Pengenalan

Dalam konteks Tanah Melayu atau British Malaya seperti yang disebut oleh pihak penjajah, maka rakyat sedar bahawa mereka berada di belenggu penjajahan British. Perlu ditegaskan bahawa semangat kebangsaan pada awal kurun ke 20 itu wujud di kalangan orang melayu. Ini kerana sehingga perang dunia ke-2, kaum-kaum cina dan india mempunyai kiblat taat setia yang tidak serupa. Kiblat taat setia orang melayu ialah terhadap tanah melayu, taat setia orang cina ialah terhadap negera cina dan taat setia orang india adalah terhadap negara india. Maka orang melayu sahaja yang memikul tanggungjawab untuk membebaskan tanah melayu daripada belenggu penjajah British pada tahaptahap awal. Secara umumnya, gerakan kesedaran di Tanah Melayu timbul serentak dengan permulaan Gerakan Reformis Islam di Tanah Melayu. Orang Melayu mula sedar akan kemunduran mereka berbanding dengan kaum lain. Dalam pembentukan dan memerdekakan sesebuah negara, peperangan dan keganasan tidak dapat dielakkan. Di negara kita, Malaysia sebelum kemerdekaan banyak berlaku keganasan demi untuk kemerdekaan. Semenjak Melaka dijajah pada 24 ogos 1511, kita tidak dapat lari daripada melakukan penentangan, pemberontakan dan keganasan untuk menghalau penjajah. Tujuannya hanyalah satu, kebebasan atau kemerdekaan. Bermulanya campur tangan British di Tanah Melayu sejak 1874, ia telah memberikan pelbagai perubahan sama ada baik atau tidak. Hasil daripada perubahan ini, ia telah menimbulkan kebangkitan di kalangan penduduk supaya menentang British. Ia kemudiannya telah menggalakkan perkembangan semangat kebangsaan dan semangat nasionalisme kepada masyarakat di Tanah Melayu.

1

Menurut Walter Theimer dalam bukunya, ³Encyclopedia of World Politics´ , nasionalisme bermaksud satu sentimen kepuakan yang didasarkan atas ciri-ciri bangsa terutamanya bahasa dan kebudayaan dengan kecenderungan menekankan perbezaan antara satu bangsa dengan satu bangsa yang lain. Secara ringkasnya, Sukarno pula menjelaskan bahawa nasionalisme ialah suatu cita-cita yang mengingini untuk kebaikan bangsa. Nasionalisme menurut DBP ialah perasaaan cintakan negara sendiri yang mendalam dan pergerakan untuk mencapai kebebasan ekonomi dan politik daripada kuasa asing. Kesedaran kebangsaaan pula yang berkaitan secara keseluruhan nasional semangat. Nasionalisme sebenarnya boleh didefinisikan sentimen kecintaan terhadap sesebuah. Sentimen itu hanya ditumpukan kepada satu negara bangsa sahaja yang dapat mendorong kepada keinginan untuk berjuang bagi membebaskan tanah air daripada cengkaman kuasa asing. Semangat nasionalisme ini wujud hasil daripada keinginan unutk menebus maruah bangsa serta membentuk nasib dan masa depan sesebuah bangsa dan Negara. Nasionalisme juga ada kaitan dengan ³negara´ dan ³bangsa´. Nasionalisme pada umumnya bertujuan mewujudkan kebebasan individu dan negara daripada cengkaman dan kongkongan pemerintah dan kuasa asing. Intipati utama nasionalisme ialah mewujudkan kebebasan dan maruah seseorang serta membentuk nasib dan masa depan sesebuah negara dan bangsa. Dengan itu, nasionalisme bergerak ke arah pembentukan satu identity bangsa yang berbudaya tinggi. Menurut Karl Max, nasionalisme wujud apabila sesuatu bangsa dijajah, maka di negara tersebut secara automatik akan lahir dua golongan yang bertentangan, iaitu satu golongan yang menjajah (menindas) dan satu lagi golongan yang terjajah (ditindas).

2

Mereka juga kalah kerana tidak mempunyai pasukan tentera yang dilengkapi senjata moden berbanding kerajaan British. Kegagalan mereka tidak mematikan semangat nasionalisme orang Melayu. maka penguasaan penjajahan ke atas negeri-negeri Melayu tidak berlaku secara aman damai tetapi sebaliknya ditentang oleh masyarakat tempatan. Selain itu. penentangan pembesar-pembesar Melayu gagal membebaskan Tanah Air daripada belenggu penjajahan British kerana penentangan pembesar tidak bersifat menyeluruh dan tidak mendapat sokongan segenap lapisan masyarakat. Mat Salleh. semangat nasionalisme orang Melayu semakin bersemarak. Kebangkitan semangat kebangsaan di Tanah Melayu tidak banyak berbeza dengan negara-negara lain di Asia. Pasa peringkat ini.Haji Abdul Rahman Limbong. Namun begitu. Pada abad ke20. sebaliknya orang Melayu memendamkannya ibarat µapi dalam sekam¶.Mereka bertentangan kerana golongan yang menjajah mahu mengekalkan penjajahannya. Cuma apa yang membezakannya adalah dari segi corak gerakan kebangsaan itu. Tok Janggut. Masyarakat di Tanah Melayu mempunyai beberapa aliran nasionalisme kerana penduduknya berbilang kaum. manakala golongan yang terjajah mahu membebaskan diri daripadanya. strategi yang digunakan adalah berbeza. Semangat nasionalisme dalam kalangan orang melayu telah ada sejak campur tangan British pada tahun 1874. setiap pembesar menentang sematamata untuk menjaga periuk nasi mereka daripada diancam oleh British. Penentangan ini dilakukan oleh pejuang-pejuang Tanah Air seperti Dato¶ Maharaja Lela. Dato¶ Bahaman. dan lain-lain lagi mencerminkan penentangan rakyat tempatan terhadap kuasa asing di negara ini. Dengan adanya semangat nasionalisme. 3 .

ianya juga memberi kesan kepada pemikiran tokoh-tokoh awal Tanah Melayu. Faktor-faktor inilah yang menjadikanr akyat kuat menentang penjajah. Dalam masa yang sama. Jepun muncul sebagai negara yang moden dan kuat. boleh menjadi kuat seperti Jepun melalui kemajuan teknologi dan pendidikan.Sejak tahun 1868. Kesan daripada kemenangan ini. Perang tersebut telah membuktikan bahawa. Faktor-faktor luaran menjadi pemangkin untuk mempercepat kebangkitan semangat nasionalisme orang Melayu. ianya merupakan peristiwa-peristiwa yang tercetus di luar Tanah Melayu tetapi memberi kesan yang sangat besar kepada perkembangan semangat nasionalisme orang Melayu di Tanah Melayu. 4 . Kejayaan ini telah memberi ilham dan kesedaran kepada orang Asia termasuk orang melayu bahawa barat tidaklah sekuat seperti yang digeruni oleh mereka. teknologi dan perpaduan. Bagi faktor luaran. Salah satu factor luaran pengaruh dari Jepun. Jepun berjaya meniru teknologi Barat. Antara kemenangan Jepun terbesar ialah apabila dapat mengalahkan Eropah. Perkara ini telah mewujudkan Ilham dan keazaman dalam jiwa rakyat Asia. Pemimpin-pemimpin Meiji seperti Maharaja Mutsushito telah memodenkan negara Jepun. orang Asia dan Melayu mulai sedar akan kepentingan pelajaran.Faktor yang mempengaruhi perkembangan nasionalisme a)Faktor luaran Faktor yang mempengaruhi perkembangan nasionalisme di Tanah Melayu dapat dibahagikan kepada dua kategori utama iaitu faktor dalaman dan juga faktor luaran.Dalam peperangan yang berlaku di antara Rusia dengan Jepun (1904-1905) menyaksikan Jepun telah memperolehi kemenangan. sesebuah negara tidak mengira saiznya. Jepun mengubahsuai teknologi Barat untuk kegunaannya. sekaligus membuktikan rakyat Asia bijak.

Pada tahun 1907. Keadaan ini membangkitkan kesedaran rakyat Tanah Melayu untuk menentang British. Menurut Za'ba. karya ini telah berjaya merangsang pembaca serta menimbulkan perasaan bangga dan harapan untuk membawa pembaharuan di timur dan ini termasuklah kepada pembaca melayu. Beliau telah berjaya menumbangkan kerajaan Manchu dan menubuhkan sebuah negara republik China. Selain itu. mereka juga boleh menghalau keluar orang British dari Tanah Melayu. melalui ajaran Islam. turut timbulnya Gerakan Kesedaran Kebangsaan China. Di antara mereka ialah Syed Sheikh al-Hadi yang mula menggalakkan orang melayu memajukan diri mereka dalam aspek ekonomi dan sosial. Pada tahun 1911 berlaku Revolusi China yang dipimpin oleh Dr. Hakikat ini telah disedari oleh golongan terpelajar di Tanah Melayu. Masyarakat melayu mula percaya bahawa dengan adanya teknologi dan pendidikan. Sun Yat Sen. seorang tokoh bernama Abdullah Abdul Rahman telah menghasilkan karya berjudul 'Mataharai Memancar' (The Rising Sun) yang menceritakan sejarah Jepun. Karya ini telah dialihbahasakan oleh beliau daripada karya Mustafa Kamal dari Turki yang asalnya daripada bahasa arab. Perkembangan di Jepun mengalahkan kuasa Rusia telah membawa kesedaran dan keyakinan bahawa orang melayu juga boleh mempertahankan kepentingan mereka daripada terus di tindas oleh pihak British. 5 .

Selain itu. Kesengsaraan yang dialami oleh orang-orang Melayu dalam kehidupan seharian dan penipuan yang dilakukan Jepun telah mendorong orang-orang Melayu bangun dan mewujudkan organisasi anti-Jepun. Oleh yang demikian. Mereka mulai sedar bahawa kedudukan ekonomi dan sosial terancam sebab adanya masyarakat dari luar. ia semakin menebalkan rasa benci dan meningkatkan kadar nasionalisme Melayu.b)Faktor dalaman Faktor-faktor dalaman merupakan peristiwa-peristiwa yang tercetus di Tanah Melayu dan memberi pengaruh yang sangat besar dalam membangkitkan dan menyemarakkan semangat nsionalisme orang Melayu. orang Melayu sedar bahawa mereka perlu bertindak bagi membawa perkembangan ekonomi dan sosial ke atas masyarakat mereka supaya tidak lagi mundur dalam bidang tersebut. Salah satu factor dalaman ialah penderitaan rakyat akibat dijajah bangsa asing. Mereka akhirnya menjadi tulang belakang kepada askar Melayu setelah negara mencapai kemerdekaan. Kesedaran ini telah melahirkan kumpulankumpulan kecil yang berpengaruh dalam masyarakat Melayu untuk memperjuangkan kemajuan orang Melayu dalam bidang ekonomi dan sosial. Dalam hal ini. Mereka akhirnya memberikan kerjasama kepada organisasi-organisasi anti-Jepun 6 . sosial dan politik mereka. Maka wujudlah askaraskar wataniah dan Force 136. Antara factor dalaman ialah agama. iaitu kaum imigran seperti Cina dan India. Penipuan dan tingkah laku pemimpin Jepun dalam dolak dalik mereka untuk memberikan kemerdekaan kepada Tanah Melayu merupakan satu seksaan batin kepada pemimpin Melayu yang bekerjasama dengan Jepun. masyarakat Melayu terutamanya yang tinggal di bandar-bandar berasa tidak puas hati dengan keadaan ekonomi. pemimpin organisasi ini juga telah menjadi orang-orang terpenting dalam menegakkan nasionalisme Melayu seperti Kapten Hussin Onn. Pada penghujung abad ke-19 dan awal abad ke-20.

Ketika penaklukan British ke atas Tanah Melayu. Usaha mencapai tujuan ini paling pesat dilakukan di negeri-negeri melayu bersekutu. dimana daripada jumlah 1320000 orang penduduk negeri-negeri melayu bersekutu. 511000 adalah orang melayu. Keadaan ini menyebabkan kaum pendatang mula menguasai ekonomi di tanah melayu. Tambahan pula. kerana mereka sedar hak mereka sebagai rakyat pribumi sedikit demi sedikit diambil alih oleh pihak pendatang dan kaum penjajah. Selain itu. Antara lain. Langkah-langkah yang di ambil oleh pihak british ini telah menimbulkan rasa tidak puas hati dikalangan orang melayu. Kaum melayu mulai sedar yang mereka telah ketinggalan dalam pembangunan ekonomi dan sosial di mana orang bukan melayu menjadi peserta yang kuat.dengan membekalkan maklumat agar dapar mempertingkatkan keberkesanan penentangan mereka. Pihak British telah berpuas hati dengan kaedah pengukuhan kuasa. dasar penjajahan Barat juga telah menimbulkan semangat nasionalisme ke dalam jiwa penduduk Tanah melayu. Akibat daripada keadaan ini. 7 . Pihak british kemudian telah memulakan proses menginstitusikan berbagai bidang kerajaan yang merangkumi hampir semua aspek kehidupan politik. institusi melayu tradisional dan elit melayu tradisional mendapati diri mereka terpaksa mengambil peranan yang semakin kecil dan hal ehwal kerajaan dan pentadbiran. pihak British telah mula membawa masuk imigran cina dan india secara besar-besaran untuk mengeksploitasi sumber-sumber ekonomi yang masih belum diterokai oleh masyarakat melayu dengan sepenuhnya. 495000 orang cina dan 305000 orang india. Keadaan menjadi lebih buruk menjelang tahun 1921. pengaruh dan kedudukan ekonomi mereka di tanah melayu. ekonomi dan sosial. PETA boleh dikatakan menjadi duri dalam daging kepada pentadbiran tentera Jepun.

Dipimpin oleh golongan pertengahan yang berpendidikan Barat & Asia Barat dan lebih menekankan kesedaran politik. Kumpulan yang pertama ialah golongan reformis Islam berpendidikan Arab yang ingin mengetengahkan islam sebagai jalan memajukan keadaan orang melayu.Tahap Pertama lebih kepada penentangan masyarakat secara terbuka tetapi bersifat setempat & tidak berorganisasi. pergerakan nasionalisme Melayu dipimpin oleh 3 golongan elit yang mahu membawa perubahan kepada masyarakat melayu. Orang Melayu menuntut hak-hak mereka dikembalikan & taraf hidup mereka dibaiki.R. Perkembangan nasionalisme boleh dibahagikan kepada dua tahap iaitu Tahap Pertama dan Tahap Kedua.Faktorfaktor yang diketengahkan ialah isu-isu kebudayaan. Bagi Tahap Kedua pula. ke arah yang lebih baik.Gerakan nasionalisme yang lebih radikal & berorganisasi. Kebanyakan mereka terdiri daripada guru dan wartawan. Tahap ini dipimpin oleh golongan yang berpendidikan serta berpengetahuan luas dalam bidang kebudayaan & ilmu pengetahuan Barat supaya menyedari perubahan yang diperkenalkan oleh penjajah serta kesannya terhadap bangsa & 8 . & hak peribumi. Roff. Kumpulan kedua ialah golongan inteligensia berpendidikan Melayu.Asas perjuangan dan peranan yang dimainkan a)Asas perjuangan dan peranan majalah Mengikut W. agama. yang cuba menentang penjajahan dengan cara yang lebih radikal. Golongan ini dipengaruhi oleh reformasi islam yang berlaku di timur tengah. Ini kerana kegagalan dalam sifatnya yang serdehana dalam tahap pertama. Kumpulan elit melayu yang ketiga ialah golongan birokrasi berpendidikan. mereka tidak meminta kemerdekaan. mereka terdiri daripada kelompok pentadbir dan pegawai am dari kalangan bangsawan melayu. Namun pada tahap ini.

Pengasuh dan Bulan Melayu.negara. Secara tidak langsung majalah ini dapat memajukan bahasa dan sastera melayu. Sebaliknya. Selain daripada asas perjuangan yang diterangkan di atas. Majalah ini turut mewujudkan perpaduan dalam kalangan guru sebagai pemimpin untuk memartabatkan bahasa . Terdapat empat motif bagi menggerakkan semangat nasionalisme. Kedua ialah mewujudkan perpaduan di kalangan penduduk pribumi. Antara majalah yang diterbitkan ialah Majalah Guru. Majalah ini turut membincangkan soal pentafsiran Islam yang progresif bagi kemajuan ummah serta memberikan penafsiran kepada persoalan orang islam . Majalah pengasuh yang dikarang oleh Dato¶ Nik Mohamad pula telah membangkitkan isu seperti memperluas ilmu dalam semua bidang dan menggesa orang melayu menjauhi sifat buruk. Matlamat mereka ialah menuntut kemerdekaan & membentuk kerajaan sendiri yang berdaulat. Hakikatnya . Bulan Melayu yang dikarang oleh Zainon Sulaiman telah membangkitkan isu tentang 9 .ianya turut menyentuh isu-isu kemajuan bangsa dalam semua aspek. Antara lain ialah menggalakkan pendidikan di kalangan orang melayu. Pertama ialah menentang dan cuba manghalau keluar pihak penjajah yang dianggap membawa masuk unsur yang mengancam struktur politik dan identity budaya pribumi. isu pendidikan anak-anak melayu dan membaiki taraf hidup orang melayu telah dibangkitkan. Dalam majalah guru yang telah dikarang oleh Muhammad Dato¶ Muda Linggi.Antara lain. majalah lebih memfokuskan persoalan untuk memajukan bangsa melalui rencana dan puisi. Yusuf Ahmad dan Mohd Sidin Rashid. Semangat cinta akan Negara dan menentang penjajahan telah ditiupkan ke dalam jiwa orang melayu. Ketiga ialah mengembalikan tamadun lama dan yang terakhir ialah menegakkan kedaulatan dan kemerdekaan negara.. majalah turut memainkan peranan yang penting dalam gerakan kesedaran di Tanah Melayu.

Bagi novel Anak Mat Lela Gila pula lebih kepada menghargai warisan bangsa. Novel juga turut memainkan peranan yang hampir sama dengan majalah. Bagi novel Putera Gunung Tahan. Isu yang dibangkitkan ialah isu menanam semangat perjuangan menentang penjajah dan menggunakan sejarah sebagai inspirasi perjuangan. Majalah ini juga menggalakkan perpaduan di kalangan guru perempuan Melayu Johor . 10 . Secara tidak langsung dapat menggalakkan golongan wanita mendapat pendidikan tinggi unutk kemajuan diri. Sebagai contoh ialah novel Keris Melaka. Berlainan dengan novel Melor Kuala Lumpur. ianya mengisahkan emansipasi wanita.novel ini mengisarkan tentang kebanggaan dengan pencapaian dan kebolehan sendiri.mendorong wanita menjaga kesopanan dengan nilai-nilai islam dan budaya timur dan menggalakkan wanita menjadi obor untuk memajukan bangsa.

Tulisan-tulisan itu membawa aliran menyeru orang Melayu supaya bersatu dan membina jati diri masing-masing. Aliran itu cepat meninggalkan kesan di hati umat Melayu yang sebelumnya terlowong kosong.mereka menyeru orang melayu bersatu dan mengkritik British kerana mengurangkan kuasa raja-raja melayu. Melalui nasionalis-nasionalis awal ini semangat kebangsaan mula 11 . Tujuannya tentulah supaya isi yang dibaca itu dapat dikongsi oleh semua Melayu lain yang mendengarnya. yang menjadi penyunting Utusan Melayu versi sisipan akhbar Inggeris µFree Press¶.mereka meminta supaya British mengurangkan kadar kemasukan orang dagang. Persoalan tentang pendidikan. Antara lain.b)Peranan akhbar Akhbar memainkan peranan penting dalam kebangkitan nasionalisme. yang kebanyakannya terdiri daripada kalangan ulama dan mereka yang terlibat dalam bidang persuratan dan persuratkhabaran. Penulis akhbar di tanah melayu pada masa itu telah mengkritik dasar British yang menekan orang melayu. Eunos Abdullah.turut terdapat tulisan Zaaba di dalam Al-Imam dan Mohd. Isu-isu yang dibangkitkan ialah memajukan pendidikan orang melayu dan memartabatkan bahasa melayu sebagai bahasa rasmi dalam urusan British. Dari segi politik.ekonomi dan politik telah dibangkitkan di dalam akhbar. Hasil daripada kesedaran itu muncullah seorang demi seorang nasionalis Melayu. Banyak tulisan-tulisan Ibrahim Yaakob menyebut bahawa pada dekad itulah orang Melayu mula sedar akan ancaman yang dibawa oleh pendatangpendatang asing terhadap hak mereka. dan ianya dibaca dengan kuat. Pada waktu itu jugalah perasaan membenci pada orang asing mula bertunas. Aliran kesedaran itu bertapak semakin kukuh pada sekitar tahun 1930-an. Utusan Melayu versi sisipan itu misalnya. dengan cepat menjadi bahan bacaan di kedai-kedai kopi. Dari segi ekonomi.

Al-Ikhwan mempunyai banyak persamaan dengan al-Imam bukan sahaja dalam cara penulisan dan isi kandungannya malah hingga menyiarkan beberapa rencana yang pernah tersiar dalam al-Imam. Akhbar ini diterbitkan oleh golongan kaum muda yang dipimpin oleh Syed Syeikh al-Hadi. Pengarang yang pertama ialah Rahim Kajai dan pengarang yang terkemuka pula ialah Ishak Muhammad atau dikenali sebagai Pak Sako. al-Ikhwan dan Pengasoh. Akhbar ini menjadi lambang perpaduan dan kegigihan orang Melayu. Seruannya diteruskan oleh akhbar lain seperti Neracha. akhbar al-Imam telah diterbitkan di Singapura. Syeikh Tahir Jalaluddin. Seruanseruan yang mengajak Melayu bersatu muncul dengan banyaknya. Pada 23 Julai 1906.tersebar. Al-Ikhwan benar-benar menyarankan pembaharuan agama Islam. seperti taksiran al-Quran dan sejarah Islam. pada tahun 1939. al-Islam. Selain itu. Waktu itu mereka seakan tidak mempunyai pilihan lagi selain daripada bangun berdiri atau terus lena dan dipijak lumat. Akhbar ini diterbitkan dengan tujuan menyampaikan pandangan dan fikiran baru mengenai agama Islam untuk kemajuan masyarakat di samping membangkitkan kesedaran orang Melayu mengenai kemunduran dan menggesa mereka supaya berusaha mencapai kemajuan sosial dan ekonomi. Melalui mereka Melayu mula sedar bahawa mereka berada di suatu garisan yang menuntut kebangkitan segera. Syeikh Mohammad Salim al-Kalali dan Haji Abbass Mohammad Taha. Akhbar ini ditamatkan pada tahun 1908 selepas 31 keluaran bulanan. Warta Sarawak merupakan lambang kesedaran dan 12 . akhbar Utusan Melayu telah diterbitkan. Tunas Melayu. Ia telah meneruskan perjuangan al. Penerbitan Utusan Melayu turut menerbitkan Utusan Zaman dan Mastika. AlIkhwan diterbitkan dan dikarang oleh Syed Syeikh al-Hadi sendiri. Ia diterbitkan dari tahun 1926 hingga tahun 1931. Selain itu.Imam. Bangsa Melayu diminta berusaha dengan gigih untuk kemajuan.

Ianya juga menyiarkan peristiwa yang berlaku di negara China. Shamsu¶l Kamar. Sin Chew Jit Poh dan Modern Daily News. Cahaya Pulau Pinang dan Tanjong Penegeri yang diterbitkan pada 1900 di Pulau Pinang. Contohnya ialah Jawi Standard . Sekolah Melayu. Ianya melaporkan tentang kegiatan sosial dan ekonomi orang Cina di Tanah Melayu.kebangkitan semangat kebangsaan masyarakat Melayu di Sarawak . Orang Cina terbitkan akhbar sebelum Perang Dunia II. Seri Perak dan Jajahan Melayu di Perak.Majlis dan sebagainya. terdapat juga akhbar Warta Malaya (1930). Terdapat juga akhbar berbahasa Melayu yang diterbitkan oleh masyarakat Cina Peranakan (Baba dan Nyonya). Khizanah Ilmu dan Taman Pengetahuan. Nanyang Siang Pau. Warta Melayu di Singapura. Pada tahun 1930 diterbitkan akhbar Bintang Peranakan yang membicarakan hal ehwal masyarakat Cina peranakan yang menunjukkan taat setia kepada British sebagai pemerintah Tanah Melayu. Khabar Uchapan Baru dan Bintang Pra Pranakan.Selain akhbar yang disebut. Bagi Jawi Peranakan pada tahun 1876 ialah Nujumu¶l Fajar. Bintang Timor. Antara lain akhbar ini mendesak kerajaan supaya meningkatkan taraf pendidikan orang Melayu dan menyeru kepada orang Melayu supaya tidak menjual tanah dan bergiat dalam bidang perniagaan. Pada tahun 1881 akhbar Lat Pau telah diterbitkan. Syarikat-syarikat akhbar bagi menyebarkan berita dalam bahasa Melayu juga ditubuhkan. Antaranya akhbar Lat Pau. Majlis (1935). Terdapat juga akhbar Orang Cina. Bintang Timor. Turut tidak ketinggalan ialah Akhbar Orang 13 . Pada tahun 1884 akhbar Bintang Timor diterbitkan dan merupakan satu-satunya akhbar berbahasa Melayu yang berani melaporkan berita pemberontakan Dato¶ Bahaman di Pahang. Antaranya akhbar Surat Khabar Peranakan. Fajar Sarawak Lembaga Malaya.

Tamil Nesan dan Tamil Murasa.India . Terdapat juga akhbar berbahasa Melayu diterbitkan oleh masyarakat Jawi Peranakan. Pada 24 September 1924 akhbar Tamil Nesan diterbitkan di Kuala Lumpur. Taman Pengetahuan dan Tanjung Penagri. Pada tahun 1888 akhbar Sekolah Melayu diterbitkan dan dijadikan bahan rujukan di sekolah Melayu. Ianya melaporkan berita tentang kegiatan social dan ekonomi orang India di Tanah Melayu dan juga peristiwa yang berlaku di negara India. 14 . Akhbar yang diterbitkan ialah akhbar Ulaga Nesan. Sekola Melayu. Antaranya ialah Jawi Peranakan.

Mohammad Eunos Abdullah menuntut agar kedudukan orang Melayu yang sedikit bilangannya dilindungi. Matlamat utama kesatuan ini ialah untuk menggalakkan orang Melayu melibatkan diri dalam pemerintahan. Kawasan itu telah didirikan Kampung Melayu. Antara persatuan yang aktif ialah Kesatuan Melayu Singapura (KMS). Dalam bulan Mei 1926.perpaduan. PASPAM. KMM. dan Kongres Melayu. mereka telah menubuhkan Kesatuan Melayu Singapura (KMS) yang dianggotai oleh golongan bangsawan. Ianya banyak membincangkan persoalan ekonomi. KMS juga mendesak Kerajaan Negeri Selat menubuhkan Sekolah Pertukangan bagi orang 15 . Persatuan Negeri.bahasa sastera. KMS menggesa orang Melayu bersatu-padu dan bekerjasama demi kepentingan orang Melayu. KMS memperjuangkan kedudukan orang Melayu yang masih mundur dalam semua bidang.pendidikan.Selain itu.dan pembelaan politik. KMS Berjaya mendesak Kerajaan Selat memberikan sebuah kawasan untuk orang Melayu Tanah kawasan itu seluas 251 hektar.Ia juga sebagai perantaraan antara orang Melayu dengan penjajah Inggeris.persatuan yang dibentuk oleh orang melayu bermula pada abad ke-20. Selain itu.c)Peranan badan-badan dan kesatuan Persatuan. turut menjadi perantaraan bagi orang Melayu menyuarakan kehendak mereka kepada Kerajaan Negeri-negeri Selat dan menjaga kepentingan orang Melayu di Singapura. Ianya juga dapat menggalakkan orang Melayu mendapat pelajaran tinggi dan ilmu pengetahuan dalam pelbagai bidang. Antara lain ialah menggalakkan orang Melayu menumpukan perhatian terhadap negeri dan hak-hak mereka serta memajukan orang Melayu dalam bidang siasah (politik) dan pelajaran. Tengku Abdullah Kadir dan Embuh Suluh. kakitangan kerajaan. wartawan dan peniaga . Di Singapura usaha-usaha untuk membela nasib orang Melayu telah diperjuangkan oleh Mohammad Eunos Abdullah.

Melayu pada tahun 1929. ia tetap merupakan langkah yang baik ke arah penyatuan Melayu.Bagi Kesatuan Melayu Singapura. Kesan perjuangan mereka telah terbukti dalam tahun-tahun 1930-an apabila Gabenor Cecil Clementi Smith merangkap Pesuruhjaya Tinggi Negeri-negeri Melayu Bersekutu. Kejayaan KMS di Singapura adalah besar sehingga cawangan-cawangannya ditubuhkan di Pulau Pinang dan Melaka dalam tahun 1937. Eunos tentulah merupakan presiden pertubuhan politik Melayu yang pertama juga. organisasi itu berjaya mengumpulkan belasan ribu ahli. penubuhan KMS telah memberi ilham kepada beberapa orang Melayu untuk memperjuangkan kebebasan dan kepentingan orang Melayu. Dinamakan Sahabat Pena. Pada penggal kedua 1930-an muncul sebuah lagi organisasi tidak rasmi yang menjadi tempat Melayu menghimpunkan suaranya. Dan langkah itu meninggalkan kesan ke atas perjuangan Melayu. melaksanakan rancangan desentralisasi yang menunjukkan sikap menyebelahi Negeri-negeri Melayu dan orang Melayu. Apa juga yang tersirat di sebalik usaha menubuhkan Kesatuan Melayu Singapura. Sarawak dan Sabah yang menyedari akan pentingnya mempertahankan hak. Walaubagaimanapun perjuangan golongan sederhana itu tidak berasaskan kepada mana-mana pertubuhan politik. berkenalan dan bertukar pendapat antara satu sama lain bagi memajukan diri sendiri dan 16 . Persatuan Sahabat Pena Malaya (PASPAM) telah ditubuhkan pada 7 April 1934. dia dianggap Melayu yang taat pada Inggeris. Keseluruhannya. Kegiatan yang bersifat sederhana itu telah mendapat perhatian dari pemerintah Inggeris. Singapura. Bagaimanapun peranan Eunos dalam meniupkan semangat nasionalisme tidaklah begitu ketara kerana oleh banyak kalangan. Ianya dikendalikan oleh akhbar Saudara yang menyediakan ruangan untuk ahli-ahlinya menulis. yang kebanyakannya terdiri daripada anak-anak Melayu dari Tanah Melayu.

Persidangan seterusnya diadakan di Pulau Pinang.M. PASPAM mempunyai keahlian lebih daripada 1000 orang di seluruh Tanah Melayu dan ini meningkat kepada hamper 10000 orang ahli menjelang pertengahan tahun 1937 dan seterusnya meningkat lagi menjadi 12000 orang. Pertubuhan ini membolehkan kaum Melayu dari seluruh negara bertemu dan mencari penyelesaian kepada masalah-masalah yang dihadapi oleh kaum Melayu. Sebagai satu cara untuk menegaskan kesedaran orang Melayu terhadap bahasanya. Singapura. PASPAM merupakan sebuah parti yang menjadi asas kepada kesedaran perpaduan. persatuan ini menganjurkan cogan kata ³Hidup Bahasa. PASPAM merupakan pertubuhan Melayu yang pertama meliputi seluruh Tanah Melayu. Hiduplah Bangsa´. PASPAM telah mengadakan persidangan kebangsaannya yang pertama di Taiping. Ipoh dan SerembanMenjelang bulan Mei 1935. Kesedaran Melayu untuk bangkit dan bersatu itu bukanlah kerana pendidikan dan bukan kerana ilmu.bangsa. Sungguhpun tiada sebarang keputusan tetap diambil dalam persidangan tersebut tetapi ia merupakan pendorong yang membawa kepada pertambahan anggotanya.Secara tidak langsung telah mengeratkan lagi perpaduan antara ahlinya. Majoriti Melayu tidak berpeluang menimba ilmu sehingga mampu mencetuskan kesedaran sedemikian di jiwa mereka. Persidangan ini merupakan mesyuarat pertama di peringkat kebangsaan yang diadakan di kalangan orang Melayu.000 orang jumlah yang tidak boleh dipandang kecil jika diambilkira latar belakang komunikasi pada waktu itu. Pada bulan November 1934. S. Pada tahun 1939 Sahabat Pena dikatakan mempunyai ahli lebih 12. Kerana itulah organisasi ini telah mendapat sambutan yang hangat daripada ahlinya. Pemimpin-pemimpin utama PASPAM ialah Syed Alwi. Zainal 17 .

Persatuan Melayu Selangor ditubuhkan pada 5 Jun 1938 di Kuala Lumpur.sosial dan kebajikan orang Melayu . Keanggotaan askar melayu juga mulai bertambah dan menubuhkan angkatan laut dan udara Tanah Melayu. Raja Bon bin Raja Yahya. Antaranya ialah membantah cadangan Inggeris untuk menubuhkan sebuah universiti pada tahun 1938 kerana orang Melayu yang layak memasuki universiti masih belum mencukupi.Selain itu.Abidin. Tujuan-tujuannya ialah untuk mendesak Kerajaan Inggeris supaya menambahkan bilangan pegawai Melayu dalam Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri Selangor dan memperbaiki taraf pendidikan. Walaubagaimanapun. Antaranya ialah Tengku Ismail bin Tengku Mohammad Yassin.Kemudian. Namun demikian. menjelang tahun 1940 perpecahan telah berlaku di kalangan pemimpin PASPAM kerana kebanyakan mereka tidak puas hati terhadap pemimpin pusat Pulau Pinang yang terdiri daripada mereka yang berketurunan Arab dan India Islam. PASPAM telah memainkan peranan penting dalam perkembangan nasionalisme Melayu. Persatuan ini juga telah membuat beberapa bantahan dan permintaan terhadap Kerajaan Inggeris.Mereka turut mahu memperluaskan peluang pendidikan di peringkat pengajian tinggi bagi orang Melayu. Pertubuhan ini bergerak sebagai sebuah pertubuhan politik. Mereka meminta agar memperuntukkan jawatan-jawatan penting seperti Pendaftar dan Penolong Pendaftar Mahkamah tinggi untuk orang Melayu. Syeikh Abdullah al-Maghribi dan Hamidun bin Mohammad Hashim. 18 . Pemimpin-pemimpin utamanya berasal daripada golongan pemerintah yang kebanyakannya berpengetahuan Inggeris. Raja Yaacob bin Raja Alang dan Raja Uda bin Raja Mohammad. mereka turut membantah Undang-undang Simpanan Tanah Melayu yang dianggap sebagai satu cara Kerajaan Inggeris untuk menyekat kegiatan ekonomi orang Melayu.

Ia tidak mahu terlibat dalam bidang politik tetapi menumpukan perhatian terhadap kegiatan untuk membaiki taraf sosial dan ekonomi orang Melayu di Perak. Dalam usaha menjalankan aktiviti-aktiviti ini.Mereka juga mengadakan kerjasama dengan kerajaan untuk memajukan kepentingan orang Melayu. Persatuan Melayu Negeri Sembilan telah ditubuhkan pada 9 September 1938. Persatuan Melayu Selangor telah menumpukan taat setia kepada Raja-raja Melayu dan kepada pemerintahan Inggeris. Kassim. S. Tujuan persatuan ini ialah untuk memperjuangkan kemajuan sosioekonomi orang Melayu dan menyampaikan masalah orang Melayu kepada Kerajaan Inggeris. seorang kerabat raja.Selain itu turut dapat meninggikan taraf pendidikan dan ekonomi orang Melayu serta menggalakkan ahli-ahli melahirkan taat setia kepada kerajaan dan raja. Persatuan Melayu Perak pula ditubuhkan pada 18 September 1939 di Ipoh oleh 104 orang yang kebanyakannya terdiri daripada kakitangan kerajaan. Persatuan Melayu Perak merupakan sebuah pertubuhan yang bersifat sederhana. Pemimpin-pemimpin yang utama ialah Wan Mohammad Nur bin Wan Nasir dan Dr.Sikap sederhana. Tujuan-tujuan utama persatuan ini adalah untuk menggalakkan kerjasama antara ahli-ahli. Pemimpin utamanya ialah Tengku Mohammad Nasir dan Raja Nordin bin Haji 19 .mereka juga mendesak Kerajaan Inggeris supaya bilangan askar Melayu diperbesarkan lagi sehingga menjadi 10 batalion dan sebuah angkatan udara dan laut Melayu ditubuhkan. dasar kerjasama serta sikap tidak mahu terlibat dalam hal politik yang didukung oleh Persatuan Melayu Perak dikecam oleh akhbar Majlis. Persatuan Melayu Pahang pula ditubuhkan pada bulan Mac 1938 di bawah pimpinan Tengku Muhammad bin Sultan Ahmad. Akhbar Majlis menyatakan bahawa Persatuan Melayu Perak yang tidak berbau politik tidak dapat memperbaiki keadaan orang Melayu.

Haji Othman bin Tahir dan Ahmad Ismail.Mohammad Tahir. Pemimpin utamanya ialah Nik Yahya bin Nik Daud. Anggota-anggotanya terdiri daripada golongan kelas atasan yang berpendidikan Inggeris. Persatuan Melayu Kelantan ditubuhkan pada 20 April 1939. Kemudiannya. 20 . Tujuan utama persatuan ini ialah untuk menjaga dan memajukan kepentingan orang Melayu di Singapura. Tujuan utama persatuan ini ialah untuk menyatukan orang Melayu dan berikhtiar memajukan keadaan ekonomi dan sosialnya.

W Birch menghapuskan amalan orang suruhan di Perak telah menyebabkan beliau menemui ajal 21 .Penentangan Oleh Pejuang-Pejuang Tempatan Pejuang & lokasi Faktor-faktor penentangan Naning Dol Said -Pihak British mengarahkan cukai di bayar satu persepuluh daripada hasil Naning -Dakwaan Naning sebahagian daripada Melaka Sarawak -Linggir Rentap -Syarif Masahor -Datu Patinggi Abdul Ghafur -James Brook meluaskan Sarawak -Tanggapan orang Iban adalah lanun -Pembesar tempatan hilang kuasa Sabah -Mat Salleh -Antamon -SBUB tidak menghormati kedudukan Mat Salleh sebagai pembesar Tambunan dan Sungai Siput -Penguasaan SBUB terhadap kawasan Mat Salleh -SBUB mungkir janji untuk menyerahkan kuasa mentadbir kepada Mat Salleh Perak Dato Maharaja Lela -Tindakan J.W.

Negeri Sembilan -Yam Tam Antah -Dato¶ Syahbandar Abdullah Tunggul -Menentang kemasukan British di Sungai Ujong Pahang -Dato¶ Bahaman -Mat Kilau -Tok Gajah -Pengenalan undang-undang British -Sistem kehakiman cukai -Sistem cukai dan pungutan hasil tanah -Pembinaan balai polis di Lubok Terua Kelantan Tok Janggut -British memaksa penduduk tempatan menerima system cukai tanah dan cukai tanaman -Pembayaran cukai di pejabat daerah dibuat pada waktu pejabat yang menyusahkan penduduk tempatan kerana terpaksa meninggalkan pekerjaan harian -Penduduk yang gagal membayar cukai akan didenda atau disaman Terangganu Haji Abdul Rahman Limbong -Perlaksanaan system cukai baru yang bertentangan dengan amalan tradisi penduduk tempatan -Penngenalan undang-undang tanah yang menyekat kebebasan memburu.memiliki tanah dan mengambil hasil hutan 22 .

Kesan akhir dan terpenting ialah kegiatan pergerakan kebangsaan ini teah diteruskan selepas perang dunia ke dua terutamanya yang berpendidikan inggeris seperti raja chulan dan dato onn jaafar. kedaerahan dan kenegerian dapat dihapuskan dan diwujudkan pula semangat kekitaan.Kesan terhadap perkembangan nasionalisme Negara Walaupun pergerakan sebelum perang dunia kedua tidak Berjaya membebaskan tanah melayu daripada belenggu penjajahan. sehingga Berjaya mendapat kemerdekaan dari pihak inggeris. Seterusnya. Perpaduan kaum juga dapat diwujudkan kesan daripada perkembangan nasionalisme ini. namun pergerakan ini berjaya meninggalkan beberapa kesan positif sebagai satu asas kepada kemerdekaan pada tahun 1957. Atas kesedaran ini kaum petani dan nelayan mula menghantar anakanak mereka ke sekolah-sekolah melayu dan inggeris. Kesan yang pertama ialah. Kesan kedua ialah orang melayu amat menyedari bahawa mereka memang ketinggalan dalam bidang ekonomi di negara mereka sendiri berbanding dengan kaum imigran. fahaman kebangsaan. 23 . Antara lain ialah kemunculan partiparti± parti politik yang tersusun seperti Parti Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM) dan Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO). mereka menyedari tentang kepentingan pendidikan bagi pencapaian mobiliti sosial.

T ±T T M l D J f T A R T T T C L c 24 .

Perlu diingatkan. Walaupun kebanyakkan gerakan kemerdekaan ini gagal kerana kekurangan senjata. kita tidak akan lari dari membincangkan kehebatan penentangan oleh tokoh-tokoh seperti Datok Bahaman di Semantan. atau paling lebih kelompok kecil yang diwakili oleh individu itu. Penentangan terhadap penjajah pada era sebelumnya adalah lebih bersifat individu. Hakikatnya. Kepentingannya juga adalah kepentingan individu. kemerdekaan yang dicapai pada Ogos 1957 bukanlah satu proses yang mudah untuk dicapai. penduduk Tanah Melayu tidak pernah memikirkan untuk keluar daripada kepompong penjajah secara serius sebelum memasuki abad ke-20. 25 . kurang sokongan daripada orang Melayu (kesatuan) dan masalah perhubungan komunikasi. namun gerakan awal penentangan ini telah membawa kepada kebangkitan gerakan nasionalisme yang lebih besar dan membawa kesan yang baik terhadap proses kemerdekaan. Matlamat kemerdekaan itu hanya dapat dicapai setelah melalui satu proses yang sangat panjang. Datuk Kelana di Sungai Ujong.bukannya bangsa Melayu secara keseluruhan.Kesimpulan Apabila kita melihat sejarah perjuangan pejuang kemerdekaan di Malaysia (Tanah Melayu sebelum itu). dan Haji Abdul Rahman Limbong di Terengganu.

26 . Benda.Sejarah Asia Tenggara. Bab 2. Kuala Lumpur. 1975/1979 Sejarah Malaysia Dan Singapura. Kuala Lumpur. 1972. Andaya ( 1982 ) Sejarah Malaysia. Petaling Jaya. Abdul Rahman Ismail. Dewan Bahasa dan Pustaka. Penerbit Fajar Bakti. Kuala Lumpur. Bab 7. Suntharalingam. Tan Ding Eing. Universiti Malaya Press. Penerbit Fajar Bakti. Kuala Lumpur. R. Nasionlisme Satu Tinjauan Sejarah.Kadir ( 1991 ) Keamanan Sejagat: Peranan Malaysia dalam Politik Antarabangsa.Rujukan Barbara Watson dan Leornad Y. William R Roof. 1985. Dewan Bahasa dan Pustaka. MacMillan Publishers. Mokhtar A. John Bastin dan Harry J. 1967 The Origins Of Malay Nationalism.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful