Το μέγεθός τους όμως είναι τέτοιο που μπορεί να ανακινήσει ιζήματα και να υπάρξουν υποθαλάσσιες κατολισθήσεις. μαθαίνουμε για την ισχύ του τσουνάμι. Μετά από συστηματικές έρευνες τεσσάρων ετών στο Αιγαίο. Η χρονολόγηση έδειξε ότι το κύμα αυτό πρέπει να χτύπησε την περιοχή γύρω στα 1600 μ. ιδιαίτερα στην Ελλάδα λόγω της υψηλής της σεισμικότητας. Ο κίνδυνος για την Ελλάδα Μικρότερος αλλά υπαρκτός είναι ο κίνδυνος και στη Μεσόγειο Θάλασσα. που βρίσκεται απέναντι από τη Ρόδο. Το παλιρροϊκό κύμα που ακολούθησε συμπλήρωσε την καταστροφή. την Αυστραλία και αλλού. οι επιστήμονες σκάβουν σε βάθος λίγων μέτρων κοντά στην ακτή για να εντοπίσουν το θαμμένο ίζημα από το τσουνάμι. κατόρθωσε να αποκαλύψει ορισμένα μεγάλα παλαιοτσουνάμι.

Και συνεχίζει ο Συνολάκης: "Τα νησιά στο κεντρικό Αιγαίο ίσως να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο όταν γίνονται σεισμοί. οφείλουν να γνωρίζουν ότι. αν θέλετε. Ο Κορινθιακός Κόλπος είναι μία από αυτές τις περιοχές". Το κύμα ξεκίνησε από την περιηφαιστειακή περιοχή. μόνο αμέλεια δεν μπορείς να χαρακτηρίσεις το γεγονός ότι δεν έχει χαρτογραφηθεί με λεπτομέρεια ο ελληνικός βυθός". Η αλήθεια είναι ότι γνωρίζουμε τον πυθμένα της θάλασσας λιγότερο από την επιφάνεια του Άρη. Και η πλημμύρα από τοπικό τσουνάμι συνήθως προχωράει μέχρι και 100 μέτρα από την παραλία. Οπότε τα πράγματα δεν είναι και τόσο ανησυχητικά. Το τελευταίο μεγάλο τσουνάμι που έπληξε το Αιγαίο δημιουργήθηκε από το σεισμό της Σαντορίνης το 1956. όλοι οι τουρίστες. Προς το παρόν όμως δεν μπορούμε να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. και οι καλεσμένοι μας στους Ολυμπιακούς. Ως εκ τούτου. όπου πιθανότατα να έγινε και μια υποθαλάσσια κατολίσθηση. οπότε προλαβαίνεις να αντιδράσεις. θα πρέπει να χαρτογραφηθεί με μεγάλη λεπτομέρεια ο ελληνικός βυθός. Επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον Ο σεισμός μπορεί να διαταράξει την καθημερινή ζωή δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα: . Αν ο σεισμός αυτός είναι τοπικός. Αλλά οι έρευνες αυτές κοστίζουν και χρειάζονται πολύ χρόνο για να ολοκληρωθούν. όταν βρίσκεσαι κοντά στη θάλασσα και αισθανθείς ένα σεισμό. "Υπάρχουν ολόκληρα τμήματα ωκεανών τα οποία δεν έχουν χαρτογραφηθεί πλήρως".) • σιδηροδρομικό (καταστροφή γραμμών) • τηλεπικοινωνιακό • ηλεκτρικό • ύδρευσης . πρέπει να προχωρήσεις προς ένα ψηλότερο σημείο της ξηράς". Για να γίνει κάτι τέτοιο. γεφυρών κτλ. υπάρχει ένα διάστημα πέντε-έξι λεπτών. και έφτασε στην ανατολική πλευρά της Αμοργού με ύψος 22-25 μέτρων.Σε δίκτυα όπως: • οδικό (καταστροφή δρόμων. "Ένας σεισμός με επίκεντρο στην ξηρά και μικρός σε μέγεθος μπορεί να δώσει αρκετή επιτάχυνση σε σαθρά ιζήματα ώστε να γίνει μια υποθαλάσσια κατολίσθηση που θα δημιουργήσει ένα μεγάλο κύμα. λέει ο καθηγητής και δίνει μια φιλική συμβουλή: "Όλοι οι Έλληνες.

Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις.α. προκαλώντας μεγαλύτερα προβλήματα από αυτά που έχει προκαλέσει ο ίδιος ο σεισμός! Επίσης. Η ρευστοποίηση είναι η μετάβαση ενός σώματος από τη στερεή κατάσταση στη ρευστή. μπορεί ένα σεισμό να ακολουθήσει μια πυρκαγιά. Η κατολίσθηση είναι γεωλογικό φαινόμενο κατά το οποίο γεώδεις ή βραχώδεις μάζες ξεκολλούν απότομα ή σιγά σιγά από τις πλαγιές των βουνών και γλιστρούν προς τα κάτω με μικρή ή μεγάλη ταχύτητα. ρευστοποιήσεις. Οι διακλάσεις είναι οι οριζόντιες και κατακόρυφες ρωγμές που σχηματίζονται κατά μήκος διάφορων πετρωμάτων τα οποία διασχίζονται από αυτές σε μεγάλες αποστάσεις. Αν και κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο γίνονται αντιληπτοί περισσότεροι από 3000 σεισμοί. -Σε κατοικίες. συνήθως λιγότεροι από 10 είναι αυτοί που προκαλούν σημαντικές απώλειες . δηλαδή σε υγρή ή αέρια. διακλάσεις. Οι κατολισθήσεις στην Ελλάδα είναι δυστυχώς πολύ συχνές. καθιζήσεις. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι καταστροφές αυτές γίνονται αιτία να τραυματιστούν ή ακόμα και να χάσουν τη ζωή τους άνθρωποι. τσουνάμι κ. Ο σεισμός δημιουργεί στους ανθρώπους ένα αίσθημα πανικού και ανασφάλειας για μεγάλο χρονικό διάστημα. καταστροφής φραγμάτων ή αλλαγής της ροής ποταμών. διάφορα κτίρια και άλλες κατασκευές -Στο φυσικό περιβάλλον – κατολισθήσεις. δεν είναι σπάνια η εμφάνιση πλημμύρας εξαιτίας βλαβών στα δίκτυα ύδρευσης. Η καθίζηση είναι γεωλογικό φαινόμενο κατά το οποίο ορισμένα κομμάτια του στερεού φλοιού της γης καταβυθίζονται σε χαμηλότερα επίπεδα. Ιδίως όταν το επίκεντρό του είναι κοντά σε κατοικημένες περιοχές προκαλεί σοβαρά προβλήματα και εκτεταμένες ζημιές σε διάφορες κατασκευές.

Επίσης μετά από ένα σεισμό συνήθως δημιουργούνται πολλά άλλα προβλήματα στη ζωή των κατοίκων. Πολλές φορές μετά από σεισμούς σημειώνονται θάνατοι ανθρώπων που εγκλωβίστηκαν στα ερείπια των σπιτιών αλλά και σοβαροί τραυματισμοί που μπορούν να επηρεάσουν όλη τους τη ζωή. ΜΕΤΑΣΕΙΣΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Όπως όλοι γνωρίζουμε ο σεισμός είναι ένα τρομακτικό φυσικό φαινόμενο και έχει σοβαρές συνέπειες στη ζωή των κατοίκων και στον πολιτισμό της περιοχής όπου συμβαίνει. Στην παγκόσμια ιστορία έχει καταγραφεί ένας τεράστιος αριθμός σεισμών.5 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ. Υπάρχει κίνδυνος κατολίσθησης μισογκρεμισμένων σπιτιών ή πυρκαγιάς λόγω βραχυκυκλώματος που μπορούν να οδηγήσουν και σε άλλους τραυματισμούς. Ο ισχυρότερος σεισμός που έχει καταγραφεί ποτέ είναι αυτός της Χιλής το Μάιο του 1960 και είχε μέγεθος 9. Είναι λογικό να αισθάνονται πανικό γι’ αυτό που συμβαίνει. Η πιο σοβαρή συνέπεια του σεισμού στους ανθρώπους έχει να κάνει με την ίδια τους τη ζωή. Όμως όσο μεγάλη κι αν ήταν η καταστροφή. Επιπλέον υπάρχει ο κίνδυνος της εξάπλωσης ασθενειών από τη μη τήρηση κανόνων υγιεινής και την κατανάλωση ακατάλληλου νερού. ανασφάλεια και αγωνία για το πώς θα ξεπεράσουν αυτή την κρίσιμη στιγμή στη ζωή τους. Κυρίως σε παραλιακές περιοχές οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο από ενδεχόμενο τσουνάμι που μπορεί να προκαλέσει και άλλες καταστροφές.σε ανθρώπινες ζωές. Τα κτίρια ξαναχτίστηκαν. οι δρόμοι ξαναφτιάχτηκαν και όλοι απέκτησαν εμπειρίες για τη μελλοντική αντιμετώπιση των σεισμών. κανένας σεισμός δε στάθηκε ικανός να σταματήσει την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Πολλοί από αυτούς κατέστρεψαν πόλεις και χωριά. . Μια άλλη σημαντική επίπτωση του σεισμού έχει να κάνει με την ψυχική κατάσταση των κατοίκων.

στη συγκοινωνία. σε τεχνικά έργα (δρόμους. Σε περίπτωση σεισμού καλό είναι να τηρηθούν ορισμένα μέτρα προστασίας. γέφυρες κ.α. Μια ακόμη συνέπεια του σεισμού είναι οι ζημιές που παρουσιάζονται σε διατηρητέα κτίρια και ιστορικά μνημεία. Μέτρα προστασίας Γι' αυτό πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τους σεισμούς. σε βιομηχανικές μονάδες. σιδηροδρομικές γραμμές. Οι καταστροφές αυτές αποτελούν πλήγμα για τον τουρισμό της περιοχής και αποτρέπουν τους ξένους να την επισκεφτούν. τόσο πριν και μετά. Τέλος πολλοί άνθρωποι μετά από ένα φοβερό σεισμό αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την περιοχή που κατοικούσαν και να αναζητήσουν στέγη και εργασία σε μια άλλη περιοχή. να είμαστε κατάλληλα προετοιμασμένοι ψυχολογικά και να εντείνουμε τις προσπάθειες για την αρτιότητα των κτιριακών κατασκευών.) με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα στην εργασία των ανθρώπων. Για την αντιμετώπιση των καταστροφών και τη διάσωση των ανθρώπων πολλές φορές οι χώρες έρχονται πιο κοντά και συνεργάζονται με όλες τους τις δυνάμεις. στο εμπόριο και στην ευρύτερη κοινωνία. Ακόμα με την πρόοδο του χρόνου οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι ο σεισμός έχει συνέπειες και σε άλλους τομείς. Αυτό έχει ως συνέπεια να ερημώνεται ο τόπος και να εγκαταλείπεται! Ο σεισμός είναι πάντα ένα φυσικό φαινόμενο που αποδιοργανώνει τη ζωή των ανθρώπων αλλά έχει και μία θετική συνέπεια. όσο και κατά τη διάρκεια των σεισμών. Παρατηρούνται και ζημιές σε λιμάνια. .

Θα πρέπει να γνωρίζουν που βρίσκονται οι διακόπτες του νερού.Σε κάθε σπίτι πρέπει να υπάρχει ένα ραδιόφωνο μπαταρίας. σας βρει έξω από το σπίτι. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπακούτε στις υποδείξεις των επιστημόνων και των αρχών και όχι στις θεωρίες των ανεύθυνων. κάτω από μεγάλες πλάκες ή πατάρια ή κάτω από μακριά δοκάρια και να μη βγαίνετε στα μπαλκόνια. Όλα τα μέλη της οικογένειας πρέπει να ξέρουν που βρίσκεται το καθένα από αυτά. στύλους και εναέρια ηλεκτρικά καλώδια. Εφόσον βρισκόσαστε στο προαύλιο. . Αν ο σεισμός. πολυκατοικίες. Αν ο σεισμός σας βρει μέσα στο σπίτι τρέξτε να καλυφτείτε στο χώρο που έχει τις περισσότερες κολόνες ή πηγαίνετε κάτω από ένα κούφωμα εσωτερικής πόρτας ή κάτω από ένα γραφείο ή τραπέζι ή γενικά κάτω από ένα γερό αντικείμενο του σπιτιού. Και πάνω από όλα να κρατάτε την ψυχραιμία σας. του γκαζιού και ο γενικός διακόπτης του ρεύματος. αναπτήρες. θα πρέπει να καθίσετε κάτω από τα θρανία που βρίσκονται μακριά από τα τζάμια. κεριά ή οτιδήποτε άλλο αντικείμενο που μπορεί να προκαλέσει φωτιά. ένα κουτί φάρμακα και ένας φακός. Στο σχολείο. μείνετε μακριά από το κτίριο ή από καθετί που μπορεί να πέσει να σας κτυπήσει. Αν σας ζητηθεί να εγκαταλείψετε το κτίριο. κάντε το όσο πιο γρήγορα μπορείτε. Να μη στέκεστε κάτω από κρεμασμένα αντικείμενα. καθώς επίσης πρέπει να μάθει να προσφέρει τις πρώτες βοήθειες. μείνετε σε ανοικτούς χώρους μακριά από μαντρότοιχους. παρά μόνο φακό. χωρίς πανικό. Μη χρησιμοποιήσετε σπίρτα. χωρίς να χρησιμοποιήσετε το ασανσέρ. Τα βαριά αντικείμενα δεν πρέπει να είναι τοποθετημένα σε ψηλά ράφια. Να φορέσετε παπούτσια για να προστατευτείτε από τα γυαλιά και τα συντρίμμια.

7 .ενέργεια που εκλύεται από ένα σεισμό αρκεί να αναφερθεί ότι για μεγάλους σεισμούς (μέγεθος 8. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι οι επιπτώσεις ενός σεισμού στους ανθρώπους και στις κατασκευές (βλάβες ή μη βλάβες) εξαρτώνται εκτός από το μέγεθος και από άλλους παράγοντες όπως: το βάθος της εστίας. Richter το 1935) • επιφανειακού μεγέθους Ms • χωρικού μεγέθους mb. Οι πιο γνωστές είναι: • η κλίμακα τοπικού μεγέθους ΜL (κλίμακα Richter . οι αναφορές στο μέγεθος γίνονται σε Ms Οι σεισμοί που προκαλούν βλάβες έχουν τις περισσότερες φορές μέγεθος μεγαλύτερο από 5 βαθμούς της κλίμακας Richter.λπ . • μεγέθους διάρκειας Μτ. Το μέγεθος προσδιορίζεται με μετρήσεις διαφόρων παραμέτρων των σεισμικών κυμάτων όπως το πλάτος. . • μεγέθους σεισμικής ροπής Mw *Στην Ελλάδa.9) η ενέργεια που εκλύεται είναι περίπου 900 φορές μεγαλύτερη από αυτήν της βόμβας στη Χισοσίμα.5.. η περίοδος και η διάρκεια. Για να γίνει κατανοητή η αντιστοιχία των εννοιών μέγεθος . Έτσι ορίστηκε το μέγεθος (Μ) του σεισμού που είναι το μέτρο της ενέργειας που εκλύεται από την εστία κατά τη διάρκεια της σεισμικής δόνησης. Για τον υπολογισμό του μεγέθους των σεισμών επι- νοήθηκαν διάφορες κλίμακες.Μέτρηση σεισμών Υπολογισμός μεγέθους σεισμών Για να υπάρχει κάποιο μέτρο σύγκρισης των σεισμών δημιουργήθηκε η ανάγκη υπολογισμού μίας ποσότητας που να τους χαρακτηρίζει.το όνομά της το πήρε από τον Ch. συνήθως.8. Το μεγαλύτερο μέγεθος σεισμού που έχει μετρηθεί έως σήμερα σε παγκόσμια κλίμακα είναι 9. το έδαφος θεμελίωσης της κατασκευής. το είδος της κατασκευής. τη θέση του επικέντρου. τη γειτνίαση με ενεργά ρήγματα κ.

• η επίσης 12βάθμια MSK (1964) που προτάθηκε από τους Medvedev. Τίθενται σε κίνηση αντικείμενα που κρέμονται πχ φωτιστικά. Αισθητός στην ύπαιθρο. Μία άλλη ποσότητα που αποτελεί μέτρο των μακροσεισμικών αποτελεσμάτων και πιο συγκεκριμένα μέτρο των βλαβών της σεισμικής δόνησης στους ανθρώπους και στις τεχνικές κατασκευές. χτύπος στις πόρτες.3) έπληξε την Κρήτη.Χ. Μπορεί να μην αναγνωριστεί ως III σεισμός. IV Δονήσεις σαν να περνάει βαρύ φορτηγό. . Σικελία. Ο προσδιορισμός της έντασης ενός σεισμού σε διάφορες περιοχές επιτρέπει τη χάραξη ισόσειστων καμπυλών. είχε δηλαδή την ίδια ένταση. Αίγυπτο. Αυτοί που κοιμούνται ξυπνούν. Ο μεγαλύτερος ίσως ελληνικός σεισμός (Μ=8. 4 Τζάμια τρίζουν. Η κλίμακα αυτή είναι η EMS (European Macroseismic Scale). είναι η ένταση του σεισμού. Σταματημένα αυτοκίνητα κλυδωνίζονται. Αιώρηση V αντικειμένων που κρέμονται. Δαλματικές ακτές). Κλίμακες μέτρησης σεισμών Κλίμακα ΜΜ Κλίμακα ΜL Χαρακτηριστικά Σεισμών (Mercalli) (Richter) I Δε γίνεται αισθητός. ώστε να εντοπιστούν οι περιοχές στις οποίες ο σεισμός προκάλεσε τις ίδιες βλάβες. Το συχνότερα παρατηρούμενο μέγιστο μέγεθος σεισμού -ετησίως. 2 Αισθητός από μερικούς ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάπαυση II 3 στους ψηλότερους ορόφους κτιρίων Αισθητός μέσα στα σπίτια. Karnik και • η 8βάθμια JMA (Japanese Meteorological Agency) που χρησιμοποιείται από τους Ιάπωνες. Δονήσεις σαν να περνάει ελαφρύ φορτηγό. • Το 1992 το Συμβούλιο της Ευρώπης υιοθέτησε μία νέα κλίμακα που αποτελεί εξέλιξη της MSK και έχει προσαρμοστεί σε ευρωπαϊκά δεδομένα. Sponheuer.στη χώρα μας είναι το 6. Πελοπόννησο. Ανατροπή μερικών μικρών 5 αντικειμένων. Οι εμπειρικές κλίμακες που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της έντασης είναι: • η τροποποιημένη 12βάθμια κλίμακα Mercalli (MM.3. έγινε στις 21 lουλίου του 365μ. Η ένταση ενός σεισμού είναι διαφορετική από περιοχή σε περιοχή και εξαρτάται κυρίως από την απόσταση της περιοχής αυτής από την εστία του σεισμού και εδαφικούς παράγοντες. και προκάλεσε μεγάλες καταστροφές σε περιοχές της Μεσογείου (Κρήτη. Κρότος παραθύρων. 1931).

Αντικείμενα εκτινάσσονται στον αέρα. Σοβαρές ζημιές σε φράγματα. Πολλοί τρομοκρατούνται και τρέχουν έξω 6 από τα κτίρια. Μεγάλες κατολισθήσεις. Λίγες βλάβες στην τοιχοποιία των καλών κατασκευών. καπνοδόχους. θόλωμα νερού από λάσπη VIII Επηρεάζεται η οδήγηση των αυτοκινήτων.VI Αισθητός από όλους. υδροφράχτες και αναχώματα. Καταστροφή μερικών καλά κατασκευασμένων ξύλινων κτιρίων και γεφυρών. Οι περισσότερες κατασκευές τοιχοποιίας και τα προκατασκευασμένα κτίσματα καταστρέφονται μαζί με τα X 8 θεμέλια. Πτώση πολυάριθμων κεραμιδιών. Οι σιδηροτροχιές κάμπτονται XI έντονα. ιλύς και νερό. Αλλαγές στη ροή και στη θερμοκρασία του νερού σε πηγές και σε πηγάδια. Γίνεται αισθητός από οδηγούς αυτοκινήτων. καπνοδόχων. Σοβαρές βλάβες στην τοιχοποιία των καλών κατασκευών. Στις κακές κατασκευές πέφτουν σοβάδες. Μεγάλες ρωγμές στο έδαφος. Οι άνθρωποι περπατούν με αστάθεια. . Βλάβες λίγες. Σοβάδες και τοιχοποιία ρηγματώνονται στις συνηθισμένες κατασκευές. Γενική καταστροφή στις κακές κατασκευές. Αρκετές ζημιές και 7 μερική κατάρρευση στις συνηθισμένες κατασκευές. Σε IX περιοχές με αλλούβια αναβλύζει από το έδαφος λεπτή άμμος. Βλάβες σε σοβάδες. και μεγάλες στις κακές κατασκευές. Κλαδιά σπάνε από τα δένδρα. Μικρές καμπάνες ηχούν. Υπόγειοι αγωγοί σπάζουν. Κυματισμός στις λίμνες. κεραμίδια. 9 XII Μεταβάλλεται η επιφάνεια του εδάφους και η γραμμή του ορίζοντα. αποκολλούνται τούβλα και πέτρες. ελαφρές. Υπόγειοι αγωγοί καταστρέφονται εντελώς. Ολική καταστροφή. Οι σιδηροτροχιές κάμπτονται. Μετακίνηση ή ανατροπή πολυάριθμων μεγάλων αντικειμένων και επίπλων. VII Μεγάλες καμπάνες ηχούν.

Σεισμικά Όργανα .

που λέγεται σεισμογράφημα . αυτά που καταγράφουν την περιστροφή και αυτά που καταγράφουν την παραμόρφωση. οι καταγραφές τους ήταν αποτέλεσμα όχι μόνο της σεισμικής κίνησης αλλά και της αιώρησης του εκκρεμούς. Για τον πλήρη καθορισμό της μετάθεσης σε ένα σταθμό πρέπει να υπάρχουν τρεις σεισμογράφοι. Ωστόσο επειδή οι σεισμογράφοι δεν διέθεταν σύστημα απόσβεσης της κίνησης. γίνεται με γραφίδα πάνω σε αιθαλωμένη ταινία ή με φωτεινή κηλίδα πάνω σε φωτογραφική ταινία. Η μάζα του εκκρεμούς πρέπει να είναι σημαντική ώστε η δύναμη της αδράνειας να υπερνικήσει τις τριβές της γραφίδας και των αρθρώσεων των μοχλών. Για να περιγραφεί πλήρως η κίνηση των υλικών σημείων της Γης απαιτούνται τρία είδη σεισμογραφικών οργάνων. Η αναγραφή αυτή. . ένας για την κατακόρυφη συνιστώσα και δυο για τις οριζόντιες συνιστώσες της εδαφικής κίνησης. Σεισμογράφοι είναι όργανα με τα οποία επιτυγχάνεται αυτόματη αλλά όχι πιστή αναγραφή της σεισμικής κίνησης. • τα σεισμόμέτρα και • τους επιταχυνσιογράφους Σεισμοσκόπια είναι όργανα που απλώς σημειώνουν την γένεση των σεισμών ή αναγράφουν αυτούς πάνω σε ακίνητη αιθαλωμένη πλάκα δίνοντας έτσι πληροφορίες για την ένταση της σεισμικής κίνησης. Κατά σειρά ιστορικής εξέλιξης και επιστημονικής αξίας διακρίνουμε: • τα σεισμοσκόπια. την ταχύτητα και την επιτάχυνση. αυτά που καταγράφουν την μετάθεση. • τους σεισμογράφους. το οποίο θα επανέφερε γρήγορα το εκκρεμές ση θέση ηρεμίας ώστε να ανταποκριθεί σε νέα δόνηση. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη Σεισμολογία παρουσιάζουν τα σεισμογραφικά όργανα που καταγράφουν την μετάθεση και τις παραγώγους της ως προς τον χρόνο.

Anderson). Wiechert). η οποία ονομάζεται σεισμικός φωρατής ή σεισμόμετρο. Ο επιταχυνσιογράφος αυτός σιγά-σιγά αντικαθίσταται από ψηφιακούς σύγχρονους επιταχυνσιογράφους. Wood . με ηλεκτρομαγνητική αναγραφή (σεισμόμετρο κινούμενου πηνίου Galitzin και το σεισμόμετρο μεταβαλλόμενης μαγνητικής αντίστασης Benioff). Τρίτον. Ένας από τους πιο διαδεδομένους τύπους επιταχυνσιογράφων ήταν ο αναλογικός επιταχυνσιογράφος SMA-1 . υπάρχουν μόνιμα εγκατεστημένοι σεισμογράφοι σε σεισμολογικούς σταθμούς για την καταγραφή των σεισμικών δονήσεων. Η βασική διαφορά μεταξύ σεισμομέτρου και σεισμογράφου είναι ότι το σεισμόμετρο διαθέτει συσκευή με την οποία πετυχαίνεται απόσβεση της αιώρησης του εκκρεμούς και έτσι είναι δυνατή η πιστότερη αναγραφή της σεισμικής κίνησης. Οι επιταχυνσιογράφοι αποτελούν ειδική κατηγορία σεισμομέτρων. Τα σεισμογράμματα των οργάνων αυτών δίνουν τη σεισμική επιτάχυνση σε συνάρτηση με τον χρόνο. Σεισμόμετρα είναι όργανα που γράφουν με σημαντική ακρίβεια τις σεισμικές κινήσεις. στον οποίο η καταγραφή της δόνησης γίνεται σε φωτογραφικό φιλμ. Η αναγραφή των σεισμικών κυμάτων στα σεισμόμετρα γίνεται με τρεις κυρίως τρόπους. όπως συμβαίνει με τα άλλα σεισμόμετρα. • το σύστημα ενίσχυσης της εδαφικής κίνησης.Show. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι ενόργανες καταγραφές των σεισμών στην Ελλάδα ξεκίνησαν στην αρχή του αιώνα (1911) με την εγκατάσταση του πρώτου σεισμομέτρου στην Αθήνα. Δεν βρίσκονται σε συνεχή λειτουργία. στην Αθήνα αλλά και στην περιφέρεια. Τα βασικά στοιχεία ενός σεισμογράφου είναι: • η μονάδα ανίχνευσης των σεισμικών κυμάτων. Υπάρχει όμως και η δυνατότητα εγκατάστασης φορητών δικτύων σεισμογράφων. Οι αναγραφές των σεισμομέτρων λέγονται σεισμογράμματα. Τα προγενέστερα του 1911 στοιχεία που αφορούν τη σεισμική δραστηριότητα βασίζονται σε περιγραφές κυρίως μακροσεισμικών αποτελεσμάτων. με μηχανική αναγραφή (σεισμόμετρα Mainka. Οι σεισμοί και η πρόγνωσή τους από τα ζώα . το οποίο μπορεί να είναι μηχανικό ενώ στα σύγχρονα όργανα είναι ηλεκτρονικό • το κύκλωμα απόρριψης θορύβου (μονάδα φίλτρου) • η μονάδα χρονισμού και • το σύστημα καταγραφής. για κάποιο χρονικό διάστημα. Στον Ελληνικό χώρο. σε περιοχές με αυξημένη σεισμική δραστηριότητα. Πρώτον. Δεύτερον. Χρησιμοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά από την Τεχνική Σεισμολογία. με οπτική αναγραφή (σεισμόμετρα Milne . αλλά μπαίνουν σε λειτουργία με κατάλληλη διέγερση στην αρχή του σεισμού και γράφουν την προκαλούμενη επιτάχυνση από το σεισμό. Τοποθετούνται συνήθως μέσα στα κτίρια για την μέτρηση της επιτάχυνσης κατά την γένεση των σεισμών.

και ηλεκτρομαγνητικού. Οι Ιάπωνες έχουν παρατηρήσει ότι δυο εβδομάδες πριν εκδηλωθεί ο σεισμός παρουσιάζεται ανωμαλία στις κινήσεις του φλοιού της γης. Όμως για πλήρη πρόβλεψη χρειάζεται μέτρηση και των άλλων πεδίων . ήταν η αιτία που οδήγησε στο άνοιγμα τις Παγγαίας σε Ηπείρους. Σύμφωνα με τον Σοβιετικό επιστήμονα Σομπόλιεφ. Το επίπεδο του νερού των πηγαδιών ανεβαίνει και αυξάνεται η θερμοκρασία του. ο ηλεκτρομαγνητισμός. Πιστεύουν δε ότι οι ατμοσφαιρικές αυτές ανωμαλίες οφείλονται στη θερμική και ηλεκτρική δραστηριότητα που προηγείται του σεισμού. Κι ότι ακόμη συμβάλουν η αυξημένη ηλιακή ακτινοβολία. αλλά λόγω της αλλαγής δραστηριότητας των Ηλιακών κηλίδων. λαμβάνονται υπ' όψιν και τα στατιστικά στοιχεία κάθε περιοχής. η συμπεριφορά των οποίων αλλάζει πριν από το σεισμό. Στη Γη αυτές οι έλξεις και οι πιέσεις. Βασίζεται στη θεωρία ότι. Τέτοια ρεύματα δημιουργούν οι πιέσεις των διαφόρων τεκτονικών πλακών. όταν σώμα δέχεται συνεχώς αυξανόμενη πίεση λίγο πριν σπάσει στέλνει ηλεκτρικό ρεύμα. καταγράφει και μεταφέρει τις μεταβολές του ηλεκτρικού πεδίου της Γης. Σκύλοι αλυχτούν και τα ψάρια πηδούν έξω από το νερό. Γι' αυτό η πρόβλεψη των σεισμών είναι δυσχερής ακόμη. όμως. Ζώα που δεν εμφανίζονται όπως ποντίκια και φίδια ξεπηδούν από τις φωλιές τους κατά δεκάδες. του πλανήτη και της Σελήνης προκαλούν πιέσεις. του Ηλιου. Οι σεισμολόγοι και άλλοι σχετικοί επιστήμονες γνωρίζουν ότι ατό χώρο που επίκειται σεισμός αλλάζουν. Στα πιεζοηλεκτρικά ρεύματα στηρίχθηκε το ΒΑΝ. Το τελευταίο. οι Ηπειροι μετακινούνται. η πιθανότητα ηφαιστειακής έκρηξης μετά από ένα σεισμό είναι σημαντικά αυξημένη. υπεύθυνο του τμήματος γεωφυσικής που έκανε τις σχετικές έρευνες. τις ισχυρές ατμοσφαιρικές ανωμαλίες. Ξένοι μετεωρολόγοι δέχονται σήμερα ότι οι κλιματολογικές συνθήκες της γης. αλλά πρέπει πρώτα να τον καταλάβει για να μπορέσει να τον κατασκευάσει. το πιεζοδιεγειρόμενο. η υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος και άνεμοι μεγάλων ταχυτήτων. 1) Το βαρυτομετρικό πεδίο ( η βαρύτητα) 2) το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο και 3) πιεζοηλεκτρικά ή λουρικά ρεύματα. Είναι τα διαφορά ζώα. Πέρα από αυτά οι Σοβιετικοί επιστήμονες διαπίστωσαν πρόσφατα ότι η δράση των ηφαιστείων έχει άμεση σχέση με τη σεισμική δραστηριότητα της γύρω περιοχής. Και πιο συγκεκριμένα από την ποσότητα της διαστημικής σκόνης που φθάνει στον ήλιο και επηρεάζει την δραστηριότητα του. γενικά οι παλμοί του Σύμπαντος του Γαλαξία. εξαρτώνται από τη δραστηριότητα του διαστήματος. αλλάζει πολλές φορές. τα διάφορα σημεία ξηράς της Γης αλλού υψώνονται. μαζί με τι φυγόκεντρο δύναμη. Άλογα συνήθως ήρεμα αρχίζουν να χλιμιντρίζουν και να τρέχουν. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι Σοβιετικοί πιστεύουν πως υπάρχει κάποια σχέση των σεισμών με τις έντονες κλιματικές αλλαγές. Την ίδια ώρα τα νερά που είναι καθαρά θολώνουν.Βαρυτομετρικού. αλλού βουλιάζουν. Στις προσπάθειες των επιστημόνων σε όλες τις χώρες. Με τον πρόσφατο σεισμό . για πρόβλεψη των σεισμών. Οι έλξεις. κάτι που συνεχίζεται ακόμη με τη μετακίνηση των τεκτονικών πλακών που θα διαμορφώσουν αλλιώτικα την ξηρά της Γης. που είναι τελικά εκείνη που διαμορφώνει τις κλιματολογικές συνθήκες στη γη. γιατί φαίνεται «πιάνουν» κάποια ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ωστόσο η αιτία πρόκλησης των σεισμών βρίσκεται ατό Σύμπαν. Επισημαίνει τα προειδοποιητικά ηλεκτρικά σήματα. όχι από τις πιέσεις των τεκτονικών πλακών. Όπως είναι γνωστό. αλλού απομακρύνονται και αλλού πλησιάζουν. Ο άνθρωπος έχει τον «τύπο» του μηχανήματος που προβλέπει τους σεισμούς.

Υπάρχουν κοινωνίες. Δηλαδή. *Στην Ελλάδα. Εν τούτοις κάθε τόπος παρουσιάζει σεισμικές δραστηριότητες σε κάποια ορισμένα χρονικά διαστήματα κάθε 10. *Στις 4 Φεβρουαρίου 1975. επαναλαμβάνονται και οι έλξεις—πιέσεις που ασκούν . Οι κάτοικοι κατάλαβαν ότι κάτι θα συνέβαινε. Ας δούμε όμως μερικά περιστατικά με ζώα: *Γύρω στα 1920 εκατοντάδες ζώα στην Μαρτινίκα άφησαν ξαφνικά τις φωλιές. και κατέβηκαν στην Θάλασσα.000 άτομα έχασαν την ζωή τους. όταν άρχισε ο εφιάλτης στην Κεφαλονιά. και πολλά πνίγηκαν. οι κινέζοι απομάκρυναν τον πληθυσμό του Λιαονίγκ . λ. τους στάβλους. Γι' αυτό και οι άνθρωποι προσφέρουν θυσίες ή δώρα στους θεούς για να τους εξευμενίσουν. τη νύχτα του 1953. καθώς και της δραστηριότητας των ηφαιστείων. που προκάλεσε ανυπολόγιστες ζημιές και θα είχε χιλιάδες θύματα. Οι κάτοικοι δεν μπορούσαν να το εξηγήσουν. οι οποίες θεωρούν ότι οι θεοί ευθύνονται για το φυσικό αυτό φαινόμενο. οι μύθοι και οι θρύλοι. τη Ζάκυνθο και την Ιθάκη. τα σπίτια. Αλλά αυτό στη σεισμολογία το λέμε στατιστικά στοιχεία. Ωστόσο πίσω από την ποιητική γλώσσα και τις υψηλές ιδέες. είναι η μόνη ιστορική πηγή. Μετά ακολούθησαν οι γάτοι και άλλα ζώα. Οι άνθρωποι τα κοίταζαν με φρίκη. που είχαν ξεχυθεί προς τα χωράφια. αν δεν απομακρύνονταν εγκαίρως. αν και πολλοί παρατήρησαν ότι ίσως αργότερα γελούσαν με αυτή την πρόληψη . δημιούργησαν διάφορους μύθους. Επειδή τα ουράνια σώματα. Οι Αρχαίοι Έλληνες. π. Κι όμως τρεις μέρες αργότερα το ηφαίστειο εξερράγη και 30. όταν είναι θυμωμένοι. Κανείς δεν μπορούσε να συγκρατήσει τη φυγή αυτών των ζώων. μπορεί να δει κανείς αληθινούς τόπους και πραγματικά γεγονότα. Σκέφτηκαν το ηφαίστειο που απειλούσε τον τόπο τους. που μετά ρίχτηκαν μανιασμένα έξω απ' τα σπίτια.της Ινδονησίας (26-12-04) Η Σουμάτρα ήρθε 10 μέτρα πιο κοντά στην Ινδία. και κατά συνέπεια και οι δυνάμεις που ασκούν. όμως κάθε φορά γίνεται διαφορετικός συνδυασμός γι' αυτό δεν μπορεί κανείς να έχει ορισμένα χρονικά διαστήματα. *Το 1975 στην Ιαπωνία 24 ώρες πριν από ένα μεγάλο σεισμό τα φίδια ξυπνούσαν από τη χειμέρια νάρκη και ψοφούσαν στο χιόνι. Μύθοι διάφορων πολιτισμών για την ερμηνεία των σεισμών Οι άνθρωποι στην αρχαιότητα θέλοντας να μάθουν περισσότερα για τους σεισμούς. Πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί πίστευαν ότι κάποιο τεράστιο πλάσμα κρατούσε το έδαφος. παρακολουθεί από το 1986 τις μετακινήσεις των τεκτονικών πλακών – και των ρηγμάτων για να μπορέσει να συμπληρώσει τα στοιχεία πρόκλησης και πρόβλεψης των σεισμών. τιμωρούν τους ανθρώπους με μια τρομερή σεισμική δόνηση. χωρίς να υπολογίζουν κανένα εμπόδιο. Πίστευαν ότι ο υπερφυσικός Άτλας σήκωνε την γη στους ώμους του. Σε αρκετά μέρη του κόσμου. Η ΝΑΣΑ με δορυφόρους . πέντε ώρες πριν από μια τρομακτική σεισμική δόνηση. οι οποίοι διαδόθηκαν από γενιά σε γενιά. που προστέθηκαν σ αυτή την πομπή.παρατηρητές και με χρήσεις ακτίνων λέϊζερ. Και μετά ήρθε ο φοβερός καταστρεπτικός σεισμός. 20 χρόνια κ. Οι κινήσεις τους έχουν γνωστή περιοδικότητα. Μπήκαν στο νερό. Η διάσωση έγινε με βάση της συμπεριφορά των ζωών . έχουν επαναλήψεις στις κινήσεις τους. για παράδειγμα. Στα ουρλιαχτά του ανταποκρίθηκαν όλοι οι σκύλοι του νησιού (Κεφαλονιά).Οι σεισμογράφοι τους δεν έδειχναν απολύτως τίποτα. ενώ οι Μoγγόλοι πίστευαν σε ένα . ένα λυκόσκυλο ούρλιαζε συνεχώς.

το ψάρι ελευθερώνεται. Σεισμός: Μύθοι και Λαογραφία Όταν εξετάζουμε με την σύγχρονη ματιά το γιατί η γη κινείται. γιος του Τάρταρου και της Γης. υπάρχουν ακόμα σύγχρονοι μύθοι που αιχμαλωτίζουν τη φαντασία πολλών σε όλο τον κόσμο. Κάθε φορά που το ζώο παραπατούσε γινόταν σεισμός. αλλά τον Οκτώβριο. Αυτή η ικανότητά του να δημιουργεί τους σεισμούς του χάρισε τον τίτλο: " Τινάκτωρ της Γαίας". παράγονταν οι σεισμοί. Σύμφωνα με τους αρχαίους μυθιστοριογράφους. ένα όνομα που είναι αρκετά κοινό στην Ελληνική ποίηση και λογοτεχνία. με αποτέλεσμα να σείεται το έδαφος και να εκρήγνυται ο κρατήρας της Αίτνας. ένας τρόπος για να κατανοήσουν τα πανίσχυρα φυσικά φαινόμενα που μπορεί να επηρέαζαν πάρα πολύ τη ζωή των αρχαίων λαών. της αρχαιοελληνικής μυθολογίας. . πιο απρόβλεπτο. Ο γίγαντας Εγκέλαδος. Με ένα μεγάλο βράχο οι θεοί κρατούν ακινητοποιημένο το σκανταλιάρικο αυτό ζώο. Όμως παρ 'όλες τις προόδους που έκαναν οι επιστήμονες από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα για να κατανοήσουν τους λόγους για τους οποίους δημιουργούνται οι σεισμοί. Υπάρχει ένας Ιαπωνικός μύθος που λέει ότι ένα τεράστιο γατόψαρο προκαλεί τους σεισμούς. αποτέλεσε τη βάση για τις πιο περίτεχνες θεωρίες των αρχαίων χρόνων.) πίστευε ότι όταν "ταραζόταν" η θάλασσα πάνω στην οποία "επέπλεε" η Γη. Οι μύθοι για τους σεισμούς εξελίχθηκαν σχεδόν σε όλους τους πολιτισμούς και αντανακλούν μοναδικές και ενδιαφέροντες αντιλήψεις για την μετατόπιση του φλοιού της γης. Πολλοί Έλληνες αφιέρωσαν πολύ χρόνο πλέοντας στον ωκεανό. και έδιναν μεγάλη προσοχή στον Ποσειδώνα. Αρχαίοι μύθοι Αρχαία Ελλάδα: Ο Θαλής της Μιλήτου (6ος αιώνας π. Αλλά η ιδέα ότι η κυκλοφορία του αέρα σε υπόγειους θαλάμους δημιουργούσε σεισμούς. και πιο επικίνδυνο πράγμα που υπάρχει. όταν φεύγουν οι θεοί. Αλλά ο Ποσειδώνας είναι επίσης ο θεός των σεισμών. το οποίο φυσικά είναι το μεγαλύτερο. οι μύθοι για τους σεισμούς μπορεί να φαίνονται χιουμοριστικοί και ασήμαντοι. Είναι τις περισσότερες φορές ο θεός του ωκεανού.Χ. που τον εξουδετέρωσε ρίχνοντας πάνω του τη Σικελία. Στη γιγαντομαχία ήταν αντίπαλος της Αθηνάς. Ποσειδώνας: Οι Έλληνες θεωρούσαν του Ποσειδώνα ως θεό των βίαιων. απρόβλεπτων κινήσεων.πελώριο βάτραχο. Ωστόσο ήταν κάποτε κομμάτι της παράδοσης των διαφόρων πολιτισμών. καθώς οι σεισμοί είναι επίσης πολύ συνηθισμένοι στην Ελλάδα. ή χτυπούσε τη γη με την τρίαινα του (σαν δίκρανο) για να δημιουργήσει ένα σεισμό. Χτυπούσε το πόδι του. ο καταπλακωμένος γίγαντας προσπαθεί κατά καιρούς να ξεφύγει από το βάρος.

γιος του Ταρτάρου και της Γης που έπαιξε όμως πρωτεύοντα ρόλο στη Γιγαντομαχία στην οποία και φονεύθηκε.). ο Κέρβερος και άλλα μυθικά «τέρατα» (γεωλογικά φαινόμενα) που απέκτησε από την Έχιδνα και είχαν ταλαιπωρήσει τους πρωτοέλληνες. Για τον Εγκέλαδο και τον θάνατό του σώθηκαν πολλές παραδόσεις.Χ. η Σφίγγα. Ετυμολογικά ο Εγκέλαδος μάλλον αποτελεί σύντμηση (έγκειμαι + λας). η Λερναία Ύδρα. που σημαίνει ο εγκατεστημένος στα πετρώματα.Δίας: Παράλληλα με τις θεωρίες για τον Ποσειδώνα. Συνέπεια αυτής της αντίληψης είναι ότι τέκνα του Εγκέλαδου ήταν οι Γοργόνες. κατά τρίτη που είναι και η επικρατέστερη φονεύθηκε από την Αθηνά η οποία αφού τον έτρεψε σε φυγή έριξε εναντίον του τη Σικελία ή το όρος Αίτνα με το οποίο και τον καταπλάκωσε. Ο Εγκέλαδος στην Ελληνική Μυθολογία φέρεται ως αρχηγός των Γιγάντων. Κατά μια εξ αυτών κατακεραυνώθηκε από τον Δία εναντίον του οποίου κινήθηκε. "ο Εγκέλαδος ξαναχτύπησε με ένταση. ότι ο θεός Δίας στέλνει τους σεισμούς (διοσημίες) αντικαταστάθηκε αργότερα με καινούργιες απόψεις που διατύπωσαν αρκετοί φιλόσοφοι με πρώτους τους Ίωνες (6ος αιώνας π. ο Γηρυόνης.. ("Το χτύπημα του Εγκέλαδου". κατ΄ άλλη φονεύθηκε από τον ακόλουθο του Διονύσου τον Σειλινό. . αλλά και αρχική αντίληψη της έννοιας του Σεισμού και ιδιαίτερα εκείνου του Ηφαιστειακού εκ του οποίου τόσο έντονα είχε δεινοπαθήσει ο ελλαδικός χώρος.. πολλοί υποστήριζαν ότι οι σεισμοί προκαλούνται και από τον αρχηγό των αρχαίων θεών. Τέτοιες παραστάσεις του αγώνα μεταξύ της Αθηνάς και του Εγκέλαδου βρίσκονται σε πολλά αγγεία καθώς επίσης κοσμούταν και ο πέπλος της Αθηνάς στα Παναθήναια. Εξ όλων των παραπάνω συνάγεται σαφώς το συμπέρασμα ότι ο Εγκέλαδος ήταν κατά τους αρχαίους Έλληνες η ιδεατή ανθρωπόμορφη θεότητα. αποθανατίζοντας αυτή σε πλείστες μετώπες αρχαίων ναών όπως στον Παρθενώνα και στο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς. Ο Παυσανίας αναφέρει και άλλη εκδοχή κατά την οποία η Αθηνά φόνευσε τον Εγκέλαδο ρίχνοντας επάνω του το τέθριππο άρμα της. Η εκδοχή αυτή υπήρξε από τα πιο προσφιλή θέματα πολλών καλλιτεχνών της αρχαιότητας. τον Δία. Η θεωρία αυτή. στο στερεό φλοιό της Γης."). Ο Εγκέλαδος κινούμενος και στενάζοντας ενίοτε μέσα στο τάφο του προκαλεί εκρήξεις ηφαιστείων και σεισμούς. Λαογραφία: Ακόμη και σήμερα στη νέα ελληνική γλώσσα. η λέξη Εγκέλαδος χρησιμοποιείται ποιητικά για να περιγράψει το σεισμό.

Ινδουιστές της Ινδίας: Πίστευαν ότι οκτώ ισχυροί ελέφαντες κρατούσαν τη γη. Οι χελώνες δεν μπόρεσαν να κολυμπήσουν μακριά. Όσο ο Kashima κρατούσε έναν ισχυρό βράχο με μαγικές δυνάμεις πάνω από το γατόψαρο. Όταν τα σκυλιά σταματούσαν για να ξυθούν. ένα θεό που προστάτευε τους Ιάπωνες από τους σεισμούς. Ιαπωνία: Ένα γιγαντιαίο γατόψαρο ζούσε στη λάσπη κάτω από τη γη. έκανε μια γιγαντιαία σχισμή στο έδαφος. Φιτζιανοί: Στη μυθολογία των γηγενών κατοίκων των νησιών Φίτζι. την οποία οι θαλάσσιες χελώνες θα μετέφεραν στην πλάτη τους. κλόνιζαν τη γη. Στο γατόψαρο άρεσε να κάνει αστεία εις βάρος άλλων και μπορούσε μόνο να χαλιναγωγηθεί από τον Kashima. οι σεισμοί γίνονται όταν η υπέρτατη θεότητα Νγκενγκέϊ. Κίνα: Ένας γιγαντιαίος βάτραχος που κουβαλούσε τον κόσμο πάνω στην πλάτη του. καμιά φορά οι χελώνες που κουβαλούν την Καλιφόρνια διαφωνούν ξανά. Ρωσία: Ένας θεός με το όνομα Tuli οδηγούσε ένα έλκηθρο που είχε πάνω την γη. Όταν είδαν ότι δεν μπορούσαν να κολυμπήσουν μακριά. . προκαλώντας σεισμούς. Καλιφόρνια: Ο El Diablo. έσκυβε και τίναζε το κεφάλι του. Παρ' όλα αυτά. ένας ινδικός θεός. Μια μέρα οι χελώνες άρχισαν να διαφωνούν. Όταν ένας από αυτούς κουραζόταν. Μεξικό. Η γη κλονίστηκε! Ράγισε κάνοντας ένα δυνατό θόρυβο. σταμάτησαν να διαφωνούν και συμφιλιώθηκαν. το Μεγάλο Πνεύμα αποφάσισε να κάνει μια όμορφη χώρα με λίμνες και ποτάμια. όταν το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου ήταν νερό. προκαλώντας σεισμό. διότι η γη στις πλάτες τους. Vaqueros. τρεις από τις χελώνες άρχισαν να κολυμπούν ανατολικά. να μην χρειάζεται να παίρνουν την πιο μακρινή διαδρομή. Μογγολία. Σιβηρία. Αλλά όταν χαλάρωνε τη φρουρά του . η γη τρέμει. Νότια Καλιφόρνια: Καιρό πριν. ενώ οι άλλες τρεις κολύμπησαν δυτικά. το οποίο έσερναν σκύλοι μολυσμένοι με ψύλλους. η γη ήταν ακίνητη. και κάθε φορά που γίνεται αυτό. Kamchatka. ώστε ο ίδιος και οι ομοϊδεάτες του. κόαζε κατά διαστήματα με αποτέλεσμα να παράγονται ελαφρές δονήσεις. ήταν βαριά. το γατόψαρο ξέφευγε. που . Gabrielino Ινδία. όποτε ήθελαν να ξεσηκώσουν το κακό στη γη.

Πιθανότατα υπήρξε μια από τις μορφές με τις οποίες εμφανιζόταν μια καταχθόνια θεότητα.gr http://gym-n-efkarp.gr http://www. Κεντρική Αμερική: Ο θεός Κισίν.gr/forum http://wikipedia. Μετά την ισπανική κατάκτηση και το βίαιο εκχριστιανισμό των ιθαγενών.gr/wikipedia http://www. είμαι εδώ!" (ενσωματώνοντας έτσι στο μύθο τους τη σοφία του να αφήνουν τα πολύ "λεπτά" σπίτια τους κατά τη διάρκεια ενός σεισμού). περιστρέφεται στο άντρο της σε μια σπηλιά της νοτιοανατολικής ακτής του νησιού Βιτιλέβου. που μεταφέρονταν μέχρι εκεί από τους ιερείς. Σε προκολομβιανούς κώδικες και χειρόγραφα.org http://www.wikipedia.diktyoseismos.gscp. ο Κισίν εμφανίζεται δίπλα στο θεό του πολέμου να δέχεται ανθρωποθυσίες. Μάγια.in. κύριος των εγκάτων της γης.oasp.gr http://el.gr http://www.thess. έχει τη μορφή ερπετού.metafysiko.earthquakenet.. Χιμπάλμπα και Γιούμ Κιμίλ. των νεκρών και των σεισμών.sch. η μορφή του ταυτίστηκε με το διάβολο.news. οι άνθρωποι έτρεχαν έξω από τα σπίτια τους από για να φωνάξουν «Είμαι εδώ. τα βήματα που προκαλούσαν σεισμούς.προσφορές σε τρόφιμα. 14. Για να διευκολύνουν το έργο του. .gr Βιβλία Γεωγραφίας – Γεωλογίας Α΄ και Β΄ Γυμνασίου Εγκυκλοπαίδεια Μαλλιάρης 2005 Εγκυκλοπαίδεια Σχολική Πατάκης – Oxford Τόμοι 6. Περού: Όποτε ο θεός επισκεπτόταν τη γη για να μετρήσει πόσα άτομα ήταν εκεί. Για τον εξευμενισμό της απαιτούνταν -τι άλλο. ΠΗΓΕΣ http://www. γνωστή επίσης σαν Αχ Πους.gr http://www.