P. 1
Gjeopolitika e shqiptarëve në Ballkan dhe sfidat e diplomacisë

Gjeopolitika e shqiptarëve në Ballkan dhe sfidat e diplomacisë

|Views: 2,058|Likes:
Published by Elda Mamoci

More info:

Published by: Elda Mamoci on May 07, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/28/2012

pdf

text

original

Gjeopolitika e shqiptarëve në Ballkan dhe sfidat e diplomacisë Publikuar më 10 Mars 2009

Bashkim

RAMA

Në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe në diplomaci, gjithnjë e më shumë po zënë vend analizat komplekse, që përfshijnë edhe aspekte të natyrave jashtë fushave direkte, por që, për vetë dinamikën e kohëve moderne, po ndikojnë, gjithnjë e më shumë, në zhvillimet bashkëkohore. Analistët më të shquar të kohës po hedhin dritë, gjithnjë e më shpesh, në lidhjen dhe ndërvarësinë që ekziston ndërmjet aspektit demografik dhe atij gjeopolitik në kohën e sotme. Për vetë specifikën, vendin që zë, shtrirjen dhe, veçanërisht, statusin aktual të popullit shqiptar, në Ballkanin Perëndimor, lidhja e ndërvarësia e mësipërme është, jo vetëm evidente, por mjaft e rëndësishme për zhvillimet në rajon dhe stabilitetin e paqen e tij. Zgjidhja e statusit të Kosovës sjell një situatë, cilësisht të re në faktorizimin e çështjes shqiptare, në Ballkan. Pavarësia e Kosovës jo vetëm hap perspektiva të reja për zhvillimet demokratike e paqen në Kosovë, në veçanti, por edhe jep garanci dhe siguri për stabilitetin e të gjithë rajonit, në përgjithësi. Në këtë kuptim, çështja kombëtare e shqiptarëve përfiton një “standard” të ri dhe mendoj se duhet parë e analizuar në një këndvështrim tjetër e në një optikë të re. Duke shënuar aktin e fundit përmbyllës të procesit të rënies dhe fragmentarizmit të ish-Jugosllavisë, fundi i luftës, në “vijën e ndarjes” midis serbëve dhe shqiptarëve, që u shtri deri në spastrim etnik, në dëm të këtyre të fundit (karakteristikë për luftëra të tilla) shënoi një etapë të re historike, e cila çoi, në mënyrë të pashmangshme, drejt pavarësisë së Kosovës, duke hapur të vetmen mundësi logjike: bashkëjetesën e barabartë të shqiptarëve dhe serbëve në një Kosovë multietnike, demokratike e europiane. Kështu i jepet fund situatës paradoksale të shumicës shqiptare, të shtypur dhe të shfrytëzuar nga pakica serbe, në Kosovë, duke e shndërruar maxhorancën shqiptare të përgjegjshme, për të respektuar, maksimalisht, të drejtat dhe liritë e pakicës serbe, në një bashkëjetesë demokratike. Situata demografike dhe dinamika e shqiptarëve sot Shqiptarët jetojnë të ndarë në disa shtete të Ballkanit Perëndimor. Ata janë një popullsi që e ka tejkaluar shifrën prej 7.5 milionë banorësh, duke u renditur ndër tre popujt më të mëdhenj të këtij rajoni. Rritja e popullsisë shqiptare vazhdon të jetë ndër më të lartat në Europën e sotme, me tendencë

për të ruajtur kuotat aktuale të rritjes. Mosha mesatare e popullsisë shqiptare është më e reja në kontinent. Rreth 60% e popullsisë është nën moshën 26.5 vjeç. Ky fakt reflektohet, ndjeshëm, në dinamikën e lëvizjes dhe të emigracionit të kësaj popullsie. Vetëm nga shteti shqiptar kanë emigruar, aktualisht, mbi një milion njerëz, duke e renditur Shqipërinë në vendin e parë në botë për numrin e emigrantëve, si popullsi. Pothuajse i gjithë ky kontingjent është sistemuar për të jetuar dhe për të punuar në vendet e zhvilluara industriale të botës. Nisur nga fakti se një ndër tre shqiptarë, të aftë për punë, jeton dhe punon në Perëndim, ekonomia e Shqipërisë, që nga viti 1997 e këtej, ka përfituar një efekt pozitiv ekonomik prej rreth 1.3 miliardë USD në vit. Krahasuar me termat e buxhetit të vendit ky tregues thuajse ka dyfishuar të hyrat në vend. Si rezultat i këtij impakti ekonomik, vetëm në tetë vitet e fundit, në bregdetin e Shqipërisë janë “derdhur” rreth 5 miliardë USD investime, me të ardhurat e siguruara, kryesisht, nga emigracioni. Krahas vlerave natyrore të bregdetit dhe të atyre historiko-kulturore të vendit, tregues të tillë e kanë renditur Shqipërinë, sipas Agjencisë Europiane të Turizmit, ndër tre vendet me perspektivën më të lartë turistike bregdetare në kontinent. Statistika demografike-ekonomike e mësipërme është akoma më atraktive po t’i referohemi popullsisë shqiptare në Kosovë, në Maqedoni, në Mal të Zi e në Luginën e Preshevës. Nga këto territore, të banuara, historikisht nga shqiptarë etnikë autoktonë, emigracioni, për arsye politike historike, të shtypjes dhe represionit sistematik, ka qenë shumë më i lartë. Madje, gati gjysma e shqiptarëve të këtyre trevave jetojnë e punojnë në emigracion, kryesisht në Europën Perëndimore, në SHBA dhe në Turqi. Kuptohet, ky emigracion dinamik e tepër aktiv, ka luajtur një rol të madh në jetën ekonomike, kulturore e politike të shqiptarëve në Ballkan, duke ndikuar në fuqizimin ekonomik, në emancipimin politiko-kulturor të tyre dhe, sigurisht, në ndërkombëtarizimin e çështjes shqiptare në botë. Duke analizuar me kujdes këto procese demografike dinamike mund të konkludohet se aktualisht në botë janë aktive rreth 15 milionë shqiptarë. Shumica e tyre, pra mbi 60 për qind, janë nën moshën 26.5 vjeç, me një jetëgjatësi mbi 72 vjeç dhe me një përqindje aktive nataliteti në rritje. Përballë kësaj situate, faktorët demografikë të shqiptareve janë dhe mbeten, objektivisht, tepër ndikues në planin gjeopolitik, për të ardhmen e tyre dhe të popujve të tjerë në rajon. Natyrisht, këta faktorë mund dhe duhet të adresohen me pozitivizëm, si në dobi të shqiptarëve, ashtu dhe në dobi të rajonit, të konsiderohen me kujdes, të pranohen me realizëm dhe t’i hapet rrugë akomodimit e integrimit të tyre mbi bazën e ideve dhe vlerave europiane. Ndikimet demografike shqiptare në gjeopolitikën ballkanike

Nisur jo vetëm nga teoritë e kohës për këtë problem, por më shumë nga dinamikat në terrenin ballkanik, mendoj se ndikimi i kriterit demografik të shqiptarëve në gjeopolitikën ballkanike është evident për disa arsye: Shtrirja e shqiptarëve në 6 shtete kryesore të Ballkanit; (Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Greqi, Mal të Zi, Serbi-Lugina e Preshevës). Rritja e lartë e popullsisë shqiptare, krahasuar me rënien e numrit të popullsive të tjera ballkanike, në rajon; (numri i barabartë i popullsisë shqiptare me grekët, bullgarët, serbët aktualisht, plus dinamika në rritje e shqiptarëve). Mobiliteti i popullsisë shqiptare, brenda dhe jashtë rajonit; (frekuenca e lëvizjes së shqiptarëve si një nga popujt mobil, lëvizjet për në Ballkan, Europë, SHBA). Fuqizimi i shpejtë ekonomik i shqiptareve; (rritja e GDP-së, stabiliteti makroekonomik, të hyrat nga emigracioni etj.). Stabiliteti politik në Shqipëri, Maqedoni, Kosovë, Mal të Zi; (MSA, fazat e avancuara të integrimit në NATO dhe BE). Përmirësimi i statusit të shqiptarëve në emigracion; (shndërrimi i emigrantëve shqiptarë, në qytetarë të vendeve ku jetojnë e punojnë: në Itali80%, në Greqi-60%, Gjermani SHBA etj.). Çfarë e favorizon ndikimin demografik shqiptar në gjeopolitikën ballkanike Paqja është ndër faktorët parësorë për ndikimin e kriterit demografik në gjeopolitikë. Ballkani dhe përvojat e tij konfliktuale, me stereotipat e anatemuar përçarës (tre luftëraa në një shekull) pasojat e lëna fatale, me tendenca reminishente pasive, mund t’i qetësojë vetëm një paqe e qëndrueshme. Stabiliteti ndikon, po ashtu, në proceset demografikogjeopolitike. Aq më tepër kur dihet se rajoni ka vuajtur shumë kohë nga destabiliteti. Në ish-Jugosllavi, thuajse çdo dekadë, ndeshim kriza destabilizuese në trevat shqiptare (1958, 1968, 1974, 1981, 1989-1999.) Zgjidhja e statuseve të shqiptarëve, në shkallë e në nivele të ndryshme, në vartësi nga shteti dhe nga pozita etnike, ka ndikuar pozitivisht për ndërvarësinë demografike-gjeopolitike në Ballkan. Një situatë e tillë do të jetë gjithnjë e më shumë me ndikim pozitiv në rajon. Demokracia, pa dyshim, ka krijuar klimën më të përshtatshme që shqiptarët të profilizojnë identitetin e tyre kombëtar, në frymën e vlerave të demokracisë europiane. Asgjë më shumë se demokracia nuk i ka ndihmuar shqiptarët në faktorizimin e tyre në rajon. Në aspektin demografik-gjeopolitik, shqiptarët, duke qenë përgjithësisht popullsi mobile, përfituan më shumë se kushdo në rajon nga katër lëvizjet europiane: lëvizja e njerëzve, ideve, mallrave e kapitaleve. Europianizmi, si filozofi e hapjes, kooperimit, integrimit në kontinent, si antipod i nacional-shovinizmit, ksenofobisë e fanatizmit i ka konvenuar

shumë dimensionimit të faktorit shqiptar, i cili, pa pasur doktrina nacionaliste, shpesh është viktimizuar e është sforcuar nga nacionalizmat e fqinjëve të vet. Europianizmi është “klima” më komode për natyrën paqedashëse e solidare të shqiptareve. Euroatlantizmi, si “momentum”-mi, më i fuqishëm gjeopolitik bashkëkohor është “shtrati” ku është shtrirë, demografikisht, populli shqiptar. Mund të thuhet se trekëndëshi Ballkan-SHBA-Europë, është aksi ku identiteti politik shqiptar është formësuar, më së shumti, duke e bërë rajonin me më shumë ndikim dhe për të prodhuar stabilitet e paqe, në Ballkan. Globalizmi, si “trendi” i mileniumit të ri, i përshtatet natyrës së popullit shqiptar, më shumë se çdo populli tjetër, në Ballkan, pasi për nga identiteti i tyre, shqiptaret janë popull multikonfesional, pranojnë fenë, civilizimet dhe diversitetin kulturor, si dukuri të brendshme dhe si ndërkombëtare njëherësh. Kjo i bën shqiptarët të jenë tolerantë, jo fanatike, aspak fondamentalë, në raport me asnjë lloj konfesioni fetaro-kulturor. Shqiptarët dhe globalizmi përkojnë në sistemin filozofik e shpirtëror, më mirë se çdo popull tjetër në rajon, ku ndikimet e nacionalizmave, fanatizmave fetare, të ksenofobive visone, janë prezentë, në forma të hapura apo të kamufluara. Çfarë e disfavorizon Tranzicioni i zgjatur dhe problematik krijon shqetësime për aspektet demografike e gjeopolitike të shqiptarëve. Shkalla e ulët e demokracisë pluraliste, defektet në drejtim të zbatimit të të drejtave dhe lirive të njeriut dhe të pakicave, mosfunksionimi i shtetit ligjor, defektet në ekonominë e tregut të lirë dhe të hapur etj., shkojnë kundër interesave të shqiptarëve dhe të vlerave të tyre në rajon. Përfundimi i tranzicionit do të jetë, në fakt, një erë e re për të ardhmen dhe rolin e tyre, ku interesat kombëtare të shqiptarëve janë, kryekëput, me interesat e popujve të tjerë, në dobi të demokratizimit të Ballkanit Perëndimor dhe të integrimit të tij në strukturat euroatlantike. Vonesat e zvarritjet lidhur me marrëveshjen e Ohrit janë nga problemet më serioze që e komplikojnë dhe e sforcojnë faktorin demografiko-gjeopolitik shqiptar, për rrjedhojë, për vetë natyrën delikate të tij, ky problem krijon tensione dhe pasoja, në nivele lokale e rajonale, ndërsa implementimi me sukses i marrëveshjes do të sillte vlera stabilizuese jo vetëm për faktorin shqiptar, por edhe për gjithë Ballkanin. Fragmentarizmi politik i skajshëm i shqiptarëve është një pengesë tepër serioze, që dëmton jo vetëm imazhin e tyre, por bjerr shumë energji, e cila mund të shkonte në dobi të rolit dhe të veprës së tyre, por edhe të prosperitetit të përgjithshëm të rajonit. Mungesa e infrastrukturës mbarëshqiptare pengon seriozisht faktorin

rajonale e ndërkombëtare. integrimi. në NATO dhe në BE. Kjo do të thotë se stabiliteti. për të ardhmen e tyre. së bashku dhe si pjesë dinjitoze e Gadishullit Ballkanik. i rrethanave dhe garancive për përfshirjen e serbëve të Kosovës.shqiptar si në funksionalizimin e rolit specifik të tij dhe në dobi të mbarëvajtjes së rajonit. duke u përfshirë në dinamikën e vrullshme të zhvillimeve politike ekonomike e kulturore të shtetit më të ri të kohës. por edhe e diplomacisë kosovare. demokratizimi. Kërkohet një bashkëpunim e koordinim më i mirë i punëve. të papërsëritshëm. në këtë drejtim. kombëtar dhe ndërkombëtar. vullnetarisht. sipas standardeve e parimeve europiane të pushtetit. 8 dhe 10. dinamika etnografike dhe gjeopolitika e shndërrojnë faktorin shqiptar në një nyje qendrore drejt Europës. së bashku me shumicën shqiptare e minoritetet e tjera. kosovare dhe rajonale e ndërkombëtare. nuk është investim etnik. para së gjithash. përfshirë dhe akomodimin e faktorit demografik shqiptar në Ballkan. që do të thotë. përbejnë sfida për politikën e jashtme dhe diplomacinë shqiptare. në një bashkëjetesë të lirë e demokratike. të ngritjes së nivelit administrativ e kulturor të elementëve të faktorit shqiptar në administratën publike. Pozita gjeografike. por bërja e Kosovës një shtet demokratik. për të jetuar e punuar. kalojnë përmes territoreve me popullsi shqiptare. por rajonal e mbareuropian. Sfidat e diplomacisë Kuptohet se stabiliteti. Është e kuptueshme se. demokratizimi. peng i politikave . Është detyrë e politikës. që “të kurdisin orët” për të mbështetur proceset demokratike në Kosovë dhe për të mos lejuar pakicat serbe të mbeten një “geto” në territorin e Kosovës. aspiratë e kahershme e popujve paqedashës dhe perspektivë e sigurt. duke gëzuar të gjitha të drejtat dhe liritë e tyre. për të marrë pjesë në institucionet e Kosovës. Pavarësia e Kosovës përfaqëson jo vetëm një akt historik. për paqen. stabilitetin dhe integrimin e Ballkanit Perëndimor. Mungesa e kapaciteteve njerëzore e shtetformuese është një arsye tjetër që pengon seriozisht zhvillimin ekonomik e kulturor të rajonit dhe të proceseve demokratizuese të tij. si në drejtim të përzgjedhjes. prosperiteti. ashtu dhe të faktorëve rajonalë për të mbështetur ngritjen e administratave publike. të mbështetur nga faktorët integrues ndërkombëtarë. në të gjithë territorin e Kosovës. multietnik dhe europian. rritja dhe dimensionimi i tij. as kombëtar. Sfida e saj nuk është shpallja e pavarësisë (ajo ishte “rezultante historike” e objektive). çdo investim. krijimi i kushteve. por edhe një realitet konkret e sfidant. në proporcion me përfaqësimin politik. zhvillimi ekonomik dhe integrimi i shqiptarëve janë vlera të rëndësishme të shtuara. Të dy korridoret.

sovrane e të barabartë e në dobi të të gjithë shqiptarëve. mes gjeografisë. tregut të lirë e të hapur të përbashkët etj. pat shkruar në mënyrë realiste për politikën ndërkombëtare. 2007). mëvetësimi i gati “gjysmës tjetër” të kombit shqiptar. fuqisë dhe diversiteteteve kulturore. si shtet më vete. Faktorët që ndikuan në krijimin e gjeopolitikës ishin: nacionalizmi ekonomik dhe proteksionizmi tregtar. drejt të njëjtit objektiv. fuqitë imperiale udhëheqnin politika agresive në kërkim të territoreve të reja në Afrikë dhe kontinente tjera në shek. e 19 të. profesori suedez i shkencave politike. rritja e universiteteve dhe mësimi i gjeografisë si diciplinë akademike krijoi mundësinë për më shumë hulumtime në këtë fushë. gjeopolitika është një pjesë e rëndësishme e jetës së përditshme globale. të asaj kohe. oqeaneve. qoftë në SHBA apo Evropë. Shembull i shfrytëzimit të gjeopolitikës për dominim global ishte ai i . duke gjeneruar. Madhësia e një vendi. tensione të panevojshme. Oxford University Press. filmat dhe retorikën e liderëve politikë. atje ku kufijtë bëhen çështje e jetës apo vdekjes. lokacioni. sovraniteti. Sfida tjetër e madhe është bashkëpunimi dhe integrimi i gjithanshëm ekonomik. dhe resurset. të gjitha këto kanë të bëjnë me gjeopolitikën. Gjeografia globale fizike si e quante ai ishte pra dispozicioni i kontinenteve. Geopolitics. Rudolf Kjellen. mbi bazën e marrëdhënieve midis dy shteteve shqiptare. sipas Doddsit. në fushat prioritare energjetike arsimore lëvizjes së lirë. * Ish-shefi i Misionit shqiptar ne Kosove Gjeopolitika dhe interesat e shteteve të ndryshme • * Shkruan: Burim Breznica Gjeopolitika është një mënyrë e shikimit të botës: ajo merr parasysh lidhjen mes politikave dhe vendeve. dhe ndarja e shteteve në perandori dhe fuqi detare. tokësore apo rajonale (Klaus Dodds. Origjina e "shkencës" së gjeopolitikës Në vitin 1899. shkencor. në Ballkan.. duke e vendosur fokusin në rolin e territoreve dhe resurseve që formësonte politikat e shteteve. Qoftë në rajonet e botës të përfshira nga luftërat. të gjitha këto kanë ndikim tek njerëzit që jetojnë dhe kanë ndërveprime me botën e gjerë. ndryshon “peshën specifike” të kombit dhe “qendra e gravitetit” kombëtar spostohet drejt verilindjes. Për të përmendur shembuj që nga hartat historike.dritëshkurtra të Beogradit. kulturor. herë pas here. në Kosovë e në rajon. të integrimit në strukturat euroatlantike. Së dyti. financiar. në frymën e parimeve ndërkombëtare e europiane dhe të prosperitetit kombëtar të shqiptarëve.

Profesori Haushofer kishte shkruar se "në mënyrë që Gjermania të prosperojë. për ndikimin në Arktik kohët e fundit interesohen Rusia. identitetet. "Perdja e hekurt". informatave dhe planeve dhe këto kishin diktuar lëvizjet e Hitlerit që nga fillimi Luftës së Dytë. Ide tjetër ishte ajo e pan regjioneve apo aleancat me shtete si Japonia. Vinston . Luftërat e Serbisë në vitet e 90 ta ishin luftëra tipike fashiste për dominim. teknicienë.p. kishte 1000 shkencëtarë. territoret. Kryeministri Britanik. si. lidershipi i saj do të duhej të konsideronte pesë elemente esenciale siç ishin: lokacioni fizik. ujërat dhe për këto angazhohen shumë shtete. në Londër. Instituti Gjeopolitik në Munich. që njihej si "themelues i gjeopolitikës gjermane". për pushtim territoresh në Ballkan apo për ideologji dhe për ndryshim të gjeografisë. Britania Kozmopolitane. idetë dhe puna e të cilëve paraqitej mes hartave. Gjersa. Këto shprehje përdoren që të tërheqin vëmendje sepse kanë tendencë të thjeshtësimit të politikave botërore dhe të identifikojnë miqtë dhe armiqtë potencial. resurset. morfologjia dhe popullata".sh. sulmet me bomba në Bagdad. Madrid tregojnë për ndërlidhshmërinë mes njerëzve dhe vendeve të ndryshme në botë dhe njëkohsisht për rreziqet që janë paraqitur sot në disa pjesë gjeografike të botës. grafikoneve. Henri Kissinger si sekretar shteti ishte ai që kishte ndikuar në ringjalljen e gjeopolitikës pas Luftës së Dytë Botërore. para Luftës së Dytë Botërore. Gjeopolitika sot është bërë pjesë e përditshme e jetës së njerëzve në shumë vende edhe për shkak te globalizimit dhe ndikimit të medieve elektronike dhe të shkruara. Bali. Çdo ditë dëgjojmë dhe lexojmë për konflikte në vende të ndryshme të botës për shkak të pasurive natyrore. Por edhe me qëllim të shpjegimit të ndonjë dukurie apo problemi. territori.gjeografit dhe profesorit gjerman Karl Haushofer. kuptohet kjo me kohë kishte ndryshuar. Kanadaja.sh.sh. Stamboll. Gjeopolitika poashtu paraqet situate apo ngjarje të ndryshme duke përdorur përshkrime gjeografike. ishin: Anglia e vogël/Britania. statistikave. Katër traditat gjeopolitike britanike p. Norvegjia dhe të tjera. Gjeopolitika pra merret me cështje si kufijtë. metafora dhe shprehje sikurse p. me humbjen e luftës. "Ekuilibri ishte emri i lojës" siç kishte thënë sekretari Kissinger duke iu referuar dy superfuqive të atëhershme botërore. Në SHBA. "Boshti i së keqes" etj. dhe spiunë. për territore apo edhe për ideologji. ose në të kundërten. resurset natyrore. pra për shkaqe gjeopolitike. në raste tjera. Britania Evropiane dhe Britania Amerikane. "Bota e tretë" . Dihet se si kishin përfunduar këto plane gjeopolitike në mënyrë negative për Gjermaninë pastaj. si në këto raste më lart.

Ahmadinejad. Gjithashtu nga pasojat e vendimeve të Kongresit të Berlinit më 1878. dhe në qendër diktatori në Serbi që nuk ka bërë .sh. dhe në vende të tjera. p. pastaj aleatë të tjerë dhe përreth Kosovës. Geopolitics. pushtimit të Shqipërisë dhe Konferencës së Londrës më 1913 që shkaktuan ndarje të trungut etnik të shqiptarëve në disa shtete. demokraci të brishta.Churchill. Azisë dhe Lindjes së Mesme. që punonin për të ndalur një kolonel të "çmendur" nga Koreja Veriore për të shkatërruar Korenë Jugore dhe Japoninë me një satelit të fuqishëm. ka vende të vogla demokratike që kanë sfidat e veta politike ekonomike. në vitin 1946. por është një urë lidhëse mes Evropës. Por më 1999 definitivisht shtetet demokratike të udhëhequra nga SHBA të.sh. Greqia.. para 4000 studentëve kur deklaroi se Izraeli "duhej fshirë nga faqja e dheut" dhe nuk ishte vetëm deklaratë por sqaronte edhe përpjekjen e Iranit për të rishkruar hartën politike të Lindjes së Mesme dhe kjo nxiti reagime të mëdha në Izrael. Oxford University Press. Gjermania . si p. pat deklaruar se "nga Stettini në Detin Baltik deri tek deti Adriatik. Gjeopolitika në Ballkan dhe Kosova Gjeopolitika në Ballkan ka pasur shumë zhvillime dhe ndryshime gjatë historisë por nëse ndalemi prej otomanëve p. Atje janë aleatët tanë Turqia. për Korenë Veriore. 2007). "Die another Day" paraqesin përpjekjet e agjentit britanik Bond. Kosova është një vend i vogël. Një shembull negativ i shfrytëzimit të gjeopolitikës për propagandë shtetërore është ai i Presidentit të Iranit.së bashku me rezistencën Kosovare ndryshuan gjeopolitikën ballkanike duke iu ndihmuar Kosovarëve për të shpëtuar nga vrasjet. së bashku me kolegët amerikanë. Britania . pastaj pas dy luftërave botërore dhe pas shërbërjes së ish Jugosllavisë. . dhe degëve katolike dhe ortodokse të krishterimit. Presidenti i nderuar amerikan Klinton pat deklaruar në mars 1999 për një televizion amerikan kështu: "Shikoni hartën e Kosovës. James Bond. Filmat e krijuar me heroin britanik. fushata e spastrimeve etnike dhe arritja e lirisë së shumëpritur. "si një bosht i së keqes" dhe shfaqte qartë elemente të gjeopolitikës perëndimore në aspektin informativ. në tetor 2005. Të gjitha parakushtet për një luftë të gjerë janë atje: konflikte të vjetra. si pasojë e këtyre ngjarjeve. duke iu referuar influencës të atëhershme sovjetike në atë kohe dhe njëkohsisht duke e kundërshtuar atë në mënyrë metaforike. Franca etj. shqiptarët kanë vuajtur më së shumti. afirmativ por edhe propagandues (Klaus Dodds. dhe ky film në një mënyrë përputhej me përshkrimin e atëhershëm të Presidentit amerikan Bush. një perde e hekurt ka mbuluar Evropën". në SHBA.sh. dhe vendtakim i islamit.

të brendshëm dhe regjional. dhe në anën tjeter me nevojën për bashkëpunim dhe veprim kolektiv. të qëndrojë vlersëmi se je domethënës. i cili nga njera anë është i lidhur në mënyrë të pandashme me ekzistencen e dallimeve dhe kundërshtimin e interesave. Dodds. Gjeopolitika nënkupton “qasjen ndaj politikës”. që nga fundi i Luftës së Ftohtë. me hulumtim të miqve. për të . në mes dy apo më shumë shteteve. Kjo domethënie e ndërvarsisë bazohet edhe në vlerat e integrimit.që vënë në dukje nje veprimtari. Ndërsa për ndërtimin e poltikave të llobimeve dhe miqësive. nëse arrijmë të jemi konkurent në standardet integruese evro-atlantike. Faktorizimi i shqiptarëve në Ballkan do të ketë kuptimin. f.gjë tjetër. Gjepolitika shqiptare ballkanike – dhe njohja ndërkombëtare e pavarsisë së Kosovës Hyrje Faktorizimi i shqiptarëve në Ballkan do të ndodhë vetëm me institucione shtetërore stabile që duhet të ndërtohen në Shqipëri dhe Kosovë. Siç dihet. duke u ndërtuar në vlerat e ndërvarësisë në kultivimin e marrëdhënieve ndërkombëtare (bilaterale dhe multilaterale). me vlera. me të cilën njerëzit organizojnë. përveç fillimit të luftërave të reja dhe derdhjes së benzinës në ndarjet etnike dhe religjioze" (K. Kosova që nga 17 shkurti 2008 është shtet i pavarur dhe është arritja më e madhe e shqiptarëve që nga viti 1912 dhe ky fakt ka sjellë paqe dhe stabilitet si dhe ka ndryshuar pozitivisht hartën gjeopolitike të Ballkanit duke iu falenderuar përkrahjes së madhe të shteteve liridashëse. në një rrugtim strategjik teorik dhe praktik. ku deri diku gërshetohen vlerat që krijojnë një interes reciprok. kërkimi i alencave me popujt e tjerë në ndërtimin e vlerave reciproke.20). në ndërtimin e një stabilitetit të qëndrueshëm. Geopolitics. që i japin kuptim rregullave dhe funksonimit institucional të brendshëm. ruajnë dhe ndryshojnë rregullat e veprimit. demokratike dhe të drejta si dhe rezistencës qindravjeçare Kosovare. Duhet të pranohet fakti se faktorizimi i një kombi mund të ndodhë vetëm me ndërtimin e vlerave. Faktorizimet e një kombi mund të ndodhin vetëm me lobime. Në thelb bëhet fjalë për një aktivitet shoqëror. të qenurit konkurent.

[2] Në fakt. për gjendjen e shqiptarëve pas Kongresit të Berlinit (1878). kur ushtrohen format e represionit të gjenocidit. apo sikur të parët e tonë të kishin mundur të organizoheshin në një shtet. Katastrofa humanitare në Kosovë (1998 – 1999) ishte nga pasoja e dhunës që ushtroi pushteti serb. mbi popullatën civile shqiptare në Kosovë. kur kishte hаrtuar një strategji për “një tokë të djegur” dhe pa shqiptar. koha e shpërnguljeve masive me dhunë e mbi 612 katundeve shqiptare prej Krahinës të Nishit. shtresat intelektuale shkencore dhe populli i Kosovës. dhe t’i bindet faktit se me “Marrëveshjen ushtarako – teknike të Kumanovës”[4] për tërheqjen e . Maqedoni. Faktorizimi i shqiptarëve në Ballkan përmes shpalosjes diplomatike të fakteve Shqiptarët ndodhen në një shtrirje gjeostrategjike. duke ndërtuar pozicion kombëtarë dhe fetar në një regjion të caktuar. me shkeljen e të drejtave dhe lirive themelore të shqiptarëve nga pushteti serb. Zbardhja e fakteve për periudhën e okupimit serb të tokave shqiptare në mes dy luftërave botërore. duke e bërë vetë faktorizimin në Ballkan e në Mesdheun e Lindjes.[3] Qeveria serbe njëherë e përgjithmonë. ku janë kryqëzuar gjithmonë rrugët ndërmjet Perëndimit e Lindjes si edhe ato që zbresin nga Evropa qendrore. periudha pas vitit 1945 e integrimit të dhunshëm të shqiptarëve me krijesën shtetërore të quajtur Jugosllavi. sot në kohë të pritjes të njohjes ndërkomëtare të shtetit të Kosovës. Sikur të ekzistonin partnerite të llobimeve me shtetet që kanë pasur interesin në Gadishullin Ballkanik. kur Serbia ushtroi gjenocidin në popullin e pambrojtur shqiptar në Kosovë. •1. u sëndërtua parimi i së drejtës ndërkombëtare se: “kur shkelen të drejtat dhe liritë e njeriut. nuk duhеn ta ndjejnë vetën të lodhur nga negociatat për definimin e statusit final për pavarësinë e Kosovës. duhet ta mbështesim në faktin se në anën e Kosovës qëndrojnë faktet historike shekullore. fakte edhe të kohës më të re të viteve 1981. në Luginën e Preshevës dhe në Mal të Zi. ku do të përfshiheshin tokat e banuara me shumicë shqiptare. Leskovcit. duhet t’i bindet fakteve historike. diplomatët shqiptarë në Shqipëri. Prokupjes etj. Këtë moslodhje. Kosovë. Për këte arsye.krijuar ndikimet. 1987 – 1998 dhe sidomos ato të viteve ‘98-99. qëndrojnë faktet. mund ta kishin ndryshuar rrjedhën e zhvillimeve politike dhe ushtarake. aty edhe përfundon sovraniteti shtetëror”.

që të rrumbullaksojnë Kushtetutën e shtetit të Kosovës dhe të gjitha ligjeve. dhe prej atëherë Serbia e sotme nuk ka më asgjë të përbashkët në elementin e sovranitetit shtetëror me Kosovën. Në krijinimin e marrëdhënieve shtetërore të Kosovës. duhet t’i bindet të derejtës ndërkombëtare. e ka shpalljen defakto të pavarsisë. pasise Kosova. gjithandej ku do të vien në shprehje paraqitja e përfaqësuesve të Kosovës. sidomos ndaj bartësve të punëve diplomatike të udhëheqësve shqiptar. Pa idelogjizim të panevojshëm. Të gjithë këto aktiviteve diplomatike duhet të përcillen me motiv. Sot. dashuri atdhedashëse dhe kureshtje nga populli i Kosovës. apo rolin e ri të shqiptarëve në Ballkan. Serbia nëse pranon realitetin e krijuar në gjepolitikën ballkanike. normat juridiko – kushtetuese dhe implementimi i tyre.forcave ushtarake – policore dhe paramilitare serbe nga toka e Kosovës. se si duhet të krijohen rrethanat diplomatike për arritjen e marrëveshjeve fqinjësore me Kosovën. Në këto situate. intelektuale dhe politike mbarë shqiptare. Jemi dëshmitarë se këto argumente i dëgjojmë edhe në vokabularin diplomatik edhe të “liderëve të shteteve”[5] të cilat janë të rradhitura në mbrojtje të velerave univerzale mbi të drejtat e njeriut. do të ngrit kuptimin e faktorizimit të shtetit më të ri në Evropë. Për elitat politike parlamentare dhe qeveritare. duhet një mobilizim apo një një ngritje e mënyrave të komunikimit ndërkombëtar. se këto fakte. për lobim për njohjen nderkombëtare të pavarsisë së Kosovës. Këto aktivitete duhet të jenë edhe pikësynim i partive politike në ndërtimin e koalicioneve stabile qeveritare. duke e ruajtur besimin dhe duke qenë të kujdeshëm ndaj institucioneve të Kosovës. por edhe si “synim për ta kuptuar politikën si art për të bërë të pamundshëm”. me sektorin jo qeveritar. politika nuk duhet të kuptohet vetëm si “art i së mundshmës”. bashkëpunimi i ngushtë me universitetet. mosmarrëveshjet të shëndrrohen në projekte të marrëveshjeve. në këte pjesë të Evropës. në modalitet për njohjen ndërkombëtare të Kosovës. Këto janë argumentet e elitës shqiptare. në njohjen ndërkombëtare të pavarsisë se Kosovës. Koalicioni stabil ndërpartiak. sikur më i afërt është koncepti diplomatik për njohjen ndërkombëtare. të cilat do ta definojnë rendin shtetëror demokratik të Kosovës. me një bashkëpunim të ngushtë me partitë opozitare dhe partitë jashtë parlamentare. duhet të jenë retorikë e përditshme në analet diplomatike. është koha e fundit. definitivisht me këte e ka nënshkruar edhe kapitulimin si okupator. këte e ka legjitimuar edhe me referendumin plebishtitar në vitin . me një Qeveri stabile. me afaristët legal (që respektojnë ligjet e Kosovës).

si dokument më të favorshëm për të bërë një promovim diplomatik edhe me shtetet e tjera për të pranuar pavarësinë e Kosovës. për krijimin e legjitimitetit shtetërorë. 2. dhe të gjitha subjekteve të saj. për njohjen ndërkombëtare të pavarsisë. Politikanët. pa rishpallje të pavarsisë nga Kuvendi i tashëm. të krijojë strategjinë themelore gjithëpërshirëse nacionale për “sigurinë dhe mbrojtjen e interesave kombëtare”[7]. dhe të gjithë ata të cilët e duan një Kosovë të pavarur dhe faktorizimin e natyrshëm të shqiptarëve në Ballkan. duhet të kuptohet si fitore diplomatike. liderët e partive politike të pozitës dhe opozitës. do të eliminonte dilemat dhe brengosjet. Kosova si shtet do të ketë mundësi për bashkëpunim me institucionet ndërkombëtare . profesorët. se edhe marrëveshja teknike e Kumanovës por edhe “Rezuluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së”[6] përmbajnë një bazë të mjaftueshme e bazuar edhe në të drejtën ndërkombëtare. se dëshira për pavarësinë e Kosovës. apo të shtetësisë së Kosovës.1991. që të gjithë shqiptarët e miqët e tyre të jenë në shërbim të pavarësisë: politikanët. Pavarësia e Kosovës dhe çka pas pavarësisë Duhet të inkurajohen fuqishëm të gjithë ata studiues që afirmojnë interesin e sigurisë nacionale. e drejtë legjitime e popullit të Kosovës për pavarësi. do të jetë e kërcënuar edhe nga projekte të cilat nuk do të krijojnë mirëqenie dhe ardhmëri të lumtur për qytetarët e Kosovës. me siguri se varijanti i pranimit të ndërkombëtar i pavarsisë së Kosovës. intelektualët dhe qytetarët e Kosovës. Njohja ndërkombëtare e pavarësisë së Kosovës apo rishpallja dhe pastaj njohja ndërkombëtare e pavarësisë së Kosovës. me disa krahina në disa vende të ish BRSS-së. Dëshira për pavarësi si synim shekullor mbarshqiptar. është i njohur fakti se Krijimi i kontuinitetit shtetëror të Kosovës duhet ndërtohet në themelet e Kushtetutës së Kaçanikut të vitit 1991. Mandej ekzistojnë konstatime edhe të zyrtarëve të BE-së. me pakon ligjore bazuar në dokumentin e Ahtisarit. ndaj gjithë atyre që në mënyra të ndryshme tentojnë të nivelizojnë të veçantën qe e ka Kosova. biznismenët. Pavarësia ka të bëjë me forcimin e besimit të qytetarëve të Kosovës. të përcillet me vullnetin dhe ndërgjegjën. e ndërtuar me përmbajtje të sakrificës të dëshmorëve dhe të gjithë atyre që sakrifikuan jetën për Kosovën. të sëndërtojnë në praktikë fillestare. apo edhe me serbët e B dhe H dhe gjetiu. që Kosova të jetë e gatshme që menjëherë posa të zgjidhet statusi i saj. Kosova dallon nga të tjerët. deri në finalizimin e shtetësisë.

do të veçoja për këte rast dy deklarata të mbështetura me fakte. BE-në dhe NATO-n. statusi i pazgjidhur i Kosovës e bën situatën e tensionuar në Maqedoni. duhet të fokusohen në projekte të konsultuara me SHBA-të. politike dhe ekonomike. shqiptarët e Kosovës. çka do të ndikonte në rritjen e stabilitetit në vend dhe rajon. të zhvillimit ekonomik. I njëjti afron argumente se izolimi i Sërbisë nga Bashkimi Evropian do të bëhet nga vetë ajo..[8] Arritja e vijave diplomatike që të përgatitet Kosova. Në këte drejtim mund të veçohet edhe Deklarata e dytë. që e bën Federata Ruse dhe aleatët e saj. për të përditshëm austriake “Standard” thotë se: “Sërbia sa më shumë të bëhet e pjekur . duke u inkorporuar në projekte të bashkëpunimit regjional. në valën e lojërave politike për kundërshtimin e njohjes ndërkombëtare. ajo e Brus Xheksonit. ngritje e besimit për t’u investuar në Kosovë nga kompanit ndikuese të biznesit të BE -së. që pas njohjes ndërkombetare të pranohet edhe anëtare e OKB-së. konsolidimit të institucioneve dhe instrumenteve të sigurimit. duke mbetur në pozicionet në kundërshtim të statusit të pavarësisë së Kosovës dhe lejimit të rregullave (te ekonomisë informale) të kapitalit rus.. aktivitet për ndërtimin e shtetit të Kosovës.nga fusha e sigurisë. sportiv e etj. Japonisë etj. jashtë standardeve që ofron BE-ja për shtetet që janë aspirate. Shkalla e suksesit në realizimin e kësaj politike varet nga arritja e stabilitetit të brendshëm dhe e konsolidimit të shoqërisë demokratike dhe të drejtave të njeriut. ekonomik. të fillojë procedurat për pranim në BE dhe NATO dhe në organizatat e tjera ndërkombëtare. për krijimin e raporteve diplomatike të marrëveshjeve bilaterale dhe multilaterale për bashkëpunim diplomatik. kulturor. ajo përfaqësuesit slloven Jellko Kacin (1 nentor 2007). duhet të orientohen më bindshëm në krijimin e idenditetit shtetëror kosovar. ku shteti i tij nga fundi i dhjetorit ka pranuar mandatin e kryesuesit të Bashkimit Evropian. duke e afirmuar Kosovën në vazhdimësi si një faktor progresi e kontribues në proceset e politikave rajonale dhe globale. kryetari i organizatës joqeveritare “Projekti për demokracinë në tranzicion” (30 tetor 2007) kur thotë se. Synimet e krijimit të diplomacisë stabile për ndërtimin e shtetit. Bosnje dhe në tërë Evropën Lindore. që mos ta përjetojnë fatin e marrëveshjeve paqësore të rrugëtimit të diplomacisë evropiane për njohjen e pavarsisë të Shqipërisë. SHBA-së. Mandej.[9] Me siguri se edhe pas fillimit të njohjes ndërkombëtare të Kosovës. në marrëdhëniet ndërkombëtare.

do t’i binden faktit për fajësinë dhe dëmin që me shekuj ia kanë shkatuar serbët shqiptarëve. Është e qartë se periudha më shumë se 60 vjetë e një rezistence për të konkretizuar shtetësin. me siguri se do të përballen me sfida të reja. apo edhe një detant shqiptaro – serb. nuk dëshërojnë t’i vejnë në përdorim përvojat për krijimin e një regjioni Ballkanik të stabilizuar. ekonomisë. ashtu siç vepruan me politikat e tyre pajtuese gjermanët dhe francezët. bazuar në standardet evro – atlantike.politikisht dhe e vetëdijshme për ta pranuar pavarësinë e Kosovës si realitet. Serbia mund te bëhet epiqendër e ndryshimeve pozitive ne Ballkan”. 3. Elitat politike të Kosovës. në interes të të gjithë qytetarëve të Kosovës që. pasi se pushtetet serbe historikisht njihen si okupator dhe ndërtues të pozitave serbe në Ballkan në dëm të shqiptarëve dhe boshnjakëve musliman. përmes zhvillimit të bashkëpunimit dhe integrimit. ekonomike dhe të sigurisë si NATO dhe standarde të BEsë. rendit etj. ndërsa. për një kohë kundër. Elitat politike serbe. se pavarësimi i Kosovës e stabilizon rajonin Ballkanik. megjithëatë ekzistojnë konstatime të përpunuara mirë. se nuk ka gjasa reale. Përkundër fakteve. pritet që të hap mundësi të reja për të dizajnuar . është që sa më pak të reflektohen pasojat që i ka shkatuar lufta. shumica e politikanëve dhe intelektualëve serb. Gjeneratat e ardhshme politike serbe nuk do të krenohen me shembujt e miqësisë që kanë krijuar parardhësit e tyre. ajo do të zhvillojë kapacitetet e veta institucionale. krahas ndërtimit të politikave për bashkëpunim regjional. pas njohjes së pavarësisë së Kosovës. pas pavarësisë. Si duket. duhet të vjen në shprehje një “detant” [10] ballkanik. Pastaj nëse e kemi parasysh faktin se Kosova ka kaluar përmes veprimeve luftarake drejt pavarësisë dhe është në kërkim të përshtatshmërisë së funksionimit të të gjitha institucioneve dhe organizimit të shoqërisë. shqiptarët e Kosovës nuk do ta çvlerësojnë. do të ndërmarrin aktivitete të nevojshme dhe të përshtatshme për ngritjen e aftësisë së sigurisë. Kosova ka potenciale institucionale dhe intelektuale të cilat mund të ofrojnë zgjidhje për situatat e krizave. Pas njohjes ndërkombëtare të pavarësisë së Kosovës. për një kohë shumë të shkurtër. krahas kritereve politike. qe elitat politike serbe (të motivuara nga ato ruse) të ndryshojnë qëndrimin e tyre. Gjendja aktuale politike e sigurisë në Kosovë: Definimi i statusit politik përfundimtarë të Kosovës dhe faza që do ta shoqërojë. për pavarsinë e Kosovës. që ishte edhe baza për krijimin e BE -së. Institucionet e Kosovës.

të merr hapin me kohën në sqarimin e fenomeneve politike. lirinë dhe barazinë nacionale. dhe nën presionin e bashkësisë ndërkombëtare. Është i nevojshëm bashkëpuni me institucionet ndërkombëtare. me implementimin e amandamenteve kushtetuese. duhet te jenë të bazuara në agjendën e standardeve të BE-së dhe NATO-s. me marrëveshjen e Ohrit është rivendos modeli i cili duhet të krijojë paqë ndëretnike. me vizion për mirëqenjen e qyterëve të Maqedonisë. duhet t’i shërbejnë si përvojë edhe qeverisë së Kosovës. Shqetësime për kontroll institucional.një sistem efektiv të “kulturës politike”. Çeki. për zhvillimin e politikës shtetërore. Çka paraqet Marrëveshja e Ohrit në R. Duke u mbështetur në analizat e formulimit të interesave shtetërore (nacionale). sigurinë sociale dhe prosperitetin kulturor. veçanërisht në aspektin e sigurisë së Kosovës. Ndërtimi i poltikave të sigurisë shtetërore në Slloveni. shteteve të Baltikut. Bashkimi Evropian. në masë të konsiderueshme e ndryshoi kornizën demokratike të sistemit të mëparshëm të vendit. në vitin 1991-1992[12]. Kjo marrëveshjeje e pranuar ndërkombëtarisht. sigurisë nga institucionet vendore në bashkëpunim me ato organizma ndërkombëtare. sociale të sigurisë etj. e Maqedonisë – cila është lidhshmëria me Kosovën ? Marrëveshja paqësore e Ohrit. Do të ishte me rëndësi të madhe për adaptimin e përgjithshëm të shoqërisë dhe institucioneve të saj me standardet dhe procedurat e botës së zhvilluar. 4. si pjesë e . ekonomike. zhvillimin demokratik të institucioneve. Me këto ndryshime u krijua rasti që edhe teoria shoqërore tek ne. duhet të korigjojë gabimin për dëmin. në përshpejtimin e njohjes ndërkombëtare të Kosovës. për punën e strukturave udhëheqëse është i arsyeshëm. si dhe në bazë të vlerësimeve për një zhvillim strategjik. që do të kenë prezencë të qëndrueshme në Kosovë edhe pas përcaktimit të statusit siç janë NATO-ja dhe misioni i BE-së. me prioritetet e përcaktuara: aktivitete diplomatike për njohjen ndërkombëtare të shtetit të Kosovës. Bashkëpunimi ndërkombëtar i Kosovës dhe institucioneve të saja. Hungari. më tepër stabilitet dhe siguri në vend. që ia shkatoi Kosovës. Si pasojë e konfliktit luftarak të vitit 2001. të cilat tani janë anëtare të NATO-s dhe BE-së. respektimin e të drejtave të njeriut dhe zhvillimin e bashkëpunimit ndërkombëtar. promovimi i programeve të qarta ekonomike për zhvillimin ekonomik. me të drejtë njihet si dokument i paqes dhe e kompromisit.

dialogimit që jetësoi vlerat diplomatike si kuntribut për kthimin e paqes. bartësit e funksioneve në Qeverin e Maqedonisë. parashtrohet pyetja. sa u ngritë niveli i mirëbesimit reciprok shqiptaro – maqedonas? A mjaftojnë vetëm ndryshimet kushtetuese dhe sjellja e ligjeve apo realizimi i disa pikave nga anekssi C. që e shpejtojnë rrugën për antarësim në BE dhe NATO. sikur dëshirojnë të manipulojnë me këte Marrëveshje. faktet që ofrohen janë shqetësuese për vonesën e implementimit të një dokumenti i cili llogaritet si dokument që i ka dhënë vlerë fundamentale Kushtetutës së Maqedonisë. dhe më pak sëndërtim të implementimit të standardeve. të një Maqedonie të re. në ndërtimin e shtetit të ri të RM-së. Ligji për përdorimin e flamurit shqiptarë si dhe inkuadrimi i shqiptarëve sipas përqindjes proprcionale. me jetësimin e kësaj marrëveshjeje. projektet e bashkëpunimit regjional të bazuar në standardet e BE-së dhe NATO-s mund të implementohen vetëm nëse ekzistojnë elita politike që janë të prirë të nxisin procese pozitive (dhe përkrahja e tyre). familjeve të dëshmorëve dhe pjestarëve të tjerë të UÇK-së. Partitë politike maqedonase që përbëjnë kolacionin qeveritar. apo sikur dëshirojnë të harrojnë se kjo marrëveshje i dedikohet ndërtimit të raporteve shtetërore shqiptaro – maqedonase. apo në mosinvestimin në vendet të përfshira në konflikt. Në vigjilje të pritjes së ftesës për antarësim në NATO dhe për fillimet e bisedimeve për antarësim në BE. Qeveria e Maqedonisë duhet më bindës t’i përkushtohet paraqitjeve publike që mund të jenë pajtuese. Në vtin 2007. Nëse analizohet rëndësia e Marrëveshjes së Ohrit. për kulturën për paqen dhe për një stabilitet të qëndrueshëm institucional në Maqedoni. Ndërsa sa i përket implementimit të Marrëveshjes së Ohrit. Ky shqetësim bazohet në vonesën e sjelljeve të ligjeve që kanë të bëjnë me përdorimin e gjuhës shqipe. Qeveria e . Edhe në Maqedoni. që do të krijojnë hapësirë për realitetin e konstelacionit të ri. që të njëjtën ta pranojnë edhe shqiptarët. për kulturën shtetërore. Me keqardhje mund të konstatohet edhe fakti se kësaj marrëveshje i mungoi komponenta ekonomike. që të kemi vlerësime reale për besueshmërinë ndërnacionale. Edhe pas gjashtë viteve të implementimit të Marrëveshjes së Ohrit. që është natyrë e historisë së marrëveshjeve paqësore. më tepër kishin aktivite mediale promivuese. Ky hendikep ekonomik më së tepërmi hetohet në mungesën. për kulturën politike. në cilësinë e shtetit kandidat. dhe në mos risocializimin e invalidëve të luftës.

Nga përvojat e shteteve në trazicion. iu ka shmangur parimeve të Marrëveshjes së Ohrit. me rastin e Brodecit. parimeve kushtetuese dhe rregullave të përalajmërimit te hershëm për menaxhimin paqësor me krizat. 5. me zënka ndërpartiake të tyre. Kosova. me rastin e rrahjes së tyre në mes veti në lokalet e parlamentit. Integrimet euro-atlantike. respektimi i të drejtave të njeriut. Kësaj situate konfliktuoze politike (shtator 2007). qofshin ato zhvillime pozitive apo negative. dhe janë jashtë çdo norme të etikës politike. në kohë kur pritet të fillojnë procedurata ndërkombëtare për njohjen e pavarësisë së Kosovës. vërehen edhe me prononcimet e tyre publike.Maqedonisë ndërmorri disa aktivitete që prishen ekuilibrimin e prioriteve politike. qeveria e Maqedonisë i kontribuon situatave konfliktuoze. Sipas shumë vlerësuesve dhe njohësve të politikave të sigurisë shtetërore. Këto sjellje konfliktuoze. Rasti tragjik i intervenimit policor në Brodec. ekonomike apo edhe të projekteve që kanë të bëjnë me mirëqenjen e qytetarëve. Stabiliteti politik. krijohet dyshimi se në formë të tërthortë me dije apo pa dije. përmes Kartës së Adriatikut (projekt i NATO-s) dhe standardeve integruese të BE-së. por se ndikimin për krijimin e një shoqërie stabile me një siguri të qëndrueshme janë disa parametra të tjerë si: ngritja e nivelit të demokracisë. që shpeshherë ndjellin urrejtje brenda shqiptare. me sjelljet e tyre i kontribuan edhe disa deputet dhe disa qeveritar shqiptar. dhe disa raste tjera. Proceset e integrimit evroatlantik janë të lidhura ngushtë me bashkëpunimin regjional. pastaj vendimi i Gjyqit kushtetues për abrogimin e disa neneve që kishin të bëjnë me përdorimin e flamurit shqiptar. Maqedonia dhe Shqipëria në marrëdhëniet ndërkombëtare me refleksion në Ballkan. mirëqenja ekonomike dhe sociale etj . por edhe nga përvojat me të cilat u ballafaqua Republika e Maqedonisë. konstatohet se Qeveria e Maqedonisë. për jetësimin e interesave strategjike për antarësim në strukturat evroatlantike në . ekzistimi i partive stabile. Republika e Maqedonisë dhe Shqipëria. ekonomik dhe i sigurisë i Maqedonisë ka një ndëvarësi reciproke edhe me zhvillimet në Kosovë. vazhdojnë të jenë aktivitet i përditshëm. ushtria e fort dhe policia. kultivimi i raporteve të mira ndëretnike. në katermbëdhjetë vitet e fundit u dëshmua fakti se për stabilitetin e shtetit dhe për sigurinë e tij nuk janë vendimtare forcat represive.

kulturor. duhet të kenë një pikë (qendër) të përbashkët kordinuese ndërshqiptare. Në këto zhvillime politike. çështjet politike dhe rrethanat ekonomike dhe të sigurisë në Maqedoni dhe Kosovë. apo krijimi i raporteve të reja nderfqinjësore pas statusit. arsimor dhe lloje të tjera të bashkëpunimit si të atij bilateral dhe regjional. dhe do të krijohen më tepër mundësi për besimin më të madhë në ofrimin e popujve që jetojnë në shtetet e Evropës Juglindore. dhe në rajon pas vitit 1999. për dialogim në definimin e vlerave të përbashkëta të cilat do të krijonin ambijentë për stabilitet të brendshëm dhe bashkëpunimim regjional. ndryshimet në organizimin e brendshëm të Republikës së Maqedonisë me Marreveshjen kornize te Ohrit të vitit 2001. partive politike në pozitë dhe opozitë që në procesin e integrimeve Evroatlantike në kuadër të projekteve që ofrohen nga NATO-ja dhe BE-ja. në disa nivele dhe në më shumë fusha. ështe bazuar në modelet e bashkëpunimit regjional. ekonomik. secili shtet ndaras dhe bashkarisht shtetet e Ballkanit perendimor të obligohen: . Në këte drejtim nuk duhet të mungojë qasja serioze e strukturave qeveritare dhe joqeveritare. rritja e rolit të NATO-s dhe BE-së në zgjidhjen e problemeve nacionale dhe regjionale në Ballkanin perëndimor.NATO dhe BE. e cila mund të arrihet përmes bashkëpunimit politik. edhe për bashkëpunimin me fqinjët. si nxitje themelore e bashkëpunimit regjional. është definimi i statusit të pavarësisë së Kosovës. si dhe një komponentë që duhet bindshëm te ngritë nivelin e bashkëpunimit regjional. shqiptarët ku do që shtrihen në regjionin balkanik. Shpallja e pavarsisë së Kosovës dhe njohja ndërkombëtare. siç janë: • • • • • fizionomia e re politike e zgjerimit të NATO-s. Me këte do të vendosej dialogu shqiptar me popujt e tjerë. do të ishte kontributi më i çmueshëm për faktorzimin e politikave ndërkombetare të këtyre tre shteteve në Evropën juglindore. ekonomike. stabilizimi institucional i brendshëm i Shqiperisë dhe i Maqedonisë dhe pranimi i ftesës për antarësim në NATO. Me këto interesa definohen vlerat. Për hulumtimin e problemit të sipërpërmendur me rëndësi të veçohen disa aspekte. kulturore etj. Kjo nënkupton aktivitetin diplomatik. sidomos në Evropën Juglindore.

Me keqardhje mund të konstatohet se në disa momente edhe mjaft të ndieshme të sigurisë rajonale.1. Kurtha e diplomacisë serbe në krijimin e problemit ndërkufitar Kosovë – Maqedoni Kurtha e problemit ndërkufitar e bazuar në një marrëveshje famoze e nëshkruar në Shkup. Të angazhohen për paqë të qëndrueshme dhe afatgjate. herë pas here krijon edhe mosmarrëveshje ndërshetërore. duhet të favorizohen idetë e hapjes së kufinjëve. për krijimin e rrethanave për një stabilitet më afatgjatë të marrëdhenieve fqinjësore. interesi i tyre si komb. se për herë të parë në historinë e maqedonasve. njëherit stabilizon drejteperdrejtë edhe Maqedonin. që pas definimit të statusit të pavarësisë së Kosovës. prosperitet dhe stabilitet në Evropën juglindore. nga strukturat qeveritare dhe çarqet akademike. Unë mendoj se dy shtetet Kosova dhe Maqedonia e kanë një rast ideal. më shkurt të vitit 2001. Të i vazhdojnë reformat demokratike. duke e respektuar edhe integrimin e gjithëmbarshëm të brendshëm. të bëjnë sëndërtimin e raporteve të mirëfillta fqinjësore.• • • • • Të punojnë në kuadër të Bashkësisë ndërkombëtare që të zhvillojnë strategji të përbashkët për shpejtimin e zhvillimit demokratik dhe ekonomik në regjion. Keto interesa janë shumë të ndërvarura. Mendoj. nga Kryetari i ndjerë i Maqedonisë Boris Trajkovski dhe Koshtunica si kryetar i Jugoslavisë së mbetur (që sa vite një shtet i tillë nuk ekziston në kartën politike të botës). me inicijativat që burojnë nga strukturat evroatlantike.[13] Nga fakti i bashkëpunimit regjional dhe ndërfqinjësor. lidhet edhe me interesin shqiptar. dhe tani aspak nuk mund të vehet në dyshim se pavarësia e Kosovës. brenda shtetit. Por kjo kurthë e çarqeve serbe nuk u vlerësua drejtë atëherë nga Qeveria e koalicionit e vitit 2001 (VMRO – DPMNE dhe PDSH si parti qeveritare). Duke i zëvendësuar burimet e djeshme të konflikteve ballkanike me format bashkëhore të bashkëpunimit rajonal në një model të ri gjeopolitik të mirëqenjes dhe paqes. 5. sigurisë dhe prosporitetit Ballkanik. sikur dëshirohet të riciklohen marrëdhënie të tendosura . Lufta kundër kriminalitetit të organizuar dhe Të krijohet koncepte dhe politika pajtuese me elemnte të kuptueshme për një ndërvarshmëri fqinjësore e mbështetur në vlera bashkëkohore.

me një protektorat ndërkombëtar. duke filluar prej kohës së Skenderbeut deri në kohën e sotshme. nuk do të pranoj që edhe më andej të mbetet pengë e kurthave diplomatike serbe. në raportet shiptaro turke. nëse merret parsysh fakti se një Jugosllavinë e cunguar vetëm me Serbinë dhe Malin e Zi. nga kjo ka arye të mjaftueshme për të rishkruar historinë e marrëdhënieve shqiptaro – turke [14]. thuajse të pakujdesie dhe çthurrje të hulumtuesve të ndryshëm edhe ndër shqiptar. BE-së dhe NATO-së. nuk e kishin legjitimitetin shtetëror të përcaktojnë vijën kufitare edhe për pjesën me Kosovën. 6. Pasqyrimi i raporteve politike. Studimet e mirëfillta do paraqesin edhe realitetin shkencor në marrëdhëniet turko – shqiptare. kulturore nuk duhet të bazohen në vlerësime të bazuara në literatura kvazi shkencore.ndërfqinjësore. ku Turqinë dhe popullin turk e paraqesin në forma më të zymta. duke e ndërtuar qëndrimin për pavarësinë e Kosovës. apo edhe institucione të pavarura intelektuale turko – shqiptare. . Ka ekzistuar një vakum një shekulli. Maqedonia duke ndërtuar qëndrimin konstruktiv ndaj Kosovës. në kohë të statusit të saj. me siguri se do gjenden modalitet diplomatike që Qeveria e Maqedonisë. do të kenë një persiatje shkencore mbi perandorinë osmane dhe ndërtimin apo kultivimin e vlerave te lidhshmërise turko – shqiptare. të veprojnë me projekte të perpunuara mirë. që me hulumtime konkrete t’i japin kuptim meritor historiografisë shqiptare. Duhet të pranojmë faktin se ka nevojë për studime të mirëfillta të turkulogëve dhe albanologëve të cilët. sa i përket situatave të krijuara me definimin e vijës kufitare Kosovë – Maqedoni. me prioritet duhet të nisin inicijativat për rishikimin e historisë shqiptaro – turke. aq me naivitet nga qeveritarët e Maqedonisë. Eshtë koha që akademitë turke dhe shqiptarë. Një institucion i përbashkët shkencor turko – shqiptar per hulumtime të së kaluarës shqiptare nën perndorinë osmane. konformë politikave të diplomacisë të SHBA-së. se çarqet shkencore shqiptaro – turke. që në forma më ekstreme të paraqesin popullin turk dhe perandorine osmane si armiq te shqiptarëve. Partneriteti shqiptaro-turk pjesë e politikës gjepolitike shqiptare Ekzistojnë arsye të pakontestueshme. Ekzistojnë vlerësime reale se. nuk duhej të pranohej. do të jetë një themel në ndërtimin e raporteve vëllazërore turko – shqiptare. të bazuara në mos shënimin e vijës kufitare. Ndryshimi i vijës kufitare në vitin 2001.

Shembujt ku popujt e feve të ndryshme me shekuj të tërë jetojnë afër njëri-tjetrit. nëse e shohim në forma të një statistike të përpunuar mirë. Kosovën dhe Bosnjën dhe Hercegovinën dhe më gjërë. Turqia duhet të ketë një rol më aktiv diplomatik për njohjen ndërkombëtare të pavarsisë së Kosovës. Në kohën e sotme shqiptarët krahas faktorizimit të tyre me orientime proamerikane dhe properëndimore. për vendin dhe rolin që kishin shqiptarët në ndërtimin e shtetit turk. vazhdon të luan një rol paqedashës në regjionin ballkanik. kulturor dhe fetar Sa i përket muslimanëve të Evropës juglindore duhet të pranohet realiteti i lidhjes të natyrshme të tyre me Turqinë. duhet te pranohet lidhja e natyrshme e lidhshmërisë të qëndrueshme në mes shqiptarëve dhe turqëve. Kjo dëshmon edhe për një kulturë brenda shqiptare në krijimin e miqësive. në ndërtimin e politikave evro – integruese. por edhe më herët nuk kanë qenë të rënduar me dukuri të disponimit antiturk.1. por ekzistojnë fakte të pamohushme se edhe shqiptarët që i takojne fesë katolike dhe ortodokse në kohën e sotme. Në këte drejtim dalin në sipërfaqe diplomatike edhe arsyet për një porosi miqësore. Në aspektin fetar Turqia mbetet shëmbull i mirë për ndërtimin e raporteve ndërfetare duke e afirmuar kuptimin e një tolerance ndërfetare. Duhet të pranohet fakti se shqiptarët musliman kanë disponim pro – turk. Aspekti politik. të katolicizmit dhe orthodoksisë. 6. pa shënuar kurrfarë përplasjesh mes tyre. ekonomik. Këtë mund ta ilustrojmë edhe me shembuj të shumtë të multikonfesionalitetit të popullit shqiptar. Turqia në raportet diplomatike me shtetet e Ballkanit ka dëshmuar një rol shumë konstruktiv. . mes ithtarëve të të cilëve historikisht nuk është shënuar ndonjë fërkim ose mosmarrëveshje. Ndëron raporte politike të miqësisë me Shqipërinë. Kjo lidhje. Kjo vijë e natyrshme mund të deshmohet edhe më shumë. me asgjë gjerë më tani nuk ka qenë në kundërshtim me realitetin e pranimit të dallimeve që i kanë njerëzit në mes veti. pjesëtarë të islamit.Është koha që në ndërtimin e politikave për faktorizimin e shqiptarëve në Ballkan. Maqedonin. “partneriteti dhe bashkëpunimi”[15]. Duhet të pranojmë faktin se në pesëmbedhjetë vitet e fundit Turqia. duhet të ndërtojnë vija të llobimit të përbashkët të një aleance turko shqiptare në promovimin e vlerave stabilizuese në regjionin e Evropës juglindore.

përshkak se ishin shqiptar dhe se i takonin fesë islame. Pa mëdyshje turqit. sociale. dhe muslimanët e tjerë në Gadishullin Ballkanik i kanë pranuar vlerat për integrime evro-atlantike dhe sipas këtyre standardeve dhe konkurence.2. Shqiptarët e fesë orthodokse përveç anës të Dibrës dhe Gostivarit jetonin në numër të konsiderushëm edhe në rrethinën e Strugës. Historia gjenocidale greke ndaj Çamëve.Në këtë drejtim. Ohrit. Në këtë kontekst ndoshta historianët. shteteve. por në troje të veta autoktone. Kërçovës. Nëse kemi prasysh se koncepti i ndërvarshmërisë në krijimin e raporteve ekonomike. ashtu si na ka krijuar Zoti i Madhërishëm. Turqia dhe poppulli shqiptar. përjetoi një politikë eleiminuse greke. Keqpordorimi apo serviliteti dhe manipulimi i masave duke prekur në ndjenjat fetare për synime politike apo qëllime të tjera. projektet integruese duhet t’i nënshtrohen domosdoshmërisë për të bashkëvepruar duke u mbështetur në interesa reciproke ashtu dhe të tillë. do të ndërtohet edhe perspektiva me një qytetrim të ndërtuar përmes disa vlerave të interesit të përbashkët. po në të njejta kohëra kishte edhe projekte serbe slave. afarsistëve është paradigmë e kohës.[17] Në anën tjetër. është veprim i shëmtuar. Prespës dhe Manastirit. anëtarësimi i Turqisë (si shtet anëtare e NATO-s) në BE mund të ketë ndikim pozitiv”. Historia e defaktorizimit të shqiptarëve në Ballkan Pak histori. politike. Ndërsa për shqiptarët ortodoks të pëkasaj toke. me një përvojë të mirëkuptimit ndërfetar që e posedojnë mund t’i shërbejnë edhe popujve të tjerë të Evropës. kulturore në mes njerëzve. dominuan masa të tjera poshtu të vrazhda asimiluese. jo vetëm për shpërngulje.[16] Fatin e njejtë e përjetuan shqiptarët e krahinës së Nishit dhe Leskovcit.Sa i përket zhvillimit të islamit në Evropë. shqiptarët muslimanë.. duke e mbrojtur dhe kultivuar edhe idenditetin fetar islam. Kjo pjesë e popullit shqiptar mbrenda kufijve te Greqisë. atëherë patjetër. sa i përket përvojave integruese mund ta kujtojmë edhe politikanin gjerman Volker Ruhe. të sigurisë. ku thotë: . do t’i zbardhin edhe faktet se shumë vendbanime që ishin të banuara me shqiptarë në . por për asimilimin e shqiptarëve të fesë orthodokse. ndodhi shpërnguljeve më masive e dhunshme e mbi 612 katundeve shqiptare prej këtyre vendeve historikisht të banuar me shqiptar. për katastrofën humanitare të shqiptarëve gjat dhe pas Kongresit të Berlinit (1878). si qenie njerëzore të mvarur njëri me tjetrin. 6. me faktet që ofrohen.

Ekzistojnë mendime nga çarqe intelektuale shkencore. duhet t’i bindet të derejtës ndërkombëtare. edhe me shpërnguljet për në Turqi. duke përfshirë shumë vendbanime në Veles. periudha pas vitit 1945 e integrimit të dhunshëm të shqiptarëve me krijesën shtetërore të quajtur Jugosllavi. Kratovë[18] Kriva Palankë. Prilep. patjetër se duhet të hulumtohet hisoria politike e ndodhive pas rrënimit të murit të Berlinit (1989). në përiudha të ndryshme historike. definitivisht me këte e ka nënshkruar edhe kapitulimin si okupator. mbi popullatën civile shqiptare në Kosovë. Përfundim Kur trajtohen tema te marrëdhenieve ndërkombetare për shqiptarët në Ballkan. dhe shpërngulja e dhunshme për në Turqi që zgjati deri në vitin 1968 (Elaborati i Cubriloviqit për shpërnguljen e shqiptarëve musliman për në Turqi)[19]. se si duhet të krijohen rrethanat diplomatike për arritjen e marrëveshjeve fqinjësore me Kosovën. duhet t’i bindet fakteve historike. Defaktorzimi mbrenda shqiptar. prej Lidhjes së prizrenit e drei në vitin 1997 janë histori e veçntë dhe e dhimshme Brenda shqiptare. [20] Në fakt. se pavarësia e Kosovës ngritet në një nivel të . Serbia nëse pranon realitetin e krijuar në gjepolitikën ballkanike. Manastir. 1987 – 1998 dhe sidomos ato të viteve ‘9899. Fakte edhe të kohës më të re të viteve 1981. Krushevë. u sëndërtua parimi i së drejtës ndërkombëtare se: “kur shkelen të drejtat dhe liritë e njeriut. kur kishte hаrtuar një strategji për “një tokë të djegur” dhe pa shqiptar. dhe t’i bindet faktit se me “Marrëveshjen ushtarako – teknike të Kumanovës” për tërheqjen e forcave ushtarake – policore dhe paramilitare serbe nga toka e Kosovës. tani ato vendbanime janë pa shqiptarë. aty edhe përfundon sovraniteti shtetëror”.[21] Qeveria serbe njëherë e përgjithmonë. kur ushtrohen format e represionit të gjenocidit. Katastrofa e fundit humanitare në Kosovë (1998 – 1999) ishte nga pasoja e dhunës që ushtroi pushteti serb. kur Serbia ushtroi gjenocidin në popullin e pambrojtur shqiptar në Kosovë. me shkeljen e të drejtave dhe lirive themelore të shqiptarëve nga pushteti serb. apo rolin e ri të shqiptarëve në Ballkan.Maqedoni.67 Zbardhja e fakteve për periudhën e okupimit serb të tokave shqiptare në mes dy luftërave botërore. Sveti Nikollë dhe Shtip. dhe prej atëherë Serbia e sotme nuk ka më asgjë të përbashkët në elementin e sovranitetit shtetëror me Kosovën.

me ndryshimet shoqërore-politike. Në fund të raundit të dytë të bisedimeve. delegacioni i shqiptarëve të Kosovës e nënshkroi marrëveshjen e propozuar të paqes. së Maqedonisë. Shqipëria. politik dhe të sigurisë edhe në rajon. do të ishte dezekuilibrim paqësor.ngjarjes historike të rrënimit të murit të Berlinit. të pasuara nga raundi i dytë në Paris nga 15 deri më 18 mars. Fill pastaj. do të zënë vend të rëndësishem për ndërtimin e raporteve të ndërvarësisë. duke e ndërtuar identitetin e tyre shtetëror. § Ligjerues ne Fakultetin e shkencave politike dhe marredhenieve nderkombetare. Në këte kohë vazhdojnë të imponohen edhe rregulla të reja të ndikimeve dhe konkurrencës në mes popujve. presin një rol më aktiv të shqiptarëve në arenën e marrëdhënieve bilateterale dhe multiratelare në ndërtimin e politikave ndikuese ekonomike dhe të sigurisë në regjionin e Evropës Juglindore. apo edhe brengosje për stabilizim të marrëdhënieve rajonale. ekonomike dhe të sigurisë që ndodhën në Evropë e që ndikuan edhe në rregullat e “Rendit të ri botëror”. Luginës së Preshevës dhe Malit të Zi. BE dhe NATO. duke sjellë trupa shtesë dhe tankse në regjion. Univresiteti FON Shkup dhe Fakultetin e Administratës publike UEJL – Tetovë [2] Me negociatat fillestare në Rambuje afër Parisit nga 6 deri më 23 shkurt (1999). Tani krijohet rasti që edhe elitat intelektuale shqiptare më guximshëm të promovojnë rregulla të qëndrueshme për ekuilibrimin paqësor. të cilët bëjnë angazhime për njohjen ndërkombëtare të pavarsisë së Kosovës. ndërtojnë një pamje reale në ballafaqimet dhe konkurencat që mund të krijohen në kuadër të rendit bashkëkohorë ekonomik. Kur vazhdojnë të krijohen rregulla të reja të ndërvarësisë në krijimin e marrëdhënieve diplomatike. Aleatet e shqiptarëve SHBA. dhe shqiptaret e R. forcat ushtarake dhe policore serbe shtuan intensitetin e operacioneve të tyre kundër shqiptarëve etnikë në Kosovë. Kosova. ku perspektiva e sigurisë (nacionale apo shtetërore) nuk mund të shikohet edhe më tej me alternativat e garave në armiqësi. por bisedimet u ndërprenë pa nënshkrimin e delegacionit serb. nëse nga elitat udhëheqëse shtetërore nuk kuptohen vlerat integruese si pikënisje për zgjërimin e mirëfilltë të konceptit paqësor të bashkënimit ndërfqinjësor. duke thyer qartë . Roli i shqiptareve si trup i përbashkët me këto idenditete shteterore. që e kanë popujt në mes veti. Në këte drejtim.

detyrimet e marrëveshjes së tetorit. nga tetori i vitit 1998 deri në qershorin e vitit 1999. qershor 2000. 2001) [5] Në Raportin e OSBE-së prej 900 faqeve. Bruksel. duke mirëpritur pranimin jugosllav të parimeve për një zgjidhje politike. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Havier Solana njoftoi se ai e kishte udhëzuar Gjeneralin Uesli Klark (Wesley Clark). nxjerrin akuza të argumentuara. f. Misioni Verifikues i Kosovës i OSBE-së u tërhoq nga regjioni. konstaton se më shumë se dhjetë vjet shkilen në mënyrë më të vrazhdë të drejtat e shqiptarëve në Kosovë. nga pushteti i RF të Jugoslavisë. Komandant Suprem i Forcave Aleate për Evropë. Ambasadori i SHBA-së Holbruk (Holbrooke) pastaj fluturoi për Beograd për një përpjekje të fundit për ta bindur Presidentin Millosheviq t’i ndalte sulmet mbi shqiptarët e Kosovës ose të përballej me goditjet e pashmangshme ajrore të NATO-s. Marrëveshja ishte nënshkruar nga Gjeneral-lejtnanti Sër Majkël Xhekson (Sir Michael Jackson) në emër të NATO-s.org/) [4] Më 10 qershor. (NATO – Doracak. t’i pezullonte goditjet e NATO-s nga ajri.amnesty. . dhe më 23 mars u dha urdhëri për ekzekutimin e goditjeve nga ajri (Operacioni Forcat Aleate). për gjendjen e të drejtave në Kosovë. për varrezat masive dhe ekzekutime të shqiptarëve kosovar. ((Raport I Amnesti International. [6] Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 1244. (NATO – Doracakk. Ky vendim ishte marrë pas konsultimeve me Këshillin e Atlantikut të Veriut dhe me konfirmimin e Gjeneralit Klark se tërheqja e plotë e forcave jugosllave nga Kosova kishte filluar.4 (http://www. duke u pasë përballur me obstruksione nga forcat serbe deri në atë masë sa që më nuk mund të vazhdonin ta kryenin detyrën e vet. Më 20 mars 1999. Tërheqja ishte në përputhje me Marrëveshjen Ushtarake Teknike të arritur midis NATO-s dhe Republikës Federale të Jugosllavisë në mbrëmjen e 9 qershorit. 2001) [3] Organizata për të drejtat e njeriut Amnesty International. Dhjetëra mijëra njerëz filluan t’i lëshonin shtëpitë përballë kësaj ofensive sistematike. Bruksel. Millosheviqi refuzoi ta përfillte këtë. dhe nga Gjeneral-koloneli Svetozar Marjanoviq nga Armata jugosllave dhe Gjeneral-lejtnanti Obrad Stevanoviq i Ministrisë së Punëve të Brendshme në emër të qeverive të Republikës Federale të Jugosllavisë dhe të Republikës së Sërbisë. pas një fushate ajrore që zgjati 77 ditë.

rivendosja e paqes. Vukadinoviç.256 – 270. Përderisa të ekzistojë sistemi ndërkombëtar dhe brenda tij një numër kaq i madh shtetesh të ndryshme.përfshirë përfundimin e mënjëhershëm të dhunës dhe tërheqjen e shpejtë të forcave ushtarake. [8] Shih më gjërësisht: B. Brussels. fq. pa marrë parasysh origjinën e tyre etnike. pra nuk mund të ketë një siguri si kategori absolute. Si rrjedhojë e konfliktit në Kosovë. pikat më urgjente në agjendën e Aleancës ishin zbatimi i marrëveshjes për përfundimin e konfliktit. Konferenca e Londrës e njohu shtetin shqiptar të pavarur dhe vendosi mbi statutin e tij. hyri në Kosovë më 12 qershor dhe e kompletoi stacionimin fillestar më 20 qershor. Prishtinë. Shih më gjërësisht: NATO Handbook. gjatë periudhës së luftës së Ftohtë. (shih më gjërsisht: R. Në fakt paraqiste një status quo. referat i paraqitur në “Konferencën e Shoqatës atlantike të Kosovës”. e krijuar për të përmbushur pjesën e sigurisë së këtij mandati. 2007 [9] Në mbledhjen e 29 Korrikut 1913. nën garantinë dhe kontrollin e gjashtë fuqive të mëdha. kthimi i refugjatëve dhe mbrojtja e popullit të Kosovës. Međunarodni poltički odnosi. është e kuptueshme që siguria e secilit shtet është relative. Forca e Kosovës e Udhëhequr nga NATO (KFOR). i përbërë prej delegatëvet të gjashtë fuqive të mëdha dhe prej një delegati shqiptar. 2001. Rezoluta poashtu njoftoi për themelimin e “pranisë ndërkombëtare civile dhe të sigurimit në Kosovë” që do të operonte nën kujdesin e OKB-së. i cili do të caktohej prej fuqive të mëdha. të balancit mes mënyrave diplomatike. si interes më i lartë i shtetit. [10] Detanta (koekzistencë paqësore) është një relaksim i qendrueshëm për marëdhëniet ndërkombëtare. Shqipëria do të ishte një principatë autonome e sovrane dhe do të kishte në krye një princ me të drejta trashëgimore. ndryshe nga periudha e parë e kësaj lufte. NATO Office of information and Press. për një periudhë dhjetëvjetshe. Shteti i ri shkëputej fare nga Turqia dhe do të ishte asnjërës. Detantën e sollën konfliktet maksimale mes Bashkimit . Gashi. politike në njërën anë dhe luftës për zgjedhjen e mosmarveshjeve në anën tjetër. Administrata civile dhe financat e Shqipërisë. policore dhe paramilitare jugosllave. Në fakt u përdor forca e politikës e jo politika e forcës. do të ishin nën mbikqyrjen e një Komisioni ndërkombëtar. f. 93-94 [7] Me problemet që kanë të bëjnë me funskionimin e shteteve në marrëdhëniet ndërkombëtare lidhet gjithmonë edhe çështja e sigurisë kombëtare.

f. kundër politikës gjenocidiale që kishte Sllobodan Milosheviqi me pushtetin e tij ndaj shqiptarëve në Kosovë.. teresia e vlerave. që urgjentisht të merret me zhvlerësimin e vendimeve të Komisionit të Badenterit. për ta çuar atë deri në lumin Kalama. të nëntorit të vitit 1991. do të lehtësohej procesi. nga ajo që me vite na servonte historia). kur Kosovës i është mohuar kontuiniteti i së drejtës jurdiko – kushteuese që e kishte Kosova. 2001) [13] NATO – Doracaku. Tiranë 1999. ballfaqoheshin drejtpërdrejtë me përfaqësuesit e kabineteve të Fuqive të Mëdha. do të zhvlerësohej vendimi i Badenterit dhe i pranohet Kosovës e drejta kontiunitetit kontiuniteti juridiko – kushtetues. do të ishte riaktualizimi i Komisonit të Badenterit. që e kishte BE-ja për përkrahjen e NATO-s.Sovjetik. [12] Çështja e parë që duhej të bëjë në dobi të paqes dhe për krijimin e raporteve më të qëndrueshme të dialogimit të mundshëm të Kosovës me Serbinë. Riktualizim apo edhe riformulim të ndonjë komisioni tjetër të ngjashëm me atë të Badenterit i mbështetur nga Komisioni Evropian. normave. Në këtë mënyrë do t’i aneksoheshin Greqisë territoret shqiptare të Shqipërisë së Jugut ose të . ashtu si e kishin edhe njisitë e tjera federale. pas sjelljes Rezulutës 1244 të OKB-së. Nëse në vtin 1999. Shkup. 67-70. që e kishte me Kushtetutën e RSF të vitit 1974. që këto të hiqnin dorë nga zbatimi i Protokollit 13 të Kongresit të Berlinit (1878). që percaktojnë sjelljen politike ndaj sistemit politik. si pjesë konstituive e ish fedaretës së Jugosllavisë. Shih më gjërsisht: Henri Kisinxher. tërësisht do të ishte në pajtim me të drejtën ndërkombëtare. IASDC. Një proces i tillë. në të cilin rekomandohej që të rishikohej vija e kufirit turko-grek (kjo tregon një fakt se shqiptarët Turqinë e kanë llogaritur më ndryshe. (N. 2001 [14] Misioni diplomatik shqiptare ne krye me Abdul Frasherin.Maliqi. që edhe Kosova të të ketë të drejtën për vetëvendosje. 749-752 [11] Në shkencën politike koncepti kulturë politike përdoret si koncept analitik për të shënuar dimenzionin te realitetit politik dhe si qasje studimore e shkencës politike me të cilin do të duhej të kapeshin orientimet psikologjike. Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Kinës (1947-1989) për plane gjepolitike dhe gjeostrategjike. Geer. njohurive etj. NATO Office of information and Press. si dhe do të verifikonte edhe më tepër rolin konstruktiv dhe dometthënës. Diplomacia. pas situates së krijuar pas Lidhjes së Prizrenit. Brussels. fq. Gjurmë politike.

Leskovcit. Shkup 2008) [17] ” Më 26 qershor 1878: Protest e 6200 emigrantëve shqiptarë të dëbuar nga kazatë e Nishit. Marrë nga Lidhja . Rami Memushaj. madje kam edhe çdo arsye të besoj se është ashtu. Preveza. 1978. Accounts and Papers ( 380 1878-9 LXXIX. 574-575). Vukadinoviç. të ndara nga kufijtë e sotëm politikë. Tiranë. IADC. 53. ne shqiptarët besojmë dhe ëndërrojmë një Ballkan të hapur. Ndryshe nga Greqia që punon për të ringjallur Perandorinë e Bizantit. Međunarodni poltički odnosi. midis nesh dhe grekëve ka një ndryshim të madh: Greqia mbetet një shtet me barkun në Europë dhe kokën në Bizant.263-270) [16] Qëndrimet shoviniste të fqinjës sonë të jugut nuk mund të mos ngjallin kundërshtimin dhe nacionalizmin e shqiptarëve. të gjuhëve. si pjesë të Europës së Bashkuar. (Vizione 10. Paramithia etj. Prof. Parga. kur ekzistonin forma bashkekzistence të shteteve të ndryshme dhe kur. Prokupljes dhe Kurshumlisë drejtuar Kongresit të Berlinit kundër vrasjeve. pa trysni politike. dr.27 -32. në të vërtetë. u referohen shpesh shembujve të shumtë nga e kaluara. Fakte për shpërnguljen me dhunë të shqiptarëve nga Toplica dhe Vranja ( 1878 ) ” Nëse informata ime është e saktë. ishin vënë themelet e mundësive për komunikime paralele ndërshtetërore të subjekteve të ndryshme shtetërore. banorët paqëdashës dhe punëtorë të zellshëm të mbi 100 katundeve shqiptare të luginës të Toplicës dhe të Vranjës u dëbuan… Nënshkruar nga G. (Shih më gjërësisht: R. të cilët përkundrejt mëtimeve territoriale të Athinës zyrtare s’kanë si të rrinë duarkryq. f. Janina me rrethet e saj.Epirit. f. GOULD The Britich Museum. me trungun etnik amë dhe konkurrimin.. domethënë pjesa më e madhe e Çamërisë dhe vise të tjera në lindje të saj. të kulturave dhe të ekonomive tona. gjë që do të mundësojë komunikimin e pakicave. në masë edhe çnderimeve të kryera nga ushtritë serbe dhe bullgare “. Teoricientët e marrëdhënieve ndërkombëtare. F. të cilët merren posaçërisht me çështjet e bashkekzistencës. Nëse grekët nuk ndruhen të kërkojnë atë që është e të tjerëve. atëherë a nuk kemi të drejtë ne shqiptarët të mbrojmë atë që është jona? Megjithatë. kurse Shqipëria është një vend me kokën në Europë. f. Marrë nga Akte të Rilindjes Kombëtare Shqiptare 1878-1912. [15] Nevoja për harmonizimin e marrëdhënieve ndërmjet shteteve me sisteme të ndryshme politiko-shoqërore ka qenë prej kohësh e pranishme në marrëdhëniet ndërkombëtare. 79. Arta. Margëlliçi. London.

Millosheviqi refuzoi ta përfillte këtë. të cilat i nënshtroheshin emigrimit sipas kësaj Konvente. f. gjatë qëndrimit të tij në Kratovë shkruan se kishte regjistruar 40 shtëpi katolik dhe popullat orthodokse që flitnin dy gjuhët shqipe dhe sllave . 1982 Prishtinë. 1992. Revista Gjurmime albanologjike. (NATO – Doracakk. Prishtinë. 12. Konventë e cila asnjëherë nuk u shfuqizua. Fill pastaj. përgatitur nga Skender Rizaj. 1983 ). të pasuara nga raundi i dytë në Paris nga 15 deri më 18 mars. Shkup [19] Hakif Bajrami “Konventa Jugosllave-Turke e vitit 1938 për shpërnguljen e shqiptarëve”. duke u pasë përballur me obstruksione nga forcat serbe deri në atë masë sa që më nuk mund të vazhdonin ta kryenin detyrën e vet. Ambasadori i SHBA-së Holbruk (Holbrooke) pastaj fluturoi për Beograd për një përpjekje të fundit për ta bindur Presidentin Millosheviq t’i ndalte sulmet mbi shqiptarët e Kosovës ose të përballej me goditjet e pashmangshme ajrore të NATO-s. Dhjetëra mijëra njerëz filluan t’i lëshonin shtëpitë përballë kësaj ofensive sistematike. Më 20 mars 1999. konstaton se më shumë se dhjetë vjet shkilen në mënyrë më të vrazhdë të drejtat e . Rajonet.Shqiptare e Prizrenit në dokumente angleze 1878-1881. forcat ushtarake dhe policore serbe shtuan intensitetin e operacioneve të tyre kundër shqiptarëve etnikë në Kosovë. Bruksel. Banovina e Zetës dhe Banovina e Moravës. 2001) [21] Organizata për të drejtat e njeriut Amnesty International. faqe 352. duke thyer qartë detyrimet e marrëveshjes së tetorit. por bisedimet u ndërprenë pa nënshkrimin e delegacionit serb. Në fund të raundit të dytë të bisedimeve. duke sjellë trupa shtesë dhe tankse në regjion. dhe më 23 mars u dha urdhëri për ekzekutimin e goditjeve nga ajri (Operacioni Forcat Aleate). [20] Me negociatat fillestare në Rambuje afër Parisit nga 6 deri më 23 shkurt (1999). Kultura. Misioni Verifikues i Kosovës i OSBE-së u tërhoq nga regjioni. 106-107 ) [18] Udhëpërshkruesi Petar Masarek me 12 gusht të vitit 1634 si prift katolik në Tivar. nr. Marrë nga Aleksandar Matkovski ” Ballkani në veprat e udhëpërshkruesve të huaj 1640-1657 ” pjesa e parë. janë si vijon: banovina e Vardarit. delegacioni i shqiptarëve të Kosovës e nënshkroi marrëveshjen e propozuar të paqes.

edhe këtë herë. duke fajësuar kryesisht shqiptarët dhe duke mbajtur anën e serbëve. specialist për Rusinë. f. është e rëndësishme që Moska të japë pikëpamjen e saj.us StumbleUpon Pas trazirave të fundit në Kosovë. sepse ekzistojnë mendime. sipas të cilave. në rastin e qëndrimit pro-serb dhe kundër shqiptarëve. ((Raport I Amnesti International. Për këtë arësye. Rusia u shpreh se nuk mund të qëndrojë pasive. kemi të bëjmë me një politikë të zgjuar nga ana e Rusisë. . pra. Ajo është shprehur hapur pro serbëve gjatë konfliktit të fundit në Kosovë. prandaj Moska do të luajë një rol. mund t’u ndodhë rusëve në vendin e tyre. është se ajo po luan të njëjtin një rol që ka luajtur për vite me radhë në rajon.org) Moska e sheh Ballkanin si një pasqyrë të largët të realitetit rus .icio. ajo që po bën Rusia me çështjen e Kosovës.2004-0328 28 mars 2004. Analisti Paul Goble. duke e parë Ballkanin si një pasqyrë të largët të realitetit rus. Zëri i Amerikës: Duket se Rusia po zhvillon një diplomaci aktive në Ballkan. 18:35 UTC E dielë. rusët shohin një mundësi për të patur ndikim në Evropë. tha në një intervistë për Zërin e Amerikës se një nga arsyet e këtij qëndrimi. roli i Rusisë nuk është shumë i rëndësishëm dhe kjo nuk u pëlqen rusëve. Zyrtarët rusë dënuan dhunën.shqiptarëve në Kosovë. zoti Putin po e kombinon politikën e brendshme me atë të jashtme. nga këndvështrimi i Rusisë. ata e shohin që Perëndimi është i ndarë.4 (www. është ngjashmëria që sheh Moska midis Serbisë dhe Rusisë. Në të njëjtën kohë. qershor 2000.amnesty. Si zakonisht. nga pushteti i RF të Jugoslavisë. 28 Mars 2004 Ndajeni me ne • • • • • Digg Yahoo Buzz Facebook del. A mendoni se Rusia po e rishikon mundësinë e shtimit të rolit të saj në Ballkan? Paul Goble: Mendoj se qeveria ruse ka folur hapur për dy arsye: Nga njëra anë. duke e konsideruar se ajo që po ndodh me serbët.

Ky është një pozicion. por nuk do të shkoja më tej. në Ballkan dhe është kundër ndryshimeve. Gjendja demografike në Rusi është shumë më negative. do të ndikohej nga qëndrimi i saj tradicional pro Serbisë. Ky është edhe një rast. kur kjo u ka shërbyer interesave të Moskës. me të cilin Perëndimi ndihet mirë. Por është fakt. për të përçarë Perëndimin. Rusët po shohin se qytetet e tyre nuk do të jenë më etnikisht ruse. ky qëndrim i jep njëkohësisht mundësinë Moskës të mbajë qëndrim ndaj një popullsie myslimane. se sa gjendja demografike në Serbi. kjo ka qenë gjithmonë politika e Moskës në Ballkan. Pra. mendoj se Moska sheh një përfitim në politikën brenda vendit dhe po ashtu edhe në aspektin ndërkombëtar. Zëri i Amerikës: Moska po mbështet politikën e Koshtunicës për kantonizimin e Kosovës. duke thënë se Moska në rastin e konfliktit të Kosovës. që politika ruse gjatë 50 vjetëve të fundit shpeshherë është larguar nga pozicioni pro-serb. rusët i shohin ato me emocione të veçanta. a ju duket se ajo po ndikohet gjithashtu nga aleanca tradicionale që ka patur me Serbinë? Paul Goble: Mendoj se për këtë çështje është folur më tepër se duhet. por disa njerëz shqetësohen se kjo mund të ndodhë. kur mbështet idenë e qëndrueshmërisë. shpesh ka qenë ndryshe. gjë që u shkon shumë për shtat evropianëve. Shumë komente emocionale janë bërë lidhur me të ashtuqujturën dashuri midis vendeve sllave. Ata do të mbrojnë me sa të munden idenë e qëndrueshmërisë. Rusia nuk zbaton të njëjtën politikë brenda vendit ashtu sikurse shprehet për çështjet ndërkombëtare. por me një numër në rritje të pakicës myslimane. mund të them se rusët mbajnë anën e serbëve. nuk është për t’u çuditur që Rusia flet hapur për këto probleme. në qëndrimin e saj ndaj krizës aktuale në Ballkan. A ka ndjekur ajo të njëjtën politikë edhe brenda vendit të saj? Paul Goble: Në shumicën e rasteve. Pra kur ndodhin fenomene të ngjashme jashtë vendit. sipas pikëpamjes ruse. //kk// . që rusët duan të tingëllojnë të mirë për popullsinë ruse dhe gjithashtu. Popullsia islamike në ish-republikat sovjetike po rritet me shpejtësi. ngaqë qeveria ruse frikësohet se e njëjta gjë mund të ndodhë edhe në vendin e tyre. Nga ana emocionale. duke e mbivlerësuar aleancën tradicionale të Rusisë me Serbinë. Në rastin konkret. por përsa i përket politikës së Rusisë në praktikë.Zëri i Amerikës: Në politikën aktuale që po ndjek Rusia.

Interesat gjeoekonomike ruse në Ballkan Publikuar më 24/11/2009 Autori i Lajmit: Nga Qani Aliu Pas ardhjes të Vlladimir Putinit në krye të shtetit rus dhe ndryshimeve që ai ndërmori për tejkalimin e pasojave shkatërruese të regjimit të Jelcinit Rusia një kohë të gjatë ishte e preokupuar me vetveten. për shkak të problemeve te shumta me te cilët ajo ballafaqohej ne veçanti me ato ekonomike. Për realizimin e interesave të veta gjeoekonomike dhe gjeopolitike Rusisë në Ballkan iu desh të gjejë një partner të sigurt. pos me dërgimin e disa kontingjenteve paqësore në vendet e ish-Jugosllavisë. Rusia paraprakisht ishte e përfshirë me një tranzicion të privatizimit tejet ekstrem të ekonomisë ku ishte bërë legalizimi i pamëshirshëm i plaçkitjes së pasurisë kombëtare me çrast pushteti grabitet nga oligarkia e porsakrijuar. Duke u preokupuar me situatën e brendshme institucionet përkatëse ruse nuk kishin mundësi të merren me prioritetet gjeopolitike .siç ishte në atë kohë Ballkani i trazuar. Ky bashkëpunim . Bashkëpunimi intensiv Ruso-Serb ne një mënyre ka shqetësuar EU-në sepse ata Serbinë e konsiderojnë si zonë të interesit të tyre.etnik. Duke i marrë parasysh faktorët historik. Me ndryshimet e mëvonshme pozitive në sferën e ekonomisë qe erdhën duke i falënderuar eksportit të resurseve të begatshme natyrore (gazit dhe naftës) ajo filloi ngadalë ta kthejë pozitën e humbur si superfuqi në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe ti forcoje ambiciet gjeopolitike jo vetëm në vendet e ish Bashkimit Sovjetik por edhe në regjionet tjera duke përfshirë edhe Ballkanin. Në vitin 2007 në takimin e Këshillit për Bashkëpunim në Stamboll. në privatizimin e kompanive të falimentuara. Vendet Ballkanike për gjatë kohë ishin në interaksion me vendet e EU-së sepse shumë kompani të tyre kishin depërtuar në degët e ndryshme të ekonomisë së vendeve Ballkanike. Në këtë situatë presidentit të sapo zgjedhur iu desh të merret me konsolidimin e institucioneve shtetërore te rrënuara.Putini publikisht deklaroi se për Rusinë “Ballkani dhe Deti i Zi janë regjione me interes të veçantë”. Këtij partneriteti i ndihmon edhe fakti se vetë Serbia në politikën e jashtme të proklamuar politikën e “4 shtyllave” dhe si shtyllë kryesore ka paraparë atë për bashkëpunimin e gjithanshme me Rusinë. në privatizimin e sistemit bankare dhe në një pjesë të sistemeve energjetike.religjioz dhe disponimin aktual politik ndaj perëndimit partner strategjik është zgjedhur Serbia.

Prandaj BE-n për tu shmangur përkeqësimit të situatës së përgjithshme në Ballkan stimulon politikën që sa më shpejtë ta largojë Serbinë nga Rusia dhe Serbinë nga Kosova pa i prishur marrëdhëniet me Rusinë për shkak të varësisë së saj nga energjitë e këtij vendi. Këtyre forcave ekstreme u shkon për shtati edhe qëndrimi rus pro-serb rreth çështjes së Kosovës të cilën ajo shumë herë e ka demonstruar praktikisht në Kombet e Bashkuara. Andaj frika reale nga ndikimi Rus në Serbi animon opsionin për shpejtimin e procesit të integrimit të Serbisë në BE që të mund të trimërohen forcat proevropiane dhe të neutralizohen ato ortodokse fundamentale dhe pan-sllaviste të cilat kanë orientim anti evropian dhe anti atlantik. 1/10 e rezervave të naftës . Aktualisht politika gjeoekonomike ruse në këtë regjion identifikohet me projektin e gaz sjellësit “Rrjedha Jugore” dhe Burgas-Aleksandropolis. Kësaj i shkon për dore kompleksi i fuqishëm prodhues i cili është bazë për zhvillimin ekonomik dhe instrument për qëllimet e politikes së brendshme dhe të jashtme të Rusisë. 1/5 e naftës të thëngjillit dhe 14% të rezervave të uraniumit. Me këto projekte rrjetin e gazifikimit Rusia dëshiron ta shtrije deri te gjitha vendet e Ballkanit duke përfshirë këtu edhe Kosovën dhe Shqipërinë. Interesat gjeoekonomike ruse janë të definuar ne dokumentin e quajtur: “Strategjia energjetike Ruse deri në vitin 2020” i aprovuar me 2003.realisht sjell tek acarimi i marrëdhënieve reciproke Rusi-BE.5% të furnizimit primar energjetik në B. Në këtë dokument përveç tjerash thuhet se Rusia posedon resurse të fuqishme energjetike. Në territorin e saj gjenden 1/3 e rezervave te gazit. Interesat gjeopolitike të Rusisë në Ballkan mbështeten në potencialin e madh energjetik të cilin ajo e posedon (gazi dhe nafta) kështu nga rezervat e përgjithshme botërore Rusia i përmban 27% . Preventiva për evitimin e rrezikut te varësisë se furnizimit vetëm nga Rusia . Duke u mbështetur në këto analiza dhe dyshimet reale BE-ja ka filluar të aplikojë kundër strategji energjetike që në të ardhmen kontinenti të mos jetë i varur vetëm nga energjitë ruse edhe pse sipas Këshillit Evropian për Marrëdhënie të Jashtme varësia e Evropës nga gazi rus që nga viti 1980 është zvogëluar nga 80% ne 40% në total kjo paraqet 6. E vetëdijshme për këto fakte Rusia bazën e politikes energjetike e ka mbështetur në konceptin dhe interesin e politikes së jashtme dhe të sigurisë kombëtare. Qëllimet ruse me këtë rast nuk janë vetëm komerciale për furnizimin e tregut ballkanik me gaz por pas gjithë kësaj fshihen qëllime gjeopolitike – pohojnë qarqet analitike evropiane. Pasi që pjesa më e madhe e gazit rus eksportohet dhe do të eksportohet në BE-në nëpërmjet Ballkanit është i kuptueshëm interesimi aq i madh i saj ndaj këtij regjioni.

Këto. pjesë e pandashme e BE Ministri i Jashtëm grek thotë se popujt e Ballkanit do të kenë fjalën e tyre në vendimet që merren nga Bashkimi Evropian Vizioni i qeverisë greke është i qartë. Strategjia energjetike ruse në Ballkan haptazi ndjek qëllimet e politikës së jashtme të këtij vendi dhe kjo tregon se sa gjeoekonomia dhe gjeopolitika janë në varësi të drejtpërdrejtë. Pse? Ky lajm është publikuar: 24/11/2009 Axhenda 2014" e Greqisë: Ballkani Perëndimor. ndërsa theksoi se. Interesante nga aspekti gjeopolitik dhe gjeoekonomik është se strategjia energjetike Ruse në asnjë variante gazsjellësit e tyre nuk i parasheh që të kalojnë nëpër territore shqiptare edhe pse realisht Evropa nga brigjet shqiptare është shumë më e afërt.sa më shumë që ato i afrohen integrimeve – tendencat e ndikimit rus do të jenë edhe më te fuqishme.Kryeministri Jorgos Parandreu deklaroi në Samitin e Brukselit: "Shtetet e Ballkanit Perëndimor do të përfshihen brenda vitit 2014 në Bashkimin Evropian". Shqipërinë. shprehu ndër të tjera. brenda vitit 2010. Strategjia në fjalë është e ndërlidhur drejtpërdrejtë edhe në fazat e aderimit të vendeve ballkanike në BE-në. do të simbolizojë shpresën dhe përmbushjen e vizionit evropian për rajonin: Ballkani Perëndimor si pjesë e pandashme e Bashkimit Evropian dhe integrimi i tij përbën detyrë të papërmbushur ende të shtetit grek". "integrimi. Evropianët shqyrtojnë mundësinë e vënies në funksion të gazsjellësit alternative “Nabuko”.dhe kushtëzimin eventual politik nga ky vend. për heqjen e regjimit të vizave për shtetasit shqiptarë. Dimitris Droutsas në intervistën ekskluzive për ATSH-në. Shqipëria dhe gjithë vendet e Ballkanit Perëndimor do të përfshihen në Bashkimin Evropian brenda vitit 2014. Shteti grek është i gatshëm të inkurajojë fqinjin e tyre. ministri Plotësues i Ministrisë së Jashtme greke. Droutsas vlerësoi gjithashtu bashkëpunimin dypalësh shqiptaro-grek. në vazhdimin e reformave të domosdoshme dhe përmbushjen e kritereve përkatëse. Çfarë simbolike ka ky vit dhe ç'mund të flitet më gjerësisht rreth . Me këtë projekt është menduar të përfshihen vendet e pasura me burime të gazit dhe naftës të cilët janë jashtë ndikimit rus si dhe vija e kalimit te gazsjellësit të jetë jashtë territoreve të influencuara nga Rusia. .

Simbolizon kurorëzimin e përpjekjeve tuaja dhe ecurinë drejt një të ardhmeje më të mirë. Vërteton në praktikë forcimin dhe thellimin e institucioneve demokratike. e cila shërbeu si stacion zyrtar dhe si busull në ecurinë e deritanishme të të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor drejt BE-së. Popujt e Ballkanit do të kenë fjalën e tyre në vendimet që merren nga Bashkimi Evropian. forcon marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë. . pasqyrohet në rajonin tonë. Për Bashkimin Evropian. Vendosëm vitin 2014 si pikë kulmore dhe njëherësh si datë me rëndësi të theksuar simbolike.kësaj. Rëndësia për rajonin tonë nga integrimi i vendeve të Ballkanit Perëndimor qëndron te fakti se i jep një shtysë të re bashkëpunimit rajonal. Gjithashtu.Cila është rëndësia e përfshirjes së Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian të së nesërmes? Bashkimi Evropian përbën ndoshta modelin më të suksesshëm të paqes në histori. besojmë se duhet t'i jepet një dinamikë e re kësaj perspektive. Përbën gjithashtu. Pikërisht. gjatë Presidencës greke të BE-së më 2003 u formulua Strategjia e njohur tashmë e Selanikut. meqenëse atëherë plotësohen 100 vjet nga shpallja e Luftës së Parë Botërore. pas një periudhe vërtetë të vështirë mëdyshjesh për BE. Rëndësia e integrimit të Ballkanit Perëndimor në BE pasqyrohet në secilin prej vendeve që integrohet. unifikimin paqësor të Kontinentit . pjesëmarrjen tashmë të barabartë në familjen evropiane. një pikë kulmore politike që do të rigjallërojë perspektivën evropiane të Ballkanit Perëndimor dhe do të krijojë një dinamikë të re reformash në vendet e rajonit. integrimi i vendeve të Ballkanit Perëndimor përbën realizimin e vizionit të tij për rajonin dhe në praktike. Greqia po vihet përsëri me dinamizëm në ballë dhe udhëheq perspektivën integruese të rajonit. suksesit të reformave. do të rinovojë angazhimin e Bashkimit Evropian për Ballkanin. ku gjenden rrënjët e shumë prej problemeve që po e mundojnë rajonin tonë. propozon "Axhendën 2014". në Evropën Juglindore dhe natyrisht. Viti 2014 mund të jetë viti që do të simbolizojë shpresën dhe përmbushjen e vizionit evropian për rajonin: Ballkani Perëndimor është pjesë e pandashme e Bashkimit Evropian dhe integrimi i tij përbën detyrë për ne. Papandreu. Sot. pikërisht në bazë të parimeve dhe vlerave evropiane. cili është roli i shtetit grek në këtë mision dhe mbështetja e detajuar e Greqisë ndaj këtyre vendeve? Më lejoni t'iu kujtoj se Greqia ishte dhe mbetet në ballë të ecurisë evropiane të të gjithë Ballkanit drejt BE-së. Kryeministri i Greqisë. në vetë Bashkimin Evropian. Integrim do të thotë perspektiva të reja për bashkëpunimin tonë dypalësh.

vërteton mbështetjen që i jep Bashkimi Evropian të ardhmes evropiane të vendit tuaj. . Si një tregues real i njohjes së përpjekjeve që po bën vendi juaj në ecurinë për integrimin evropian. presupozon një korrespondueshmëri të plotë për kriteret dhe kërkesat evropiane. që e mbështet shumica dërrmuese e popujve të vendeve të Ballkanit Perëndimor. ekonomisë dhe kulturës) krahasuar me ato të qeverisë së kryesuar nga z. Sigurisht që është në dorën e Shqipërisë të vazhdojë përpjekjet dhe të avancojë reformat e domosdoshme.Në rolin e ministrit Plotësues të Punëve të Jashtme të Greqisë. Çfarë rëndësie ka kjo për Shqipërinë? A është ky një tregues real i përfshirjes së shpejtë drejt Bashkimit Evropian? Vendimi që morëm së fundmi në Këshill. Por duhet të jemi të qartë. Mesazhi është i qartë: Suksesi është në duart tuaja dhe Greqia do t'ju mbështesë në vizionin tuaj evropian. por dhe të vendeve anëtare për perspektivën evropiane të vendeve të Ballkanit Perëndimor. . Integrimi në BE. për t'ja kaluar kërkesën e Shqipërisë Komisionit Evropian për t'u shprehur. Greqia do të jetë gjithmonë në krah të popullit mik shqiptar. të cilat Bashkimi Evropian do t'i mbajë shënim me objektivitet.A do të mbetet jashtë parashikimeve të përfshirjes në Bashkimin Evropian ndonjë nga shtetet ballkanike? Të gjitha ato që kam përmendur deri tani nuk lenë hapësira keqinterpretimi për vullnetin dhe mbështetjen totale të BE-së.të Vjetër. Kostas Karamanlis?! Si parashikohet marrëdhënia në vijim me Shqipërinë? . i stabilitetit dhe i prosperitetit në Evropë. Kjo do të thotë forcim i paqes. si i konsideroni marrëdhëniet aktuale shqiptaro-greke (në fushën e politikës së jashtme. shpresoj që Shqipëria të përfshihet së shpejti në regjimin e heqjes së vizave. Kjo përbën thelbin e "Axhenta 2014": të marrin popujt e Ballkanit mesazhin e qartë se e ardhmja e afërt e tyre është në Evropë. të cilin shpresojmë që së shpejti ta presim në familjen evropiane. Në këtë ecurinë tuaj. . Përjashtime në këtë ecuri nuk duhet të ketë.Bashkimi Evropian pranoi së fundi ftesën e anëtarësimit të statusit të kandidatit të Shqipërisë për në Bashkimin Evropian. Adoptimi i parimeve dhe i vlerave evropiane përbën një çështje zbatimi të plotë.

që prej 19 dhjetorit 2009. Tashmë. marrëdhënieve me të cilin ne i kushtojmë rëndësi kulmore. Në këtë drejtim po lëviz qeveria jonë. Këtë që kemi fituar. siç treguam dhe me serinë e masave që propozuam në nëntor 2007 që parashikonin prerazi "Krijimin e një Harte Rrugore". tre vende të Ballkanit Perëndimor përfshihen në sistemin e heqjes së vizave. . Vizioni për t'u çliruar nga vizat për qytetarët e vendeve të Ballkanit Perëndimor u formulua për herë të parë në "Strategjinë e Selanikut". Një arritje bazë është fondi i besimit reciprok që kanë arritur të krijojnë forcat politike nga të dy anët e kufirit. pa përjashtim. nuk mund veçse të jem optimist për perspektivën e mëtejshme të marrëdhënieve tona dypalëshe. Tashmë me "Axhenten 2014" vumë piketat dhe treguam përparësinë që ne i japim rajonit të Ballkanit Perëndimor. . Dhe është e natyrshme që një prej vendeve më të rëndësishme të rajonit. Si në kuadrin e bashkëpunimit tonë në NATO. Është veçanërisht e rëndësishme. por veçanërisht nën dritën e perspektivës evropiane të vendit tuaj. është Shqipëria. Kjo natyrisht presupozon përmbushjen e kritereve përkatëse. Papandreu një pikë ku flitet për liberalizimin e vizave për shtetasit shqiptarë?! Qeveria e re greke mbështet qartësisht shfuqizimin e detyrimit për t'u pajisur me vizë për qytetarët e të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor. Greqia e avancon këtë temë sistematikisht. Të rifitojë zë të fortë në problemet e mëdha ndërkombëtare. të inkurajoj Shqipërinë që të vazhdojë reformat e domosdoshme dhe të përmbushë kriteret përkatëse.Objektiv i qeverisë së re është që Greqia të rimarrë rolin e protagonistit në rajonin tonë. në mënyrë që të vlejë dhe për të heqja së shpejti e vizave brenda vitit 2010. që qytetarët e Shqipërisë të mund të udhëtojnë pa pengesa brenda hapësirës së BE-së. Marrëdhëniet mes Greqisë dhe Shqipërisë janë zhvilluar cilësisht me kalimin e kohës dhe ndodhen sot në një nivel shumë të mirë. të hapësirës të së ardhmes së tyre të afërt. Dëshiroj me rastin e kësaj interviste. për të cilën shpresojmë se së shpejti do të përfundojnë edhe për Shqipërinë.A ekziston në axhendën e punës së qeverisë të kryesuar nga z. Që atëherë. duhet ta ruajmë e ta vlerësojmë në mënyrë që të zgjerojmë dhe të forcojmë bashkëpunimin tonë në të gjitha fushat e marrëdhënieve ndërshtetërore. Do të jetë një hap përcaktues për qasjen e mëtejshme të saj me familjen e madhe evropiane dhe integrimit në BE. që u adaptua gjatë Presidencës greke të BE-së në 2003. e cila do të çonte në liberalizimin e regjimit të vizave si një tregues në praktikë të perspektivës evropiane për popujt e Ballkanit Perëndimor.

Një mësues me shkop në dorë. Në rastin e Serbisë BE me gjasë do të vazhdojë të mbyllë njërin sy. me dy republika pothuaj të pavarura. Kroacia më 1 janar 2011 do të jetë anëtare e Bashkimit Evropian. i njohur në opinion me emrin Olli Rehn. Si në Bosnjë ashtu dhe në Kosovë Serbia nuk është duke ndihmuar në stabilizimin e gjendjes. Kështu siç është Bosnja nuk mund të bëhet pjesë e BE-së: Me një qeveri të dobët qendrore. Për shembull: Serbia synon të integrohet në BE dhe njëkohësisht saboton politikën e BE-së në Kosovë. por është duke sabotuar bashkësinë ndërkombëtare. . sepse ky vend shikohet si lokomotivë e Ballkanit dhe si faktor stabiliteti. të cilat e bëjnë këtë vend sadopak funksional. Nga Mali i Zi dhe Serbia do të kërkohen më shumë reforma. duke financuar institucione ilegale. me dhjetë kantone është e pamundshme që vendi të ecë përpara. Kjo i bie sikur Gjermania me 82 milionë banorë të kishte 4240 ministri! Shanse për të hyrë në BE do të ketë edhe Maqedonia. jo pse ky vend dallon shumë nga shtetet fqinje. Të gjitha këto institucione janë përgjegjëse për vetëm 4. shfaqet para armatës së mediave në Bruksel dhe tregon çfarë nota kanë marrë vendet e Ballkanit në dymbëdhjetë muajt e fundit. serbë dhe kroatë të Bosnjës duhet të dalin nga gropat etnike dhe të merren vesh për reforma. Shkurt e shqip situata duket kështu: Nëse nuk ndodhë diçka e papritur. i cili moderon mes gjelave grindavecë të fabrikës politike. Bosnjë-Hercegovinës ende i duhet një mbret ndërkombëtar. atëherë Republika e Vardarit shpejt mund të fundoset.ATSH Ballkani në sytë e Evropës Nga Enver Robelli Ose: A kishte pasur të drejtë kancelari gjerman Otto von Bismarck. Në Bosnjë Beogradi nuk ushtron presion kundër kryeministrit të serbëve të Bosnjës Milorad Dodik. i cili me retorikën e tij negacioniste është duke hedhur kripë në plagët ende të hapura të këtij vendi. kur thoshte se „vjedhësit e qengjave“ nuk duhet të kenë shtet? Është një ritual që përsëritet çdo vit. Në fakt Beogradi është faktori kryesor i destabilizimit në Ballkan. Gjasat që ky vend t’i bashkohet BE-së janë të vogla: Në vitet e ardhshme politikanët boshnjakë.5 milionë banorë. por për shkak se në Bruksel është pjekur mendimi se nëse zbehet perspektiva evropiane.

Dikush mund ta quajë raportin madhështor. Policia s’mund të kryejë punën e saj. një drejtësi funksionale dhe një doganë funksionale. sepse zyrtarët janë të lidhur me rrjetet e ndërlikuara familjare. një lloj Sierra Leone ne bisht të Evropës. drejtorit. Duke e lavdëruar raportin synohej largimi i vëmendjes së opinionit nga kritika e ashpër që Brukseli i bënte institucioneve të Kosovës. Reagimi i politikanëve të pushtetit ishte i habitshëm. „Derisa nuk kemi struktura të shtetit juridik. A do të jetë e gatshme BE që . gabojnë rëndë. Korrupsioni është i pranishëm në të gjitha shtresat e shoqërisë. ka thënë këto ditë një përfaqësues i lartë i EULEX-it për një gazetë gjermane. 30 për qind nga prania ndërkombëtare dhe 30 për qind nga kosovarët e diasporës. kryeredaktorit. Përfaqësues të BE-së në Prishtinë thonë se “pesë vitet” e Hajredin Kuçit janë iluzion. Ata që mendojnë se Brukseli pafundësisht do të jetë i gatshëm të financojë me para të gatshme këtë mënyrë të qeverisjes. por e vërteta është se raporti e përshkruan Kosovën si shtet të dështuar. redaktorit të lajmeve në RTK dhe varrmihësit gazmor të demokracisë. Kontrabanda me benzinë po rritet. thotë një hetues i EULEX-it. Ai thotë: Derisa çdo rrugë në Kosovë është “rrugë e kontrabandës”. Hajredin Kuçi. firmat ndërkombëtare nuk do të jetë të gatshme për investime të mëdha në Kosovë“. Kur e do puna. politikanët e Kosovës vazhdojnë të prodhojnë mjegull. Janë nota jokaluese. Shefi i EULEX-it në Kosovë Yves de Kermabon vetëm mund të tallet me planet pesëvjeçare të pushtetarëve të Kosovës. ka deklaruar ky ekspert. ata ushtrojnë presion kundër hetuesve”.Varrmihësi i buzëqeshur Në raportin e fundit të BE-së mbi progresin e vendeve të Ballkanit Kosova ka marrë notat më të këqija nga të gjitha vendet e rajonit. është vetëm një shprehje dëshire. BE mbetet një cak i largët. këto ditë deklaroi për disa gazeta perëndimore se Kosova pas pesë (5!) vjetësh do të jetë pjesë e BE-së. Këtë optimizëm e ndan edhe presidenti Fatmir Sejdiu. i cili njëkohësisht ushtron rolin e zëvendëskryeministrit. Të shikojmë si duket puna me prodhimin bruto vendor: vetëm 10 për qind gjenerohet drejtpërdrejtë në Kosovë. Megjithëkëtë. të cilat e detyrojnë Kosovën të vendnumërojë. “Politikanët e rinj nuk kanë ide se si ta gjallërojnë ekonomikisht vendin e tyre. Prej nga vjen ky optimizëm? Thjesht ky optimizëm nuk ka asnjë bazë.

Disa kandidatë të Partisë Demokratike të Kosovës. Gjatë udhëtimit . zakonisht preferojnë të qëndrojnë në gjunjë. mosdije. Për fat të keq këtë paragjykim shpesh e mbështesin edhe disa politikanë të Ballkanit me sjelljet e tyre. Londrës dhe Vjenës. vetëm sa forcojnë skepticizmin e evropianoperëndimorëve kundër zgjerimit të BE-së. Në sytë e shumë perëndimorëve elitat politike në Ballkan ende përbëhen ose dominohen nga “vjedhësit e qengjave”. të cilët kur e lavdërojnë kryeministrin i bëjnë dëm edhe më të madh dhe e detyrojnë miletin të qesh kundër vullnetit. për fatin e tij të keq. ndërsa kancelari gjerman Otto von Bismarck – duke folur për këtë rajon – kishte kundërshtuar krijimin e shteteve të vogla etnike për “vjedhës të qengjave”. vatër trazirash. por edhe në vende të tjera të Ballkanit. janë mbuluar nga hija e kandidatëve të tjerë të po kësaj partie. madje një rrezik i madh Thaçit i vjen pikërisht nga fidanët e tij gazetareskë. copëza shtetesh jofunksionale. prapambeturisë dhe varfërisë intelektuale. Ballkani vazhdon të mbetet si gjithmonë: fuçi baruti. Në fakt kundërefektet e gazetarisë së kanakarëve të oborrit po shihen që tani. Paragjykimet ndaj Ballkanit janë të ngulitura thellë në kujtesën e njerëzve mes Berlinit dhe Parisit. Pyetja që zakonisht shtrojnë investitorët perëndimorë sa herë që ndërrohet ndonjë qeveri në Ballkan është kjo: A ka ndryshuar çmimi i tenderëve? A duhet paguar 10 apo 20 për qind për pushtetarët? Kështu. kur shkruajnë apo raportojnë. me keqpërdorim të mjeteve publike.përkundër stagnimit në Kosovë për çdo vit të paguajë 265 milionë euro për misionin e saj? Kryeministri i Kosovës Hashim Thaçi. me papërgjegjësi. Karl Marxi e kishte quajtur Ballkanin “bërllok etnik”. arrogancë. të cilët gjatë këtyre viteve kanë rënë në sy të opinionit vetëm si “drumski razbojnici”. Poeti gjerman Goethe në “Faustin” e tij shkruante me përbuzje: “Kur atje larg në Turqi / Popujt godasin njëritjetrin”. të cilët prej vitesh. ngaherë është bindur se mund ta kallajis realitetin përmes mediave të kontrolluara dhe përmes gazetarëve të korruptuar. pra si kusarë që kërkojnë bela. Të paktë janë ata që i marrin seriozisht premtimet e qeveritarëve. “Bërllok etnik”? Politikanë të tillë. të cilët janë të pranueshëm për kryetarë të komunave të Kosovës. në fillim të fushatës elektorale për zgjedhjet lokale. në sytë e perëndimorëve. trevë e heroizmave qesharakë dhe gjakmarrjes. të cilët nuk ekzistojnë vetëm në Kosovë.

Si porosi trishtuese këtu po e citojmë disidentin kroat Bruno Bushiq. por më e tmerrshme do të jetë kur të na vjedhin këta tanët dhe kur t’ia shesin pasurinë rrotave të s’ëmës nga gjithë bota dhe makro-vjedhësve. do ta shihni se si do të vjedhin këta tanët. Atëherë pyetja më e madhe dhe më e pazgjidhshme do të jetë – si të shpëtojmë nga njerëzit tanë?” Bajden: SHBA e gatshme të ndihmojë Ballkanin të integrohet në Europë Shekulli Online | 20/05/2009 | Nderkombetare | 9 KOMENTE | SHARE | . i cili quhet Evropë”. Ky angazhim kushton miliarda euro. sot Bashkimi Evropian në Ballkan është i pranishëm si udhërrëfyes drejt një të ardhme më të mirë. Deri në raportin e ardhshëm të progresit Kosova ka dy rrugë: ose të vazhdojë këtë stagnim në tunel ose të përmirësojë rrënjësisht performancën politike. zoti Bajden tha se "dyert janë të hapura" për vendet e Ballkanit që interesohen për lidhje më të forta me Evropën dhe më tej. BE ka të drejtë të kërkojë rezultate. Në fjalimin që mbajti në Parlamentin e Bosnje-Hercegovinës. nëpërmjet anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe në NATO. Prandaj.+ Nënpresidenti amerikan. Xho Bajden. tha se Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të ndihmojnë vendet e Ballkanit që po përpiqen të integrohen në një Evropë të lirë.nëpër Mal të Zi gazetari gjerman Egon Erwin Kisch në vitin 1913 kishte shkruar: “Ballkani shikohet me përbuzje prej një Ballkani edhe më të tmerrshëm. i cili ishte vrarë në vitin 1978 në Paris nga shërbimi sekret jugosllav.Ai u bëri thirrje ligjvënësve të lënë mënjanë mosmarrëveshjet dhe të punojnë sëbashku për arritjen e këtij qëllimi. . Bushiq shkruante: “Kur të çlirohemi nga robëria serbe dhe të krijojmë shtetin. por për dallim prej periudhës para një shekulli. Do të vërsulen kundër nesh sikur shpendë grabitqarë. Kjo mund të jetë pjesërisht e saktë edhe sot. Secili gjatë shekujve na ka vjedhur dhe plaçkitur.

i dërguari ndërkomëtar në Bosnje-Hercegovinë. eshte akti me i rendesishem pas shpalljes se pavaresise. theksoi faktin qe anetaresimi i Shqiperise do te terheqe vemendjen e investitoreve te huaj. cka do t'i beje shume te interesuar investitoret e huaj per te ardhur ne Shqiperi. ne Samitin e prillit ne Strasburg. në fillim të një vizite tri-ditëshe në Ballkan. Impakti politik per rajonin. ku ky rajon perjetesisht ka qene ne qender te vemendjes. pasi tani ne jemi ne klubin me serioz dhe me te forte te rruzullit. Shqiperia ne NATO. ambasadori amerikan në Bosnje dhe Valentin Inzko. vleresohet si nje shtyse e fuqishme per rritjen e investimeve te huaja ne vend. impulsi ekonomik qe vihet re pas hyrjes ne NATO eshte dicka me se e njohur nga praktikat e vendeve te tjera.Në takim morrën pjesë Çarls English. ne nje interviste dhene dje. edhe mjaft vende te tjera te rajonit te Ballkanit kane qene ne nje situate sovraniteti te cunguar per shkak te gjeopolitikes boterore. vleresimi i pasurise se patundshme te shqiptareve. vecanerisht per Shqiperine dhe Kroacine. sic thone ekspertet. Po keshtu. Zoti Bajden dhe zoti Solana u takuan me presidencën kolektive të BosnjeHercegovinës. pritet rritje e investimeve E Shtune. pasi. per te ardhur ne nje zone te sigurt nga ana gjeopolitike. sic thone ekspertet. Shqiperia del nga zona me risk te madh. Ilir Zhilla. qe jane anetaresuar ne kete organizate. karshi vendit tone. 28 Mars 2009 Pranimi i Shqiperise me te drejta te plota ne NATO. nga ana tjeter kjo e bene me te integrueshme Shqiperine ne aspekte te tjera. Sipas tij. Por. shtoi ai. Havier Solana.Nënpresidenti Bajden mbëriti sot paradite në Sarajevë. rritet ne masen 20 %. pasi. nuk do te kete me diversione nga qarqe te ndryshme karshi Shqiperise. eshte ai impakt qe paten keto dy vende kur fituan pavaresine. rritet ne masen 20 %. vleresimi i pasurise se patundshme te shqiptareve. E para. para fjalimit në parlament. ku u shoqërua nga Shefi i Politikës së Jashtme të Bashkimit Evropian. . hyrja ne NATO e ben me te integrueshme Shqiperine ne aspekte te tjera. Pra nuk do te kete me ngjarje si ato te 97-es. Shqiperia. Kryetari i Dhomave te Tregtise dhe Industrise se Shqiperise. Kroacia.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->